open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vos (sterrebeeld)

Die **Vos** of **Vossie** (Latyn: *Vulpecula*) is ’n dowwe sterrebeeld in die noordelike hemelruim. Dit is in die laat 17de eeu deur die sterrekundige Johannes Hevelius geskep.

## Ruimtevoorwerpe 
Daar is geen sterre met ’n helderheid van meer as 4&nbsp;mag in die Vos nie. Die helderste ster, Alpha Vulpeculae, is ’n rooi reusester van 4,44&nbsp;mag wat 297 ligjare van die Aarde af is. Dit is ’n dubbelster en word ook Anser genoem, wat verwys na die gans wat die vossie in sy bek hou.

In 1967 is die eerste pulsar, PSR&nbsp;B1919+21, in die sterrebeeld ontdek deur Antony Hewish en Jocelyn Bell. Die Vos huisves ook HD&nbsp;189733&nbsp;b, die naaste planeet buite ons sonnestelsel wat tans deur Nasa se Spitzer-ruimteteleskoop bestudeer word. Op 12 Julie 2007 het die *Financial Times* (Londen) berig dat die chemiese aanduiding van waterdamp in die planeet se atmosfeer bespeur is. Hoewel die planeet se atmosfeertemperatuur, wat hoër as 1&nbsp;000&nbsp;°C kan word, dit onbewoonbaar maak, het die ontdekking die hoop laat groei dat water, ’n noodsaaklike komponent vir lewe, in die toekoms op ’n planeet meer soos die Aarde ontdek kan word.

Die Handgewig-newel (Messier 27) is ’n groot, helder planetêre newel wat in 1764 deur die Franse sterrekundige Charles Messier ontdek is as die eerste voorwerp van sy soort. Dit kan op ’n donker nag met ’n goeie verkyker gesien word. Dit word ook soms die Hanger genoem na aanleiding van sy vorm as dit deur ’n verkyker of swakker teleskoop bekyk word. NGC&nbsp;7052 is ’n spiraalvormige sterrestelsel in die Vos sowat 214&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af. Dit het ’n stofbaan in sy middel met ’n deursnee van 3&nbsp;700 ligjare en ’n groot swartkolk van 300&nbsp;miljoen sonmassas in sy kern. Sterrekundiges glo dit is die oorblyfsels van ’n kleiner sterrestelsel wat met NGC&nbsp;7052 saamgesmelt het.

## Geskiedenis 
Johannes Hevelius het die sterrebeeld in die laat 17de eeu geskep. Die oorspronklike Latynse naam was *Vulpecula cum Ansere* (die **Vossie met die Gans**). Die sterrebeeld is later verdeel in *Anser* en *Vulpecula*. Vandag is dit weer een sterrebeeld, maar die gans word net onthou deur die naam van die helderste ster, Anser.

## Verwysings 
* Ian Ridpath en Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, Londen. . Princeton University Press, Princeton. .

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Vulpecula
* Star Tales – Vulpecula

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Christian Lodewyk Stals

Dr. **Christian Lodewyk Stals** (13 Maart 1935 -) was die sewende Goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank. Hy beklee die pos vanaf 8 Augustus 1989 tot 7 Augustus 1999. Hy is aangestel om dr. G.P.C. de Kock op te volg nadat hy oorlede is. Hy is later deur Tito Mboweni opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Profiel op die reserwebank se webtuiste
Bank

'n **Bank** kan na een van die volgende verwys:

* Bank, instelling wat finansiële dienste aan kliënte lewer.
* Bloedbank, plek waar bloed vir oortappings bewaar word.
* Databank, rekenaarkamer waar data gestoor word.
* Drukbank, 'n toestel wat vir kragoefeninge gebruik word.
* Sitbank, meubelstuk waarop twee of meer persone kan sit.
* Saadbank, plek waar sade van plante bewaar word tot omstandighede vir ontkieming gunstig is.
* Sandbank, afgeplatte verhoging van die bodem van byvoorbeeld 'n see.
* Spermbank, plek waar sperm vir kunsmatige bevrugting bewaar word.
* Werkbank, tafel waarop gewerk word.
Maria Ramos

**Maria Ramos** is 'n Suid-Afrikaanse besigheidsvrou en openbare finansiële administrateur van Portugese herkoms. Sy is in 2008 met die Suid-Afrikaanse politikus Trevor Manuel getroud.

## Lewensloop 
*Maria da Conceição das Neves Calha Ramos* is op 22 Februarie 1959 in Lissabon in Portugal gebore. Nadat haar ouers na Mosambiek en daarvan na Suid-Afrika geëmigreer het toe sy slegs 6 jaar oud was, het sy aanvanklik in die bankwese en toe ekonomie gestudeer en later ook die vak by die Universiteit van Suid-Afrika en die Universiteit van die Witwatersrand gedoseer. Sy het 'n *Baccalaureus Commercii* in ekonomie aan die Universiteit van die Witwatersrand en 'n ​​meestersgraad in ekonomie van die Universiteit van Londen verwerf.

Sy was 'n lid van die ANC-span wat aan die fiskale aspekte van Suid-Afrika se Tussentydse Grondwet van 1993 gewerk het. Sy verwerf bekendheid in die middel tot laat 1990's as direkteur-generaal van Suid-Afrika se Nasionale Tesourie.

Sy word later as uitvoerende hoof van Transnet aangestel. In 2009 word sy die hoof uitvoerende beampte van die Absa-groep, een van Suid-Afrika se grootste finansiële dienstemaatskappye.

*Fortune magazine* het haar in 2009 as een van die top tien vroulike leiers ter wêreld aangewys.

## Verwysings
Universiteit van Londen

Die **Universiteit van Londen** (Engels: *University of London*) is 'n federasie van kolleges en instellings wat saam die grootste universiteit ter wêreld vorm. Ongeveer 5% van alle studente in die Verenigde Koninkryk studeer aan een van hierdie kolleges. Sommige van hierdie kolleges bevind hulself onder die mees prestigeryke universiteite ter wêreld.

Die Universiteit van Londen is in 1836 gestig en het toe uit slegs twee kolleges bestaan: die *University College London* (UCL), en ''King's College London'' (KCL). Die universiteit was die eerste in die Verenigde Koninkryk wat vroue en mans op gelyke voet toegelaat het. Tans is dit 'n oorkoepelende instituut van 31 onafhanklike kolleges en institute wat reg oor Londen versprei is.

Naas *UCL* en ''King's* is die bekendste kolleges die *London School of Economics* (LSE), die *St George's University of London* (SGUL), die *Queen Mary University of London* (QMUL), die *Royal Holloway University of London* (RHUL), die *Goldsmiths College*, en die *School of Oriental and African Studies* (SOAS). Die *Royal Academy of Music'' is ook aan die universiteit verbonde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Universiteit van Londen se webtuiste
Toekan (sterrebeeld)

Die **Toekan** (Latyn: *Tucana*) is ’n dowwe sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit kry sy naam van die Suid-Amerikaanse voël met dieselfde naam en is een van die 12 sterrebeelde wat in die 16de eeu deur Petrus Plancius geskep is na aanleiding van waarnemings deur Pieter Dirkszoon Keyser en Frederick de Houtman. Al sy sterre buiten een het ’n helderheid van minder as 3&nbsp;mag.

## Ruimtevoorwerpe 
Die helderste ster in die Toekan is Alpha Tucanae, met ’n helderheid van 2,87&nbsp;mag. Beta Tucanae bestaan uit ’n groep van ses sterre. Die twee helderste komponente het ’n helderheid van tussen 4 en 5&nbsp;mag. Kappa Tucanae bestaan uit vier sterre – twee dubbelsterre.

Aan die suidelike punt van die Toekan lê die Klein Magellaanse Wolk, ’n dwergsterrestelsel wat op ’n afstand van 210&nbsp;000 ligjare een van die Melkweg se naaste bure is. Saam met die Groot Magellaanse Wolk lê dit in die Magellaanse Stroom, ’n wolk gas wat die twee sterrestelsels verbind.

Die bolvormige sterreswerm 47&nbsp;Tucanae (NGC&nbsp;104) lê ook binne die sterrebeeld se grense. Die meeste sterre is ou, geel sterre. Die Tucana-dwergsterrestelsel, wat in 1990 ontdek is, is ook hier en NGC&nbsp;346 is ’n stervormende streek.

## Verwysings 
## Bron 
* Ian Ridpath en Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, Londen. . Princeton University Press, Princeton. .

## Eksterne skakels 
* fotogids: Toekan

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Transnet

**Transnet** is 'n groot staatsbeheerde maatskappy in Suid-Afrika wat vir spoorvervoer, hawens en pyplyne verantwoordelik is. Hulle hoofkantoor is in die Carlton-sentrum in Johannesburg gesetel. Transnet is op 1 April 1990 as 'n beperkte maatskappy gestig. Die meerderheid van die maatskappy se aandele word deur die Departement van Openbare Ondernemings besit. Die maatskappy is gestig nadat sake-eenhede en bedrywighede van die **Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens** (SAS&H), asook ander  bedrywighede en produkte geherstruktureer is.

## Geskiedenis 
Spoorlyne is in die 1850's in die omgewing van Kaapstad en later in Durban ontwikkel. Die eerste spoorlyn in Durban is op 27 Junie 1860 oopgestel. Die aanvanklike netwerk is geskep om landbouprodukte tussen Kaapstad en Wellington te vervoer. Die nuus dat daar goud in die Transvaalse Republiek was, het die regering van die Kaapkolonie (met ondersteuning van die Britse regering) genoop om Kimberley met Kaapstad per spoor te verbind as deel van hulle koloniale droom.

Na die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika is die spoorweë van die vier voormalige kolonies mettertyd saamgevoeg. In 1916 is hulle onder 'n enkele staatsbeheerde spoorstelsel verenig met die totstandkoming van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens. Later, met die ontwikkeling van kommersiële vliegtuie, het die Suid-Afrikaanse Lugdiens ook 'n deel van hierdie massiewe stelsel van land-, see- en lugvervoer geword.

Op 31 Mei 1961 is die Unie ontbind en het die Republiek van Suid-Afrika tot stand gekom. Teen 1981 het die regering besluit om die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens langs besigheidslyne te struktureer en vir privatisering voor te berei. In April 1981 het die land se spoorweë, hawens, padvervoer, lugvaart en pyplyne as die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste (SAVD) bekend geword. Teen die tyd was die onderneming in eenhede en afdelings met 'n sterk klem op plaaslike bestuur gestruktureer. 

Met die goedkeuring van die *Wet op die Regsopvolging van die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste van 1989* is die weg gebaan om die SAVD van 'n regeringsdepartement na 'n openbare maatskappy om te skakel. Op 1 April 1990, na 80 jaar van regerings- en parlementêre beheer, is die SAVD se naam na Transnet Beperk verander met Spoornet, Portnet, Autonet en Petronet as komponente. Voorstedelike dienste is oorgedra aan die Suid-Afrikaanse Spoorpendelkorporasie, wat onder die vaandel van Metrorail in vyf stedelike gebiede treindienste verskaf. Die staat is die enigste aandeelhouer.

Op 21 Oktober 2018 is dit bevestig dat Transnet se HUB, Siyabonga Gama, afgedank is.

## Sien ook 
* Cape Central Railways
* Gautrein
* Metrorail
* PRASA
* Transnet Freight Rail
* Spoorvervoer in Suid-Afrika
* Suid-Afrikaanse Lugdiens

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Transnet se webtuiste
Gill Marcus

**Gill Marcus** (gebore 10 Augustus 1949) was vanaf November 2009 tot November 2014 die negende goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank. Sy is die eerste en enigste vrou wat die pos beklee het.

## Biografie 
### Vroeë jare 
Marcus is in Johannesburg in Suid-Afrika gebore. Haar ouma en oupa was Joodse immigrante vanaf Litaue. Albei haar ouers is egter in Suid-Afrika gebore.

### Ballingskap 
Haar ouers was anti-apartheidsaktiviste en lede van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP). Hulle het in 1969 in ballingskap gegaan en hulle kinders, Marcus en haar twee susters en 'n broer, saamgeneem. Sy het 'n graad deur middel van korrespondensie aan die Universiteit van Suid-Afrika verwerf.

Sy word in 1994 verkies tot Lid van die Parlement en word as die Adjunkminister van Finansies onder Trevor Manuel in Nelson Mandela se die Regering van Nasionale Eenheid aangestel. In 1999 is sy as adjunk-goewerneur van die Reserwebank aangestel onder Tito Mboweni. Sy het die pos vir vyf jaar beklee waarna haar kontrak nie hernu is nie omdat sy nie met Mboweni oor die weg kon kom nie.

Daarna is sy as buitengewone professor aan die Gordon Institute of Business Science (Gibs) aangestel. Sy het die sakewêreld betree en as voorsitter van die myngroep Western Areas en later as nie-uitvoerende direkteur van Gold Fields gewerk. In 2007 volg sy Danie Cronjé op as hoof van die ABSA-groep en ABSA-bank

## Verwysings
Tito Mboweni

**Tito Mboweni** (16 Maart 1959 – 12 Oktober 2024) was 'n Suid-Afrikaanse politikus wat van 9 Oktober 2018 tot 5 Augustus 2021 as minister van finansies onder president Cyril Ramaphosa gedien het.

Tussen 1999 en 2009 het hy die pos as agtste goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank beklee. Hy is op 8 Augustus 1999 in die pos aangestel om dr. Chris Stals op te volg. Me. Gill Marcus vervang hom as goewerneur op 9 November 2009. Hy het tussen 1994 en 1999 as minister van arbeid onder president Nelson Mandela gedien.

Mboweni was in Januarie 2019 teen die afskaffing van Afrikaans as onderrigtaal by die Universiteit van Pretoria gekant. In Julie 2019 het Mboweni aangekondig dat voorbereidings aan die gang is om 'n staatsbeheerde bank vir private kliënte te stig. Sodoende reageer hy op 'n versoek van die Ekonomiese Vryheidsvegters.

In Januarie 2020 het Mboweni die eerste lid van 'n Suid-Afrikaanse kabinet sedert die einde van apartheid geword wat voorgestel het dat Suid-Afrika en Lesotho as 'n federale staat verenig word. Reaksies op hierdie voorstel in beide lande was deels negatief en deels positief.

## Biografie 
Tito Mboweni is op 16 Maart 1959 as die jongste van drie kinders gebore. Hy het grootgeword in Tzaneen, nou in die Limpopoprovinsie, waar hy later ook lank geboer het.

Hy het aan die Universiteit van die Noorde studeer tussen 1979 en 1980, waar hy vir 'n baccalaureusgraad in handel ingeskryf het. Hy het nie sy studies voltooi nie en het Suid-Afrika in ballingskap in 1980 verlaat. In ballingskap in Lesotho het Mboweni by die African National Congress (ANC), later Suid-Afrika se regerende party, aangesluit en was 'n party-aktivis in baie hoedanighede. Hy het in 1985 'n baccalaureusgraad in ekonomie en politieke wetenskap aan die Nasionale Universiteit van Lesotho verwerf. In 1988 het hy 'n meestersgraad in ontwikkelingsekonomie aan die Universiteit van Oos-Anglië in Engeland verwerf.

## Politieke loopbaan 
Mboweni was van 1999 tot 2009 die agtste goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank en die eerste swart Suid-Afrikaner wat die pos beklee het. Hy is ná die bedanking van Nhlanhla Nene op 9 Oktober 2018 as minister van finansies ingehuldig.

## Sterwe 
Mboweni is op 12 Oktober 2024 in 'n Johannesburgse hospitaal oorlede ná 'n kort siekbed. Hy was 65 jaar oud.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Internasionale Krieketraad

Die **Internasionale Krieketraad** (afgekort: IKR; Engels: *ICC* vir *International Cricket Council*) is die internasionale beheerliggaam van krieket. Hulle organiseer internasionale toetskrieket sowel as internasionale eendagwedstryde. Vir die opstel van die krieketwette is die Marylebone-krieketklub (MKK, Engels: *Marylebone Cricket Club*) egter sedert 1788 verantwoordelik.

duimnael|links|Die IRK se hoofkantoor in Doebai
Die Imperiale Krieketkonferensie is op 15 Junie 1909 as die Imperiale Krieketkonferensie deur Australië, Engeland en Suid-Afrika op die Londense Lord’s gestig. Op 31 Mei 1926 het Indië, Nieu-Seeland en Wes-Indië as volle lede aangesluit. In 1952 het Pakistan gevolg, 1981 Sri Lanka, 1992 Zimbabwe, 2000 Bangladesj, asook in 2017 beide Afghanistan en Ierland. Die raad is in 1965 herdoop tot die Internasionale Krieketkonferensie en het in 1989 sy huidige naam aangeneem. In 2005 het die IKR sy hoofkantoor van die Lord’s-krieketveld in Londen na Doebai in die Verenigde Arabiese Emirate verskuif. Die amptelike taal is Engels. Die Internasionale Krieketraad se huidige voorsitter is die Indiër Jay Shah.

## Konfederasies 
Internasionale Krieketraad het vyf konfederasies as lid, naamlik:
* Afrikakrieketvereniging
* IKR Amerikas
* Asiatiese Krieketraad
* Europese Krieketraad
* IKR Oos-Asië-Oseanië

## Lidmaatskap 
Die IKR onderskei tussen twee vlakke van lidmaatskap:

### Volle lidmaatskap 
duimnael|400px|Lidlande van die Internasionale Krieketraad (IKR) volgens status:
Vir die tradisioneel groot krieketlande. Hierdie lande kan toetswedstryde speel. Hierdie lande het twee stemme elk tydens IKR-vergaderings. Die volgende 12 lande is volle lede (in volgorde van aansluiting):
*  (sedert 15 Maart 1877)
*  (sedert 15 Maart 1877)
*  (tussen 12 Maart 1889 en 10 Maart 1970, weer sedert 18 April 1992)
*  (sedert 23 Junie 1928)
*  (sedert 10 Januarie 1930)
*  (sedert 25 Junie 1932)
*  (sedert 16 Oktober 1952)
*  (sedert 17 Februarie 1982)
*  (tussen 18 Oktober 1992 en 10 Junie 2004, 6 Januarie 2005 en 18 Januarie 2006 en weer sedert 3 Augustus 2011)
*  (sedert 10 November 2000)
*  (sedert 22 Junie 2017)
*  (sedert 22 Junie 2017)

### Assosiaatlede 
96 kleiner lande waar krieket 'n gevestigde sport is of as sport ontwikkel word, met een stem elk.

Daar was oorspronklik drie vlakke van lidmaatskap, maar die IKR het die geaffilieerde lidmaatskap in 2017 verwyder en alle voormalige geaffilieerde lede het geassosieerde lede geword.

### Voormalige lede 
*  (1992–2015)
*  (2002–2013)
*  (1999–2019)
*  (1966–1989)
*  (1989–2003)
*  (2012–2022)
*  (2000–2014)
*  (1976–2003)
*  (2003–2021)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Die IKR se amptelike webtuiste
*  Die IKR se Heldesaal
*  Die IKR se ranglys
John Cale

**John Davies Cale** (OBE, gebore 9 Maart 1942 in Garnant, Carmarthenshire, Wallis) is 'n Walliese musikant en multi-instrumentalis. In die jare 1965-1968 het hy saam met die groep The Velvet Underground gespeel (baskitaar, altviool, klavier). Sedert 1970 reik hy sy eie albums uit.

## Albums 
* *Vintage Violence* (1970)
* *Church of Anthrax* (1971) − met Terry Riley
* *The Academy in Peril* (1972)
* *Paris 1919* (1973)
* *Fear* (1974)
* *Slow Dazzle* (1975)
* *Helen of Troy* (1975)
* *Honi Soit* (1981)
* *Music for a New Society* (1982)
* *Caribbean Sunset* (1983)
* *Artificial Intelligence* (1985)
* *Words for the Dying* (1989)
* *Songs for Drella* (1990) − met Lou Reed
* *Wrong Way Up* (1990) − met Brian Eno
* *Last Day on Earth* (1994) − met Bob Neuwirth
* *Walking on Locusts* (1996)
* *HoboSapiens* (2003)
* *blackAcetate* (2005)
* *Shifty Adventures in Nookie Wood* (2012)
* *M:FANS* (2016)
* *Mercy* (2023)
St John's Wood

'''St John's Wood''' is 'n distrik in die noordweste van Londen, Engeland, in die City of Westminster, en aan die noordwestekant van Regent's Park. Dit is ongeveer 2,5 myl noordwes van Charing Cross geleë.

Die poskode NW8 (St. John's Wood) is deur die Forbes-tydskrif as die vyfde duurste poskode in Londen en die Verenigde Koninkryk aangewys. 'n Gemiddelde huis hier kos byna £2 miljoen ($3,5 miljoen). Van die duurste eiendomme ter wêreld kan hier aangetref word.

Die bekende Lord's-krieketstadion is in die distrik geleë. Die distrik is ook bekend vir *Abbey Road* en die *Abbey Road Studios* waar die rockgroep The Beatles hulle albums opgeneem het.

## Verwysings
Lou Reed

**Lewis Allen "Lou" Reed** (2 Maart 1942 in Brooklyn, New York, Verenigde State van Amerika - 27 Oktober 2013) was 'n Amerikaanse musikant en fotograaf. In die jare 1965-1970 het hy saam met die groep The Velvet Underground gespeel (kitaar, koor). Vanaf 1970 het hy sy eie albums uitgereik.

## Albums 
* *Lou Reed* (1972)
* *Transformer* (1972)
* *Berlin* (1973)
* ''Sally Can't Dance* (1974)
* *Metal Machine Music* (1975)
* *Coney Island Baby* (1976)
* *Rock 'n' Roll Heart* (1976)
* *Street Hassle* (1978)
* *The Bells* (1979)
* *Growing Up in Public* (1980)
* *The Blue Mask* (1982)
* *Legendary Hearts* (1983)
* *New Sensations* (1984)
* *Mistrial* (1986)
* *New York* (1989)
* *Songs for Drella* (1990) − met John Cale
* *Magic and Loss* (1992)
* *Set the Twilight Reeling* (1996)
* *Ecstacy' (2000)
* *The Raven* (2003)
* *Hudson River Wind Meditations* (2008)
* *Lulu* (2011) − met Metallica

## Notas en verwysings
Weymouth

**Weymouth** is 'n nedersetting langs die see in die Engelse distrik Weymouth and Portland. Die nedersetting is in die graafskap Dorset geleë en het 52&nbsp;950 inwoners.

Derduisende toeriste sak gedurende die somer op die dorp toe om vakansie te hou. Dis langs die see, en die weer is sonnig en warm in die somermaande.

Tydens die 2012-Olimpiese Spele sal die seiljag-items hier plaasvind.
Klinkenberg, Gelderland

**Klinkenberg** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Buren in die provinsie Gelderland in Nederland.
William Thomas Stead

**William Thomas Stead** (5 Julie 1849 - 15 April 1912) was 'n Britse joernalis wat gesterf het in die ondergang van die RMS *Titanic*.

Hy was ook 'n pionier van ondersoekende joernalistiek, en een van die mees omstrede figure in Britse joernalistiek van die Victoriaanse tydperk.

## Eksterne skakels
Lord’s

Die **Lord’s-krieketveld** (afgekort as *Lord’s*) is 'n bekende krieketstadion in St John's Wood, 'n wyk in die Engelse hoofstad Londen. Die stadion bied sitplek aan 30&nbsp;000 toeskouers en word deur die Marylebone-krieketklub (MCC) besit. Lord’s word dikwels *The Home of Cricket* genoem.

Lord’s is ook die tuiste van die Engelse en Walliese Krieketraad (ECB) sowel as die Europese Krieketraad (ECC). Dit is die tuiste van die Internasionale Krieketraad (IKR) se hoofkantoor, maar die IKR se administratiewe kantore is in 2005 na Doebai verskuif.

Die oudste sportmuseum ter wêreld is op Lord’s geleë en huisves onder ander die bekende urn van Die As-kompetisie.

Behalwe krieket kan hier ook ander sportsoorte soos bofbal, tennis en boogskiet beoefen word. Byvoorbeeld is Lord’s tydens die Olimpiese Somerspele 2012 vir boogskiet gebruik.

duimnael|links|300px||Lord’s se hoofpawiljoen

## Geskiedenis 
duimnael|Gekerfde muur by Lord’s
Oor die jare was daar reeds drie Lord’s-krieketvelde. Die oorspronklike een in deur Thomas Lord in 1787 op *Dorset Square* in Marylebone ('n wyk in Londen) gestig. Die eerste gewone krieketwedstryd wat op Lord’s gespeel is, was 'n jaarlikse wedstryd tussen die skole Eton-kollege en Harrow School in 1805. In 1810 is Lord’s na 'n park verplaas, en in 1814 moes hulle weer trek omdat daar 'n waterkanaal gegrawe is. Sedert 1814 is Lord’s op sy huidige plek. Die Middlesex County Krieketklub, wat in 1864 gestig is, het in 1877 hul tuiswedstryde by Lord’s begin speel nadat hulle hul stadion in Chelsea ontruim het.

Die eerste toetswedstryd wat hier gespeel is, het op 21 Julie 1884 tussen Engeland en Australië plaasgevind. Die eerste internasionale eendagwedstryd (EDI) het op 26 Augustus 1972 tussen Engeland en Australië plaasgevind. Lord’s is reeds tydens vyf krieketwêreldbekertoernooie vir wedstryde gebruik: in 1975, 1979, 1983, 1999 en 2019. Vervolgens is op Lord’s vyf krieketwêreldbekereindstryde aangebied, meer as op enige ander krieketveld. In 2009 is die veld vir die IKR se T20I-wêreldbeker en die gelyktydige T20I-vrouewêreldbeker gebruik en het dit ook die eindstryd tussen Pakistan en Sri Lanka aangebied.

## Wedstryde 
### Krieketwêreldbeker 1975 
### Krieketwêreldbeker 1979 
### Krieketwêreldbeker 1983 
### Vrouekrieketwêreldbeker 1993 
### Krieketwêreldbeker 1999 
### T20I-wêreldbeker 2009 
### T20I-vrouewêreldbeker 2009 
### Vrouekrieketwêreldbeker 2017 
### Krieketwêreldbeker 2019 
## Fotogalery 

Lêer:Lord's in 2005.jpg|'n Wedstryd op Lord’s.
Lêer:Lord's Cricket Ground Media Centre.jpg|Die futuristiese mediasentrum.
Lêer:Lord's Pavilion.jpg|Lord’s-pawiljoen, 'n ou gebou uit 1880, later herbou.
Lêer:Lords test match.jpg|Engeland teen Nieu-Seeland in Mei 2004.
Lêer:T20 final 2009.jpg|Die Sri Lankaanse Lasith Malinga boul teen die Pakistanse Shahid Afridi tydens die T20I-wêreldbeker 2009 se eindstryd op Lord’s
Lêer:Archery at the 2012 Summer Olympics – Men.jpg|Boogskiet op Lord’s tydens die Olimpiese Somerspele 2012.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Lord's se amptelike webtuiste
*  Lord’s op ESPNcricinfo
*
Marylebone

**Marylebone** is 'n welgestelde binnestedelike gebied in Sentraal-Londen, geleë in die City of Westminster. Marylebone word begrens deur *Oxford Street* in die suide, ''Regent's Park* in die noorde, *Edgware Road* in die weste en *Portland Place* in die ooste. Die naam word somtyds geskryf as **St. Marylebone** of **Mary-le-bone**, maar word gewoonlik as *mar(i)leboon'' uitgespreek.

duimnael|links|'n Mark in Marylebone.
Die gebied bestaan grotendeels uit woonhuise. Die westelike deel het 'n omvangryke Arabiese bevolking. Bekende besienswaardighede in die omgewing is onder andere *Madame Tussauds*, *Harley Street*, ''Regent's Park*, *Hyde Park* en *Marble Arch''.

Die bekende Lord's Krieketgronde was aanvanklik hier geleë voordat dit verskuif is.

## Eksterne skakels 
*
Wembley-stadion

Die **Wembley-stadion** (dikwels kortweg "Wembley") is 'n sokkerstadion in Wembley in die noordweste van Londen. Die stadion het 90&nbsp;000 sitplekke.

Die stadion is vanaf 2003 tot 2007 op die selfde plek as die eerste Wembley-stadion gebou. Daar is 'n boog oor die nuwe stadion wat so ontwerp is dat dit nie 'n skaduwee oor die veld sal gooi nie.

Naas sport word die stadion ook vir konserte aangewend. Groepe soos Metallica, Muse, George Michael en selfs Lucas Maree het al hier opgetree.

Die stadion is tydens die Olimpiese Somerspele van 2012 vir sokkerwedstryde ingespan en tydens die Rugbywêreldbeker 2015 vir rugbywedstryde.

## Wedstryde 
### Rugbyliga 
Hierdie wedstryde is in die ou Wembley-stadion beslis:

### Rugbyunie 
Hierdie wedstryde is in die ou Wembley-stadion beslis:

### FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966 
:*Hoofartikel: FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966*.

### Europese Sokkerkampioenskap 1996 
:*Hoofartikel: Europese Sokkerkampioenskap 1996*.

### Rugbywêreldbeker 2015 
:*Hoofartikel: Rugbywêreldbeker 2015*.

## Fotogalery 

Lêer:Wembley Stadium.jpg
Lêer:Wembley Stadium down Wembley Way.jpg 
Lêer:Wembley Stadium under construction.jpg
Lêer:Wembley Stadium interior.jpg
Lêer:Wembley Stadium, London.jpg
Lêer:Wembley Stadium map.png
Lêer:Wembley Stadium, illuminated.jpg
Lêer:Wembley Stadium closeup.jpg
Lêer:Tokyngton, Wembley stadium.jpg
Lêer:Wembley Stadium interior 1956.jpg
Lêer:The old Wembley Stadium.jpg
Lêer:Wembley Stadium Twin Towers.jpg
Lêer:Wembley Stadium aerial 2011.jpg
Lêer:Wembley Stadium - USA v England.jpg

## Eksterne skakels 
*  Die Wembley-stadion se amptelike webwerf
Sentour (kleinplaneet)

[duimnael|250 px|Die ligging van bekende voorwerpe in en buite die sonnestelsel. Die sentoure is die voorwerpe in oranje wat meestal binne die [Kuiper-gordel (in groen) en buite die Jupiter-trojane (in pienk) lê.]]

**Sentoure** is onstabiele kleinplanete wat eienskappe van beide asteroïdes en komete toon. Hulle word genoem na die sentoure in die Griekse mitologie, wat eienskappe van beide mense en perde gehad het. Sentoure het veranderlike wentelbane wat dié van een of meer van die groot gasplanete gekruis het, en het dinamiese leeftye van ’n paar miljoen jaar. Daar is sowat 44&nbsp;000 sentoure in die sonnestelsel met ’n deursnee groter as 1&nbsp;km.)

### Veranderende wentelbane
Omdat die sentoure nie deur baanresonansies beskerm word nie, is hulle wentelbane onstabiel binne ’n tydskaal van 106-107&nbsp;jaar. Amycus is byvoorbeeld in ’n onstabiele wentelbaan naby die 3:4-resonansie van Uranus. Dinamiese studies van hulle wentelbane dui daarop dat sentoure waarskynlik ’n soort voorwerp met ’n tussentydse wentelbaan is wat skuif van die Kuipergordel tot die Jupiterfamilie kortperiodekomete.

Voorwerpe kan deur versteurings uit die Kuipergordel verdring word, waarna hulle Neptunus se wentelbaan kruis en gravitasioneel met dié planeet ’n wisselwerking het. Hulle word dan as sentoure geklassifiseer, maar hulle wentelbane is chaoties en ontwikkel relatief vinnig terwyl die sentour naby aan een of meer van die buitenste planete kom. Sommige sentoure sal in wentelbane gaan wat Jupiter kruis, waarna hulle perihelium kleiner sal word tot in die binneste sonnestelsel en dan kan hulle as aktiewe komete in die Jupiterfamilie herklassifiseer word as hulle komeetbedrywighede toon. Sentoure sal dus eindelik met die Son of ’n planeet bots, of anders in die interstellêre ruimte uitgewerp word nadat hulle naby aan een van die planete, veral Jupiter, gekom het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* List of Centaurs and Scattered-Disk Objects
* Centaurs from The Encyclopedia of Astrobiology Astronomy and Spaceflight

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bob Neuwirth

**Bob Neuwirth** (20 Junie 1939, Akron, Ohio, Verenigde State van Amerika - 18 Mei 2022) was 'n Amerikaanse musikant (kitaar, koor, banjo). In die sestiger jare tree hy saam met Bob Dylan op. Hy is die mede-skrywer van die lied "Mercedes Benz" saam met Janis Joplin. In 1994 het hy saam met John Cale gewerk en die album *Last Day on Earth* vrygestel.

## Albums 
* *Bob Neuwirth* (1974)
* *Back to the Front* (1988)
* *99 Monkeys* (1990)
* *Look Up* (1996)
* *Last Day on Earth* (1994) − met John Cale
* *Havana Midnight* (1999)

## Verwysings
Verstrooide skyf

[regs|duimnael|250px|[Eris (dwergplaneet)|Eris, die grootste bekende voorwerp in die verstrooide skyf (middel), en sy maan, Disnomia (links van Eris).]]

Die **verstrooide skyf** is ’n verafgeleë streek van die sonnestelsel waar min, ysige kleinplanete voorkom. Dit is een van die groepe trans-Neptunus-voorwerpe.

## Eienskappe 
Die voorwerpe het wentelbaanafwykings (wat dui op hoe ver dit van sirkelvormig af is) van tot 0,8, inklinasies van tot 40° en perihelions (die naaste afstand aan die Son in sy baan) van meer as 30 AE (astronomiese eenhede). Hierdie ekstreme wentelbane word vermoedelik veroorsaak deur swaartekrag-"verstrooiing" deur die gasreuse, asook verdere versteurings deur die planeet Neptunus.

Die naaste afstand wat dié voorwerpe aan die Son kom, is sowat 30-35&nbsp;AE, en hulle kan tot verder as 100&nbsp;AE van die Son af beweeg. Dus is verstrooide voorwerpe van die verste en koudste liggame in die sonnestelsel. Die naaste deel van die verstrooide skyf oorvleuel met ’n deel van die Kuiper-gordel.

Vanweë die onstabiele aard van die voorwerpe beskou wetenskaplikes die verstrooide skyf as die plek van oorsprong van die meeste periodieke, of kortstondige, komete in die sonnestelsel – met sentoure (ysliggame tussen Jupiter en Neptunus) as die oorgangsfase in ’n voorwerp se migrasie van die skyf na die binneste deel van sonnestelsel. Eindelik stuur versteurings deur die groot planete sulke voorwerpe in die rigting van die Son en verander hulle in periodieke komete. Baie voorwerpe in die Oort-wolk het waarskynlik ook in die verstrooide skyf ontstaan.

## Geskiedenis 
Die eerste verstrooideskyfvoorwerp (VSV) wat as sulks erken is, is 1996&nbsp;TL66, wat in 1996 deur sterrekundiges op Hawaii geïdentifiseer is. Nog drie is in dieselfde opname in 1996 geïdentifiseer: 1999&nbsp;CV118, 1999&nbsp;CY118 en 1999&nbsp;CF119. Die eerste voorwerp wat ontdek is wat tans as ’n VSV geklassifiseer is, is 1995&nbsp;TL8, wat in 1995 gevind is. Teen 2011 was meer as 200 VSV'e al ontdek.

## Verwysings 
## Skakels
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Apside

duimnael|300px|Die perigeum (X) en apogeum (Y) van ’n voorwerp (B) in ’n baan om die Aarde (A).

’n **Apside**, of **apsis**, is die naaste en verste punt in die elliptiese wentelbaan van een hemelliggaam om ’n ander (meestal groter) een. Die lyn van een apside na ’n ander is die langste as van die ellips, oftewel die **apsidelyn**.

Om die twee punte te onderskei, word verskillende benamings vir die naaste en die verste punt gebruik, na gelang van die groter liggaam waarom die ander een wentel. ’n Paar voorbeelde is:

Die perigeum van die maan is dus die punt waar dit die naaste aan die Aarde is, en die afelium van die Aarde is die verste punt van die Son af.

## Verwysings
## Skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Twintig20

[duimnael|'n Twintig20-wedstryd tussen [Engelse nasionale krieketspan|Engeland en Sri Lanka in volle swang. Twintig20-wedstryde word as gevolg van die korte duur daarvan dikwels in die aand en dus met 'n wit bal gespeel]]
duimnael|'n Indiese Premierligawedstryd op die Chepaukstadion tussen Chennai Super Kings en Kolkata Knight Riders
[duimnael|Die [Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lankaanse Lasith Malinga boul teen die Pakistanse Shahid Afridi tydens die T20I-wêreldbeker 2009 se eindstryd op Lord’s in Londen]]
duimnael|Perth Scorchers teen Hobart Hurricanes by die WACA tydens die BBL 01 (2011)

**Twintig20** (afgekort *T20*) is 'n vorm van krieket waar twee spanne elk 20 boulbeurte kry om vinnig soveel lopies moontlik te slaan. Dit is 'n relatief nuwe vorm van krieket en 'n wedstryd neem gewoonlik nie langer as drie ure nie. Twintig20 is in 2003 in Engeland bekendgestel. Die doel van die korter formaat is om krieket aantrekliker vir televisiekykers te maak.

Sedert 2005 word Twintig20-wedstryde in internasionale verband gespeel (T20I). Sedert 2007 word daar ook in die T20I-wêreldbeker aangebied, sedert 2009 ook vir vroue. Die mees onlangse T20I-wêreldbeker 2024 is in die Verenigde State en Wes-Indië aangebied en deur Indië gewen.

## Plaaslik 
Dit is 'n lys van die huidige Twenty20-binnelandse kompetisies in verskeie van die voorste krieketlande.

## Eksterne skakels 
*
Waterdamp

duimnael|Gekondenseerde water uit waterdamp bokant 'n koppie met warm water.

Waterdamp is water in die gasfase. Waterdamp is die gevolg van verdamping.
Reënmeter

duimnael|'n Reënmeter.

'n **Reënmeter** is 'n instrument wat deur meteoroloë en hidroloë gebruik word om neerslag gedurende 'n bepaalde periode op te vang en te meet. Die hoeveelheid neerslag word in millimeters aangedui. Een millimeter kom ooreen met 1 liter water per vierkante meter.

Eenvoudige reënmeters word gewoonlik van glas of 'n deursigtige plastiek gemaak.  Die reënmeter bestaan uit 'n bottel of fles waarin die neerslag opgevang word. Sommige reënmeters is gekalibreer (in millimeters uitgemeet) sodat die hoeveelheid neerslag direk afgelees kan word. Die deursnee van die opening aan die bokant moet representatief wees vir die aantal gevalle millimeter neerslag.

duimnael|links|Water wat in 'n reënmeter opgevang is.

In 'n professionele opstelling behoort die reënmeter vrystaande te wees sodat dit nie onder of naby hoë voorwerpe soos geboue en bome staan nie. Die bokant van die tregter moet ongeveer 40&nbsp;cm bo die grondvlak wees. Die hoeveelheid neerslag moet minstens eenmaal per dag gemeet word om verdamping sover moontlik teen te werk.

As die neerslag nie reën is nie, soos byvoorbeeld met ys of sneeu, word 'n ingeboude verwarmer gebruik om die neerslag te smelt. Nadat dit gesneeu het kan die hoogte van die sneeu ook gebruik word om die aantal millimeters te bepaal. Een sentimeter sneeu is ongeveer gelyk aan een millimeter gesmelte water.
Streep (lengtemaat)

'n **Streep** is 'n ou lengtemaat wat in Nederland gebruik is.

Met die invoering van die Nederlandse metrieke stelsel in 1820 word die lengte van 'n streep op 1 duisendste el, oftewel 1 millimeter vasgestel. In 1870 word die streep afgeskaf en met die naam millimeter vervang.

Die streep as eenheid word soms nog met reënmeters gebruik. Een streep reën is gelyk aan 1 mm reën. Die gebruik hiervan het waarskynlik te doen met die feit dat die maatbeker se strepies meer as een millimeter uit mekaar is. Dit gebeur as die maatbeker se opening klein is, terwyl 1&nbsp;mm reën 1&nbsp;liter reën op 1&nbsp;m² voorstel.
El (lengtemaat)

[duimnael|regs|Die el as lengte is gebaseer op die lengte van die [hand en voorarm.]]
[duimnael|regs|Lengtemate aangedui aan die Ou Raadhuis in [Regensburg, Duitsland. Die inskrif lui: "die stadsschuch[,] die stadsöln en die stadsklafter", wat onderskeidelik beteken: die stad-voet (middel), -**el** (regs), en -vaam (links).]]
'n **El** is 'n ou lengtemaat, ongeveer so lank as 'n gemiddelde persoon se hand en voorarm. 'n El strek vanaf die elmboog tot die punt van die middelvinger. Dit was 'n eenvoudige manier om lengtes vinnig te kon opmeet. Die presiese lengte van 'n el het egter van een land na 'n ander, en binne 'n land selfs van een handelsentrum na 'n volgende verskil. As voorbeeld:
Millimeter

[duimnael|regs|Voorstelling van 'n [liniaal met **millimeter**- en sentimeter]]
[duimnael|regs|Dwarssnit van 'n plantstingel met 'n [deursnee van 4&nbsp;mm. Die plantselle binne die ginkgo-stingel is hier duidelik sigbaar.]]
'n **Millimeter** (simbool: **mm**) is 'n lengtemaat wat van die SI-basiseenheid vir lengte, die meter afgelei is. 'n Millimeter is die grootte van een duisendste deel van 'n meter. Die voorvoegsel *milli* is van die Latynse woord vir *duisend* afgelei.

'n Millimeter is gelyk aan 1&nbsp;000 mikrometer en 1&nbsp;000&nbsp;000 nanometer. Daar is 25,4 mm in een duim.

## Reën 
Daarnaas word millimeter ook dikwels gebruik om 'n hoeveelheid reën op 'n oppervlak aan te dui. In hierdie konteks is 'n millimeter onafhanklik van die grootte van die oppervlak. Een millimeter reën dui een liter water op elke vierkante meter aan (1 L/m² = 1 dm³/m² = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;mm³ / 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;mm² = 1&nbsp;mm³/mm² = 1&nbsp;mm).

## SI-veelvoude 
Daar is eenhede wat tot die metriese stelsel behoort het, maar wat nie meer in die S.I.-stelsel erken word nie, soos:
Meteoroloog

duimnael|300px|'n Meteoroloog aan die werk.

'n **Meteoroloog** of **weerkundige** is iemand wat die weer en klimaat bestudeer. 'n Meteoroloog beoefen dus meteorologie as beroep.

## Algemeen 
Die werk van 'n meteoroloog begin met die noukeurige waarnemings van temperatuur, lugdruk, lugvogtigheid, neerslag, wolke en windsnelhede. Die inligting word dan saamgevoeg en op kaarte en diagramme aangedui. Die natuurwette wat die beweging van die atmosfeer beheer word dan toegepas om uiteindelik by 'n voorspelling uit te kom.

Die vakgebied van die meteorologie is vir die eerste keer omstreeks 350 v.Chr. deur die Griekse filosoof en wetenskaplike Aristoteles in sy werk *Meteorologica* beskryf. Vir die rede word hy as die eerste bekende metereoloog beskou.

Meteoroloë vervul 'n belangrike voorligtingstaak. Dat geld nie net vir weervoorspellings en -waarskuwings nie, maar ook vir verskeie ander wetenskaplike onderwerpe soos die impak van die osoonlaag, klimaatsveranderinge, stygende seevlakke en ontbossing.

## Weeraanbieder 
Sommige meteoroloë word bekend as *weeraanbieders*. 'n Weeraanbieder is 'n persoon wat die weer op radio of televisie bespreek, voorspellings maak en waarskuwings uitreik. Weervoorpellings word gewoonlik aan die einde van 'n nuusbulletin gelewer. Hoewel sulke weervoorspellings nie noodwendig deur meteoroloë gelewer word nie, stel hulle dit gewoonlik saam of kontroleer hulle die inhoud alvorens dit aan die publiek oorgedra word.
Planetêre ring

[duimnael|250px|Die ring om [Saturnus (planeet)|Saturnus bestaan uit stukke ys en stof.]]

’n **Planetêre ring** is ’n ring van ruimtestof en ander klein deeltjies wat in ’n plat skyf om ’n planeet wentel. Die bekendste ringe in die sonnestelsel is dié van Saturnus, hoewel die ander drie gasplanete (Jupiter, Uranus en Neptunus) ook ringe het.

## Eksterne skakels 
* USGS/IAU Ring and Ring Gap Nomenclature

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Koninklijke HFC

Die **Koninklijke HFC** is die ouste sokkerspan in Nederland. Die *Koninklijke Haarlemsche Football Club* is opgerig op 15 September 1879 deur Pim Mulier (hy het baie moderne sporte naar *Nederland*, Duitsland en Swede gebreng). Sedert 1959 is die klub *Koninklijk*, aangesien die klub die ouste sokkerklub in Nederland is. Die span speel se tuiswedstryde sedert 1899 op die Spanjaardslaan. Die *Koninklijke HFC* het drie keer die onoffisieële kampioenskap van Nederland gewen, in die 19e eeu voordat er vir heel die land 'n kampioenskap georganiseer werd. Ook het hulle drie keer die KNVB-beker gewen. Tans speel die span in die Topklasse Sondag (die derde nasionale afdeling).

Die *Koninklijke HFC* moenie verwar word nie met HFC Haarlem, wat later die enige professionele sokkerspan in Haarlem was en sedert 2009 bankrot is.

## Erelys 
* **Kampioen van Nederland (3)**
: 1889/90, 1892/93, 1894/95 *
: (naaswenner (3: 1888/89, 1890/91, 1893/94) *
* **KNVB-Beker (3)**
: 1904, 1913, 1915

*: Nie offisieël erken nie, want pas sedert seisoen 1898/99 is daar 'n nasionaal sokkerkampioenskap in Nederland. Tot 1898 is daar net in die weste offisieële sokkerkompetisies georganiseer.

## Bekende sokkerspelers 
*  Gejus van der Meulen
*  Pim Mulier
FC Inter Turku

**FC Inter Turku** is 'n Finse sokkerklub in Turku, wat in die Veikkausliiga (die hoogste afdeling) speel. Die klub is in 1990 gestig, en het in 2008 sy eerste nasionale kampioenskap gewen. Die span deel sy tuisveld Veritas-stadion met hulle mededinger TPS. Die derby tussen *Inter* en *TPS* sorg altyd vir 'n vol stadion.

## Erelys 
* **Kampioen van Finland (1)**
: 2008
: (naaswenner (1): 2011)
* **Finse Beker (1)**
: 2009
* **Finse Ligabeker (1)**
: 2008
: (naaswenner (1): 2007)
Ruimtestof

[duimnael|Ruimtestof van die Perdekop-newel soos waargeneem deur die [Hubble-ruimteteleskoop.]]

**Ruimtestof** of **kosmiese stof** is deeltjies in die ruimte wat wissel van ’n paar molekules tot 0,1&nbsp;mikrometer (µm). Dit kan enige stof in die kosmos wees, of beperk tot ruimtestof in ons sonnestelsel.

Stof kan verder opgedeel word na gelang van waar dit voorkom: intergalaktiese (tussen sterrestelsels), interstellêre (tussen sterre), interplanetêre (tussen planete) en sirkumplanetêre stof (soos in ringe om ’n planeet). In ons eie sonnestelsel veroorsaak interplanetêre stof die sodiaklig. Bronne van stof in die sonnestelsel is komete, asteroïdes, die Kuiper-gordel en interstellêre stof wat deur ons stelsel beweeg. Daar val sowat 40 ton ruimtestof per dag op die Aarde.

Wetenskaplikes het ruimtestof eers as lastig beskou omdat dit hulle soms gekeer het om voorwerpe van belang te bestudeer. Toe begin is met infrarooi astronomie, het hulle besef hoe belangrik en noodsaaklik dié stof is. Dit speel ’n groot rol in ster- en planeetformasie, die sodiaklig, komete en planetêre ringe.

Die bestudering van ruimtestof is ’n omvattende navorsingsveld wat verskeie wetenskappe behels: etlike terreine van fisika, elektromagnetisme, wiskunde, chemie en meteoritika, sowel as elke tak van die astronomie en astrofisika.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Cosmic Dust Group 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Natuurlike satelliete van kleinplanete

duimnael|250px|Die kleinplaneet Ida en sy maan, Dactyl, soos in 1993 afgeneem deur die ruimtetuig Galileo.

’n **Kleinplaneet-maan** is ’n natuurlike satelliet wat in ’n wentelbaan om ’n kleinplaneet is. Daar word geglo baie asteroïdes en Kuiper-gordel-voorwerpe het mane en dat party taamlik groot is. Die ontdekking van mane om kleinplanete (en tweeledige voorwerpe in die algemeen) is belangrik omdat hul wentelbane wetenskaplikes ’n beter idee gee van die massa en digtheid van die primêre voorwerp. Dit gee dus ’n insig in die fisiese eienskappe wat nie andersins moontlik sou gewees het nie. Teen November 2011 is al 200 mane van kleinplanete ontdek.

## Terminologie 
Benewens die terms *satelliet* en *maan* word die term "tweeledig" of "binêr" soms gebruik vir kleinplanete met mane (of "drieledig" vir kleinplanete met twee mane). As een voorwerp baie groter as die ander een is, word dit dikwels die primêre komponent genoem en die kleiner een die sekondêre komponent.

## Oorsprong 
Wetenskaplikes is nie heeltemal seker hoekom sommige kleinplanete mane het nie en verskeie teorieë bestaan. ’n Algemene teorie is dat mane ontstaan wanneer ’n stuk van ’n kleinplaneet in ’n botsing met ’n ander hemelliggaam afbreek. Dit kan ook gebeur dat die kleiner liggaam deur die groter een aangetrek en in ’n baan gehou word.

Die afstande tussen kleinplanete en hul mane wissel van ’n paar honderd kilometer (Ida, Balam) tot meer as 3&nbsp;000&nbsp;km (Huenna) vir die asteroïdes. Onder die trans-Neptunus-voorwerpe is die afstande tussen 3&nbsp;000 en 50&nbsp;000&nbsp;km.

## Ontdekkings 
Teen Januarie 2012 was daar al meer as 200 bekende mane van kleinplanete. en daarna was daar verslae van ander sulke mane. Die eerste asteroïdemaan is egter eers in 1993 bevestig toe die ruimtetuig Galileo die maan Dactyl ontdek in ’n wentelbaan om Ida, ook in die Asteroïdegordel. Die tweede een is in 1998 ontdek om Eugenia. In 2001 het Patroclus en sy metgesel van dieselfde grootte, Menoetius, die eerste bekende tweeledige stelsel van die trojaanse asteroïdes geword. Die eerste tweeledige Trans-Neptunus-voorwerp was 1998 WW31, in 2002.

In 2005 is ontdek die asteroïde Sylvia het twee satelliete, en dit was dus die eerste drieledige kleinplaneet. In dieselfde jaar is gevind Eugenia het ook nog ’n maan. Ook in 2005 is ontdek die Kuiper-gordel-voorwerp Haumea het ook twee mane, die tweede dwergplaneet in dié gordel naas Pluto.

## Verwysings 
* *Asteroids with Satellites* web page, maintained up to date by W. Robert Johnston; and references therein. (last accessed 13-03-2007)
* *The VOBAD database * a web page built and designed by F. Marchis and his collaborators (UC-Berkeley/SETI Institute) which contains the parameters of 169 multiple asteroid systems (last update May 9, 2009)

## Eksterne skakels 
* Orbits of Binary Asteroids with Adaptive Optics (Franck Marchis)
* Satellites and Companions of Minor Planets (CBAT)
* Asteroids with Satellites (Robert Johnston)

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Jupiter se ringe

[duimnael|350px|’n Voorstelling van [Jupiter (planeet)|Jupiter se ringstelsel met die vier hoofkomponente.]]

Die planeet Jupiter het ’n stelsel planetêre ringe. Dit is die derde ringstelsel wat in die sonnestelsel ontdek is naas dié van Saturnus en Uranus. Dit is die eerste keer in 1979 waargeneem deur die ruimtetuig Voyager 1 en in die 1990's deeglik bestudeer deur die Galileo-wenteltuig. Dit is ook die afgelope 23 jaar deur die Hubble-ruimteteleskoop en van die Aarde af bestudeer. Laasgenoemde vereis die grootste beskikbare teleskope.

Die ringe is dof en bestaan hoofsaaklik uit stof. Dit het vier hoofkomponente: ’n dik binnering bekend as die "halo-ring"; ’n relatief helder, uiters dun "hoofring"; en twee breë, dik en dowwe buitenste "gaasringe" wat genoem is na die Jupiter-mane waarvan die materiaal die ringe van stof voorsien: Amalthea en Thebe.

Die hoof- en halo-ring bestaan uit stof van die mane Metis, Adrastea en ander onontdekte liggame wat ontstaan het ná hoëspoedbotsings.

## Ringe 
Die hoofeienskappe van die ringe om Jupiter is:

## Sien ook 
* Mane van Jupiter

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Jupiter Rings Fact Sheet
* Jupiter's Rings by Nasa's Solar System Exploration
* Nasa Voyager project page
* Planetary Ring Node: Jupiter's Ring System

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
S/2000 J 11

**S/2000 J 11** is maar sy wenteleienskappe is nie goed bepaal nie.

Die maan is vermoedelik sowat 4&nbsp;km in deursnee en wentel op ’n gemiddelde afstand van 12&nbsp;miljoen km elke 274 dae om Jupiter, met ’n inklinasie van 28,2° (tot Jupiter se ewenaar) en met ’n afwyking van 0,21.

## Geskiedenis 
S/2000&nbsp;J&nbsp;11 is in 2000 ontdek deur ’n span sterrekundiges van die Universiteit van Hawaii onder Scott S. Sheppard. Dit is vir ’n dekade daarna nie weer gesien nie en is in ’n stadium nie meer as ’n maan van Jupiter beskou nie. Een teorie was dat dit teen ’n ander maan, Himalia, gebots en ’n dowwe ring om Jupiter gevorm het.

Dit is egter weer ontdek in waarnemings wat in 2010 en 2011 gemaak is.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*

## Eksterne skakels 
* Ephemeris IAU-MPC NSES
* Mean orbital parameters NASA JPL
* Scott Sheppard pages
* David Jewitt pages