open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brahui

duimnael|links|Die woord "Brahui" in Nastaliq-skrif
**Brahui** (براهوئی) is 'n Drawidiese taal wat deur sowat 2,4 miljoen mense in Pakistan, Afghanistan, Iran en Turkmenistan gepraat word. Dit is geïsoleer van die naaste Drawidies-sprekende buurbevolking van Suid-Indië deur 'n afstand van meer as 1&nbsp;500 kilometer (930&nbsp;myl). Brahui is die belangrikste van die Noord-Drawidiese tale en is verwant aan Malto en Kurukh, die twee noordelikste Drawidiese tale van Indië. Brahui word met die Arabiese alfabet (Nastaliq) of met die Latynse alfabet geskryf. Quetta vorm die belangrikste sentrum van Brahuisprekendes in Pakistan. Brahui toon 'n sterk invloed deur aangrensende, maar nie verwante Irannese tale, waaronder veral Beloetsji.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Chinnamasta

duimnael|links|Chinnamastā se yantra
duimnael|Chinnamastā

**Chinnamastā** (Sanskrit: छिन्नमस्ता) is 'n godin van die Hindoemitologie en is ook in die tantriese Boeddisme bekend. Die naam beteken *dié wat onthoof is*. Sy word ook Chinnamun̥d̥ā genoem.

Sy is volgens die *Śākta Mahābhāgvata Purān̥a* een van die tien Mahāvidyās. As die god Śiva baklei met sy vrou Satī, word sy baie kwaad. Śiva probeer om te vlug maar in alle tien rigtings stuit hy op een van die aspekte van Satī. In die ooste is dit Chinnamastā.

Die Sādanamālā bekryf haar as "sy wat geel van kleur is en in haar linkerhand haar eie afgehakte kop vashou. Sy het met haar eie *kartr̥* (kromswaard) afgehak wat sy in haar regterhand hou... Sy is naak... Bloedstrome kom uit her afgesnyde liggaam en val in die mond van die afgesnyde kop en in die monde van die twee Yoginis aan albei kante van haar".

Sy word dikwels bo-op Kāma -die god van die begeerte- en die godin Rati afgebeel wat seksuele omgang het. Sy ontvang krag uit die seksuele energie, maar oorkom dit tegelykertyd.

Sy is 'n min bekende godin en word slegs op 'n paar plekke aanbid. In Cintapūm̹ī in Himachal Pradesh is 'n tempel wat homself as die *śākta pīt̥ha* beskou, die plek waar een van dele van Satī se liggaam neergekom het: die voorkop. Op die *śākta pīt̥ha*-lys van Sircar wat wys op watter plekke in Indië die dele van Satī se liggaam geval het, kom di nogtans nie voor nie.

## Verwysings
Eksomaan

duimnael|260px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die eksomaan Kepler-1625b&nbsp;I en sy planeet.
duimnael|260px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die stelsel MOA-2011-BLG-262.

’n **Eksomaan** of **ekstrasolêre maan** is ’n natuurlike satelliet wat om ’n eksoplaneet wentel, of om ’n ander niestellêre liggaam buite die Sonnestelsel. Daar word van die voorkoms van hemelliggame in die Sonnestelsel afgelei dat natuurlike satelliete algemene elemente van planetêre stelsels is. Die meerderheid bekende eksoplanete is reuseplanete. In die Sonnestelsel het die reuseplanete groot versamelings natuurlike satelliete (sien Mane van Jupiter, Mane van Saturnus, Mane van Uranus en Mane van Neptunus). Daar kan dus redelikerwys afgelei word eksomane is net so algemeen.

Hoewel dit moeilik is om eksomane met huidige tegnieke op te spoor en te bevestig, is in sendings soos Kepler ’n paar moontlike kandidate waargeneem, onder meer sommige wat habitats vir buiteaardse lewe kan wees en een om ’n moontlike weesplaneet.

## Kandidate
Daar word vermoed die ster 1SWASP J140747.93-394542.6, in die sterrebeeld Sentour, kan ’n planeet met ’n maan hê. Die bevestigde eksoplaneet WASP-12b kan ook ’n maan hê.

In Desember 2013 is aangekondig die weesplaneet MOA-2011-BLG-262 kan ’n eksomaan hê, maar dit kan ook ’n planeet so groot soos Neptunus wees wat om ’n rooidwergster met ’n lae massa wentel, ’n scenario wat die skrywers as meer waarskynlik beskou. 

In Oktober 2018 het navorsers wat die Hubble-ruimteteleskoop gebruik, waarnemings gepubliseer van die kandidaat-eksomaan Kepler-1625b&nbsp;I, wat daarop dui dat die moederplaneet waarskynlik ’n massa van ’n paar Jupiter-massas het, terwyl die eksomaan ’n massa en radius het soortgelyk aan dié van Neptunus. Volgens die studie is die eksomaan-hipotese die eenvoudigste en mees waarskynlike verduideliking vir die beskikbare waarnemings, hoewel ook gewaarsku word dit is moeilik om te sê hoe groot dié moontlikheid in werklikheid is.

### Lys
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kepler-1625b I

**Kepler-1625b I**, ook bekend as Kepler-1625b se maan, is vermoedelik die eerste eksomaan wat ontdek is – vroeg in Oktober 2018 deur Nasa se Hubble-ruimteteleskoop. Die ontdekking dui daarop dat die moederplaneet ’n massa van verskeie Jupiter-massas kan hê, want die maan se massa stem min of meer ooreen met die planeet Neptunus s’n. 

Daar is ’n moontlikheid dat die eksomaan bewoonbaar is omdat die moederplaneet ’n ewewigstemperatuur van 253&nbsp;K (sowat ) het.

'n Herontleding van die data wat in April 2019 gepubliseer is, dui egter eerder op 'n planeet sonder mane. Daarvolgens kon ligkurwes wat op 'n maan dui, die gevolg van dataredusering gewees het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bhairavi

duimnael|Die godin Bhairavi
duimnael|Tripura-bhairavī se yantra|links
**Bhairavī** (Sanskrit भैरवी) is 'n godin uit die Hindoemitologie. In 'n himne uit die 9de eeu, die Śāradā-tilaka word sy as volg geprys:

Haar naam Bhairavī is die vroulike vorm van Bhairava -die kwaai een- en sy word as die eggenote van hierdie kwaai vorm van Śiva beskou. Sy het egter 'n selfstandige rol wat baie aspekte vertoon en word as een van die Mahāvidyās beskou. Sy kan seksuele opwinding veroorsaak en selfs hemelse wesens raak bedwelm as hulle haar vereer, maar sy onderrig ook om deur yoga passies te bedwing en skep die Vedas.

Een van haar aspekte is Tripura-bhairavī, die kwaai een wat altyd probeer om die drie wêrelde (tripura) te vernietig. Vernietiging en skepping is die twee basisaspekte van die heelal wat mekaar voortdurend afwissel. Woede, jaloesie en ander selfsugitige gedrag versterk haar teenwoordigheid, terwyl regverdige gedrag dit verswak.

Maar sy het baie ander aspekte. As Sampatpradā-bhairavī gee sy rykdom en as Annapūrn̥eśvarī-bhairavī verleen sy kos. As Sakalasiddhi-bhairavī verleen sy volmaaktheid. Bhayavidhvam̊sinī-bhairavī vernietig alle angs. Caitanya-bhairavī verleen wakker bewussyn. Bhuvaneśvarī-bhairavī is teenwoordig by skepping en groei. Kāmeśvarī-bhairavī  ontsteek seksuele lus en verleen bevrediging.

## Verwysings
Mogalakwenarivier

Die **Mogalakwenarivier** is 'n belangrike takrivier van die Limpoporivier in die noordweste van Limpopo, Suid-Afrika. Die naam van die rivier beteken "kwaai krokodil" in Noord-Sotho (*bogale* of *mogale* beteken 'kwaai', en *kwena*, 'krokodil'). Die opvanggebied van die Mogalakwena word op 20&nbsp;248 km2 geskat. In sy boloop staan dit as die Nylrivier bekend. Hier vloei dit vir sowat 80 km noordooswaarts, tussen die Waterberg en Kranskop deur, en vorm 'n groot vloedvlakte wat deels deur die Nylsvley-natuurreservaat beskerm word. Noord van die vloedvlakte vloei dit noordwaarts en staan as die Mogalakwena bekend.
[duimnael|links|Die [Klein-Mogalakwenarivier naby Marken, Limpopo, is 'n linkersytak van die Mogalakwena. Hier vloei dit nog in Maartmaand na 'n goeie reënjaar.]]

## Sytakke 
Die Mothlakole, Dorps, Rooisloot, Groot Sandsloot, Witrivier, Sterk, Mokamole, Klein-Mogalakwena, Matlalane, Seepabana, Ga-Mamoleka, Pholotsi en Thwathwe is sommige van die Mogalakwena se sytakke.

## Verwysings
2012 VP113

'''''' is ’n sednoïde en die voorwerp in die Sonnestelsel met die grootste bekende perihelium (naaste afstand aan die Son), selfs groter as dié van Sedna. Tog is  se afelium (verste afstand) net omtrent die helfte van Sedna s’n. Die ontdekking van die kleinplaneet is op 26 Maart 2014 bekend gemaak. 

Die liggaam het ’n absolute magnitude van 4, wat beteken dit is moontlik ’n dwergplaneet. Daar word verwag hy sal omtrent die helfte so groot soos Sedna wees en net so groot soos Huya. Die ooreenstemming tussen  se wentelbaan en dié van ander uiters ver voorwerpe in die Sonnestelsel laat die ontdekkers, Scott Sheppard en Chad Trujillo, vermoed die hipotetiese Planeet Nege is daarvoor verantwoordelik.

Sy oppervlak het vermoedelik ’n pienk tint vanweë chemiese veranderings wat veroorsaak word deur bestraling op bevrore water, metaan en koolstofdioksied. Hierdie kleur stem ooreen met dié van formasies in die gasreusstreek en nie die klassieke Kuipergordel, wat deur rooi voorwerpe oorheers word, nie.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* Foto's  deur Scott S. Sheppard / Carnegie Institution for Science.
* 

*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Tolteke

[duimnael|Ligging van die Tolteekse beskawing in [Meso-Amerika]]
duimnael|Die Atlante van Tollan-Xicocotitlan

Die **Tolteke** (Nahuatl: *Tōltēcatl*, [toːlˈteːkat͡ɬ] (eenvoud), of *Tōltēcah*, [toːlˈteːkaʔ] (meervoud), letterlik: "vakmanne", of "mense van Tula", afgelei van *Tōllān* [ˈtoːlːaːn], en *mēcatl*, [ˈmeːkat͡ɬ], "mense") is een van die latere bekende Meso-Amerikaanse beskawings en het sy sentrum in die stad Tula in die hedendaagse Meksikaanse deelstaat Hidalgo gehad. Tula was sowat 65&nbsp;km noordwes van die latere hoofstad van die Asteekse ryk, Tenochtitlan, geleë, wat na die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk (1519–1521) in puin geleë en met die huidige Meksikostad oorbou sou word. Die Tolteekse kultuur het van 900 n.C. tot 1168 bestaan en is deur die Asteke as hul voorouers beskou. Hulle was veral bekend as 'n tegnies en kunstig begaafde beskawing, dis waar die Asteeke benaming "Tolteke" vandaan kom.

Die hedendaagse Nahua-volk beskou die Tolteke as een van hul drie voorgangergroepe, die ander twee is die Asteke en hul tradisionele vyande die Tlaxcalteke (veral tydens die sogenaamde Blommeoorloë). Die Asteekse mondelinge en skriftelike tradisies het ook die geskiedenis van die Tolteekse ryk ingesluit, met lyste van heersers en hul wedervarings. Die waargenome ooreenkomste in argitektuur en ikonografie tussen die argeologiese terrein Tula en die Majaterrein Chichén Itzá is tans 'n groot raaisel en geen konsensus het nog na vore gekom oor die graad of rigting van invloed tussen hierdie twee terreine nie.

## Verdere leesstof 
*  
*  

## Eksterne skakels 
*
Jesuïet

duimnael|Ignatius
Die **Jesuïete** (*Societas Jesu*) is 'n Roomskatolieke orde wat in 1540 deur die Baskiese edelman Ignatius van Loyola gestig is. Die huidige pous Fransiscus behoort tot hierdie orde.

Soos ander religieuse ordes lê die lede 'n gelofte van armoede, kuisheid en gehoorsaamheid af en predik hulle en verleen die sakramente. Hulle reis ook soos ander ordes na ander lande as missionarisse. 'n Belangrike verskil met ander ordes is dat hulle omtrent 10 jaar na hulle stigting begin het om lekestudente te onderrig. Dit het geen ander orde voor hulle gedoen nie. Hulle het ook digters, astronome, argitekte, antropoloë en ondernemers in die toneelwêreld geword.

## Tydlyn
*1491 - Geboorte van Ignatius van Loyola
*1521 - Slag van Pamplona. Ignatius raak gewond en dit begin sy bekering.
*1534 - Ignatius en ses ander studente van die Universiteit van Parys lê die gelofte af om na Jerusalem te gaan
*1540 - Amptelike goedkeuring van die  *Societas Jesu* deur pous Paulus III
*1542 - Francis Xavier kom in Indië aan.
*1547 - Portugese Jesuïete bereik Brasilië
*1548 - Jesuïete open hulle skool in Messina, Italië
*1556 - Ignatius sterf in Rome
*1558 - Die Eerste Algemene Kongregasie keur die Konstitusies goed. Diego Laínez word Igantius se opvolger
*1583 - Die Jesuïete Matteo Ricci en Michele Ruggieri bereik China
*1614 - Jesuïete en ander missionarisse word uit Japan geban. Die *Monita Secreta* word gepubliseer
*1622 - Ignatius en Xavier word gekanoniseer.
*1704 - Pous Clemens XI veroordeel die *Chinese Rites*.
*1754 - Die oorlog van die sewe reduksies breek uit.
*1759 - Die Jesuïete word uit Portugal en sy kolonieë verdryf
*1764 - Die Jesuïete in Frankryk word deur Lodewyk XV  onderdruk
*1767 - Die Jesuïete word in Spanje en sy kolonieë onderdruk en hulle besittings in beslag geneem
*1773 - Pous Clemens XIV onderdruk die orde wêreldwyd in *Dominus ac Redemptor*.
*1801 - Pous Pius VII erken die bestaan van die orde in Rusland, *Catholicae fidei*.
*1814 - Pius VII herstel die orde wêreldwyd in *Sollicitudo omnium ecclesiarum*.
*2013 - Die Jesuïet Jorge Mario Bergoglio word as pous Franciskus die eerste Jesuïete-pous.

## Verwysings
Mixteke

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Mixteeks.*

Die **Mixteke** (Mixteeks: *ñuù savi*, *nayívi savi*, *ñuù davi*, *nayivi davi*, letterlik: "volk van die reën"; Nahuatl: *Mixtecapan*, letterlik: "mense van die wolkeland", of *Mixtecatl*, letterlik: "wolkevolk"; Spaans: *mixtecos*) is 'n etniese groep en Meso-Amerikaanse beskawing wat in die hedendaagse Meksikaanse deelstate Oaxaca, Puebla, Guerrero en Chiapas woon. Die historiese middelpunt van die beskawing was La Mixteca in die weste van die deelstaat Oaxaca in Suid-Meksiko langs die kus van die Stille Oseaan.

[duimnael|links|Ligging van die Mixteekse beskawing in [Meso-Amerika]]
[duimnael|links|Jademasker uit [Monte Albán]]
Die Mixteke vorm met sowat 830&nbsp;000 mense een van die grootste etniese groepe in Meksiko. Ten tye van die Spaanse verowering van Meksiko (1519–1521) het sowat 1,5 miljoen Mixteke in Meso-Amerika geleef. Hulle het die voorheen Zapoteekse-stede Mitla en Monte Albán oorgeneem en uitgebou. Hulle was veral bekend vir turkooise mosaïeke en goudsmidkuns. Met die opkoms van die Asteekse ryk het sommige van die Mixteekse stede van die Asteke afhanklik geword en laasgenoemde het artefakte as buit geëis. Die Asteke het gereelde Blommeoorloë teen hul buurvolke gevoer en mense as offers vir hul eie gode ontvoer. Die gebied van die Mixteke is saam met die ander Meso-Amerikaanse volke deur die Spaanse conquistadores verower en het deel van Nieu-Spanje geword.

Die Mixteke praat veral Mixteeks as moedertaal. Dit behoort saam met Zapoteeks van die naburige Zapoteke en ander kleiner tale tot Otomangue, een van die primêre taalfamilies van die wêreld. Sedert die Spaanse verowering van Meksiko onder Hernán Cortés dien Spaans as die tweede taal van die Mixteke.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*
Kepler-1625

**Kepler-1625** is ’n sonagtige ster met ’n skynbare magnitude van sowat 14 in die sterrebeeld Swaan, sowat 7&nbsp;000 - 8&nbsp;000 ligjare van die Aarde af. Sy radius is net minder as 80% van die Son s’n en sy massa sowat 8% groter as die Son s'n. In 2016 is ontdek ’n eksoplaneet, **Kepler-1625b**, wentel om die ster: Dit is ’n gasreus in die ster se bewoonbare sone. In 2018 is berig die eksoplaneet het dalk ’n eksomaan, Kepler-1625b&nbsp;I.

## Eienskappe
Kepler-1625 is ’n taamlik groot ster soortgelyk aan die Son. Sy radius is 1,79 keer die Son s’n, maar sy massa is net sowat 1,079 sonmassas. het verdere ontledings in 2019 daarop gedui die ligkurwes kan die gevolg van dataredusering wees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Charles Nelson Reilly

**Charles Nelson Reilly** is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Cannonball Run II* (1984) en *All Dogs Go to Heaven* (1989), en in die televisiereekse *The Ghost & Mrs. Muir* (1968) en *Millennium* (1996).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1984: *Cannonball Run II*
* 1989: *All Dogs Go to Heaven*
* 1994: *A Troll in Central Park*
* 1997: *Babes in Toyland*
* 1999: *The First of May*
* 2006: *The Life of Reilly*

### Televisiereekse 
* 1965: *The Dean Martin Show*
* 1965: *The Steve Lawrence Show*
* 1968: *The Ghost & Mrs. Muir*
* 1968: *Dean Martin Presents the Golddiggers*
* 1970: *Arnie*
* 1970: *The Real Tom Kennedy Show*
* 1971: *The Golddiggers*
* 1971: *Lidsville*
* 1973: *Match Game*
* 1973: *It Pays to Be Ignorant*
* 1974: *Dinah!*
* 1975: *Match Game PM*
* 1975: ''Uncle Croc's Block*
* 1976: *I've Got a Secret*
* 1980: *Dinah and Her New Best Friends*
* 1980: *The Flintstone Comedy Show*
* 1983: *The 1/2 Hour Comedy Hour*
* 1983: *Match Game/Hollywood Squares Hour*
* 1985: *All Star Blitz*
* 1988: *Sweethearts*
* 1990: *Match Game*
* 1991: *Spacecats*
* 1993: *The Pink Panther*
* 1996: *Millennium*
* 1996: *All Dogs Go to Heaven: The Series*

### Televisierolprente 
* 1962: *The Broadway of Lerner and Loewe*
* 1973: *The Karen Valentine Show*
* 1974: *Hamburgers*
* 1978: *ABC Presents Tomorrow's Stars*
* 1983: *Johnny Carson's 21st Anniversary*
* 1987: *The Wind in the Willows*
* 2006: *Heart & Soul: The Life and Music of Frank Loesser''

### Video's 
* 2006: *Tom and Jerry in Shiver Me Whiskers*

## Eksterne skakels 
* 
*
WASP-12

**WASP-12** is ’n geeldwergster sowat 1&nbsp;300&nbsp;ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Koetsier.

## Planeetstelsel
In 2008 is die eksoplaneet WASP-12b in ’n wentelbaan om die ster ontdek met behulp van die oorgangsmetode. Die planeet se groot verhouding tussen koolstof en suurstof dui daarop dat rotsplanete moontlik in die stelsel gevorm het; dit kan ’n koolstofplaneet wees (wat meer koolstof as suurstof bevat).

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* WASP-12b in oorgang (ligkurwe)
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Tlaxcalteke

Die **Tlaxcalteke** (Nahuatl: *Tlaxcallān*, [tɬaʃ.ˈká.lːaːn̥], letterlik: "plek van mielietortillas") is een van die latere bekende Meso-Amerikaanse beskawings met sy sentrum in die stad Tlaxcala in die hedendaagse gelyknamige Meksikaanse deelstaat. Hulle vorm een van die drie deelgroepe van die Nahua-volk en woon in die hedendaagse deelstaat wat na hulle genoem is. Die Nahua-volk beskou die Tlaxcalteke as een van hul drie voorgangergroepe, die ander twee is hul tradisionele vyande die Asteke (veral tydens die sogenaamde Blommeoorloë) en die Tolteke wat as voorouers van die Asteke beskou is.

duimnael|links|Kaart van Tlaxcala
[duimnael|links|Spaanse [conquistadores veg met hul Tlaxcalteekse bondgenote teen die Otome van Metztitlan in die huidige Hidalgo]]
Die Tlaxcalteke was oorspronklik 'n samelewing van drie verskillende etniese groepe wat Nahuatl, Otomi en Pinome onderskeidelik gepraat het. Uiteindelik het die Nahuatl-sprekers die dominante etniese groep geword. Ten spyte van vroeë pogings deur die Asteke is die Tlaxcalteke nooit deur die Asteekse Driebond oorwin en hul gebied verower nie. Die Asteke het egter toegelaat dat die Tlaxcalteke hul onafhanklikheid bewaar sodat die Asteke die *xochiyaoyatl* (Blommeoorloë) kon voer om menslike offerande vir die hul gode te eis.

Uit vrees van dekades se aanvalle deur die Asteke het die Tlaxcalteke met die Spaanse conquistadores onder Hernán Cortés saamgesluit om die Asteekse ryk te verower en hul bydraes was belangrik tydens die verowering van die Asteekse hoofstad Tenochtitlan. Hulle het die Spanjaarde gehelp om die vallei van Anahuac te bereik en het 'n belangrike kontingent van die invalmag gestel. Tenochtitlan is uiteindelik vernietig, deur die hedendaagse Meksikostad oorbou en Meksiko het as Nieu-Spanje deel van die wêreldwye Spaanse Ryk geword.

As gevolg van hul bond met die Spaanse kroon tydens die verowering van Meksiko het die Tlaxcalteke privilege geniet wat ander Indiane nie gehad het nie, insluitende die reg om gewere te dra, perde te ry, edele titel te hou en hul nedersettings outonoom te regeer.

## Verdere leesstof 
*  
*  

## Eksterne skakels
Helm (geboorte)

Om met die **helm gebore** te wees, verwys na die geval waar 'n kind met die vrugwatersak oor die kop of gesig gebore word. In Duits staan dit as 'n *Glückshaube *(letterlik "Gelukskappie") bekend.

duimnael|Vrugwatersak (met water gevul) van 'n baba wat met die helm gebore is

Die taai fetale membraan van die vrugwatersak is deursigtig/wit, sodat die kontoere van die baba se gesig dofweg gesien kan word. Die vrugwatersak is skadeloos en kan maklik onmiddellik na geboorte deur die vroedvrou of dokter verwyder word.

## Epidemiologie 
Om met die helm gebore te wees gebeur selde, in minder as 1 in 80 000 geboortes. Dié statistiek sluit geboortes in waar die vrugwatersak nog gedeeltelik aan die kop kleef, en dus nie net egte "helms" nie. Om met 'n ongerepte vrugwatersak oor die kop gebore te word is dus nog meer ongewoon. Die meeste sulke geboortes geskied voortydig.

## Geskiedenis 
'n Vrugwatersak-helm is skaars, maar glad nie onbekend nie. In die middeleeue is die helm as 'n teken van geluk en as 'n goeie voorteken beskou; dat die kind vir grootheid van gees en grootmoedigheid uitverkore is, of met begaafde welsprekendheid toegerus sal wees. Daarbenewens is geglo dat sulke kinders bonatuurlike vermoëns het en kan "sien".

Soms kon die teenwoordigheid van 'n vrugwatersak-helm 'n noue ontkoming vir die moeder van 'n doodgebore kind beteken. Kindermoord was in die middeleeue baie swaar gestraf en 'n ma met 'n doodgebore baba het min kans gehad om haar onskuld te bewys. Indien die kind met die dun membraan van die ongeskonde vrugwatersak gebore is, is geglo dat die moeder nie die kind kon doodgemaak het nie. Daardeur is sy dus van enige moontlike straf vrygestel.

Daar bestaan 'n tradisie dat die velletjie van die vrugwatersak op 'n papier gekleef word. Die vroedvrou vryf die gesig van die pasgebore baba met 'n stukkie papier en druk so die velletjie op die papier af. Dit is dan aan die moeder oorhandig om as erfstuk te dien. Dikwels is dit in die kinders se klere toegewerk.

Mettertyd het die legende ontstaan dat die eienaar van 'n vrugwatersak-helm besondere geluk besit en dat dit hom van verdrinking sal beskut. Seevaarders het dus moeders en vroedvroue hoë bedrae geld betaal om so 'n helm te bekom. Dit was 'n waardevolle talisman.

Charles Dickens verwys na hierdie tradisie op die eerste bladsye van sy roman, *David Copperfield*, waarin die protagonis met die helm gebore word, maar dat niemand dit wou koop nie.

Alle soogdiere kan ook met die vrugwatersak gebore word.

## Noemenswaardige mense met die helm gebore 
* Edwin Booth
* Lord Byron
* Karel die Grote
* Charles XII van Swede
* Gabriele D'Annunzio
* J. G. Farrell, skrywer
* George Formby, Jr.
* Sigmund Freud
* Johnny Giles
* Lillian Gish
* Vseslav of Polotsk
* Kim Woodburn
* Hylda Baker
* Jonas Salk
* Abraham Ribicoff 

## Verwysings
Zapoteke

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Zapoteeks.*

Die **Zapoteke** (Zapoteeks: *Didxažoŋ*, letterlik: "volk van die wolke"; Nahuatl: *Tzapotēcah* (meervoud), *Tzapotēcatl* (enkelvoud), letterlik: "mense van die sapote"; Spaans: *zapotecos* of *zapotecas*) is 'n etniese groep en Meso-Amerikaanse beskawing wat in die hedendaagse Meksikaanse deelstaat Oaxaca en aangrensende deelstate woon. Die historiese middelpunt van die beskawing was die Oaxacavallei in die sentrum van die deelstaat Oaxaca in Suid-Meksiko langs die kus van die Stille Oseaan. Die Zapoteke bestaan uit vier deelgroepe: die *istmeños* van die suidelike Landengte van Tehuantepec, die *serranos* van die noordelike berge in die Sierra Madre de Oaxaca, die suidelike Zapoteke van die suidelike berge in die Sierra Sur en die Sentrale Vallei-Zapoteke van die Oaxacavallei.

[duimnael|links|Ligging van die Zapoteekse beskawing in [Meso-Amerika]]
[duimnael|links|'n Urn in die vorm van 'n "[vlermuisgod" of 'n jaguar, van Oaxaca, gedateer op 300–650 n.C. Hoogte: 9,5&nbsp;inch (23&nbsp;cm).]]
Die Zapoteke vorm met sowat 1&nbsp;000&nbsp;000 mense een van die grootste etniese groepe in Meksiko. Hul beskawing dateer tot 1500 v.C. terug met die sentrum in Monte Albán en toon reeds aan die begin Olmeekse invloede met die gebruik van letters en syfers. Tydens die bloeityd (300–900) van die Zapoteekse beskawing is dit deur Teotihuacán beïnvloed en dié tydperk is veral vir die figuurhouers bekend, waarin offergawes vir hul gode gebêre is. In die laat tydperk (10de–15de eeu) was die Zapoteke in gereelde oorloë met die naburige en verwante Mixteke betrokke, waartydens laasgenoemde belangrike stede soos Mitla en Monte Albán oorgeneem en aansluitend uitgebrei het. Die gebied van die Zapoteke is saam met die ander Meso-Amerikaanse volke deur die Spaanse conquistadores verower en het deel van Nieu-Spanje geword. Van die bekendste Zapoteke is Benito Juárez wat as 26ste president van Meksiko (1858–1872) gedien en tydens sy ampstermyn die Franse inmenging in Meksiko (1861–1867) onder Napoleon III en die Franse satellietstaat, die Tweede Meksikaanse Keiserryk (1864–1867) onder die Habsburgse keiser Maksimiliaan I van Meksiko suksesvol beveg het.

Die Zapoteke praat veral Zapoteeks as moedertaal. Dit behoort saam met Mixteeks van die naburige Mixteke en ander kleiner tale tot Otomangue, een van die primêre taalfamilies van die wêreld. Sedert die Spaanse verowering van Meksiko (1519–1521) onder Hernán Cortés dien Spaans as die tweede taal van die Zapoteke. Baie mense van Zapoteekse afkoms het oor 'n paar dekade na die Verenigde State geëmigreer en hulle handhaaf eie sosiale organisasies in die Los Angeles- en Central Valley-gebiede van Kalifornië.

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  

## Eksterne skakels 
*
Schönefeld

**Schönefeld** is 'n munisipaliteit in die administratiewe distrik Dahme-Spreewald van die Duitse deelstaat Brandenburg, bestaande uit ses stadsdele met sewe bewoonde stadsbuurte en twee gehuggies. Die Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe, wat op 31 Oktober 2020 geopen is, en die voormalige Lughawe Berlyn-Schönefeld is binne die munisipaliteit se grense geleë. 

duimnael|links|In die stadsdeel Waltersdorf het 'n uitgestrekte kleinhandelsentrum ontstaan wat onder meer op meubels fokus. Die teikengroep is klante uit Dahme-Spreewald en aangrensende Brandenburgse administratiewe distrikte, maar ook uit die nabygeleë uitgestrekte woongebiede van Suidoos-Berlyn met enkelgesinshuise soos Bohnsdorf
duimnael|links|Die snelwegwisselaar *Schönefelder Kreuz* maak deel uit van die kringpad-snelweg om Berlyn. Hier kruis die snelweë (A) en Europa-roetes (E) A10, A13, A113, E30, E36 en E55
duimnael|links|Die munisipaliteit het sy naam aan die lughawe Berlyn-Schönefeld verleen. Dit sal teen 2020 deur die nuwe moderne lughawe Berlyn-Brandenburg (BER) vervang word
[duimnael|links|Die nuwe BER-lughawe in 2019. BER fungeer as streekslughawe vir die Duitse hoofstad en die omliggende deelstaat Brandenburg. Die grootste en belangrikste spilpunt vir oorsese aankomste en vertrekke, insluitende roetes vanaf en na [Suid-Afrika en Namibië, is Frankfurt am Main]]
Naas die lughawe is sakegebiede en kleinhandelsentra die belangrikste bron van inkomste vir die munisipaliteit. Hier het 'n nuwe sorteersentrum vir die aanlyn-winkelreus Amazon, Inc. se Duitse filiaal in Schönefeld ontstaan. In die aanleg met 100 werkgeleenthede, wat digby die nuwe lughawe geleë is en in Mei 2020 ingewy is, word pakkette uit die Europese logistiek-netwerk van Amazon gesorteer en van hier na die distribusiesentra vervoer.

## Verwysings
WASP-4b

[duimnael|links|250px|Die [radiale snelheid van WASP-4, wat deur die teenwoordigheid van WASP-4b beïnvloed word.]]

**WASP-4b** is ’n eksoplaneet sowat 880&nbsp;ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Feniks wat in 2007 in Suid-Afrika ontdek is.

## Beskrywing
Die planeet wentel om die ster WASP-4 en is in Oktober 2007 ontdek deur middel van die oorgangsmetode. Die massa en radius dui aan dit is ’n planeet soortgelyk aan Jupiter, dus ’n gasreus. WASP-4b is naby genoeg aan sy ster sodat dit as ’n warm Jupiter geklassifiseer kan word. Dit het ’n atmosferiese temperatuur van sowat 1&nbsp;650&nbsp;K.

Die planeet is in Suid-Afrika ontdek met kameras van die WASP-projek. Ná sy ontdekking is die massa van WASP-4b bepaal deur die radiale snelheid van WASP-4 te meet, en dit het bevestig die voorwerp wat die oorgang veroorsaak het, is ’n planeet.

## Verwysings
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Canon EOS 800D

Die **Canon EOS 800D**, bekend as die **EOS Rebel T7i** in die Amerikas en as die **EOS Kiss X9i** in Japan, is 'n digitale enkel-lens reflekskamera deur Canon bekendgestel op 14 Februarie 2017.

Die kamera is gemik op amateurfotograwe.

## Belangrikste kenmerke 
In vergelyking met die EOS 750D/Rebel T6i, is verskeie veranderinge gemaak, insluitend:

* Nuwe 24.2-megapieksel CMOS sensor met 'n dubbelpieksel CMOS AF, in plaas van Hybrid CMOS AF III.
* 45 kruistipe AF-punte, in vergelyking met 19 op die ouer model.
* DIGIC 7, standaard ISO 100-25600, H:51200 (DIGIC 6, ISO 100-12800, H:25600 op die 760D)
* Hoë-spoed deurlopende skiet tot op 6.0&nbsp;rps
* Ingeboude Bluetooth.
* 1080p by 60/50 rps video-opname vermoë
* Rolprent elektroniese IS
* Ingeboude HDR en tydsverloopopname (nuwe sagteware)
* 15 gebruikersfunksies met 44 instellings verstelbaar op die kamera
* By verstek gebruik die 800D Canon se standaard UI, maar as jy wil, kan dit oorgeskakel word na die meer beginner-vriendelike grafiese UI ook gevind in die nuwe 77D.
* Versoenbaar met Bluetooth BR-E1 afstandbeheer

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Canon EOS 2000D

Die **Canon EOS 2000D**, bekend as die **Rebel T7** in die Amerikas,  die **Kiss X90** in Japan en as die **1500D** in Suidoos-Asië, is 'n 24.0&nbsp;megapieksel digitale enkellensreflekskamera (DSLR) deur Canon vervaardig. Dit is op 25 Februarie 2018 vrygestel teen 'n voorgestelde kleinhandelprys van $549.99 insluitend die EF-S 18-55 f/3.5-5.6 IS II lens.

Die 2000D is 'n intreevlak DSLR wat die EOS 1300D vervang. 'n Belangrike byvoeging is die bekendstelling van die nuwe 24.0&nbsp;megapiekselsensor.

## Funksies 
* 24.0 effektiewe megapieksel APS-C CMOS sensor
* 9 AF-punte met 1 kruistipe punt in die middel teen f/5.6, ekstra sensitiwiteit teen f/2.8 of vinniger (behalwe wanneer 'n EF 28-80mm f/2.8-4L USM lens of EF 50mm f/2.5 kompakte makrolens aangeheg is)
* ISO sensitiwiteit 100&nbsp;– 6400 (uitbreibaar tot H: 12800)
* 1080p vol HD video-opname teen 24p, 25p (25&nbsp;Hz) en 30p (29.97&nbsp;Hz) met valraam-tydsberekening
* 720p HD video-opname teen 60p (59.94&nbsp;Hz) en 50p (50&nbsp;Hz)
* 3.0" in 4:3 verhouding kleur TFT LCD-skerm

Verskille in vergelyking met die 1300D:

* 24.0&nbsp;megapiekselsensor

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* EOS Rebel T7 EF-S 18-55mm IS II Kit
Tyl Uilspieël

[duimnael|345x345px|Die poetsbakker Tyl Uilspieël, uitgebeeld met 'n *uil* en *spieël* (titel-bladsy van die [Straatsburg-uitgawe van 1515)]]
**Tyl Uilspieël** (, Nederduits: *Dyl Ulenspegel* ) is die protagonis van 'n Duitse pamflet gepubliseer in 1515 ('n eerste uitgawe van c. 1510/12 is gedeeltelik bewaar) met 'n moontlike agtergrond in vroeër Middelnederduitse volksoorlewering.

Uilspieël is 'n boorling van Brunswyk wie se indrukwekkende loopbaan hom na baie plekke neem in die Heilige Romeinse Ryk. Hy bak poetse op sy tydgenote, veral van die eskatologiese soort. Hy lewe in die eerste helfte van die 14de eeu, en in die finale hoofstukke van die pamflet word sy dood toegeskryf aan die Swart Dood (1350). 

Sy van vertaal na "uilspieël", en die titel van die 1515 pamflet, sowel as sy beweerde grafsteen in Mölln, Sleeswyk-Holstein, vertoon die naam in rebus-skrif, deur 'n uil en 'n handspieël. Daar word beweer dat die naam in werklikheid 'n bedekte woordspeling is op 'n Lae Duits gesegde om "jou af te vee".

## Oorsprong en historisiteit 
Volgens die pamflet is Uilspieël rondom 1300 gebore in Kneitlingen naby Brunswyk. As 'n swerwer (*Landfahrer*), het hy gereis deur die Heilige Romeinse Ryk, veral die noorde van Duitsland, maar ook die Lae Lande, Bohemië, en Italië. Hy het in 1350 in Mölln, Sleeswyk-Holstein, naby Lübeck en Hamburg, van die Swart Dood gesterf.
regs|duimnael|268x268px|Tyl Uilspieël fontein in Mölln (1951)

## Verwysings
Jacques Burger

**Jacques Burger** (gebore 29 Julie 1983 in Windhoek, Suidwes-Afrika) is 'n afgetrede Namibiese rugbyspeler wat sy loopbaan by Saracens in die Aviva Premierskap voltooi het.

## Klub loopbaan 
Hy het by Saracens aangesluit in die 2009/10 seisoen, en gespeel tot die einde van die 2015/16 seisoen. Hy was gekies as die Saracens Speler van die Jaar in 2010/11. Tydens sy tyd by Saracens het hy twee Premier-titels in 2011 en 2015 gewen. Burger het in albei eindstryde begin. Hy het afgetree van professionele rugby teen die einde van die 2015/2016-seisoen.

Hy het voorheen gespeel vir die Bulle. Hy het ook in Frankryk gespeel, in Aurillac in die 2007/08 seisoen. Burger was gekies deur Brendan Venter as 'n plaasvervanger vir Wikus van der Heerden, wat teruggekeer het na Suid-Afrika.

## Internasionale loopbaan 
Hy was die kaptein van die Namibië nasionale rugbyspan en het sy internasionale debuut teen Zambië gemaak in 2004. Hy het deelgeneem by die 2007 Rugbywêreldbeker en 2011 Rugbywêreldbeker. By die 2011 Rugbywêreldbeker, het die IRB se Rugby Nuus Diens Jacques Burger gekies as een van die top 5 spelers van die toernooi. 

Na aanleiding van 'n harsingskudding in die 2015 Rugbywêreldbeker teen Georgië het Burger sy uittrede uit internasionale rugby aangekondig.

## Verwysings
Theuns Briers

**Theunis Petrus Daniel Briers** (11 Julie 1929 – 7 Oktober 2018) was 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat sewe toetse vir die Springbokke gespeel het en vyf toetsdrieë gedruk het. Hy is in die Paarl gebore. Hy maak sy toetsdebuut op 6 Augustus 1955 teen die Britse Leeus as vleuel; waar hy ook al sy toetse gespeel het. Hy het vir die Westelike Provinsie rugby gespeel.

## Bronne 
*  
*  
*
André du Pisani

duimnael|André du Pisani
**André du Pisani** (gebore 15 Januarie 1949, in Windhoek) is 'n Namibiese politieke wetenskaplike. Du Pisani is 'n professor by die Universiteit van Namibië sedert 1998. Du Pisani bestuur die Sekuriteit Bestuursnetwerk (SADSEM)(Namibië) vir die afgelope dekade en is die land se koördineerder van die Volkswagen Stigting multinasionale navorsingsprojek oor versoening, post-konflik heropbou en vrede in Suider-Afrika vir die afgelope drie jaar. Hy dien op die redaksie van die Joernaal van Namibiese studies en is 'n trustee van die Instituut vir Openbare Beleidnavorsing (Namibië) (IPPR), die Tulipamwe Kunstetrust en die John Muafangejo kunssentrum, en 'n lid van die Uitvoerende Komitee van die Nasionale Raad vir Hoër Onderwys (NCHE). 

## Onderwys 
Die boorling van Windhoek verwerf sy BA-graad van Universiteit Stellenbosch in Suid-Afrika in 1971 en 'n honneurs in politiek vanaf Stellenbosch in 1972. Hy het later 'n meesters graad in politiek gekry by Stellenbosch in 1975. Vanaf 1975 tot 1976, was du Pisani 'n navorsing-student by die London School of Economics. In 1988, verwerf hy sy Ph.D. in politiek by die Universiteit van Kaapstad. Tussen 1995-96, het hy post-doktorale navorsing deur die Globale Veiligheid Genote Inisiatief by die Universiteit van Cambridge in die Verenigde Koninkryk gedoen.

## Bibliografie 
* *Namibia, the Politics of Continuity and Change.* Uitgewer: Jonathan Ball Publishing. isbn:0868500925

## Verwysings
Sosiale konstruksionisme

**Sosiale konstruksionisme** is 'n teorie van kennis in die sosiologie en die kommunikasiekunde wat die ontwikkeling van gesamentlike gekonstrueerde begrip oor die wêreld (wat die basis vorm van ons gedeelde aannames oor die werklikheid), ondersoek. Die teorie fokus op die idee dat betekenisse ontwikkel word in koördinasie met ander, eerder as afsonderlik binne elke individu. 

Sosiale konstruksionisme vra wat word deur mense en samelewing gedefinieer as die werklikheid. Daarom kan sosiale konstrukte anders wees op grond van die samelewing en die gebeure rondom die tydperk waarin hulle bestaan.  'n Voorbeeld van 'n sosiale konstruksie is geld of die konsep van 'n geldeenheid, aangesien mense in die samelewing ingestem het om daaraan belangrikheid en waarde te heg.  Nog 'n voorbeeld van 'n sosiale konstruksie is die konsep van self/selfidentiteit. Charles Cooley het gebasseer op sy soekglas-self-teorie gesê: "Ek is nie wie jy dink ek is nie, wie ek dink ek is nie; maar wie ek dink jy dink ek is." 

Daar is swak en sterk sosiale konstrukte. Swak sosiale konstrukte maak staat op brutale feite (wat fundamentele feite is wat moeilik is om te verduidelik of te verstaan, soos kwarke) of institusionele feite (wat uit sosiale konvensies gevorm word).  Sterk sosiale konstruksies maak staat  op die menslike perspektief en kennis wat nie bestaan nie, maar eerder deur die samelewing opgebou word.

## Bronnelys 
; Books
* Boghossian, P. *Fear of Knowledge: Against Relativism and Constructivism*. Oxford University Press, 2006. Online review: Fear of Knowledge: Against Relativism and Constructivism
* Berger, P. L. and Luckmann, T., *The Social Construction of Reality : A Treatise in the Sociology of Knowledge* (Anchor, 1967; ).
* Best, J. *Images of Issues: Typifying Contemporary Social Problems*, New York: Gruyter, 1989
* Burr, V. *Social Constructionism*, 2nd ed. Routledge 2003.
* Ellul, J. ''Propaganda: The Formation of Men's Attitudes*. Trans. Konrad Kellen & Jean Lerner. New York: Knopf, 1965. New York: Random House/ Vintage 1973
* Ernst, P., (1998), Social Constructivism as a Philosophy of Mathematics; Albany, New York: State University of New York Press
* Gergen, K., *An Invitation to Social Construction*. Los Angeles: Sage, 2015 (3d edition, first 1999).

;Artikels
* Drost, Alexander. "Borders. A Narrative Turn – Reflections on Concepts, Practices and their Communication", in: Olivier Mentz and Tracey McKay (eds.), Unity in Diversity. European Perspectives on Borders and Memories, Berlin 2017, pp.&nbsp;14–33.
* 
* Mallon, R, "Naturalistic Approaches to Social Construction", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.).
* 
* Shotter, J., & Gergen, K. J., Social construction: Knowledge, self, others, and continuing the conversation. In S. A. Deetz (Ed.), *Communication Yearbook, 17'' (pp.&nbsp;3–33). Thousand Oaks, CA: Sage, 1994.

## Verwysings
Wide Angle Search for Planets

duimnael|250px|WASP-39b en sy moederster (kunstenaarsvoorstelling).

**WASP** of **Wide Angle Search for Planets** is ’n internasionale konsortium van verskeie akademiese organisasies wat met behulp van oorgangsfotometrie soektogte met uiters wye hoeke uitvoer na eksoplanete. ’n Versameling teleskope word gebruik om die hele lugruim te bestudeer – in die proses word miljoene sterre met ’n skynbare magnitude van tussen 7 en 13 tegelykertyd gemonitor.

## Beskrywing
WASP is die opsporingsprogram wat bestaan uit die Isaac Newton-groep, Instituto de Astrofísica de Canarias en ses universiteite in Brittanje. Twee robotsterrewagte, wat aaneenlopend werk, dek die noordelike én suidelike lugruim. **SuperWASP-North** is geleë by die Roque de los Muchachos-sterrewag op die berg met dieselfde naam in La Palma op die Kanariese Eilande. **WASP-South** is geleë by die Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag by Sutherland, in die droë Roggeveldberge van Suid-Afrika. Hulle gebruik agt wyehoekkameras wat die lugruim tegelykertyd dophou vir planeetoorgange. Omdat soveel sterre gelyk waargeneem word, kan seldsame oorgange opgespoor word.

Twee ander instrumente by die La Silla-sterrewag in Chili gebruik Doppler-spektroskopie om eksoplanete wat opgespoor is, se massa te bepaal. 

## Ontdekkings
Op 26 September 2006 het die span die ontdekking van twee eksoplanete aangekondig: WASP-1b (wentel elke 2,5 dae op ’n afstand van sowat 0,038&nbsp;AE, of 6&nbsp;miljoen&nbsp;km, om sy ster) en WASP-2b (wentel elke twee dae sowat driekwart van dié afstand van sy ster af).

Op 31 Oktober 2007 het die span die ontdekking van nog drie eksoplanete aangekondig: WASP-3b, WASP-4b en WASP-5b. Al drie het omtrent dieselfde massa as Jupiter en is so naby aan hul onderskeie sterre dat hul wentelperiodes minder as twee dae is. Dit is van die kortste wentelperiodes wat nog ontdek is. Omdat die planete so naby aan hul sterre is, is hul oppervlaktemperatuur vermoedelik meer as 2&nbsp;000&nbsp;°C. WASP-4b en WASP-5b is die eerste planete wat deur die navorsers in Suid-Afrika ontdek is.

In Augustus 2009 is die ontdekking van WASP-17b aangekondig. Dit is vermoedelik die eerste eksoplaneet wat nog ontdek is wat in ’n retrograde wentelbaan is, met ander woorde in die teenoorgestelde rigting as waarin sy ster roteer. Die ontdekte planete waarvan inligting beskikbaar is, is:

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Dhaba

[duimnael|Kos in 'n dhaba in [Punjab]]
'n **Dhaba** (alternatiewe spelling: **dhabba**, Hindi: ढाबा) is 'n tradisionele Indiese padrestaurant wat gewoonlik as 'n familie-onderneming bedryf word. Ook die etes, wat hier bedien word, is dikwels oor generasies in 'n familie oorgelewer. Die oorspronge van dhaba's, wat na die behoeftes van reisigers omgesien, strek enkele eeue terug in die verled, maar in die moderne tyd word dhaba's verbind met eetplekke wat langs Indiese grootpaaie aangetref en veral gewild geraak het by vragmotorbestuurders. 

Aangesien baie Indiese vragmotorbestuurders uit die Noord-Indiese Punjab-streek afkomstig is, 'n gewes met 'n kookkuns en musiektradisies wat orals in Indië gewaardeer word, word dhaba's tans vereenselwig met verfynde Noord-Indiese kookkuns. Hul konsep is intussen ook deur restaurante in stedelike omgewings, onder meer eetplekke in luukse hotelle, oorgeneem.

## Verwysings
Gorgona (Colombia)

**Gorgona** en **gorgonilla** is eilande in die Stille Oseaan naby die Colombiaanse kus. Hulle is onbewoon en behoort tot die munisipaliteit Guapi van die departement Cauca. Dit is 'n nasionale park.

## Geskiedenis
Francisco Pizarro het in 1527 op pad na Peru aan die eilandjies hulle naam gegee, maar hulle was reeds in prekolumbiaanse tydperk 'n skakel tussen Peru en Sentraal-Amerika. Daar is talle slange op die eiland wat vandag nog bestudeer word. Hulle het talle lede van Pizarro se bemanning gedood. Die naam *Gorgona* verwys na die Gorgone van die Griekse mitologie wat slange pleks van hare op hulle kop gehad het. Later het dit gunstelingeilande vir seerowers geword omdat daar beke met varswater voorhande is. Simon Bolivar het die eiland aan Frederico D'Croz geskenk vir sy hulp by die onafhanklikheid van Colombia. In 1959 het die Colombiaanse staat dit teruggekoop en dit tot 'n tronk gemaak. Daar het 2&nbsp;500 gevangene verbly.

In 1984 is die tronk gesluit en 'n jaar later is die eiland tot Nasionale Park verklaar. Dit het 'n gunstelingteiken vir ekotoeriste geword. In Augustus -September kan bultrugwalvisse gesien word omdat hulle langs die eiland trek.

Die eiland is voorgestel om tot wêrelderfgoed verklaar te word, maar dit is in die 30ste sitting van die wêrelderfgoedkommissie uitgestel.

## Geologie
Die eiland is ook belangrik vir die geologie. Dit is die enigste plek in die wêreld waar taamlik jong komatiïete aangetref word. Hulle stam uit die Paleogeen, terwyl komatiïete in Suid-Afrika uit die Argeïkum stam en die eerste komatiïete dalk reeds in die Hadeïkum gevorm is. 

## Sien ook 
* Malpelo

## Verwysings
Ringstertkardinaal

Die **ringstertkardinaal** (*Ostorhinchus aureus*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die westelike Stille Oseaan en die Indiese Oseaan, die Golf van Aden en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Ring-tailed cardinalfish* en was voorheen geklassifiseer as *Apogon aureus*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* https://www.fishbase.de/summary/Ostorhinchus-aureus.html
* http://eol.org/pages/224893/overview 

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Blomriet

Die naam **kanna** kan vir enige plant wat tot die genus *Canna* (**blomrietfamilie** *Cannaceae*) behoort, gebruik word. Die genus, wat 12 spesies insluit, is inheems in die tropiese dele van Noord-Amerika en Suid-Amerika. As sierplante het dit so gewild geword dat dit feitlik oor die hele wêreld versprei het, veral die spesie *Canna indica*.

duimnael|links|'n Kleurvolle voorbeeld van hierdie blomspesie.In Suid-Afrika word die benaming kanna ook gebruik vir plante wat tot ander genera behoort, byvoorbeeld vir verskeie Sceletium-spesies (familie **Aizoaceae**), veral die *Sceletium anatomicum* (kannawortel), *Sceletium expansum* en *Sceletium tortuosum*. In die Vrystaat word die benaming kanna ook gebruik om sekere vygiespesies soos die *Aridaria luteo-alba* aan te dui. Die kanna is 'n meerjarige kruidgewas met 'n knolagtige wortelstelsel.

Die enkelvoudige stamme is glad en word ongeveer 1,6&nbsp;m hoog. Die groot groen of rooi blare het duidelike veernerwige are. Die tweeslagtige blom bestaan uit drie vergroeide kroonblare en drie kelkblare. Die asimmetriese blomme kan rooi, geel, oranje of gespikkeld wees, terwyl vier van die kroonblaaragtige meeldrade onvrugbaar is. Daar is net een vrugbare meeldraad, wat ook 'n vrugbare helmhok het. Een van die onvrugbare meeldrade vorm die lip.

Kannas vermeerder baie vinnig en behoort elke jaar verdeel te word. Dit moet gewoonlik teen die einde van die winter geskied. Die ondergrondse deel van die stam word deurgesny en een of twee lote moet gelaat word. Die plant verkies baie son en genoeg water en blom in die somer tot in die herfs. Die plante vertoon pragtig wanneer hulle genoeg kompos en mis en baie water kry. Spesies wat gewilde sierplante geword het, is die *Canna indica*, *Canna warscewiczii* en *Canna iridiffora*.

## Spesies 
* *Canna bangii* Kraenzl.
* *Canna flaccida* Salisb.
* *Canna glauca* L.
* *Canna indica* L.
* *Canna iridiflora* Ruiz & Pav.
* *Canna jaegeriana* Urb.
* *Canna liliiflora* Warsz. ex Planch.
* *Canna lineata* Ciciar.
* *Canna paniculata* Ruiz & Pav.
* *Canna pedunculata* Sims
* *Canna tandilensis* Ciciar.
* *Canna tuerckheimii* Kraenzl.

## Verwysings 
## Bron 
* Wêreldspektrum, 1982,  band

## Eksterne skakels 
*
Dhumavati

duimnael|Dhūmāvatī
duimnael|Dhūmāvatī se yantra|links
**Dhūmāvatī** is 'n godin uit die Hindoemitologie. Sy is een van die Mahāvidyās.

Sy is lank en het 'n bleek gelaatskleur. Haar gesig is streng en sonder glimlag. Haar klere is dié van 'n weduwee. Dit is wit, sonder versiering en vuil. Haar hare is verslons. Sy het geen tande nie en het lang en hangende borste. Sy het 'n groot krom neus. Sy is honger en dors, baklei dikwels en ry op 'n raaf of sit op 'n strydwa. Sy hou 'n wan vas en soms 'n drietand.

Dhūmāvatī is die oudste van die godinne, die oumagees. Sy verteenwoordig die kennis wat deur harde langdurige ervaring verkry is en is die leermeesteres van lesse aangaande geboorte en dood. Die woord *dhuma* beteken rook. Sy verduister pleks van om te verlig. Sy verteenwoordig baie van die negatiewe magte van die lewe soos teleurstelling, frustrasie, vernedering, nederlaag, verlies, hartseer en eensaamheid. Aan vereerders wat daarin die Oumagodin herken, verleen sy geduld, volharding, vergifnis en loslating. Sy maak haar volgelinge tot groot leraars vir die mensdom.

## Verwysings
Pitar pak

[duimnael|'n oue man van [Kolkata wat besig is om 'Pinddaan' te uitvoer]]
**Pitar pak**, **Pitr Paksh** of **Pittpak** is 'n tydperk van 16 dae waartydens Hindoes hul voorouers aanbid en vir hulle 'Pinddaan' uitvoer. Dit is ook bekend as 'Solah Shraddha' en 'Apar Pak'. Hierdie tydperk word deur Hindoes as ongunstig beskou omdat die dood en dooie mense word aanbid. Om hierdie rede daar word geglo dat alle gunstige handelinge deur die spirituele magte gestaak is.

Na Pitar pak begin die Durga Puja fees in die Bengale en die dag na Pitar pak beteken gewoonlik die begin van die Navaratri fees.

## Verwysings
Elsenburg

**Elsenburg** is 'n beroemde Kaapse herehuis, oorspronklik in 1618 gebou deur sekunde Samuel Elsevier, tweede in bevel na goewerneur Willem Adriaan van der Stel. Die ou huis is in 1754 gebou en later herbou en verfraai deur Martin Melck. 

Vandag is die landgoed deel van die Departement Landbou van die Universiteit van Stellenbosch. Dit is bekend vir sy navorsing op die gebied van vrugtekwekerye, wynmakery en verwante onderwerpe.

## Bronne 
* Dannhauser, Diana: Navorsing dien die landbou. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 3, Maart 1989. ISSN 0491-4783
*