open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gouestreep-kardinaal

Die **Gouestreep-kardinaal** (*Ostorhinchus cyanosoma*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by sentraal KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Goldenstriped cardinal*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 8&nbsp;cm lank. Die vis is blouerig-silwer tot pienkerig-wit van kleur met ses horisontale oranje-geel strepe wat oor die lyf strek van die snoet tot by die basis van die stertvin. Daar is ook kort silwer-blou strepies bo en onder die oë. Daar is ook 'n kort geel strepe wat horisontaal strek van bokant die oog tot halfpad op die lyf.

Die vis leef in vlak koraalriwwe en seegras beddings in water wat tot 50m diep is. Hier skuil hulle in die koraal koppe en onder oorhange. Hulle is alleenlopers wat ook in klein groepies voorkom. Gedurende die nag breek die groepies op en elkeen soek soöplankton op sy eie. Die vis word min gewaar in Suid-Afrikaanse waters; dit verkies tropiese areas.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Ostorhinchus-cyanosoma.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Gibeon

[duimnael|links|Die [Visrivier in die omgewing van Gibeon.]]
duimnael|links|Gibeon se stasie soos dit pryk op 'n poskaart van 1920. Dit het intussen in onbruik verval.
**Gibeon** is 'n dorpie aan die Visrivier in die streek Hardap van Namibië, 177&nbsp;km nood van Keetmanshoop, 60&nbsp;km suid van Mariental en 350&nbsp;km suidoos van Windhoek, die land se hoofstad.

Gibeon is in 1862 gestig as sendingstasie van die Rynse Sendinggenootskap. Nadat dit in 1870 in puin gelê is deur die strydlustige Nama-stam, is dit in 1870 herbou. Die naam is van Bybelse oorsprong (Josua. 10:1, 2: "Koning Adoni-Sedek van Jerusalem het gehoor dat Josua Ai ingeneem en heeltemal vernietig het, dat hy met Ai en sy koning dieselfde gedoen het as wat hy met Jerigo en sy koning gedoen het, en ook dat die inwoners van Gibeon met Israel vrede gemaak het en by hulle woon. Die mense van Jerusalem het baie bang geword, want Gibeon was 'n belangrike stad, soos 'n stad met 'n koning, en groter as Ai, en al sy manne was dapper vegters.")

Met die stigting van die eerste NG gemeente in Suidwes-Afrika in 1898, was Gideon die middelpunt daarvan, maar vandat die setel van dié gemeente na Mariental verskuif het, staan dit bekend as die NG gemeente Mariental.

## Bron 
* Raper, P.E. 1987. *Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg: Lowry Publishers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Aymara (volk)

duimnael|links|Die Wiphala, vlag van die Aymara
Die **Aymara** (Aymara: *Aymaranaka* ) is 'n etniese groep inheems aan Noordwes-Argentinië, Wes-Bolivië, Noordoos-Chili en Suidoos-Peru wat met die taal Aymara verband hou. Die etniese groep omvat sowat 2 miljoen mense en hulle praat Aymara of Spaans as moedertaal. Dit is naas die Quechua een van die grootste inheems etniese groepe in Suid-Amerika.

Die Aymara leef in die sentrale Andesstreek suidoos van die Titicacameer en oos van die Atacamawoestyn. Hulle vorm 17% van Bolivië se bevolking en een van die mees bekende Aymara is Evo Morales, Bolivië se 80ste president.

Die tuisland van die Aymara is in die laat 15de of vroeë 16de eeu deur die Inka-ryk verower en het met die latere Spaanse verowering van die Inka-ryk onder Francisco Pizarro deel van die Spaanse Ryk geword. As gevolg van die Spaans-Amerikaanse Onafhanklikheidsoorloë (1810–25) het die Aymara onder die owerheid van die onafhanklike lande Bolivië en Peru gekom. Na die Salpeteroorlog (1879–83) het Chili grondgebied ontvang wat deur die Aymara bewoon is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
duimnael|links|600px|Verspreiding van inheemse groepe in Chili
Orionides

duimnael|250px|’n Veelkleurige Orionide.
Die **Orionide** is ’n aktiewe meteoorreën wat met Halley se Komeet verbind word. Hulle word so genoem omdat hul oënskynlike uitstralingspunt in die sterrebeeld Jagter (Orion) is, maar hulle kan oor ’n groot deel van die lug gesien word. Die Orionides is ’n jaarlikse reën wat sowat ’n week in laat Oktober duur. In sommige jare kan die hoogtepunt 50–70 meteore per uur oplewer.

Die oënskynlike uitstralingspunt van die Orionides is tussen die sterrebeelde Jagter en Maagd (in die suidoostelike lugruim net voor dagbreek, soos gesien vanuit die middel noorde).

## Geskiedenis 
E.C. Herrick het in 1839 en 1840 ’n meteoorbedrywigheid in die Oktober-naghemel waargeneem. A.S. Herschel het die eerste rekord aangeteken wat die volgende mateoorreën akkuraat voorspel het. Halley is ook verantwoordelik vir die Eta Aquariïdes, wat jaarliks in Mei voorkom.

## Bekende Orionides 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Spaceweather.com: Galery van die 2009-Orionides
* Die Orionides by "Constellation Guide"
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Berseba

[duimnael|links|Die [Rynse Sendinggenootskap|Rynse sendingstasie Berseba, gestig in 1850. Hierdie skets is waarskynlik in die 1870's gemaak.]]
[duimnael|links|In 1989, die jaar voor [Namibië se onafhanklikwording, het Suidwes-Afrika vier seëls ter nagedagtenis aan Rynse sendelinge uitgereik, onder wie Johann Krönlein, wat 25 jaar op Berseba gearbei het.]]

**Berseba** is ’n nedersetting in die streek ǀǀKaras in die suide van Namibië. In vroeër jare was dit ook die hoofkwartier van die inboorlingkommissaris van Suidwes-Afrika, ’n sendingstasie en kommunale sentrum vir die inheemse bevolking van die Berseba-reservaat, wat deel was van die landdrosdistrik Keetmanshoop.

Eerw. Samuel Hahn van die Rynse Sendinggenootskap het die sendingstasie Berseba gestig op 17 Oktober 1850, agt jaar nadat die eerste Rynse sendelinge die land binnegekom het, aan die voet van die uitgestorwe vulkaan Brukkaros, sowat 100&nbsp;km noordwes van Keetmanshoop. Eerw. J.G. Krönlein het Hahn in 1851 opgevolg en nagenoeg ’n kwarteeu hier gearbei. Laasgenoemde het Berseba sy naam gegee na aanleiding van Genesis 21:31: "Die plek word Berseba genoem, want daar het hulle twee 'n eed teenoor mekaar afgelê."

Die Berseba-inboorlinggebied was in 1885 die onderwerp van ’n verdrag tussen die Berseba-Namas en die Duitse koloniale regering. In 1923 is die grense van die Berseba-reservaat uitgevaardig, wat in 1970 sowat 5&nbsp;900&nbsp;km² beslaan het.

Die eerste diamant in die huidige Namibië is in 1898 in die omgewing van Berseba ontdek en in 1900 en 1929 is hier na olie gesoek, maar nóg diamante nóg olie het tot noemenswaardige nywerheidsontwikkeling gelei. Die nedersetting gaan gebuk onder armoede, middelmisbruik en misdaad. Die plaaslike sekondêre skool, die privaat Ecumenical Community School, is in 2010 ongeskik verklaar om as opvoedkundige instelling te dien, en is gevolglik gesluit.

In die plaaslike- regeringsverkiesing van 2015 het Swapo met 266 stemme drie setels in die plaaslike raad verower, die Demokratiese Turnhalle-alliansie met 200 stemme twee setels en die RDP met 45 stemme geen.

## Bronne 
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1973. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  'n Foto van die ou Rynse sendingkerk. URL besoek op 15 April 2016.
Hilton Lobberts

**Hilton Lobberts** (* 11 Junie 1968, Paarl) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat in die Superrugbyreeks vir die Cheetahs, en in die Curriebeker vir die Vrystaat Cheetahs op slot en flank speel.

Lobberts het sy rugbyloopbaan by die Boland Kavaliers begin en in 2004-2005 vir die Suid-Afrikaanse o/19-span gespeel en in 2005 vir die o/21-span. Daarvandaan is hy na Pretoria waar hy vir die Blou Bulle en die Bulls gespeel het. Terwyl hy by die Bulle betrokke was, in 2006-2007, het hy in twee toetse en twee toerwedstryde vir die Springbokke gespeel. Hy het ook in 2007 vir die Opkomende Springbokke in een wedstryd gespeel. Daarna is hy na Kaapstad waar hy vir die Stormers en Westelike Provinsie en as leenspeler vir die Boland Kavaliers gespeel het. Vir die 2012-2013-seisoen is Lobberts na Italië waar hy vir die klub San Donà gespeel het. Hierna het hy na Suid-Afrika teruggekeer en het hy hom by die Griekwas aangesluit. Terwyl hy in Kimberley was het hy in 2014 sy buiging vir die Cheetahs in die Superrugbykompetisie gemaak. Hy het daardie jaar in slegs een wedstryd gespeel maar het in 2016, nadat hy hom by die Vrystaat Cheetahs aangesluit het, meer gereeld speelkans gekry, veral na ’n besering van Boom Prinsloo.

## Eksterne skakels 
*

## Verwysings
Tier Schoeman

**Tier Schoeman** (* 19 Desember 1992, Cradock) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat vir die  in die Pro14-reeks, en vir die Vrystaat Cheetahs in die Curriebeker as losvoorspeler speel. 

## Loopbaan 
Schoeman het in 2010 vir die Oostelike Provinsie Landelike Distrikte by die Cravenweek gespeel en daarna vir die OP Kings se o/19- (in 2011) en o/21-spanne (in 2012).

Hy is in 2013 in die seniorspan ingesluit vir die Vodacombekerkompetisie waar hy in sy eerste wedstryd teen die Grens Bulldogs ’n drie gedruk het.

In Junie 2014 is hy gekies in die beginspan vir die OP Kings wat teen Wallis in ’n toerwedstryd gespeel het. Hy het vir die duur van die wedstryd gespeel, wat die Kings met 12–34 verloor het.

Hy het sy Curriebekerdebuut in 2014 vir die Oostelike Provinsie gemaak teen die Blou Bulle op Loftus Versfeld. In 2015 het hy ’n driekuns aan drieë behaal vir die OP Kings in ’n Vodacombekerwedstryd teen die Grens Bulldogs in Oos-Londen.

Voor die aanvang van die 2016-seisoen het hy ’n kontrak met die Vrystaat Cheetahs onderteken, en hy het sy Superrugbydebuut vir die Cheetahs gemaak in hul eerste wedstryd teen die Jaguares.

## Eksterne skakels 
*
*Paul Schoeman by itsrugby.co.uk

## Verwysings
Hermann Kreft

**Hermann Heinrich Kreft** (Wallenbrück, Pruise, 7 Mei 1823 – Grootfontein, distrik Maltahöhe, Suidwes-Afrika, 3 Mei 1878) was ’n Rynse sendeling in Suidwes-Afrika. Hy het 'n belangrike bydrae gelewer tot die vertaling van die Nuwe Testament in die Namataal deur Johann Georg Krönlein se vertaling sorgvuldig te hersien.

## Werk in Suidwes-Afrika 
Kreft was 'n herbergier van beroep, maar nadat hy drie jaar as soldaat in die Pruisiese leër diens gedoen het, gaan hy op 1 Januarie 1848 na die Rynse Sendinginstituut in Barmen, Pruise. Ná voltooiing van sy onderwyskursus begin hy in Mei 1853 sy werk op Bethanien in Suidwes-Afrika. Hoewel hy nog nie 'n volwaardige sendeling was nie, boesem hy deur sy besliste optrede teen die Namakaptein David Christiaan soveel vertroue in dat hy in die loop van 1856 as sendeling georden word. Van 1853 tot 1858 het Uerieta Kazahendike vir Kreft huisgehou op Bethanien. Sy het op 25 Julie 1858, kort nadat sy hier weg is, op Gross Barmen die eerste Herero-dopeling geword toe eerw. C.H. Hahn haar doop as Johanna.

Met die inwyding van 'n nuwe kerk op Bethanien op 26 Junie 1859 lyk dit asof eerw. Kreft se harde werk met sukses bekroon is. Ongelukkig raak Christiaan aan drank verslaaf en baie volg sy voorbeeld na. Die werk is verder belemmer deur die oorloë tussen die Nama en die Herero, die swaar droogtes en 'n sprinkaanplaag. Die inwoners van Bethanien en omgewing moes dikwels met hul vee trek. 'n Gedeelte van die gemeente was ook ontevrede met Christiaan en trek noordwaarts na Grootfontein in die distrik Maltahöhe. Kreft gaan om hulle oor te haal om terug te keer, maar word ernstig siek en sterf.

## Nalatenskap 
Kreft was die stamvader van die familie Kreft in Suid-Afrika. Ná die dood van sy eerste vrou, Julie Seringhaus, in 1861 trou hy met Magdalena Hatie. Een van sy seuns, Hermann Heinrich Gerhard Kreft (6 April 1855 – 11 Augustus 1927), het ook sendeling geword en waardevolle werk verrig, hoofsaaklik op Tulbagh.

## Bron 
*  Krüger, prof. D.W. en Beyers, C.J. 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, deel III. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.

## Verwysings
Rooibalk-kardinaal

Die **Rooibalk-kardinaal** (*Taeniamia fucata*) is 'n vis en kom voor in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Redbarred cardinal*.

## Identifikasie 
Die vis wod tot 8&nbsp;cm lank en is grys-silwer van kleur met verskeie, nou oranje bande wat vertikaal oor die lyf strek. Daar is ook 'n swart kol op die stertvin basis.

Die vis leef in die beskutte gedeeltes van aflandige riwwe in water wat 10 tot 60m diep is. Hulle vorm digte groepe naby grotte en ook vertakte korale. Die vis vreet soöplankton.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.se/summary/Taeniamia-fucata.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Koekedouwdam

Die **Koekedouwdam** naby Ceres, wat hoofsaaklik vir besproeiing gebruik word, se maksimum kapasitiet is 17&nbsp;200&nbsp;000 kubieke meter. Dit word deur die Koekedouwrivier gevoed.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Stettynskloofdam

Die **Stettynskloofdam** verskaf water aan Worcester en Rawsonville. Die dam word deur die Stettynskloof-rivier gevoed.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Grootkloofdam

Die **Grootkloofdam** verskaf water aan De Doorns. Die dam is ongeveer 22&nbsp;km vanaf Prince Alfred Hamlet in die Kaapse Wynlande geleë. Dit is in 1999 voltooi en word deur die Olifantsrivier gevoed. Die dam het 'n kapasiteit van 1400 kubieke meter en 'n oppervlakte van 12 hektaar. Die damwal is 28 meter hoog.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Sweep-kardinaal

Die **Sweep-kardinaal** (*Ostorhinchus flagelliferus*) is 'n vis wat voorkom aan die ooskus van Afrika, vanaf die suide van Mosambiek tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Coachwhip cardinal*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 13&nbsp;cm lank. Die vis is geel-oranje van kleur en word ligter na die rugkant en na die stertvin. Daar is 'n klein swart kolletjie op die stertvin se basis maar dit kan soms afwesig wees by die volwasse visse. 'n Kenmerk van die vis is die verlengde stekels van die tweede dorsale vin asook die twee kort, blou, horisontale strepies bo en onder die oë.

Hulle leef in aflandige koraalriwwe in water wat 12 tot 30m diep is. Hulle is alleenlopers maar kom ook in klein groepies voor. Hulle word dikwels saam met die Korttand-kardinaal opgemerk.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=16886&genusname=Ostorhinchus&speciesname=flagelliferus&AT=Ostorhinchus+flagelliferus&lang=English

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
2016 Chinese Grand Prix

Die **2016 Formule Een Chinese Grand Prix** is op 17 April 2016 op die Shanghai Internasionale Renbaan in China gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Nico Rosberg in sy Mercedes gewen.

## Bande beskikbaar gestel 
## Kwalifisering 
### Kontroversie 
Na afloop van kwalifisering in beide die Grands Prix van Australië en Bahrein was daar hewige kritiek op die nuwe kwalifiseringstelsel, waarin die stadigste jaer in elke sessie na 'n sekere tyd uitgeskakel word. Hierdie stelsel het egter gesorg dat daar in K2 en K3 aan die einde van die sessie niemand meer uitgeval het nie. Die opwinding wat die nuwe stelsel moes lewer, het toe nie plaasgevind nie.

Direk na afloop van kwalifisering in Australië het die spanne vergader en is daar op 20 Maart besluit om die FIA te versoek om terug te keer na die ou stelsel tydens die eersvolgende ren in Bahrein. 'n Paar dae later is egter bekend gemaak dat verskeie spanne nie akkoord wou gaan met die terugkeer na die ou stelsel nie. Hierna is die elimineringstelsel behou vir kwalifisering in Bahrein.

Na afloop van die rennaweek in Bahrein is daar weer beraadslaag oor hierdie stelsel. Op 7 April, die dag waarop daar besluit sou word of daar aanpassings moes kom aan die kwalifiseringstelsel, het alle Formule 1-spanne geëis om terug te keer na die kwalifiseringstelsel soos dit tot 2015 gebruik is. Later die dag is daar na oorleg besluit om wel terug te keer na die oorspronklike kwalifiseringsopset, en dit is daarna op 11 April deur die FIA bekragtig.

### Wegspringrooster 
Die Mercedes-jaer Lewis Hamilton, wie in die vorige twee renne heelvoor weggespring het, ontvang 'n straf van vyf roosterposisies omdat sy motor se ratkas vervang moes word.

## Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2016 Curriebekerkwalifisering

Die **2016 Curriebekerkwalifiseringstoernooi** is ’n rugbykompetisie wat in 2016 tussen provinsiale spanne in Suid-Afrika beslis word om te bepaal welke spanne in die 2016 Curriebeker sal speel. Die toernooi word tussen vyftien spanne gespeel tussen April en Julie.  Nege van hierdie spanne sal aan die Premierafdeling deelneem terwyl die oorblywende ses om die Eerste Divisie-titel sal meeding.

## Kompetisiereëls 
Elke span in die kompetisie sal een wedstryd teen elk van die ander spanne speel in of ’n tuis- of ’n wegwedstryd. Spanne kry vier punte vir ’n oorwinning en twee punte vir ’n gelykopuitslag. Bonuspunte word toegeken indien ’n span vier of meer drieë in ’n wedstryd druk en ook vir die span indien die marge sewe of minder punte is. Spanne sal op ’n punteleër georden word volgens ligapunte en dan punteverskil.

Die ses hoofspanne wat by Superrugbykonsessies betrokke is – Blou Bulle, OP Kings, Vrystaat XV, Leeus XV, Haaie XV en Westelike Provinsie – sal outomaties vir die Premierafdeling kwalifiseer, saam met die drie spanne wat hoogste op die punteleer lê wat nie aan ’n konsessie verbonde is nie. Die oorblywende ses spanne sal in die Curriebeker Eerste Divisie speel. Punte sal nie van die kwalifiseringsfase na die ander toernooie oorgedra word nie.

## Spanne 
Die volgende spanne neem deel:

## Tabel 
### Tabelnotas 
* Pos = Tabel Posisie
* S   = Speel
* W   = Wen (4 punte)
* G   = Gelykop (2 punte)
* V   = Verloor (0 punte)
* PV  = Punte vir (Totale punte aangeteken)
* PT  = Punte teen (Totale punte afgestaan)
* +/- = Punteverskil (Die totaal van PV minus PT)
* BP  = Bonuspunt
** Spanne kan tot twee bonuspunte in 'n rondomtaliewedstryd verdien. Een bonuspunt word toegeken vir 'n span wat vier of meer drieë gedruk het in een wedstryd, ongeag die uitslag van die wedstryd. 'n Bonuspunt word ook toegeken aan die verloorspan wanneer daardie span met 7 of minder punte verloor. Slegs die verloorspan kan 'n maksimum van 2 bonuspunte verkry.
* Pte = Alle tabelpunte bymekaargemaak.

## Wedstryddatums 
* ***Nota: Tye, datums en wedstrydplek is onderhewig aan verandering***

### Week 1 
### Week 2 
### Week 3 
### Week 4 
### Week 5 
### Week 6 
### Week 7 
### Week 8 
### Week 9 
### Week 10 
### Week 11 
### Week 12 
### Week 13 
### Week 14 
### Week 15 
### Week 16 
### Voorste puntemakers 
## Verwysings
Sallustius

* Gaius Sallustius Crispus - Romeinse skrywer 86-35 v.C.
* Gaius Sallustius Crispus Passienus, Romeinse politikus (1ste eeu), konsul in 44
* Sallustius Lucullus (+89), goewerneur van Britannia
* Seius Sallustius (+227), skoonvader van Alexander Severus
* Sallustius (filosoof), neoplatonistiese filosoof (4de eeuw)
* Sallustius van Jerusalem, patriarg van Jerusalem (484-494)
* Sallustius van Emesa, siniese filosoof (eind 5de eeu)
Gaius Sallustius Crispus

duimnael|Sallustius
**Gaius Sallustius Crispus**  ca. 86 v.C. Amiternum - 35 v.C. was 'n Romeinse politikus, generaal en skrywer.

**Sallustius** word in 52 v.C.volkstribuun en het waarskynlik P. Clodius Pulcher ondersteun wat deur T. Annius Milo, die Optimates se man, in 52 v.C. op die Via Appia vermoor is. In 50 v.C. word Sallustius self deur die Optimates uit die senaat verwyder. Hy kry in 49 v.C. onder Julius Caesar die bevel oor 'n legioen. In 47 v.C. is hy *praetor* en probeer hy 'n opstand in Caesar se legioen te bedwing. Hy neem ook deel in Caesar se Africa-veldtogte, maar beëindig toe sy militêre loopbaan. Caesar maak hom die eerste goewerneur van die nuwe provinsie Africa Nova, die oostelike deel van Numidië. Hy het homself daar glo baie ryk gemaak en later het Caesar hom moet beskerm teen klagte oor dié gebeure. Hy het in Rome grond gekoop vir 'n landhuis in die beroemde *Horti Sallustiani*, 'n park wat later die keiser se eiendom sou word. Ná Caesar se dood in 44 v.C. trek hy hom terug uit die politiek en word skrywer.

Hy is veral bekend as skrywer van boeke wat as bronne vir die geskiedkunde belangrik is: die *Bellum Iugurthinum*, die *De Coniuratione Catilinae* en die *Historiae*. In sy *Historiae* beskryf hy die gebeure in Rome van 78 tot 67 v.C.. Ongelukkig het daar net dele daarvan oorgebly. Die *Bellum Iugurthinum* gaan oor die oorlog met Jugurtha en die *De Coniuratione Catilinae* oor die sameswering van Catilina. 

Tacitus en Quintilianus het later sy werk gebruik en gewaardeer, maar Livius het dit ook gekritiseer.  

## Verwysings
Guaraní (volk)

Die **Guaraní** (Guaraní: *Guarani*) is 'n etniese groep inheems aan Argentinië, Bolivië, Brasilië en Paraguay wat met die taal Guaraní verband hou. Die etniese groep omvat sowat 270&nbsp;700 mense en hulle praat Guaraní, Portugees of Spaans as moedertaal. Dit is naas die Quechua, Aymara en Mapuche een van die grootste inheems etniese groepe in Suid-Amerika.

duimnael|links|Vlag van die Guaraní
Die Guaraní se tradisionele strek in die hedendaagse Paraguay tussen die Río Uruguay en die Río Paraguay, Argentinië se Misiones-provinsie, Brasilië se suide asook dele van Uruguay en Bolivië. Die Guaraní was een van die eerste inheemse volke van Suid-Amerika wat met die Europeërs in kontak gekom het.

## Eksterne skakels
Nitrogliserien

**Nitrogliserien** is 'n bekende plofstof, wat ook mediese toepassings het. Dit is 'n chemiese stof met die formule  en is die drievoudige ester van gliserol met salpetersuur. 

## Vervaardiging 
Soos ander organiese nitrate kan nitogliserien vervaardig word uit gliserol met nitreersuur, 'n mengsel van salpeter- en swaelsuur:

::2H_2SO_4 + HNO_3 \to NO_2^{+} + H_3O^{+} + 2 HSO_4^{-}
::3NO_2^{+} + C_3H_5(OH)_3 \to C_3H_5(ONO_2)_3 +3H^{+} 

Dit moet egter baie versigtig gebeur en die temperatuur moet beheer word om verder oksidasie van die alkohol te verhoed.

## Gebruik as plofstof 
In 1864 het Alfred Nobel nitrogliserien as 'n plofstof, wat agt keer kragtiger is as buskruit, op die mark vrygestel. Hy het dit as die onstabiele vloeistof in sink vervoer wat tot groot probleme gelei het. In 1867 het hy patent aangevra vir 'n mengsel van nitrogliserien met diatoomaarde wat hy dinamiet genoem het. Dit het die produk veilig gemaak.

## Verwysings
Jan Jonker Afrikaner

**Jan Jonker Afrikaner** (Bethanie, Suidwes-Afrika, omstreeks 1820 – Tsaobis, Duits-Suidwes-Afrika, 10 Augustus 1889) was die sesde en laaste kaptein van die Oorlam-Afrikaner-stam in Suidwes-Afrika. Eers Hendrina Afrikaner het tussen 2004 en 2011 as Oorlamkaptein gedien.

duimnael|links|Jan Jonker Afrikaner in 1892
Hy was die seun of broerskind van kaptein Jonker Afrikaner.

## Eksterne skakels
Skerptand-kardinaal

Die **Skerptand-kardinaal** (*Cheilodipterus quinquelineatus*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Stille Oseean gebied, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van Mosambiek. In Engels staan die vis bekend as die *Sharptooth cardinal*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 12&nbsp;cm lank en sy lyf is liggrys net vyf nou, swart horisontale strepe op die lyf van die snoet tot by die stertvinbasis. Die stertvinbasis is geel met 'n swart kol op.

Die vis leef in vlak koraalriwwe in water way 3 tot 30m diep is. Hulle vorm klein tot groot groepe en bly naby beskutting rondswem. Hulle vreet klein vissies en skaaldiere.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Cheilodipterus-quinquelineatus.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Mosambiekse kardinaal

Die **Mosambiekse kardinaal** (*Taeniamia mozambiquensis*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan vanaf Zanzibar tot by sentraal KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Mozambique cardinalfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 8&nbsp;cm lank en is silwergrys met 'n pienk skynsel. Daar is twee horisontale, dowwe oranje strepe op die sye en 'n swart kol op die stertvinbasis.

Hulle leef in vlak koraal- en rotsriwwe in water wat 1 tot 15m diep is. Hulle bly in klein groepies naby grotte, skeure en onder lyste naby beskutting. Hulle vreet snags soöplankton.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.se/summary/Taeniamia-mozambiquensis.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Swartspikkel-rubberlip

Die **Swartspikkel-rubberlip** (*Plectorhinchus gaterinus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan, die Rooisee en die Persiese Golf, die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van Mosambiek. In Engels staan die vis bekend as die *Blackspotted rubberlip*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 45&nbsp;cm lank en het 'n wit lyf met swart kolletjies op die sye en bokant. Die vinne is geel met swart kolletjies op die anale-, dorsale- en stertvinne. Die onvolwasse vissies het swart strepe op die kop en die lyf tot hulle 12&nbsp;cm lank is, daarna verander dit in kolletjies.

Hulle leef in vlak koraalriwwe in water wat 3 tot 35m diep is. Hulle word gereeld in groepe gesien naby die koraal hellings. Die visse vreet bodem ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Plectorhinchus-gaterinus.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Balk-rubberlip

Die **Balk-rubberlip** (*Plectorhinchus plagiodesmus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan; aan die ooskus van Afrika vanaf Somalië suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal asook Madagaskar. In Engels staan die vis bekend as die *Barred rubberlip*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 90&nbsp;cm lank en is een van die grootste visse van die rubberlip familie. Die vis is donkergrys tot bruin van kleur. Daar is breë swart en oranje vertikale strepe oor die lyf. Die lippe is groot en geel of oranje. Die oranje strepe verdwyn met tyd.

Die visse leef in tropiese strandmere, wortelboom areas en aflandige koraalriwwe in water wat 2 tot 25 m diep is. Hulle is alleenlopers maar kan ook in klein groepies voorkom. Die vis vreet klein vissies en bodemongewerweldes gedurende die dag.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* *Plectorhinchus plagiodesmus* by Fishbase.
Draakvrug

duimnael|Draakvrugte
duimnael|'n Heel en deurgesnyde draakvrug met wit vlees.
duimnael|'n Geskilde draakvrug met rooi vlees, net reg om geëet te word. Pas op, dit sal maklik klere vlek.
[duimnael|Draakvrugte op 'n mark in [Taiwan.]]

'n **Draakvrug** of **pitaja** is die vrug van verskeie spesies kaktusse in die genus *Hylocereus*. Die vrug is helderpienk met stekelrige skubbe, wat tot die naam aanleiding gee. Dit is inheems aan Sentraal- en Suid-Amerika, maar word ook in Asië en Noord-Australië verbou. In Suid-Afrika word draakvrugte soms by winkels en markte aangetref, hoewel dit nie geredelik beskikbaar is nie.

## Beskrywing 
Draakvrugte het 'n romerige, wit vlees vol klein, swart pitjies soos sesamsaad. Daar is ook kultivars met pienk vlees of ’n geel skil. Hierdie vrug het 'n ligte soet smaak, wat verbeter as dit koud geëet word. Die tekstuur daarvan is tussen dié van 'n kiwivrug en 'n appel.

Die plant is 'n epifitiese slingerplant, wat beteken dat dit in ’n nie-parasitiese toestand op ander plante, of teen ’n stellasie of gebou groei. Soos ander kaktusse kan die plant deur sade of steggies gekweek word. Dit het geurige, wit blomme wat slegs in die nag oopgaan en meestal deur motte of vlermuise bestuif word. Soggens verwelk die blomme. Sowat 40 dae nadat die plant geblom het, begin die vrugte vorm. Dit kan tussen vyf en ses oeste per jaar lewer.

## Voedingswaarde 
Draakvrugte is ryk aan vitamien C, vesel, fosfor en kalsium, asook antioksidante. Die blomme kan ook geëet of as ’n tee getrek word.

Voedingswaarde per 100 gram:
* 240 kJ (57 kkal)
* 16&nbsp;g koolhidrate
* 0&nbsp;g vet
* 0&nbsp;g proteïen
* 8,8 mg kalsium
* 0,65 mg yster
* 0,045 mg vitamine B1
* 9 mg vitamine C
* 0,9&nbsp;g vesel

## Spesies 
Drie spesies draakvrugte word op kommersiële basis vir hul vrugte verbou:
* *Hylocereus undatus*, wit vlees en 'n roosrooi skil
* *Hylocereus polyrhizus*, rooi vlees en 'n roosrooi skil
* *Selenicereus megalanthus*, wit vlees en 'n geel skil

## Bibliografie
*Landbou. Die Burger, 26 Maart 2021.

Lêer:Pitaya3.jpg|*Hylocereus undatus*
Lêer:Hylocereus polyrhizus.jpg|*Hylocereus polyrhizus*
Lêer:Yellow pitaya.jpg|*Selenicereus megalanthus*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Blougespikkelde tamarin

Die **Blougespikkelde tamarin** (*Anampses caeruleopunctatus*) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee, Oman en die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Bluespotted tamarin*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 42&nbsp;cm lank. Aanvanklik is die onvolwasse vis en die volwasse wyfies oranje-bruin met horisontale rye klein, blou kolletjie smet blou rante op die lyf en vinne. Daar is blou strepe met dun donker rante op die kop; partykeer straal hulle uit vanaf die oë. Die volwasse visse is blou-groen met 'n olyf-groen kop en 'n kenmerkende ligte groen breë streep oor die voorste gedeelte van die lyf. Die klein onvolwasse vissies is lig olyf of bruin kleurig.

Die jong vissies maak seegras na deur daarmee saam te dryf, daarom staan hulle ook bekend as die *graslipvis*. Die vis leef in rotsagtige kus areas en aflandige riwwe in water wat 1 tot 30m diep is, hulle verkies vlakker riwwe waar die water meer onstuimig is. Hulle is alleenlopers, soms kom hulle in pare voor en selfs klein groepies, dan is daar gewoonlik 'n volwasse mannetjie naby. Die vis begraaf homself in die sand gedurende die nag vir veiligheids redes of selfs in die dag as dit bedreigd word. Die vis is energiek en is gedurigdeur op soek na wurms en klein ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=4888&genusname=Anampses&speciesname=caeruleopunctatus&AT=Anampses+caeruleopunctatus&lang=English
Quechua (volk)

[duimnael|links|Vlag van [Cusco en van die Quechua]]
Die **Quechua** (Quechua: *Qhichwa runa*) is 'n kollektiewe term vir die inheemse etniese groepe van Suid-Amerika wat Quechua as moedertaal praat. Quechua word deur tussen 10 en 11 miljoen mense in die Andesstreek van Argentinië, Bolivië, Ecuador en Peru gepraat. Die Quechua het nooit of 'n skaars kollektiewe identiteit ontwikkel, omdat die verskeie Quechua-variëteite onderling moeilik verstaanbaar is.

Quechua was die amptelike taal van die uitgestrekte Inka-ryk en die uitbreiding van dié taal het met die uitbreiding van dié ryk gepaard gegaan. Sommige inheemse etniese groepe, soos die Chanca, die Huanca en die Cañari, het reeds voor die uitbreiding van die Inka-ryk 'n Quechua-variëteit gepraat. Hulle was vyande van die Inka-ryk en het die ryk se uitbreiding teengestaan. Tydens die Spaanse verowering van die Inka-ryk het hulle die Spanjaarde teen die Inka-ryk ondersteun.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Elberfeld

duimnael|regs|270px|Elberfeld in 1899.

**Elberfeld** was tot met die vereniging daarvan met vier ander nedersettings, onder meer Barmen waar die hoofkantoor van die Rynse Sendinggenootskap was, as die huidige Wuppertal op 1 Augustus 1929 ’n stad in die ooste van die Rynland, Duitsland. Sedertdien is Elberfeld ’n stadsdeel van Wuppertal wat bestaan uit die voorstede Elberfeld, Elberfeld-Wes en Uellendahl-Katernberg. Sedert 1975 omvat hierdie stadsdeel ook enkele gebiede van die voormalige stad Neviges.
Mercedes F1 W07 Hybrid

Die **Mercedes F1 W07 Hybrid** is die Formule Een renmotors van die Mercedes AMG Petronas F1-span vir die Formule Eenwêreldkampioenskap in 2016. Dit is die agtste Mercedes Formule Eenmotor. 

## Onthulling 
Die F1 W07 Hybrid is op 19 Februarie 2016 amptelik vrygestel op die Silverstone-renbaan tydens 'n promosie-geleentheid, waartydens beide bestuurders 'n paar rondtes met die motor gery het. Amptelik is die motor op 21 Februarie onthul met die plasing van foto's op die internet en die volgende dag is daar ook 'n amptelike tentoonstelling gehou by die Barcelona-Catalunya-renbaan, vlak voor die begin van die wintertoetse. 

Die renmotor word, net soos die vorige drie seisoene, geloods deur die huidige wêreldkampioen Lewis Hamilton en verlede jaar se tweede geplaasde Nico Rosberg.

Die F1 W07 Hybrid word aangedryf deur 'n Mercedes-Benz PU106C Hybrid, 'n 1,6 liter-V6-enjin met 'n turboaanjaer.

## Verwysings
Crater 2-dwergsterrestelsel

**Crater 2** is ’n dwergsterrestelsel wat in 2016 ontdek is en om die Melkweg wentel, sowat 380&nbsp;000 ligjare van die Aarde af. Dit is in geïdentifiseer op die beelddata van die VST ATLAS-opname.

Die stelsel het ’n effektiewe radius van ~, wat dit die vierde grootste satelliet van die Melkweg maak.

## Verwysings
Esprit Holdings

**Esprit Holdings** is 'n internasionale mode-onderneming wat sy hoofkwartier in Pembroke op die Bermuda-eilande het, met twee operasionele hoofkwartiere in Ratingen, Duitsland (Europese hoofkwartier) en Kowloon, Hongkong (Asiatiese hoofkwartier). Die houermaatskappy se aandele word sedert 1993 op die Hongkongse aandelebeurs genoteer.

Die onderneming het vanuit 'n beskeie begin tot een van die wêreld se vernaamste modewinkelkettings gegroei. In 1968 het die Amerikaanse stigters, Susie en Douglas Tompkins, begin om selfvervaardigde mode-klerasie vanuit hul Volkswagen-mikrobus te verkoop. Hiervoor het hulle vanuit hul woonplek in San Francisco deur die hele deelstaat Kalifornië gery. Drie jaar later het die egpaar sy eie onderneming, *Esprit de Corp.* gestig en nog in dieselfde jaar saam met Michael Ying, 'n voormalige voorsitter en aandeelhouer, 'n filiaal in Hongkong gevestig.

Tans bemark die onderneming sy produkte – naas mode-klerasie, -skoeisel en -bybehore ook huisartikels en meubels – onder die handelsmerke *Esprit* en *edc* in meer as veertig lande. Naas 890 modewinkels, wat deur die onderneming onder sy eie naam in Europa, Asië, Noord- en Suid-Amerika bedryf word, is Esprit-mode in meer as 7&nbsp;800 ander winkels te koop, insluitende afdelingswinkels met Esprit-afdelings en konsessiesake, en Suid-Afrikaanse winkelsentrums en etiket-winkels, veral in Johannesburg en Kaapstad.

## Verwysings
Herman Philipse

**Herman Philipse** (Den Haag, 13 Mei 1951) is 'n Nederlandse filosoof.

## Loopbaan 
Hy is universiteitshoogleraar aan die Universiteit Utrecht en bekend vanweë sy ateïstiese oortuigings.  Voorts publiseer hy gereeld oor aktuele onderwerpe in die NRC Handelsblad.

Philipse het regte en filosofie bestudeer aan die Rijksuniversiteit Leiden. Hy studeer ook verder in filosofie in Oxford, Parys en Keulen. Hy was ook vir 'n tyd werksaam aan die Katolieke Universiteit Leuven. Vanaf 1986 was hy verbonde aan die Universiteit Leiden as hoogleraar in filosofie met as spesialisasie kennisteorie. Sedert  1 September 2003 is hy as Universiteitshoogleraar verbonde aan die Universiteit Utrecht.

Philipse is aktief op verskillende terreine en skryf sowel Nederlandse as Engele werke. Veral op die terrein van die kennisleer het hy bydrae gelewer. Hy publiseer ook oor Martin Heidegger, onder meer met die boek ''Heidegger's Philosophy of Being* (1998). Voorts is hy aktief in die openbare debat. Hy het bekendheid verwerf deur die publisering van sy Ateïstiese Manifes (1995), weens sy polemieke oor teologie en moraliteit en as rubriekskrywer by die televisieprogram *Buitenhof''. Omdat Philipse sy manifes ontoereikend vind om elke godsbewys te weerlê, skryf hy 'n uitgebreide verhandeling *God in the Age of Science?: A Critique of Religious Reason* (2012), waarin hy 'n besluitboom bekendstel waarvolgens welke gelowige sy of haar geloof in God regverdig, wat die "Universele ateïs" dan sistematies kan dekonstrueer.

## Bibliografie 
* ''Heidegger's Philosophy of Being: A Critical Interpretation,* Princeton University Press, 1998, 
* *Atheïstisch manifest en De onredelijkheid van religie*, Uitgeverij Prometheus, 1995 & 2004, 
* *Acht Filosofische Miniaturen – Een hoorcollege over grote denkers van Plato tot Wittgenstein*, Home Academy Publishers (audio-cd, 2004), 
* *Filosofen van de 20e eeuw – Een hoorcollege over acht moderne denkers,* Home Academy Publishers (audio-cd, 2005), 
* *Godsdienstfilosofie – Een hoorcollege over religie tussen wonder en wetenschap,* Home Academy Publishers (audio-cd, 2006), 
* *Wetenschap versus godsdienst – Een hoorcollege over grote conflicten, van Copernicus tot Dawkins*, Home Academy Publishers (audio-cd, 2007), 
* *Ethiek en Evolutie – Een hoorcollege over de geschiedenis, biologie, filosofie en antropologie van de moraa*l, Home Academy Publishers (audio-cd, 2008), 
* *Godsgeloof of atheïsme? Een hoorcollege over de filosofische strijd der wereldbeschouwingen*, Home Academy Publishers (audio-cd, 2009), 
* *Filosofische polemieken*, Uitgeverij Bert Bakker, 2009, 
* *Betrouwbare kennis – Een hoorcollege over wetenschapsfilosofie in historisch perspectief*, Home Academy Publishers (audio-cd, 2010), 
* *Vrijheid en verplichting – Een hoorcollege over wijsgerige ethiek, van Plato tot Levinas,* Home Academy Publishers (audio-cd, 2011), 
* *God in the Age of Science?: A Critique of Religious Reason'', Oxford University Press, 2012, 

## Eksterne skakels
Eta Aquarides

Die **Eta Aquarides** is ’n meteoorreën wat met Halley se Komeet verbind word. Dit is elke jaar van omstreeks 21&nbsp;April tot 20&nbsp;Mei te sien, met sy hoogtepunt op 6&nbsp;Mei. Anders as die meeste ander jaarlikse reëns is daar nie ’n skerp toename nie, maar eerder ’n redelike tempo wat oor ’n week strek, rondom sy hoogtepunt. In die Noordelike Halfrond is dit nie so skouspelagtig soos die Leonides nie.

Die reën kry sy naam van die sterrebeeld Waterdraer (Aquarius) omdat sy oënskynlike uitstralingspunt naby een van die sterrebeeld se helderste sterre, Eta Aquarii, is. Die hoogtepunt is sowat een meteoor per minuut, maar in die noorde is dit heelwat minder weens die lae ligging van die uitstralingspunt.

Die beste tyd om dit te sien is, nes by ander reëns, in die vroeë oggendure. Die beste plek is suid van die ewenaar, tot by 30 grade suid.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Wêreldwye besigtigingstye vir die Eta Aquaride-meteoorreën van 2016
* Waarneming en geskiedenis van die Eta Aquarides 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Westerenger

duimnael|regs|270px|Uitsig op Westerenger, Mei 2012.

**Westerenger** is ’n voormalige dorp en nou ’n stadsdeel van die stad Enger in die noordooste van die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale en in die distrik Herford. Die stadsdeel grens aan die stad Spenge en het op 31 Desember 2007 3&nbsp;790 inwoners gehad, wat in die afgelope jaar toegeneem het vanweë die bou van nuwe woonbuurte. Westerenger is op 1 Januarie 1969 by Enger ingelyf.

## Boorlinge van Westerenger 
* Heinrich Vedder, (1876–1972), Rynse sendeling, taalkundige, volkekundige en geskiedkundige in Suidwes-Afrika (Namibië)
Barmen

[duimnael|300px|Die nywerheidstad Barmen in 1870. Skildery deur August von Wille. Dié stad het in 1929 met vier ander dorpe saamgesmelt om die stad [Wuppertal te vorm, 'n eeu ná die stigting van die sendingstasie Wupperthal in die Kaapkolonie.]]

**Barmen** was tot die samesmelting van vier nedersettings, onder meer Elberfeld, op 1 Augustus 1929 as die huidige stad Wuppertal, 'n nywerheidstad in die ooste van die Rynland, Duitsland. Sedertdien beslaan Barmen die distrikte Barmen, Heckinghausen en Oberbarmen binne die stedelike gebied van Wuppertal. Die Wesfaliese nedersetting Langerfeld, 'n eerstydse gemeente in die distrik Schwelm, nou die oostelike deel van die Wuppertalse stadsdistrik Langerfeld-Beyenburg, is reeds in 1922 by die stad Barmen ingelyf; so ook verspreide dele van die Wesfaliese dorp Nächstebreck, eens deel van die stad Sprockhövel.

Barmen is van belang vir Suider-Afrika omdat dit die hoofkantoor was van die Rynse Sendinggenootskap waar sendelinge vir Suid- en Suidwes-Afrika aan die Rynse Sendinginstituut opgelei en vanhier uitgestuur is na die Kaapkolonie, Namaland en Hereroland.
Human & Rousseau

**Human & Rousseau** is 'n literêre uitgewersmaatskappy wat in 1959 gestig is deur Koos Human en Leon Rousseau.

Sommige van hul publikasies is:
* *Asterix en die Noormanne*, 1975
* *Asterix en Cleopatra*, 1997
* *Boerekos* - Dine van Zyl, 1985
* *The Woman’s Value Book on Traditional South-African Food* - Dine van Zyl, 1985
* *Agter die Lekker aan* - Dine van Zyl, 2007
* *Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika*
* *The Little Karoo* - Jose Burman
* *Early Railways at the Cape* - Jose Burman, 1984, 
* *Inleiding tot die Afrikaanse Letterkunde* - N.P. van Wyk Louw
* *Die nagloper: twee tekste vir televisie* - Dolf van Niekerk, 1976
* ''Nag op 'n kaal plein* (gedigte) - Dolf van Niekerk, 2006
* *South African Orders, Decorations and Medals* - EGM Alexander, GKB Barron en AJ Bateman, 1986
* Die groot verlange: die verhaal van Eugène N. Marais - Leon Rousseau, 1974
* Die groot avontuur: wondere van die lewe op aarde - Leon Rousseau, 2006
*Grilgrypers-reeks - De Wet Hugo, 2018
------------------------------------------------------------------------------------
* *Die A tot Z van klassieke musiek'', Koos Human, 2005, 
* 'n Lewe met Boeke, Koos Human, 2004/2007
* Raar Maar Waar..., Koos Human, 2000, 
* Hulle Het Ons Eeu Gevorm, Koos Human, 1999,  (met Trewhella Cameron)
* Willekeur: 'n willekeurige keur, Koos Human, 1994, 
------------------------------------------------------------------------------------
* Die volle Liewe Heksie-reeks (15 boeke van 1965-2002) - Verna Vels 
* Die meerderheid van Rona Rupert se werke.
* Al Wilma Stockenström se werke.
* Vyf van Emsie Schoeman se boeke
* Al Kerneels Breytenbach se boeke

## Olga Kirsch 
**Negentien Gedigte*, 1972
**Geil Gebied*, 1976
**Oorwinteraars in die Vreemde*, 1978
**Afskeide*, 1982
**Ruie tuin*, 1983

## Ina Rousseau 
* Die Verlate Tuin, 1954/62
* Taxa, 1970
* Kwiksilwersirkel, 1978
* Heuningsteen, 1980
* Versamelde gedigte: 1954-1984
* Grotwater, 1989
* 'n Onbekende jaartaal, 1995
* Die stil middelpunt, 2003

## Eksterne skakels 
* Human & Rousseau se webtuiste
Johann Wilhelm Redecker

duimnael|regs|270px|Die ou en nuwe kerk in Jöllenbeck, Redecker se geboortedorp, in 1876, 40 jaar ná sy geboorte.

[duimnael|200px|regs|Die [Rynse Sendinggenootskap|Rynse Sendingkerk op Otjimbingwe is in 1867 opgerig, die jaar waarin Redecker daarheen verhuis het. Dis die oudste bestaande kerk in Namibië en in 1974 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar.]]

**Johann Wilhelm Redecker** (Jöllenbeck, Duitsland, 29 September 1836 – Otjimbingwe, Suidwes-Afrika, 27 Januarie 1911) was ’n sendeling van die Rynse Sendinggenootskap in Suidwes-Afrika, handelaar en vader van die eerste argitek wat in die latere Namibië gebore is, Gottlieb Redecker, wat as staatsargitek tydens die Duitse koloniale bewind verantwoordelik was vir van Windhoek se bekendste bakens, soos die Tintenpalast en Christuskerk.

Redecker het op 15 Mei 1867 voet aan wal gesit op Walvisbaai as een van die Rynse sendelinge wat die baanbrekersendeling Carl Hugo Hahn in die gebied moes kom bystaan. Hy vestig hom op Omaruru en later Otjimbingwe, maar toe dié sendingstasie in 1874 tot niet gaan, bly hy daar agter as handelaar terwyl hy in die 1870’s (en waarskynlik nog daarna) sy eie winkel op die dorpie bedryf het. Volgens 'n ander weergawe van Redecker se verblyf in Suidwes-Afrika het hy hierheen gekom as handelaar-kolonis verbonde aan die Wuppertal-handelsmaatskappy, wat opgerig is deur die Rynse Sendinggenootskap. In 1870 is dit omskep in die Missions-Handels-Aktien-Gesellschaft (MHAG), wat takke gehad het op Otjimbingwe, Walvisbaai, Okahandja, Rehoboth en elders. Die maatskappy moes ontbind nadat dit swaar verliese gely het tydens die oorlog tussen die Namas en Herero’s van 1880. Redecker en Eduard Hälbich, wat saam met hom na Suidwes-Afrika verhuis het, het toe in die land aangebly as onafhanklike handelaars en wamakers. 

Redecker was twee keer getroud: op 31 Maart 1869 met Lina Gronemeyer van Gütersloh, waar hul kinders ook skoolgegaan het, en in 1885 met Anna Maria Husemann. Altesaam agt kinders is uit albei huwelike gebore. Van dié kinders se oppasser was Johanna Gertze, wat op 25 Julie 1858 die eerste Herero-dopeling geword het.

## Bronne 
*  De Kock, W.J. 1968. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, deel I. Pretoria: Nasionale Raad vir Sosiale Navorsing, Departement van Hoër Onderwys.
*  Namibian Biographies deur dr. Klaus Dierks. URL besoek op 18 April 2016.

## Eksterne skakels 
*  Marie Redecker se grafsteen. URL besoek op 18 April 2016.