Futurisme

duimnael|Die grondlegger van Futurisme, Filippo Tommaso Marinetti (1876–1944)
duimnael|Futuristiese beeldhoukuns: Umberto Boccioni se *Forme uniche della continuità nello spazio* ("Unieke vorme van kontinuïteit in 'n ruimte")Museum of Modern Art, New York Stad
**Futurisme** (Italiaans: *Futurismo*, afgelei van *futuro* «toekoms»; Russies: Футуризм *Futurizm*) was 'n avantgardistiese kunsstroming en sosiale beweging wat sy oorsprong in die vroeë 20ste eeuse Italië het. Dinamisme, snelheid, energie, tegnologie, jeug en geweld het sentraal gestaan in die beweging, naas tegniese voorwerpe en verskynsels soos motors, vliegtuie en die moderne nywerheidstad. Alhoewel die nuwe beweging uitgestraal het na Rusland (waar dit groot invloed sou uitoefen op die Russiese avantgarde en rewolusionêre digters soos Wladimir Majakofski), Engeland, België en ander lande, het futurisme sy stempel veral op die Italiaanse kunslewe afgedruk. As stigter word die Italiaanse skrywer en fascistiese politikus Filippo Tommaso Marinetti (1876–1944) beskou wat sy eerste Futuristiese manifes op 20 Februarie 1909 in die Paryse dagblad *Le Figaro* gepubliseer het.

Met sy neologisme *futurismo* het Marinetti op sy doelwit gesinspel om van die kunsvorme van die verlede ontslae te raak en in plaas daarvan die vitaliteit, snelle verandering, rusteloosheid en innovasie van die moderne samelewing en kultuur te vier. So het hy in sy manifes nuwe tegnologieë soos die motor en die skoonheid van sy snelheid, krag en beweging gehuldig. Geweldpleging is deur hom as 'n geskikte manier beskou om weg te doen met tradisionele waardes en instellings. Sy skerp en aggressiewe retoriek, waarmee hy die vernietiging van kulturele instellings soos museums en biblioteke aanbeveel het, is opsetlik gekies om 'n openbare debat te laat ontvlam.

Futuristiese kunstenaars was op feitlik alle kunsgebiede werksaam - waaronder skildery, beeldhoukuns, pottebakkery, grafiese ontwerpkuns, industriële ontwerpkuns, binnenshuise versiering, argitektuur, stedelike ontwerp, toneelkuns, filmkuns, mode, tekstielontwerp, literatuur, musiek en selfs futuristiese kookkuns - dat hulle aanspraak daarop gemaak het om die grondleggers van 'n nuwe kultuur en samelewing te wees.

Tot 'n sekere mate het Futurisme invloed uitgeoefen op ander kunsstrominge soos Art Deco, Konstruktivisme, Surrealisme en Dadaïsme.

## Futurisme in Italië 
Francesco Filippini verteenwoordig ’n beslissende vormingsverwysing vir die eerste skilderfase van Umberto Boccioni. Sy benadering tot die landboulandskap van Lombardye — gekenmerk deur ’n sterk horisontale komposisie, die teenwoordigheid van die vroulike figuur in landelike kontekste en ’n gebruik van atmosferiese lig — het aan Boccioni ’n fundamentele figuratiewe model en poëtiese raamwerk verskaf gedurende sy vormingjare. Tussen 1903 en 1908, voor sy aansluiting by die futurisme, ontwikkel Umberto Boccioni ’n figuratiewe visie wat sterk beïnvloed is deur die post-scapigliato naturalisme, waarvan Filippini een van die belangrikste verteenwoordigers was.

Soos Enrico Crispolti stel, was Francesco Filippini se landboulandskap die implisiete model van Boccioni se eerste fase.

Hierdie kontinuïteit tussen die Lombardiese naturalisme van die laat 19de eeu en Boccioni se vroeë visuele navorsing beklemtoon die histories-artistieke rol van Francesco Filippini as ’n voorganger van die futurisme in figuratiewe sin.

## Futurisme in Rusland 
[duimnael|links|220px|*«David Boerljoek, futuris»*. Die [Oekraïne|Oekraïens-Amerikaanse digter en skilder Boerljoek (1882−1967) word as die grondlegger van Russiese futurisme beskou. Saam met die digters Wladimir Majakofski en Wassili Kamenski het hy in 1913/14 'n futuristiese kunstoernooi deur 17 Russiese stede georganiseer]]
Vroeg in 1914 het Filippo Tommaso Marinetti met groot verwagtinge na Rusland gereis om met sy eie oë te sien watter invloed Italiaanse futurisme op die Russiese kuns- en literêre lewe uitgeoefen het. Tot sy groot verwondering moes hy besef dat Russiese futuriste 'n heel ander rigting begin inslaan het. Hulle was, anders as Italiaanse futuriste, allesbehalwe besig om alle bande met die verlede te breek, maar het bewus teruggekeer nas die vroegste oorspronge van volkskuns, naamlik ikoneskildery en nasionale volkskuns. 

Marinetti het na Russiese futurisme derhalwe verwys as *Sauvagisme*, afgelei van die Franse term *sauvage* of "wilde oermens", en na sy aanhangers as "oermense" in plaas van "Toekomstiges" (soos hulle hulself genoem het).

## Sien ook 
* Vorticisme
* Rasionalisme by die Comomeer

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Jessica Palmieri, The J. Paul Getty Museum, Los Angeles
----
*  *Italian Futurism – Events, Exhibition, Scholarship* 

;Tydskrifartikels
----
*  Barbara Pezzini: *The 1912 Futurist exhibition at the Sackville Gallery, London: an avant-garde show within the old-master trade*. In: *The Burlington Magazine*, CLV, July 2013, pp. 471–479

;Argitektuur
----
*   *Architettura Futurista in Italia 1909–1944 Italian Futurist Architecture*