open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SC Doesburg

**SC Doesburg**, volle naam: *Sportclub Doesburg*, is 'n Nederlandse amateur sokkerspan in Doesburg, provinsie Gelderland, wat speel in die seisoen 2019-2020 in die KNVB-distrik Oos se vierde klasse Sondag.

Die klub is op 13 Mei 1914 gestig.

## Bekende sokkerspelers 
* Paul Bosvelt (* 1970)
* Mart Janssen (* 1998)

## Bekende afrigters 
* Theo van Londen (* 1948)

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webtuiste
Lise de la Salle

**Lise de la Salle** (gebore op 8 Mei 1988) is 'n Franse klassieke pianis.

## Loopbaan 
De la Salle het op 9-jarige ouderdom op Radio France gespeel. Op 12-jarige ouderdom het sy eersteprys tydens die sewende internasionale kompetisie in Ettlingen, Duitsland, gewen. In Oktober 2003 het sy die eersteprys gewen tydens die Europese Jong konsertkunstenaars-kompetisie in Parys en ook in Januarie 2004 tydens die Jong konsertkunstenaars-internasionale oudisie in New York Stad.

Sy word sedert 1998 deur Pascal Nemirovski onderrig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*"Ich wollte immer gewinnen" merkur-online.de 
*Lise de la Salle pianobleu.com 
*Lise de la Salle  management
Ernst Ruska

duimnael|regs|Elektronmikroskoop wat deur Ernst Ruska in 1933 gebou is

**Ernst Ruska** (Ernst August Friedrich Ruska; * 25 Desember 1906, Heidelberg, Duitsland; † 27 Mei 1988, Wes-Berlyn) was 'n Duitse elektriese ingenieur wat die elektronmikroskoop uitgevind het. Die helfte van die Nobelprys vir Fisika is in 1986 aan hom toegeken (die ander helfte is deur Heinrich Rohrer en Gerd Binnig gedeel).

Ruska het gedurende 1925 tot 1927 aan die Tegniese Universiteit van München gestudeer en toe ingeskryf aan die Tegniese Universiteit in Berlyn. Omstreeks dié tyd het sy studies 'n aanvang geneem, wat sou lei tot die uitvinding van die elektronmikroskoop. 

## Uitvinding van die elektronmikroskoop
Die mate waarin 'n optiese mikroskoop lig kon werp op die detail, of die detail wat 'n uiters vergrote voorwerp kon voortbring, was beperk deur die golflengtes van die ligstroke wat gebruik is om die voorwerp te beskou.  Aangesien dit in die 1920's vasgestel is dat elektrone die eienskappe van golwe besit, maar wat omtrent 100&nbsp;000 keer korter as dié van lig is, het Ruska gepostuleer dat indien elektrone op dieselfde wyse as lig op 'n voorwerp gefokus kon word, die elektrone teen uiters hoë vergrotings groter detail (dit sou groter oplossingsvermoë hê) as konvensionele ligmikroskope sou bied.  

In 1931 het hy die eerste elektronlens gebou, 'n elektromagneet wat 'n strook elektrone kon fokus net soos 'n lens 'n strook lig fokus. Deur gebruikmaking van verskeie van dié lense in 'n reeks, het Ruska in 1933 die eerste elektronmikroskoop ontwerp. In sy instrument beweeg elektrone deur 'n baie dun skyf van die voorwerp wat bestudeer word, en word die elektrone dan gedeflekteer op fotografiese film of op 'n fluoressent skerm, welke 'n beeld produseer wat baie vergroot mag wees. 

Ruska het in 1937 by *Siemens-Reiniger-Werke AG* as  'n navorsingsingenieur aangesluit, en in 1939 het die maatskappy sy eerste kommersiële elektronmikroskoop bekendgestel wat op Ruska se uitvindings gebaseer was. Ruska het tot 1955 by Siemens navorsing gedoen, en daarna van 1955 tot 1972 as direkteur van die Instituut vir Elektronmikroskopie van die Fritz Haber Instituut gedien. Hy was ook 'n professor aan die Tegniese Universiteit van Wes-Berlyn.

## Sien ook 
* Elektronmikroskopie

## Verwysings
Swahili (volk)

Die **Swahili** (Swahili: *Waswahili*) is 'n etniese en kulturele groep inheems aan Oos-Afrika. Hulle bly veral langs die Swahilikus, 'n gebied wat oor die Zanzibarargipel, die kuslyn van beide Kenia en Tanzanië, asook die noordelike Mosambiek streek. Die naam *Swahili* is afgelei van Arabies سواحل *Sawāhil* wat "kuste" beteken en na die geografiese verspreiding verwys. Die Swahili besig Swahili, wat tot die Bantoetale van die Niger-Kongo-tale behoort.

[duimnael|links|Verspreiding van [Swahili:

]]
Wêreldwyd leef sowat 1&nbsp;772&nbsp;000 Swahili, waarvan die meeste langs die Swahilikus. Die term "Swahilikus" is as 't ware 'n pleonasme, omdat dit letterlik "kustekus" beteken. Daarbenewens het in onlangse jare Swahili-migrante hulle in lande soos Saoedi-Arabië en Oman gevestig.

Die hedendaagse Swahili besig Swahili (*Kiswahili*), wat tot die Bantoetak van die Niger-Kongo-taalfamilie behoort, as moedertaal. Dié taal bevat leenwoorde uit Arabies en Persies. Naas die Swahilikus word Swahili nog in Burundi, die Comore-eilande, die Demokratiese Republiek van die Kongo, Madagaskar, Malawi, Mayotte, Somalië, Rwanda, Uganda en Zambië deur ander etniese groepe gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Myriotrochidae

**Myriotrochidae** is a familie van seekomkommers in die orde van Apodida.

## Beskrywing en eienskappe 
Lede van hierdie familie het vingeragtige tentakels waarvan tussen 2 en 8 per sy voorkom. Hulle ontbreek podia, radiale kanale, en 'n respiratoriese boom.

Die sagte liggaamswand word deur ossikels ondersteun wat gewoonlik wielvormig is en 8 of meer speke het.

Hulle is abissale seekomkommers en moontlik die klade binne die filum Echinodermata (stekelhuidiges) wat die diepste in die see voorkom: spesies in die genera *Myriotrochus* en *Prototrochus* (soos *Prototrochus bruuni*) is al op 'n diepte van 10&nbsp;687&nbsp;m waargeneem.

## Lys van genera 
Genera sluit in:
* genus *Acanthotrochus* Danielssen & Koren, 1881 -- 3 spesies
* genus *Achiridota* Clark, 1908 -- 3 spesies
* genus *Myriotrochus* Steenstrup, 1851 -- 17 spesies
* genus *Neolepidotrochus* Bohn, 2005 -- 5 spesies
* genus *Parvotrochus* Gage & Billett, 1986 -- 1 spesie
* genus *Prototrochus* Belyaev & Mironov, 1982 -- 17 spesies
* genus *Siniotrochus* Pawson, 1971 -- 3 spesies
* genus *Trochoderma* Théel, 1877 -- 1 spesie

## Verwysings
NPR

220px
220px
**National Public Radio (NPR)**

----

**Hoofkantoor**

1111 North Capitol St. NE
Washington, D.C.

----

**Stigting**

26 Februarie 1970

----

**Webtuiste**
*npr.org*

**National Public Radio** (**NPR**, gestileer as **npr**) is 'n Amerikaanse nie-winsgewende media-organisasie wat op lidmaatskapbasis bedryf en uit privaat en openbare bronne befonds word. NPR, wat sy setel in Washington, D.C. het, verskil van ander nie-winsgewende media-organisasies op lidmaatskapbasis, soos byvoorbeeld *Associated Press (AP)*, ten opsigte van sy stigting - dit is volgens 'n Kongreswet gevestig - asook die eienaarskap van sy lidstasies. Die meeste hiervan is in besit van regeringsliggame (dikwels openbare universiteite).

NPR dien as nasionale koördinerende radioliggaam vir 'n netwerk van meer as 1&nbsp;000 openbare radiostasies in die Verenigde State. NPR bereik gehore, wat op sowat 105 miljoen luisteraars en lesers per maand beraam word, deur die volledige spektrum van mediaplatforms, insluitende radio, slimluidsprekers, die webtuiste *npr.org*, sosiale media, NPR-toepassings en podsendings.

## Verwysings
Psigotropiese middel

[duimnael|[Kafeïen is die wêreld se mees gebruikte psigoaktiewe stof]]
[duimnael|Blou lotus (*[Nymphaea caerulea*), ook Blou waterlelie genoem, is een van die oudste bekende psigoaktiewe plante. Hierdie seldsame plant is reeds in antieke Egipte verbou, onder meer vir geneeskundige doeleindes]]
'n **Psigotropiese middel** is 'n stof (of 'n mengsel van meerdere stowwe) wat die menslike psige beïnvloed. Meer neutrale benaminge vir hierdie psigoaktiewe stowwe is psigotropikum (meervoud: psigotropika; afgelei van die Griekse *psychḗ* «siel» en *tropḗ* «'n draai in 'n bepaalde rigting») of psigoaktiewe stof. Die laasgenoemde benaminge word ten behoewe van objektiwiteit gekies in plaas van emosioneel gelaaide terme soos "psigoaktiewe dwelm". Hulle is daarnaas neutraal in terme van wettigheid en onwettigheid aangesien onder meer ook psigofarmaka as psigotropiese middels gekategoriseer word.

Van die bekendste psigotropiese stowwe is kafeïen, amfetamien, barbiturate (soos barbital) en LSD.

## Internasionale konvensies 
Een van die belangrikste internasionale ooreenkomste in verband met psigotropiese middels is die Verenigde Nasies se Konvensie oor psigotropiese stowwe wat op 21 Februarie 1971 deur die gevolmagtigdes van deelnemende state onderteken is en op 16 Augustus 1976 in werking getree het. Die konvensie, wat byna alle bekende psigoaktiewe stowwe dek, is daarop gemik om die inname van psigotropiese middels deur die algemene publiek te beperk en die gebruik daarvan vir wetenskaplike en geneeskundige doeleindes te reël.

## Verwysings
Synaptidae

**Synaptidae** is 'n familie van seekomkommers in die orde van Apodida.

## Beskrywing en eienskappe 
Lede van hierdie familie ontbreek podia, tentakelampulle, terugtrekkende spiere, 'n respiratoriese boom, en 'n buis van Cuvier. Hulle ontbreek ook radiale kanale van die water-vaskulêre stelsel, met slegs die sirkumorale ring teenwoordig.

Synaptidae se liggame is verleng en wissel wyd van klein tot groot. *Synapta maculata* word tot twee meter lank. Hulle is redelik aktief en beweeg deur middel van golwe van peristaltiese sametrekkings. Hul tegument is ietwat klewerig vanweë die ankeragtige spikule wat deur die vel projekteer.

## Genera 
Genera volgens die World Register of Marine Species: 
* *Anapta* Semper, 1867 -- 5 spesies
* *Dactylapta* Clark, 1908 -- 1 spesie
* *Epitomapta* Heding, 1928 -- 2 spesies
* *Euapta* Östergren, 1898 -- 5 spesies
* *Eupatinapta* Heding, 1928 -- 2 spesies
* *Labidoplax* Östergren, 1898 -- 6 spesies
* *Leptosynapta* Verrill, 1867 -- 34 spesies
* *Oestergrenia* Heding, 1931 -- 9 spesies
* *Opheodesoma* Fisher, 1907 -- 10 spesies
* *Patinapta* Heding, 1928 -- 6 spesies
* *Polyplectana* Clark, 1908 -- 13 spesies
* *Protankyra* Östergren, 1898 -- 36 spesies
* *Rhabdomolgus* Keferstein, 1862 -- 1 spesie
* *Rynkatorpa* Rowe & Pawson, 1967 -- 13 spesies
* *Synapta* Eschscholtz, 1829 -- 2 spesies
* *Synaptula* Örstedt, 1849 -- 29 spesies

## Galery 

Lêer:Euapta godeffroi.jpg|*Euapta godeffroyi*
Lêer:Euapta lappa.jpg|*Euapta lappa*
Lêer:Opheodesoma grisea.jpg|*Opheodesoma grisea*
Lêer:Polyplectana kefersteinii.jpg|*Polyplectana kefersteinii*
Lêer:Synapta maculata 2.jpg|*Synapta maculata*
Lêer:Synaptula lamperti (Sea cucumber).jpg|*Synaptula lamperti*

## Sien ook 
* *Euapta lappa*
* *Synaptula lamperti*

## Verwysings
Patriarg Johannes X van Antiogië

**Johannes X** (in 1955 gebore as Joehanna Jazidji) is sedert 2012 die Grieks-Ortodokse Patriarg van Antiogië.

## Verwysings
Carrol Boyes

**Carrol Heather Boyes** (21 November 1954 –14 Augustus 2019) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar, ontwerper en sakevrou. Sy was bekend vir haar luukse huis- en leefstylprodukte wat in 31 lande verkoop is.

Sy het in Pretoria en op 'n plaas naby Tzaneen grootgeword. Sy het beeldhouwerk aan die Universiteit van Pretoria bestudeer en daarna onderwys gegee. Op 35 verlaat sy die onderwys en word 'n voltydse kunstenaar. Sy het bekend geword vir haar eetgerei kunswerke met mense temas.

Haar lewensmaat was Barbara Jackson, 'n bekende pottebakker en kunstenaar. Hulle het twee dogters Martine en Kim gehad.

Sy sterf op 14 Augustus 2019 in die ouderdom van 65 ná 'n kort siekte. Sy word oorleef deur haar twee dogters, twee broers en drie kleinkinders.

## Verwysings
Himba

**Himba** (enkelvoud: *OmuHimba*, meervoud: *OvaHimba*) is 'n inheemse etniese groep met 'n geskatte bevolking van 50&nbsp;000 Die Himba is vir hul gebruik van oker vir kosmetiese doeleindes bekend.

## Fotogalery 

Lêer:Himba-Hirten.jpg|Himba-herders in Kaokoland
Lêer:Himba-Hirten-02.jpg|Berede Himba-herders
Lêer:Headman Kapika und sein Enkel.jpg|Ovahimba-leier Kapuka Thom († 2009) met sy kleinseun
Lêer:Himba village.jpg|Himba-dorpie sowat 15&nbsp;km noord van Opuwo, Namibië
Lêer:Namibie Himba 0712a.jpg|'n Himba-huis
Lêer:Himba Mobile School.JPG|’n Regering-befondsde mobiele skool vir Himba-kinders in Ottati, Kunene-streek
Lêer:Himba lady preparing deodorant.jpg|'n Himba-vrou wat wierook berei, die rook word gebruik as 'n antimikrobiese liggaamsreinigingsmiddel, deodorant en geur, vervaardig deur aromatiese kruie en hars te verbrand.

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
*  
*  Peter Pickford, Beverly Pickford, Margaret Jacobsohn: *Himba*; ed. New Holland Publishers (UK) Ltd, 1990; 
*  Klaus G. Förg, Gerhard Burkl: *Himba. Namibias ockerrotes Volk*; Rosenheim: Rosenheimer Verlagshaus, 2004; 
*  Rina Sherman: *Ma vie avec les Ovahimba*; Paris: Hugo et Cie, 2009; 

## Eksterne skakels
Etniese groep

duimnael|Versameling van etniese groepe

'n **Etniese groep** of **etnisiteit** is 'n kategorie vir mense wat met mekaar identifiseer, gewoonlik op die basis van 'n vermoede gemeensame oorsprong of herkoms of op ooreenkomste soos 'n gemeensame taal of dialek, geskiedenis, samelewing, kultuur of nasie. Die term etnisiteit word dikwels sinoniem met nasie, veral in gevalle van etniese nasionalisme, gebruik, en is apart van, maar hou verband met die konsep van rasse.

Etnisiteit is gewoonlik 'n oorgeërfde status gebaseer op die samelewing waarin 'n mens leef. Die lidmaatskap aan 'n etniese groep word gewoonlik deur 'n gedeelde kulturele erfenis, herkoms, oorsprongsmite, geskiedenis, vaderland, taal of dialek, simboliese stelsels soos godsdiens, mitologie en rituele, kombuis, aantrekstyl, kuns of fisieke voorkoms gedefinieer. Etniese groepe praat gereeld verwante tale en deel 'n soortgelyke genepoel. As gevolg van taalverskuiwing, akkulturasie, aanneming of godsdienstige bekering is dit soms moontlik vir individue of groepe om die een etniese groep te verlaat en deel te word van 'n ander (behalwe vir etniese groepe wat homogeniteit of rasuiwerheid as 'n belangrike lidmaatskapkriterium beklemtoon).

Die grootste etniese groepe in moderne tye bestaan uit honderde miljoene se individue (met die Han-Chinese wat die grootste is), terwyl die kleinstes beperk is tot 'n paar dosyn individue (talle inheemse volke wêreldwyd). Etniese groepe kan in subgroepe of stamme onderverdeel word, wat mettertyd as gevolg van endogamie of fisiese isolasie van die ouergroep self etniese groepe kan word. Omgekeerd kan voorheen afsonderlike etnisiteite saamsmelt om 'n pan-etnisiteit te vorm (soos die Han-Chinees) en kan uiteindelik in een enkele etnisiteit saamsmelt. Òf dit nou deur verdeling óf samesmelting is, die vorming van 'n aparte etniese identiteit word etnogenese genoem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Mossi

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Mossi (volk).*

**Mossi** (*Mooré*; ook *Mòoré*, *Mõõré*, *Moré*, *Moshi*, *Moore*, *More*) is 'n Niger-Kongo-taal wat deur sowat 7,8 miljoen mense in die Wes-Afrikaanse land Burkina Faso gepraat word, veral in die Voltarivierbekken. Dit word deur die Mossi-volk gepraat en is nou verwant aan Frafra verder suid net oorkant die grens met Ghana. Daarnaas is dit minder verwant aan Dagbani en Mampruli, wat nog verder suid gepraat word.

duimnael|links|Kaart van tale in Burkina Faso met Mossi in pers
[duimnael|links|Die [Onse Vader in Mossi]]
Mossi word in Burkina Faso deur sowat 7,6 miljoen mense gebesig, met 'n bykomende 60&nbsp;000 in Mali en Togo. Die bekendste woord is waarskynlik die naam van die land Burkina Faso self, wat in Mossi en Dyula "die land van die regop mense" (of "regop land") beteken. Dit vorm saam met Dyula en Fula die nasionale tale van dié land, naas die amptelike taal Frans.

Mossi is nes baie Afrikatale tonaal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgorde. Dit word in die Latynse alfabet geskryf. In 1976 is op 'n konferensie in Burkina Faso – die destydse Bo-Volta – 'n eie weergawe van die Latynse alfabet, gebaseer op ''l'Alphabet national burkinabè'' ("Nasionale Burkinese alfabet") vir al die tale in dié land ten einde van harmonisering ontwikkel. Dit is in 1979 amptelik goedgekeur.

## Ortografie 
In Burkina Faso gebruik die Mossi-alfabet die letters wat in die Nasionale Burkinese alfabet gespesifiseer is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Kaap Correntes

**Kaap Correntes** (Portugees: *Cabo das Correntes*) is 'n gewilde vakansiegebied in die suide van Mosambiek.

[duimnael|links|Franstalige kaart van die [Mosambiekkanaal rondom 1791 – Kaap Correntes word by die suidelike ingang aangedui]]
Die kaap is 'n noordoos-uitstekende skiereiland aan die Mosambiekkanaal en wat 'n baai vorm bekend as Baia de Inhambane. Op die landtong lê die nedersettings Inhambane, Praia do Tofo en Praia da Rocha. Reg wes van Inhambane oor die baai lê Maxixe. Op 'n lae onbeduidende rotswand staan 'n witgeverfde baken wat die presiese kaap aandui. Die koördinate daarvan is 23° 55′ 36″ suid en 35° 31′ 48″ oos.

Kaap Correntes is deur die vroeë seevaarders beskou as een van die mees vreesaanjaende en grootste struikelblokke op hul roete na die Spesery-eilande. Die probleem is die vinnig suidwaartsvloeiende Mosambiekstroom wat sterk draaikolke in die omgewing van die kaap veroorsaak. Ook is die streek berug om sy ruk- en werwelwinde. Daarom het die Arabiere met hul dhows selde verder suidwaarts langs die kus van Afrika gevaar en was die kaap dus die suidgrens van Arabiese invloed in Afrika. Legendes lui dat seemeerminne op die kaap matrose na hul dood gelok het.

Soos die gebruik was in die 16de eeu het die Portugese skepe op pad na die Ooste naby aan die kus gevaar en het dan weens die sterk seestroom en winde gesukkel om vorentoe te seil. Skepe op die terugvaart het weer deur die sterk stroom en winde te vinnig beweeg en soms op die rots- en sandbanke beland. Ook die feit dat die skepe van die retoervaart gewoonlik gans te swaar gelaai was en boonop dikwels swak onderhou was, het tot probleme gelei. In die 16de en 17de eeu het Portugal nêrens meer skepe verloor as juis by Kaap Correntes. Daarom is die skeepkapteins toe opdrag gegee om ooswaarts om Madagaskar via Réunion en Mauritius te vaar om so die verraderlike toestande om Kaap Correntes te vermy. Toe later beter instrumente beskikbaar kom om lengteligging te bepaal, is die Mosambiekkanaal weer gebruik, want nou kon die kapteins 'n roete in die middel van die kanaal gebruik.

## Sien ook 
* Wagenweg
* Brouwerroete
* Kaap Bojador
* Klipperroete

## Bronne 
*  Guinote, P.J.A. (1999) "Ascensão e Declínio da *Carreira da Índia*", *Vasco da Gama e a Índia*, Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian, 1999, vol. II, bl. 7–39. aanlyn
*  Theal, George McCall (1902) *The Beginning of South African History*. London: Unwin.
Mossi (volk)

Die **Mossi** (Mossi: *Mole*, *Mosse*, enkelvoud: *Moaaga*) is 'n etniese groep inheems aan Wes-Afrika wat Mossi as moedertaal praat. Hulle bly veral in Burkina Faso se Voltarivierbekken. Die Mossi is die grootste etniese groep in Burkina Faso met sowat 6,2 miljoen mense, 52% van die totale bevolking. Die ander 48% van Burkina Faso se bevolking bestaan uit meer as 60 etniese groepe, waaronder Bambara, Berbers, Bwaba, Fulani en Mandinka.

duimnael|links|Die Mossi-hoof Naaaba Zomb Wobgo tydens die Nakoobo-seremonie in Andemtenga, Kouritenga-provinsie, Burkina Faso, op 6 Januarie 2013
duimnael|links|Die dansgeselskap van Andemtenga tydens die Nakoobo-seremonie van die Mossi-hoof Naaaba Zomb Wobgo in Andemtenga, Kouritenga-provinsie, Burkina Faso
Die Mossi het hul oorsprong in Burkina Faso, hoewel 'n beduidende aantal Mossi in die aangrensende lande Benin, Ghana, Ivoorkus, Mali en Togo bly. In 1996 is die bevolking van Burkina Faso op 10&nbsp;623&nbsp;323 beraam. 5 tot ses miljoen is waarskynlik Mossi; 'n bykomende 1,2 miljoen Mossi bly in die Ivoorkus en 'n verdere 160&nbsp;000 in Ghana.

Die Mossi is gevestigde boere, wat manna en sorghum as stapelvoedsel kweek. Sommige ambagsmanne, soos smede en leerwerkers, behoort aan kastes met 'n lae status.

Islam en Christendom is minderheidsgodsdienste. Die Mossi vereer hul voorouers, wie se geestelike teenwoordigheid beide hul aansprake op hul land bekragtig en 'n belangrike meganisme van sosiale beheer bied. Hulle bid ook tot natuurgode en versoen hulle.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Dinka (taal)

: *Moenie verwar word met Mandinka nie.*

**Dinka** (*Thuɔŋjäŋ*, *Thuɔŋ ee Jieng* of kort *Jieng*, [t̪uɔŋ.ɟa̤ŋ]) is 'n Nilo-Sahariese dialekkontinuüm wat deur die Dinka-volk, die grootste etniese groep van Suid-Soedan, as moedertaal gepraat word. Daar is verskillende hoofvariëteite: Padang, Rek, Agaar, Awiel, Twic Mayardit, Hol, Nyarweng, Twi en Bor, wat oor afsonderlike eienskappe beskik (alhoewel hulle onderling verstaanbaar is) en afsonderlike literêre standaarde het. *Jaang*, *Jieng* of *Monyjieng* word as sambreelterme gebruik om na al die Dinka-tale te verwys. Rek is die standaard- en mees aangeskrewe dialek.

[duimnael|links|[Duitstalige taalkundige kaart van Soedan. Let op die ou grens tot op 9 Julie 2011, wanneer Suid-Soedan sy onafhanklikheid verkry het]]
Dinka is die naaste verwant aan Nuer, die taal van die Dinka se tradisionele aartsvyande, die Nuer; albei is van Oos- en Sentraal-Afrika se mees verspreide inheemse tale. Luo is ook nou verwant. Die Dinka-woordeskat toon 'n aansienlike nabyheid aan Nubies, waarskynlik te danke aan die Middeleeuse interaksies tussen die Dinka en die Koninkryk Alodia.

Dinka is nes baie Afrikatale tonaal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgorde. Dit word in die Latynse alfabet met bykomende letters geskryf.

Die Dinka-volk bly veral langs die Nylrivier, in die besonder die westelike oewer van die Wit Nyl – 'n belangrike sytak wat in 'n noordelike rigting deur Suid-Soedan vloei – noord en suid van die Sudd in die suidelike Sudan se drie voormalige provinsies: Bahr el Ghazal, Bo-Nyl en suidelike Kordofan. Sedert 9 Julie 2011 behoort die gebied tot Suid-Soedan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Bambara (volk)

Die **Bambara** (Bambara: *Bamana* of *Banmana*) is 'n etniese groep inheems aan Wes-Afrika wat Bambara as moedertaal praat. Hulle bly veral in die lande Burkina Faso, Guinee, Ivoorkus, Mali, Mauritanië, Niger en Senegal. Die Bambara is die grootste etniese groep in Mali met 34,1% van die totale bevolking.

## Etnoniem 
[duimnael|links|upright|Vroulike Bambara-figuur gemaak uit hout, laat 19de tot vroeë 20ste eeu. Afrikakunsmuseum, Smithsonian, [Washington, D.C., Verenigde State]]
Volgens die *Encyclopedia of Africa* beteken *Bambara* "ongelowige"; die groep het die naam verkry toe hulle Islam verwerp het nadat dié godsdiens deur die Tukulor-veroweraar El hadj Umar Tal aan hulle bekend gemaak is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Dyula

**Dyula** (ook *Dyula* of *Dioula*, ߖߎ߬ߟߊ߬ߞߊ߲) is 'n Niger-Kongo-taal wat deur sowat 12,5 miljoen mense in die Wes-Afrikaanse land Burkina Faso gepraat word. Dit vorm saam met Bambara, Mandinka en Maninka 'n dialekkontinuüm wat as Manding bekend staan. Afhangende van die gebied word Dyula met óf die Latynse alfabet óf die N'Ko-alfabet geskryf; laasgenoemde is in 1949 deur Soulemayne Kante vir die dialekkontinuüm ontwerp en gebaseer op die Arabiese alfabet. Dyula het 'n onderwerp-voorwerp-werkwoord-volgorde en twee leksikale klanke.

Dyula is 'n handelstaal in Wes-Afrika en word deur miljoene se mense óf as moedertaal óf as tweede taal gebesig. Die bekendste woord is waarskynlik die naam van die land Burkina Faso self, wat in Mossi en Dyula "die land van die regop mense" (of "regop land") beteken. Dit vorm saam met Fula en Mossi die nasionale tale van dié land, naas die amptelike taal Frans.

In 1976 is op 'n konferensie in Burkina Faso – die destydse Bo-Volta – 'n eie weergawe van die Latynse alfabet, gebaseer op ''l'Alphabet national burkinabè'' ("Nasionale Burkinese alfabet") vir al die tale in dié land ten einde van harmonisering ontwikkel. Dit is in 1979 amptelik goedgekeur.

## Ortografie 
In Burkina Faso gebruik die Dyula-alfabet die letters wat in die Nasionale Burkinese alfabet gespesifiseer is.

### Nasionale Burkinese alfabet 
### N'Ko-alfabet 
Die N'Ko-alfabet, deur Soulemayne Kante in 1949 vir die Manding-dialekkontinuüm bestaande uit Bambara, Dyula, Mandinka en Maninka ontwikkel.

#### Klinkers 
#### Medeklinkers 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Jean-Efflam Bavouzet

duimnael|Jean-Efflam Bavouzet (2012)

**Jean-Efflam Bavouzet** (gebore op 17 Oktober 1962) is 'n Franse klassieke pianis.

## Opvoeding
Bavouzet was in Lannion, Frankryk gebore en het in Metz grootgeword. Hy het aldaar met sy musikale studies begin, en persone soos Iannis Xenakis, Olivier Messiaen, Karlheinz Stockhausen en Pierre Boulez teëgekom. Hy het oorgegaan na die *Conservatoire de Paris* en daar onder o.a. Pierre Sancan studeer. Hy het privaat lesse gehad met Georg Solti, en in Junie 1997 is hy versoek om Béla Bartók se Klavierconcerto No. 3 onder Solti te speel, wat die *Orchestre de Paris* in 1998 sou dirigeer. As gevolg van Solti se afsterwe in September 1997 het hulle egter nooit in die openbaar saam opgetree nie.

Bavouzet het in 1986 tydens die Beethoven Internasionale Klavierkompetisie in Cologne eersteprys gewen.

## Opnames
Bavouzet is 'n opname-kunstenaar vir die Chandos plate-etiket. Sy opnames het reeds verskeie Gramophone Toekennings verower. (2014, Prokofiëf klavierconcertos; 2011, werke vir klavier en orkes deur Debussy en Ravel; 2009, Debussy Volledige Solo Klaviermusiek, vol. 4), en verskeie ander pryse, insluitende die *BBC Music Magazine* se *BBC Music Magazine Award*, die *Choc de la Musique* en die Diapason d'Or.

Sy platelys sluit in:

* Joseph Haydn: klaviersonates (6 volumes)
* Ludwig van Beethoven: sonates (3 volumes)
* Gabriel Pierné: concerto
* Béla Bartók: concertos
* Maurice Ravel: concertos; volledige klavierwerke
* Claude Debussy: volledige klavierwerke, Fantaisie vir klavier en orkes (Debussy)
* Franz Liszt: uitvoering
* Wolfgang Amadeus Mozart: concertos

## Verwysings
## Eksterne skakels
*
Gianandrea Gavazzeni

duimnael|Gianandrea Gavazzeni

**Gianandrea Gavazzeni** (25 Julie 1909 – 5 Februarie 1996) was 'n Italiaanse pianis, dirigent (veral van operamusiek), komponis en musikoloog. Gavazzeni is in Bergamo gebore. Hy was vir byna 50 jaar, met ingang 1948, die hoofdirigent by La Scala, Milaan, gewees. Gedurende die tydperk 1966–68 was hy die Geselskap se musikale en artistieke direkteur. Hy het op 11 Oktober 1976 sy buiging by die Metropolitan Opera gemaak. Hy het in die jaar agt uitvoerings van Giuseppe Verdi se *Il trovatore* by die *Met* gegee. Sy komposisies sluit concertos soos die 'Concerto bergamasco'; 'Die Lied van Sint Alexander'; en verskeie sonates in.

Sy laaste vrou was die sopraan Denia Mazzola-Gavazzeni. Hy het in Januarie 1993 op die ouderdom van 83 jaar Jules Massenet se *Esclarmonde* by die Teatro Massimo di Palermo gedirigeer, met sy vrou wat die titelrol gesing het. Dit was die eerste keer dat hy die opera gedirigeer het.

Gianandrea Gavazzeni het op 5 Februarie 1996 beswyk.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Biografie van Gianandrea Gavazzeni
*New York Times, Gavazzeni se sterfkennis
Morisyen

**Morisyen** (*kreol morisien*, [kʁeol moʁisjɛ̃, -moʁiʃɛ̃]) is 'n Frans-gebaseerde Kreools wat deur sowat 1&nbsp;339&nbsp;200 mense op die eilandstaat Mauritius gepraat word, sowat 84% van die bevolking. Dit is die *lingua franca* en *de facto* taal van Mauritius, hoewel dié land *de jure* oor geen amptelike taal beskik nie. Dit is nou verwant aan die kreooltale van Réunion (Réunionnais) en Seychelle (Seychellekreools), maar net laasgenoemde geniet ampstaalstatus. Daar word oorweeg om Morisyen tot 'n amptelike taal te verhef.

duimnael|links|'n Padteken in Morisyen
Morisyen het uit Frans ontwikkel, maar sluit ook leenwoorde uit Engels, Malgassies, Tamil, Wolof en Bantoetale van Oos-Afrika in.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Réunionnais

**Réunionnais** (*kréol rénioné*; Frans: *créole réunionnais*) is 'n Frans-gebaseerde Kreools wat deur sowat 455&nbsp;000 mense op die eilandnasie Réunion, 'n Franse oorsese *département*, gepraat word, sowat 90% van die bevolking. Dit is nou verwant aan die kreooltale van Mauritius (Morisyen) en Seychelle (Seychellekreools), maar net laasgenoemde geniet ampstaalstatus. Daar word oorweeg om Réunionnais tot 'n amptelike taal te verhef.

duimnael|links|Padteken in Réunionnais
Réunionnais het uit Frans ontwikkel, maar sluit ook leenwoorde uit Malgassies, Hindi, Portugees, Gujarati en Tamil in.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  Gunet, Armand (2003). ''Le Grand Lexique Créole de l'Ile de la Réunion*. Azalées Éditions. .
*  Marion, Pascal (2009), *Dictionnaire étymologique du créole réunionnais, mots d'origine asiatique'', Carré de sucre, 

## Eksterne skakels
Jamaikaanse patois

**Jamaikaanse patois** (Engels: *Jamaican Patois*) is 'n Engelsgebaseerde kreools wat deur sowat drie miljoen mense van die eilandstaat Jamaika gepraat word. Dit is die tweede mees verspreide kreools van die Karibiese gebied ná Haïtiaanse kreools. Jamaikaanse patois dien de facto as nasionale taal van Jamaika.

[duimnael|links|[Bob Marley (1945–1981), 'n beroemde reggae-kunstenaar wat soms in Jamaikaanse patois gesing het]]
Die woord *patois* is van Franse oorsprong en verwys na 'n plaaslike dialek.

Jamaikaanse patois het uit Engels ontwikkel, maar sluit ook leenwoorde uit Afrikatale soos Akan, Ewe, Fula, Igbo, Joroeba, Kongo en Wolof in.

Jamaikaanse patois is veral bekend as moedertaal van verskeie Jamaikaanse musici soos Bob Marley en het as gevolg van reggae se wêreldwye gewildheid en sukses internasionale bekendheid verwerf.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  
*  

## Eksterne skakels
Sranantongo

**Sranantongo** (*Sranan Tongo*, letterlik: "Surinaamse tong"; Nederlands: *Surinaams*) is 'n Engels-gebaseerde Kreools wat deur sowat 715&nbsp;700 mense in Suriname gepraat word. Sranantongo dien saam met Nederlands, die amptelike taal van Suriname, as *lingua franca* van dié land. Dit was oorspronklik die moedertaal van die Kreole, maar word nou deur alle bevolkingsgroepe van Suriname gebesig.

[duimnael|links|Die tweede vers van die Surinaamse nasionale volkslied, *[God zij met ons Suriname*, in Sranantongo]]
In Nederlands word Sranantongo *Surinaams* genoem, wat soms deur mense met 'n Surinaamse agtergrond as inkorrek beskou word. 'n Ander bekende Surinaamse taal is byvoorbeeld Sarnami Hindoestani, die moedertaal van die Hindoestane. Sarnami beteken ook Sranan, "Surinaams". Voorheen is na Sranantongo informeel verwys as "Taki-Taki" (geklets) of "Negerengels". Dié benaminge word as neerhalend beskou.

As geskrewe taal bestaan Sranantongo sedert die laat 19de eeu. 'n Amptelike ortografie is op 15 Julie 1986 deur die Surinaamse regering met Resolusie 4501 goedgekeur. Van Suriname se bekendste skrywers het in Sranantongo geskryf, waaronder die digter Henri Frans de Ziel ("Trefossa"; 1916–1975). Hy is die skepper van die Surinaamse volkslied, *God zij met ons Suriname*, waarvan die tweede vers in Sranantongo is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Swaar olie

[duimnael|Swaar olie is 'n teeragtige, vloeitrae substansie (en 'n hoogs giftige [karsinogeen) wat groot skade in deikate mariene ekosisteme aanrig as dit vrygestel word. Die benodigde viskositeit vir sy gebruik as brandstof in dieselenjins word deur verhitting bereik]]
**Swaar olie**, ook **swaar stookolie** genoem (Engels: *heavy fuel oil*, kort HFO), is 'n afvalproduk wat tydens distillasie of die kraakproses in olieraffinaderye ontstaan. Die internasionale Engelse handelsnaam vir hierdie soort olie is *marine residual fuel* (MFO). Dikwels word ook die Amerikaanse benaming *Bunker-C* gebruik.

Swaar olie word met dieselolie vermeng om as brandstof vir groot dieselenjins te dien, onder meer vir die aandrywing van groot skepe soos plesierbote en ouer stoomlokomotiewe wat vir die verbranding van olie toegerus is, maar ook in kragsentrales (vir kragopwekking en om prosesstoom te produseer).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Chemiese beskrywings
----
*  *ScienceDirect: Fuel Oil - an overview*
*  *Energie-Lexikon: Schweröl*
*  *Chemie.de: Schweröl*
*  *Oiltanking: Heavy Fuel Oil (HFO)*
*  *Petroleum Equipment Institute: Fuel Oil*
;The International Council on Clean Transportation
----
*  *ICCT: The end of the era of heavy fuel oil in maritime shipping*
;Omgewingsake
----
*  *Deutsche Welle, 30 Januarie 2012: Schweröl der Schiffe kann tödlich sein*
;*Scrubber*-stelsels
----
*  *Hamburger Abendblatt, 23 Februarie 2015: Das Umwelt-Dilemma der großen Schiffe mit dem Schweröl*
Itamar Golan

**Itamar Golan** (Hebreeus: איתמר גולן), gebore op 3 Augustus 1970 in Vilnius, Litoue, is 'n Israeliese pianis.

Golan het op die ouderdom van een jaar na Israel geëmigreer saam met sy ouers. Hy het klavier studeer saam met Lara Vodovoz en Emmanuel Krazovsky en sy eerste uitvoering op die ouderdom van sewe jaar gegee.

'n Beurs van die Amerikaans-Israeliese Kulturele Stigting Barbara Hendricks, Maxim Vengerov, Shlomo Mintz, Mischa Maisky, Matt Haimovitz, Tabea Zimmermann, Ida Haendel en Julian Rachlin. Hy het in konsertsale en feeste in of by Ravinia, Chicago, Tanglewood, Salzburg, Edinburgh, Verbier en Lucerne opgetree. Hy het ook as solis opgetree saam met die Israel Filharmoniese Orkes en met die Berliner Philharmoniker onder leiding van Zubin Mehta.
Hy het van 1991 tot 1994 klasgegee by die *Manhattan School of Music* in New York Stad en is tans professor van kamermusiek by die Paryse Konservatoria.

## Verwysings
Omstredenheid

**Omstredenheid** is wanneer daar 'n debat of twis oor 'n onderwerp is, met twee of meer standpunte wat moeilik met mekaar te vereenselwig is. Dit is 'n probleem wanneer dit oor 'n belangrike onderwerp van publieke belang is, en tot politiese onrus kan lei en mense in emosie opswiep. Goeie leiers kan gewoonlik die emosie van die onderwerp ontkoppel en die vrede herstel, of die twis in 'n groter lig stel en dit so help oplos.
Nubiërs

**Nubiërs** is 'n etnies-linguistiese groep van Afrikane inheems aan die hedendaagse Soedan en suidelike Egipte wat afkomstig is van die vroeë bevolking van die sentrale Nylvallei, wat as een van die vroegste wieë van die beskawing beskou word. Hulle besig Nubiese tale, 'n tak van die Nilo-Sahariese taalfamilie.

duimnael|links|'n Antieke Nubiese manuskrip
duimnael|links|Nubiese piramides in Meroë, Soedan
Vroeë Neolitiese nedersettings van die prehistoriese Egipte uit 7000 v.C. is is in die sentrale Nubiese gebied al opgegrawe, waarvan Wadi Halfa glo die oudste in die sentrale Nylvallei is. Dele van Nubië, soos Ta-Seti (die eerste nomos of administratiewe streek in Antieke Egipte), was dwarsdeur die dinastiese tydperk deel van die Antieke Egipte. Ander dele van Nubië, veral Benede- en Bo-Nubië, was ten tye deel van die Antieke Egipte en op ander tye 'n mededingende staat wat dele van Meroë of Koesj verteenwoordig het. Onder die 25ste Dinastie van Egipte is egter die hele Nubië, tot by die hedendaagse Khartoem, met Egipte verenig.

Aan die einde van die dinastiese tydperk het Bo-Nubië van Egipte weggebreek. In hierdie tydperk het die Nubiërs 'n eie dinastie gestig wat Bo- en Benede-Egipte in die agtste eeue v.C. sal regeer. Die antieke Nubiese krygers was vir hul vaardigheid en akkuraatheid met die pyl en boog bekend.

In die Middeleeuse het die Nubiërs Christene geword en drie koninkryke gestig: Nobatië in die noorde, Makurië in die sentrum en Alodië in die suide.

Vandag bly Afrikane van Nubiese herkoms veral in suidelike Egipte, in besonder in die gebiede rondom Luxor en Aswan, asook in noordelike Soedan, hoofsaaklik in die streek tussen die stede Wadi Halfa op die Egipties-Soedanese grens en al Dabbah. Daarbenewens bly verskeie groepe soos die Berg-Nubiërs in die noordelike Nuba-gebergte en in die Suid-Kordofan-deelstaat van Soedan. Die Nubiërs se hoofgroepe van noord na suid is die Kenzi, Faadicha (Halfawi), Sukkot, Mahas en Danagla.

## Etimologie 
Deur die loop van die geskiedenis was verskeie dele van Nubië onder ander name bekend; van die name sluit in *tꜣ stj* "land van die boog", *tꜣ nḥsj*, *jꜣm* "Kerma", *jrṯt*, *sṯjw*, *wꜣwꜣt*, Meroities: *akin(e)* «Benede-"Nubië"» en *qes(a), qos(a)* "Koesj", en Grieks *Aethiopia*. Die Romeinse Ryk het met die term *Nubia* na die gebied vaan Bo-Egipte en noordelike Soedan verwys. Volgens 'n ander etimologie het die toponiem sy oorsprong by 'n uitgestorwe bevolkingsgroep, die *Noubai*, wie in die gebied gebly het wat later as Nubië bekend sal word.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  
*  
*  
*
Malcolm Sargent

duimnael|regs|250px|St Mary's Church, Melton Mowbray, die grootse gemeente-kerk in Leicestershire, waar Sargent as orrelis gespeel het
[duimnael|links|250px|[Royal Albert Hall]]
Sir **Harold Malcolm Watts Sargent** (29 April 1895–3 Oktober 1967) was 'n Engelse dirigent, orrelis en komponis wat algemeen beskou word as Brittanje se voorste dirigent van koorwerke. Die musikale ensembles waarmee hy geassosieer is, was die Ballets Russes, die *Huddersfield Choral Society*, die *Royal Choral Society*, die ''D'Oyly Carte Opera Company'', die Londen Filharmoniese Orkes, die Hallé Orkes, Koninklike Liverpool Filharmoniese Orkes, BBC Simfonieorkes en die Koninklike Filharmoniese Orkes.

Sargent was hoog geag deur kore en instrumentale soliste, maar vanweë sy hoë standaarde en 'n verklaring wat hy in 'n onderhoud in 1936 gemaak het wat musikante se aanbly-regte betwis het, was sy verhouding met orkesspelers dikwels ongemaklik. Desondanks was hy medestigter van die Londen Filharmoniese Orkes, en was hy die eerste dirigent van die Liverpool Filharmoniese Orkes as 'n voltydse ensemble, en het hy 'n belangrike rol gespeel in die  behoud van die Koninklike Filharmoniese Orkes in die 1960's. 

As hoofdirigent van die Londense, internasionaal beroemde somermusiekfees, die Proms van 1948 tot 1967, was Sargent een van die bekendste Engelse dirigente. Toe hy die Proms by die stigter daarvan, Henry Joseph Wood, oorgeneem het, het hy en twee assistente die tweemaandlange seisoen tussen hulself gedirigeer. By sy afsterwe is hy reeds deur 'n groot internasionale groep gasdirigente bygestaan. 

Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het Sargent 'n aanbod van 'n belangrike musikale direkteurskap in Australië van die hand gewys en na die Verenigde Koninkryk teruggekeer om musiek aan soveel mense as moontlik te lewer; as sy bydrae tot die nasionale moraal. Sy roem strek verder as die konsertsaal: vir die Britse publiek was hy 'n bekende uitsaaier op BBC radio-geselsprogramme, en geslagte van *Gilbert en Sullivan*-toegewydes het sy opnames van die gewildste Savoy Operas geken. Hy het oraloor die wêreld getoer en was bekend vir sy bekwaamheid as dirigent, sy voorspraak vir Britse komponiste en sy *debonair*-voorkoms, wat aan hom die bynaam "Flash Harry" besorg het.

## Bronne
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Eksterne skakels
* 
*
* Malcolm Sargent Biografie, fotos.
* Malcolm Sargent profiel by die ''Memories of the D'Oyly Carte'' webblad
* Analise van Sargent se G&S tempi in the 1930s soos vergelyk met die 1960s
* Skakels na resensies tot Sargent opnames deur die Classics Today tydskrif
* Naspoorbare lys van Sargent se uitvoerings by die BBC Proms
* Leicester Simfonieorkes
Spektrum

'n **Spektrum** is 'n toestand wat nie beperk is tot 'n spesifieke stel waardes nie. Maar kan, sonder stappe, oor 'n kontinuum wissel. Die woord is eers wetenskaplik in optika gebruik om die reënboog van kleure in sigbare lig te beskryf nadat dit deur 'n prisma gegaan het. Namate wetenskaplike begrip van lig gevorder het, het dit op die hele elektromagnetiese spektrum van toepassing geword.
Opiliones

Die **hooiwaens** (orde *Opiliones*), ook bekend as "daddy long-legs", word in baie gevalle verkeerdelik as spinnekoppe aangesien. Hulle is veral bekend vanweë hul besondere lang bene en daar is ongeveer 3&nbsp;200 spesies bekend. Die diere se liggame is ellipsvormig omdat die kort abdomen sonder enige insnoering aan die prosoom geheg is.

Hulle het twee oë. Die diere het twee klieropeninge in hul prosoom, wat 'n irriterende reukstof afskei en sodoende roofdiere afskrik. Die kloukake is klein en die kaaktasters lyk baie soos die ledemate. Die diere gebruik tragea vir gaswisseling.

In teenstelling met die ander arachniede is die hooiwaens omnivore. Hulle kan klein invertebrate, dooie dieremateriaal, asook stukkies vrugte en groente eet. Die kos word met die kaaktasters gegryp, wat dit na die kloukake bring, waar dit stukkend gedruk word. Die diere kan hulle ook teen roofdieraanvalle beskerm deur hul bene te amputeer.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 98

## Eksterne skakels
Amblypygi

Die orde ***Amblypygi*** bestaan uit ongeveer 60 spesies wat voorheen as lede van die orde *Uropygi* beskou is. Lede van die *Amblypygi* is naglewend en hou hulle onder rotse, stompe, blare, ensovoorts. Hulle is tussen 4 en 45&nbsp;mm groot en hul afgeplatte liggame is soortgelyk aan dié van spinnekoppe. Die karapaks het ’n paar oë wat in die middel geleë is en daar kom nog twee of drie oë aan elke kant daarvan voor.

Hul kloukake is soortgelyk aan dié van spinnekoppe en die kaaktasters is goed ontwikkel. Die eerste paar bene dien as sensoriese en tasorgane. Hulle is tot lang, sweepagtige strukture verleng, terwyl die laaste 3 paar ledemate as bewegingsorgane gebruik word.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 98

## Eksterne skakels
Uropygi

Die **sweepskerpioene** (orde ***Uropygi***) is ’n klein arachniedorde wat uit ongespinnekopagtiges veer 130 spesies bestaan. Die diere lyk soos skerpioene omdat hulle goed ontwikkelde kaaktasters het. Die eerste paar bene van die sweepskerpioene is dun en dit word nie vir voortbeweging gebruik nie, maar wel as 'n tasorgaan.

duimnael|links|**Uropygi**
Die abdomen is gesegmenteer en die laaste segment dra ook 'n dun aanhangsel. Die diere het 'n paar anale kliere, wat 'n suuroplossing uitspuit indien die dier bedreig word. Die diere is vleisetend en hulle verkies vogtige omgewings, buiten 'n paar spesies wat in woestyne voorkom.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 97

## Eksterne skakels
Palpigradi

Die lede van die orde ***Palpigradi*** is klein arachniede (tot 3&nbsp;mm lank) en die orde self het min verteenwoordigers. Hulle hou in grotte of onder klippe en verkies vogtige toestande. Hulle het ook ’n terminale gelede aanhangsel (flagellum) soos die sweep-skerpioene. Die karapaks bestaan uit twee dele en die kloukake, asook die kaaktasters, is goed ontwikkel.

duimnael|links|Leptokoenenia pelada
Die diere het geen oë nie, maar die eerste paar ledemate word as tasorgane en nie vir voortbeweging gebruik nie. Sommige spesies het tot drie paar boeklonge, terwyl geen asemhalingsorgane by ander spesies voorkom nie.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 97

## Eksterne skakels
Pseudoscorpiones

**Valsskerpioene** of** basterskerpioene** behoort tot die orde **Pseudoscorpiones** en is klein diertjies wat met die eerste oogopslag soos skerpioene lyk. Hulle het egter nie die lang abdomen met die angel van skerpioene nie. Die diere se kaaktasters is baie goed ontwikkel en gifkliere kom daarin voor. Dié word gebruik om hulle prooi dood te maak. Die diere se oë is swak ontwikkel of heeltemal afwesig en hulle gebruik tragea en stigmata as gaswisselingsorgane.

Pseudoscorpiones behoort tot die klas spinnekopagtiges. Hulle is oor die algemeen voordelig vir mense, want hulle prooi is silwermotlarwes, myte, boekluise, miere en klein vlieë. Hulle kom algemeen in baie omgewings voor, maar word dikwels misgekyk omdat hulle so klein is. Die spesie *Chelifer cancroides* kom meestal binnenshuis voor. Wanneer mense hulle sien, word hulle dikwels vir bosluise of klein spinnekoppe aangesien.

Valsskerpioene word gewoonlik tussen 2 en 8&nbsp;mm lank.

## Verwysings
## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 97

## Skakels
Sturgeon-klas duikboot

duimnael|regs|USS *Sturgeon*
Die **Sturgeon-klas duikboot** is 'n kernaangedrewe klas duikbote van die Amerikaanse Vloot wat ontwerp is vir teenduikboot-operasies in die laat 1960's en vroeë 1970's. Daar is 39 duikbote in die klas gebou, wat vir 20 jaar diens gedoen het in die spanningsvolste tye van die Koue Oorlog. Hulle het dieselfde aandrywingstelsel gebruik as die USS Thresher, dus is spoed ingeboet vir 'n meer effektiewe stelsel wat groter aanvalsvermoë bied. Dit was 'n wyse strategie. 

Later is ses van die duikbote aangepas en toegerus met die *SEAL Dry Deck Shelter* vir spesiale operasies, dus kon persone die duikboot onderwater binnegaan of verlaat. Hierdie fasiliteit is baie gebruik; maar inligting daarvan is uiters skaars.

Die *Sturgeon*-duikbote is aanvanklik toegerus met *Harpoon*-missiele en later met die *Tommahawk-*kruisermissiele asook Mk 48 torpedo's. Die duikplate is aan die toring geheg en kon vertikaal draai wanneer die duikboot deur die ys moes breek in die Arktiese streke. Die laaste tien wat van die klas vervaardig is, se romp was 3&nbsp;m langer om beter werks- en leefruimte vir die bemanning te verseker tydens lang patrollies. 

Die *Sturgeon*-klasduikbote was die eerste keuse vir spesiale operasies tydens die Koue Oorlog. Hulle het min publisiteit gekry vir al die operasies wat uitgevoer is. Na 'n vyf jaar ondersoek is vasgestel dat die *Sturgeons* se lewensduur verleng kon word van 20 na 30 jaar. Daar word egter na elke saak op meriete gekyk omrede kernbrandstofvervangings duur is en dit goedkoper is om die ou duikbote uit diens te stel.

## Tegniese besonderhede 
## Bron 
* *The Illustrated Encyclopedia of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015,
Spreeu

Die familie van die **spreeus** (*Sturnidae*) bestaan uit sowat 110 spesies, waarvan die meeste ’n donkerkleurige verekleed met ’n metaalagtige glans het. Sommige spreeus is egter ook vaalkleurig of bont. Dit is lawaaierige voëls wat in groepsverband leef en insekte en vrugte eet.

duimnael|links|*Sturnidae* – *Lamprotornis superbus*
Oorspronklik het spreeus net in die Ou Wêreld voorgekom, maar die mens het enkele spesies ook na ander lande ingevoer waar die voëls hulle goed aangepas het. Renostervoëls (genus *Buphagus*), wat net in Afrika voorkom, word ook soms tot die familie gereken.

## Algemeen 
Spreeus (familie *Sturnidae*) is middelgroot sangvoëls (orde *Passeriformes*) met taamlike kort, effens geboë snawels, stewige pote en 10 groot slagpenne. Sommige se sterte is kort, terwyl ander s'n lank is.

Dit is sosiale diere wat buite die broeityd in groepsverband leef. Oor die algemeen is hulle baie lawaaierig en hulle kan ook goed vlieg. Spreeus eet insekte en vrugte en is dus enersyds nutsdiere, maar andersyds kan hulle baie groot skade aan vrugteboorde aanrig. Die meeste spesies maak nes in gate en broei gedurende die somer.

## Trekgewoontes 
Die spreeus van sommige streke is trekvoëls, terwyl die uit ander streke standvoëls is. Dit bring mee dat sekere gebiede by tye oorbevolk word. Dit is byvoorbeeld die geval in Suid- en Wes-Europa, wat in die winter nie net sy plaaslike spreeus moet huisves nie, maar ook die uit Noord-Europa en Sentraal-Asië.

Ook die Noord-Amerikaanse spreeus het 'n soortgelyke trekroete van noordoos na suidwes ontwikkel. Die spreeus in Suider-Afrika is egter standvoëls. Sommige spesies het ook die gewoonte om saans in swerms oor betreklik groot afstande van hul weigebied na slaapplekke te trek.

Die verskynsel word onder meer ook by kraaie en meeue aangetref. Suid-Afrikaanse verteenwoordigers In Suider-Afrika word sowat 15 spreeuspesies aangetref. 'n Groot aantal daarvan is sogenaamde glansspreeus (genus *Lamprotornis*), wat hul naam te danke het aan die metaalagtige glans van die vere. Voorbeelde hiervan is die grootglansspreeu (*Lamprotornis australis*), die blouoorspreeus (*Lamprotornis chalybaeus*), die swartpensspreeu (*Lamprotornis* *corruscus*) en die gewone glansspreeu (*Lamprotornis nitens*).

’n Spreeu met 'n buitengewoon lang stert is die langstertspreeu (*Lamprotornis mevesii*), waarvan die vere ’n groen en pers glans het. Die vaalspreeu (*Creatophora cinerea*) is een van die min Suider-Afrikaanse spesies met dowwe vere. Albei geslagte is oorwegend grys van kleur en die mannetjies vertoon in die broeityd 2 swart lelle op die kroon.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 124

## Eksterne skakels 
*