open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Songezo Zibi

**Songezo Zibi** (gebore 27 Desember 1975) is 'n politikus, die nasionale leier van die nuwe politieke party, RISE Mzansi, en is in 2024 tot die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika verkies. 

Zibi is die voorsitter van die Parlement se staande komitee oor openbare rekeninge (*SKOOR*). Hy is 'n voormalige korporatiewe woordvoerder en bestuurder, skrywer, mederedakteur van die Financial Mail, en voormalige redakteur van Business Day, Suid-Afrika se voorste sake- en ekonomiedagblad.
Makashule Gana

duimnael|Makashule Gana in 2010.
**Stanford Makashule Gana** (gebore 11 Augustus 1983 in Tzaneen) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en die hooforganiseerder van RISE Mzansi. Hy het voorheen as 'n lid van die Gauteng Provinsiale Wetgewer vir die opposisie Demokratiese Alliansie gedien. Tussen 2014 en 2016 was hy lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika, waar hy die Skaduminister van Menslike Nedersettings was. Gana het ook tot 2015 as die adjunk-federale voorsitter van die DA gedien. Hy was voorheen leier van die DA-jeug en DA-raadslid in die Stad Johannesburg.

In Oktober 2019 het Gana sy kandidatuur verklaar om Mmusi Maimane as leier van die DA op te volg. Hy het teen John Steenhuisen te staan gekom vir die pos. Die verkiesing is op 17 November 2019 gehou, maar Gana het verloor teen Steenhuisen.

Hy het op 4 Augustus 2022 uit die DA bedank en ook as lid van die Gautengse Wetgewer.

In April 2023 is Gana aangestel as nasionale organiseerder van die sosiaal-demokratiese politieke party RISE Mzansi, onder leiding van Songezo Zibi.

## Verwysings
Zuzifa Buthelezi

**Prins Ntuthukoyezwe Zuzifa Buthelezi** (gebore 16 Januarie 1955) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Inkatha-Vryheidsparty.

## Persoonlike lewe 
Sy vader was Prins Mangosuthu Buthelezi, Inkosi van die Buthelezi-stam en Tradisionele Eerste Minister van die Zoeloevolk. Na sy pa se dood is hy as die regmatige opvolger as hoof van die stam aangewys.

Hy is 'n Inkosi (hoofman) van die Buthelezi-stam in KwaPhindangene. Dien tans as 'n lid van die Nasionale Vergadering. Hy is getroud met uNdlunkulu MaMohale.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografie van die Nasionale Vergadering
Thandiswa Marawu

**Thandiswa Linnen Marawu** is 'n Suid-Afrikaanse politikus van die African Transformation Movement. Sy is sedert die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika. 

## Verwysings
Sakiena Frenchman

**Sakiena Frenchman** (gebore 17 September 1974) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en gemeenskapsaktivis wat sedert 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika is, wat die National Coloured Congress verteenwoordig, waarvan sy as sekretaris-generaal dien.

## Politieke loopbaan 
Frenchman het as die sekretaris van die "Gatvol Capetonian Movement" gedien. Hierna is sy aangestel as sekretaris-generaal van die National Coloured Congress wat in 2020 gestig is. 

Frenchman is in die Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021 tot die Kaapstadse stadsraad verkies. Nadat die party besluit het om aan nasionale verkiesings deel te neem, is die Kaapse Kleurlingkongres in 2023 herdoop na die Nasionale Kleurlingkongres.

## Parlementêre loopbaan 
Die National Coloured Congress het twee setels in die Nasionale Vergadering in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 gewen en Frenchman is gekies om saam met partyleier Fadiel Adams een van die setels op te neem.

Op 8 Julie 2024 is Frenchman as lid van die Portefeuljekomitee oor Toerisme, die Staande Komitee vir Finansies en die Portefeuljekomitee oor Maatskaplike Ontwikkeling aangewys.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie van Frenchman
* [Profiel by Parlement van Suid-Afrika(https://af.wikipedia.org/wiki/Parlement_van_Suid-Afrika)]
Damien Klopper

**Damien Klopper** (gebore 27 Desember 1984) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie (DA) is.

## Parlementêre loopbaan 
Klopper het as 'n DA parlementêre kandidaat op die streekslys vir Mpumalanga in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 gestaan en is daarna tot die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika verkies. Hy is op 25 Junie 2024 ingehuldig. Hy is 'n lid van die Portefeuljekomitee oor Korrektiewe Dienste.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Elmarie Linde

**Elmarie Linde** (gebore 9 Januarie 1971) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie (DA) is.

Sy is in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 tot die Parlement verkies, waar sy 61ste op die nasionale partylys was.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Bonginkosi Madikizela

**Bonginkosi Success Madikizela** (gebore 15 Maart 1975) is 'n Suid-Afrikaanse politikus.
duimnael|regs|180px|Madikizela aan die woord by 'n DA-saamtrek voor die munisipale verkiesing in 2011.

Madikizela is in Port Shepstone in die provinsie Natal gebore, maar het spoedig na Khayelitsha verhuis en polities aktief in die gebied geword. Hy was 'n lid van die African National Congress (ANC) en United Democratic Movement (UDM), voordat hy in 2008 by die Demokratiese Alliansie (DA) aangesluit het. Hy is in 2009 as DA-lid van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement verkies. Premier Helen Zille het hom as die provinsiale minister vir behuising aangestel.

In 2014 is hy as Provinsiale Minister van Menslike Nedersettings aangewys. ’n Jaar later, in 2015, het Madikizela die partystaatmaker Theuns Botha as adjunk-provinsiale DA-leier onttroon. Patricia de Lille, DA-provinsiale leier, het in Februarie 2017 bedank en Madikizela as waarnemende provinsiale leier in beheer gelaat. Hy het 'n volle termyn in Oktober 2017 gewen. In 2019 het Madikizela die provinsiale minister van vervoer en openbare werke geword. Ná ’n skandaal oor sy vals kwalifikasies aan die lig gekom het, bedank hy op 28 April 2021 as provinsiale leier van die DA. Hy het ook uit die provinsiale kabinet en die provinsiale parlement bedank, maar het ’n DA-lid gebly. Hy het gesê daar is nie druk op hom geplaas om as DA-provinsiale leier te bedank nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Ragnar Frisch

**Ragnar Anton Kittil Frisch** (3 Maart 1895 – 31 Januarie 1973) was 'n invloedryke Noorse ekonoom wat bekend was daarvoor dat hy een van die groot bydraers was om ekonomie as 'n kwantitatiewe en statisties ingeligte wetenskap in die vroeë 20ste eeu te vestig. Hy het die term ekonometrie in 1926 geskep vir die gebruik van statistiese metodes om ekonomiese stelsels te beskryf, sowel as die terme mikro-ekonomie en makro-ekonomie in 1933, vir die beskrywing van individuele en totale ekonomiese stelsels, onderskeidelik. Hy was die eerste wat 'n statisties ingeligte model van sakesiklusse ontwikkel het in 1933. Later werk aan die model, saam met Jan Tinbergen, het die eerste Nobel-gedenkprys in ekonomiese wetenskappe in 1969 gewen.

Frisch het dr.philos geword. met 'n proefskrif oor wiskunde en statistiek aan die Universiteit van Oslo in 1926. Na sy doktorale proefskrif het hy vyf jaar in die Verenigde State aan die Universiteit van Minnesota en Yale-universiteit navorsing gedoen. Hy het by die Universiteit van Oslo gebly tot sy aftrede in 1965.

Frisch was een van die stigters van die Econometric Society in 1930, en het die tydskrif *Econometrica* vir sy eerste 21 jaar geredigeer. Die Groot Ouditorium by die Instituut vir Ekonomie, Universiteit van Oslo is ook na hom vernoem.

## Verwysings
Tarchonanthus parvicapitulatus

***Tarchonanthus parvicapitulatus*** is 'n struik tot 'n klein boom wat deel van die Asteraceae familie is. Die spesie is endemies aan Namibië.

## Galery 

Tarchonanthus parvicapitulatus 50D 3891.jpg
Tarchonanthus parvicapitulatus 5Dsr 9455.jpg
Tarchonanthus parvicapitulatus 5Dsr 9503.jpg
Tarchonanthus parvicapitulatus 5Dsr 9428.jpg
Tarchonanthus parvicapitulatus 5Dsr 1-0053.jpg
Tarchonanthus parvicapitulatus 5Dsr 1-0056.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Mzamo Buthelezi

Inkosi **Elphas Mfakazeleni "Mzamo" Buthelezi** is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika van die Inkatha-Vryheidsparty is. Hy is die eerste keer in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 verkies en in die algemene verkiesing van 2024 herkies.

Hy is ook 'n hoofman van die Buthelezi-stam van Zoeloes. Hy is 'n voormalige burgemeester van die Zululand-distriksmunisipaliteit en dien tans as die adjunkpresident van die Inkatha-Vryheidsparty.

## Verwysings
Stephen Moore

**Stephen James Moore** (gebore 18 September 1983) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Mei 2023 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika is en die Demokratiese Alliansie verteenwoordig. Hy het Cilliers Brink opgevolg, wat bedank het om burgemeester van Tshwane te word. Hy het voorheen op die  Johannesburgse Stadsraad gedien as die wyksraadslid vir wyk 106 van 2011 tot 2016.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
2024 Meksikostad Grand Prix

Die **2024 Formule Een Meksikostad Grand Prix** is op 27 Oktober 2024 op die Autódromo Hermanos Rodríguez in Meksikostad, Meksiko gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees en die negende keer sedert 2015 wat dit in Meksiko plaasgevind het.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne te Meksiko verskaf:

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
***1** Esteban Ocon het negentiende gekwalifiseer, maar moes uit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.

## Wedren 
Carlos Sainz jr. behaal die vierde Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan.

### Renuitslag 
***1** Max Verstappen is tweekeer 'n straf van tien sekondes opgelê: eerstens omdat hy buite die baanperke verbygesteek het en tweedens vir die afdruk van Lando Norris van die baan. Hy het sy 20-sekondestraf tydens 'n vroeë kuipestop uitgedien, maar kon daarna nie weer die voorlopers inhaal nie, en het basies die wedren verloor daaroor.
***2** Franco Colapinto ontvang 'n tydstraf van tien sekondes vir die veroorsaak van 'n botsing met Liam Lawson.
 Charles Leclerc teken vir die tiende keer in sy loopbaan 'n vinnigste rondte aan, en verdien daarmee 'n ekstra punt.

## Puntestand ná die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
George Michalakis

**George Michalakis** (gebore 6 Januarie 1988) is 'n Suid-Afrikaanse prokureur van die hooggeregshof en politikus wat van 2014 tot 2024 as 'n lid van die Nasionale Raad van Provinsies vir die Vrystaat gedien het en tans as 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Hy is 'n partylid van die Demokratiese Alliansie. Hy het voorheen as raadslid vir die Lejweleputswa-distriksmunisipaliteit van 2011-2014 gedien.

## Lewe en loopbaan 
Michalakis is in Januarie 1988 in die Vrystaatse dorpie Winburg gebore. Hy het matriek aan die Hoërskool Winburg geslaag in 2006 en verder vir 'n LLB en BA Honneurs in Frans aan die Universiteit van die Vrystaat studeer.
Michalakis het die DA se grondwetwysiging opgestel om 'n kuberkommissaris as 'n hoofstuk 9-instelling in te stel, wat in 2023 deur advokaat Glynnis Breytenbach in die Nasionale Vergadering deurgevoer is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
On the Origin of Species

***On the Origin of Species***  (*Oor die oorsprong van spesies*) of, meer volledig: ***On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life***) is 'n werk van wetenskaplike literatuur deur Charles Darwin wat beskou word as die grondslag van evolusionêre biologie. Dit is op 24 November 1859 gepubliseer.  Darwin se boek het die wetenskaplike teorie bekendgestel dat bevolkings oor die loop van generasies ontwikkel deur 'n proses van natuurlike seleksie, hoewel Lamarckisme ook ingesluit is as 'n meganisme van minder belang. Die boek het 'n versameling bewyse gelewer dat die diversiteit van lewe deur gemeenskaplike afkoms deur 'n vertakkende patroon van evolusie ontstaan het. Darwin het bewyse ingesluit wat hy op die *Beagle*-ekspedisie in die 1830's versamel het en sy daaropvolgende bevindinge van navorsing, korrespondensie en eksperimentering.

Verskeie evolusionêre idees is reeds voorgestel om nuwe bevindings in biologie te verduidelik. Daar was groeiende steun vir sulke idees onder andersdenkende anatomiste en die algemene publiek, maar gedurende die eerste helfte van die 19de eeu was die Engelse wetenskaplike hoofstroom nou gekoppel aan die Kerk van Engeland, terwyl wetenskap deel was van natuurlike teologie. Idees oor die transmutasie van spesies was omstrede aangesien dit in stryd was met die oortuigings dat spesies onveranderlike dele van 'n ontwerpte hiërargie is en dat mense uniek is, nie verwant aan ander diere nie. Die politieke en teologiese implikasies is intens gedebatteer, maar transmutasie is nie deur die wetenskaplike hoofstroom aanvaar nie.

Die boek is vir nie-spesialislesers geskryf en het wydverspreide belangstelling gelok met die publikasie daarvan. Darwin was reeds hoog aangeslaan as 'n wetenskaplike, so sy bevindinge is ernstig opgeneem en die bewyse wat hy voorgelê het, het wetenskaplike, filosofiese en godsdienstige bespreking gegenereer. Die debat oor die boek het bygedra tot die veldtog deur T. H. Huxley en sy mede-lede van die X Club om die wetenskap te sekulariseer deur wetenskaplike naturalisme te bevorder. Binne twee dekades was daar wydverspreide wetenskaplike ooreenstemming dat evolusie, met 'n vertakkingspatroon van algemene afkoms, plaasgevind het, maar wetenskaplikes was traag om natuurlike seleksie die betekenis te gee wat Darwin gepas het. Tydens "die verduistering van Darwinisme" van die 1880's tot die 1930's is verskeie ander meganismes van evolusie meer krediet gekry. Met die ontwikkeling van die moderne evolusionêre sintese in die 1930's en 1940's, het Darwin se konsep van evolusionêre aanpassing deur natuurlike seleksie sentraal in die moderne evolusionêre teorie geword, en dit het nou die verenigende konsep van die lewenswetenskappe geword.

## Verwysings
Matlhodi Maseko

**Letta Matlhodi Maseko** (gebore 29 Julie 1969) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie (DA) is. Voor haar verkiesing tot die Parlement het sy van 2014 tot 2024 as lid van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement gedien.

## Politieke loopbaan
Maseko is 'n lid van die Demokratiese Alliansie. Sy het as 'n projekkoördineerder in die behuisingsafdeling van die Cederberg Plaaslike Munisipaliteit gewerk tot haar aanstelling as 'n proporsionele verteenwoordigingsraadslid in 2012.

In 2014 is sy tot die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement verkies. Sy is toe verkies tot voorsitter van die wetgewer se staande komitee oor menslike nedersettings. Maseko het ná haar herverkiesing in 2019 in die posisie aangebly. 

Maseko het in die algemene verkiesing van 2024 as DA parlementêre kandidaat op die Wes-Kaapse streekslys gestaan en is daarna tot die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika verkies. Sy is op 25 Junie 2024 ingesweer. Sy is 'n lid van die Portefeuljekomitee oor Hoër Onderwys.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Moby-Dick

***Moby-Dick***; of, ***The Whale*** is 'n epiese roman uit 1851 deur die Amerikaanse skrywer Herman Melville. Die boek is gesentreer rondom die matroos Ismael se vertelling van kaptein Agab van die walvisjagskip *Pequod* se maniese soektog na Moby Dick, die reuse wit spermwalvis wat sy been vermorsel het tydens die skip se vorige vaart. Die boek vorm 'n hoeksteen van die Amerikaanse literêre renaissance, maar het by die publikasie daarvan gemengde reaksie ontlok en was 'n kommersiële mislukking. Boonop was dit uit druk uit ten tyde van die skrywer se dood in 1891. Die boek se reputasie as 'n Groot Amerikaanse roman is eers gevestig in die 20ste eeu, na die 1919 eeufees van die skrywer se geboorte. William Faulkner het gesê hy wens hy het die boek self geskryf,  en D.H. Lawrence het dit "een van die vreemdste en wonderlikste boeke in die wêreld" en "die grootste boek van die see wat ooit geskryf is" genoem. Die openingsin, "Noem my Ismael", is een van die bekendstes in wêreldliteratuur.

Melville het *Moby-Dick* in Februarie 1850 begin skryf en 18 maande later voltooi. Melville het vir die skryf daarvan geput uit sy ervarings as 'n gewone matroos vanaf 1841 tot 1844, insluitend op walvisjagters, en het ook voor die skryf daarvan boeke oor walvisjag gelees en geraadpleeg. Die wit walvis is geskoei op 'n berugte albino-walvis genaamd Mocha Dick, wat sy vangers telkens ontvlug het. Die boek se slot is gebaseer op die heengaan van die walvisskip *Essex* in 1820. Die gedetailleerde en realistiese beskrywings van walvisjag en die ontginning van walvisolie, sowel as die beskrywings van die lewe aan boord van 'n skip onder 'n kultureel diverse bemanning, word vermeng met verkennings van klas en maatskaplike status, goed en kwaad en bepeinsings oor die bestaan van God.

Die boek se literêre invloede sluit in Shakespeare, Thomas Carlyle, Sir Thomas Browne en die Bybel. Benewens narratiewe prosa het Melville gebruik gemaak van styl- en literêre middele wat wissel van liedjies en poësie tot Shakespeareaanse verhoogaanwysings en alleenspraak. In Augustus 1850, met die manuskrip skaars klaar, het Melville vir Nathaniel Hawthorne ontmoet. Melville was diep onder die indruk van Hawthorne se *Mosses from an Old Manse*, wat hy met die werke van Shakespeare vergelyk het. Hierdie ontmoeting het hom moontlik geïnspireer om *Moby-Dick*, wat aan Hawthorne opgedra is, te hersien.

Die boek is die eerste keer gepubliseer (in drie volumes) as *The Whale* in Londen in Oktober 1851, en onder sy definitiewe titel, *Moby-Dick*; of, *The Whale,* in 'n enkelvolume-uitgawe in New York in November. Die Londense uitgewer, Richard Bentley het sensitiewe gedeeltes gesensor of verander; Melville het ook hersienings aangebring, insluitend 'n verandering aan die titel vir die New York-uitgawe wat ter elfder ure aangebring is. Die walvis verskyn egter in die teks van beide uitgawes as "Moby Dick", sonder die koppelteken. Resensies in Brittanje was grootliks gunstig,

## Verwysings
René Goris

**René Goris** (* 1 Februarie 1946) is 'n Belgiese langafstandatleet. Hy het aan die 5000 meter vir mans by die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Mieke Gorissen

**Mieke Gorissen** (* 29 November 1982) is 'n Belgiese langafstandatleet. Sy het aan die maraton by die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.

## Verwysings
Hector Gosset

**Hector Gosset** (* 9 September 1926 – † 27 Oktober 2007) was 'n Belgiese naelloopatleet. Hy het aan die 100 meter vir mans by die Olimpiese Somerspele van 1948 deelgeneem.

## Verwysings
Olax subscorpioidea

***Olax subscorpioidea*** is 'n klein boom of struik wat behoort tot die familie Olacaceae. Die spesie is inheems aan Benin, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Gaboen, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Liberië, Nigerië, Republiek die Kongo,Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Togo en Tsjad.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Engelse letterkunde

**Engelse letterkunde** is die letterkunde wat in die Engelse taal uit die Engelssprekende wêreld geskryf is. Die Engelse taal het oor meer as 1 400 jaar ontwikkel. Die vroegste vorme van Engels, 'n stel Anglo-Friese dialekte wat in die vyfde eeu deur Angel-Saksiese setlaars na Groot-Brittanje gebring is, word Ou Engels genoem. *Beowulf* is die bekendste werk in Ou Engels. Ten spyte daarvan dat dit in Skandinawië afspeel, het dit nasionale epiese status in Engeland bereik. Na die Normandiese verowering van Engeland in 1066 het die geskrewe vorm van die Angel-Saksiese taal egter minder algemeen geword. Onder die invloed van die nuwe aristokrasie het Frans die standaardtaal van howe, die parlement en beleefde samelewing geword. Die Engels wat gepraat is nadat die Normandiërs gekom het, staan bekend as Middelengels. Hierdie vorm van Engels het geduur tot die 1470's, toe die Chancery Standard (laat Middel-Engels), 'n Londen-gebaseerde vorm van Engels, wydverspreid geword het. Geoffrey Chaucer (1343–1400), skrywer van The Canterbury Tales, was 'n belangrike figuur wat die legitimiteit van die volkstaal Middelengels ontwikkel het in 'n tyd toe die dominante literêre tale in Engeland nog Frans en Latyn was. Die uitvinding van die drukpers deur Johannes Gutenberg in 1439 het ook gehelp om die taal te standaardiseer, net soos die King James Bible (1611), en die Groot Vokaalverskuiwing. 

Die digter en dramaturg William Shakespeare (1564–1616) word wyd beskou as die grootste skrywer in die Engelse taal en een van die wêreld se grootste dramaturge. Sy toneelstukke is in elke primêre lewende taal vertaal en word meer gereeld opgevoer as dié van enige ander dramaturg. In die negentiende eeu het sir Walter Scott se historiese roman 'n generasie Europese skilders, komponiste en skrywers geïnspireer.

Die Engelse taal het oor die hele wêreld versprei met die ontwikkeling van die Britse Ryk tussen die laat 16de en vroeë 18de eeue. Op sy hoogtepunt was dit die grootste ryk in die geskiedenis. Teen 1913 het die Britse Ryk meer as 412 miljoen mense, 23% van die destydse wêreldbevolking, beheer Gedurende die negentiende en twintigste eeue het hierdie kolonies en die VSA hul belangrike literêre tradisies in Engels begin vervaardig. Kumulatief, vanaf 1907 tot vandag, het talle skrywers van Groot-Brittanje, beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland, die VSA en voormalige Britse kolonies die Nobelprys vir werke in Engels, meer as in enige taal ontvang.

## Verwysings
Olax stricta

***Olax stricta*** is 'n struik wat behoort tot die familie Olacaceae. Die spesie is endemies aan Australië en kom in die deelstate Nieu-Suid-Wallis, Queensland en Victoria voor.

## Galery 

Olax stricta DSC 2541.jpg
Olax stricta DSC 5306.jpg
Olax stricta IMG 20190728 130516.jpg

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Olax obtusifolia

***Olax obtusifolia*** is 'n struik of 'n boom wat behoort tot die familie Olacaceae. Die spesie is inheems aan die Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Tumelo Ramongalo

**Tumelo Ramongalo** (gebore 28 Februarie 1986) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika is en die Demokratiese Alliansie verteenwoordig.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Die Provoos

duimnael|regs|Die Provoos
duimnael|regs|Skets van die uitleg.
**Die Provoos**,  destyds ‘n militêre gevangenis in Grahamstad, het ‘n besondere boustyl en geskiedenis en is daarom ‘n unieke gedenkwaardigheid. Saam met die langsaan geleë  versterkte drosdyterrein, die Drosdyhek en Fort Selwyn was dit deel van sir Benjamin D’Urban se beskermingsplan vir die dorp tydens die Kaapse grensoorloë.

## Ligging
Die gebou is in Lucaslaan by 33° 18′ 53.75″ suid, 26° 31′ 11.24″ oos en tussen die ou militêre hospitaal en die Makana Botaniese Tuin en vorm nou deel van die Albanie-museum.

## Gebou
Daar is 8 selle van elk ongeveer 2 m by 3 m in ’n sirkelsegment  om ‘n binnehof. In die middelpunt is ‘n toring met die waglokaal met uitsig op die selle, die binneplein  en die voordeur van die gevangenis. Ook is daar slaapplek vir die sipiers in die toring. Waarskynlik is die unieke gebou opgerig deur die Royal Engineers onder leiding van en na ‘n plan deur maj. Charles Selwyn gebaseer op Jeremy Bentham se ontwerp bekend as ‘n panoptikum uit 1787 vir ‘n Russiese prins.

## Geskiedenis
Die gebou is in Januarie 1838 haastig voltooi om die eerste gevangenes te huisves, naamlik ‘n groep van 20 opstandige Khoikhoi-soldate van die Kaapse Korps op Fort Peddie. Daarna is dit vir die grootse deel van die 19de eeu as tronk gebruik.

## Monument
In 1937 is die gebou tot monument verklaar en in 1982 en 1983 gerestoureer. Sedertdien is dit ‘n teekamer onder beheer van die Albany-museum. By die voltooiing van die herstelwerk het die poskantoor ‘n 1c-posseël uitgereik wat die ou tronk uitbeeld.

## Verwysings
Leah Potgieter

**Leah Ruth Knott** (gebore **Potgieter** op 28 Februarie 1983) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en 'n Parlementslid (LP) vir die Demokratiese Alliansie (DA).

Sy is in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 tot die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika verkies, waar sy 65ste op die nasionale partylys was.

## Verwysings
Conrad Poole

**Conrad James Poole** (gebore 12 Februarie 1967) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat vanaf Maart 2024 tot Mei 2024 'n lid van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement was. Hy het voorheen as die onderburgemeester van die Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit van Mei 2011 tot Mei 2016 gedien en daarna as die munisipaliteit se burgemeester vanaf Mei 2016 tot sy afdanking in 'n mosie van wantroue in Februarie 2024. Hy is 'n lid van die Demokratiese Alliansie.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Conrad James Poole is op 12 Februarie 1967 in die Paarl gebore. Hy het sy laerskoolopleiding by Laerskool LK Zeeman voltooi en hoërskool aan die Paulus Joubert Senior Sekondêre Skool.

Poole het in 2010 sy Cum Laude Diploma aan die Paarl Bybelskool verwerf. Hy is tans besig met sy tweedejaarkursus. Poole was eers in diens van Berg River Textiles, omdat sy familie finansiële probleme gehad het. Hy het 'n vloerbestuurder vir die Suider-Afrikaanse Klere- en Tekstielwerkersunie geword, en hy is spoedig bevorder tot die pos van toesighouer.

In Augustus 2016 is hy herverkies as burgemeester van die Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit, aangesien die Demokratiese Alliansie sy seteltotaal in die munisipaliteit vergroot het.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Aristokrasie

**Aristokrasie** (van Antieke Grieks ἀριστοκρατίᾱ (*aristokratíā*) 'heerskappy van die beste'; van ἄριστος (áristos) 'beste' en κράτος (krátos) is 'n mag, 'n krag in die hande' bevoorregte regerende klas, die aristokrate.

Ten tyde van die oorsprong van die woord in antieke Griekeland, het die Grieke dit beskou as heerskappy deur die bes gekwalifiseerde burgers - en het dit dikwels gunstig gekontrasteer met monargie, heerskappy deur 'n individu. Die term is die eerste keer gebruik deur sulke antieke Grieke soos Aristoteles en Plato, wat dit gebruik het om 'n stelsel te beskryf waar slegs die beste van die burgers, gekies deur 'n noukeurige proses van seleksie, heersers sou word, en oorerflike heerskappy eintlik verbied sou gewees het, tensy die regeerders se kinders die beste gevaar het en beter toegerus was met die eienskappe wat 'n persoon geskik maak om te regeer in vergelyking met elke ander burger in die staat. Hierdie oortuiging was gewortel in die aanname dat die massas slegs gemiddelde beleid kon produseer, terwyl die beste van mans die beste beleid kon produseer, as hulle wel die beste van mans was.
In moderne tye is aristokrasie gewoonlik as heerskappy beskou deur 'n bevoorregte groep, die aristokratiese klas, en is sedertdien gekontrasteer met demokrasie.

In moderne tye is aristokrasie gewoonlik as heerskappy beskou deur 'n bevoorregte groep, die aristokratiese klas, en is sedertdien gekontrasteer met demokrasie.

## Verwysings
Adolphe Groscol

**Adolphe Groscol** (* 12 Mei 1904 – † 24 Augustus 1985) was 'n Belgiese naelloopatleet. Hy het aan die 100 meter vir mans by die Olimpiese Somerspele van 1928 deelgeneem.

## Verwysings
Alex Hagelsteens

**Alex Hagelsteens** (* 15 Julie 1956) is 'n uitgetrede Belgiese langafstandatleet. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1980 in die 5&nbsp;000 en 10&nbsp;000 m items deelgeneem, maar kon nie kwalifiseer vir die finale nie.

## Verwysings
Nolo Phiri

**Nolo Phiri** (gebore 4 Februarie 1987)  is 'n Suid-Afrikaanse aktrise, televisievervaardiger, sakevrou en regisseur, veral bekend vir haar rol as Niki in die gewilde Suid-Afrikaanse sepie *Rhythm City and Losing Lerato (2019).*

## Vroeë lewe en opvoeding 
Phiri het in Johannesburg grootgeword, waar sy 'n vroeë belangstelling in die kunste ontwikkel het. Sy het die Nasionale Skool vir Kunste (NSA) in Johannesburg bygewoon, waar sy Beeldende Kunste as hoofvak geneem het. Later het sy 'n graad in Dramatiese Kunste aan die Universiteit van Witwatersrand behaal, wat haar vaardighede verder geslyp en haar begrip van die kunsvlyt verdiep het.

## Loopbaan 
### Toneelspel 
Phiri het wydverspreide erkenning gekry vir haar vertolking van Niki, 'n moeilike jong vrou, in *Rhythm City*. Haar vertoning is geprys vir sy diepte en egtheid, wat haar 'n sterk aanhangersbasis en kritiese lof besorg het. Benewens *Rhythm City*, het Phiri in verskeie ander televisieprogramme en films verskyn.

Nadat sy Rhythm City verlaat het,   het Phiri in kommersieel suksesvolle rolprente gespeel, waaronder Kagiso Modupe se Losing Lerato (2019) en Home Wrecker (2023), wat 'n loket-sukses was. 

### Vervaardiging en regie 
Benewens toneelspel, het Phiri ook beduidende bydraes as 'n televisievervaardiger en regisseur gelewer. Sy het aan verskeie Suid-Afrikaanse televisieprojekte gewerk en was betrokke by kreatiewe en produksievermoëns.  

## Besigheidsloopbaan 
Phiri se modehandelsmerk is in 2016 in samewerking met ontwerpers Apples and Oranges‚ in Johannesburg vrygestel. 

## Filmografie 
### Film 
### Televisie 
### Filmmaakkrediete 
## Verwysings
Henri Haest

**Henri Haest** (* 2 November 1926 – † 20 Junie 1997) was 'n Belgiese veldatleet. Hy het aan die hamergooi by die Olimpiese Somerspele van 1952 deelgeneem.

## Verwysings
Bestaan

[duimnael|. Die eksistensiële kwantifiseerder ∃ word dikwels in [logika gebruik om bestaan ​​uit te druk.]]
**Bestaan** is die toestand van **syn** of werklikheid in teenstelling met nie-bestaan en nie-syn. Bestaan word dikwels gekontrasteer met essensie: die wese van 'n entiteit is sy wesenlike kenmerke of kwaliteite, wat verstaan kan word selfs al weet mens nie of die entiteit bestaan nie. 

Ontologie is die filosofiese dissipline wat die aard en tipes bestaan bestudeer. Enkelvoudige syn is die bestaan van individuele entiteite terwyl algemene bestaan verwys na die bestaan van konsepte of universele. Entiteite teenwoordig in ruimte en tyd het konkrete bestaan in teenstelling met abstrakte entiteite, soos getalle en versamelings. Ander onderskeid is tussen moontlike, voorwaardelike en noodsaaklike bestaan en tussen fisiese en geestelike bestaan. Die algemene siening is dat 'n entiteit of bestaan of nie met niks tussenin nie, maar sommige filosowe sê dat daar grade van bestaan is, wat beteken dat sommige entiteite in 'n hoër mate as ander bestaan.

Die ortodokse posisie in ontologie is dat bestaan 'n tweede-orde eienskap of 'n eienskap van eienskappe is. Om byvoorbeeld te sê dat leeus bestaan, beteken dat die eienskap om 'n leeu te wees deur 'n entiteit besit word. 'n Ander siening sê dat bestaan 'n eerste-orde eienskap of 'n eienskap van individue is. Dit beteken dat die bestaan soortgelyk is aan ander eienskappe van individue, soos kleur en vorm. Alexius Meinong en sy volgelinge aanvaar hierdie idee en sê dat nie alle individue hierdie eienskappe het nie; hulle verklaar dat daar sommige individue is, soos Kersvader, wat nie bestaan nie. Universaliste verwerp hierdie siening; hulle sien die bestaan as 'n universele eienskap van elke individu. 

Die konsep van bestaan is deur die geskiedenis van die filosofie bespreek en het reeds 'n rol gespeel in antieke filosofie, insluitend Presokratiese filosofie in Antieke Griekeland, Hindoe en Boeddhistiese filosofie in Antieke Indië, en Daoïstiese filosofie in antieke China. Dit is relevant vir velde soos logika, wiskunde, epistemologie, filosofie van die gees, taalfilosofie en eksistensialisme.

## Bronne 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Jane Sithole

**Raesetja Jane Sithole** (gebore 23 Augustus 1970) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Junie 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika is en die Demokratiese Alliansie verteenwoordig.

Sithole het vanaf Mei 2014 as 'n lid van die Mpumalanga Provinsiale Wetgewer gedien, en is ook die provinsiale leier van die Mpumalanga Demokratiese Alliansie.

## Opvoeding 
Sithole het 'n BA-graad in Kommunikasiekunde aan die Universiteit van Suid-Afrika behaal. Sithole het 'n Nasionale Diploma (T3) in Kantooradministrasie van die Tshwane Universiteit van Tegnologie, asook 'n Nagraadse Diploma in Politieke Leierskap en Bestuur aan die Wits Bestuurskool verwerf. Sithole het ook 'n Bestuursontwikkelingsprogram (MDP)-sertifikaat en ook 'n Senior Bestuursprogram (SMP)-sertifikaat van die Nagraadse Bestuurskool aan die Universiteit van Pretoria ontvang.

## Politieke loopbaan 
Sithole het in 1999 by die Demokratiese Alliansie, voorheen bekend as die Demokratiese Party, aangesluit. Sy het van 2000 tot 2014 as raadslid van beide die Emalahleni Plaaslike Munisipaliteit en die Nkangala-distriksmunisipaliteit gedien. Sithole was van 2007 tot 2014 die hoofsweep van Emalahleni DA-koukus.

Op 20 September 2018 is aangekondig dat Sithole die Demokratiese Alliansie se Mpumalanga Premier-kandidaat vir die 2019 verkiesing sal wees.
Sithole is in Oktober 2020 onbestrede as provinsiale leier herkies. Sy het John Steenhuisen, tussentydse DA-leier, se veldtog om vir 'n volle termyn leier van die party te word by die party se Federale Kongres ondersteun.

Sithole is op die provinsiale kongres in Februarie 2023 herkies tot nog 'n termyn as die party se provinsiale leier, en dien sedert 2018 as die leier van die Demokratiese Alliansie-koukus in die Mpumalanga Provinsiale Wetgewer.

Op die 14de Junie 2024 is sy as 'n Parlementslid vir die Demokratiese Alliansie beëdig.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Geskiedenis van die Peloponnesiese Oorlog

duimnael|Tiende-eeuse minuskule manuskrip van Thucydides se geskiedenis. Van Sir Edward Maunde Thompson "*An Introduction to Greek and Latin Paleograph*y" OUP 1912
***Die Geskiedenis van die Peloponnesiese Oorlog*** is 'n historiese verslag van die Peloponnesiese oorlog (431–404 v.C.), wat tussen die Peloponnesiese Bond (onder leiding van Sparta) en die Deliese Bond (onder leiding van Athene) geveg is. Dit is geskryf deur Thukydides, 'n Atheense historikus wat ook tydens die oorlog as 'n Atheense generaal gedien het. Sy weergawe van die konflik word algemeen beskou as 'n klassieke en beskou as een van die vroegste wetenskaplike werke van die geskiedenis. *Die Geskiedenis* is in agt boeke verdeel.

Ontledings van die Geskiedenis vind gewoonlik in een van twee kampe plaas. Aan die een kant beskou sommige geleerdes soos J. B. Bury die werk as 'n objektiewe en wetenskaplike stuk geskiedenis. Die oordeel van Bury weerspieël hierdie tradisionele interpretasie van die Geskiedenis as "ernstig in sy afsydigheid, geskryf vanuit 'n suiwer intellektuele oogpunt, onbelemmerd met platitudes en morele oordele, koud en krities."

Aan die ander kant, in ooreenstemming met meer onlangse interpretasies wat met leser-reaksie-kritiek geassosieer word, kan die Geskiedenis gelees word as 'n stuk literatuur eerder as 'n objektiewe rekord van die historiese gebeure. Hierdie siening word vergestalt in die woorde van W. R. Connor, wat Thucydides beskryf as "'n kunstenaar wat reageer op, kies en vaardig sy materiaal rangskik, en die simboliese en emosionele potensiaal daarvan ontwikkel."

## Verwysings
Dietrich von Bern

[thumb|Toneel uit die gedig *[Virginal (gedig)|Virginal*: Dietrich von Bern en Hildebrand veg teen drake. Let daarop dat Dietrich vuur asemhaal. UBH Cod.Pal.germ. 324 vol. 43r]]
**Dietrich von Bern** (*Diederik van Bern*) is die naam van 'n karakter in die Germaanse heldenlegende wat ontstaan ​​het as 'n legendariese weergawe van die Ostrogotiese koning Teodorik die Grote. Die naam "Dietrich", wat "heerser van die volk" beteken, is 'n vorm van die Germaanse naam "Theodoric". In die legendes is Dietrich 'n koning wat uit Verona (Bern) regeer wat saam met die Hunne onder Etzel deur sy bose oom Ermenrich in ballingskap gedwing is. Die verskille tussen die bekende lewe van Theodoric en die prentjie van Dietrich in die oorlewende legendes word gewoonlik toegeskryf aan 'n jarelange mondelinge tradisie wat tot in die sestiende eeu voortgeduur het. Die belangrikste is dat Theodoric 'n indringer eerder as die regmatige koning van Italië was en is gebore kort na die dood van Attila en honderd jaar na die dood van die historiese Gotiese koning Ermanaric. Verskille tussen Dietrich en Theodoric is reeds in die Vroeë Middeleeue opgemerk en het gelei tot 'n langdurige kritiek op die mondelinge tradisie as vals.

Legendes oor Theodorik het moontlik reeds kort na sy dood in 526 bestaan. Die oudste oorlewende literatuur van verskeie Germaanssprekende volke wat die held Dietrich von Bern noem, sluit in die Oud-Engelse gedigte *Widsith*, *Deor* en *Waldere*, die Oud-Hoogduitse gedig *Hildebrandslied*, en moontlik die Rök-steen. Die grootste deel van die legendariese materiaal oor Dietrich/Theodoric kom uit hoog- en laatmiddeleeuse Heilige Romeinse Ryk en is saamgestel in Middel-Hoogduits of Vroeë Nuwe Hoogduits. Nog 'n belangrike bron vir legendes oor Dietrich is die Oudnoorse *Thidrekssaga*, wat met behulp van Duitse bronne geskryf is. Benewens die legendes wat gebeure uiteensit wat die historiese Theodorik se lewe op een of ander manier kan weerspieël, vertel baie van die legendes van Dietrich se gevegte teen dwerge, drake, reuse en ander mitiese wesens, sowel as ander helde soos Siegfried. Daarbenewens ontwikkel Dietrich mitologiese eienskappe soos 'n vermoë om vuur te blaas. Dietrich verskyn ook as 'n bykarakter in ander heldegedigte soos die Nibelungenlied, en Middeleeuse Duitse letterkunde verwys en sinspeel gereeld na hom.

Gedigte oor Dietrich was uiters gewild onder die Middeleeuse Duitse adelstand en, later, die laatmiddeleeuse en vroegmoderne patrisiërsklasse, maar was dikwels teikens van kritiek deur persone wat namens die kerk geskryf het. Alhoewel sommige steeds in die sewentiende eeu gedruk is, is die meeste van die legendes ná 1600 stadig vergeet. Hulle het teen die einde van die sestiende eeu voorwerpe van akademiese studie geword, en is ietwat herleef in die negentiende en twintigste eeue, wat gelei het tot sommige verhale oor Dietrich wat gewild is in Suid-Tirol, die agtergrond van baie van die legendes. Veral die legende van Laurin was steeds belangrik daar, met die Rosengarten-groep berge wat met die legende geassosieer word.
Teodorik die Grote

197px|duimnael|regs
**Teodorik die Grote** (Pannonia, ca. 451 – Ravenna, 30 Augustus 526) was koning van die Ostrogote. Hy het sy vader Teodemir in 474 opgevolg en regeer tot sy dood. Keiser Zeno het hom in 484 as konsul aangestel, en so het hy oor 'n deel van Italië regeer. Hy was ook bekend as Diederik van Bern (na sy somerkoshuis Verona).
Olax pentandra

***Olax pentandra*** is 'n struik of 'n boom wat behoort tot die familie Olacaceae. Die spesie is endemies aan Tanzanië.

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Olax psittacorum

***Olax psittacorum*** is 'n boom wat behoort tot die familie Olacaceae. Die spesie is inheems aan Mauritius en Réunion. Dit word bedreig deur Habitatverlies.

## Verwysings
Barbaarse koninkryke

[thumb|400x400px|Politieke kaart van Europa, Noord-Afrika en die Midde-Ooste in 476, met die oorblywende [Oos-Romeinse Ryk in die Oos-Middellandse See en die verskillende nuwe koninkryke in die gebied van die voormalige Wes-Romeinse Ryk.]]
Die **barbaarse koninkryke** was state gestig deur verskeie nie-Romeinse, hoofsaaklik Germaanse, volke in Wes-Europa en Noord-Afrika na die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk in die vyfde eeu. Die barbaarse koninkryke was die vernaamste regerings in Wes-Europa in die Vroeë Middeleeue. Die tyd van die barbaarse koninkryke word beskou as 'n einde met Karel die Grote se kroning as keiser in 800, hoewel 'n handvol klein Anglo-Saksiese koninkryke volgehou het totdat hulle verenig is deur Alfred die Grote in 886.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* 
*
*
Fernand Halbart

**Fernand Halbart** (* 22 April 1882 – † 23 Mei 1952) was 'n Belgiese naelloop- en hekkiesatleet. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1900 en Olimpiese Somerspele van 1908 deelgeneem.

## Verwysings
Pieter-Jan Hannes

**Pieter-Jan Hannes** (* 30 Oktober 1992) is 'n Belgiese middelafstandatleet. Hy het aan die 1500 meter vir mans by die Olimpiese Somerspele van 2016 deelgeneem.

## Verwysings
Albert Harion

**Albert Harion** (* 30 Junie 1891 – † 24 Julie 1948) was 'n Belgiese atleet. Hy het aan die hoogspring by die Olimpiese Somerspele van 1920 deelgeneem.

## Verwysings
Adolphe Hauman

**Adolphe Hauman** (* 19 Augustus 1893, *sterfdatum onbekend*) was 'n Belgiese spiesgooiatleet. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1920 deelgeneem.

## Verwysings
La Celestina

***Die Tragikomedie van Calisto en Melibea*** (Spaans: *Tragicomedia de Calisto y Melibea*), in Spanje bekend as ***La Celestina*** is 'n werk wat heeltemal in dialoog gepubliseer is in 1499. Dit word toegeskryf aan Fernando de Rojas, 'n afstammeling van bekeerde Jode, wat die reg beoefen het en, later in sy lewe, gedien as 'n wethouer van Talavera de la Reina, 'n belangrike kommersiële sentrum naby Toledo.

Die boek word beskou as een van die grootste werke van alle Spaanse letterkunde, selfs die enkele onderwerp van 'n Spaanse literêre joernaal, *Celestinesca*. La Celestina word gewoonlik in die Spaanse letterkunde beskou as die einde van die Middeleeuse tydperk en die begin van die renaissance. Alhoewel dit gewoonlik as 'n roman beskou word, word dit geskryf as 'n aaneenlopende reeks dialoë en kan dit as 'n toneelstuk geneem word, nadat dit as sodanig opgevoer en verfilm is.

Die storie vertel van 'n vrygesel, Calisto, wat die ou procuress en bawd Celestina gebruik om 'n verhouding te begin met Melibea, 'n ongetroude meisie wat deur haar ouers in afsondering gehou word. Alhoewel die twee die retoriek van hoflike liefde gebruik, is seks - nie die huwelik nie - hul doel. Wanneer hy in 'n ongeluk sterf, pleeg sy selfmoord. Die naam Celestina het in Spaans sinoniem geword met "procuress", veral 'n ouer vrou wat gebruik word om 'n onwettige verhouding te bevorder, en is 'n literêre argetipe van hierdie karakter, waarvan die manlike eweknie Pandarus is.

## Verwysings
Spaanse letterkunde in die Middeleeue

280px|duimnael|*Boek van die Ridder Zifar*, f. 32r Parys. «De cómmo una leona llevó a Garfín, el fijo mayor del cavallero Zifar»
**Spaanse letterkunde in die Middeleeue** bestaan uit die korpus literêre werke wat tussen die begin van die 13de en die einde van die 15de eeu in Oudspaans geskryf is. Tradisioneel word die eerste en laaste werke van hierdie tydperk beskou as onderskeidelik die *Cantar de mio Cid*, 'n epiese gedig waarvan die manuskrip uit 1207 dateer, en *La Celestina* (1499), 'n werk wat algemeen beskryf word as 'n oorgang tussen die Middeleeue en die Renaissance.

Teen die einde van die 10de eeu het die tale wat in die Iberiese Skiereiland gepraat word ver van hul Latynse oorsprong ontwikkel, en kan dit beslis as Romaans beskou word. Latynse tekste is nie meer verstaan nie, soos gesien kan word uit die glosse wat in manuskripte van Kastilië gebruik is om Latynse terme te verduidelik.

Spaanse mondelinge literatuur het ongetwyfeld bestaan voordat Spaanse tekste geskryf is. Dit word getoon deur die feit dat verskillende skrywers in die tweede helfte van die 11de eeu, aan die einde van gedigte wat in Arabies of Hebreeus geskryf is, slotverse kon insluit wat in baie gevalle voorbeelde was van tradisionele lirieke in 'n Romaanse taal, dikwels Andalusiese romanse. Hierdie finale refreine staan bekend as kharjas (*jarchas* in Spaans).

## Sien ook 
* Spaanse letterkunde
* Letterkunde
Spaanse letterkunde in die Barok

**Spaanse letterkunde in die Barok** is die letterkunde wat in Spanje geskryf is tydens die Barok, wat gedurende die 17de eeu plaasgevind het waarin prosaskrywers soos Baltasar Gracián en Francisco de Quevedo, dramaturge soos Lope de Vega, Tirso de Molina, Calderón de la Barca en Juan Ruiz de Alarcón, of die poëtiese produksie van die voorgenoemde Francisco de Quevedo, Lope de Vega en Luis de Góngora het hul hoogtepunt bereik. Spaanse Barokletterkunde is 'n skryftydperk wat ongeveer begin met die eerste werke van Luis de Góngora en Lope de Vega, in die 1580's, en voortduur tot in die laat 17de eeu.

Die fundamentele kenmerke van Spaanse Barokletterkunde is die progressiewe kompleksiteit in formele hulpbronne en 'n tema wat gesentreer is op die besorgdheid oor die verloop van tyd en die verlies aan vertroue in die Neoplatoniese ideale van die Renaissance. Net so is die verskeidenheid en diversiteit in die onderwerpe wat behandel word, die aandag aan detail en die begeerte om 'n wye gehoor te lok, waarvan die opkoms van die Lope de Vega-komedies 'n voorbeeld is. Vanuit die oorheersende sensuele besorgdheid in die 16de eeu was daar 'n klem op morele waardes en didaktiek, waar twee strominge saamvloei: Neostoïsisme en Neoepikureisme. *El Criticón* van Baltasar Gracián is 'n aankomspunt in die barokke besinning oor die mens en die wêreld, die bewustheid van teleurstelling, 'n lewensbelangrike pessimisme en 'n algemene waardekrisis.

Die genres is vermeng, Luis de Góngora het liriese poësie van die *Fábula de Polifemo y Galatea* geskryf wat van moeilikheid, met romanse en burleske satiriese werke, 'n wye populêre verspreiding maak en die twee strominge word gehibridiseer in die *Fábula de Príamo y Tisbe*; Quevedo het metafisiese en morele gedigte geskryf, terwyl hy oor vulgêre en populêre sake geskryf het.

Die Spaanse Barokteater konfigureer 'n gewilde toneel wat voortgeduur het as 'n klassieke produksie vir toekomstige teater. Die filosofiese dramas van Calderón de la Barca, waarvan ''Die lewe is 'n droom'' 'n uitstaande voorbeeld is, verteenwoordig 'n hoogtepunt in Spaanse dramatiese produksie en is deel van 'n tydperk van prag wat die generiese naam van die Spaanse Goue Eeu ontvang.

## Verwysings