open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruschia abbreviata

***Ruschia abbreviata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat inheems aan Suid-Afrika en Namibië is.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Mandisa Maya

**Mandisa Muriel Lindelwa Maya Mlokoti** (gebore 20 Maart, 1964) is Suid-Afrikaanse regsgeleerde wat sedert September 2024 as die Hoofregter van die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika dien. Sy is die eerste vrou om die amp te beklee. Sy was ook die eerste vrou om as regterpresident van die Appèlhof (HHA) te dien. Sy het die aanstelling beklee vanaf 26 Mei 2017, voordat sy die benoeming as die eerste vroulike adjunkhoofregter van die Grondwetlike Hof in September 2022 aanvaar het. Sy is ook die eerste vroulike kansellier van die Universiteit van Mpumalanga, welke aanstelling sy sedert 1 Julie 2021 beklee. Sy het voorheen gedien as onder andere regter van die Mthatha Hooggeregshof, as juniorregter van die Appèlhof, en later as adjunk-regterpresident van dieselfde hof, bykomend tot aanstellings as waarnemende regter by verskeie howe.

Op 3 Mei 2022 het Maya President Cyril Ramaphosa se benoeming om as adjunkhoofregter vir Suid-Afrika aangestel te word aanvaar.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Mandisa Maya is op 20 Maart 1964 in Tsolo in die destydse Transkei gebore as die oudste van ses kinders. Haar ma en pa was albei onderwysers. Sy het grootgeword in King William's Town naby die voormalige Ciskei-tuisland, en matrikuleer aan St John's College,

## Loopbaan 
Regter Maya het aanvanklik van 1987 tot 1988 as regsklerk (kandidaatprokureur) by Dazana Mafungo Ing. in Mthatha gewerk, voordat sy 'n betrekking aanvaar het as tolk en aanklaer by die Mthatha-landdroshof. Hierna was sy van 1991 tot 1993 assistent-staatsregsadviseur, voordat sy haar klerkskap (aansoek om as advokaat toegelaat te word en te praktiseer) by die Johannesburgse Balie in 1993 voltooi het. Sy was 'n geruime tyd in die VSA werksaam by die Woman's Legal Defense Fund in Washington DC as regsbeleidsadvokaat. Vanaf 1993 tot 1995 het Maya as regsdosent aan die Universiteit van Transkei (tans deel van die Walter Sisulu Universiteit vir Tegnologie en Wetenskap) doseer, en ook as advokaat in Transkei gepraktiseer.

Maya is in Julie 2024 deur Ramaphosa as Suid-Afrika se eerste vroulike hoofregter aangewys. Sy het die amp op 1 September 2024 aanvaar.
## Eerbewyse en toekennings 
Regter Maya het eredoktorsgrade in regte van 'n aantal universiteite ontvang. Sy is verkies tot president van die Suid-Afrikaanse afdeling van die Internasionale Vereniging van Vroueregters, en het in 2012 die Suid-Afrikaanse Vroueprokureurs-ikoon-toekenning ontvang vir haar rol in die bemagtiging en mentorskap van vroue in beide die regbank en die breër regsprofessie.

## Persoonlike lewe 
Maya is getroud met Dabulamanzi Mlokoti en het drie kinders.

## Verwysings
Rietvlei se Hoogte

**Rietvlei se Hoogte** is ‘n bergpas in die voetheuwels van die Sederberge.

Die pas is by nagenoeg 32° 15′ suid en 18° 57′ oos, net oos van die Clanwilliamdam en suidoos van die dorp Clanwilliam. Dit bereik ‘n maksimum helling van 1:8.

## Lees ook
*Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bibliografie
*Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022,
Etbaäl I

**Etbaäl I** (1 Konings 16:31; Grieks: Εἰθώβαλος, *Eithobalos*) was koning van Tirus wat 'n nuwe dinastie gestig het. Tydens sy bewind het Tirus sy mag op die vasteland uitgebrei en die hele Fenisië verower tot by Beiroet, insluitende Sidon en selfs 'n deel van die eiland Siprus. Terselfdertyd het Tirus nuwe oorsese kolonies gestig.

## Lewe
Die primêre inligting oor Etbaäl kom van Josephus se aanhaling uit die Fenisiese skrywer Menander van Efese se *Teen Apion* i.18. Hier word genoem dat die vorige koning, Phelles, “vermoor is deur Etbaäl, die priester van Astarte, wat 32 jaar lank regeer en 68 jaar oud geword het". Hy is opgevolg deur sy seun, Baäleser II.

Die datums wat hier aangegee word, is volgens die werk van F.M. Cross en ander geleerdes, wat 825&nbsp;v.C. noem as die jaar waarin Dido van haar broer, Pigmalion, gevlug het. Sy het die stad Kartago in 814&nbsp;v.C. gestig.

Etbaäl het noue diplomatieke bande met koning Agab van Israel gehad. In 1 Konings 16:31 word vertel sy dogter, Isebel, het met Agab (874-853 v.C.) getrou, en die Fenisiese invloed in Samaria en die ander Israelitiese stede was groot. In 1 Konings word Etbaäl die koning van die Sidoniërs genoem. In dié tyd was Tirus en Sidon verenig in een koninkryk.

Menander se opmerking dat Etbaäl 'n priester van Astarte was voordat hy koning geword het, verduidelik hoekom sy dogter, Isebel, so ywerig was in die bevordering van die Fenisiese gode, wat gelei het tot die botsing tussen Elia en Isebel se magte waarvan in 1 Konings 18 en 19 vertel word. Menander se ander opermeking dat haar pa 'n moordenaar was, werp dalk lig op die manier waarop Isebel die probleem met Nabot se wingerd opgelos het in 1 Konings 21.

## Verwysings
## Skakels
Toks van der Linde

**Toks van der Linde** (gebore as Albert van der Linde op 30 Desember 1969) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse rugbyspeler.

## Spelerloopbaan 
Van der Linde het in Senekal in die Vrystaat skoolgegaan en die Oos-Vrystaat in 1986 en 1987 by die jaarlikse Cravenweek-toernooi verteenwoordig. Nadat hy skool voltooi het, het hy by die Universiteit van die Vrystaat gaan studeer en in 1992 sy provinsiale debuut vir Vrystaat gemaak. Van der Linde het ook vir Natal gespeel en daarna na die Westelike Provinsie verhuis. Hy het in 133 wedstryde vir hul gespeel.

Van der Linde het op 12 November 1995 sy toetsdebuut vir die Springbokke teen Italië gemaak in die Stadio Olimpico in Rome. In 1996 het hy saam met die Springbokke na Argentinië, Frankryk en Wallis getoer en in vier van die vyf toetswedstryde gespeel, elke keer as 'n plaasvervanger. Sy volgende en laaste toetswedstryd was vyf jaar later teen Frankryk in Parys. Hy het ook in elf toerwedstryde gespeel en twee drieë vir die Springbokke gedruk.

Van der Linde was voorheen 'n bekende gesig op TV, as ankeraanbieder van die sportgeselsprogram *Toks & Tjops* op kykNET.

## Verwysings
Trimeria

**Trimeria** kan verwys na:
* *Trimeria* (wesp), 'n genus van wespe in die Vespidae familie
* *Trimeria* (plant), 'n genus van plante in die Salicaceae familie
Trimeria (plant)

***Trimeria*** is 'n genus van blomdraende-plante in die Salicaceae familie.

Dit is endemies aan Afrika.

## Spesies 
* *Trimeria grandifolia* (Hochst.) Warb.
* *Trimeria trinervis* Harv.

## Verwysings
Etbaäl II

**Etbaäl II** was in die 8ste eeu&nbsp;v.C. koning van Tirus. Niks is oor sy bewind bekend nie, buiten dat hy in 738&nbsp;v.C. heffings aan die Assiriese koning Tiglat-Pileser III betaal het. Hy is in dié of die volgende jaar opgevolg deur Hiram II, wat steeds heffings aan die Assiriërs betaal het.

Die 1ste-eeuse historikus Josephus het die beste Tiriese koningslys opgestel. Daar is 'n gaping tussen 773&nbsp;v.C. en die bewind van Etbaäl II. Dit is moontlik dat sy bewind begin het dekades voordat hy in 738&nbsp;v.C. heffings betaal het. Edward Lipiński stel voor sy bewind het reeds in omstreeks 760&nbsp;v.C. begin.

## Verwysings
## Skakels
Cordyla

***Cordyla*** is 'n genus van plante in die Fabaceae familie. 

## Spesies 
Die genus bestaan uit die volgende spesies:
* *Cordyla africana* Lour.
* *Cordyla densiflora* Milne-Redh.
* *Cordyla haraka* Capuron
* *Cordyla madagascariensis* R.Vig.
* *Cordyla pinnata* (A. Rich.) Milne-Redh.
* *Cordyla richardii* Milne-Redh.
* *Cordyla somalensis* J.B. Gillett

## Verwysings
Abibaäl

**Abibaäl** (Fenisies: 𐤀𐤁𐤉𐤁𐤏𐤋 ʾabībaʿl, "My vader is Baäl") was in die 10de eeu v.C. koning van Tirus. Hy was die pa van die beroemde koning Hiram I.

## Bewind
Die enigste inligting oor hom wat bekend is, kom uit twee paragrawe van Josephus se *Teen Apion*, i.117 en i.118. Al wat gesê word, is dat hy voor sy seun, Hiram, koning van Tirus was. Niks word gesê oor die lengte van sy bewind of sy voorgangers nie. 

Die datum van Abibaäl se bewind hang dus af van die datums wat vir sy seun bereken is. Hier is dit net Abidaäl se sterfdatum wat bepaal kan word, geskoei op die inligting in Josephus oor die lengte van die tyd tussen die stigting van Kartago (of Dido se vlug uit Tirus) tot met die eerste bewindsjaar van Hiram. (Sien die artikel oor Hiram I vir die besonderhede oor hoe dié datum bereken is.)

## Verwysings
Njassa-kanferfoelie

Die **Njassa-kanferfoelie** (*Tecomaria nyassae*) is 'n blomplant wat inheems is aan die suidelike subtrope van Afrika. Dit is inheems aan noordoostelike Angola, Zambië, suidelike DRK, Malawi, Tanzanië en noordelike Mosambiek. Dit word soms as 'n subspesie van *T. capensis* beskou.

## Fotogalery 

Tecoma nyassae, loof, Pretoria NBT, a.jpg|Saamgestelde blare
Tecoma nyassae, blom, Pretoria NBT, b.jpg|Blom met styl en meeldrade
Tecoma nyassae, blom, Pretoria NBT, a.jpg|Blom met styl (groen) en meeldrade (geel)
Tecoma nyassae, bloeiwyse, Pretoria NBT, a.jpg|Bloeiwyse in die Pretoria Nasionale Botaniese Tuin

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Ruschia acuminata

***Ruschia acuminata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap voor. Die plant is endemies in Suid-Afrika.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Baäl I

[thumb|200px|Detail van die smekende heerser (regs), wat Baäl&nbsp;I kan wees, op die [Stele|oorwinningstele van Esarhaddon.]]

**Baäl&nbsp;I** was van 680 tot 660&nbsp;v.C. koning van Tirus. Sy naam is dieselfde as dié van die Fenisiese god Baäl. Hy het heffings betaal aan Assirië, wat die res van Fenisië verower het.

## Verdrag met Esarhaddon
Omstreeks 675&nbsp;v.C. het Baäl&nbsp;I 'n vasalverdrag (tans in die Britse Museum) met die Assiriese koning Esarhaddon aangegaan in ruil vir Tirus se handelsregte. Dié twee heersers verskyn waarskynlik saam op die oorwinningstele van Esarhaddon, wat omstreeks 670&nbsp;v.C. laat maak is. Op die stele, wat opgerig is om die nederlaag van Egipte te gedenk, word die figuur wat veronderstel is om die Fenisiese koning te wees gewys met deurpriemde lippe wat vasgebind is aan toue om Esarhaddon se linkerhand. Hy was ook die eerste heerser op die lys vasale wat materiaal vir Esarhaddon se paleis in Nineve verskaf het. Sy dogters is na die koning gestuur met aansienlike bruidskatte. Geleerdes dink egter Esarhaddon het nie Tirus verower nie. Die koning het dalk ook geweier om heffings te betaal. Uit weerwraak het Assurbanipal die Tiriese hawen afgesper totdat Baäl&nbsp;I oorgegee het. Het het ook sy seun, Yehawmelek, na Assurbanipal gestuur met groot heffings. Volgens Assurbanipal self het hy Baäl se seun later teruggestuur as 'n genadedaad.

## Verwysings
## Skakels
Astartus

**Astartus** was die eerste van vier broers wat agtereenvolgens koning van Tirus geword het ná die moord op koning Abdastartus. Inligting oor hom is verkry uit F.M. Cross se rekonstruksie van Josephus se aanhalings van die Fenisiese historikus Menander van Efese in *Teen Apion* i.18. 

## Vier broers se name
Soos dit nou in Josephus/Menander se teks staan, is Astartus die naam en Deleastartus die patroniem van die tweede broer wat koning was, terwyl die eerste een, wat Abdastartus vermoor en die dinastie begin het, naamloos gebly het. In sy rekonstruksie herstel Cross Astartus as die naam van die eerste broer en sê hy die veronderstelde patroniem van die tweede broer is eintlik sy naam. Cross se rekonstruksie vir dié vier konings word deur William Barnes gevolg en in dié artikel gebruik.

'n Verdere oorsig oor die chronologie van die Tiriese konings van Hiram I tot Pigmalion, asook 'n bespreking van die belangrikheid van Dido se vlug van Tirus af en die eindelike stigting van Kartago vir die datums van dié konings, is te kry in die artikel oor Pigmalion.

Cross en ander se rekonstruksie van die vier seuns van Abdastartus se verpleegster lyk dus so:
*Astartus, 920-901&nbsp;v.C.
*Deleastartus, 900-889&nbsp;v.C.
*Astarimus, 888-880&nbsp;v.C.
*Phelles, 879&nbsp;v.C.

Die vier seuns van Abdastartus se verpleegster het teen hom saamgesweer en hom vermoor. Die oudste van die broers, Astartus, het 20 jaar lank regeer. Ná hom kom Deleastartus, wat 54 jaar oud geword en 12 jaar regeer het. Ná hom kom Aserimus; hy het 54 jaar oud geword en nege jaar regeer. Hy is deur sy broer Pheles vermoor, wat net agt maande regeer het, hoewel hy 50 jaar oud geword het. Hy is vermoor deur Etbaäl, die priester van Astarte.

## Sien ook
*Pigmalion

## Verwysings
## Skakels
Tecoma

**Kanferfoelies** (genus *Tecoma*) is blomdraende plante wat inheems is aan Afrika suid van die ewenaar, asook aan Suid- en Noord-Amerika. Die struike is gewilde ornamentele tuinplante wat lang lote vorm en daarom ook as rankplante benut word. Hulle groei vinnig met die regte sorg, en is immergroen in warmer gebiede. Van die neotropiese spesies het in Afrika en elders genaturaliseerd geraak, terwyl die Afrikaanse soort *T. capensis* weer as 'n indringer in Anguilla, Australië and Nieu-Seeland verklaar is.
* *Tecoma beckii* J.R.I.Wood – Bolivië
* *Tecoma capensis* (Thunb.) Lindl. – Suid-Afrika, Eswatini en suidelike Mosambiek
* *Tecoma castanifolia* (D.Don) Melch. – suidelike VSA, Meksiko, Karibiese gebied, Peru en Ecuador
* *Tecoma cochabambensis* (Herzog) Sandwith – Bolivië
* *Tecoma fulva* (Cav.) G.Don – Peru tot noordelike Chili
** *Tecoma fulva* subsp. *arequipensis* (Sprague) J.R.I.Wood
** *Tecoma fulva* subsp. *garrocha* (Hieron.) J.R.I.Wood
** *Tecoma fulva* subsp. *guarume* (DC.) J.R.I.Wood
** *Tecoma fulva* subsp. *tanaeciiflora* (Kraenzl.) J.R.I.Wood
* *Tecoma nyassae* Oliv. – noordoostelike Angola, Zambië, suidelike DRK, Malawi, Tanzanië en noordelike Mosambiek (soms as 'n subspesie van *T. capensis* beskou)
* *Tecoma rosifolia* Kunth – noordelike Peru
* *Tecoma stans* (L.) Juss. ex Kunth – sentrale Andesgebergte
** *Tecoma stans* var. *sambucifolia* (Kunth) J.R.I.Wood
** *Tecoma stans* var. *velutina* DC.
* *Tecoma tenuiflora* (DC.) Fabris –  suidelike Bolivië tot noordwestelike Argentinië
* *Tecoma weberbaueriana* (Kraenzl.) Melch. – Ecuador tot Peru

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* 
*
Hiram I

**Hiram I** (Fenisies: 𐤇𐤓𐤌 *Ḥirōm*, "my broer word geloof"; Hebreeus: חִירָם *Ḥīrām*; Arabies: حيرام) was volgens die Ou Testament die Fenisiese koning van Tirus. Sy bewind word deur sommige kenners bereken as tussen 980 en 947&nbsp;v.C., ná dié van sy pa, Abibaal. Hiram is as koning van Tirus opgevolg deur sy seun, Baäleser I. Hiram word ook genoem in die geskrifte van Menander van Efese (vroeg 2de eeu&nbsp;v.C.), soos aangehaal in Josephus se *Teen Apion*, wat aansluit by die Bybelse weergawe. Volgens Josephus het Hiram 53 jaar oud geword en 34 jaar lank regeer.

## Bewind
Tydens Hiram se bwind het Tirus gegroei van 'n satelliet van Sidon tot die belangrikste Fenisiese stad en die grootste handelsryk. Hy het die opstand onderdruk van die eerste Tiriese kolonie by Utica, naby die latere stad Kartago (*Teen Apion* i:18).

Volgens die Ou Testament was Hiram geheg aan koning Dawid van Israel, en sy vakmanne het Dawid se paleis in Jerusalem gebou nadat hy die stad verower het. Die paleis is met Libanese sederhout gebou. Ná Dawid se dood het Hiram sy bande behou met sy seun en opvolger, Salomo, weer as 'n gelyke ("אחי", "my broer") Deur sy bondgenootskap met Salomo het Hiram toegang tot die groot handelsroetes na Egipte, Arabië en Mesopotamië verseker. Die twee konings het ook saam 'n handelsroete oor die Rooisee gevestig wat die Israelitiese hawe Esjon-Geber met 'n streek met die naam Ofir verbind het. Sommige geleerdes meen Ofir was in die Filippyne of in Indië.

Volgens die Bybel het albei konings ryk geword danksy dié handel en het Hiram aan Salomo argitekte, vakmanne, sederhout en goud gestuur vir die bou van Salomo se Tempel in Jerusalem. Volgens Josephus het hy ook die Tiriese hawe uitgebrei, die stad vergroot deur die twee eilande te verbind waarop dit gebou was en 'n paleis en tempel vir Melqart opgerig. (*Teen Apion* i:17). Moderne argeoloë het egter geen bewyse van sulke uitbreidings gevind nie.

## Tyd van Hiram se bewind
Die begindatum van Hiram se bewind word afgelei van 'n opmerking deur Josephus, wat beide Tiriese hofrekords en Menander aanhaal, dat 143 jaar verloop het tussen die begin van die bouwerk aan Salomo se Tempel en die stigting van Kartago (of totdat Dido uit Tirus gevlug het, wat tot die bou van die stad gelei het). 

thumb|220px|Die "Graftombe van Hiram", in 2009.
Josephus vertel ook Hiram se bewind het 155 jaar en 8 maande voor dié gebeurtenis begin, en dat bouwerk aan Salomo se Tempel in die 12de jaar van Hiram se bewind begin het, wat 143 jaar voor die bou van Kartago is.

William Barnes (1801-1886) wys daarop dat die berekening van die datum vir die begin van die bouwerk aan Salomo se Tempel as die Tiriese data gebruik word, "heeltemal onafhanklik" is van die manier wat verkry word met die gebruik van die Bybelse gegewens.

## Die "Graftombe van Hiram"
Die "Graftombe van Hiram" (*Qabr Hiram*) dateer uit die Persiese tydperk, vier tot ses eeue ná die tyd wat Hiram vermoedelik regeer het. Dit is sowat 6&nbsp;km suidoos van Tirus geleë, naby die dorp Hanaouay. Dit is in die vorm van 'n reusagtige sarkofaag van kalksteen en staan op 'n voetstuk.

## Verwysings
## Skakels
Abdastartus

**Abdastartus** (Fenisies: 𐤏𐤁𐤃𐤏𐤔𐤕𐤓𐤕 *’bd’štrt*, moontlik uitgespreek *’Abd-’Ashtart*) was 'n koning van Tirus en die kleinseun van Hiram I. Die enigste inligting wat oor hom bekend is, kom van die volgende opmerking van die Fenisiese skrywer Menander van Efese, soos aangehaal in Josephus se *Teen Apion* i.18:
Ná die dood van Hirom het Beleazarus, sy seun, die koninkryk oorgeneem; hy het 43 jaar oud geword en sewe jaar regeer. Sy seun Abdastartus het hom opgevolg; hy het 29 jaar oud geword en nege jaar regeer. Vier seuns van sy verpleegster het teen hom saamgesweer en hom vermoor.

Volgens Menander/Josephus het Abdastartus dus sy bewind begin sewe jaar ná die dood van sy oupa, Hiram I. Die bewindsdatums van Hiram en die volgende konings is geskoei op die studies van J. Liver, J.M. Peñuela, F.M. Cross, en William H. Barnes, wat almal saamstem oor die betekenis van die inskripsies. Vroeëre studies wat verskil, gee ander datums aan vir die konings van Tirus.

## Verwysings
## Skakels
Ruschia aggregata

***Ruschia aggregata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Noord-Kaap voorkom.

## Galery 

Ruschia aggregata 203477581.jpg
Ruschia aggregata 207619885.jpg
Ruschia aggregata 47933176.jpg
Ruschia aggregata 93976576.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Pygmalion (dubbelsinnig)

**Pygmalion** of **Pigmalion** kan onder meer na een van die volgende verwys:
* Pigmalion (mitologie), 'n beeldhouer wat verlief geraak het op sy beeld
* *Pigmalion* (opera), 'n opera van 1745 deur Jean-Philippe Rameau
* *Pygmalion* (album), musiekalbum deur Slowdive
* *Pygmalion* (Rousseau), 'n melodrama van 1762 deur Jean-Jacques Rousseau
* *Pygmalion* (toneelstuk), 'n toneelstuk van 1913 deur George Bernard Shaw
* Pigmalion, 'n koning van Tirus
* 96189 Pigmalion, 'n kleinplaneet
* Pigmalion (Virgilius), 'n karakter in Virgilius se *Eneïde* (29-19 v.C.)
*Verskeie rolprente (van  1898, 1935, 1937, 1938, 1948, 1983)
*  *Pygmalion et Galathée*  (1898)
George Bush Interkontinentale Lughawe

**George Bush Interkontinentale Lughawe** (IATA: **IAH**, ICAO: **KIAH**, FAA LID: **IAH**) is 'n internasionale lughawe in Houston, Texas, Verenigde State, wat die Groter Houston-metropolitaanse gebied bedien. Dit is ongeveer 37 km noord van Downtown Houston IAH beslaan 4 000 hektaar grond en het vyf aanloopbane. Houston Interkontinentaal is een van die grootste passasierspille vir United Airlines.
[duimnael|links|280px|'n Tipiese ry by Terminaal D wat [Lufthansa, Air France, British Airways en KLM-vliegtuie toon.]]
duimnael|220px| George Bush Interkontinentale Lughawe se lugverkeerbeheertoring
duimnael|240px|IAH aanloopbaan 33L en 33R

## Terminale 
duimnael|regs|Terminaal A
George Bush Interkontinentale Lughawe het vyf terminale en 161 totale hekke, 131 met lugbrûe en 30 harde staanplekke. Die Skyway-geoutomatiseerde mensevervoerstelsel bied lugkantverbindings tussen al vyf terminale. Die Metro bied verbindings op land tussen die vyf terminale en die lughawehotel. Terminale D & E het toegang tot 'n internasionale aankomsfasiliteit, en Terminaal D het hekke om superjumbostralers te ondersteun, insluitend die Airbus A380 en Boeing 747-8.

* **Terminaal A** word hoofsaaklik gebruik deur nie-United binnelandse rederye. Dit bevat 20 hekke.   Die Hardy Tolpad het 'n uitgang vanaf die noorde of suide na die lughawe.

## Statistiek 
### Top bestemmings 
### Lugdiens markaandeel 
### Jaarlikse verkeer 
## Verwysings
Willem III van Akwitanië

**Willem III van Akwitanië** (913 – 3 April 963, Saint-Maixent-l'École); met die byname *Vlashoof* (Latyn: Caput stupae), omdat hy ligblonde hare gehad het, of *die Vrome*; was die seun van Ebalus van Akwitanië en Emilienne (Emiliana). Hy word Graaf van Poitiers as *Willem I*, in opvolging van sy vader, en vanaf 935 hertog van Akwitanië, as *Willem III*.

In 935 volg hy sy vader op as graaf van Poitiers en eis ook die titel van hertog van Akwitanië op, maar die koninklike kanselary het eers die jaar voor sy eie dood (962) sy hertoglike titel erken. Kort na die dood van Koning Roedolf van Frankryk in 936 moes hy onder druk van Lodewyk IV van Frankryk selfs sy besittings in Poitiers opgee ten gunste van Hugo die Grote. In die jare hierna het Willem III vir Lodewyk IV teen Hugo die Grote geveg, onder andere tydens die verlore Slag van Laon. Toe vrede in 942 bemiddel word tussen Lodewyk IV en Hugo die Grote, het Willem III vir Lodewyk IV as sy koning gehuldig en op die wyse die titel van Poitiers teruggekry, asook die aanstelling van leke-ab van Saint-Hilaire-le-Grand.

In 950 het hy weer gebots met Koning Lodewyk IV toe dié en Hugo die Grote versoen geraak het, en Lodewyk IV vir Hugo die Grote as hertog van onderskeidelik Akwitanië en Boergondië aangestel het. Lodewyk IV en Hugo die Grote het probeer om Akwitanië te verower, maar is deur Willem III verslaan. In 955 het Willem III graaf van Auvergne en van Limoges geword. Willem het ook Vitry-sur-Loire van die graaf van Anjou verower. Koning Lotarius (941; Laon - 2 Maart 986) van Wes-Frankië (Lodewyk IV se opvolger) het Willem III gevrees. Hy en Hugo die Grote het in 955 gepoog om Poitiers te verower, maar misluk, alhoewel Willem III in 'n veldslag verslaan is. Na Hugo die Grote se dood is hy opgevolg deur die minderjarige Hugo Capet as Hertog van Akwitanië, Hugo kon egter nie die aansprake op die hertogdom voortsit nie, en omdat Willem III met Koning Lotarius versoen is, het 'n tydperk van vrede ingetree. Vanaf 959 het Willem III die titel van *Graaf van die Hertogdom van Akwitanië* gedra, en in 962 formeel *Hertog van Akwitanië* geword. Die abdy van Saint-Hilaire-le-Grand is aan hom gegee, wat ná sy dood in sy dinastie gebly het. Willem III is die stigter van die hertoglike biblioteek in die Paleis van Poitiers. Hy is in die abdy van Saint-Cyprien begrawe.

Hy is in 935 getroud met Geirlaug van Normandië (912 - 14 Oktober 962), die dogter van Rollo van Normandië, en het twee kinders by haar gehad:
* Willem IV van Akwitanië (935 - 993)
* Adelheid (952-1004), wat getroud was met Hugo Capet. 

## Voorouers
## Notas 
## Verwysings 
## Bronne 
*
*
Vurhamispruit

Die **Vurhamispruit** is 'n spruit wat in die Krokodilrivier uitmond in Mpumalanga, Suid-Afrika. Dit vloei in die suidedeel van die Krugerwildtuin, langs die Gomondwanepad tussen Onder-Sabie en Krokodilbrug. Dit is vernoem na die Tsonga-woord vir "koud".

In Julie 1725 het Europeërs die Transvaal-gebied vir die eerste keer in hierdie omgewing betree. Die Nederlander, François de Cuiper, het die vorige maand 'n VOC-verkenningstog van Delagoabaai se fort af geloods en eers die Komati en daarna die Krokodil sowat 3 km stroomaf van die huidige Krokodilbrug oorgesteek. Terwyl die 31 manskappe langs die Vurhamispruit opgetrek het, is hulle by Gomondwane deur hoofman Dawano se stamlede aangeval, en moes na die baai terugkeer. De Cuiper se beoogde bestemming was Ciremandelle, die huidige Phalaborwa, en plaaslike hoofmanne sou blykbaar hul handelsroete na die binneland beskerm.

Gomondwane beteken "groot voetpad", synde 'n halte vir goudsoekers, handelaars en jagters in die verlede, en bloekombome dui nog die ligging van die winkel aan wat voor die Boere-oorlog hier gestaan het. Dit is ook die naam van 'n bos in hierdie area,

In die spruit is die Gezantfombidam, en hierdie Swazinaam beteken "plek waar die jong vroue bad". 

## Verwysings
Seramispruit

Die **Seramispruit** is 'n spruit wat by die Bumespruit aansluit, net voordat dit stroomaf in die Krokodilrivier uitmond.

Dit vloei naby die suidegrens (Krokodilrivier) van die Krugerwildtuin, digby Biyamiti-bosveldkamp en Marloth Park in Mpumalanga, Suid-Afrika.
Haarwegskloofpas

Die **Haarwegskloofpas** is ‘n bergoorgang in die westelike voetheuwels van die Sederberge.

Hierdie pas is by 32° 24′ 13″ suid en 18° 53′ 42.3″ oos, op die noordwestelike punt van die Markuskraalpad wat noordwes uit die N7-nasionale pad uitdraai en suidoos van die Diepkloofpas (Wes-Kaap). Dit word kloksgewys omring deur die dorpe Clanwilliam, Citrusdal, Eendekuil, Het Kruis, Redelinghuys, Leipoldtville en Graafwater.

Die geteerde pas bereik ‘n hoogte van 400 m bo seepsieël en ‘n maksimum helling van 1:10.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bronne 
* Haarwegskloof Pass by www.mountainpassessouthafrica.co.za. URL besoek op 30 Julie 2022.
* Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022,
Judicael Berengar

**Judicael** (ook Juhel, Judhel of Judhael, soos hy bekendstaan in Bretonse bronne) of **Berengar** (of Berengarius in Frankiese bronne), somtyds ook bekend as **Judicael Berengar**, was in die 10de eeu Graaf van Rennes. 

## Biografie 
Daar is nie sekerheid oor Judicael Berengar se afkoms nie. 'n Gewilde oplossing is om hom as die seun van Graaf Berengar (somtyds word hy geïdentifiseer as die seun van Berengar van Bayeux, en somtyds as Berengar se kleinseun aan moederskant) en die dogter van Gurwent, Hertog van Bretagne, te identifiseer. 'n 11de eeuse versameling van Anjou-geslagsregisters beskryf hom egter as die seun van Pascweten, seun van Alan I van Bretagne.

In 939 het hy saam met Alan II van Bretagne en Hugo II van Maine teen die Noormanne geveg tydens die Slag van Trans-la-Forêt.

Hy is die eerste keer in 944 as graaf gedokumenteer. Hy was teenwoordig as getuie by die ondertekening van Alan II van Bretagne se oktrooie, en by laasgenoemde se dood het hy blykbaar onder die invloed van Wicohen, aartsbiskop van Dol, gekom. Latere bronne bevat 'n berig oor Conan I van Rennes (sy seun) se redding van Judicael en sy (haar naam is egter nie bekend nie) vrou. Dit wil voorkom asof hy teen 979 reeds dood was, toe sy seun aan die hof van Odo I van Blois teenwoordig was.

## Verwysings
Deleastartus

**Deleastartus** was die tweede van vier broers wat agtereenvolgens koning van Tirus geword het ná die moord op koning Abdastartus. Inligting oor hom is verkry uit F.M. Cross se rekonstruksie van Josephus se aanhalings van die Fenisiese historikus Menander van Efese in *Teen Apion* i.18. 

## Vier broers se name
Soos dit nou in Josephus/Menander se teks staan, is Astartus die naam en Deleastartus die patroniem van die tweede broer wat koning was, terwyl die eerste een, wat Abdastartus vermoor en die dinastie begin het, naamloos gebly het. In sy rekonstruksie herstel Cross Astartus as die naam van die eerste broer en sê hy die veronderstelde patroniem van die tweede broer, Deleastartus, is eintlik sy voornaam. Cross se rekonstruksie vir dié vier konings word deur William Barnes gevolg en in dié artikel gebruik.

'n Verdere oorsig oor die chronologie van die Tiriese konings van Hiram I tot Pigmalion, asook 'n bespreking van die belangrikheid van Dido se vlug van Tirus af en die eindelike stigting van Kartago vir die datums van dié konings, is te kry in die artikel oor Pigmalion.

Cross en ander se rekonstruksie van die vier seuns van Abdastartus se verpleegster lyk dus so:
*Astartus, 920-901&nbsp;v.C.
*Deleastartus, 900-889&nbsp;v.C.
*Astarimus, 888-880&nbsp;v.C.
*Phelles, 879&nbsp;v.C.

Die vier seuns van Abdastartus se verpleegster het teen hom saamgesweer en hom vermoor. Die oudste van die broers, Astartus, het 20 jaar lank regeer. Ná hom kom Deleastartus, wat 54 jaar oud geword en 12 jaar regeer het. Ná hom kom Aserimus; hy het 54 jaar oud geword en nege jaar regeer. Hy is deur sy broer Pheles vermoor, wat net agt maande regeer het, hoewel hy 50 jaar oud geword het. Hy is vermoor deur Etbaäl, die priester van Astarte.

## Sien ook
*Pigmalion

## Verwysings
## Skakels
Diepkloofpas (Wes-Kaap)

Die **Diepkloofpas** is  ‘n bergooorgang in die noordoostelike voetheuwels van die Olifantsrivierberge in die Wes-Kaap van Suid-Afrika.

Hierdie pas is by 32° 25′ suid en 18° 52′ oos, op die DR 2178-pad, verskuil in 'n kloof van die Swartberg en Skimmelberg, wes van die Haarwegskloofpas en ongeveer halfpad tussen Clanwilliam en Citrusdal.

Die grondpad tussen die plase dra min verkeer, die pas is 4,16 km lank en bereik ‘n hoogte van 579 m bo seespieël en ‘n maksimumhelling van 1:5.

## Sien ook 
*Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bronne 
* Diepkloof Pass (P2178) by www.mountainpassessouthafrica.co.za. URL besoek op 30 Julie 2022.
* Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022,
Hugo die Grote

**Hugo die Grote** (gebore omstreeks 898;sterf op 16 Junie 956) was Hertog van die Franke en Graaf van Parys.

## Biografie
Hugo was die seun van Koning Robert I van Frankryk en Beatrix van Vermandois. Hy is gebore in Parys, Île-de-France, Frankryk. Sy oudste seun was Hugo Capet, wat in 987 Koning van Frankryk geword het. Sy familie staan bekend as die *Robertyne*.

In 922 het die baronne van Wes-Frankië, na 'n opstand teen die Karolingiese Koning Karel die Eenvoudige (wat onder hul aanslag uit sy koninkryk gevlug het), vir Robert I, Hugo se vader, as koning van Wes-Frankië gekies. Na die dood van Robert I tydens die Slag van Soissons in 923 het Hugo die koningskap geweier, en derhalwe is sy swaer, Roedolf van Frankryk, as die Franse koning gekroon. Van hierdie punt af was Herbert II van Vermandois in 'n stryd gewikkel met Koning Roedolf en Hertog Hugo. Hugo het 'n aktiewe rol daarin gespeel om Koning Lodewyk IV (''d'Outremer'') in 936 van die Koninkryk van Engeland oor te bring. In 937 is Hugo getroud met Hedwig van Sakse, die dogter van Koning Hendrik die Voëlkyker van Duitsland en Matilda van Ringelheim. Kort hierna het 'n rusie onstaan tussen hom en Lodewyk IV.

In 938 het Koning Lodewyk IV begin om vestings en gebiede aan te val wat voorheen behoort het aan lede van sy familie, waarvan sommige behoort het aan Herbert II van Vermandois. In 939 het koning Lodewyk IV vir Hugo die Grote en Hertog Willem Langswaard van Normandië aangeval, waarna 'n wapenstilstand bewerk is wat tot Junie geduur het.  Daardie selfde jaar het Hugo die Grote, saam met Hertog Herbert II van Vermandois, Hertog Arnulf I van Vlaandere en Hertog Willem I van Normandië 'n eed van getrouheid gesweer aan Keiser Otto die Grote van die Heilige Romeinse Ryk en hom bygestaan in sy struwelinge met Lodewyk IV.

Toe Lodewyk IV in 945 deur die Normandiërs gevange geneem is, is hy oorhandig aan Hugo die Grote, in ruil vir die jong hertog Richard. Hugo het Lodewyk IV in 936 vrygelaat op voorwaarde dat hy die Vesting van Laon moet oorgee. In 948, tydens 'n kerkraadsitting by Ingelheim, het die biskoppe, waarvan net twee nie van Duitsland was nie, vir Hugo die Grote *in absentia* veroordeel en geëkskommunikeer, en Aartsbiskop Artauld van Reims herstel in sy posisie by Reims. Hugo het in antwoord hierop vir Soissons en Reims aangeval, terwyl die ekskommunikasie herroep is deur 'n kerkraadsitting te Trier. In dieselfde jaar het Hertog Giselbert van Châlon egter homself as Hugo se vasaal erken en sy dogter verloof aan Hugo die Grote se oudste seun, Hendrik I van Boergondië.
* Emma van Parys (gebore omstreeks 943; sterf ná 968).
* Otto van Boergondië, in 956 gebore.
* Hendrik I van Boergondië) (946–1002)

## Verwysings
Giselbert van Châlon

**Giselbert** **van Châlon** (sterf op 8 April 956) was hertog van Châlon, Autun, Troyes, Avallon en Dijon, en van 952 tot 956 hertog van Boergondië. Hy het *de facto* die heerser van die Hertogdom van Boergondië geword (hy was nie Hertog *de jure* nie). Hy het saam met sy vrou, Ermengarde, twee dogters gehad: Adelheid en Luitgard. Giselbert het, te midde van die stryd om mag in 10de eeuse Frankryk, nooit daarin geslaag om die onafhanklikheid van die hertogdom te verseker nie. In 952 het hy die vasaal geword van Hugo die Grote, en sy oudste dogter Luitgard laat trou met Hugo die Grote se jongste seun, Otto van Parys.  Adelheid is uiteindelik getroud met Robert van Vermandois.

## Verwysings 
## Bronne 
*
Hugo die Swarte

**Hugo die Swarte** (oorlede 952) was van 923 tot sy afsterwe in 952 die Hertog van Boergondië. Hy was deur sy vader, wat die jonger broer was van Boso van Provence, deel van die Dinastie van die Bosonides.

Hugo was die seun van Richard van Autun en Adelheid van Auxerre (gebore in omstreeks 849). Hy het sy ouer broer, Roedolf van Frankryk, as hertog van Boergondië opgevolg, toe Roedolf in 923 verkies is as Koning van Wes-Frankië.

Dit is moontlik dat Hugo na Roedolf se dood in 936 ambisies gekoester het om die troon te bestyg, toe hy geweier het om Lodewyk IV as koning van Wes-Frankië te erken. Gevolglik het Lodewyk IV vir Hugo die Grote gestuur wat Auxerre en Sens verower het. Die hertogdom van Boergondië is verdeel tussen Hugo die Grote en Hugo die Swarte. deur Giselbert van Châlon, wat die *de facto* heerser van Boergondië geword het (hy was nie *de jure* hertog nie).

## Sien ook 
* Hertog van Boergondië

## Verwysings
Boonsteloop

Die **Boonsteloop**  is 'n sytak van die Witrivier, op sy beurt 'n takrivier van die Krokodilrivier in  Mpumalanga in Suid-Afrika.

## Oorsprong 
* 

## Monding 
*
Ruschia alata

***Ruschia alata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Wes-Kaap voorkom.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lasuursteen

duimnael|220px|Lasuursteen van Afganistan in sy natuurlike toestand.
duimnael|220px|Vermeer se *Meisie met die pêrel*.

**Lasuursteen**, **lasuriet** of **lapis lazuli** is 'n diepblou metamorfe gesteente wat as 'n halfedelsteen gebruik en sedert die oudheid vir sy intense kleur gewaardeer word.

Reeds in die 7de millennium&nbsp;v.C. is lasuursteen in Afganistan gemyn. Artefakte van lasuursteen wat van 7570&nbsp;v.C. dateer, is ontdek in Bhirrana, die oudste terrein van die Indusvalleibeskawing. Dit was baie gewild daar. Krale van lasuursteen is in begraafplase van die Neolitikum in Mehrgarh, die Kaukasus en tot in Mauritanië ontdek. Dit is ook gebruik in Toetankamen se begrafnismasker (1341-1323&nbsp;v.C.).

Teen die einde van die Middeleeue is lasuursteen na Europa uitgevoer, waar dit fyngemaal is tot 'n fyn, duur pigment bekend as ultramaryn, wat deur van die belangrikste kunstenaars van die Renaissance en Barok gebruik is, insluitende Masaccio, Perugino, Titiaan en Vermeer. Dit is dikwels gebruik vir die klere van die sentrale figure van hulle skilderye, veral die Maagd Maria. Ultramaryn is al gevind in die tandsteen van Middeleeuse nonne en skribas.

## Verwysings
## Skakels
Mary Ann Bevan

duimnael|Mary Ann Bevan
**Mary Ann Bevan** (née Webster; 20 Desember 1874 – 26 Desember 1933) was 'n Engelse vrou wat, nadat sy akromegalie ontwikkel het, deur die byvertoning-kring getoer het as "die lelikste vrou ter wêreld". 

## Vroeë jare 
Mary Ann Webster was een van agt kinders wat in 'n werkersklasgesin in Plaistow, Oos-Londen, gebore is. Sy het later 'n verpleegster geword. In 1902 trou sy met Thomas Bevan met wie sy vier kinders gehad het. Thomas Bevan is skielik in 1914 oorlede.

## Byvertoning loopbaan 
Bevan het die simptome van akromegalie begin vertoon kort nadat sy getroud is, omstreeks die ouderdom van 32.  Sy het begin ly aan abnormale groei en gesigsvervorming, wat gelei het tot haar "huislike" voorkoms, tesame met erge hoofpyne en vervaagde sig. Ná die dood van haar man in 1914 het sy nie meer die inkomste gehad om haar en haar vier kinders te onderhou nie. Bevan het besluit om munt te slaan uit haar voorkoms en het deelgeneem aan 'n "Lelikste vrou"-kompetisie wat sy gewen het.

## Verwysings
Ruschia schollii

***Ruschia schollii*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan die Wes-Kaap is en kom van Malmesbury tot by Caledon voor waar dit deel van die fynbos en renosterveld is. Dit het 'n voorkomsgebied van 4794&nbsp;km² en daar is slegs tien gefragmenteerde subpopulasies oor nadat die spesie 80% van sy habitat afgestaan het aan gewasverbouing. Ontwikkeling by Durbanville, Kuilsrivier, Stellenbosch en Somerset-Wes het ook bygedra tot die verlore habitat en is steeds 'n bedreiging. Indringerplante word ook 'n bedreiging.

## Galery 

Ruschia schollii 15499797.jpg
Ruschia schollii 15501422.jpg
Ruschia schollii 165815027.jpg
Ruschia schollii 15223150.jpg

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia strubeniae

***Ruschia strubeniae*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan die Wes-Kaap is en kom in die Piketberg en Perdeberg voor waar dit deel van die fynbos is. Daar is slegs vier subpopulasies en hulle word bedreig deur indringerplante en die aanlê van wingerde.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia vanbredae

***Ruschia vanbredae*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in die Oos-Kaap waar dit in die Langkloof naby Uniondale voorkom. Dit is deel van die fynbos en word as seldsaam beskou.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia beaufortensis

***Ruschia beaufortensis*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in die Wes-Kaap naby Beaufort-Wes. Die spesie kom in die Nama-Karoo voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 476 km² en daar is vyf subpopulasies. Die subpopulasies buite die Karoo- Nasionale Park word bedreig deur uraan mynbouaktiwiteite.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia amicorum

***Ruschia amicorum*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in die Wes-Kaap. Dit het van Montagu tot Worcester voorgekom in 'n voorkomsgebied van 97&nbsp;km². Die plant is laas in die 1960's gesien en word as uitgestorwe beskou.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Bobby Sands

**Robert Gerard Sands** (Iers: Roibeárd Gearóid Ó Seachnasaigh;  9 Maart 1954 – 5 Mei 1981) was 'n lid van die Provisionele Ierse Republikeinse Leër (IRA) wat aan hongerstaking gesterf het terwyl hy in die Maze tronk in Noord-Ierland gevange gehou is. Sands het gehelp om die 1976-bomaanval op die Balmoral Furniture Company in Dunmurry te beplan, wat gevolg is deur 'n skietgeveg met die Royal Ulster Constabulary. Sands is gearresteer terwyl hy probeer ontsnap het en tot 14 jaar gevonnis vir die besit van vuurwapens.

Hy was die leier van die 1981-hongerstaking waarin Ierse republikeinse gevangenes betoog het teen die verwydering van die spesiale kategorie status. Tydens Sands se staking is hy tot die Britse parlement verkies as 'n "Anti H-Blok"-kandidaat. Sy dood en dié van nege ander hongerstakers is gevolg deur 'n nuwe oplewing van IRA-werwing en -aktiwiteit. Internasionale mediadekking het aandag verleen aan die hongerstakers, en die republikeinse beweging in die algemeen, wat beide lof en kritiek ontlok het.

## Verwysings
Ruschia densiflora

***Ruschia densiflora*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in die Wes-Kaap. Dit kom van Lambertsbaai tot by  Clanwilliam voor in 'n voorkomsgebied van kleiner as 100 km² en is deel van die fynbos. Twee van die drie subpopulasies is reeds uitgewis deur aartappel boerdery. Die oorblywende populasie word kleiner as gevolg sy habitat wat agteruitgaan, dit is op 'n padskouer naby Clanwilliam.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ebalus van Akwitanië

**Ebalus**, **Ebles Manzer**, of **Manser** (gebore omstreeks 870; sterf in 935), was Graaf van Poitiers en Hertog van Akwitanië vanaf 890 tot 892; en respektiewelik vanaf 902 tot sy dood in 935 (Poitiers) en vanaf 928 tot 932 (Akwitanië).

## Bronne 
* Lewis, Archibald R. *The Development of Southern French and Catalan Society, 718-1050*. http://libro.uca.edu/lewis/sfc11.htm http://libro.uca.edu/lewis/sfc12.htm
Nelsrivier

Die **Nelsrivier** of **Nelspruit** is 'n takrivier van die Krokodilrivier in  Mpumalanga in Suid-Afrika. Dit ontspring by die Long Tompas naby Sabie, vanwaar dit aan die noordekant van die R37-roete in 'n suidoostelike rigting vloei. Dit sluit by die Krokodil aan in die stad Nelspruit, met die Mpumalanga provinsiale wetgewer op sy weste-oewer.

## Ontspring 
* Long Tompas op die Drakensberge 

## Monding 
* Stad Nelspruit 
links|duimnael|Die ou brug oor die Nelsrivier
Dolk

[duimnael|Dolk van Farao Kamosis (omstreeks 1450 [v.C. hout, koper en goud) - Koninklijke Bibliotheek van België]]
duimnael|Dolk (omstreeks 1800 v.C.)
[duimnael|Keltiese dolk, [skede en gespe]]

'n **Dolk** is 'n tipe tweesnydende mes wat mense vroeër dikwels by hul gedra het vir selfbeskerming.  Dolke is tydens maaltye ook gebruik om vleis mee te sny. Die gebruik van 'n dolk aan tafel het egter tot 'n einde gekom nadat die Franse kardinaal Richelieu die gebruik daarvan aan tafel verbied het. Die gewone tafelmes is in plek daarvan bekendgestel en sedertdien gebruik.

By die dolk lê die punt van die lem in die verlengde as van die hef van die mes. Die lem is dus simmetries, in teenstelling met 'n gewone mes. Die wapen word gebruik om te steek, te stoot of as sekondêre verdedigingswapen in nabye konfrontasies. Dit is teenswoordig egter 'n wapen wat selde gebruik word. 

Net soos die strydbyl is die dolk ontwikkel uit prehistoriese gereedskap. Dolke is oorspronklik van vuursteen, ivoor of been gemaak. Dit word al sedert die vroegste tye van die menslike beskawing as wapen gebruik. Die eerste dolke het in die Bronstydperk in die 3de millennium v.C. verskyn. Die swaard is ontwikkel uit groter dolke, omdat 'n dolk se reikafstand te klein was om effektief te wees teen byle, lanse, pieke en goedendagte ('n tipe wapen wat veral tydens die Slag van die Goue Spore met welslae gebruik is).

In Suid-Afrika is die destydse Eerste Minister, Hendrik Verwoerd, op 6 September 1966 in die Volksraad deur Demetrios Tsafendas, 'n parlementsbode, met 'n dolk doodgesteek.

Dolke vervul in verskeie kulture 'n simboliese funksie, soos byvoorbeeld die Kirpan uit die Sikhisme, wat die draer aan die stryd om regverdigheid en teen onderdrukking moet herinner.

## Sien ook 
* Kapmes
* Mes
* Okapi

## Verwysings
Angel Cartwright

**Angela Cartwright** (gebore Augustus 17, 1994) is 'n Bahamaanse model en skoonheidskoningin, wenner van Mejuffrou Heelal Bahamas 2022-kompetisie.

## Biografie 
Cartwright is gebore en het in Long Island grootgeword. Sy het 'n baccalaureusgraad van die Universiteit van die Bahamas, en beide 'n MBA in internasionale besigheid en 'n MS in finansies van die Florida Internasionale Universiteit.

## Mejuffroue Wêreld‎ Bahamas 2018 
Op 27 Mei 2018 het sy Long Island by Mejuffroue Wêreld‎ Bahamas 2018 verteenwoordig en teen nege ander kandidate meegeding by die Imperial Ballroom - Atlantis op Paradise Island. Sy het in die Top 6 geëindig.

## Mejuffrou Heelal Bahamas 2022 
Op 31 Julie 2022 het sy Long Island by Mejuffrou Heelal Bahamas 2022 verteenwoordig en teen agt ander kandidate by die Atlantis Showroom op Paradise Island meegeding. Sy het die titel gewen en is deur Chantel O'Brian gekroon.

## Mejuffrou Heelal 2022 
Sy sal die Bahamas by Mejuffrou Heelal 2022 verteenwoordig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Angel Cartwright op Instagram
Ruschia bipapillata

***Ruschia bipapillata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap van Koekenaap tot Klawer voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 2781&nbsp;km² en daar is minder as tien subpopulasies. Dit is deel van die Weskus-strandveld asook fynbos. Die spesie het habitat afgestaan in die Olifantsriviervallei aan gewasverbouing en die bedreiging bestaan steeds. By die Matsikamma- en Gifberge word die plant bedreig deur oorbeweiding en by Koekenaap deur mynbou aktiwiteite.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia maxima

***Ruschia maxima*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap voor vanaf die kus tot by Clanwilliam en die Bobbejaansberge op hoogtes van 300-800 m, die meeste op die noordelike hange. Die spesie is die grootste van die genus. Die plant blom meestal van September tot November en dra pers blomme.

## Galery 

Ruschia maxima, habitus, Pretoria NBT, a.jpg
Ruschia maxima - clanwilliam RSA.jpg
Ruschia maxima 1DS-II 3-6330.jpg
Ruschia maxima, blare, blomme en vrugte, Pretoria NBT, a.jpg

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PlantZAfrica
Reëlmatige maan

'n **Reëlmatige maan** is in sterrekunde 'n natuurlike satelliet met 'n prograde wentelbaan taamlik naby aan sy planeet met 'n klein baanhelling en eksentrisiteit. So 'n maan het vermoedelik saam met die planeet gevorm – in teenstelling met onreëlmatige mane, wat later deur die planeet aangetrek is.

Die agt planete in die Sonnestelsel het minstens 57 reëlmatige mane: die Aarde s'n, 8 van Jupiter, 23 van Saturnus, 18 van Uranus en 7 van Neptunus (Dit lyk of Neptunus se grootste maan, Triton, later aangetrek is). Ook Pluto se vyf mane en Haumea se twee het saam met dié dwergplanete gevorm uit rommel wat uit botsings ontstaan het.

Die meeste reëlmatige mane is in 'n sinchroniese wentelbaan met hulle planete. Die een uitsondering is Saturnus se Huperion, wat 'n chaotiese rotasie toon.

## Skakels
Ruschia duthieae

***Ruschia duthieae*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap voor vanaf Sedgefield tot by Nature's Valley voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 191 km² en is deel van die fynbos. Die plant het reeds groot gedeeltes van sy habitat afgestaan aan ontwikkeling, die aanplant van plantasies en indringerplante. 

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia geminiflora

***Ruschia geminiflora*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap vanaf die Kaapse Skiereiland tot by Kalbaskraal voor waar dit deel van die fynbos en renosterveld biome is. Dit het 'n voorkomsgebied van 13 400&nbsp;km² en daar is vyftien gefragmenteerde subpopulasies oor nadat daar reeds 80% van die plant se habitat verlore gegaan het aan gewasverbouing, kus-en-stedelike ontwikkeling en indringerplante. Die verlies is steeds aan die gang,

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia glauca

***Ruschia glauca*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Noord-Kaap in die noordelike Richtersveld voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 971 km² en word bedreig deur oorbeweiding veral by Kuboes en Sendelingsdrif. Mynbou aktiwiteite langs die Oranjerivier is ook 'n bedreiging.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia incurvata

***Ruschia incurvata*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap vanaf die Gifberg tot by Graafwater voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 1 884 km² en is deel van die fynbos. Daar is ses subpopulasies bekend; die plant het habitat afgestaan aan die verbouing van rooibos tee en aartappels. Die bedreiging bestaan steeds.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia leptocalyx

***Ruschia leptocalyx*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap van Potberg tot by Hartenbos voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 1141 km² en daar is tussen drie en vyf subpopulasies. Dit is deel van die strandveld en fynbos. Die spesie het habitat afgestaan aan gewasverbouing, ontwikkeling aan die kus en indringerplante. Die bedreigings bestaan steeds.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia rubricaulis

***Ruschia rubricaulis*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap in die Kaapse Skiereiland voor waar dit deel van die fynbos is. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 70 km² en daar is vyf subpopulasies wat deur indringerplante bedreig word.

## Bronne 
* Sanbi
* Plants of the World Online