Kripto-anargisme

duimnael|Vlag van kripto-anargisme.
**Kripto-anargisme** of **kuberanargisme** is 'n politieke ideologie wat fokus op die beskerming van privaatheid, politieke vryheid en ekonomiese vryheid, waarvan die aanhangers kriptografiese sagteware vir vertroulikheid en sekuriteit gebruik terwyl hulle inligting oor rekenaarnetwerke stuur en ontvang. In sy 1988 "*Crypto Anarchist Manifesto*", het Timothy C. May die basiese beginsels van kripto-anargisme bekendgestel, geïnkripteer uitruilings wat totale anonimiteit, totale vryheid van spraak en totale vryheid om handel te dryf verseker. In 1992 lees hy die teks by die stigtingsvergadering van die *cypherpunk*-beweging. Die meeste kripto-anargiste is anargo-kapitaliste, maar sommige is anargo-mutualiste.

## Terminologie
"Kripto-" kom van die Antieke Grieks κρυπτός kruptós, wat "versteek" of "geheim" beteken. Dit is 'n ander gebruik van die voorvoegsel as wat gebruik word in woorde soos 'kripto-fascis' of 'kripto-Jood' waar dit aandui dat die identiteit self vir die wêreld versteek is; baie kripto-anargiste is eerder openlik oor hul anargisme en bevordering van instrumente gebaseer op kriptografie.

## Motiewe
Een motief van kripto-anargiste is om teen die waarneming van rekenaarnetwerkkommunikasie te verdedig. Kripto-anargiste probeer beskerm teen regeringsmassawaarneming, soos PRISM, ECHELON, Tempora, telekommunikasiedatabewaring, die NSA-waarborglose toesigkontroversie, Kamer 641A, die FRA ensovoorts. Kripto-anargiste beskou die ontwikkeling en gebruik van kriptografie as die belangrikste verdediging teen sulke bedreigings.

’n Studie van 2022 het ondersoek of kripto-anargisme ’n nuttige hulpmiddel kan wees om sosio-politieke kwessies aan te spreek. Hulle bevindinge het aan die lig gebring dat kripto-anargisme nie 'n beduidende invloed op werklike politiek het nie, maar om dit te bestudeer kan nuttig wees om politieke bewegings te skep wat gerig is op internetgebruikers.

## Anonieme handel
[duimnael|Paralelní polis, of die Instituut vir kriptoargie in [Praag, 2022.]]
Bitcoin is 'n geldeenheid wat gegenereer en beveilig word deur eweknie-netwerktoestelle wat 'n gemeenskaplike rekord hou van alle transaksies binne die stelsel wat in 'n kripto-anargiese konteks gebruik kan word. Adrian Chen, skryf vir *The New York Times*, sê die idee agter bitcoin kan opgespoor word na Die Kripto-Anargis Manifes. Die Silk Road was 'n voorbeeld van 'n onwettige dwelmmark waarop bitcoin die enigste aanvaarde geldeenheid was.

In *The Cyphernomicon* stel Timothy C. May voor dat kripto-anargisme as 'n vorm van anargo-kapitalisme kwalifiseer:
 "Wat hieruit blyk, is onduidelik, maar ek dink dit sal 'n vorm van anargo-kapitalistiese markstelsel wees wat ek "kripto-anargie" noem."

Nog 'n aanhaling in *The Cyphernomicon* definieer hy kripto-anargisme. Onder die titel "*What is Crypto Anarchy?*", skryf May:
 "Sommige van ons glo dat verskeie vorme van sterk kriptografie die mag van die staat sal laat afneem, miskien selfs taamlik skielik in duie stort. Ons glo dat die uitbreiding na die kuberruimte, met veilige kommunikasie, digitale geld, anonimiteit en skuilnaam, en ander kripto-bemiddelde interaksies, die aard van ekonomieë en sosiale interaksies ingrypend sal verander. Regerings sal 'n moeilike tyd hê om belasting in te samel, die gedrag van individue en korporasies (minstens kleintjies) te reguleer en mense oor die algemeen te dwing wanneer hulle nie eers kan sê op watter vasteland mense is nie!"

## Virtuele en netwerkstate
'n Netwerkstaat is 'n teoretiese gemeenskap van gebruikers—genoem "intekenaarburgers"—gekoppel via die internet, wat genoeg kapitaal, grondgebied of politieke mag opbou om diplomatieke erkenning as 'n staat te verkry.

Vir kripto-anargiste was die skep van so 'n virtuele of netwerkstaat om vryheid te verhoog en fisiese dwang te verminder 'n konsekwente gesprekspunt sedert ten minste 1992, toe Timothy May aanvanklik 'n weergawe van hierdie idees in sy artikel, *Libertaria in Cyberspace*, bespreek het.     May sé:
 "Dit is die mees dwingende voordeel van "Crypto Libertaria": 'n arbitrêr groot aantal afsonderlike "nasies" kan gelyktydig bestaan. Dit maak voorsiening vir vinnige eksperimentering, selfseleksie en evolusie. As mense moeg word vir een of ander virtuele gemeenskap, kan hulle vertrek. Die kriptografiese aspekte beteken dat hul lidmaatskap in sommige gemeenskap aan ander onbekend is (ten opsigte van die fisiese of buitewêreld, d.w.s. hul "ware name") en fisiese dwang word verminder."

Everard het die idee geformuleer om verskeie elemente van die nasiestaat uitmekaar te haal terwyl hy oorweeg het hoe vrywillig verkrygde "virtuele state" in 'n markomgewing sou lyk. Hy stel voor dat virtuele state wat in die kuberruimte gebaseer is, die "goedere- en dienste-ekonomie" aspek van die staatsapparaat sal oorneem. In die finale behandeling het hy nie geglo dat die "staat" 'n gebeurtenis op die vlak van uitwissing in die gesig sou staar nie, net dat sy mag in sommige gebiede verminder kan word, maar in ander versterk kan word.

## Kritiek
Sommige geleerdes kritiseer dat kripto-anargisme na die term "anargisme" verwys in sy betrekkinge op vryheid as 'n primêre waarde daarin, terwyl die politieke gedagtes van kripto-anargisme nader gekoppel is aan libertynisme as aan anargisme:
 "Dit is egter anders in die geval van kripto-anargisme. Dit is 'n gedagte en aktiwiteit wat nie gebaseer is op anargisme van die draai van die 20ste eeu nie, waarin die idee van vryheid 'n sosiale dimensie gehad het. Vryheid in die destydse anargisme is behandel as 'n waarde wat in en teenoor ander mense gemanifesteer is, eerder as in kompetisie tussen individue. Kripto-anargisme het dus 'n ander – Libertyn – ontstaan, en libertynisme word nie deur sosiale anargiste as anargisme behandel nie. Nietemin kan die idee van vryheid as 'n primêre waarde in kripto-anargisme hanteer word, en alhoewel dit in die virtuele wêreld verwesenlik sou word, kan dit ook in die werklike wêreld verwesenlik word.

## Verwysings