Tigrai-oorlog

duimnael|Ligging van die Tigrai-streek in Ethiopië.

Die **Tigrai-oorlog**, ook in sommige akademiese en beleidsbronne na verwys as die **Noord-Ethiopië-konflik ** was 'n gewapende konflik wat vanaf 3 November 2020 geduur het tot 3 November 2022. Dit was 'n burgeroorlog wat hoofsaaklik in die Tigrai-streek van Ethiopië geveg is tussen magte wat geallieerd was met die Ethiopiese federale regering en Eritrea aan die een kant, en die Tigray People's Liberation Front (TPLF) aan die ander kant.    

Die konflik het gespruit uit die poging van die Ethiopiese eerste minister Abiy Ahmed om die land se politiek van etniese federalisme, 'n magsdelingstelsel wat gebaseer was op etnisiteit en streeksbeheer gee aan individuele etniese groepe wat voorheen gemarginaliseer was, te verander. Die stelsel het ook die Tigrai-minderheid op federale vlak bevoordeel.

Deur die etniese en streekgebaseerde partye van die ''Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front'', wat 30 jaar lank Ethiopië regeer het, saam te voeg tot 'n landwye *Prosperity Party*, het Abiy die mag van die ''Tigray People's Liberation Front (TPLF)'' bedreig, militêr en polities 'n magtige entiteit binne Ethiopië, wat volgens etnisiteit ongeveer 6% van die bevolking verteenwoordig. Die TPLF het geweier om by die nuwe party aan te sluit en spanning is tussen die twee geskep, wat verder toegeneem het toe 'n betwiste verkiesing in Tigrai in September gehou is - in weerwil van die federale regering, wat die nasionale verkiesing weens die covid-19-pandemie uitgestel het.

Die konflik se onmiddellike oorsaak was  'n vermeende aanval die vierde van Desember op die georganiseerde Tigrai-magte by die hoofkwartier van die Noordelike Bevel van die Ethiopiese Nasionale Weermag (ENDF), die verdedigingsvleuel van die regering van Ethiopië.

Die federale magte het die hoofstad van Tigrai, Mekelle, op 28 November verower, waarna eerste minister Abiy Ahmed die Tigrai-operasie “as voltooi” verklaar het.  Die TPLF verklaar egter dat die organisasie sal voortgaan om te veg. Fesseha Tessema, 'n TPLF-Raadgewer het op 28 Junie 2021 verklaar dat die TPLF weer die hoofstad Mekelle oorgeneem het en dat Ethiopiese magte uit die stad onttrek het.

Massa buitegeregtelike moorde op burgerlikes het gedurende November en Desember 2020 plaasgevind in en om Adigrat, Hagere Selam, en in Humera   Mai Kadra  Debre Abbay  en Aksum. 'n AU-trio van voormalige Afrika-presidente wat einde November Ethiopië besoek het;  'n noodgeval Interregering owerheidsberaad van Oos-Afrikaanse regerings- en staatshoofde wat einde 20 Desember 2020 in Djibouti vergader het; en vredesvoorstelle op 19 Februarie deur die TPLF  en op 20 Februarie deur die Nasionale Kongres van Groot Tigrai ( Baytona), Tigrai Independence Party (TIP) en Salsay Weyane Tigrai (SAWET).  As gevolg van die aanvang van die oorlog het 'n diep humanitêre krisis ontstaan.

## Agtergrond 
### Histories/polities 
Na die einde van die Ethiopiese burgeroorlog in 1991, het Ethiopië 'n dominante enkelparty-regering geword onder die bewind van die Ethiopiese People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF), 'n koalisie van etnies gebaseerde partye. Die stigter en invloedrykste lid was die TPLF en die voorsitter was Meles Zenawi, wat die eerste minister van Ethiopië was tot en met sy dood in 2012. 

Die TPLF was vroeër deel van die Ethiopiese regeringskoalisie tot sy weiering om in 2019 saam te smelt in die Welvaartparty. In 2020 het die spanning tussen die regering en die TPLF toegeneem in die maande voor die Tigrai-militêre ingryping in November.  Die verbetering van die betrekkinge tussen Abiy Ahmed en die Eritrese president Isaias Afwerki, wat in Tigrai negatief beskou word, het ook die spanning verhoog.

Terwyl die spanning bly toeneem, is 'n generaal wat deur Abiy aangestel is, deur die regering van Tigrai verhinder om sy militêre pos te aanvaar.  Die dag voor die TPLF se aanvalle op die Noordelike Kommando op 4 November, het die federale parlement van Ethiopië voorgestel om die TPLF aan te wys as 'n terroriste-organisasie.

Artikel 62.9 verleen aan die Huis van die Federasie (HvdV) die reg om 'federale ingryping te beveel as enige staat [regering], in stryd met [die] Grondwet, die grondwetlike bestel in gevaar stel.'

## Verwysings 
## Skakels