Tomas Tranströmer

**Tomas Gösta Tranströmer** (15 April 1931 – 26 Maart 2015) was 'n Sweedse digter, sielkundige en vertaler. Sy gedigte vang die uitgerekte Sweedse winters, die ritme van die seisoene, en die tasbare, atmosferiese prag van die natuur vas. Tranströmer se werk word ook gekenmerk deur die aanwesigheid van die geheimsinnigheid en wonder wat die alledaagse roetine van die lewe onderlê, 'n kenmerk wat dikwels 'n godsdienstige karakter aan sy gedigte verleen. Hy is al beskryf as 'n Christelike digter.

Tranströmer is geprys as een van die belangrikste Skandinawiese skrywers sedert die Tweede Wêreldoorlog. Kritici het sy poësie geprys vir die toeganklikheid daarvan, selfs in vertaling. Sy poësie is al vertaal in meer as 60 tale. Hy was die ontvanger van die 1990 Neustadt Internasionale Literatuurprys, die 2004 Internasionale Nonino-prys en die 2011 Nobelprys vir Letterkunde.

## Lewe en werk
### Vroeë lewe
Tranströmer is in 1931 in Stockholm gebore. Hy is grootgemaak deur sy moeder Helmy ('n onderwyseres), na haar egskeiding van sy vader Gösta Tranströmer, 'n redakteur. Hy ontvang sy sekondêre skoolopleiding aan die Södra Latin Gimnasium in Stockholm, waar hy poësie begin skryf. Sy eerste bundel gedigte, *17 dikter*, is in 1954 gepubliseer. Hy het sy opleiding voortgesit aan die Universiteit van Stockholm, en verwerf sy graad in sielkunde in 1956, met bykomende studies in geskiedenis, godsdiens en letterkunde.  Tussen 1960 en 1966 werk Tranströmer as sielkundige by die Roxtuna sentrum vir jeugmisdadigers, terwyl hy ook poësie skryf.

### Poësie
Tranströmer word beskou as een van die "mees invloedryke Skandinawiese digter(s) van onlangse dekades". in die Verenigde Koninkryk, gepubliseer is. In 1993 het Tranströmer 'n bondige outobiografie getiteld *Minnena ser mig* gepubliseer. 

Teen die middel-1960's het Tranströmer hegte vriende geword met die digter Robert Bly. Die twee het gereeld gekorrespondeer, en Bly sou weldra Tranströmer se gedigte in Engels vertaal. In 2001 het Bonniers, Tranströmer se uitgewer, *Air Mail* vrygestel, 'n werk wat bestaan uit Tranströmer en Bly se daaglikse korrespondensie oor persoonlike, eietydse en literêre aangeleenthede vanaf 1965 tot 1991 – in 'n styl wat duidelik aantoon watter hegte vriende die twee binne 'n betreklik kort tydperk geword het.

duimnael|regs|Tranströmer (regs) in 2007 saam met die Sweeds-Irakese kunstenaar Modhir Ahmed.

In die 1970's het ander digters Tranströmer daarvan beskuldig dat hy ontheemd is van sy eie era, aangesien hy nie openlik met sosiale en politieke kwessies in sy gedigte en romans omgaan nie. Sy werk lê egter duidelik binne en is 'n ontwikkeling op die Modernistiese en Ekspressionistiese/Surrealistiese taal van 20ste-eeuse poësie; sy duidelike, oënskynlik eenvoudige beelde uit die alledaagse lewe en veral die natuur openbaar 'n mistieke insig in universele aspekte van die menslike verstand. Een van sy gedigte is in 2003 tydens Anna Lindh se gedenkdiens voorgelees.

Tranströmer het onmiddellik na die Bhopal-gastragedie van 1984 daarheen gereis en saam met Indiese digters soos K. Satchidanandan deelgeneem aan 'n voorlesiing van gedigte buite die gasaanleg.

Tranströmer het in 1990 'n beroerte opgedoen wat hom gedeeltelik verlam gelaat het en sy spraakvermoë aangetas het; hy het egter deur die vroeë 2000's voortgegaan om gedigte te skryf en te publiseer. Een van sy laaste digbundels, *Den stora gåtan*, is in 2004 gepubliseer.

### Afsterwe
Tranströmer het op 26 Maart 2015 in Stockholm gesterf, minder as drie weke voor sy 84ste verjaardag.

## Lys van werke
;Digbundels
* *17 dikter*, Bonniers, 1954
* *Hemligheter på vägen*, Bonniers, 1958
* *Den halvfärdiga himlen*, Bonniers, 1962
* *Klanger och spår*, Bonniers, 1966
* *Mörkerseende*, Författarförlaget, 1970
* *Stigar*, Författarförlaget, 1973
* *Östersjöar*, Bonniers, 1974
* *Sanningsbarriären*, Bonniers, 1978
* *Det vilda torget*, Bonniers, 1983
* *För levande och döda*, Bonniers, 1989
* *Sorgegondolen*, Bonniers, 1996
* *Fängelse*, 1959
* *Den stora gåtan*, Bonniers, 2004

;Ander
* *Minnena ser mig*, Bonnier, 1993, prosa memoirs
* *Air Mail: Brev 1964-1990*, Bonnier, 2001, korrespondensie met Robert Bly
* *Galleriet: Reflected in Vecka nr. II* (2007), 'n kunsboek deur Modhir Ahmed

## Vertalings van sy werk 
;in Afrikaans
* *Alles keer om* - vertalings uit Tomas Tranströmer se oeuvre deur De Waal Venter (2021)

;in ander tale
* Hanns Grössel het verskeie van Tranströmer se werke in Duits vertaal.
* Roberto Mascaró het verskeie van Tranströmer se werke in Spaans vertaal. 
* Morteza Saghafian het verskeie van Tranströmer se werke in Persies vertaal.
* Maria Cristina Lombardi het sommige van Tranströmer se werke in Italiaans vertaal. 
* Jacques Outinnhet sy gedigte in Frans vertaal.
* Milan Richter het die versamelde verse van Tranströmer in Slowaaks vertaal (Medzi allegrom a lamentom, 2001).

## Eerbewyse en pryse
duimnael|Tranströmer en Barbro Lindgren tydens die 2014 Astrid Lindgren Gedenkprys
*1966: Bellman-prys (Swede)
*1981: Petrarca-Preis (Duitsland)
*1990: Neustadt International Prize for Literature (VSA)
*1990: Letterkundeprys van die Nordiese Raad vir *För levande och döda* (Nordiese lande)
*1991: Nordiese prys van die Sweedse akademie (Swede)
*1992: Horst Bienek-prys vir Poësie (Duitsland)
*1996: August-prys vir *Sorgegondolen* (Swede)
*1998: Jan Smrek-prys (Slowakye)
*2003: Struga Poësie Aande Goue Krans (Masedonië)
*2004: Internasionale Nonino-prys (Italië)
*2007: The Griffin Trust, Lifetime Recognition Award (Griffin Poetry Prize) (Kanada)
*2011: Titel van Professor (), toegeken deur die kabinet van Swede (Swede)
*2011: Nobelprys vir Letterkunde (Swede)

Ander toekennings sluit die Övralid-prys en die Sweedse toekenning van die Internasionale Forum vir Poësie in.

## Verwysings
## Eksterne skakels
*The Official Tomas Tranströmer Website
* Petri Liukkonen. "Tomas Tranströmer". *Books and Writers*
* Biografie en gedigte op Poets.org
*Lys van werke
* Biografiese profiel op die Bloodaxe Books webtuiste
* Griffin Poetry Prize Lifetime Recognition tribute, including audio and video clips
* *Sorrow Gondola* vertaal deur Patty Crane, met 'n essay deur David Wojahn, brief van Jean Valentine, en meer in *Blackbird*, Lente 2011, Vol. 10, No. 1.
*  Vertalings deur Robert Archambeau en Lars-Håkan Svensson.
* *Poetry Fix* video oor Tranströmer
* "Wonderful Centipedes: The Poetry of Tomas Tranströmer", Niklas Schiöler, *Berfrois*, 12 Oktober 2011
* Steven Ford Brown. "An Afternoon With Tranströmer In Stockholm", *Boston Area Small Press and Poetry Scene*, 15 Oktober 2011