open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laerskool Oude Molen

regs|200px|duimnael|Die wapen van die Laerskool Nassau.

Die **Laerskool Oude Molen** was 'n klein Afrikaanse laerskool in Loerielaan in die Kaapstadse voorstad Pinelands. Voor die ontstaan van die skool in 1956het laerskoolleerders van die omgewing óf Laerskool Nassau in Observatory óf die destyds dubbelmedium Pinelands North Primary School bygewoon.

Met die gedurige verengelsing van Kaapstad se suidelike voorstede het die behoefte aan 'n Afrikaansmedium-laerskool in Pinelands mettertyd gekwyn sodat die laaste sowat 50 leerders van Oude Molen met ingang 1985 by die Laerskool Groote Schuur in Rondebosch ingeskakel het.
Die laaste hoof was wyle mnr. Carl Thomas. Daar was altesaam vyf onderwysers, onder wie me. Sarie Jacobs, musiekonderwyseres. Daar was selfs 'n skoolkoor.

Laerskool Groote Schuur het op sy beurt Afrikaans as onderrigmedium in 2008 afgeskaf sodat van die vyf Afrikaansmedium-laerskool tussen Pinelands en Muizenberg teen 2010 nog net die Laerskool Simon van der Stel Afrikaans gebly het.

Die Hoër Tegniese Skool Oude Molen, wat in 1961 in Jan Smutsrylaan, Pinelands, geopen het, was nooit verwant aan die laerskool nie, ondanks die gedeelde naam.

## Oudleerders 
* Hendrik Hofmeyr, komponis.
* Tessa Uys, pianis.
* Pieter-Dirk Uys, satirikus, dramaturg, skrywer, akteur.
* Emile Myburgh, prokureur.
* Anneke Hesseling, dokter.
* Anneke Boshoff, lektor en konsultant.
* Annelisa Weiland, aktrise.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Die Burger* Oudonderwyser word superintendent van onderwys.
* *Die Burger* Oudhoof tree af.
* Die voormalige skoolgebou in Loerielaan, Pinelands op Google Maps
Fargo

**Fargo** is die grootste stad in die Amerikaanse deelstaat van Noord-Dakota. In 2010 het die stad 'n bevolking van 105&nbsp;549 gehad.
NG gemeente Van Riebeeck

duimnael|regs|170px|Ds. Pieter Francois de Wet, leraar van 1961 tot 1969.

Die **NG gemeente Van Riebeeck** was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Kaapstadse voorstad Kenwyn wat in 1952 van die NG gemeente Wynberg afgestig het.

Weens die gedurige verengelsing van die suidelike voorstede van Kaapstad is die gemeente omstreeks 1995 by NG gemeente Plumstead, 'n ander dogtergemeente van Wynberg, ingelyf. Die voorlaaste leraar was ds. Thomas Lodewyk Wait van 1986 tot 1990 en daarna ds. J.F.E. Stone tot aan die einde.

In 1990 het die gemeente se lidmate tydelik tot 400 toegeneem ná 'n groot gedeelte van die ontbinde NG gemeente Die Vlakte hier ingeskakel het, maar teen 1994 het dit weer afgeneem tot 258. Die gemeente se kerkgebou was in Rockfordweg, Kenwyn, en huisves later The River International Ministeries.

## Leraars 
* Willem Frederick Liebenberg, 1952 - 1956 (eerste leraar)
* Leon Brand Viljoen, 1956 - 1961
* Pieter Francois de Wet, 1961 - 1969
* Rudolph Christopher Herholdt, 1969 - 7 Augustus 1976
* Zacharias Blömerus, 1977 - 23 Januarie 1981
* Schalk Willem Theart, 1981 - 19 Julie 1985
* Thomas Lodewyk Wait, 25 Januarie 1986 - 1990
* Jacobus Francois Erasmus Stone, 1990 - 1995 (sedertdien beroepbaar)

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

## Eksterne skakels 
* Rockfordweg, Kenwyn, op Google Maps
Gabriel García Márquez

**Gabriel José de la Concordia García Márquez** (uitspraak: ɡaˈβɾjel ɡarˈsia ˈmarkes; 6 Maart 1927 - 17 April 2014) was 'n Colombiaanse novelle-, kortverhaalskrywer en dramaturg, benewens joernalis, minlik bekend as **Gabo** regdeur Latyns-Amerika. Hy word gesien as een van die mees vername outeurs van die 20ste eeu. Hy is met Nobelprys vir Letterkunde vereer in 1982. Hy het 'n selfgerigde opvoeding nagestreef en het sy regsstudies gestaak vir 'n loopbaan in joernalisme. Reeds vroeg het hy skamele inhibisies getoon in sy kritiek van Colombiaanse en buitelandse politiek. In 1958 is hy getroud met Mercedes Barcha; hulle het twee seuns, Rodrigo en Gonzalo.

Hy het sy loopbaan begin as joernalis, en het vele bekroonde nie-fiksiewerke en kortverhale die lig laat sien, maar is oorwegend bekend om sy novelle, waaronder *Cien años de soledad* ('n Eeu van Afsondering) in 1967 en *El amor en los tiempos del cólera* (Liefde in die Tyd van Cholera) van 1985. Die aansienlike lofbetuiging en wye kommersiële sukses van sy werke is deels toeskryfbaar aan sy popularisering van 'n letterkundestyl wat as magiese realisme bestempel word, waarin bonatuurlike elemente en gebeure met andersins gewone en realistiese situasies vervleg word. Sekere van sy werke speel af in 'n fiktiewe gehuggie genaamd Macondo, waarin tipies 'n tema van afsondering geskep word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Keremcem Dürük

**Keremcem Dürük** is 'n Turkse glanspersoonlikheid. Hy is gebore in Milas, Muğla Turkye en is 'n sanger, akteur, komponis, musiekvideo direkteur en fotograaf.

## Diskografie 
* **Eylül** (2004)
# Nerelere Gideyim (featuring Alihan Samedov)
# Eylül   
# Gazel
# Ağlayalım Beraber 
# Ne Sonbahar Ne Kış   
# Elimde Değil
# Pardesü 
# 98
# Mine 
# Eylül (Hawaii mix) 
# Nerelere Gideyim (düet versiyon)

* **Maia** - Keremcem ve Seden Gürel (2005) 
# Bir Küçük Aşk Masalı
# Çağırma Aşk
# Aşk Herşeye Değer
# Eylül (remix)
# Güzel Gözlü
# 98
# Fanus (remix)
# Eylül (remix)

* **Aşk Bitti** (2007)
# Aşk Bitti
# Aman Aman 
# Kalenin Fethi
# Bari
# Birlikte
# Şikayetim Bundan Ötürü
# Sen Bilirsin
# Emniyet Kemeri
# Hesapla
# Dün Ölebilirdim
# Bilmece
# Yeter ki İste
# Aşıksın Gidiyorsun

* **Ateşler İçinde** (2008)
# Ateşler İçinde
# Say Say

* **Dokun** (2009)
# Tanıdım Sizi
# Sana Ferrari Gerekti
# Son Bir Kez (Ağustos Böcekleri)
# Yutkunamıyorum
# Yağmur
# İmtihan
# Kötü Kader
# Yeraltı Aşk
# Karaağaç
# Neden Geldin
# Bir Annenin Rüyası
# Hayallerin Peşinde (featuring **Kıta**)

## Toekennings 
* Beste stel en mees aangeskoude reeks: Aşk Oyunu
* Kral TV: Beste manlike popkunstenaar
* POPSAV: Beste manlike sanger van die afgelope jaar
* Altın Kelebek 2005 TV: Beste sanger van die jaar
* Future Magazine: Beste sanger van die jaar
* Meeste albums verkoop 2005  
* Netbul tydskrif: Popkunstenaar Turkye 2006
* Kadir Has University best web site keremcem.com.tr
* Aslan Max favorite male artist 
* Magazine Plus: Popkunstenaar Turkye 
* Muğla University: Beste manlike kunstenaar vir 2010

## Verwysings 
## Videosnipsels 
* Nerelere Gideyim
* Pardesü 
* Kadife Kelepçe
* Ağlayalım Beraber 
* Aşk Bir Oyun Olsada
* Küçük Bir Aşk Masalı 
* Aşk Bitti
* Aman Aman 
* Kalemin Fethi
* İçimdeki Müzsik Sensin 
* Hayallerin Peşinde
* Sana Ferrari Gerekti
* İmtihan
* Son Bir Kez 
* Yutkunamıyorum
Józef Gosławski

[duimnael|Monument vir [Frédéric Chopin in Żelazowa Wola]]
[duimnael|Karikatuur van [Mahatma Gandhi]]
[duimnael|Medalje van [Ludwik Lejzer Zamenhof]]
[duimnael|Monument vir [Adam Mickiewicz in Gorzów Wielkopolski]]
**Józef Jan Gosławski** (* 24 April 1908, Polanówka, † 23 Januarie 1963, Warskou) was 'n Poolse beeldhouer en medaljeur.

Gosławski is in Polanówka in die Woiwodskap Lublin gebore en het in Krakow, Warskou en Rome gestudeer. As beeldhouer het hy monumente gemaak, onder andere een vir Frédéric Chopin, wat in Żelazowa Wola in Woiwodskap Masowië opgerig is. Hy het ook munte, onder andere 5 en 10 Poolse Złoty, en medaljes geskep. Gosławski was pryswenner by vele kunswedstryde en is met die Republiek van Pole se Kruis vir Verdienste in silwer *(Srebrny Krzyż Zasługi)* vereer. Vele tentoonstellings is ook gehou om sy werke te huldig.

In 1948 het hy met Wanda Mankin getrou, en twee dogters is uit hul huwelik gebore.

## Tentoonstellings 
### Individueel 
### Kollektief 
#### Buiteland 
## Verwysings 
## Bronnelys 
* Anna Rudzka: *Józef Gosławski. Rzeźby, monety, medale*, Alegoria. Warskou 2009,  (Pools)

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Marek Grechuta

**Marek Michał Grechuta** (* 10 Desember 1945 in Zamość; † 9 Oktober 2006 in Kraków) was 'n Poolse sanger en komponis.

## Lewe 
Grechuta het sedert sy kinderjare klavier gespeel en aan die kunsgimnasium in sy geboortestad gematrikuleer. Teen die middel van die 1960's het hy in Kraków argitektuur begin studeer en hier saam met die komponis Jan Kanty Pawluśkiewicz die kabaretgroep *Anawa* ("en avant") gestig. Later sou hieruit sy gelyknamige begeleidende musiekgroep ontstaan.

In 1967 het Grechuta sy eerste musikale sukses behaal toe hy die tweede plek by die gewilde studentesangfees in Kraków behaal het. Die kunstenaar het vervolgens sy eerste plate opgeneem en pryse by die belangrikste Poolse musiekfeeste losgeslaan. Saam met sy groep *Anawa* en veral met een titel, wat deur Kurt Demmler na Duits vertaal is (*Wichtig sind Tage, die unbekannt sind*) het hy ook in die Duitse Demokratiese Republiek bekendheid verwerf. In 1972 het Grechuta *Anawa* verlaat om 'n nuwe groep, *WIEM*, te vorm. Vanaf 1976 het hy 'n dekade lank met die kabaretteater *Piwnica pod Baranami* in Kraków saamgewerk.

Grechuta het in 1970 met sy vrou Danuta getrou. Uit die huwelik is 'n seun, Lukasz, gebore.

## Musikale werk 
Grechuta se musiek toon invloede van progressiewe rock- en jazzmusiek. 'n Groot deel van sy liedtekste is deur Poolse digters geskryf sodat sy musiek in Pole ook by die genre van gesonge poësie gereken word. Kenmerkend is die spreeksang wat dikwels in sy liedere voorkom, asook invloede van Poolse volksmusiek.
 
Intussen het 'n aantal Poolse kunstenaars begin om Grechuta se musikale erfenis met hul eie interpretasies te nader. Karol Namysłowski en die filharmoniese orkes van Zamość het 'n simfonie met Grechuta se bekendste treffers in 'n klassieke styl opgeneem.
 
## Diskografie 
* 1970 *Marek Grechuta & Anawa*
* 1971 *Korowód*
* 1972 *Droga za widnokres*
* 1974 *Magia obłoków*
* 1977 *Szalona lokomotywa*
* 1979 *Pieśni M. Grechuty do słów Tadeusza Nowaka*
* 1981 *Śpiewające obrazy*
* 1984 *W malinowym chruśniaku*
* 1987 *Wiosna – ach, to ty!*
* 1989 *Krajobraz pełen nadziei*
* 1993 *Jeszcze pożyjemy*
* 1994 *Dziesięć ważnych słów*
* 1998 *Serce*
* 2003 *Niezwykłe miejsca*
Asma

**Asma** (van Grieks: **άσθμα**, *ásthma*, "hyging")  is 'n algemene chroniese inflammatoriese siekte van die lugweë, gekarakteriseer deur verskillende en herhalende simptome, omkeerbare lugvloei-obstruksie, en bronchospasma. Simptome sluit in hyging, hoes, borsbenoudheid, en kortasem.

Behandeling van akute simptome geskied gewoonlik met 'n vinnigwerkende inasemings beta-2 agonis (soos salbutamol). Simptome kan voorkom word deur die snellers daarvan, soos allergene en irritante, te vermy deur identifisering en afskerming daarvan, asook deur inaseming van kortikosteroïde (bynierskorshormone). Leukotriene antagoniste (middels wat leukotriene inhibeer) is minder effektief as kortikosteroïde en dus minder gewild.

Die voorkoms van asma het sedert die 1970's aansienlik toegeneem. In 2009 is 300 miljoen mense ter wêreld daardeur geraak. Ten spyte hiervan, is die prognose van asma, met behoorlike kontrole deur stapsgewyse terapie, oor die algemeen goed.

## Geskiedenis 
Asma is vir die eerste keer deur Hippokrates, om en by 450 v.C., herken en benoem. Tydens die 1930's–50's, is asma beskou as een van die 'heilige sewe' psigosomatiese siektes. Die aetiologie daarvan is as psigologies beskou, met behandeling wat dikwels op psigoanalise en ander 'beradingskure' gebaseer is. Aangesien hierdie psigoanaliste die asmatiese hyg gesien het as die onderdrukte uitroep van 'n kind vir sy of haar ma, was hulle van mening dat die behandeling van depressie veral belangrik was vir indiwidue met asma.

## Oorsake 
Die siekte hou dikwels verband met allergiese reaksies. ŉ Asma-aanval kan veroorsaak word deur stof, stuifmeel, 'n infeksie, rook, sekere kossoorte, medisyne, uitputting, koue en vogtige weerstoestande en emosionele ontsteltenis. 'n Ander belangrike oorsaak is lugbesoedeling.

## Simptome 
Wanneer iemand ŉ asma-aanval kry, is daar gewoonlik 'n gevoel van spanning oor sy longe en hy voel of hy wil versmoor. Die persoon moet gewoonlik regop sit om beter te kan asemhaal. Die asemhaling is stadig en moeisaam, en uitaseming verg die inspanning van al die asemhalingspiere. Die persoon sal waarskynlik ook na sy asem hyg. 

'n Hoesbui kan later ontwikkel waartydens taai slym uitgespoeg word. Hierdie uitskeiding van die slym verlig gewoonlik die aanval. ŉ Asma-aanval kan 'n paar minute lank duur, maar dit kan ook ure lank aanhou. As die aanval baie erg is en lank aanhou sonder dat die persoon enige verligting kan voel, is dit bekend as *status asmaticus*. Aanhoudende asma-aanvalle kan tot emfiseem, 'n ernstige longaandoening, aanleiding gee.

## Behandeling 
Verskillende middels en metodes word gebruik om asma te verlig. Aminofillien, adrenalien of adrenalien-preparate word gebruik om die simptome van asma te verlig. As die oorsaak van die aanval een of ander allergie is, kan anti-histamien met goeie resultate gebruik word. As geen ander middels die asma kan verlig nie, maak dokters gewoonlik van bynierskorshormone gebruik.

## Verwysings 
## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 2, bl. 88, 89
* 
* 
*
Pylgif

Die **pylgif** (*Adenium boehmianum*) is 'n giftige vetplant wat inheems is aan noord-Namibië en suid-Angola. Die Boesmans kook die bitter wortel- en melksap om gif vir hul pyle te berei, wat voldoende is vir die jag van grootwild, aangesien dit oor sterk kardiotoksiese effekte beskik.

## Verwysings
Hoërskool Grens

Die **Hoërskool Grens** is die enigste Afrikaansmediumhoërskool in Oos-Londen, Oos-Kaap.

## Geskiedenis 
Die destydse Kaaplandse onderwysdepartement het in 1933 goedkeuring verleen dat 'n Afrikaansmedium sekondêre skool in die stad met twee onderwysers kon begin. Dit was danksy die ywer vir moedertaalonderrig van ene mnr. T. Goddefroy. So ontstaan die Hoërskool Grens op 29 Januarie 1934 (in dieselfde maand as die Afrikaanse Hoërskool Nassau in Kaapstad) as Afrikaanse hoërskool in 'n oorwegend Engelse gebied.

Die skool se eerste tuiste, die ou gebou van die Frere-hospitaal, het die hoof, mnr. D.J. Rabie, aangespoor om die leuse "Bou" te kies. Die leerders kon self die wapen ontwerp en die wenpoging was dié van Calvyn Bothma.

In 1937 verhuis die skool na die ontruimde koshuis van die Hoër Meisieskool Clarendon en word daar reeds vir 'n koshuis beplan. Die skool koop verskeie geboue en huise aan om die toenemende aantal leerders van die omliggende distrikte te kan huisves.

In 1939 word die skool se ontoereikende geboue 'n ernstige probleem. Onderwysers moes selfs skoolhou in die konsistorie van die plaaslike NG gemeente. Die skool vra die onderwysdepartement om drie tente, maar die departement voorsien net twee. Eers ná die Tweede Wêreldoorlog, aan die einde van 1947, betrek Hoërskool Grens die ontruimde skoolgebou van die Hoër Meisieskool Clarendon , maar steeds was dit onvoldoende en met geen plek vir buitemuurse bedrywighede nie. So voer die skool weereens 'n stryd om sy eie, geskikte perseel.

In die derde kwartaal van 1959 marsjeer die skoolhoof, mnr. H.J. Groenewald, onder begeleiding van die kadetorkes, 22 personeellede en 480 leerders in 'n byna kilometer lange optog na die nuwe skoolgebou op die Baysville-bult, wat uitkyk oor die see.  Teen dié tyd was die rugbyvelde al mooi groen, want mnre. J. Bence en C.P.F. Marais, het voor die tyd, met die hulp van die seuns, die gras aangeplant. Die koshuis was nog in aanbou. Mev. Rina Groenewald, die skoolhoof se vrou, is dié dag begeester om die nuwe skoollied se woorde te skryf: "Hoog op die heuwel waak jy oor die grense van ons land, van ons liefde . . ."

Daarna het die skool vinnig gegroei. Die stadsraad het teerpaaie om die skoolgebou aangelê en in 1961 is 'n derde rugbyveld voltooi. 'n Hokkieveld en atletiekbaan is ook aangelê. Die tennisbane en 'n swembad het later gevolg.

## Bron 
* Die skool se webwerf
Škoda Auto

**Škoda Auto, a.s.** is 'n Tsjeggiese motorvervaardiger gebaseer in Mladá Boleslav. Die maatskappy is in 1895 gestig deur Václav Laurin en Václav Klement. In die eerste tien jaar het Laurin & Klement fietse en motorfietse vervaardig, en in 1905 hul eerste motorvoertuig. In 1925 is Laurin & Klement, wat deur die Eerste Wêreldoorlog verswak is, uitgekoop deur die Škoda Groep. In 2010 word die volgende modelle geproduseer: Škoda Citigo, Škoda Fabia, Škoda Rapid, Škoda Octavia, Škoda Superb, Škoda Roomster, Škoda Yeti. Die maatskappy is tans 'n filiaal van Volkswagen.

## Modelle 
* Škoda Citigo: sedert 2011
* Škoda Fabia:
:* Fabia I: 1999–2007
:* Fabia II: 2007–2015
:* Fabia III: sedert 2015
* Škoda Rapid: sedert 2011/2012
* Škoda Octavia:
:* Octavia I: 1996–2010
:* Octavia II: 2004–2013
:* Octavia III: sedert 2013
* Škoda Superb:
:* Superb I: 2001–2008
:* Superb II: 2008–2015
:* Supert III: sedert 2015
* Škoda Roomster: sedert 2007
* Škoda Yeti: sedert 2010

Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-233.png|Logo Škoda Auto 2013
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-035.jpg|Laurin & Klement (1890)
Lêer:12-01-11-autostadt-wolfsburg-by-RalfR-301.jpg|Laurin & Klement A (1898)
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-008.jpg|Škoda 422 (1930)
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-122.jpg|Škoda Octavia Super (1960)
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-121.jpg|Škoda MB 1000 (1966)
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-001.jpg|Škoda 136 LR (1984)
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-002.jpg|Škoda Fabia Super 2000
Lêer:13-04-05-Skoda Museum Mladá Boleslav by RalfR-206.jpg|Škoda Vision D (2011)
Lêer:07-08-08-Fahrrad-Skoda-Museum-Mlada-Boleslav-01.jpg|'n Škoda-fiets (2007)

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Tubereuse sklerose

**Tubereuse sklerose**, ook bekend as *tuberosklerose*, afkorting TS, is 'n seldsame kongenitale siekte (aangebore siekte) gekenmerk deur die aanwesigheid van sogenaamde 'tubers' in die brein van 'n aangetasde indiwidu postmortem. TS word outosomaal dominant oorgeërf, maar spontane mutasies vind in tot 75% van gevalle plaas, en word veroorsaak deur mutasies aan die TSC1-geen (geleë op chromosoom 9q34), of TSC2-geen (geleë om chromosoom 16p13). Die toestand tas veral die brein, vel, niere, longe en oë aan.
Heavy metal

**Heavy metal** (of slegs **metal**) is 'n genre van rockmusiek wat tussen 1968 en 1974 ontstaan het, hoofsaaklik in die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State. Met sy wortels in *blues-rock* en *psychedelic rock*, het die orkeste wat *heavy metal* geskep het, 'n swaar, groot klank ontwikkel wat gekenmerk word deur uitgebreide kitaarsolos, emfatiese klop, en algehele luidheid/geraas. *Heavy metal*-lirieke word oor die algemeen geassosieer met manlikheid en "machismo".

In 1968 is die genre se bekenste groepe, Led Zeppelin, Black Sabbath en Deep Purple gestig. Motörhead, gestig in 1975, het punk rock invloede en spoed gebring en was belangrik in die samesnoer van punk en metal. Met die ontploffing van punk in 1977, het die die Nuwe golf van Britse *heavy metal*-musiekgroepe begin, met musiekgroepe soos Iron Maiden, Saxon, en Def Leppard.

## Sien ook 
* Lys van heavy metal-kunstenaars

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Litnet artikel oor Afrikaanse metal
GSM

[duimnael|150px|links|'n GSM-[telefoontoestel.]]
duimnael|Die GSM-kenteken wat gebruik word om versoenbare selfone en toerusting te identifiseer.

**GSM** ('n Franse afkorting vir **Groupe Spécial Mobile**) is die gewildste standaard vir mobiele telefoonstelsels ter wêreld. Die GSM-assosiasie skat dat 80% van die wêreldwye selfoonmark die standaard gebruik. Dit word gebruik deur meer as 1,5 miljard mense in meer as 212 lande en gebiede. Selfone wat aan 'n **GSM**-telefoonnetwerk gekoppel is, kan wêreldwyd gebruik word, danksy internasionale "roaming"-reëlings tussen netwerkoperateurs. GSM verskil van die voorgangertegnologieë omdat beide die sein- en spraakkanale digitaal is. **GSM** kan beskou word as 'n tweede generasie (2G) selfoonstelsel. Dit fasiliteer ook die wydverspreide implementering van datakommunikasietoepassings in die stelsel.

Tweede generasie (2G) gebruik Tyddeelmultipleksering (TDM) beginsels vir skakeling, derde generasie (3G) gebruik *Asynchronous Transfer Mode* (ATM) beginsels en vierde generasie (4G), ook bekend as *Long term evolution* (LTE) gebruik IP beginsels.
Outosomaal dominant

'n Genetiese oorerwingspatroon wat daarop neerkom dat slegs een alleel van 'n geen in 'n indiwidu aanwesig hoef te wees om te lei tot die uitdrukking van die fenotipe. Dus, by 'n kenmerk wat **outosomaal dominant** oorgeërf word, sal die teenwoordigheid van die dominante alleel in 'n homosigoot én 'n heterosigoot lei tot die uitdrukking van die fenotipe.

'n Voorbeeld is oogkleur, waar bruin oë (B) dominant is oor blou oë (b). Dus sal beide die genotipes BB én Bb lei tot 'n bruin oë en slegs die genotipe bb tot blou oë.

Ander oorerwingspatrone:
* Outosomaal ressessief
* X-gekoppeld dominant
* X-gekoppeld ressessief
Hoog Soeren

**Hoog Soeren** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Apeldoorn in die provinsie Gelderland in Nederland. Die dorp lê op die Veluwe. Hoog Soeren met sy omgewing het 370 inwoners (2008) en 'n oppervlakte van 44&nbsp;km².

Hoog Soeren is omring deur bosse en heide, het baie grafheuwels, en lê ongeveer vier kilometer wes van die stad Apeldoorn.

## Eksterne skakels 
* Dorpsraad Hoog Soeren
Borger-Odoorn

**Borger-Odoorn**, Nedersaksies: *Börger-Oring*, is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Drenthe. Die munisipale gebied het sowat 26&nbsp;000 inwoners (2011), 'n oppervlakte van 278&nbsp;km² en is in 1998 gestig deur die samevoeging van die munisipaliteite Borger en Odoorn. Exloo is die administratiewe setel van die munisipaliteit.

Borger-Odoorn lê in die weste op die Hondsrug. Die oostelik deel van die munisipaliteit word gevorm deur veendorpe, wat grens aan die veendorpe in die provinsie Groningen.

## Plekke 
Plekke in die munisipale gebied van Borger-Odoorn:
Boermastreek, Borger, Bronneger, Bronnegerveen, Buinen, Buinerveen, Drouwen, Drouwenermond, Drouwenerveen, Eerste Exloërmond, Ees, Eesergroen, Eeserveen, Ellertshaar, Exloërkijl, Exloërveen, Exloo, Klijndijk, Nieuw-Buinen, Odoorn, Odoornerveen, Tweede Exloërmond, Tweede Valthermond, Valthe, Valtherblokken, Valthermond, Westdorp en Zandberg (gedeeltelik).

## Naburige munisipaliteite 
[300px|links|duimnael|Nederland se grootste [hunebed lê by Borger]]
Nanak Dev

**Guru Nanak Dev** (Poenjabi: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, Hindi: गुरु नानक, Guru Nānak) was die stigter van die Sikhisme en is op 15 April 1469 naby Lahore, Pakistan, gebore. Hy het die Adi Granth en ander Heilige Skrifte geopenbaar. Hy versmelt Islamiese met Boeddhistiese en Hindoeïstiese-dogmas. Hy sterf op 22 September 1539 in Kartarpur, Pakistan.
Sikhisme

duimnael|Die Khanda is die simbool van Sikhisme
duimnael|Verspreiding van Sikhisme in die wêreld
[duimnael|Die goue tempel in [Amritsar, Indië]]

**Sikhisme** (Pandjabi: ਸਿੱਖੀ, *sikhī*) is ’n godsdiens wat in die 15de eeu in die destydse Indië ontstaan het en vandag wêreldwyd 23 miljoen volgelinge het, veral in die huidige Indië. Die godsdiens is deur Nanak Dev gestig en het ontstaan uit Boeddhisme, Hindoeïsme en Islam. Sikhisme het nege ghoeroes gehad en die Heilige Skrifte is die Adi Granth, ook bekend as *Guru Granth Sahib*.

Die tien ghoeroes was:

## Bronne 
* J.S. Grewal: *The Sikhs of the Punjab.* Cambridge University Press, Nieu-Delhi 1994
* Bhai Gurdas: *Varaan Bhai Gurdas Ji.* Shiromani Gurdwara Parbhandak-komitee, Amritsar 1998 (15de eeu)
* Karam Singh Historian (Hrsg.): *A probe into Sikh History.* Singh Brothers, Amritsar 1935
* Nikky-Guninder Kaur: *The Feminine Principle in the Sikh Vision of the Transcendent.* Cambridge University Press, Cambridge 1993
* Max Arthur Macauliffe: *The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors*, Band 6; University Press, Oxford 1909
* Kahn Singh Nabha: *Encyclopaedia of Sikh Literature.* Bhasha Vibhag, Mahan Kosh 1930
* Christopher Shackle, Arvind-pal Singh Mandair (Hrsg.): *Teachings of the Sikh Gurus. Selections from the Sikh Scriptures.* New York, Routledge 2005
* Giani Gurdit Singh: *Mudavni.* Sahit Parkashan, Chandigarh 2003
* Inder Singh: *Misrepresentations of Religion.* Fateh Publications, Patiala 2006
* J. P. S. Uberoi: *Religion, Civil Society and the State. A Study of Sikhism.* Oxford University Press, Delhi 1996
* Sahib Singh: *About Compilation of Sri Guru Granth Sahib.* Lok Sahit Parkashan, Amritsar 1996
* Sahib Singh: *Sri Guru Granth Sahib Darpan 1–10.* Raj Publisher, Jalandar 1961

## Eksterne skakels
Adi Granth

duimnael|Die Guru Adi Granth

Die **Guru Granth Sahib** (Punjabi: ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, *srī gurū granth sāhib jī*) of **Adi Granth** is die Heilige Skrifte van die Sikhisme en is geïnspekteer deur die Nanak Dev, die stigter van die Sikhisme. Die boek bevat die openbaring van die teen gurus en stel talle gedragsreëls vir die Sikhs. Die Sikhs sien die Adi Granth as lewende en elfde Guru aan. Die Adi Granth is onder ander in Punjabi, Sanskrit en Persies geskryf en gebruik die Gurmukhi-alfabet.
Ou Dorpshuis

Die **Ou Dorpshuis** aan Groentemarkplein in die Kaapse middestad huisves die Michaelis-versameling.

Die gebou is in 1761 opgerig. Dit was oorspronklik die Burgerwaghuis, daarna die burgesentrum en nog later Kaapstad se raadshuis. Die huidige stadsaal het dit in 1905 vervang en dit word nou bewaar as 'n nasionale gedenkwaardigheid wat die Michaelis-versameling van ou Nederlandse en Vlaamse skilderye huisves. Die hoogtepunt van die versameling, wat sir Max en lady Michaelis geskenk het, is 'n vroulike portret geskilder deur Frans Hals in 1644. Die skildery is waarskynlik die waardevolste in Suider-Afrika.

## Geskiedenis 
Die gebruik van die Ou dorpshis as kunsgalery is te danke aan die inisiatief van Lady Florence Phillips, die vrou van die mynmagnaat, Lionel Phillips. Lady Phillips het die Britse kunsversamelaar, Hugh Lane (later Sir Hugh Lane), gevra om 'n aantal kunswerke van ou Nederlandse meesters te versamel, wat later die basis vir 'n kunsmuseum in Suid-Afrika kon wees. In 1914 het sy haar vriend Max Michaelis (later Sir Max Michaelis) oorreed om die Lane-versameling te koop en aan die Suid-Afrikaanse volk te skenk. Die Stadsraad van Kaapstad het die Ou Dorpshuis beskibaar gestel om die kunsversameling te huisves en die argitek Joseph Solomon is opdrag gegee om die gebou te restoureer. Die Ou dorpshuis was Kaapstad se eerste kunsgalery en is ge-open in 1916.

## Skilderye in die Michaelis-versameling 

Lêer:Cesar Boetius van Everdingen 003.jpg|Trompe l'oeil with a bust of Adonis – Caesar van Everdingen.
Lêer:Self-portrait by Catharina van Hemessen Michaelis Collection.jpg|Selfportret – Catharina van Hemessen.
Lêer:Iziko sang Couple with two children.jpg|Amsterdam egpaar met twee kinders in die park van 'n kasteel – Dirck Van Santvoort.
Lêer:Iziko sang Dutch Ship in Foreign Bay.jpg|Nederlandse skip in buitelandse baai – Ludolf Bakhuizen Duth.
Lêer:Jacob van Ruisdael - Mountain Landscape - Michaelis collection.jpg|Berglandskap – Jacob Isaakszoon van Ruisdael.
Lêer:Pieter de Hooch - Interior looking out on water Michaelis Collection.jpg|Van binne uitkyk op die water – Pieter de Hoogh.
Lêer:Portrait of a Woman00.jpg|Portret van 'n 35-jarige vrou met 'n molensteenkraag – Frans Hals.

## Verwysings
Groentemarkplein

duimnael|links|Groentemarkplein huisves 'n gewilde vlooimark.
[duimnael|Kaapstad se [Ou Dorpshuis by die Groentemarkplein]]

**Groentemarkplein** in die hart van Kaapstad se middestad is 'n openbare ruimte wat in die ou dae die Kaap se oorspronklike varsproduktemark was en selfs voorheen as slawemark gebruik is.

Dit word begrens deur Langmark- en Kortmarkstraat terwyl Burgstraat dit in twee verdeel. In die laat jare 50 het dit 'n gewilde parkeerterrein geword en eers in die jare tagtig het Bob Hayward met die idee vorendag gekom om dit in 'n vlooimark te omskep. Eers het net 'n paar informele handelaars twee maal per week stalletjies opgestel, maar kort voor lank het die gewildheid in so 'n mate toegeneem dat dit daagliks oop is.

Buiten winkels, 'n Metodistekerk, hotelle en restaurante word die plein ook begrens deur die Ou Dorpshuis.

## Eksterne skakels
Coevorden

**Coevorden**, Nedersaksies: *Koevern*, is 'n munisipaliteit en stad in die Nederlandse provinsie Drenthe. Die munisipale gebied het sowat 36&nbsp;000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 300&nbsp;km². Die stad Coevorden het sowat 15&nbsp;000 inwoners (2009).

## Plekke 
Plekke in die munisipale gebied van Coevorden:
Aalden, Achterste Erm, Ballast, Benneveld, Bovensteenwijksmoer, Coevorden (stad), Dalen, Dalerpeel, Dalerveen, De Bente, De Haar, De Kiel, De Mars, Den Hool, Diphoorn, Eldijk, Erm, Gees, Geesbrug, Grevenberg, 't Haantje, Hoogehaar, Holsloot, Kibbelveen, Klooster, Langerak, Meppen, Nieuwe Krim, Nieuwlande (gedeeltelik), Noord-Sleen, Oosterhesselen, Padhuis, Pikveld, Schimmelarij, Schoonoord, Sleen, Steenwijksmoer, Stieltjeskanaal, Valsteeg, Veenhuizen, Vlieghuis, Vossebelt, Wachtum, Weijerswold, Wezup, Wezuperbrug, Zweeloo en Zwinderen.
Meksikaans-Amerikaanse Oorlog

Die **Meksikaans-Amerikaanse Oorlog** (Engels: *Mexican–American War*, Spaans: *Intervención estadounidense en México*) was 'n gewapende stryd tussen die Verenigde State van Amerika en Meksiko, wat op 25 April 1846 met die Meksikaanse aanval op Fort Texas begin en op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van Arizona, Kalifornië, Nevada, Utah en dele van Colorado, Nieu-Meksiko en Wyoming deur die VSA geëindig het. Die oorlog is veral deur die VS-President James K. Polk aangedryf, wat die gebied van die VSA ná die weste wou uitbrei. Tydens die oorlog het die VSA die Republiek van Kalifornië geannekseer.

duimnael|links|Verloop van die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog tussen 1846 en 1848.
[duimnael|links|Meksiko en die Verenigde State ná die [Verdrag van Guadalupe Hidalgo in 1848.]]
Een ander rede vir die oorlog was die anneksasie van die Republiek van Texas deur die VSA ná die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog in 1845, wat Meksiko as deel van sy grondgebied beskou het. Met dié anneksasie het die VSA ook die grenskonflik met Meksiko oorneem. Tydens die oorlog kon die VSA belangrike veldslae in die noorde van Meksiko wen, maar die draai het eers die besetting van die hawestad Veracruz en die hoofstad Meksikostad gebring.

Sedert die daaropvolgende verdrag van Guadalupe Hidalgo maak die gebied van die huidige deelstate Arizona, Kalifornië, Nevada, Utah, Colorado, Nieu-Meksiko en Wyoming deel uit van die VSA, vorm die Rio Grande 'n belangrike deel van die grens tussen die VSA en Meksiko en die historiese gebied Kalifornië is geskei in (Opper-)Kalifornië (die VSA-deelstaat Kalifornië) en Neder-Kalifornië (die Meksikaanse deelstaate Baja California en Baja California Sur. Sedertdien grens die VSA in die weste aan die Stille Oseaan.

## Verwysings 
## Bronne 
*  Crawford, Mark; Jeanne T. Heidler; David Stephen Heidler (eds.) *Encyclopedia of the Mexican War*, 1999, 
*  Frazier, Donald S. ed. *The U.S. and Mexico at War*, (1998), 584; an encyclopedia with 600 articles by 200 scholars
Spaans-Amerikaanse Oorlog

Die **Spaans-Amerikaanse Oorlog** (Engels: *Spanish–American War*, Spaans: *Guerra hispano-estadounidense*) was 'n gewapende stryd tussen die Verenigde State van Amerika en Spanje, wat op 25 April 1898 met die Rewolusie in die Filippyne en Kuba begin het en op 12 Augustus 1898 met die anneksasie van die Filippyne, Guam, Kuba en Puerto Rico deur die Verenigde State van Amerika geëindig het.

duimnael|links|Die VSA ná die oorlog: Tien duisend myle vanaf Puerto Rico tot die Filippyne.
Met die oorlog het Spanje sy laaste beduidende kolonies verloor, terwyl die VSA 'n imperialistiese mag geword het. Ná sy neerlaag het Spanje die Karoline-eilande, die Noordelike Mariana-eilande en Palau aan die Duitse Keiserryk verkoop, wat ná die einde van die Eerste Wêreldoorlog weer verloor is. Kuba het op 20 Mei 1902 onafhanklik geword en ná die Tweede Wêreldoorlog die Filippyne op 4 Julie 1946.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Livingstone-Stanley-gedenkteken

300px|duimnael|Die klipmerker by Moegere, suid van Bujumbura
300px|duimnael|'n Inskrif kan net-net uitgemaak word

Die **Livingstone–Stanley-gedenkteken** by **Moegere** in Burundi is 12&nbsp;km suid van die hoofstad Bujumbura geleë, en kyk uit oor die Tanganjikameer. Dit merk die ligging van 'n besoek deur die ontdekkingsreisiger en sendeling Dr. David Livingstone en die joernalis en ontdekkingsreisiger Henry Morton Stanley, wat twee nagte naamlik dié van 25 to 27 November 1871 hier deurgebring het. In Frans word na die klip verwys as *La Pierre de Livingstone et Stanley*. Sekere Burundiane beweer hierdie ligging is die plek waar die beroemde eerste ontmoeting tussen Livingstone en Stanley plaasgevind het, waarby laasgenoemde die bekende woorde geuiter het: "Dr. Livingstone, neem ek aan?"

Daardie ontmoeting het egter plaasgevind in Oedjidji in Tanzanië op 10 November 1871 soos duidelik uitgewys word in Stanley se boek, "How I Found Livingstone". David Livingstone se joernaal bevestig ook Oedjidji as die ligging, met 'n inskrywing die dag voor die ontmoeting, wat lees "Vertrek met dagbreek en gaan na Oedjidji", 'n dorp wat aan hom welbekend was. Livingstone gee dan besonderhede van ontmoetings met verskeie Arabierinwoners van Oedjijdi, insluitend van een wat veronderstel was om sy goedere van 'n vorige besoek te berg, voordat hy Stanley se besoek ophaal.

Uit hulle geskrifte wil dit blyk dat die besoek aan Moegere die een van 25 tot 27 November is, wat naamlik deur Livingstone en Stanley beskryf word as een van die mees gasvrye besoeke wat hulle kon geniet. Die uitgekerfde datum, 25 November 1871, is op die rots waarneembaar. In Oedjidji het hulle vir ses dae gerus, en toe per kano vertrek langs die noordoostelike meeroewer, op soek na riviere wat moontlik uit die Tanganjikameer kon vloei. By die Moegererivier het hulle die stat van hoofman Moekamba teëgekom, wat hulle verwelkom het en hulle 'n hut aangebied het om in te rus. Hulle het twee nagte oorgebly, en Stanley teken aan dat Livingstone se bediende Soesi danksy die hoofman se gasvryheid baie dronk geword het. As eerste Europeërs om die area te besoek, was hulle aankoms heuglik en sou die gebeurtenis by 'n sekere latere geleëntheid deur sommige verwar word met die eerste ontmoeting tussen Livingstone en Stanley. Op 'n aantal webblaaie is sodanige foutiewe aanduiding wel aanwesig.

## Sien ook 
* David Livingstone
* Livingstone-gedenkteken

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Livingstone-gedenkteken

duimnael|Voorstelling van die Livingstone-gedenkteken, gepubliseer in 'n Amerikaanse koerant in 1903.

Die **Livingstone-gedenkteken** wat in 1902 opgerig is, dui die plek aan waar die sendeling-ontdekkingsreisiger David Livingstone op 1 of 4 Mei 1873 oorlede is in hoofman Tjitambo se stat by Ilala naby die oewer van die Bangwêoeloemoerasse in Zambië. Sy hart is daar begrawe onder 'n grysappelboom (mpundu of mvula) deur sy getroue bediendes Tjoema, Soeza, Mnjasere en Vtjopere, voordat hulle na die kus vertrek het met sy liggaam. In hulle geselskap was 'n geletterde swartman genaamd Jacob Wainwright, wat die inskrif "LIVINGSTONE MAY 4 1873" en die name van die bediendes op die boom aangebring het.

## Die lot van die gedenkboom 
[[Lêer:Livingstone Memorial at Chitambo, Africa, ca.1873-ca.1900 (imp-cswc-GB-237-CSWC47-LS16-056).jpg|duimnael|regs|Dié gedenkwoorde is kort na Livingstone se dood deur die vrygestelde slaaf Jacob Wainwright uitgekerf: *[Dr] Livingstone May 4, 1873 [Yazu]za Mniasere [V]chopere*. Wainwright was van die Jao etniese groep in Oos-Afrika, en is in 1892 oorlede.]]
Teen 1899 het Tjitambo se stat, na die afsterwe van hul hoofman, na 'n ander woonplaas geskuif. Die boom was besig om tot niet te gaan, en is deur Robert Codrington afgesaag, wat deur die Britse Komissaris Alfred Sharpe gestuur is om plek vir 'n permanente gedenkteken voor te berei. Hy het 'n oopte in die bos gemaak, die gekerfde inskripsie verwyder en dit na die Koninklike Geografiese Vereniging se museum in Londen gestuur. is 'n bronskruis na herstelwerk boaan aangebring. Livingstone was besig om na te gaan watter riviere na en uit die moerasse vloei, maar het die taak teen die einde van die reënseisoen verrig toe die jaarlikse vloed sy geselskap se kano's oor die vloedvlakte na die Lulimalarivier meegesleur het. Die gedenkteken is 5&nbsp;km suid van die Lulimala, 10&nbsp;km suid van die rand van die vloedvlakte, en 40&nbsp;km van die oewer van die permanente moerasse.

Daar is 'n besoekersboek in die nabye nedersetting se gesondheidsentrum.

## Toevoegings 
Daar is tans vier bronsplate op die gedenkteken, waarvan die mees onlangse in 1973 toegevoeg is, wat meld: "Na 100 jaar het David Livingstone se gees en die liefde vir God sy vriende van alle rasse so geraak dat hulle op 1 Mei 1973 hier in dankbetuiging vergader het, gelei deur Dr Kenneth David Kaunda President van die Republiek van Zambië."

## Verwysings
De Wolden

**De Wolden** is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Drenthe. Die munisipale gebied het sowat 24&nbsp;000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 299&nbsp;km². De Wolden is in 1998 gestig en gevorm uit die munisipaliteite de Wijk, Ruinen, Ruinerwold en Zuidwolde. Die laaste is die administratiewe setel van die munisipaliteit.

## Plekke 
Plekke in die munisipale gebied van De Wolden:
Alteveer, Anholt, Ansen, Armweide, Bazuin, Benderse, Berghuizen, Blijdenstein, Bloemberg, Braamberg (gedeeltelik), Buitenhuizen, Bultinge, De Oude Tol, De Stapel, De Stuw, De Tippe, de Wijk, Dickninge, Dijkhuizen, Drogt, Drogteropslagen, Dunningen, Echten, Eemten, Engeland, Eursinge, Fort, Gijsselte, Haakswold, Haalweide, Hees, Hoge Linthorst, Kerkenveld, Koekange, Koekangerveld, Kralo, Kraloo, Leeuwte, Linde, Lubbinge, Lunssloten, Middelveen, Nolde, Oldenhave, Oosteinde, Oosterwijk, Oshaar, Oud Veeningen, Paardelanden, Pieperij, Rheebruggen, Ruinen, Ruinerweide, Ruinerwold, Schottershuizen, Schrapveen, Steenbergen, Struikberg, Ten Arlo, Veeningen, Vuile Riete, Weerwille, Wemmenhove, Witteveen (gedeeltelik) en Zuidwolde.
Emmen

**Emmen** is 'n munisipaliteit en stad in die Nederlandse provinsie Drenthe. Die munisipale gebied het sowat 110&nbsp;000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 350&nbsp;km². Die stad Emmen het sowat 57&nbsp;000 inwoners (2009).

In Emmen lê die suidelike uitlopers van die Hondsrug, wat loop tot die dorp Klazienaveen. Die hoogste punt van die Hondsrug (Haantjeduin, 26,5 meter) lê by die stad Emmen. In die suidooste lê die veen- en natuurgebied die Bargerveen.

Emmen besit 'n dieretuin (Dierenpark Emmen), 'n opelugmuseum oor Drenthe (Veenpark) en 'n professionele sokkerspan (FC Emmen).

## Plekke 
Plekke in die munisipale gebied van Emmen:
Amsterdamscheveld, Angelslo, Barger-Compascuum, Barger-Erfscheidenveen, Barger-Oosterveen, Barger-Oosterveld, Bargeres, Bargermeer, De Peel, Delftlanden, Emmen (stad), Emmer-Compascuum, Emmer-Erfscheidenveen, Emmerhout, Emmermeer, Emmerschans, Emmerveen, Erica, Ermerveen, Foxel, Klazienaveen, Klazienaveen-Noord, Koelveen, Middendorp, Munsterscheveld, Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Noordbarge, Oosterse Bos, Oranjedorp, Parc Sandur, Rietlanden, Roswinkel, Schoonebeek, Schutwijk, Veenoord, Weerdinge, Weiteveen, Westenesch, Westerse Bos, Wilhelmsoord, Zandpol, Zuidbarge en Zwartemeer.

## Naburige munisipaliteite 
[300px|links|duimnael|[Hunebed by die stad Emmen]]
Kraaipan

**Kraaipan** is 'n dorp tussen Mahikeng en Vryburg in die voormalige Betsjoeanaland. Die dorp is belangrik in die Suid-Afrikaanse geskiedenis, as die toneel van die eerste gevegte van die Tweede Vryheidsoorlog. Na die oorlogsverklaring, op 12 Oktober 1899, het die Boere, onder leiding van Generaal Koos de la Rey, 'n gepantserde trein, die *Mosquito*, by Kraaipan gebuit.

## Sien ook 
* Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
Kruger-telegram

Lêer:President paul kruger.jpg|Paul Kruger, president van die Transvaal.
Lêer:Wilhelm II of Germany.jpg|Wilhelm II van Duitsland.
Lêer:SirLeanderStarrJameson.jpg|Sir Leander Starr Jameson, wat die inval gelei het.

Die **Kruger-telegram** is die naam wat gewoonlik gebruik is vir 'n boodskap wat deur Wilhelm II, die Duitse keiser, na die Jameson-inval aan president Kruger gestuur is. Hierin wens die keiser pres. Kruger geluk met die suksesvolle afweer van die inval. Die doel van die inval was om Britse mynwerkers in opstand teen die regering te bring. Die poging misluk nadat 'n enkele Boerekommando 65 soldate van die invalsmag dood en die res as gevangenes neem.

## Die telegram 
Dit is op 3 Januarie 1896 gestuur en het gelui: 

Die telegram het groot aanstoot in Engeland gegee en tot verswakte betrekkinge met Duitsland gelei.

## Bronne 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
Kruger-miljoene

duimnael|regs|200px|Paul Kruger

Die **Kruger-miljoene** of **Kruger-ponde** verwys na 'n skat wat na bewering teen die einde van die Tweede Vryheidsoorlog deur of in opdrag van pres. Paul Kruger versteek is. Besonderhede oor die grootte van die skat verskil aansienlik. Baie soektogte na die skat is onderneem maar sonder welslae. Die oorsprong van die storie is die feit dat die Boereregering goudontginning op 'n beperkte skaal voortgesit het voordat hulle die Rand verlaat het. Hierdie goudstawe is na die Pretoriase Munt geneem waarvandaan dit, sommige in halfgemunte vorm, later verwyder is. Die meeste daarvan is vir oorlogsuitgawes gebruik en sommige daarvan is moontlik in die veld begrawe. Die hoeveelheid goud betrokke is egter baie oordrewe.

Die waarde van een goue Paul Kruger Pond , bekend as 'n Kruger Pond is ongeveer ZAR 7&nbsp;000&nbsp;000.00 (sewe miljoen Rand). Die waarde van die moontlike aantal Kruger Ponde is ZAR 7&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000.00 (sewe miljard rand).

**Berekening van 7 Biljoen Rand se Kruger-miljoene**

Volgens Historikus Hedley Chilvers is daar benewens die 100 000 Goue Ponde wat saam met Paul Kruger se trein gereis het 480&nbsp;769 Onse Goud Betrokke (met 'n moderne waarde van subminimum ZAR 7 Biljoene oftewel 1202 stawe goud.

Ook van die myne is goud gekonfiskeer net voor die vertrek van Paul Kruger op 4 Junie uit Pretoria naamlik 183&nbsp;138 Onse Goud oftewel 457 stawe goud vanaf Witwatersrandse Myne insluitend Robinson (198 stawe goud) , Ferreira Diep (104 stawe Goud) Ferreira (96 stawe goud) en verskeie klein goud myntjies (60 stawe goud).

Hierdie historiese berekening deur 'n historikus word bevestig onafhanklik deur Lord Alfred Milner wat bevestig dat 1 294 000 Britse Pond tussen 29 Mei en 4 Junie 1900 uit die Mint en Nasionale (de facto Reserwe) Bank asook 2&nbsp;500&nbsp;000 Britse Pond vanaf die Myne verwyder is en dat bewys kan word dat minstens 800 000 Britse Pond se Goud voorraad nie bereken kan word nie en vermis word.

## Sien ook 
* Kruger Miljoene, rolprent oor die Kruger-miljoene.

## Bronne 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
Fanagalo

**Fanagalo** (of **Fanakalo**) verwys na 'n vereenvoudige kunsmatige mengsel van woorde van verskeie Bantoetale sowel as Afrikaans. Dit word gebruik as 'n medium van kommunikasie in baie dele van Suider-Afrika, veral in die myne. Die gebruik daarvan was amptelik deur die Transvaalse en O.V.S. Kamer van Mynwese aangemoedig. Die woord self beteken 'op dié manier' of 'soos hierdie'.

## Geskiedenis 
Fanakalo het sy ontstaan waarskynlik te danke aan die Indiërs wat in die Natalse suikerbedryf gewerk het en tegelyk Engels en Zoeloe probeer aanleer het. Dit is later na die goud- en diamantvelde en ander bedrywe uitgevoer waar dit gou as doeltreffende kommunikasiemiddel tussen Blanke en Bantoe posgevat het.

Fanakalo is nie veronderstel om enige taal te vervang nie, maar om kommunikasie te vergemaklik. Daar is destyds ongeveer 15 Europese tale en 44 Bantoetale in die mynbedryf gepraat. Fanakalo het die bedryf in staat gestel om dié kommunikasieprobleem te oorbrug.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke

## Bronne 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

## Verdere naleeswerk 
* Cole, D.T.: Fanagalo and the Bantu language. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 3, nr. 3, Januarie 1954
* Green, Lawrence G.: A thousand precious thoughts. In: When the journey's over. An incorrigible old wanderer's memories of travel in the Cape and far beyond the Cape; life in cities and solitudes; rare, strange and curious experiences. Kaapstad: Howard Timmins, 1972. 
* Miners' Dictionary: English-Fanakalo = Woordeboek Vir Mynwerkers: Afrikaans-Fanakalo; Kamer van Mynwese; 1985; 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Mynwerkerswoordeboek: Afrikaans/Fanakalo 
*
Oedjidji

**Oedjidji** is die oudste dorp in wes-Tanzanië, en is omtrent 10&nbsp;km (6&nbsp;myl) suid van Kigoma geleë.  In 1900, is die bevolking op 10&nbsp;000 geraam en in 1967 op omtrent 4&nbsp;100. In die breëre Kigoma-Oedjidji stadsgebied was die streeksbevolking in 1978 in die orde van 50&nbsp;000.

Oedjidji is die plek waar Richard Burton en John Speke vir die eerste keer die strand van die Tanganjika-meer bereik het in 1858. Dit is ook die ligging van die beroemde ontmoeting op 28 Oktober 1871 toe Henry Stanley vir Dr. David Livingstone hier gevind het, en na bewering die beroemde woorde geuiter het: "Dr. Livingstone, neem ek aan?" Livingstone is deur vele as gestorwe beskou aangesien geen tyding oor verskeie jare van hom verneem is nie.

Livingstone, wat slegs die vorige dag na Oedjidji teruggekeer het, het geskryf: ''Toe my gemoed op die laagste punt was, was die goeie Samaritaan ophande, want een oggend kom [my bediende] Soesi ingehardloop so vinnig hy kon en juig uit, "'n Engelsman! Ek sien hom!" en hy val in die pad om hom tegemoet te gaan. Die Amerikaanse vlag aan die karavaan se geleide het die vreemdeling se nasionaliteit verklaar. Bale goedere, blikbaddens, reuseketels, kookpotte, tente, ens., het my laat dink, "Dit moet 'n luukse reisiger wees, en nie 'n radelose een soos ek nie."''

'n Monument bekend as die "Dr. Livingstone-gedenkteken" is in Oedjidji opgerig om hierdie ontmoeting te herdenk. Daar is ook 'n eenvoudige museum. Naby die mark is ook 'n voormalige slaweroete. In 1878 het die Londense Sendinggenootskap hul eerste sendingpos op die strand van die Tanganjika-meer te Oedjidji opgerig.

Sommige in Burundi beweer dat die ligging van die beroemde ontmoeting 'n paar myl suid van die hoofstad Bujumbura geleë is. Die Livingstone-Stanley-denkmaal in Moegere dui egter 'n besoek aan wat die twee mans 15 dae later gebring het op hulle gesamentlike verkenning van die noorde van die Tanganjikameer.

## Notas 
## Eksterne skakels 
* Fotos
*
Mato Grosso

|-
| align=center colspan=2 | 200px|Ligging in Brasilië
|-
|colspan="2" style="text-align:center;" | Sien ander Brasiliaanse state
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Land**
| style="white-space: nowrap;" | 
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Hoofstad**
| style="white-space: nowrap;" | Cuiabá
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Grootste stad**
| style="white-space: nowrap;" | Cuiabá
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Oppervlakte**
| style="white-space: nowrap;" | 903&nbsp;357 km²
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Bevolking** &nbsp; - Totaal &nbsp; - Digtheid
| style="white-space: nowrap;" |  2&nbsp;856&nbsp;999 (2006)  3,1 inw./km²
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Goewerneur**
| style="white-space: nowrap;" | Silval da Cunha Barbosa
|-
| style="white-space: nowrap;" | **MOI** (2005)
| style="white-space: nowrap;" | 0,801  – 
|-
| style="white-space: nowrap;" | **Tydsone**
| style="white-space: nowrap;" | UTC-4
|}

**Mato Grosso** (Portugees: [ˈmatu ˈɡɾosu], "dik bosse") is een van die 26 deelstate van Brasilië. Die hoofstad en grootste stad, Cuiabá, het 'n bevolking van 542&nbsp;861 in 2000 gehad.

## Ligging 
Mato Grosso is in die middel van die land geleë en word deur die deelstate Rondônia, Amazonas, Pará, Tocantins, Goiás en Mato Grosso do Sul begrens. Die deelstaat grens ook an die land van Bolivia.

## Demografie 
### Etniese groepe 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf