open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
211 v.C.

## Gebeure 
*Die Romeine sluit 'n bondgenootskap met Aetolia en steun hulle in hulle stryd met die Masedoniërs.
## Sterftes 
* Gnaeus Cornelius Scipio Calvus, Romeinse generaal, staatsman en broer van Publius Cornelius Scipio
* Manius Pomponius Matho, Romeinse generaal, konsul en oupa van Scipio Africanus
* Publius Cornelius Scipio, Romeinse generaal, konsul en prokonsul gedurende die Tweede Poeniese Oorlog

## Verwysings
Strepieskepper

'n **Strepieskepper** (of *Two-striped skimmer* en *White-lined skimmer* soos dit in Engels bekend staan), is 'n naaldekoker, *Orthetrum caffrum*, en behoort tot die familie van *Libellulidae*.

## Voorkoms 
Liggaamslengte: 40-41 mm. Agtervlerklengte: 28.5-29.5 mm.
Die mannetjie is ligblou. Albei geslagte het twee wit torakale strepe en 'n opvallende wit streep tussen die vlerke. Die enigste ander spesie met twee kantstrepe is die groter *Orthetrum julia capicola* wat minder duidelike strepe het, en 'n grys (nie wit) streep tussen die vlerke.

## Habitat 
Die spesie kom voor by byna alle vorme van varswaterhabitatte (bv. stadig-vloeiende riviere, moerasse, vleie, permanente en tydelike poele, damme, klein dammetjies en fonteine). Hulle sit gewoonlik op lang grasse en riete langs strome en riviere.

## Verwysings
244 v.C.

## Gebeure 
*Brundisium word gestig. Dit bedreig die ekonomiese en strategiese posisie van Tarentum.

## Verwysings
169 v.C.

## Gebeure 
*In Tarentum en Scolacium word 'n Romeinse kolonie gestig. Dit is 'n gevolg van die beleid van die Gracchi en bedoel om die Griekse suide meer Romeins te maak. 
*Hoëpriester Menelaus staan Antiochus IV toe om die tempel van Jerusalem te plunder. Alles wat waarde het word gesteel.

## Verwysings
327 v.C.

## Gebeure 
### Italia
*Die inwoners van Campania is ontevrede oor die stigting van 'n Romeinse kolonie in Fregellae en verdryf die koloniste. Rome verklaar oorlog, net teen Napels, maar die Samniete steun die Campaniërs en Napolitane. Dit lei tot wat die Tweede Samnietiese Oorlog genoem word. (Oor die eerste omtrent 341 is baie min bekend).
*Claudius Marcellus, wat in 331 konsul was, word as *dictator* aangewys. Die augures staan dit egter teen en dit veroorsaak 'n interregnum.
### Persië
*Alexander se troepe beset die Rots van Ariamazes in Sogdiana.

## Verwysings
Arnold Blumer

**Arnold Blumer** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer. Hy is op 2 Desember 1945 gebore as die oudste van sewe kinders in 'n Duitse interneringskamp in die destydse Rhodesië (tans Zimbabwe).

## Lewe en werk 
Sy pa is Wilhelm Blumer, 'n Estlander wat as Lutherse sendeling in Duits-Oos-Afrika (tans Tanzanië), diens gedoen het. Sy ma is Elizabeth, 'n Duitse vrou wat sy pa in Tanzanië ontmoet, waar hulle getroud is. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog word hulle in Rhodesië geïnterneer. In 1950 word sy pa Lutherse predikant op Philippi op die Kaapse Vlakte, waar Arnold Afrikaans aanleer. In 1961 keer die gesin terug na Duitsland, maar Arnold keer ná sy hoërskoolopleiding na Suid-Afrika terug. Die vernaamste rede vir sy terugkeer is om diensplig in die Duitse Weermag te ontduik en hy kry dus 'n permit vir buitelandse studie. Hy studeer Duits en Drama aan die Universiteit van Kaapstad by onder andere Robert Möhr. By hierdie universiteit verwerf hy 'n M.A.-graad en 'n D.Phil.-graad.

Hy word 'n dosent in Duits aan die Universiteit van Stellenbosch en word later bevorder tot senior lektor. In 1983 is hy die regisseur van Etienne van Heerden se eerste kabaret, “*Onder ekstreme provokasie*”, waarin hy self 'n kameerol speel. Sy belangrikste bydrae tot die kabaret is egter sy vertalings van Duitse dramas, dialoë, monoloë en liedtekste van onder andere Berthold Brecht, Botho Strauss en Heiner Müller in Afrikaans. Hy skryf ook talle artikels oor die Duitse en Afrikaanse teater wat in tydskrifte en ander publikasies gepubliseer word. Vir die *South African Theatre Journal* dien hy op die adviserende raad. Van tyd tot tyd skryf hy resensies vir *Die Burger* en hy dien ook as beoordelaar vir die Fleur du Cap-toekennings. Op 4 Julie 2004 is hy onverwags oorlede.

## Skryfwerk 
Hy stel die bundel van vertalings van Brecht se liedtekste saam onder die titel “***Brecht sing Afrikaans***”, waarin meestal sy eie vertalings maar ook enkele vertalings van ander (insluitende Hennie Aucamp, Johann van Heerden, Barend J. Toerien en Fred Steyn) opgeneem word. Günter Grass se roman “***Kreeftegang***” vertaal hy ook in Afrikaans. Sy vertaling van Franz Kafka se “*A report to an Academy*” word onder andere in 2013 as “*Na-aap*” by Aardklop opgevoer. Hy vertaal ook Breyten Breytenbach se “*Seisoen in die paradys*” en A.H.M. Scholtz se “*Vatmaar*” en “*Langsaan die vuur*” in Duits, waarna dit in Duitsland uitgegee word.

## Publikasies 
* **1989** - Brecht sing Afrikaans (samesteller)

## Vertalings 
* **2003** - Kreeftegang – Günter Grass

## Verwysings
Nikolaus Pevsner

**Sir Nikolaus Bernhard Leon Pevsner** CBE FBA (* 30 Januarie 1902 in Leipzig, Duitsland; † 18 Augustus 1983 in Londen) was 'n Duitse kunshistorikus wat hom in 1933 weens sy Joodse afkoms as politieke vlugteling in die Verenigde Koninkryk gevestig het. Hier het Pevsner, wat hom oorspronklik veral met barok-skilderkuns besig gehou het, begin om op kontemporêre boukuns te fokus.

As 'n redakteur van die tydskrif *Architectural Review* en as akademikus is Pevsner veral verbind met sy rustelose pogings om die Britse publiek van die noodsaaklikheid van 'n besonder streng toepassing van modernistiese argitektuur te oortuig. Nogtans was hy een van die stigterslede van die *Victorian Society*, 'n vereniging wat in 1957 in die lewe geroep is om sommige van Londen se ikoniese Victoriaanse geboue van sloping te red.

Pevsner se belangrikste nalatenskap is egter sy omvattende reeks werke oor die boukuns van Engeland, *The Buildings of England* - 'n projek waarby hy vanaf die begin in 1945 tot met sy afsterwe in 1983 betrokke was en waarvan hy 32 boekdele alleen en 'n verdere tien in samewerking met ander outeurs geskryf het.

Die boukuns van Londen is aanvanklik in twee boekdele behandel. Die eerste hiervan, getitel *London*, is in 1952 gepubliseer en was aan argitektuur buite die *City of London* en die *City of Westminster* gewy. Pevsner se omvattende navorsing oor en gedetailleerde beskrywings van geboue in die Britse hoofstad het van die boek 'n standaardwerk oor Londense argitektuur gemaak. Net so baanbrekend was die werk se handige sakformaat.

Voortgesette hersiening van die materiaal en die Britse hoofstad se onstuimige groei het die aantal boekdele oor Londen intussen tot ses laat groei. Ondanks Pevsner se reputasie as nugtere akademikus is sy werke vol van lewendige beskrywings soos *the South Bank is brutalism at its most brutal*. Hierdie besondere skryfstyl het die pad gebaan vir een van sy mees uitgesproke medeskrywers, Ian Nairn, wie se gids oor Londen (''Nairn's London'', 1968) intussen kultstatus geniet.

## Verwysings
Madagaskar-lipvis

Die **Madagaskar-lipvis** (*Macropharyngodon vivienae*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan rondom Madagaskar en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Madagascar wrasse*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 11&nbsp;cm lank en vreet klein, bodem ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bronnelys 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakels 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=13140&genusname=Macropharyngodon&speciesname=vivienae&AT=Macropharyngodon+vivienae&lang=English
Elsie Ballot

**Elsie Josina Ballot** (Ladysmith, Natal, 11 Junie 1849 – Durban, 15 Mei 1930) was ’n Suid-Afrikaanse weldoener.

Sy was die dogter van Paul M. en Rachel Jacomina Bester. In 1866 trou sy met Alexander March Robertson, stigter van die eerste sterrewag in die ZAR by Rolfontein naby Amersfoort. Twee seuns is uit hierdie huwelik gebore, van wie die oudste, Alfred George Robertson, voorsitter word van die eerste Transvaalse Provinsiale Raad ná die stigting van die Unie en ook van 1917 tot 1924 administrateur van Transvaal is. 

In 1903 kom Robertson te sterwe en vier jaar later trou sy met John Ballot, ’n mineraloog. Hy slaag daarin om 'n fortuin te maak deur die ontwikkeling van die nuwe metodes van mineraalwinning, en van 1907 tot 1922 is hulle meesal oorsee. Hy het sakebelange in Londen en in New York, waar hy in 1922 oorlede is. Die geld wat hy uit sy ontdekkings gemaak het, stel haar in staat om studiebeurse in te stel en 'n nasionale weldoener te word. 

In 1922 keer sy permanent na Suid-Afrika terug en van daardie jaar af tot haar dood agt jaar later verleen sy gedelike steun vir die bou van 'n hospitaal en 'n niesektariese kerk op Amersfoort. Haar testament maak voorsiening vir die instelling van die Elsie Ballot-studiebeurse ten einde belowende jong manne in staat te stel om 'n twee- of driejarige studiekursus aan die Universiteit van Cambridge te volg. Kandidate word gekeur op grond van hul akademiese prestasies en goeie karaktereienskappe. In 1934 word die eerste toekennings gedoen. 

Sy was, volgens C.M.A. Bennett in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*,  'n patriotiese Suid-Afrikaner, 'n sterk ondersteuner van die politieke sienswyse van genl. Louis Botha en genl. Jan Smuts, en iemand wat daarna gestreef het om die vriendskapsverhouding tussen Engels- en Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners te bevorder. Sy was 'n beskaafde dame wat baie rondgereis het en lief was vir klassieke musiek en mooi juwele. Hoewel ietwat eksentriek in haar optrede en baie uitgesproke, was sy nietemin dinamies, vrygewig en idealisties. Sy is begrawe in die Stellawood-begraafplaas, Durban. 

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Jacobus Frederik Botha

**Jacobus Frederik Botha** die oue (Kaapkolonie – Humpata, Angola, Januarie 1915), was 'n bemiddelde boer en leier van die derde en laaste Dorslandtrek. 

Sy geboortedatum is vergete en van sy jeugjare is niks bekend nie, maar hy bevind hom teen 1864 in Soutpansberg. Op 24 April 1877 verlaat hy sy plaas en trek met agt families in agt waens van Daniël Robbertse se plaas Dwarsspruit na die Krokodilrivier om hom by ander trekkers aan te sluit. Die trek verloop voorspoedig tot by die eerste waterplek, Tlabala, en vertoef daar terwyl Botha die pad op die spoor van vorige trekkers verken tot by Inkuane. Hy kom onder die besef van hul teenspoed en laat gevolglik vier waens met twee spanne osse trek tot by die volgende waterplek. Daarna laat hy die oorblywende vier haal. So word Inkuane, Tlakane en eindelik Meersrivier bereik. 

Hy lei sy mense sonder noemenswaardige verliese verder na Sibbetonsdrif, waar hy hulle nie meer bymekaar kon hou nie en hulle groepe vorm en hul by ander leiers aansluit. Hulle dwaal hierna in die streek suid van die Okavangorivier rond, verduur nood en ellende en ly swaar verliese totdat al die oorlewende trekkers in Februarie 1878 op Leeuwpan bymekaarkom, die beweging herorganiseer en Botha tot algemene kommandant kies. 

Hy laat trekregulasies opstel en stuur verkenners uit wat eindelik die fonteine op Otjitunduna ontdek, waar die trekkers 'n tydelike nedersetting, Rusplaas, stig. Botha beywer hom onvermoeid vir die saak van die trekkers, laat die voorrade haal wat van Kaapstad na Walvisbaai gestuur is om hul ellende te lenig, en onderhandel met W.C. Palgrave en andere om 'n geskikte nedersettingsgebied te verkry. Toe sy pogings faal, stuur hy W.W. Jordan as onderhandelaar na die Portugese goewerneur en verkry van hom toestemming dat die trekkers hulle op Humpata kan vestig. 

Botha trek met 55 gesinne en 61 waens oor die Kunenerivier en kom op 4 Januarie 1881 op Humpata aan. Daar word 'n nedersetting gestig waarvan hy landdros is tot sy dood. 

Botha was, volgens prof. G.P.J. Trümpelmann in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, ongetwyfeld die bekwaamste leier van die Dorslandtrekkers en hy is as kommandant gekies vanweë die agting wat hy geniet het. In sy optrede was hy altyd besadig, ferm en onbaatsugtig. Hy het getrek ter wille van sy geloof en sy politieke beginsel om nie onder die Britse vlag te leef nie. 

Botha was getroud met Maria Aletta Grobler van die Kaapkolonie en het vier kinders gehad. In 1881 het sy vyftienjarige dogter Jacomina met die Portugese bevelhebber van die pos, kol. Artur da Peiva, in die huwelik getree. 

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel III*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Pieter Bos

[duimnael|regs|300px|Ds. Pieter Bos (met die hoed), 'n [Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde predikant, as krygsgevangene op Ceylon.]]

**Pieter Bos** (Schiedam, Nederland, 22 Oktober 1859 – Louis Trichardt, Transvaal, 21 September 1923) was 'n boekhouer en daarna baanbrekersendeling van die Gereformeerde Kerk. 

Hy is in Nederland opgevoed en kom daarna op 37-jarige leeftyd na Suid-Afrika en vestig hom as boekhouer in Pretoria. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog (1899-1902) word hy as krygsgevangene na Brits-Indië verban. In 1904 begin Bos onder toesig van die kerkraad van die Gereformeerde kerk Pretoria met sendingwerk onder die swartmense in die township en in die distrik van Pretoria. 'n Swart gemeente word op Middelbult gestig en hiervandaan brei die werk uit na die Maletsi-reservaat naby Pietersburg, waar ook 'n gemeente gestig word die heel eerste gemeentes van die Gereformeerde Kerk onder die swart mense in Suid-Afrika. 

Hoewel Bos nooit 'n swart taal kon praat nie, het hy nietemin deur middel van tolke baanbrekerswerk gedoen. Van 1907 af oriënteer hy hom in die teologie onder leiding van dr. S.O. Los, predikant in Pretoria. Kragtens art. 8 van die Kerkorde wat voorsiening maak dat persone met buitengewone natuurlike begaafdheid sonder akademiese studie beroepbaar gestel word, word Bos in 1910 deur sy kerk se Sinode met die oog op die sending as predikant toegelaat. In dieselfde jaar word hy deur die Gereformeerde kerk Pretoria as sendeling beroep en die sendingarbeid in Pretoria en omgewing en die Maletsi-reservaat as eintlike sendingterrein aan hom opgedra. So word hy die eerste heeltydse sendeling van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika. 

Sy arbeid is veral toegespits op die Vendas in die Soutpansberg. In 1911 koop hy en sy vrou die plaas Dundee en in 1915 die plaas Uniondale in die distrik Soutpansberg. Hoewel in getalle bereken Bos se sendingarbeid nie groot resultate bereik nie, is sy arbeid van groot belang, volgens B. Spoelstra in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Hy doen baie deeglike werk en juis die hoë vereistes wat hy stel voordat hy bekeerlinge tot die doop toelaat, verhinder die snelle uitbreiding van die kerk. Jare lank bly die gebied van Louis Trichardt die vernaamste sendingveld van die Gereformeerde Kerk. Volgens Spoelstra was Bos 'n mensliewende persoon met so 'n sterk verantwoordelikheidsgevoel, vaste geloof en taai deursettingsvermoë dat hy onder moeilike fisieke omstandighede steeds volhard het, selfs wanneer sy eie kerkgenote hul teen die sending verset het.

## Bronne 
* Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Francis Balfour

**Francis Richard Townley Balfour** (Sorrento, Italië, 21 Junie 1846 –Skanhill, Dublin, Ierland, 3 Februarie 1924) was ’n Anglikaanse biskop.

Balfour was die seun van Blayney Townley Balfour en sy vrou, Elizabeth Catherine Reynell van Townley Hall, graafskap Louth, Ierland. Balfour gaan na Harrow School en Trinity College, Cambridge. Ná sy teologiese opleiding aan die Cuddesdon College word hy bevestig en doen klerikale werk in Engeland. 

In 1876 kom hy in Bloemfontein aan as kapelaan vir die biskop en doen ook sendingwerk in Basoetoland (Lesotho). In 1884 word hy kanunnik van Bloemfontein en doen pionierswerk op die Kimberleyse diamantvelde. Van 1887 tot 1889 is hy leraar van Harrismith. In 1890 word hy kapelaan vir die polisie van die British South Africa Company op die Pioniersekspedisie in daardie jaar van Betsjoeanaland na Masjonaland. Hy is die eerste Anglikaanse priester in Salisbury en bou die eerste kerk van enige kerkgenootskap daar. Hy doen mee aan die bouwerk en maak self baie van die toerusting. Gedurende 1891-92 neem hy waar as vikaris-generaal in die afwesigheid van biskop G.W.H. Knight-Bruce. 

Balfour se vernaamste werk was egter in Basoetoland. Hy werk eers op Thlotse waar hy al sy besittings in die Ontwapeningsoorlog (Gun War) van 1880 verloor en van 1894 tot 1922 is hy in bevel van die sendingposte by Sekuba en Thlotse. Hy is aartsdeken van Bloemfontein van 1901 tot 1906 en van Basoetoland van 1906 tot 1922. In 1910 word hy aangestel as assistentbiskop van Bloemfontein. 

Balfour het nooit getrou nie. Hy was gewild by mense van alle rasse alhoewel hy beskeie van geaardheid was, volgens B.R. Langham-Carter in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Hy het 'n privaat inkomste gehad en het die meeste van sy geld weggegee. Hy het die oprigting van die Thlotse-kerk gefinansier, asook baie sendinggeboue en die toring van die Bloemfonteinse katedraal. Hy het eenvoudig geleef en het nie vir hom 'n huis in Basoetoland gebou nie, maar was tevrede om in 'n rondawel te bly. 

Hy het die dierelewe liefgehad, was 'n ywerige plantkundige en het baie bome aangeplant in droë streke van Basoetoland en die Oranje-Vrystaat. Nieteenstaande sy skraal liggaamsbou het Balfour oor liggaamskrag beskik wat hom in staat gestel het om 'n harde lewe te lei en vir meer as 40 jaar moeilike reise te perd en te voet te on-derneem. Hy was die model vir die beeld van die Heilige Franciskus in sy gedenkvenster in die Bloemfonteinse katedraal en word ook herdenk deur 'n kruis langs die pad in Basoetoland.

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Kameroenberg

duimnael|links|Reliëfkaart vaan Kameroenberg
**Kameroenberg** (Engels: *Mount Cameroon* Frans: *Mont Cameroun*) is 'n bergmassief in Afrika wat in die weste van Kameroen naby die kus van die Golf van Guinee geleë is. Met sy hoogte van 4&nbsp;040 meter is dit die hoogste berg in Wes-Afrika en Kameroen, asook die vierde hoogste alleenstaande berg in Afrika. Die massief bestaan uit die twee vulkane: *Fako* en *Etinde*. Tussen 1884 en 1918 is die berg *Albertspitze* (ná Prins Albert van Sakse-Koburg en Gotha) genoem.

Kameroenberg is op die grens tussen Wes- en Sentraal-Afrika aan die Golf van Guinee se buiging geleë en maak deel uit van 'n lyn van aktiewe vulkane wat daarnaas nog die eilande São Tomé, Príncipe, Bioko en Annobón insluit. In Kameroen se volkslied word na die berg as *Buea-Berg* verwys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Marthinus Bergh

**Marthinus Bergh** (Kaap, 2 November 1696 – Kaap, Desember 1741) was landdros van Stellenbosch.

Hy was die neënde kind van die ontdekkingsreisiger Olof Bergh, en sy vrou, Anna de Koning. Soos so baie ander jong manne van sy tyd, tree Bergh in April 1711 op vyftienjarige leeftyd as soldaat by die VOC in diens. In teenstelling met sy vader, wat 'n militêre loopbaan gekies het en toe die bevelvoerder aan die Kaap was, gaan Bergh spoedig oor na 'n siviele loopbaan en in Oktober 1714 word hy 'n klerk in die
"secretarie" van die Raad van Justisie. In Desember 1720 word hy bevorder tot boekhouer en word terselfdertyd aangestel as adjunk van die fiskaal.

Op 30 September 1721 volg hy Jacob Voet op as landdros van Stellenbosch en Drakenstein met sy hoofkwartier op Stellenbosch. Op 8 Desember 1722 dien Bergh 'n memorie by die Politieke Raad in waarin hy versoek om tot onderkoopman verhef te word. Die Raad staan dit toe en verhoog sy salaris tot 40 gulde per maand. Ná 'n verblyf van ietwat langer as ses jaar op Stellenbosch, keer Bergh in Januarie 1728 na die Kasteel terug toe die Raad hom aanstel as "winkelier".

In die Kaap speel hy 'n aktiewe rol in die bestuursliggame, en reeds in Desember 1728 word hy weesmeester. In Mei 1735 kry hy sitting in die Raad van Justisie en op 1 Oktober 1737 volg hy in sy vader se voetspoor toe hy lid van die Politieke Raad word. Vier maande later volg sy bevordering tot die rang van koopman, 'n pos waarin hy tot sy dood werksaam bly.

Bergh is op 20 Augustus 1719 getroud met Catharina Ley, 'n dogter van Michiel Ley en sy vrou, Engela Breda. Twee kinders is uit dié huwelik gebore. Bergh se seun, Olof Martin Bergh, was later sekretaris van die Politieke Raad, terwyl sy kleinseun Marthinus Adrianus Bergh landdros van Stellenbosch en een van die leiers van die Kaapse Patriotte was.

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Aaron Arrowsmith

duimnael|Aaron Arrowsmith

**Aaron Arrowsmith**, (Winston, Durham, Engeland, 14 Julie 1750 – Londen, 23 April 1823) was ’n kartograaf en uitgewer van landkaarte.

Arrowsmith moes reeds op jeugdige leeftyd self die mas opkom weens sy vader se vroeë dood. Sy moeder trou weer, maar die stiefvader bring die kinders se erfdeel deur. Ná 'n skamele opleiding gaan hy omstreeks 1770 na Londen waar hy eers in die landmeetkunde en daarna as kaarttekenaar werksaam is. In 1790 publiseer hy die eerste van sy eie kaarte, wat sy lang en voortreflike reeks van ongeveer 200 landkaarte van baie dele van die aardbol inlui. Sy werk word gekenmerk deur akkuraatheid, die betroubaarheid van sy inligtingsbronne en die goeie gehalte van die gravering.

Hy word deur sy seuns, Aaron en Samuel, en sy neef John Arrowsmith (1790–1873) bygestaan. Ná Arrowsmith se dood sit die seuns die sakeonderneming voort totdat Samuel in 1839 oorlede is, toe John (wat ná die dood van sy oom op eie houtjie voortgegaan het) na die firma terugkeer en dit vir die res van sy lewe bestuur.

## Belangrikste kaarte 
Die belangrikste kaarte van suidelike en Suid-Afrika wat deur Aarrowsmith geteken is, is "Colony Cape Good Hope from Mr Barrow's Survey", 1 Maart 1802, uitgegee deur Cadell en Davies (250 x 200&nbsp;mm) waarvan 'n verdere uitgawe in 1805 gepubliseer word; "Africa", 1 November 1802, gepubliseer op vier blaaie van ongeveer 700 x 630&nbsp;mm elk, waarvan twee suid van die ewenaar is. Dit is opgedra aan die "Committee and Members of the British Association for Discovery in the Interior Parts of Africa". Ander uitgawes verskyn tot in 1811. "Cape of Good Hope", 1 November 1805, is opgedra aan kapt. Carmichael Smith, R.E., gepubliseer op vier blaaie van 710 x 610&nbsp;mm elk en waarvoor inligting in groot mate verkry is uit John Barrow se kaart in sy *Travels*, deel I, 1801. Verder is daar "Cape of Good Hope", 1 Januarie 1807 (385 x 255&nbsp;mm) deur Longman, Hurst, Reese en Orme uitgegee; "Cape of Good Hope", 20 Januarie1812, wat slegs die Kaapse Skiereiland en Valsbaai op 'n groot skaal (820 x 650&nbsp;mm) dek en "South Africa delineated from various documents", 10 Maart 1815 (940 x 810&nbsp;mm), met 'n inlas van Delagoabaai in die onderste regterkantse hoek. "Cape of Good Hope", 1817, word deur A. Constable & Kie. in Edinburg uitgegee, met 'n heruitgawe in 1823 (250 x 200&nbsp;mm). Ná Arrowsmith se dood gee sy seuns Aaron en Samuel die "Map of Cape of Good Hope", 1825 (300 x 220&nbsp;mm), uit. Verdere uitgawes verskyn in 1828 en in 1845.

Arrowsmith was getroud en het minstens twee seuns gehad.

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Henry Barber

duimnael|regs|170px|Henry Mitford Barber.

[duimnael|regs|250px|[Barberton, genoem na Barber en sy broer, in die 1880's.]]

**Henry Mitford Barber** (vanaf **Mitford-Barberton**) (Highlands, Grahamstad, 7 September 1850 – Eldoret, Kenia, 25 Mei 1920) was 'n jagter, ontdekkingsreisiger en sakeman. Die dorp Barberton is na hom en sy broer genoem.

Barber was die jongste seun van Frederick William Barber en sy vrou, Mary Elizabeth Bowker. Nadat hy tuis onderrig is, sluit Barber hom in 1870 by sy broer Frederick Hugh Barber op die diamantvelde van Griekwaland-Wes aan, waar hy aansienlike sukses behaal, veral by die Colesberg-koppie. Aangesien hy 'n goeie jagter, 'n uitmuntende skut (hy het die veelgesogte Wimbledon-penning verower) en 'n geesdriftige natuurkenner was, doen hy later mee aan sy broer se jagtogte in die Kalahari en Matabeleland, waar hy tydens sy reise verskeie nuwe soorte vlinders ontdek het, wat later na hom genoem is. 

Gedurende die jare 1873–'74 verken hy die streke Waterberg en Soutpansberg en later (1876) besoek hy Matabeleland. Eenkeer word hy deur 'n buffel by die Gwaairivier gegaffel waarna sy broer hom drie maande lank sonder hulp verpleeg. In 1884 ontdek Barber en sy broer Fred winsgewende gouderts op staatsgrond in die De Kaap-vallei in die indertydse Oos-Transvaal en die dorp Barberton word na hulle genoem. 

Toe goud aan die Witwatersrand ontdek word, vergesel hy sy broer na dié gebied waar hulle die eerste skag op die Rand grawe en by die stigting van die Ferreira-mynmaatskappy betrokke is. Barber word ook 'n direkteur van die Delagoabaai-beleggingsmaatskappy. In 1912 emigreer hy na Kenia, waar hy verskeie plase koop en koffie op groot skaal aanplant. 

Barber was 'n ywerige sportman en 'n geharde pionier met 'n wye kennis van suidelike Afrika en bedeeld met 'n gesellige, selfstandige en vreeslose geaardheid, volgens J.T. Leverton in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*.

Hy trou in 1894 met Mary Layard Bowker en hulle het vier seuns, van wie Ivan Mitford-Barberton, die beeldhouer, in Houtbaai gewoon het. In 1916 verander hy sy van na Mitford-Barberton.

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
*  Biografie van Barber. URL besoek op 5 Mei 2016.
Fred Barber

duimnael|regs|180px|Frederick William Barber.

**Frederick William (Fred) Barber** (Nottingham, Engeland, 20 Januarie 1813 – Grahamstad, Kaapkolonie, 2 Januarie 1892) was ’n Oos-Kaapse grenspionier en skeikundige.

Barber was die seun van Thomas Barber, befaamde portretskilder, en sy vrou, Mary Atherstone. Hy gaan skool aan Eton en op die Vasteland. Saam met dr. W.G. Atherstone emigreer hy in 1839 na Suid-Afrika en trou in 1845 met Mary Elizabeth Bowker, 'n dogter van Miles Bowker. Hy het twee seuns, Frederick Hugh Barber en Henry Mitford Barber, en 'n dogter gehad. (Die dorp Barberton is na albei sy seuns genoem.)

Barber besit aanvanklik 'n skaapplaas in die omgewing van Graaff-Reinet, maar gaan later na die Grahamstadse distrik om sy skaapboerdery voort te sit waar hy op die voorgrond tree tydens die skermutselinge met die vyandige Xhosastamme. Hy neem deel aan die Sewende Grensoorlog (1846–'47) en vir sy dienste gedurende die Agtste Grensoorlog (1850–'53) word die plaas Lammermoor naby Queenstown aan hom toegeken. 

Toe diamante ontdek word, vertrek hy in 1869 na Kimberley en is een van die eerste kleim-eienaars op die De Beerperseel. Hy is taamlik suksesvol en delf ook diamante aan die Vaalrivier, Dutoitspan en Bultfontein. Uiteindelik keer hy terug na Bristol, Engeland, waar hy fotografie beoefen en gereeld in tydskrifte skrywe oor grondontleding en algemene skeikunde. Barber was lief vir studie, godsdienstig, joviaal en gevat in sy gesprekke, aldus dr. B.J.T. Leverton in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*.

## Bronne 
*  De Kock, W.J. (hoofred. tot 1970) en Krüger, prof. D.W. (hoofred. sedert 1971). 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Rooiwang-lipvis

Die **Rooiwang-lipvis** (*Thalassoma genivittatum*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan by Mauritius en aan die ooskus van Afrika tussen die suide van Mosambiek en die suide van kwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Redcheek-wrasse*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 20&nbsp;cm lank en vreet bodem ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=25809&genusname=Thalassoma&speciesname=genivittatum&AT=Thalassoma+genivittatum&lang=English

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
77 v.C.

## Gebeure 
*Duṭṭhagāmani se broer Saddhārissa volg hom op as koning van Kalyāṇi, wat oor die eiland van Sri Lanka heers.
*Sertorius wat die opstand in Hispania lei, verslaan Pompeius en sluit 'n bondgenootskap met Mithridates VI van Pontus.

## Sterftes 
*Saddhārissa, koning van Kalyāṇi, wat oor die eiland van Sri Lanka heers

## Verwysings
Frederick Hugh Barber

duimnael|regs|200px|Frederick Hugh Barber.

**Frederick Hugh Barber** (Graaff-Reinet, 8 Januarie 1847 – Eldoret, Kenia, 19 Mei 1919) was ’n Suid-Afrikaanse ontdekkingsreisiger, delwer en sakeman.

Barber was die oudste seun van Frederick William Barber en sy vrou, Mary Elizabeth Barber. Barber gaan skool aan die St. Andrew-kollege, Grahamstad, en trou in 1898 met Eira Evans. Hulle het een seun. In sy jeugjare (omstreeks 1870) verken Barber die Vaalrivier, pen kleims in verskillende diamantvelde af en ontgin hulle. Hy doen later onder sir Walter Currie diens in die Frontier Armed and Mounted Police.

Ná sy uitdienstreding in 1875 bring hy tien jaar in Matabeleland, Masjonaland, Suidwes-Afrika en Portugees-Wes-Afrika deur terwyl hy jag en verkenningstogte onderneem. Barber word 'n goeie vriend van die opperhoof Kgama III en ook van Lobengula. Hy onderneem 'n jagekspedisie per ossewa van Kimberley na die Victoria-waterval. Sy skilderye van die waterval is in die Rhodes-Livingstone-museum, wat ook sy reisverhale uitgee: *Zambezia and Mataheleland in the seventies* (Londen, 1960).

In 1895 hervat hy sy ontdekkingstogte en onderneem 'n tog deur die Kalahari. Saam met sy broer, H.M. Barber, vertrek hy in Februarie 1884 na die De Kaap-vallei, Oos-Transvaal. Gesamentlik verken hulle die gebied en hul ontdekking van winsgewende goudafsettings veroorsaak 'n groot toeloop van delwers na die Barberton-gebied, wat na die twee broers genoem is.

Barber keer terug na die oostelike distrikte en lê hom daar toe op volstruisboerdery. Toe hy hoor van die ontdekking van goud aan die Witwatersrand, vertrek hy na Transvaal en begin met 'n klein kapitaal die Ferreira-myn en later die Simmer en Jack-maatskappy. Hy word later ook direkteur van ander goudmynmaatskappye en het verbintenisse met die Delagoa Bay Investment Company en die Johannesburg Board of Executors, waar sy finansiële vernuf duidelik geblyk het.

Weer gaan boer hy in die oostelike distrikte en toon groot belangstelling in plaaslike aangeleenthede: die Grahamstadse munisipaliteit, die plaaslike kunsvereniging en die botaniese tuin. Barber was 'n bereisde man en 'n FRGS. Hy het aanleg as landskapskilder gehad en liefde vir sport en vir die bodem. Hy verlaat Suid-Afrika in 1915 om te gaan boer in Kenia, waar hy en sy broer albei oorlede is.

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1970) en Krüger, D.W. (hoofred. sedert 1971). 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
76 v.C.

## Gebeure 
### Judea 
*Na die dood van Alexander Jannaeus word sy vrou Salome Alexandra koningin van die Joodse staat en regent vir haar seuns Hyrkanus II en Aristobulus II .
### Hispania 
*Sulla het Cn. Pompeius na Hispania gestuur om Q. Metallus te help om vir Sertorius te verslaan, maar Sertorius verhoed dit.

## Sterftes 
*Alexander Jannaeus, koning van Judea uit die Hasmoneeë

## Verwysings
Karl Heinrich Bergius

**Karl Heinrich Bergius** (Duitsland, omstreeks 1790 – Kaapstad, Kaapkolonie 7 Januarie 1818) was ’n Suid-Afrikaanse apteker en natuurkenner van Duitse herkoms.

Bergius was ’n skoolmaat van die Berlynse versamelaar Leopold Mundt, saam met wie hy in die Pruisiese leër gedien het. Hy het die Ysterkruis ontvang. Hy word as 'n briljante jong man beskou en in 1815 deur dr. M.H.C. Lichtenstein gestuur om in die Kaapstadse aptekersaak van Pallas en Polemann behulpsaam te wees. Swak gesondheid en ongelukkigheid laat hom egter bedank en aangesien hy vroeër onderneem het om in sy vrye tyd eksemplare vir die Berlynse Museum te versamel, besluit hy om dit sy hooftaak te maak. 

Met kenmerkende ywer gaan hy op versameltogte en vername mense soos pastoor C.F.H. Hesse, W.J. Burchell, C.G.C. Rheinwardt, Ludwig Krebs, Mundt en Le Maire vergesel hom by hierdie geleenthede. Baie van sy plante bereik eindelik die Berlynse herbarium, en ander eksemplare word in die Natuurhistoriese Museum van die Humboldt-Universiteit in Berlyn bewaar. 

Bergius en Mundt is besig om 'n geillustreerde werk oor Kaapse orgideë voor te berei en beplan ook 'n ekspedisie na Betsjoeanaland, toe hy aan tuberkulose sterf. Toe die botanikus Adalbert von Chamisso drie maande later in die Kaap aankom, was hy baie ontsteld om van sy vriend se dood te verneem. 

Vier van Bergius se briewe (1815–'18) wat in Berlyn behoue gebly het, bevat heelwat wetenskaplike waarnemings en verwys na talle beroemde reisigers en versamelaars aan die Kaap. Hierdie briewe verraai in hoë mate die persoonlike tragiek in die lewe van hierdie jong natuurkenner, skryf P.M. Ffolliott in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, wie se van voortleef in die name van twee varings en twee voëls. Ná sy dood verskyn die *Musci frondosi exotici herbarii Wildenowiani tum Capenses a.b. Bergio lecti * (Bonn, 1820). Hy is nooit getroud nie en is in uiterste armoede oorlede. 

Die standaard skrywer afkorting ** K.Bergius** word gebruik om hierdie persoon as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Bronne 
*  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
71 v.C.

## Gebeure 
*Die Derde Slawe-oorlog word beëindig. Eers vernietig Crassus vir Spartacus se Galliese en Germaanse hulptroepe, 30 000 mans. Uiteindelik verslaan hy Spartacus self en dood hom.

## Verwysings
Johann Amos Comenius

**Johann Amos Comenius** (1592–1670), ook genoem Jan Amos Komensky, was bekend as die vader van moderne onderwys. Hy was 'n Tsjeggiese opvoedkundige wat die eerste prenteboek vir kinders, “Orbis Pictus”, geskryf het. Hy het geglo dat dit 'n riglyn vir onderwysers kan wees om die kinders se sintuie te stimuleer in die leerproses om die natuur te bestudeer. Hy het geredeneer dat kinders leer deur dinge te doen en opvoedkunde moet 'n natuurlike orde volg, en gebaseer wees op die natuur. Hy het daarin geglo dat arm kinders ook opgevoed moet word. Kinders moet toegelaat word om teen hul eie tempo te leer. Hy het ook geglo dat onderwysers met kinders se eie inklinasies moet werk, want “wat natuurlik kom vind plaas sonder dwang”.

duimnael|links|''Via Lucis', 1668
Jan Amos Comenius het gesê, “*Children ought to be dearer to parents than gold and silver, than pearls and gems, may be discovered from a comparison between both gifts of God; for... Gold and silver are fleeting and transitory; children an immortal inheritance.*”

Comenius het 'n teorie gehad wat geïmplementeer was deur moderne onderwys. Hy het gereken dat kinders moet leer op 'n geleidelike vlak gebaseer op dit wat hulle kan verstaan en onthou. Onderrig moet in hul eie moedertaal geskied indien moontlik, maar dit is 'n moeilike saak met al die nasies en tale in die land. Comenius het sy teorieë op 'n Christelike grondslag gebaseer omdat hyself 'n Christen was, maar hy het steeds ook vir 'n publieke Christelike onderwys aanspraak gemaak. Dit is weer moeilik om in 'n land met multi-kultuur groepe en verskeie gelowe op 'n Christelike grondslag skool aan te bied.

Comenius se siening oor die onderwys, het bepaal dat die hoof doel van die lewe is om met God een te word en om 'n ewige lewe na die dood te hê. Om dit te bereik moet 'n mens ten eerste alles weet, en dan moet 'n mens 'n persoon wees wat alles self kan beheer en 'n mens moet ook dan soos die beeld van God word.

Hy het drie soorte onderwys aanbeveel, nl. intellektuele onderwys, morele onderwys, en geloofs onderwys. Om alles aan almal te leer was Comenius se hoof doelstelling, en dit word genoem “pansaphia” (alwetendheid). Comenius het gereken dat die talent om die doelwitte van onderwys te erken, ingebore is in elke mens, en dit is die rol van onderwys om hierdie natuurlike geskenk na vore te bring. Hy het gereken dat ouers die belangrikste is in die onderwys, maar as hulle nie suksesvol is nie moet die skool die alternatief wees. Comenius het geglo dat die ideale persoon 'n “pansophist” (alwetende) moet wees, iemand wat alle kennis aangaande God, die natuur en die mens geleer het.

## Eksterne skakels
Lawrence Kohlberg

**Lawrence Kohlberg** (1927-1987), was ‘n Amerikaanse sielkundige, bekend vir sy teorie oor die stadiums van morele ontwikkeling.

Lawrence Kohlberg (1958), het saam met Jean Piaget (1932) se teorie van morele ontwikkeling gestem, maar hy wou sy idees verder ontwikkel. Hy het Piaget se storie vertelling tegniek om vir mense stories oor morele dilemas te vertel gebruik. Hy het telkens ‘n keuse gestel tussen bv. die regte van ‘n sekere outoriteit en die behoeftes van ‘n verdienstlike individu wat onregverdig behandel word.

Kohlberg se vlakke van morele ontwikkeling:
* Vlak 1: Pre-konvensionele moraliteit, op 9 jaar en jonger, het ‘n mens nie ‘n persoonlike kode van moraliteit nie, maar dit word eerder gevorm deur die standaard van volwassenes en die gevolge van die onderhouding of verbreking van die reëls.
Outoriteit is buite die individu en redenasie is gebasseer op die fisiese gevolge van aksie.
* Stadium 1: Gehoorsaamheid en straf oriëntasie
* Stadium 2: Individualisasie en uitruiling, verskeie individue het verskillende sienswyses oor wat reg en verkeerd is.
* Vlak 2: Konvensionele moraliteit, meestal tieners en volwassenes, begin hul moraliteit internaliseer volgens die standaard van rol modelle.

Outoriteit word geinternaliseer maar nie bevraagteken nie en redenasie is gebaseer op die norme van die groep waaraan die persoon behoort.
* Stadium 3: Goeie interpersoonlike verhoudings, goedkeuring van die medemens.
* Stadium 4: Onderhou die sosiale orde, raak bewus van die wyer reëls van die gemeenskap en onderhou dit.
* Vlak 3: Post-konvensionele moraliteit, is gewoonlik die vlak wat nie almal eers bereik nie. Slegs 10-15% kan verby vlak 4 gaan want hiervandaan word meer abstrakte denke vereis.
* Stadium 5: Sosiale kontrak en individuele regte, waar dit belangrik is om regte ten opsigte van lewe op ‘n hoër vlak te plaas as ander minder ernstige sake.
* Stadium 6: Universele beginsels, mense ontwikkel hul eie morele standaarde wat by die wet kan pas of nie. Mense werk somtyds teen die gemeenskap om hul eie standaard te bereik. Min mense bereik hierdie vlak volgens Kohlberg.

Kritiese evaluasie:

Probleme met Kohlberg se metode:
# Die dilemmas is nagemaak, meeste dilemmas is onbekend aan meeste mense. ‘n Besluit moet geneem word oor ‘n sekere voorbeeld wat gestel is, deur jong kinders tussen 10 tot 16 oor iets waaroor hulle nog nie ondervinding het nie.
# Voorbeeld gebasseer op vooroordeling, want die voorbeeld gaan ‘n reaksie by mans uitlok wat sal verskil van die van ‘n vrou.
# Die voorbeeld is hipoteties want dit is nie ‘n ware situasies nie, en mense is geneig om ‘n gemaklike antwoord te gee uit jou gedagte wat sal verskil van die werklikheid.
# Gebroke navorsing ontwerp, kinders uit verskillende ouderdoms groepe en areas was getoets, maar dit is nie te sê dat hulle standpunt oraloor dieselfde sal wees by kinders nie.

Probleme met Kohlberg se teorie:
# Is daar vasgestelde vlakke van morele ontwikkeling, of sal daar variasies wees?
# Vergelyk morele oordeel met morele gedrag, al dan nie?
# Is oordeel die mees fundamentele beginsel, of moet ander dinge in die omgewing asook die waarde van lewe in aanmerking gebring word?
Robert Mitford Bowker

duimnael|regs|200px|Robert Bowker.

[duimnael|links|270px|Die Bowkers se plaas Tharfield naby [Port Alfred waar Robert sy jeugjare deurgebring het.]]

**Robert Mitford Bowker** (Newcastle-On-Tyne, Northumberland, Engeland, 30 Augustus 1810 – Craigie Burn, by Somerset-Oos, Kaapkolonie, 23 September 1892) was ’n Britse Setlaar en Kaapse parlementslid.

Bowker was die sesde van die nege seuns van Miles Bowker en sy vrou, Anna Maria Mitford. Hy word groot op sy vader se plaas Tharfield in die distrik Albanie, en blykbaar woon hy daar tot sy huwelik op 19 Desember 1838 met Sarah Elizabeth, dogter van Robert Hart van die (nou geskiedkundige) plaas Glen Avon, by Somerset-Oos. Uit hulle huwelik is vyf dogters en agt seuns gebore. 

Bowker en sy vrou vestig hul op Craigie Bum, 'n plaas hoog in die berge bokant Somerset-Oos, wat as gevolg van sy afgeleë ligging dikwels tydens die grensoorloë deur sy broers as skuilplek vir hul gesin en hul vee gebruik word. Daar hou hy hom besig met boerdery en tuinmaak, waarvan hy besonder baie hou. Hoewel sy afgesonderde bestaan deur krygsdiens en sy parlementêre verpligtinge onderbreek is, kon dit moontlik tot sy konserwatiewe opvattings bygedra het. 

Bowker het hom in die Agtste Grensoorlog (1850–’53) onderskei. Campbell stel dit beslis dat hy ook in die Sesde (1834–’35) en Sewende (1847) Grensoorloë gedien het, maar I. en K. Mitford-Barberton vind nie bevestiging hiervoor nie. 

Bowker verteenwoordig Somerset-Oos in die laerhuis van 1854 tot 1868, en weer van 1870 tot 1873. Later word hy van 1881 tot 1890 ook lid van die Wetgewende Raad vir die Noordoostelike Sirkel. In albei rade was hy 'n voorstander van 'n hoër stemregkwalifikasie. Bowker was 'n beskeie verteenwoordiger van die Britse Setlaars, en van 'n familie wat baie bygedra het tot die ontwikkeling van die land waar hulle hul kom vestig het. 

Hy is begrawe in die familiekerkhof op Craigie Burn.

## Bronne 
*  De Kock, W.J. (hoofred. tot 1970) en Krüger, prof. D.W. (hoofred. sedert 1971). 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.

## Eksterne skakels 
*  Foto's en nadere besonderhede van die familie Bowker, op 1820settlers.com. URL besoek op 6 Mei 2016.
Ljef Wigotski

**Ljef Wigotski** (1896-1934) was ‘n Russiese opvoedkundige teoretikus wat gefokus het op kinders se taalontwikkeling. Hy het geglo dat volwassenes en ouer portuurgroeplede ‘n belangrike rol speel in kinders se leerproses. Vir hom was spel kritiek vir die jong kind se intellektuele ontwikkeling.

Wigotski se teorie het heelwat verskil van Piaget se teorie, naamlik:
* Wigotski plaas meer klem op kultuur wat kognitiewe ontwikkeling affekteer/vorm, wat teenstrydig is met Piaget se teorie van universele vlakke en inhoud van ontwikkeling, en kultuur wat nie vir Piaget ‘n ware opsie was nie.
* Wigotski plaas redelik klem op sosiale faktore wat bydra tot kognitiewe ontwikkeling.
* Hy plaas meer klem op taal in kognitiewe ontwikkeling, waar Piaget nie op taal fokus nie. Vir Wigotski is kognitiewe ontwikkeling ‘n produk van ‘n internalisasie van taal. Piaget het gereken dat taal afhanklik is van gedagtes vir ontwikkeling, waar Wigotski weer reken dat taal en gedagte aparte sisteme is van die begin van lewe en dan saamsmelt op ouderdom drie jaar en dan gesproke taal vorm (innerlike spraak).
* Volgens Wigotski is volwassenes ‘n belangrike bron van kognitiewe ontwikkeling. Volwassenes verplaas hul kulturele gereedskap vir intellektuele aanpasbaarheid na kinders oor.

Wigotski verwys na elementêre breinfunksies as volg:
* Aandag
* Sensasie
* Persepsie
* Geheue

Deur interaksie in die sosiokultuur omgewing, ontwikkel dit in meer gesofistikeerde en effektiewe mentale prosesse/strategieë wat Wigotski na verwys as Hoër Mentale Funksies.

Sosiale invloede op kognitiewe ontwikkeling:
* Soos Piaget het Wigotski geglo dat jong kinders deur hul nuuskierigheid aktief raak in hul leerproses en die ontdekking en ontwikkeling van nuwe verstandhoudings en skema. Wigotski het wel meer klem op sosiale bydrae tot die proses van ontwikkeling geplaas, waar Piaget klem op selfgedrewe ontdekking geplaas het.

Belangrike prinsiepe in Wigotski se teorie:
* “More Knowledgeable Other”: (MKO), verduidelik homself. Dit is ‘n peroon met meer kennis as die leerder self maar nie noodwendig ‘n ouer persoon nie, en selfs ook nie eers ‘n persoon nie maar ‘n elektroniese apparaat. ‘n Kind word geleer deur iemand met kennis van ‘n rekenaar speletjie, wat sy maat kan leer hoe om met ‘n strategie tewerk te gaan om te wen, ‘n ouer wat legkaarte met ‘n strategie aanpak, of ‘n elektroniese skaakbord wat ‘n kind strategieë leer kan ‘n MKO wees.
* “Zone of Proximal Development”: ‘n Belangrike konsep, die verskil tussen dit wat ‘n leerling kan bereik op sy eie en dit wat hy kan bereik deur die hulp en motivering van ‘n persoon met kennis. ‘n Kind wat saam met haar ma ‘n projek aanpak, soos die verskuiwing van meubels in ‘n pophuis, leer meer as ‘n kind wat alleen ‘n eerste poging aanwend.

## Eksterne skakels
Langneus-papegaaivis

Die **Langneus-papegaaivis** (*Hipposcarus harid*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by Bazaruto in Mosambiek. In Engels staan die vis bekend as die *Longnose parrotfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 75&nbsp;cm lank.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Hipposcarus-harid.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Openbare Beskermer

Die **Openbare Beskermer** of **Ombudsman** is 'n grondwetlike amp wat onafhanklik van die regering, die parlement en die geregshof kan optree en op vrae van burgers wat meen dat hulle regte geskend is, antwoord kan gee.

## Suid-Afrika 
In Suid-Afrika is dié amp sedert die nuwe grondwet van 1994 bekend. 'n Openbare Beskermer word vir 7 jaar deur die president benoem en word bevestig in die parlement. Sedert 2002 word daar ook 'n adjunk benoem.

### Openbare Beskermers 
* Selby Baqwa (1995–2002)
*Lawrence Mushwana (2002–2009)
** Adjunk: Mamiki Shai
* Thuli Madonsela (2009–2016)
** Adjunk: Kevin Malunga
* Busisiwe Mkhwebane (2016–2023)
** Adjunk: Kevin Malunga
* Kholeka Gcaleka (2023 - tans)
Atlantis

**Atlantis** kan na een van die volgende verwys:

* Atlantis, 'n dorp in die Wes-Kaap, Suid-Afrika.
* Atlantis, 'n mitiese eiland wat in die see weggesink het.
* Atlantis, 'n stad in die Amerikaanse deelstaat Florida.
* Ruimtependeltuig Atlantis, een van NASA se ruimtependeltuie wat die eerste keer in Oktober 1985 gevlieg het.