Wilde kind

[thumb|200px|Mowgli was ’n fiktiewe wilde kind in [Rudyard Kipling se *The Jungle Book*.]]

’n **Wilde kind**, soms ook ’n **wolwekind** genoem, is ’n menslike kind wat van ’n vroeë ouderdom af alleen in die natuur oorleef en geen kontak met ander mense gehad het nie. Hy het dus geen of min ondervinding van menslike sorg, gedrag en taal. Daar is verskeie bevestigde én spekulatiewe gevalle. 

Wilde kinders kon erg mishandel gewees of trauma ondergaan het voordat hulle aan hulle lot oorgelaat is of van die huis af weggeloop het. Hulle is soms die onderwerp van folklore en legendes, en word gewoonlik uitgebeeld as dat hulle deur diere grootgemaak is.

## Beskrywing
Wilde kinders ontbreek die basiese sosiale vermoëns wat gewoonlik deur ’n kind aangeleer word. Hulle is dalk nie in staat om te leer hoe om ’n toilet te gebruik nie, leer moeilik regop loop nadat hulle lank hande-viervoet gekruip het, of toon ’n algehele gebrek aan belangstelling in die menslike bedrywighede om hulle. Hulle kom dikwels verstandelik gestrem voor en kan soms glad nie ’n taal aanleer nie. 

Min wetenskaplike kennis bestaan oor wilde kinders. Een van die bes gedokumenteerde gevalle was veronderstel om die een te wees van die susters Amala en Kamala wat in 1926 deur eerwaarde J.A.L. Singh beskryf is. Hulle is glo in ’n woud in Indië deur wolwe grootgemaak. Die Franse chirurg Serge Aroles het egter gereken dit is ’n bedrogspul wat deur Singh uitgedink is om geld vir sy kinderhuis in te samel. Volgens die kindersielkundige Bruno Bettelheim is Amala en Kamala fisiek en verstandelik gestrem gebore. 

Tog bestaan daar ander wetenskaplike studies oor wilde kinders, soos die geval van Genie.

## Geskiedenis
Voor die 1600's was verhale van wilde kinders gewoonlik tot mites en legendes beperk. In dié verhale is beskryf hoe wilde kinders kos soek, hande-viervoet loop en geen taal ken nie. Filosowe en wetenskaplikes het belanggestel in die konsep van sulke kinders en het begin wonder of hulle dalk van ’n ander spesie van die menslike familie is.

Die vraag is ernstiger opgeneem toe die wetenskap in die 18de en 19de eeu probeer het om die ontwikkeling van die mens te benoem en kategoriseer, en die natuur beter te verstaan. Omstreeks die 20ste eeu het sielkundiges probeer onderskei tussen biologiese gedrag en kultuur. Wilde kinders wat afgesonder of saam met diere gewoon het, het voorbeelde van dié dilemma verskaf.

## Aangetekende gevalle van wilde kinders
### Deur primate/ape grootgemaak
* Marina Chapman het beweer sy het tussen die ouderdomme van vyf en nege jaar in die woude van Colombia saam met ape gewoon ná 'n mislukte poging tot ontvoering in omstreeks 1954. Sy het later getrou, kinders gehad en 'n grootliks normale lewe gelei sonder blywende probleme, wat ongewoon vir 'n wilde kind is.
* Robert Mayanja (1982) het op sowat drie jaar sy ouers in die Ugandese Burgeroorlog verloor toe Milton Obote se soldate hulle dorpie, sowat 80&nbsp;km van Kampala af, geplunder het. Robert het vermoedelik drie jaar lank saam met ape in die natuur oorleef, totdat soldate van die Nasionale Weerstandsleër op hom afgekom het.
* Saturday Mthiyane (1987), 'n seun van sowat vyf jaar oud, is ontdek nadat hy sowat 'n jaar saam met ape in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika, deurgebring het. Hy is Saturday gedoop omdat hy op 'n Saterdag gevind is, en Mthiyane was die van van die skoolhoof van die spesiale skool wat haar oor hom ontferm het. Op sowat 17 jaar kon hy nog nie praat nie, en het hy soos 'n aap geloop en gespring. Hy het nooit gekookte kos geëet nie en het geweier om saam met ander kinders te speel of iets met hulle te deel. Hy is in 2005 in 'n brand dood.
* John Ssebunya van Uganda was 'n kleuter toe sy pa sy ma vermoor en daarna selfmoord pleeg. Hy het saam met ape gaan woon. Twee jaar lank het hy geleer hoe om kos te soek en te reis terwyl die ape hom beskerm het. Op sowat sewe jaar is hy teruggebring na die beskawing. Volgens 'n dorpenaar was sy enigste vorm van kommunikasie om te huil en kos te vra, en was hy 'n "wilde seun" vir wie almal bang was.

thumb|220px|Dina Sanichar as jong man, omstreeks 1889-1894.

### Deur wolwe grootgemaak
* Hessiaanse wolwekinders (1304, 1341 en 1344) het saam met Eurasiese wolwe in die woude van Hesse gewoon.
* Dina Sanichar is in 1872 op sesjarige ouderdom tussen wolwe ontdek in 'n grot in Sikandra (naby Agra) in Uttar Pradesh, Indië. Hy het vir langer as 20 jaar tussen mense gaan woon en het selfs begin rook, maar het nooit leer praat nie en het sy hele lewe lank erg gestrem gebly.
* Marcos Rodríguez Pantoja (omstreeks 1946, Sierra Morena, Spanje), het 12 jaar lank saam met wolwe in die berge van Suid-Spanje gewoon. Hy is op 19 jaar ontdek. Rodríguez se verhaal is in 2010 in die Spaans-Duitse rolprent *Entrelobos* vertel. Vir sy uitbeelding van Rodríguez is die jong akteur Manuel Camacho vir 'n Goyaprys vir beste nuwe akteur benoem.

### Deur honde grootgemaak
* Oksana Malaja was 'n agt jaar oue Oekraïense meisie wat ses jaar lank saam met swart Russiese terriërs gewoon het. Sy is in 1991 saam met honde in 'n hondehok gevind. Sy is deur haar ouers, wat alkoholiste was, verwaarloos. Die driejarige meisie het op soek na vertroosting by die honde op die plaas ingekruip. Sy het meer soos 'n hond as soos 'n mens opgetree. Sy het hande-viervoet geloop, geblaf en haar tande gewys. Die welsyn het haar van haar ouers weggeneem. Sy kon net twee woorde sê: "ja" en "nee". Toe sy groot was, kon Oksana haar hondegedrag beteuel. Sy het vlot en intelligent leer praat en het op die plaas gewerk deur koeie te melk. Oksana het jare later op 'n Russiese geselsprogram erken haar verhaal was effens minder dramaties. Sy is deur haar ouers verwaarloos en het die honde se geselskap opgesoek; sy het geleer om hulle na te aap omdat hulle meer reaksie as haar ouers getoon het.
* Iwan Misjoekof, 'n sesjarige seun wat in Reoetof, Rusland, gebore is, is in 1998 deur die polisie uit die sorg geneem van wilde honde, by wie hy twee jaar lank gewoon het. Hy het op vierjarige ouderdom van sy ma en haar mishandelende alkoholis-kêrel weggeloop. Hy het die honde se vertroue gewen deur vir hulle kos te gee en in ruil daarvoor het hulle hom beskerm. Die seun het opgang gemaak totdat hy die trop se dominante figuur ("alfamannetjie") was. Toe die polisie hom ontdek, het hulle hom en die honde in 'n lokval gelei deur kos in die kombuis van 'n restaurant te los. Hy het in die Russiese weermag gedien ná opleiding aan 'n militêre instelling.
* Traian Căldărar van Roemenië, ook bekend as die "Roemeense hondeseun" of "Mowgli", is in 2002 ontdek. Van sy vierde tot sy sewende jaar het Traian sonder sy familie gelewe. Hy is op sewe jaar gevind en is as 'n driejarige beskryf weens wanvoeding. Sy ma het die gesin verlaat as gevolg van huislike geweld, en Traian het kort daarna weggeloop. Hy het alleen in 'n kartonboks gewoon. Hy het ontsteekte wonde gehad, asook swak sirkulasie en 'n kindersiekte weens 'n tekort aan vitamien D. In 2007 het Traian se oupa vir hom gesorg en het hy goed gevaar in graad drie op skool.
* Andrei Tolstik (2004) is in 'n afgeleë deel van Siberië deur honde grootgemaak vandat hy drie maande oud was tot op sewejarige ouderdom. Sy ouers het hom verwaarloos omdat hy spraak- en gehoorprobleme gehad het. Welsynwerkers wat hom gekry het, wou uitvind hoekom hy nie by die plaaslike skool ingeskryf is nie. Die seun kon nie praat nie omdat hy 'n gebrek aan menslike interaksie gehad het en het baie hondagtige eienskappe gehad, soos om hande-viervoet te loop, mense te byt en aan sy kos te ruik voordat hy eet.
* Daniel (1990) het ook sowat agt jaar lank in die natuur gewoon. Hy is in die berge van Peru gevind waar hy deur bokke grootgemaak is en hande-viervoet saam met hulle gehardloop het. Hy het bokmelk gedrink en bessies en wortels geëet.
* 'n Seun met die naam Hadara, ook bekend as "die volstruisseun", is op sowat twee jaar deur sy ouers in die Saharawoestyn agtergelaat, waar hy deur volstruise aangeneem is. Op 12-jarige ouderdom is hy gered en na sy ouers teruggeneem. Hy het later getrou en kinders gehad. Sy storie word dikwels in die westelike Sahara vertel. In 2000 het Hadara se seun Ahmedu sy pa se storie aan die Sweedse skrywer Monica Zak vertel, en sy het dit in boekvorm gepubliseer.

### Ander aangetekende gevalle
Nog ’n paar van die ander gevalle wat aangeteken is, is:
* Jean de Liège. Deur die natuurfilosoof sir Kenelm Digby beskryf in sy boek *Two Treatises* (1644).
* Victor van Aveyron (1800). Victor was ’n wilde kind wat 12 jaar lank in die woude van Aveyron gewoon het. Die onderwerp word met ’n sekere mate van realisme behandel in François Truffaut se rolprent van 1970 *L’Enfant Sauvage*. Dit handel oor ’n wetenskaplike se gesukkel om ’n wilde seun te rehabiliteer.
200px|thumb|Kaspar Hauser.
* Marie-Angélique Memmie Le Blanc was ’n beroemde wilde kind van die 18de eeu in Frankryk. Sy was onder andere bekend as die "wilde meisie van Champagne". Marie-Angélique het 10 jaar lank, van 10 tot 19 jaar, in die woude van Frankryk oorleef voordat dorpenaars in Songy in Champagne haar in September 1731 gevang het. Sy is in 1775 in Parys dood. Volgens dokumente het sy as volwassene leer lees en skryf, ’n unieke kenmerk onder wilde kinders. 
* Hany Istók, ook bekend as Steve van die Moeras van Kapuvár, Hongarye (1749). Volgens dokumente wat in Kapuvár gebêre word, het twee vissermanne ’n kind in ’n moerasagtige woud aan ’n meer ontdek. Hy is na Kapuvár gebring, waar hy gedoop is en die naam Steven gekry het. Die plaaslike goewerneur het hom na sy kasteel geneem en probeer opvoed, maar die seun het eindelik ontsnap en terug na die woud gehardloop. Later het talle volksvertellings oor die seun ontstaan, waarin hy uitgebeeld is as halfvis, halfmens.
* Kaspar Hauser (vroeë 19de eeu), uitgebeeld in die rolprent van 1974 deur Werner Herzog *The Enigma of Kaspar Hauser* (*Jeder für sich und Gott gegen alle*). Hy het bestaan, maar sy eie verhaal oor sy isolasie was dalk ’n bedrogspul.
* Ramachandra (1970's en 1980's). Daar is in 1973 die eerste keer oor hom berig in die Indiese staat Uttar Pradesh. Hy was rofweg 12 jaar oud en het ’n amfibiese leefstyl in die Kuwanorivier gelei. Hy is in 1979 gered en na ’n nabygeleë dorp geneem. Hy het net gedeeltelik by ’n konvensionele leefstyl aangepas en het steeds rou kos verkies, met ’n vreemde houding geloop en die meeste van sy tyd alleen in nabygeleë riviere en strome deurgebring. Hy is in 1982 dood nadat hy ’n vrou genader het wat vir hom geskrik en hom lelik met kookwater verbrand het. Die historikus Mike Dash glo Ramachandra was seksueel tot die vrou aangetrokke en het haar trompop geloop omdat hy nie die morele waardes en taboes geken het nie.
* Ho Van Lang (2013) is in Quang Ngai, Viëtnam, gevind. Sy pa, Ho Van Thanh, het hom na die woud geneem (en sy broer, Ho Van Tri, agtergelaat) om van die oorlog te vlug. Hier het hy vier dekades lank in isolasie gewoon. Toe hy ontdek is, kon hy skaars praat, buiten ’n paar woorde in die plaaslike dialek van die Cor-minderheidgroep. Volgens sy broer is hy wat ontwikkeling betref op die vlak van ’n kind en kan hy nie goed van kwaad onderskei nie.

## Bedrog
In Maart 2008, ná die bekendmaking dat Misha Defonseca se topverkoperboek, waarvan later die rolprent *Survivre avec les loups* ("Oorlewing saam met die wolwe") gemaak is, ’n bedrogspul was, was daar ’n debat in die Franse media oor die aantal onware gevalle van wilde kinders wat onvoorwaardelik geglo word. Hoewel daar baie boeke oor die onderwerp is, is feitlik geeneen van hulle op argiewe gegrond nie: Die skrywers het eerder twyfelagtige tweede- en derdehandse gedrukte inligting gebruik. Volgens die chirurg Serge Aroles, skrywer van ’n algemene studie van die verskynsel van wilde kinders wat op argiewe geskoei is, is baie bewerings van wilde kinders vals: 

* Die "tiener van Kronstadt" (1781) – volgens die Hongaarse dokument wat Aroles gepubliseer het, is dié geval ’n bedrogspul. Die seun, wat verstandelik gestrem was, het ’n skildkliergeswel gehad en is vir geld uitgestal.
* Die "Siriese gaselseun" (1946) – ’n seun van sowat 10 jaar oud is glo in die 1950's in die Siriese woestyn tussen ’n trop wildsbokke gevind. Hy is net gered met die hulp van ’n jeep van die Irakse weermag, want hy kon tot 50&nbsp;km/h hardloop. Dit was egter waarskynlik ’n vals storie, soos verskeie ander stories oor gaselseuns.
* Amala en Kamala – die meisies is na bewering in 1920 deur sendelinge in Indië gevind. Later is bewys dit was ’n versinsel van eerwaarde Singh om geld vir sy kinderhuis in te samel.
* Ramu, Lucknow, Indië (1954) – ’n Meisie is glo as baba deur ’n wolf aangeneem en tot op sewejarige ouderdom in die woud grootgemaak. Aroles het ondersoek ingestel en dit as nog ’n versinsel ontmasker.
* Die "beermeisie van Krupina", Slowakye (1767)

Legendariese en fiktiese kinders word dikwels uitgebeeld as dat hulle relatief normaal en intelligent is en 'n ingebore sin vir kultuur en die beskawing het, asook 'n goeie dosis oorlewingsinstinkte. Hulle word gewoonlik taamlik maklik in die beskawing opgeneem.

## Verwysings
## Bibliografie
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels