open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yakovlev Yak-17

Die **Yakovlev Yak-17** is 'n straalaangedrewe vegvliegtuig wat deur die Sowjetunie ontwikkel en gebou is. Dit is ontwikkel uit die Yakovlev Yak-15. Daar is 430 Yak-17's gebou. Die *Yak-17* het, anders as die *Yak-15*, 'n intrekbare driewielonderstel gehad asook 'n kragtiger motor. Daar was ook strukturele verbeteringe gemaak om die vliegtuig te versterk. Weggooibare brandstoftenks was ook bygevoeg om die togafstand te verbeter. Daar was ook 'n tweesitplek-opleidingmodel ontwikkel.

Die Poolse- en Tseggiese lugmagte het ook die vliegtuig gebruik. Dit is uitgefaseer teen 1955 deur alle lugmagte.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Guarda, Portugal

**Guarda** is 'n stad en munisipaliteit in Portugal. Guarda het 'n oppervlakte van 712,4&nbsp;km² en 'n bevolking van 42&nbsp;541 (2011).
Madain Saleh

**Madain Saleh** (Arabies: مدائن صالح, *madāʼin Ṣāliḥ*, letterlik: "stede van Saleh), ook **Al-Hijr** of **Hegra** genoem, is 'n ruïnestad in noordwestelike Saoedi-Arabië en was in antieke tye die suidelikste en tweede grootste stad van die Nabatese ryk, na die hoofstad Petra in die hedendaagse Jordanië. Hegra is nes Petra bekend vir sy graftempels wat uit rotse gebeitel is. Die argeologiese terrein Al-Hijr (Madain Saleh) is in 2008 deur Unesco as Saoedi-Arabië se eerste wêrelderfenisgebied gelys.

Madain Saleh is sowat 400&nbsp;km noordwes van Medina en sowat 500&nbsp;km suidoos van Petra geleë. Sy ligging is al vergelyk met Petra s'n en was net sy bekende eweknie aan die kruising van verskeie belangrike handelsroetes geleë. Dit word ook "Klein Petra" genoem en is soos die Nabatese hoofstad net deur nou nisse tussen die rotse toeganklik. Die stad is met water voorsien, wat uit omliggende reservoirs met akwadukte na die stad gelei is. Madain Saleh se argitektuur toon 'n Grieks-Romeinse invloed wat met die plaaslike Nabatese stil vermeng is.

Die meeste graftempels in Madain Saleh dateer uit die 2de eeu v.C. en hulle is in vergelyking met Petra s'n kleiner en eenvoudiger versier. Van die inskripsies is in Nabatees, 'n Aramese dialek, en Arabies, albei behoort tot die Semitiese taalfamilie.

## Galery 

Madain Saleh (6731527141).jpg|Rotsgrafte in Madain Saleh
Sundial from Madain Saleh.JPG|Sonwyser uit Madain Saleh met Nabatese inskripsies
Qasr al Farid.JPG|*Qasr al Farid*, die grootste rotsgraf in die argeologiese terrein Madain Saleh
NabateensRoutes.png|Ligging van Hegra langs antieke handelsroetes

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Patos de Minas

**Patos de Minas** is 'n munisipaliteit in die deelstate Minas Gerais in Brasilië.
duimnael|links|Negentiende-eeuse huis

Die naam is afgelei van die plaas Os Patos, in besit van die oorspronklike setlaars, wat die naam gehad het weens die groot aantal wilde eendjies wat in die streek gevind is. In 1826 het die eerste setlaars Antônio da Silva Guerra en sy vrou, Luísa Correia de Andrade, lande geskenk vir die nuwe nedersetting, genaamd Vila de Santo Antônio dos Patos. In 1892 het Patos de Minas stadstatus verkry met die naam Patos, wat in 1944 verleng is na Patos de Minas. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* www.patosdeminas.gov.br
Cahokia

**Cahokia** is die plek van 'n antieke Indiaanse stad wat van omtrent 650 tot 1400 bestaan het. Die stad was aan die Mississippirivier, naby die hedendaagse Collinsville geleë en was in sy bestaanstydperk die grootste stad noord van Meksiko.

duimnael|links|Kunstenaarsvoorstelling van Cahokia
Cahokia het 'n oppervlakte van 8,9&nbsp;km² beslaan. Hierop was 120 kunsmatige aardheuwels aangeleë, waarvan nog 80 bestaan. Die grootste heuwel is *Monks Mound*, bestaande uit vier verdiepinge en groter as die Groot Piramide van Giza in Egipte. Monks Mound is met 'n oppervlakte van 5&nbsp;ha en 'n hoogte van 30&nbsp;m die grootste prehistoriese aardheuwel op die Amerikaanse vasteland.

Cahokia Mounds is een uitstekende voorbeeld van 'n komplekse *chiefdom*samelewing met baie grafheuwel-sentra en talle afgeleë gehuggies en dorpe. Op sy hoogtepunt tussen 1050 en 1150 het hierdie agrariese *Mound Builders*-samelewing waarskynlik 'n bevolking van tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 gehad.

Cahokia is in 1982 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys en word as 'n *National Historic Landmark* beskerm.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Eksterne skakels 
*  
*
Yakovlev Yak-25

Die **Yakovlev Yak-25** was 'n vegvliegtuig van die Sowjetunie. Navo se kodenaam vir die vliegtuig is *Flashlight*. Die Yak-25 is 'n tweesitplek, alleweerstoestande vegvliegtuig wat met radar toegerus is. Die prototipe, Yak-120, het op 19 Junie 1952 sy nooiensvlug onderneem. Dit was ontwerp om vir twee-en-'n-halfuur in die lug te bly sodat die radar optimaal gebruik kon word. Die Sokol radar het ongeveer 500 kg geweeg. Dit is aangedryf deur twee Tumansky turbostraalmotors wat onder die vlerke gemonteer is en bewapen met twee 37 mm kanonne wat onder die romp geheg is. Produksie van die vliegtuig het in 1953 begin, die radar was eers in 1955 gereed. Die vliegtuig was gebruik om die noorde van die Sowjetunie te beskerm teen bomwerpers. Dit het die Amerikaanse Lugmag oortuig dat verkenningsvlugte oor Rusland nie meer maklik sal wees nie. Produksie is in 1958 gestaak en die laaste vliegtuie is in 1967 vervang.

## Tegniese besonderhede 
duimnael|regs|Lynsketse van die Yakovlev Yak-25

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Darkthrone

**Darkthrone** is 'n black metal-musiekgroep van Kolbotn, Noorweë. Die groep is in 1986 gestig as 'n death metal-musiekgroep met die naam Black Death. 
In 1991 het die groep begin om black metal-musiek te speel en is saam met Bathory en Celtic Frost een van die toonaangewende groepe in die Noorse blackmetal-toneel geword.

## Diskografie 
### Ateljeealbums 
* 1991: *Soulside Journey*
* 1992: *A Blaze in the Northern Sky*
* 1993: *Under a Funeral Moon*
* 1994: *Transilvanian Hunger*
* 1995: *Panzerfaust*
* 1996: *Total Death*
* 1999: *Ravishing Grimness*
* 2001: *Plaguewielder*
* 2003: *Hate Them*
* 2004: *Sardonic Wrath*
* 2006: *The Cult is Alive*
* 2007: *F.O.A.D.*
* 2010: *Circle the Wagons*
* 2013: *The Underground Resistance*´
* 2016: *Arctic Thunder*
* 2019: *Old Star*
* 2021: *Eternal Hails......*
* 2022: *Astral Fortress*

## Eksterne skakels 
* Darkthrone on AllMusic
Yakovlev Yak-28

Die **Yakovlev Yak-28** is 'n vegvliegtuig/bomwerper van die Sowjetunie. Navo se kodenaam vir die vliegtuig is *Firebar*. Op die oog af lyk die Yak-28 soos die Yakovlev Yak-25 maar dit is 'n nuwe ontwerp. Die prototipe, Yak-129, het op 5 Maart 1958 sy nooiensvlug voltooi. Die eerste paar eenhede is ontwikkel as bomwerper/taktiese aanvalsvliegtuie. Model Yak-28P was ontwikkel as onderskepvliegtuig met twee tandemsitplekke. Dit was ontwerp om op lae en medium hoogtes te werk en was toegerus met 'n Orel-radar. Die vliegtuig was bewapen met twee lug-tot-lugmissiele: een radarleidend en die ander infrarooileidend. 

Die Yak-28 kon transsoniese vlug handhaaf en was voortdurend opgegradeer. Die laaste motors kon 6 128 kg stukrag lewer met 'n nabrander. Twee kortafstand lug-tot-lugmissiele was toegevoeg en dié modelle is die Yak-28PM genoem. Produksie van die vliegtuie is in 1967 gestaak nadat onder andere 437 vegvliegtuigweergawes gebou is. Die laaste modelle is in 1992 uit diens onttrek.

## Tegniese besonderhede 
duimnael|regs|280px|Lynsketse van die Yakovlev Yak-25

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Canal Grande

duimnael|'n Lugaansig van die Canal Grande
duimnael|Rialtobrug
duimnael|Ponte dell'Accademia
Die **Canal Grande** (Italiaanse uitspraak: [kaˌnal ˈɡrande]; Venesiaans: *Canal Grando* of *Canalazzo*, vroeër *Canałasso* [kanaˈɰaso]) is 'n kanaal in Venesië, Italië wat as die stad se hoofwaterweg en -lewensaar dien. Die S-vormige kanaal, wat deur Venesië se sentrale historiese distrikte (*sestieri*) loop, het 'n lengte van byna vier kilometer, is tussen 30 en 70 meter wyd en het 'n diepte van maksimaal vyf meter. Na sy eerste kronkel word verwys as *Volta di Canal*.

Die Canal Grande vorm die laaste gedeelte van die Brenta-rivierloop sodat daar in teenstelling met Venesië se ander kanale 'n bestendige watervloei is. In die noorde mond die kanaal naby die Santa Lucia-spoorwegstasie in die Venesiaanse strandmeer uit, in die suide - naby San Marco - in die Venesiaanse bekken. 45 kleiner kanale, *rii* genoem, mond in die Canal Grande uit.

Die Canal Grande is tot die middel van die 19de eeu deur 'n enkele brug, die Rialtobrug, oorspan. In 1933 is die houtbrug ''Ponte dell'Accademia* gebou, een jaar later die steenboogbrug *Ponte degli Scalzi* (*Ponte dei Scalsi'' in Venesiaans; "Brug van die Kaalvoetmonnike") wat 'n vroeëre Oostenrykse ysterbrug vervang het.
Miki Núñez

**Miguel** " **Miki** " **Núñez Pozo** (gebore 6 Januarie 1996) is 'n Spaanse sanger wat Spanje het verteenwoordig by die Eurovision-sangfees 2019 in Tel Aviv, met die liedjie "La Venda ". 

## Verwysings
Rooiborswagter

Die **Rooiborswagter** (*Oenanthe bottae*) is 'n voëlspesie in die familie Muscicapidae. Heuglin se wagter (*Oenanthe heuglini* ) is voorheen by hierdie spesie ingesluit, maar word nou as 'n afsonderlike spesie beskou. 

## Beskrywing 
Lyk soortgelyk aan die groter en donkerder Europese skaapwagter, maar met 'n dowwer rooierige bors en breër swart stertpunt. Geslagte is eenders. 

## Omvang en habitat 
Dit kom voor in Eritrea, Ethiopië, Suidwes Saoedi-Arabië en Jemen. Die natuurlike habitat is subtropiese of tropiese hoë grasland. Dit is gewoonlik op hoogtes bo 1800 m. 

## Verwysings
Yakovlev Yak-23

Die **Yakovlev Yak-23** is 'n vegvliegtuig van die Sowjetunie wat die laaste ontwikkeling is van die Yak-15/17 familie. Dit grootste verskil van die Yakovlev Yak-17 is die stertvin wat groter is met hoogteroer wat hoër gemonteer is. Die vliegtuig was ontwerp as 'n dagligvegter en het sy nooiensvlug op 17 Junie 1947 voltooi. Dit was aangedryf deur 'n ingevoerde Rolls-Royce Derwent motor.

Die produksie-eenhede was aangedryf deur 'n Russiesvervaardigde Derwent motor, die RD-500 en 310 eenhede is uitgerol vanaf 1948. Ander Oosbloklande soos Bulgarye, Roemenië, Pole en Tsjeggo-Slowakye het ook die vliegtuig gebruik. Die Yak-23 was gesien as bystand aan die nuwer geslag vegvliegtuie soos hulle beskikbaar word en was later vervang deur die MiG-15 vanaf die middel van die 1950's in al die Oosbloklande.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Brenta (rivier)

Die **Brenta** is 'n rivier in Noord-Italië met 'n lengte van 174&nbsp;kilometer. Dit ontspring suidoos van Trento in Trentino-Suid-Tirol en word gevoed deur water uit twee mere, Caldonazzo en Levico. Hul wateraflope verenig naby Levico Terme. Die Brenta vloei deur die vallei Valsugano, aanvanklik in oostelike rigting, vervolgens suidwaarts. Naby Bassano del Grappa verlaat die rivier die Suidelike Kalkalpe en vloei verder deur die Venesiaanse vlakte (wat deel uitmaak van die groter Po-riviervlakte). Venesië se hoofkanaal en -waterweg *Canal Grande* vorm die laaste gedeelte van die rivierloop voordat die Brenta suid van die Venesiaanse strandmeer in die Adriatiese See uitmond.

Drie eeue lank het 'n vloot van bote op 13 Junie, die amptelike begin van somer, vanuit die Canal Grande op die Brenta gevaar om adellike en welvarende Venesiane na hul somerpaleise langs die rivieroewers te neem waar hulle tot November gebly het. Sowat tagtig villa's het langs die Brenta tussen Venesië en die elegante universiteitstad Padua bewaar gebly waarvan ses hul deure vir die algemene publiek open.

## Galery 

Bassano Ponte Veccio 04.JPG|Voetgangers op die Ponte Vecchio in Bassano del Grappa
Bassanodelgrappa01.jpg|Die Brentarivier in Bassano del Grappa, provinsie Vicenza, Veneto
Ponte degli Alpini Bassano del Grappa 2007.jpg|Die befaamde argitek Andrea Palladio se oordakte houtbrug Ponte Vecchio ("Ou Brug") oor die Brenta is in 1569 in Bassano del Grappo gebou. Dit is verskeie kere vernietig, die laaste keer gedurende die Tweede Wêreldoorlog, en heropgebou
MV Burchiello venice.JPG|Venesiaanse adellikes se jaarlikse boottoer na die somervilla's langs die Riviera del Brenta herleef met moderne plesierbote wat toeriste van Padua na Venesië se Canal Grande (of in die teenoorgestelde rigting) neem

## Eksterne skakels 
;Inligting
* *VenetoInside.com: Riviera del Brenta*
* *padovanavigazione.it: From Padua to the Venetian Villas along the Brenta Riviera*
;Media
* *YouTube.com: Boottoere op die Brentarivier tussen Padua en Venesië*
Göran Liljestrand

**Göran Liljestrand** (16 April 1886 &#x2D; 16 Januarie 1968), is 'n Sweedse farmakoloog, bekend vir die ontdekking van die Euler-Liljestrand-meganisme. 

Liljestrand is in Gotenburg gebore, maar het skool by die Norra Real Skool in Stockholm voltooi, voordat hy by die Universiteitskollege van Stockholm gematrikuleer het in 1904. Hy het sy studies aan die Karolinska-instituut voortgesit, sy medisyne-kandidaatgraad in 1909 voltooi, die medisyne-lisentiatgraad in 1915 en sy doktorsgraad in 1917, dieselfde jaar word hy dosent van fisiologie by die Instituut. Hy het professorskap gehou in farmakologie en fisiologie by die Karolinska-instituut van 1927 tot 1951. 

Liljestrand is opgelei as fisioloog onder professor Jöns Johansson maar het veral bekend geword as farmakoloog en vir sy samewerking met Ulf von Euler (later Nobelpryswenner vir Geneeskunde en Fisiologie) en Yngve Zotterman. Hy was 40 jaar lank sekretaris van die Nobelprys van die Karolinska Instituut. In 1938 word hy 'n lid van die *Royal Swedish Academy of Sciences*. 

## Bronnelys 
* Börje Uvnäs, "Liljestrand, Göran", *Svenskt biografiska lexikon*, Vol. 23 (1980-81).
Elma Potgieter

**Elma Potgieter** (19 Augustus 1946) is 'n Suid-Afrikaanse aktrise, aanbieder, skrywer, taalpraktisyn, vertaler, woordkunstenaar, en skrywer van meer as vyftig Afrikaanse kortverhale wat in verskeie tydskrifte geplaas is en twee gepubliseerde romans.

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1975: *Soekie*
* 1978: *Dr. Marius Hugo *
* 1978: *Sonja*
* 1978: *Nicolene*
* 1979: *Die eensame vlug*
* 1979: 'n *Plekkie in die son*

### Televisierolprente 
* 1982: *Sterretjie*
* 1984: *Skoppensboer*
* 1990: *Adam*
* 1991: *Die sonkring*
* 1998: *Voete van goud*

### Televisiereekse 
* 1978: *TJ 7*
* 1985: *Skoolplaas-stories*
* 1985: *Seeduiker*
* 1985: *Dirk Hoffman*
* 1986: *Die losprys*
* 1987: *Cul de sac*
* 1988: *Huisjakker*
* 1989: *Oos/Wes*
* 1995: *Die laksman*
* 1996: ''Passeur d'enfants*
* 1999: *Iemand om lief te hê*

## Gepubliseerde werke 
* * 'n Tweede begin* 
* *Skerwe* 
* *Doolhof van leuens - 'n Geskiedkundige Biografie'' (biografie oor Clive Derby-Lewis)

## Eksterne skakels 
* 
* Elma Potgieter: Ek kom van ver af  artikel deur Elma Potgieter op PRAAG
Meulrivier (Wes-Kaap, lat -34,01, long 22,54)

::*Vir ander riviere met dieselfde naam, sien die dubbelsinnigheidsbladsy by Meulrivier.*

Die **Meulrivier** is 'n rivier wat in die Wes-Kaap, Suid-Afrika vloei.
Ewe (taal)

**Ewe** (*Èʋe* of *Èʋegbe*, [èβeɡ͡be], ) is 'n Niger-Kongo-taal in Wes-Afrika wat deur sowat 3,8 miljoen mense gepraat word. Dit word deur die Ewe-volk gepraat en is veral in die suide van die lande Ghana, Togo en Benin versprei.

duimnael|links|Verspreiding van die Gbe-tale met Ewe in geel
[duimnael|links|Die woord "vrede" in Ewe in die Vredetunnel van [Bremen]]
Ewe behoort tot 'n groep van verwante tale, die Gbe-tale, wat in die weste deur die Voltarivier begrens word en oor die suide van die lande Ghana, Togo, Benin en Nigerië langs die kus van die Bog van Benin streek. Hierdie Gbe-tale vorm 'n dialekkontinuum bestaande uit Aja, Ewe, Fon, Gen en Phla-Pherá.

Ewe is nes baie Afrikatale tonaal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgorde. Tydens die Duitse koloniale tydperk is 'n skrifstelsel vir Ewe ingevoer, gebaseer op die Latynse alfabet met bykomende letters. Die bekendste woord is waarskynlik *vodun* [vodṹ] wat in Ewe en Fon "gees" of "godheid" beteken. Ewe vorm saam met ander tale die grondslag waaruit Haïtiaanse Kreools ontwikkel het.

## Ortografie 
Die Afrika-alfabet word gebruik wanner Ewe ortografies daargestel word en die skriftelike weergawe is 'n soort kombinasie van die Latynse alfabet met die Internasionale Fonetiese Alfabet.

'n "n" word dikwels na vokale geplaas om nasalisering te merk. Toon word algemeen nie gemarkeer nie, behalwe in sommige algemene gevalle wat vereenvoudiging vereis, byvoorbeeld die eerste persoon meervoud *mí* "ons" is hoog gemerk om dit van die tweede persoon meervoud *mi* "julle" te onderskei en die tweede persoon enkelvoud *wò* "jy" is laag gemerk om dit van die derde persoon meervoud *wó* "hulle" te onderskei.

* ekpɔ wò [ɛ́k͡pɔ̀ wɔ̀] — "Hy het jou gesien"
* ekpɔ wo [ɛ́k͡pɔ̀ wɔ́] — "Hy het hulle gesien"

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Victor Ivanoff

**Victor Archipovich Ivanoff** (11 Januarie 1909 Vilnius, Russiese Ryk - 1 Februarie 1997), die seun van 'n Russiese kossak-generaal, was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar, spotprenttekenaar en sanger.

## Lewensloop 
Victor het 'n Kossak militêre skool bygewoon en bewys dat hy vaardig was om te sing en te teken onder leiding van genl. Nikolai Karpoff. Die kosakke was lojale ondersteuners van die Tsaar, maar na die Oktober-rewolusie van 1917, waarin die Kommuniste aan bewind gekom het, het die Ivanoff-gesin in 1920 na Joego-Slawië gevlug waar Victor ingeskryf het om argitektuur aan die Universiteit van Zagreb te studeer. Hy het sy studies opgegee en hy het by die Don Kossakke-koor aangesluit by hul wêreldtoer wat in 1936 Suid-Afrika besoek het. Afrika het 'n indruk op Ivanoff gemaak en hy het gebly. Eerstens was hy 'n politieke spotprenttekenaar van *Noticias*, 'n Portugese koerant in Lourenço Marques, voordat hy werk as 'n spotprenttekenaar by die Afrikaanse koerant in Johannesburg, Die Vaderland, 'n posisie wat hy 37 jaar lank behou het. Joel Mervis vertel dat Ivanoff deur die *Rand Daily Mail* van Mosambiek gewerf is, maar as gevolg van sy swak Engels was hy verkeerdelik na Die Vaderland gestuur en is onmiddellik aangestel.

Een van Ivanoff se vroeë kommissies was 'n reeks karikature van parlementslede onder leiding van Piet Grobler], minister van naturellesake en 'n lid van eerste minister Jan Christian Smuts se kabinet. Sy strokiesprente van Smuts het groot impak gehad, soveel so dat die Verenigde Party Ivanoff gedeeltelik verantwoordelik gehou het vir hul verkiesingsverlies in 1948. 

Hy het hom tuis by die Russiese gemeenskap in Suid-Afrika bevind, sy kennis van 'n groot aantal Russiese volksliedere het sy gewildheid verhoog. Hy het gevoel dat Afrikaners en Russe baie in gemeen het, soos 'n liefde vir vryheid en wye oop ruimtes. In sy loopbaan het hy meer as 12 000 spotprente geskep, maar sy droom om as 'n ernstige kunstenaar beskou te word, en het het hom aangemeld vir kunslesse by Pierneef en 'n studiereis na Europa. Deur te werk in olieverf en sepia-tint het hy hoofsaaklik landskappe, mense en diere geskilder, en deelgeneem aan gesamentlike uitstallings en tien solo-uitstallings in Transvaal.

In 1945 het Victor Ivanoff 'n reeks strokiesprente "Kalie die Kuiken" en "Jors voer die Oorlog" vir die tydskrif Die Brandwag. Sy sang was van 'n hoë standaard en het af en toe in plaaslike opera produksies deelgeneem. Hy was ook 'n stigterslid van die Suid-Afrikaanse Operageselskap. Sy weduwee, Eveline, het sy as in Rusland se Don-rivier gestrooi.

## Verwysings 
## Bibliografie
*Green, Eldred: J.M. Jackson. In: Lantern. Tydskrif virKennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 3, Julie 1982
Efficient Group

Die **Efficient Group** is 'n finansiëlediensteverskaffer. Dit bied finansiële dienste, oplossings en beleggings. Dit bied ook finansiële beplanning, batefinansiering, beleggingsbestuur, lewens- en besigheidsversekering, korttermynversekering, aandelemakelary en kontantbestuuroplossings. Die maatskappy verskaf ook oplossings vir portefeulje- en multibestuurde fondse vir finansiële beplanners, individue en institusionele kliënte. Daarbenewens bied dit kollektiewe beleggingskema-administrasie, fonds- en privaatkliëntwelvaartbestuur, en beleggingskonsultasiedienste vir kleinhandel- en institusionele beleggers. Efficient is in 2002 gestig en is sedert 2009 op die JSE genoteer.

Die groep se kollektiewe beleggingskema-administrasie bestaan uit sewe beleggingsklusters, naamlik:
* Boutique Collective Investments
* Boutique Investment Partners
* Efficient Select
* Select Manager
* Rudiarius Capital Management
* Dinamika Fund Managers
* Skyblue Fund Managers

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Efficient Wealth op Facebook
*Efficient Group op Twitter
*Efficient Group se YouTube-kanaal
*Efficient Group op LinkedIn
Miri Regev

**Miri Regev**, Hebreeus: מירי רגב , (gebore 1965) is 'n Israelse politikus van die Likoed-party.

Regev het bedryfskunde en naskoolse opvoeding studeer. Tydens haar militêre dienstyd het sy die rang van brigadegeneraal behaal. Sy is sedert 2009 'n lid van die Knesset. Van 2015 tot 2020 was sy minister van Kultuur en Sport in die Netanyahu IV-kabinet en van 2020 tot 2021 minister van Vervoer en Verkeersveiligheid in die Netanyahu-Gantz-kabinet.

Miri Regev is getroud en het drie kinders.

## Eksterne skakels 
* Knesset se webwerf
Foskor

**Foskor** (Fosfaatontginningskorporasie) is 'n Suid-Afrikaanse produsent van die kunsmis superfosfaat.

Vir die verkryging van ‘n mielie- en koringoes van ‘n goeie gehalte moet dit verbou word op grond met ‘n hoë fosfaatinhoud. Helaas is Suid-Afrika se grond juis arm aan fosfaat en daarom is fosfaat vir bemestingdoeleindes uit Noord-Afrika ingevoer. 

By Phalaborwa is ‘n vulkaniese pyp van ongeveer 18 km², wat ryk is aan rotsfosfaat, ontdek. In 1951 het die NOK (Nywerheidsontwikkelingskorporasie) ‘n miljoen pond beskikbaar gestel om die staatskorporasie Foskor te stig, om die land onafhanklik van die invoer van fosfaat te maak. Later is Foskor geprivatiseer. 

Die fosfaat word gemyn volgens die oopgroefmetode. Die beskikbare hoeveelheid is soveel dat dit blykbaar nog vir eeue in die aanvraag van die land se landbou sal kan voldoen. Neerslae van verskeie ander minerale kom ook volop in die gebied voor. Koper word deur Palamine gemyn. Vanaf die myn by Phalaborwa word die erts per spoor na die verwerkingsaanleg by Richardsbaai vervoer. Daar word die rotsfosfaat tot kunsmis, fosforsuur, swawelsuur en magnetiet verwerk. 

Phalaborwa het weens sy mynbedrywighede ontstaan. Die Foskor-mynmuseum is ook op die dorp.

## Eksterne skakel 
* http://www.foskor.co.za/SitePages/Home.aspx

## Bibliografie
*www.foskor.co.za
Amanda Lind

**Amanda Sofia Margareta Lind** (née *Johansson* , gebore 2 Augustus 1980) is 'n Sweedse politikus vir die Miljöpartiet (Groen Party). Sedert 2019 is sy die nuwe minister van kultuur en demokrasie in die Löfven-kabinet.  

Lind het grootgeword in Luleå.  Haar pa was 'n priester en haar ma was 'n apteker. Sy het in 1999 'n lid van Miljöpartiet geword. 

Sy is getroud met die rolprentmaker Björn Ola Lind.  Die egpaar het twee kinders. 

## Verwysings
Dlouhé stráně-hidrokragstasie

**Dlouhé stráně-hidrokragstasie** is 'n groot pompopgaarskema in die Tsjeggiese Republiek, geleë op die Desná-rivier. Dit het 2 turbines met 'n nominale krag van 325 megawatts elk, met 'n totale kapasiteit van 650 megawatts. Die verhewe reservoir is geleë op die Dlouhé Stráně berg,  bo seevlak en die kopturbines is . Dit het die grootste omkeer-water-turbine in Europa. 

## Verwysings
Hiperbool (taalleer)

alt=Hiperbole staan ook bekend as oordrywings|duimnael|Afrikaanse Taalleer
**Hiperbool** (Antieke Grieks, *huperbolḗ* , van   ( *hupér* , 'bo') en   ( *bállō* , 'ek gooi')) is die gebruik van oordrywing as 'n retoriese toestel of spraakvorm in taalleer. In poësie beklemtoon dit sterk gevoelens, en skep sterk indrukke.  As 'n spraakvorm is dit gewoonlik nie bedoel om letterlik opgeneem te word nie.  Deur 'n hiperbool word iets vergroot of oordryf om dit indrukwekkend te maak en iets te beklemtoon, bv. ''Ek is so honger, ek kan 'n hele bees eet! (Nie letterlik nie: dalk net eerder 'n stukkie vleis eet.)'' 

## Gebruik 
Hiperbole word veral gebruik vir oordrywing of vergroting.  Hiperbole word dikwels gebruik in sosiale gesprekke as versterkers,  soos om te sê "Ek werk my dood!" . Dit beteken dat die spreker homself of haarself moeg gewerk het, maar nie letterlik dood is nie. Om hiperbole te verstaan en hul gebruik in konteks ook te verstaan, kan jou vermoë om die boodskappe wat van die spreker gestuur word, te verstaan.  Die gebruik van hiperbale werk goed om sterk emosies of gevoelens vanuit die spreker se oogpunt oor te dra.  Hiperbole word dikwels gebruik waar humor, opwinding, nood, en baie ander emosies uitgedruk word.  

## Verwysings
Vought F7U Cutlass

Die **Vought F7U Cutlass** is 'n vegvliegtuig wat ontwerp is vir vliegdekskepe en is gebruik deur die Amerikaanse Vloot. Die spesifikasie, uitgereik deur die Amerikaanse Vloot, het 'n vegvliegtuig wat 965 km/h (600 mph) kan bereik gespesifiseer. Die vliegtuig het nie stertvlerke nie, slegs hoofvlerke. Daar is wel twee stertvinne. Hierdie ontwerp is beïnvloed deur werk gedoen deur die Duitse Arado-maatskappy. Die vlerke is amper deltavormig met 'n hoek van 38°.

Die *Cutlass* is die Amerikaanse Vloot se eerste produksie supersoniese vliegtuig. Van die eerste model, F7U-1, was slegs veertien gebou en hulle was hoofsaaklik gebruik vir toetswerk en opleiding. Die vliegtuig het baie instandhoudingswerk vereis en het 'n hoë ongeluk voorkoms gehad, tog was hulle gewild onder die vlieëniers. Hulle kon gravitasie kragte van tot 16 G ondervind tydens intense duikvlugte met die vliegtuig.

Model F7U-3 was in diens gestel in 13 Eskaders in die Vloot en Marinierskorps. Hierdie model was in wese 'n nuwe ontwerp, die romp en vlerke was versterk. Meer paneel deksels en deurtjies was toegevoeg om instandhouding tye te verkort. Die neus was ook herontwerp, om uitsig vir die vlieënier te verbeter en ook omrede die neuswiel verleng en versterk was. Hierdie model was in diens gestel in 1954.

Model F7U-3M was toegerus om vier laser geleiding Sparrow lug-tot-lug missiele te kan dra. Die meeste van die vliegtuie was onttrek aan diens in 1956/7. Model F7U-3 het net so hoë ongevalle voorkoms gehad met 25% van alle vliegtuie wat verlore gegaan het in ongelukke.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Bauta

duimnael|Twee Venesiaanse maskerdraers op 'n skildery deur Pietro Longhi
duimnael|Die bauta verseker anonimiteit vir besoekers van die *Ridotto*, Venesië se speelbank. Net bauta-draers kon in die speelbank betaalSkildery deur Pietro Longhi, 1750's
duimnael|'n Bauta met die kenmerkende uitspringende ken
duimnael|'n Bauta tydens die Venesiaanse karnaval
Die **bauta** (ook gespel as **baùta** of **baùtta**; die klemtoon val op die "u") was 'n  gestandardiseerde wit masker wat deur adellike burgers van die Republiek Venesië veral in die 18de eeu gedra is om anonimiteit in die privaat en ekonomiese lewe te verseker. Die dra van 'n bauta is deur die Venesiaanse owerheid gereguleer en was verplig vir deelnemers aan sekere politieke besluitnemingsprosesse. Hierby het die masker 'n vergelykbare funksie vervul soos die geheime uitoefening van stemreg in moderne demokrasieë. Die dra van 'n bauta was daarnaas verplig vir vroulike besoekers van toneelopvoerings.

Die bauta is deur manlike en vroulike adellikes gedra en was sodoende, saam met die kleredrag wat gedra is (gewoonlik 'n swart tricorne-hoed en 'n swart mantel, die *tabarro*), geslagsneutraal. Die gepaste en beleefde aanspreekvorm vir gemaskeerde Venesiaanse burgers was dus "Eerwaardige Masker" of "Meneer/Mevrou Masker" (*Siôr* of *Siôra Maschera* in Venesiaans). Die dra van wapens saam met die masker was verbode. Die owerheid het ook dieselfde basiese materiaal vir die vervaardiging van bautas voorgeskryf - geen gesofistikeerde tekstiele of juwele is toegelaat nie sodat die finansiële status van die draer nie geopenbaar is nie. So kon verarmde adellikes, wat aangewese was om te bedel vir oorlewing, hul anonimiteit bewaar.

Opvallend was die masker se uitspringende ken wat draers in staat gestel om het om gesprekke te voer, te drink en te eet terwyl hulle die bauta gedra het.

## Verwysings
Bonuskor

**Bonuskor** (Bonusbeleggingskorporasie) was ‘n finansiële instelling onder beskerming van Sanlam met as doelstelling die finansiële en ekonomiese bemagtiging van die Afrikaner.

Sanlam het aan die eienaars van lewensversekeringspolisse die keuse gebied om hul deel van die wins soos normaalweg by die versekerde bedrag te voeg óf om dit as ‘n kontantuitkering te ontvang. Persone wat die kontantbonus verkies het, was geregtig om jaarliks vir hierdie bedrag gewone aandele in die nuwe beleggingsmaatskappy te koop. Met hierdie waagkapitaal het Bonuskor nywerheidsaandele met ‘n hoë risiko, maar ‘n hoë verdienste aangekoop deur gebruik te maak van die kundigheid van die Sanlam-personeel. In 1961 was daar geld belê in 148 maatskappye in elke tak van die Suid-Afrikaanse ekonomie. Met die belegde kapitaal is nuwe nywerhede gestig, werksgeleenthede geskep en die lewensstandaard van alle Suid-Afrikaners verhoog. So stig dit byvoorbeeld die Atlas-vliegtuigkorporasie, die Boskor Saagmeul (Kaap) en die Motor and Industrial Investments Ltd. om die plaaslike inhoud van motorvoertuie te vergroot. 

Bonuskor is op 20 Februarie 1946 gestig onder leiding van dr. M.S. Louw. Die eerste direkteure was Louw, W.A. Hofmeyr (‘n latere voorsitter) en prof. W.F.J. Steenkamp. Later was min. Eric Louw, prof. R.L. Straszacker en W.H. Andrag die bekendstes onder die direkteure. Dit was die eerste Afrikaanse maatskappy wat op die Johannesburgse Effektebeurs genoteer is. Dit het plaasgevind op 26 Mei 1948, toevallig dieselfde dag waarop die Nasionale Party die verkiesing gewen het.

## Lees ook
*Federale Volksbeleggings

## Bibliografie
* Verhoef, Grietjie: The power of your life - the Sanlam centenary of insurance empowerment 1918-2018 (op internet)

## Verwysings
Marthinus Smuts Louw

Dr. **Marthinus Smuts (Tinie) Louw** (1888 - 1979), was 'n Suid-Afrikaanse finansier. Hy is op 15 Augustus 1888 in Ladismith gebore en ontvang opleiding aan die universiteite Stellenbosch en Edinburgh. Hy gee eers onderwys in die Oranje-Vrystaat en sluit later by Sanlam aan. Hy is die eerste Afrikaner was as aktuaris kwalifiseer. Hy is die stigter van baie belangrike finansiële instellings onder andere Bonuskor, wat kapitaal deur middel van 'n nuwe metode in miljoene gemobiliseer het. Hy is die eerste Suid-Afrikaner wat 'n toekenning uit die Verwoerd-Trust ontvang het. Dit is toegeken in September 1965. Hy sterf op 1 Maart 1979.

## Bronne 
*
Praděd

**Praděd** (1.491.5 meter) is die hoogste berg in die Hrubý Jeseník- bergreeks, Morawië, Tsjeggies-Silesië en Opper-Silesië, en is die vyfde hoogste berg van Tsjeggië. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is ongeveer 1°C. 'n TV-sender is bo op die berg. Die boonste platform word gebruik as 'n wagtoring. Die berg is ook 'n gewilde gebied vir ski. 

## Geskiedenis 
[links|duimnael| As 'n kopie van die oorspronklike *Altvaterturm*, is dit in 2004 op die Wetzstein in [Duitsland|Duitsland gebou.]]
Die eerste gebou op die berg was 'n 32m hoog klip wagtoring. Dit is tussen 1903 en 1912 gebou deur die Sudeten Duitse toeriste vereniging.  Na 1945 het die toeriste vereniging nie meer bestaan nie omdat alle Duitsers geskors is .  As gevolg van sy ononderhoude toestand in die kommunistiese Tsjeggo-Slowakye, met water wat vries in die krake  wat dit opbreek, het die wagtoring op 2 Mei 1959 ineengestort kort voor dit veronderstel was om herstel te word. 

Die *Petrovy kameny* *(Peter se klippe)* is 'n gneis klip vorming in die Hrubý Jeseník bergreeks van die Tsjeggiese Republiek , naby die piek.  In die Middeleeue het mense die plek gevrees, omdat hulle geglo dat hekse daar woon.  Die gebied is die tuiste van baie seldsame plante, dus dit is nie oop vir die publiek nie. 
duimnael|245x245px| Foto geneem tydens die konstruksie van die sender
Die sender is tussen 1968 en 1983 gebou. 'n Restaurant is in die gebou geleë en kan bereik word deur 'n geplaveide pad. Die Hoë Tatra , Malá Fatra Mts. en Alpe kan gesien word vanaf die wagtoring-platform. 

## 1950 Vliegongeluk 
Op 27 Februarie 1950 om 07:31 Československé státní aerolinie Douglas C-47A-15-DK op pad van Ostrava-Hrabůvka Lughawe na Praag Ruzyně Internasionale Lughawe het in die kant van die Praděd-berg neergestort. Drie bemanningslede en drie passasiers het gesterf. 25 ander, insluitend 21 passasiers en 4 bemanningslede het die ongeluk oorleef. 

## Verwysings
Henry Timson Lukin

Generaal-majoor Sir **Henry Timson Lukin** (1860–1925) was 'n Suid-Afrikaanse soldaat. Hy is in 1860 in Londen gebore. Hy kom in 1879 in Suid-Afrika aan en veg in die Anglo-Zoeloeoorlog. Na 'n kort besoek aan Engeland keer hy in 1880 terug en sluit aan as luitenant by die *Cape Mounted Riflemen*. Hy veg in Basoetoeland, bly jare lank in Oos-Kaapland en neem deel aan die krygsverrigtinge teen hoofman Galishwe in Betsjoeanaland en aan die Langebergveldtog van 1897. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog voer hy bevel oor die artillerie in die Koloniale-afdeling en neem deel aan die beleg van Wepener en talle ander gevegte. Hy word bevorder tot luitenant-kolonel en kry 'n D.S.O. Na die oorlog word hy Kolonel in Bevel van die *Cape Mounted Riflemen* en later Kommandant-generaal van die Koloniale Magte in die Kaap.

In 1911 woon hy die kroningsplegtigheid van Koning George V by en met die stigting van die Unie-Verdedigingsmag in 1912 word hy aangestel as Inspekteur-generaal. Tydens die Eerste Wêreldoorlog veg hy in Duits-Suidwes-Afrika en Egipte. In Frankryk was hy in bevel van die Suid-Afrikaanse magte by Delvillebos en doen gasvergiftiging op. Hy word bevorder tot Generaal-majoor en is in 1925 oorlede.

## Bronne 
* 

## Eksterne skakels
Hector Archibald MacDonald

Sir **Hector Archibald MacDonald** (4 Maart 1853 – 25 Maart 1903) was 'n Britse soldaat. Hy is in 1853 in Dingwall, Skotland, gebore. Hy sluit op 17-jarige ouderdom by die *Gorden Highlanders* aan as 'n manskap. Hy onderskei homself in Brits-Indië waar hy tot tweede luitenant bevorder is en verwerf verdere roem met sy dapperheid in 1881 by Majuba. Hy doen diens in Egipte en Soedan en word bevorder tot Generaal-majoor. Hy word in 1900 met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog na Suid-Afrika gestuur. Een van sy suksesse was die voorbereiding tot die ontsetting van Kimberley en die gevegte wat gelei het tot die oorgawe van generaal Piet Cronje by Paardeberg en van generaal Marthinus Prinsloo by Tabaksberg. Hy keer terug na Indië, maar word die slagoffer van lasterlike beskuldigings en pleeg in 1903 selfmoord in Parys.

## Bronne 
* 

## Eksterne skakels
Albert Wessels

**Albert Jan Jurie Wessels** (1 Oktober 1908 - 22 Julie 1991) was 'n Suid-Afrikaanse nyweraar en die stigter van Toyota Suid-Afrika.

## Lewensloop 
In 1961, het Albert Wessels 'n permit verkry om tien Toyopet Stout-bakkies van Japan in te voer. Dit het tot die stigting van Toyota Suid-Afrika gelei, nadat die Japannese ooreengekom het dat Wessels die voertuie onder lisensie in Suid-Afrika kon produseer. Besigheid het skerp toegeneem, en die Wessels-familie het sy belange onder die sambreel van Wesco (genoteer op die JSE in 1971) en Metair (in 1949) gelys.

Hy is in 1937 met die Suid-Afrikaanse digter Elisabeth Eybers getroud, maar die egpaar - wat drie dogters en 'n seun gehad het - het in 1961 geskei. Die Albert Wessels Trust het egter steeds die Elisabeth Eybersbeurs befonds. 

Toyota-produkte was baie gewild in Suid-Afrika en in 1968 het Toyota die grootste vervaardiger van handelsvoertuie in die land geword. In dieselfde jaar is dit ook deur die Suid-Afrikaanse finansiële pers as "maatskappy van die jaar" gekies. Wessels publiseer in 1987 'n outobiografie, "Boer tot nyweraar".

Albert Wessels is in 1988 as hoof- uitvoerende beampte van Toyota Suid-Afrika deur sy seun, Bert Wessels, opgevolg; Bert het ook die maatskappy se uitvoerende voorsitter geword met sy pa se dood.

## Verwysings
Koos Andriessen

**Koos Andriessen** (1928-2019) was 'n Nederlandse ekonoom, bestuurder en politikus wat aan die Christen-Demokratiese Appèl (CDA) behoort het.

Andriessen was 'n professor aan die Universiteit van Amsterdam en hoof- uitvoerende beampte in die bedryfslewe gewees.

Hy het tweemaal minister van Ekonomiese Sake gewees, van 1963 tot 1965 in die Marijnissen-kabinet en van 1989 tot 1994 in die Lubbers III-kabinet.

## Eksterne skakels 
*  Overlijden Koos Andriessen , Rijksoverheid, 24 Januarie 2019
Lodewyk XV van Frankryk

**Lodewyk XV** was 59 jaar lank koning van Frankryk. Toe hy een jaar oud is, is sy grootvader, Lodewyk, Dauphin van Frankryk (1661&mdash;1711) (ook bekend as *Le Grand Dauphin*) oorlede en die volgende jaar is sy vader, Lodewyk, graaf van Boergondië (1682&mdash;1712) ook oorlede. Terwyl sy vader erfgenaam van die troon is, dra hy die titel "Dauphin van Frankryk" en is bekend as *Le Petit Dauphin*. Nadat sy vader oorlede is, word Lodewyk die erfgenaam van die troon. Op die ouderdom van vier jaar, erf hy die troon van sy oorgrootvader Lodewyk XIV (1643&mdash;1715).

Volgens Franse wet, is Lodewyk minderjarig totdat hy dertien jaar oud was. Gedurende hierdie tydperk regeer sy neef, Phillipe, graaf van Orlean. In 1723, toe Lodewyk dertien jaar oud word, vind sy kroning in Reims katedraal plaas. In 1725 trou hy met Marie Leszczyńska, dogter van die voormalige koning van Pole, en met haar kry hy tien kinders. Nogtans het hy baie minnaresse aangeneem, die mees opmerklike van wie was Madame de Pompadour (1721-1764) en Madame du Barry (1743-1793).

Tussen 1726 en 1743 is Frankryk deur Cardinal de Fleury met die koning se toestemming regeer. Nadat de Fleury oorlede is, regeer Lodewyk sonder die hulp van 'n eerste minister. In 1740 breek die Oorlog van die Oostenrykse Opvolging uit. Die oorlog duur tot 1748 en onder die vrede van Aix-la-Chapelle onttrek Frankryk vrywillig uit die gebied wat hulle oorwin het.  Die vrede duur sewe jaar voordat die Sewejarige Oorlog (1756 &mdash; 1763) uitbreek. Met die einde van die Sewejarige Oorlog verloor Frankryk Kanada, Indië en 'n aantal eilande aan die Verenigde Koninkryk en Louisiana en Florida aan Spanje.

Gedurende die vroeë jare van die Sewejarige Oorlog (1757) is 'n poging aangewend om Lodewyk te vermoor. Na die poging is die graaf van Choiseul as eerste minister deur Lodewyk aangewys. In 1770 is Choiseul ontslaan oor 'n botsing met Lodewyk oor buitelandse beleid en die weiering van die Parlement van Bretagne om belasting vir 'n moontlike oorlog met Groot-Brittanje te betaal. Vir die laaste vier jaar van sy lewe regeer Lodewyk met die hulp van 'n driemanskap - René de Maupeou as eerste minister, Abbot Terray as minister van finansies en graaf d'Aiguillon as minister van buitelandse sake.

Gedurende die meeste van Lodewyk se regering is die Franse finansies in 'n haglike toestand, hoewel gedurende die tydperk van die driemanskap is dit effens verbeter. Nietemin het hy 'n bankrot en korrupte land aan sy kleinseun Lodewyk XVI bemaak. Vyftien jaar nadat hy van pokke oorlede is, breek die Franse Revolusie uit.

## Verwysings
Karakalpakke

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Karakalpaks.*

Die **Karakalpakke** (Karakalpaks: *Qaraqalpaqlar*, Қарақалпақлар, قاراقلپقلر) vorm die tweede grootste Turkiese etniese groep in Oesbekistan naas die Oesbeke. Hulle vorm die titulêre nasie van Karakalpakië, 'n outonome republiek in Oesbekistan, en praat Karakalpaks, 'n Turkiese taal, as moedertaal. Die naam *Qaraqalpaq* is afgelei van twee woorde: *qara* beteken "swart" en *qalpaq* "hoed"; Karakalpak beteken dus "swart hoed" en verwys na die Karakalpakke se tradisionele hoofbedekking.

[duimnael|links|Etniese kaart van [Sentraal-Asië]]
[duimnael|links|Karakalpakse [nomade in 1932]]
Sedert die 16de eeu is Karakalpakke langs die Sirdarja se rivierloop as veeboere bevestig. Tydens die 18de eeu het die Karakalpakke hulle langs die Amoedarja se (voormalige) monding in die Aralmeer gevestig. Wêreldwyd leef tans omtrent 620&nbsp;000 Karakalpakke, waarvan sowat 500&nbsp;000 outonome Republiek Karakalpakië van Oesbekistan bly. Hulle is nes ander Turkiese volke van Sentraal-Asië aanhangers van die Soennitiese Islam.

File:Flag of Karakalpakstan.svg
File:Замужня жінка. Каракалпаки. Хорезмська оаза. Поч. ХХ ст. Фонди РЕМ..jpg
file:Small race in Takhtakupir.jpg
File:Karakalpak of Uzbekistan, before 1928.jpg
File:Karakalpak sawkele.jpg
File:Jańabaev Azizbek in WikiHogwarts, Tashkent.jpg
File:Международная конференция «Послы доброй воли Приаралья» 2024.jpg

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Gladys Steyn

duimnael|regs|Adv. Gladys Steyn.

**Gladys Evelyn Steyn** (12 Desember 1890 - 25 September 1989) was die eerste vroulike advokaat in Suid-Afrika. Sy was die dogter van die Vrystaat se laaste presidentspaar, M.T. en Rachel Isabella Steyn. Sy was met Walter Bosman getroud. Haar graf is op hul familieplaas, Onze Rust, saam met die res van haar familie.

## Verwysings
Karakalpaks

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Karakalpakke.*

**Karakalpaks** (*Qaraqalpaq tili*, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تىلى) is 'n Turkiese taal wat deur sowat 584&nbsp;670 mense in Oesbekistan, Kasakstan en Turkmenistan gepraat word. Dit is die tweede mees verspreide taal van Oesbekistan naas Oesbekies en vorm die amptelike taal van die outonome republiek Karakalpakië in Oesbekistan. Karakalpaks is nou verwant aan Kasaks en Kirgisies. Die naam *Qaraqalpaq* is afgelei van twee woorde: *qara* beteken "swart" en *qalpaq* "hoed"; Karakalpak beteken dus "swart hoed" en verwys na die Karakalpakke se tradisionele hoofbedekking.

[duimnael|links|Etniese kaart van [Sentraal-Asië]]
[duimnael|links|'n Fotolaboratorium in [Nukus – met 'n bordjie in Karakalpaks wat die Latynse alfabet gebruik]]
In 1924 het Karakalpaks 'n aparte skriftaal met 'n gemodifiseerde Arabiese alfabet geword. Maar reeds in 1927 is dit deur die "eenvormige Turkse alfabet" vervang. Met die instelling van 'n algemene Russiesonderwys is dit weer deur die Cyrilliese alfabet vervang. Na die verbrokkeling van die Sowjetunie aan die begin van die 1990's het die regerings van die Sentraal-Asiatiese lande met Turkiese tale die amptelike gebruik van die nuwe Turks-Latynse alfabet besluit. Die weergawe vir Karakalpaks is in 1997 bekendgestel, maar gebruik in teenstelling met Turks nie die algemene diakritiese tekens nie en stem ooreen met dié weergawe vir Oesbeks.

## Alfabette 
### Cyrilliese alfabet 
### Latynse alfabet 
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Nukus

**Nukus** (Karakalpaks: *Nókis*, Нөкис; Oesbekies: *Nukus*, Нукус) is die hoofstad en grootste stad van die outonome republiek Karakalpakië in Oesbekistan met 'n bevolking van 312&nbsp;100 in 2018. Die selfregerende stad is langs die rivier Amoedarja net suid van die Aralmeer en net noord van die grens met Turkmenistan geleë. Nukus is veral bekend vir sy Kunsmuseum.

duimnael|links|Die Kunsmuseum in Nukus
Nukus is in 1860 gestig en dien sedert 1 April 1932 as hoofstad van die Republiek Karakalpakië. Nukus het in die 1950's van 'n klein nedersetting tot 'n groot, moderne Sowjetse stad ontwikkel met breë lane en groot openbare geboue. Nadat die Sowjetse diktator Josef Stalin die oprigting van katoenplantasies in opdrag gegee het, waarvoor die water van die Amoedarja in klein kanale weggelei is, het die Aralmeer in die 1960's geleidelik begin krimp. Sedertdien is die laer Amoedarja net 'n klein spruit en mondig nie meer in die Aralmeer uit nie. Vervolgens verander die klimaat meer en meer in dié van 'n droë woestyn. Dit knou die ekonomiese ontwikkeling van die stad en die streek, aangesien die eens volop visvoorkoms verdwyn het en die kantoenverwerking ook daal.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*
Karakalpakië

|-
| align="center" colspan=2 | *Volkslied*: Қарақалпақстан Республикасының Мәмлекетлик Гимни*(Karakalpaks vir: "Volkslied van die Republiek Karakalpakië")*Lêer:Anthem of Karakalpakstan.ogg*
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" | 180px|Ligging van Karakalpakië in OesbekistanLigging van Karakalpakië in Oesbekistan
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" | 180px|Kaart van KarakalpakiëKaart van Karakalpakië
|-
| **Amptelike tale**
| Karakalpaks en Oesbekies
|-
| **Hoofstad**
| Nukus
|-
| **Grootste stad**
| Nukus
|-
| **Eerste minister**
| Musa Jernijazof
|-
| **Oppervlakte**&nbsp;- Totaal||161&nbsp;358&nbsp;km²
|-
| **Bevolking**&nbsp;- Totaal (2017) &nbsp;- Bevolkingsdigtheid ||1&nbsp;817&nbsp;500 11,26/vk km
|-
| **Geldeenheid**
| Oesbekiese som (UZS)
|-
| **Tydsone**
| UTC: +5 (UZT)
|}

**Karakalpakië** (Karakalpaks: *Qaraqalpaqstan*, Қарақалпақстан; Oesbekies: *Qoraqalpogʻiston*), amptelik die **Republiek Karakalpakië** (Karakalpaks: *Qaraqalpaqstan Respublikası*, Қарақалпақстан Республикасы; Oesbekies: *Qoraqalpogʻiston Respublikasi''), is 'n outonome republiek binne Oesbekistan in Sentraal-Asië. Dit beslaan die hele noordweste van Oesbekistan en is geleë tussen Kasakstan in die noorde en Turkmenistan in die suide. Karakalpakië beslaan 'n oppervlakte van 161&nbsp;358&nbsp;km² en het 'n bevolking van 1&nbsp;817&nbsp;500 in 2017 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Nukus.

[duimnael|links|[Nukus is die hoofstad en grootste stedelike sentrum van Karakalpakië]]
Die naam *Qaraqalpaq* is afgelei van twee woorde: *qara* beteken "swart" en *qalpaq* "hoed"; Karakalpak beteken dus "swart hoed" en verwys na die Karakalpakke se tradisionele hoofbedekking. Die landskap word gekenmerk deur die eens groot Aralmeer asook die rivier Amoedarja wat dié meer weens landbougeriewe nie meer kan bereik nie.

Karakalpakië beskik oor 'n hoe vlak van outonomie binne Oesbekistan en het 'n eie parlement, 'n eie regering en eie nasionale simbole. Karakalpaks vorm saam met Oesbekies die amptelike tale. Die republiek se bevolking bestaan uit etniese groepe soos 36% Oesbeke, 33% Karakalpakke, 25% Kasakke, 6% Turkmene, Russe en ander minderhede.

In Julie 2022 het groot betogings in die streek uitgebreek oor 'n voorgestelde grondwetlike verandering wat Karakalpakstan van sy outonomie sou ontneem. Die voorgestelde verandering is later geskrap in reaksie op die betogings.

## Distrikte 
duimnael|links|Karakalpakië se 14 distrikte, sedert 2014
Karakalpakië bestaan uit 14 distrikte (Karakalpaks: *rayon*; Oesbekies: *tuman*) en sewe selfregerende stede (Karakalpaks: *qalas*; Oesbekies: *shahar*).

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Saint Denis Basiliek

Die **Saint Denis Basiliek** is 'n Franse basiliek en 'n katedraal wat geleë is in die Paryse voorstad van Saint-Denis. Dit is bekend vir sy argitektuur en as begraafplaas van verskeie Franse konings. 

Die Basiliek is na Sint Denis, die beskermheilige van Frankryk en die eerste Biskop van Parys, vernoem

Die Basiliek is 'n Romaanse gebou. In 1136 het Abbot Suger (1081 - 1155) begin om die gebou te herbou. Hy het met die westelike kant van die gebou begin en stelselmatig na die oostekant gewerk. Daar is van die oostelike einde gesê dat dit die eerste gebou in die Gotiese styl is. Die herbouing is in die 13de eeu voltooi.

## Mense wat in die Saint Denis Basiliek begrawe is 
## Eksterne skakels 
* L'Internaute Magazine: Diaporama
Supermarine Attacker

Die **Supermarine Attacker** is 'n Britse vegvliegtuig wat ontwerp is sodat die Britse Lugmag so gou as moontlik nog 'n vegvliegtuig in diens kon kry. Hulle het eenvoudig 'n Rolls-Royce Nene-motor met die vlerke en onderstel van die suiermotor aangedrewe Supermarine Spiteful gekombineer. Die gevolg was 'n straalvliegtuig met 'n stertwiel konfigurasie. Die prototipe het sy nooiensvlug op 27 Julie 1946 voltooi; hulle is egter eers in Augustus 1951 in diens gestel en dan wel met die Britse Vloot. Teen daardie tyd het die Britse Lugmag die vliegtuig nie meer geskik gevind vir hulle behoeftes nie. 

Die stertwiel konfigurasie het landing op die dek van 'n vliegdekskip bemoeilik, maar omrede dit die eerste operasionele straalvliegtuig vir die Vloot was, is daarmee volhard. Hulle is onttrek uit die voorste linies in 1954. 'n Klompie was ook verskaf aan die Pakistani Lugmag waar hulle as land gebaseerde vliegtuie gebruik is.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.