open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rotspon

duimnael
Die Duitse term **Rotspon** verwys na Franse rooiwyn wat in een van die Noord-Duitse Hansestede gestoor en gebottel is en eers hier sy tipiese karakter gekry het. Die term is afgelei van die Nederduitse *spon* ("houtspaander").

Die mees bekende Rotspon is *Lübecker Rotspon* - Bordeaux-rooiwyn wat in wynvate uit Frankryk ingevoer, in die Hansestad Lübeck gebêre is totdat hy ryp was en daarna gebottel is. In Lübeck het veral die onderneming van Carl Tesdorpf in die historiese Mengstraße vir hierdie wyn bekend gestaan. Maar ook ander Hansestede soos Bremen, Hamburg en Münster (Wesfale) het hul eie Rotspon-tradisie ontwikkel.

Die handel met Rotspon het al in die 13de eeu 'n aanvang geneem, maar het eers in die 16de en 17de eeu noemenswaardig toegeneem. Volgens oorlewerings het wynmakers uit Bordeaux soms besoeke aan die Duitse Hansestede afgelê en hul eie wyne nie meer herken nie: As gevolg van die seevervoer en die stoor in barriquevate, wat van eikehout gemaak was, het die wyne se karakter aansienlik verbeter.

Die Nederduitse digter Fritz Reuter was een van die grootste liefhebbers van Rotspon-wyne, terwyl die skrywer Thomas Mann Rotspon-wyn in sy roman *Die Buddenbrooks* verewig het.
Euler se formule

**Euler se formule** stel dat, vir enige reële getal *x*,

: e^{ix} = \cos(x) + i\sin(x) \!

waar *e* die basis van die natuurlike logaritme is, *i* is die imaginêre eenheid, en cos en sin die trigonometriese funksies is (daar word hier aangeneem dat waar sinus en cosinus bereken word, *x* in radiale gemeet is eerder as in grade). Die formule is steeds geldig as  *x* 'n komplekse getal is, en daar word dus algemeen na die meer algemeen komplekse weergawe as Euler se formule verwys.

Richard Feynman het Euler se formule "ons juweel" en "die mees merkwaardige formule in wiskunde" genoem.

Wanneer  x = \pi , word hierdie formule e^{i\pi} = -1 \!

## Verwysings
Pous Konstantyn

**Konstantyn**  was die 88ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Konstantyn** is gebore in Tyrus, Sirië.  Op 25 Maart  708 volg hy Pous Sisinnius op en regeer tot sy dood op 9 April 715.  Hy word opgevolg deur Pous Gregorius II.  Die pous word ook Konstantyn I genoem om hom te onderskei van die Teenpous Konstantyn II.
Die naam ‘Konstantyn’ beteken 'standvastig'.

## Pontifikaat 
Pous Konstantyn was die derde en laaste pous wat na Konstantinopel gereis het. Die reis is begin  op 5 Oktober 710.  Hy het ooreenstemming bereik oor die besluite van die Trullaanse sinode van 692.  Na die moord op keiser Justinianus II weier die pous om die keiser se opvolger, Phillippicus Bardanes, wat die monotelitisme aangehang het, te erken en die breuk met die Ooste is nou finaal.  Eers in 1964 sal 'n pous (Pous Paulus VI) weer Konstantinopel besoek.

Konstantyn kom in konflik met Felix die aartsbiskop van Ravenna wat nie aan die pous ondergeskik wil wees nie en met die aartsbiskop Benediktus van Milaan, wat self die biskoppe van Padua wil aanstel.

Konstantyn ontvang twee Anglo-Saksiese konings, Coenred van Mercia en Offa van die Oos-Sakse.  Sint Egwin, biskop van Worcester het hulle vergesel.

Konstantyn het drie kardinale aangestel, waaronder sy opvolger Pous Gregorius II.

## Bibliografie 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press.  
* Duff, Eamon. *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press, 2001. pp 62–63. 
* Maxwell-Stuart, P. G. *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson, 2002, p. 47. .
* Levillain, P.,1994. Dictionnaire Historique de la Papauté.
* Barth, R  & Bedürftig, F., 2000 Taschenlexikon Päpste.

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Temperatuur

[duimnael|regs|280px|Die temperatuur van 'n ideale monatomiese [gas is 'n mate wat verband hou met die gemiddelde kinetiese energie van sy bewegende atome. In hierdie animasie word die grootte van helium-atome op skaal getoon relatief tot wat hulle spasiëring sou wees by 1950&nbsp;atmosfeer druk. Die gemiddelde snelheid van die atome by kamertemperatuur word hier **triljoenvoudig** vertraag.]]

**Temperatuur** is 'n fisiese eienskap van 'n fisiese stelsel wat onderliggend is aan die algemene begrip van warmte en koue; iets wat warmer is het gewoonlik 'n hoër temperatuur. Temperatuur is een van die belangrikste groothede in die studie van termodinamika. Op 'n mikroskopiese vlak kan temperatuur gedefinieer word as die gemiddelde energie van die mikroskopiese bewegings van 'n enkele partikel in 'n stelsel vir elke vryheidsgraad. Op die makroskopiese skaal is temperatuur die unieke fisiese eienskap wat die rigting van warmtevloei tussen twee liggame in termiese verbinding met mekaar bepaal. As geen warmtevloei plaasvind nie, het die twee voorwerpe dieselfde temperatuur; andersins sal warmte vloei vanaf die warmer voorwerp na die kouer voorwerp. Hierdie twee basiese beginsels staan bekend as die nulde wet van termodinamika en die tweede wet van termodinamika onderskeidelik.

## Temperatuurskale 
Die drie mees algemene temperatuurskale wat tans in gebruik is:
* Kelvin-skaal
* Celsius-skaal
* Fahrenheit-skaal

Die kelvin-skaal word gedefinieer met 0K as **absolute nul**. Dit is ook die temperatuur waar geen meer energie uit die stelsel geneem kan word nie.

Die omskakeling tussen die kelvin- en Celsius-skaal kan met die volgende formule gedoen word:
: k = c + 273,15

en die omskakeling tussen Fahrenheit en Celsius kan met die vergelyking:
:c = \frac{5}9 \left(f - 32 \right)
waar *k*, *c* en *f* die temperatuur in kelvin ([K]), grade Celsius ([°C]) en grade Fahrenheit ([°F]) is.

### Afleiding vir omskakeling van grade Fahrenheit na grade Celcius 
Indienː
* 0 °C = 32 °F
* 100 °C = 212 °F
* c °C = f °F

Dan isː

: \frac{c-0}{100-0} = \frac{f-32}{212-32}

: c = 100 \cdot \left(\frac{f-32}{180}\right)

: c = \frac{5}{9} \cdot \left(f-32\right)

## Termodinamika 
Die drie skale is nogtans nie gelykwaardig nie omdat die Celsius- en Fahrenheit-skaal 'n lukrake nulpunt het, terwyl die kelvinskaal 'n absolute nulpunt het en die termiese energie van 'n sisteem verteenwoordig:

:E_{termies} = RT 

Die sisteem se energie verdubbel by 'n styging van 10&nbsp;K na 20&nbsp;K. 'n Styging van 10&nbsp;oC na 20&nbsp;oC verhoog die termiese energie met minder as 4%. Dieselfde verskil betref amper alle termodinamiese formules, byvoorbeeld die uitdurkking vir entropie:

: S = \frac {q_{reversibel}}{T} 

is slegs geldig indien T in kelvin uitgedruk word.

## Eksterne skakels 
*
Fisioterapie

duimnael|300px|Fisioterapeute besig om pasiënte te help.

**Fisioterapie** is 'n geneeskundige beroep wat gemoeid is met die voorkoming en bestuur van bewegingsafwykings wat die gevolg is van siektes en beserings tydens 'n mens se leeftyd.  Fisioterapie word gewoonlik deur óf deur 'n gekwalifiseerde fisioterapeut toegepas óf 'n fisioterapeutiese assistent onder leiding van 'n fisioterapeut.

## Moderne fisioterapie 
Moderne fisioterapie is in Londen in 1896 ontwikkel, waar daar geglo is dat pasiënte op 'n gereelde basis beweeg moes word om te verseker dat spierfunksie en beweeglikheid behoue bly.  Hierdie groep belangstellendes het vinnig gegroei en in 1920 het 'n Vereniging vir Fisioterapie in die Verenigde Koninkryk tot stand gekom.  Soortgelyke organisasies het ook elders tot stand gekom.

Die sorg en rehabilitasie van groot getalle mense wat ledemate verloor het as gevolg van die Wêreldoorloë vroeg in die twintigste eeu asook die sorg vir pasiënte wat gely het aan siektes soos polio het die ontwikkeling van fisioterapie wêreldwyd versnel.  Een van die vroeëre voorstanders van die dissipline was Suster Elizabeth Kenny, 'n Australiese verpleegster wat 'n beduinde impak gehad het op die behandeling van polio in die 1930's en 1940's.

## Fisioterapie en Wetenskap 
Vir dekades lank was die beoefening van fisioterapie sterk gekritiseer vir sy gebrekkige onderliggende navorsing.  Laat in die 1990's het Engelse en Australiese fisioterapeute in 'n meningspeiling laat blyk dat minder as vyf persent (5%) van hulle gereeld wetenskaplike literatuur bestudeer het om hulle te lei in die uitvoering van hulle take in die praktyk.

Ten spyte van die positiewe houding jeens bewysgebaseerde praktyk het baie fisioterapeute steeds behandelingstegnieke benut wat min wetenskaplike steun geniet het.

## Verwysings
Gestadigde toestand

'n **Gestadigde toestand** is 'n meer algemene situasie as 'n dinamiese ewewig.  As 'n stelsel in 'n gestadigde toestand verkeer dan sal die onlangs waargenome gedrag van die stelsel in die toekoms voortduur.  In stogastiese stelsels sal die waarskynlikheid dat verskeie toestande herhaal sal word, konstant bly.  In baie stelsels sal gestadigde toestande eers bereik word na 'n sekere tyd verloop het na die stelsel aan die gang gesit is.  Die aanvanklike situasie word dikwels as 'n oorgangstoestand, 'n aanskakel- of opwarmtydperk geïdentifiseer.

'n Dinamiese ewewig kom voor wanneer twee of meer omkeerbare prosesse teen dieselfde tempo voorkom.  So 'n stelsel kan beskou word as 'n stelsel in 'n gestadigde toestand; 'n Stelsel wat in 'n gestadigde toestand is, is egter nie noodwendig in 'n dinamiese ewewigstoestand nie omdat sommige prosesse betrokke nie omkeerbaar is nie.

Byvoorbeeld: Die vloei van materiaal deur 'n stelsel of elektrisiteit deur 'n netwerk kan in 'n gestadigde toestan verkeer omdat daar 'n konstante vloei van materiaal of elektrisiteit is.  Daarteenoor sal die volmaak of dreinering van 'n tenk met materiaal 'n voorbeeld van 'n oorgangstoestand wees.

## Bronne 
* Bronowski, J. (1973). *The Ascent of Man*, Little, Brown, bl'e. 348-349.
Märklin

**Märklin** is 'n Duitse speelgoedmaatskappy en een van die voorlopers in die vervaardiging van modeltreine. 

Die hoofkantoor is in Göppingen in die deelstaat Baden-Württemberg. Theodor Friedrich Wilhelm Märklin het die maatskappy in 1859 gestig en dit het oorspronklik speelgoed uit tin en blik vervaardig. In 1891 het die maatskappy begin om modeltreine te vervaardig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Stribog

**Stribog** (Strzybog, Стрибог) is in die Slawiese mitologie die god en gees van die winde en die lug. Hy is glo die oupa van die winde van die agt rigtings. Die etimologie van die naam word betwis; sien hier.
743

Die **jaar 743** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 43ste jaar van die 8ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
*

## Geboortes 
*

## Sterftes 
* 20 Februarie – Eucherius, Waalse monnik en biskop
Mat Zemlja

**Mat Zemlja** of **Matka Ziemia** (letterlik *moederaarde*) is die versamelnaam van ’n paar Slawiese gode wat gewy is aan plante, groei, geboorte en die skepping. 

In die vroeë Middeleeue was moederaarde een van die belangrikste godhede in die Slawiese wêreld. Ede is bindend gemaak deur aan die aarde te raak en sondes is voor die dood aan die aarde bely. Sy is aanbid in haar natuurlike vorm en is nie gelykgestel aan ’n menslike ewebeeld nie. Sedert die aanvaarding van die Christendom in al die Slawiese lande is sy verbind met die Maagd Maria, die moeder van Jesus.

’n Voorbeeld van haar belangrikheid kan gesien word in hierdie tradisionale smeekbede aan haar wat gemaak is oor ’n fles hennep-olie, wat ná elke smeekbede begrawe is:

Oos &ndash; "Moederaarde, beheers elke bose en onreine wese sodat hy ons nie kan toor of skade kan berokken nie." Wes &ndash; "Moederaarde, verswelg die onrein mag in u kokende kuile en in u brandende vure." Suid &ndash; "Moederaarde, kalmeer die winde vanuit die suide en alle slegte weer. Kalmeer die bewegende sand en warrelwinde." Noord &ndash; "Moederaarde, kalmeer die noordewinde en wolke, kalmeer die sneeustorms en die koue." 

In die huidige Rusland was daar ’n skrikwekkende ritueel wat aan Mat Zemlja gewy is aan die vooraand van die Eerste Wêreldoorlog om dorpe teen cholera te beskerm. Om middernag sou die ouer vroue al om die dorp loop en die ander vroue roep sonder die medewete van die mans. Hulle sou nege maagde en drie weduwees kies wat uit die dorp gelei sou word. Hulle sou almal uittrek tot hulle net hul onderrokke aanhet. Die maagde het hul hare laat loshang en die weduwees het hul koppe met wit sjaals bedek. Hulle sou ploeë gryp, die maagde sou hulle met sekels bewapen, en ander vroue sou verskeie voorwerpe met ’n skrikwekkende voorkoms gryp, soos die skedels van diere. Die optog sou dan al om die dorp beweeg terwyl hulle huil en gil. Hulle sou ’n voor ploeg om die kragtige geeste van die aarde los te laat en die oorsprong van boosheid te vernietig. Enige man wat ongelukkig genoeg was om die vroue teë te kom, is sonder genade neergevel.

## Sien ook 
* Slawiese mitologie
* Mokosj
Pierrefonds-Roxboro

**Pierrefonds-Roxboro** is 'n arrondissement (stadswyk) van die Kanadese stad Montreal (provinsie Quebec) met 'n oppervlakte van 27 vierkante kilometer en 68&nbsp;410 inwoners (2011). Dit word in administratiewe opsig in twee distrikte verdeel, Pierrefonds-Roxboro-Est en Pierrefonds-Roxboro-Ouest.

Die arrondissement behels die voormalige munisipaliteite Pierrefonds en Roxboro in die noordweste van Montrealeiland. Pierrefonds-Roxboro grens aan die arrondissemente L'Île-Bizard-Sainte-Geneviève, Saint-Laurent, Ahuntsic-Cartierville, Senneville, Sainte-Anne-de-Bellevue, Kirkland en Dollard-Des Ormeaux.

Die logo van die ou Ville de Pierrefonds is ook ná sy samesmelting met Roxboro in 1999 en die insluiting by Montreal nog steeds in gebruik.

## Oorsprong van die naam 
Die naam Pierrefonds is afgelei van 'n kasteel wat in 1902 deur die afgevaardigde Joseph-Adolphe Chauret opgerig is. Sy boustyl is deur 'n gravure van die Franse kasteel Pierrefonds naby Compiègne (Pikardië) geïnspireer.

Die oorsprong van die naam Roxboro is daarenteen nie presies bekend nie. Die aanneemlikste verklaring verwys na die boubedrywighede wat hier in 1914 vir 'n nuwe spoorwegtonnel deur die Mont Royal uitgevoer is. Gedurende die tonnelgraafwerk is talle rotse (Engels *rocks*) verwyder sodat die naam in etimologiese opsig 'n samestelling van *rox (rocks)* en *boro (borough)* kan wees.

## Eksterne skakels 
* *Die amptelike webwerf van Pierrefonds-Roxboro*
Pous Gregorius II

**Gregorius II** (ook Gregorius Junior genoem) was die 89ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Gregorius II** die seun van Marcellus is gebore in 669 in Rome, Italië. Onder die pontifikaat van Pous Sergius I was hy pouslike bibliotekaris. Hy het sy voorganger vergesel na die konsilie van Konstantinopel. Op 19 Mei 715 volg hy Pous Konstantyn op en regeer tot sy dood op 11 Februarie 731. Hy was die eerste Romeinse pous na sewe opeenvolgende pouse van Griekse of Siriese afkoms. Hy word opgevolg deur Pous Gregorius III. Die naam ‘Gregorius’ beteken 'wagter'.

## Pontifikaat 
Tydens die pontifikaat van Gregorius II het die ikonoklasme in Bisantium gewoed. Keiser Leo III het alle beelde en afbeeldings van heiliges laat vernietig in 727. Gregorius het die nut daarvan nie ingesien nie en wou bowendien nie die magtige kloosters wat die beelde en afbeeldings besit het, nie kwaad maak nie en hy het dus nie gehoor gegee aan die keiser se oproep nie. Dit was die begin van die beweging van die pousdom om onafhanklik van die keiser te word. Hy het keiser Leo III ekskommunikeer.

Gregorius het die Lombarde afgekoop met dertig pond goud en homself toegespits op sendingaktiwiteite in die Noorde, veral in Friesland, Duitsland, Engeland en Ierland (toe nog Hibernië). Hy het Bonifatius na Friesland gestuur op 15 Mei 719 en hom as biskop aangestel op 30 November 722. Die ab Ceolfrid en koning Ina van Engeland en hertog Theodo I van Beiere het die pous besoek.

Gregorius is in die vyftiende eeu beskou as 'n voorsaat van die Savelli familie in Italië. Dieselfde is beweer van Pous Benedictus II. Die bewerings is egter nie betroubaar nie en daar is niks bekend oor die verwantskap tussen die twee pouse nie.

## Verering 
Pous Gregorius II word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 11, 12 of 28 Februarie.

## Bibliografie 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 
* Duff, Eamon. *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press, 2001. bl. 62–63. 
* Mann, 1902. Lives of the Popes in the Early Middel Ages. London.
* Maxwell-Stuart, P. G. *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson, 2002, bl.&nbsp;47. .

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Ghadames

**Ghadames** (Arabies: غدامس) is 'n dorp en oase in die weste van Libië. Dit is sowat 550&nbsp;km suidwes van die land se hoofstad, Tripoli, geleë, naby die grense van Algerië en Tunisië.

duimnael|links|Die huise in Ghadames is gebou uit modder, kalk en die stamme van palmbome. Die stegies tussenin word bedek om die inwoners beskerming teen die hitte te bied.
Die oase het 'n bevolking van 7000 Toearegse Berbers. Die ou gedeelte van die dorp, wat deur 'n muur omring word, is in 1986 deur Unesco as 'n Wêrelderfenisgebied verklaar. Elk van die sewe stamgroepe wat oorspronklik in hierdie deel van die dorp gewoon het, het hul eie distrik gehad, met 'n publieke area waar feeste gehou is. In die 1970's het die regering nuwe huise buite die ou deel van die dorp gebou. Baie inwoners keer egter in die somer terug na die ou middelste deel, siende dat die argitektuur daar beter beskerming teen die hitte bied.

Die eerste rekords oor Ghadames dateer uit die Romeinse periode, toe daar van tyd tot tyd Romeinse troepe in die dorp gestasioneer was. Die Romeinse naam vir die dorp was "Cydamus". Gedurende die 6de eeu het 'n Biskop in die dorp gewoon, ná die inwoners tot die Christendom bekeer is deur Bisantynse sendelinge. Gedurende die 7de eeu het Moslem Arabiere oor Ghadames geheers en die inwoners het volgelinge van Islam geword. Ghadames het tot die 19de eeu 'n belangrike rol gespeel in handel tussen die Mediterreense lande en Wes-Afrika, wie se handelsroetes deur die  Sahara geloop het.

:- Limeriek deur Charles Issawi, *Die Welt des Islams* (1998)

## Eksterne skakels 
*   Amptelike UNESCO bladsy
Slawiese draak

]]
In die Slawiese mitologie word ’n draak onder meer **zmei** (Russies en Bulgaars), **zmi** (Ou Kerkslawies en Oekraïens), **zmaj** (Serwies, Kroaties, Bosnies en Sloweens) en **żmij** (Pools) genoem. Die meeste van dié woorde is die manlike vorm van woorde vir slang, wat gewoonlik vroulik is (soos **zmeja** in Russies). 

## Oos-Slawies 
In Rusland en die Oekraïne het ’n sekere draakagtige figuur, **Zmei Gorinitsj**, drie koppe. Hy is groen, loop op sy agterpote, het klein voorpote en spuug vuur. Volgens een bilina word Zmei Gorinitsj doodgemaak deur Dobrinja Nikititsj. 

Ander Russiese drake (soos Toegarin Zmejewitsj) het Turkse name en simboliseer moontlik die Mongole en ander volke van die steppe. Sint Joris (George) (simbool van die Christendom) wat die draak (Satan) doodmaak, is op die stadswapen van Moskou. Sommige prehistoriese strukture, veral die Slangmuur naby Kiëf, word verbind met drake as simbole van ander volke.

Russiese drake het gewoonlik koppe in meervoude van drie. Party se koppe groei terug as al die koppe nie afgekap word nie.

## Suid-Slawies 
 red Zabawa Poetjatitsjna van die draak Gorinitsj*, deur Iwan Bilibin]]
In Sloweens word ’n draak *zmaj* genoem, hoewel ’n ou woord van onsekere afkoms, *pozoj*, ook soms gebruik word. Sloweense drake het gewoonlik negatiewe eienskappe. Hulle hou egter nie altyd gevaar vir die mens in nie. Die beste voorbeeld is die Ljubljana-draak, wat dié stad bewaak en op die stadswapen pryk. 

In Macedonië, Kroasië, Bulgarye, Bosnië, Serwië en Montenegro word ’n draak *zmaj*, *zmej* of *lamja* genoem. Dit het 3, 7 of 9 koppe en spuug vuur. In Serwies en Bosnies word dit ook *aždaja* of *aždaha'' genoem. Ala (in Serwies) of hala (in Bulgaars) is ’n vroulike draak, maar sy word gewoonlik as ’n aparte wese beskou.
Roesalka

thumb|280px|*Roesalki*, deur Iwan Kramskoi (1871).

’n **Roesalka** (meervoud: **roesalki**; Russies: русалка; русалки) is in die Slawiese folklore ’n waternimf of meerminagtige demoon wat in die water woon.

Volgens die meeste tradisies was die roesalki vis-vroue wat op die bodem van riviere gewoon het. In die middel van die nag het hulle uit die water gekom en in die grasvelde gedans. As hulle aantreklike mans gesien het, sou hulle hulle lok deur te sing en te dans, hulle betower en dan na die bodem van die rivier neem om saam met hulle te woon.

## Oorsprong 
In die meeste legendes was die roesalki rustelose dooie wesens wat met "onreinheid" verbind is. Jong vroue wat ’n voortydige, gewelddadige dood gesterf het, soos meisies wat selfmoord gepleeg het omdat hulle minnaars hulle afgesê het of ongetroude vroue wat swanger was, moes hul aangewese tyd op aarde uitleef as geeste.

Dit kon ook die siel van ’n jong vrou wees wat in of naby ’n rivier of meer gesterf het en daar spook. Hierdie rasalki (wat nie dood was nie) was nie noodwendig kwaadwillig nie en sou toegelaat word om in vrede te sterf as hulle dood gewreek is.

Hulle kon ook die siel van ’n ongedoopte kind gewees het, gewoonlik buite-egtelik, wat deur hul ma's verdrink is. Dié roesalki het glo in die woud rondgedwaal en gesmeek om gedoop te word sodat hulle vrede kon hê. Hulle was egter nie noodwendig onskuldig nie en kon ’n mens aanval wat dom genoeg was om hulle te nader.

## Beskrywing 
Terwyl haar woonplek hoofsaaklik die rivier of meer was waar sy gesterf het, kon ’n roesalka ook snags uit die water kom, ’n boom klim en daar sit en sing, haar hare kam of saam met ander roesalki in die rondte dans.

In sommige weergawes het hulle oë soos groen vuur geblink, in ander was hulle baie bleek, met geen sigbare pupille nie. Soms was hulle hare goudkleurig, soms groen en altyd nat. Volgens sommige legendes kon ’n roesalka sterf as haar hare droog word.

Roesalki het graag mans verlei. Hulle kon mans lok deur te sing en hulle dan verdrink. ’n Man wat deur ’n roesalka verlei is, kon in haar arms sterf of soms het hy gesterf wanneer hy haar hoor lag.

Die verhale het van streek tot streek verskil. In die Oekraïne het hulle meestal naby water gehou en in Wit-Rusland in die woud of veld. Waar die land vrugbaar was, was hulle nakend en mooi. In ruwer dele van Groot Rusland was hulle amasones met groot borste. En in die noorde was hulle dikwels lelik en vol hare.

## Verwysings 
: *Hierdie artikel is vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel :en:Rusalka*
Ljech, Tsjech en Roes

[duimnael|Ljech, deur [Walery Eljasz-Radzikowski (1841–1905)]]
[duimnael|Ljech, Tsjech en Roes-eiekebome in [Rogalin, Pole]]
duimnael|Stamvader Tsjech op berg Rip – skildery deur Josef Mathauser

Volgens ’n ou legende was **Ljech, Tsjech en Roes** ([lɛx tʃɛx rus]) broers wat die drie Slawiese nasies gestig het:
* Pole (poëties ook bekend as *Ljechië*)
* Boheme (*Tsjechoe* – nou die grootste deel van Tsjeggië)
* Roetenië (*Roes*, nou Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne)

In een van die weergawes van die legende het die drie broers saamgejag, maar elk het ’n ander prooi gevolg en op die ou end het al drie in verskillende rigtings gereis. Roes het oos gegaan, Tsjech wes om hom te vestig op die Berg Říp wat uit die Bohemiese landskap verrys het, terwyl Ljech na die noorde gereis het tot hy ’n fantastiese witarend gesien het wat oor haar nes waak. Hy was so beïndruk deur die toneel dat hy besluit het om hom daar te vestig. Hy het sy nuwe blyplek (gród) Gniezno (Poolse byvoeglike naamwoord van *gniazdo*, of "nes") genoem en die witarend aanvaar as wapen. Dit is tot vandag ’n simbool van Pole.

Twee soortgelyke legendes met effens ander name kom ook voor in die volksverhale van Kroasië: in die Kajkawiese dialek van Krapina in Zagorje (Noord-Kroasië) en in die Chakawiese dialek van Poljica aan die Adriatiese See (Sentraal-Dalmasië). Die Kroatiese weergawe is in 1940 beskryf en in besonderhede ontleed deur S. Sakač.

## Legende versus werklikheid 
Die eerste Poolse verwysing na Ljech, Tsjech en Roes word gevind in die *Kroniek van Groter Pole* wat in 1295 in Gniezno of Poznań geskryf is. In Bohemiese kronieke verskyn Tsjech alleen of net saam met Ljech; hy word aanvanklik *Bohemus* genoem in die Cosmas-kroniek (1125).

Die legende suggereer die gemeenskaplike herkoms van die Pole, Tsjegge en Roeteniërs (of hedendaagse Russe, Oekraïners en Wit-Russe) en illustreer die feit dat minstens drie verskillende Slawiese volke reeds in die 13de eeu daarvan bewus was dat hulle volkekundig en taalkundig verwant was.

Die legende probeer ook om die etimologie van hierdie volke se name te verduidelik: Ljechië (’n ander naam vir Pole), die Tsjech- of Tsjeggiese lande (insluitend Boheme, Morawië en Silesië), en Roes (Roetenië).

## Eikebome van Rogalin 
**Ljech, Tsjech en Roes** is ook die name van drie groot eikebome in die tuin langs die paleis in Rogalin, Groot-Pole. Hulle is almal ouer as 700 jaar.

## Verwysings 
: *Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel :en:Lech, Czech, and Rus*

## Eksterne skakels 
* ’n Weergawe van die legende  (PDF)
* ’n Ander weergawe
Triglaf

**Triglaf** (letterlik "driekoppig") is ’n god of samestelling van gode in die Slawiese mitologie, soortgelyk aan die Drie-enige God in die Christendom of Trimurti in Hindoeïsme. Hy word dikwels beskou as dieselfde god as Trojan.

## Drie gode 
Triglaf is ’n eenheid van drie gode. Die gode wissel van plek tot plek en tyd tot tyd. Volgens ’n vroeë weergawe is dit Swarog, Peroen en Dazjbog. Later is Dazjbog vervang met Swjatowid of Weles. Hy kon ook ’n samestelling van mindere gode gewees het.

In een legende het Triglaf ’n sluier op, so heilig dat hy nie die bose dade van die mens kan sien nie. Hy verskyn selde tussen sterflinge. 

Triglaf word voorgestel as ’n driekoppige man, soms met ’n goue blinddoek oor sy oë, of ’n man met drie bokkoppe. Verskeie tempels wat aan Triglaf gewy is, het bestaan naby Szczecin, Pole. Volgens die biografieë van die Duitse vegter-biskop sint Otto, wat in die vroeë 12de eeu verskeie militêre-pastorale ekspedisies gelei het na die streke van die Slawiese stamme wat naby die Oossee gewoon het, was Triglaf die belangrikste Slawiese god en was die tempels in Szczecin asemrowend. Toe die Slawiërs gekersten is, is die tempels vernietig.

## Drie koppe 
Triglaf se koppe stel die hemel, aarde en onderwêreld voor. Sommige priesters beweer Triglaf het drie koppe gehad omdat hy oor al drie ryke (hemel, aarde en hel) regeer het en dat hy geblinddoek is sodat hy nie die mens se sondes kon sien nie.

Sommige beweer dat Triglav, die hoogste berg in Slowenië, na dié god genoem is.

## Swjatowid en Triglaf 
Triglaf en ’n ander god, Swjatowid, word albei verbind met waarsêery en word deur die perd gesimboliseer. ’n Moontlik veelseggende verskil is dat Swjatowid ’n wit perd gehad het en Triglaf ’n swarte, en dat Swjatowid voorgestel is met vier koppe. Swjatowid is ook verbind met oorwinning in oorlog, die oes en handel.

## Eksterne skakels 
* About Triglav 
* Triglav with images
Slawiese vuurvoël

[duimnael|[Iwan Bilibin se illustrasie by ’n Russiese verhaal oor die Zjar-ptitsa (1899)]]
links|duimnael|Tsarewitsj Iwan keer terug met die gevange Zjar-ptitsa

**Zjar-ptitsa** of **Vuurvoël** (Russies: жар-птица) is ’n pragtige gloeiende voël in die Slawiese mitologie op wie se spoor die held van die verhaal gewoonlik is.

Zjar-ptitsa is meestal ’n groot voël met vere wat gloei in rooi, oranje en geel, soos die vlamme van ’n vuur. Die vere hou nie op gloei wanneer dit verwyder word nie en een veer kan ’n hele kamer verlig. Die held van die verhaal gaan gewoonlik op ’n groot soektog na die Vuurvoël. Soms doen hy dit op sy eie, ander kere is dit op versoek van die koning (sy pa). Die held, wat aanvanklik betower word deur die wonderlike voël, blameer haar dikwels vir sy probleme. Die gewildste legende waarin Zjar-ptitsa voorkom, is *Iwan Tsarewitsj en die Grys Wolf*.

Verhale van die Vuurvoël stem ooreen met ander verhale, soos die Iranse legendes van towervoëls, die Broers Grimm se feëverhaal oor die goue voël, die Tsjeggiese volksverhaal oor Pták Ohnivák en die Wes-Europese Feniks wat uit die as herrys.

In baie verhale is Zjar-ptitsa ’n mistieke voël wat die koning se goue appels eet. Volgens ander stories vlieg sy rond en gee hoop, skoonheid en onsterflikheid aan mense. Wanneer sy sing, val daar pêrels van haar bek en sy kan mense genees en blindes laat sien.

## Sien ook
*Die vuurvoël en prinses Wasilisa

## Bron 
* SurLaLune Fairy Tale Pages: The Annotated Firebird 

## Nota 
: *Hierdie artikel is vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel :en:Firebird (Russian folklore) en die Russiese Wikipedia-artikel :ru:Жар-птица*
Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde

Die **Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde** of **SABS** is 'n statutêre liggaam wat gestig is kragtens die Standaardewet, Wet No. 24 van 1945, en funksioneer kragtens die nuutste weergawe van die Standaardewet, Wet No. 29 van 1993 as nasionale instituut vir die bevordering en handhawing van standardisasie en kwaliteit van goedere en die lewering van dienste.

SABS is ook die liggaam wat Suid-Afrika by die Internasionale Standaarde Organisasie (ISO) verteenwoordig.

## Funksies van die SABS 
Die SABS is werksaam op die volgende gebiede:
* Die SABS publiseer nasionale standaarde wat voorberei word deur konsensus in tegniese komitees en verskaf inligting oor nasionale standaarde van alle lande asook internasionale standaarde.
* Die SABS toets en sertifiseer produkte en dienste om voldoening aan standaarde te bevestig.
* Die SABS ontwikkel tegniese regulasies (verpligte spesifikasies) wat op nasionale standaarde gegrond is, monitor en dwing voldoening aan sulke tegniese regulasies af.
* Die SABS monitor en dwing wetlike metrologiese wetgewing af.
* Die SABS bevorder uitmuntendheid in ontwerp.
* Die SABS verskaf opleiding oor aspekte van standaardisasie.

## Organisasie 
In 'n poging om sy diensverskaffing aan die nywerhede wat dit bedien te maksimeer het die SABS sy aktiwiteite verdeel in sewe nywerheidsektore, wat elk die volle reeks dienste kan lewer wat betrekking het op daardie spesifieke nywerheid.  Die sewe sektore is:

* Chemikalieë
* Elektrotegnies
* Voedsel en Gesondheid
* Meganies en Materiale
* Mynbou en Minerale
* Dienste
* Vervoer

## Doelwitte 
Die SABS se doelwitte sluit in:
* Die bevordering van volhoubare ontwikkeling
* Verbeterde marktoegang en uitvoere en om op te tree as die fasiliteerders en bemagtigers van handel en mededingendheid.
* Ondersteuning van nasionale en streeksdoelwitte (SEB, SAOK en NEPAD)
* Doeltreffende skakeling met die openbare sektor.
* Verhoogde toepaslikheid en erkenning in markte.

## Bronne 
* http://www.sabs.co.za  SABS se webwerf
Hendrik Fredrik Prinsloo

Kolonel **Hendrik Fredrik Prinsloo** O.B.E., E.D. (* 18 Augustus 1890, Carolina &ndash; † 20 November 1966, Ermelo) was 'n Suid-Afrikaanse militaris wat onder meer die bevelvoerder van die Italiaanse krygsgevangenekamp by Zonderwater tydens die Tweede Wêreldoorlog was. 

Prinsloo was die oudste seun van Kommandant H. F. Prinsloo, wat die Carolina Boerekommando in die Slag van Spioenkop tydens die Tweede Vryheidsoorlog aangevoer het. Op twaalfjarige ouderdom is Prinsloo deur Britse magte krygsgevange geneem toe hy as wapendraer in sy vader se kommando opgetree het. Hy is saam met sy moeder in die Barbertonse konsentrasiekamp aangehou. Slegs tweehonderd drie-en-dertig krygsgevangenes het in aanhouding aan siektes gesterf en ses-en-sewentig het in ongelukke omgekom (ongeveer 0,5% van die totale aantal krygsgevangenes wat in Suid-Afrika aangehou is). Prinsloo en drie van sy offisiere is deur die naoorlogse regering van Italië met die Orde van die Ster vereer. Die Pous het ook die "Ordine di Bene Merente", 'n pouslike dekorasie, aan Prinsloo toegeken. 

In 1947 het kol. Prinsloo Suid-Afrika verteenwoordig by die Diplomatieke Konferensie wat Genève gehou is om die Internasionale Konvensie met Betrekking op die behandeling van krygsgevangenes, of te wel die Geneefse-Konvensie van 1929 aan te pas. 

## Verwysings
Tom Jenkinsrylaan

duimnael|regs|250px|Tom Jenkinsrylaan
duimnael|regs|250px|Spuitsement op die rand bo Tom Jenkinsrylaan
[duimnael|regs|250px|Uitsig oor Rietondale en omstreke vanaf Tom Jenkinsrylaan met klipmuur wat deur [Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika|Italiaanse krygsgevangenes gebou is in die voorgrond.]]

**Tom Jenkinsrylaan** is 'n pad aan die noordelike hang van Meintjieskop tussen Arcadia en Rietondale in Pretoria. Die pad sluit in die suide, aan die bokant van Meintjieskop, by Eastwoodstraat aan, en eindig aan die voet van die koppie in 'n T-aansluiting met Soutpansbergweg. Die pad is vernoem na Pretoria se burgemeester in 1944, mnr. Tom Jenkins. Dit is tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Italiaanse krygsgevangenes gebou om Arcadia met Rietondale te verbind.

Bouwerk aan die pad het in 2008 die onderwerp van 'n geskil tussen die Tshwane-departement van openbare werke (DOW) aan die een kant en plaaslike inwoners, die Tshwane Bouerfenis Vereniging en die Gautengse Erfenishulpbronowerheid, aan die anderkant geword. Die DOW het in 2007 begin met werk aan die pad om dit te stabiliseer. Die DOW voer aan dat die bogemiddelde reënval vroeg in 2008 skade aan die rotswand veroorsaak het, terwyl inwoners die blaam plaas op die veiligheidsmuur wat om die Bryntirion-landgoed, wat die presidensiële ampswoning insluit, gebou word. 

Die DOW het nie ’n erfenis-impakstudie laat doen voordat met werk aan die pad, wat ouer as 60 jaar is, begin is nie. Die werk, wat deur die DOW gedoen word, behels die spuit van beton oor die rotswande langs die pad. Die inwoners is bekommerd oor die estetiese impak van die werk op die geskiedkundige rylaan. Op 29 Februarie 2008 het die Rietondale/Riviera/Rietfontein/Deerness/Gezina (RRRDG)-gemeenskapsvereniging 'n dringende aansoek ingedien om ’n hofbevel teen die DOW te vekry om die werk aan die pad te staak. Op Vrydag 7 Maart 2008 het die hof die stakingsbevel van die hand gewys.

Die plaaslike gemeenskapsvereniging het ’n Vriende van die Tom Jenkinsrylaan-trust gestig om vir die regskoste en konsultante te betaal in hulle stryd met die DOW.

## Verwysings
Tien Gebooie

[duimnael|*[Moses met die Tien Gebooie*, skildery deur Rembrandt van Rijn, 1659]]
[duimnael|*Moses met die Tien Gebooie*, skildery deur [Jusepe de Ribera, 1638]]
[duimnael|[Hebreeuse perkament met die Tien Gebooie daarop, Amsterdam, 1768]]

Die **Tien Gebooie** of **Tien Woorde** (Hebreeus: עשרת הדיברות, ''Aseret ha'Dibrot*), ook **Dekaloog** (Grieks: δεκάλογος, *dekálogos''), is 'n lys godsdienstige en morele verpligtinge, wat volgens die Bybel deur God aan Moses gegee is op die berg Sinai (Eksodus 19:23) of Horeb (Dewerim/Deuteronomium 5:2). Die Joodse fees Sjavuot herdenk die ontvangs van die Tien Woorde deur Moses op die berg Sinai.

## Teks 
Die tien gebooie soos in Eksodus 20:1-17 uiteengesit:

## Sien ook 
* Sjema Jisrael

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*
Tripoli

**Tripoli** (Arabies: **طرابلس** **Ṭarābulus**, Tripoli afgelei van die Griekse term vir "drie stede": Τρίπολη, Turks: Trablus) is die hoofstad en grootste stad van Libië.

Tripoli het 'n bevolking van 1,158 miljoen. Die stad is in die noordweste van die land gelë op die randjie van die woestyn op 'n rotsagtige landpunt wat in die Middellandse See in strek en 'n baai vorm. Tripoli is in die 7de eeu deur die Fenisiërs gestig wat dit *Oea* genoem het. 

Tripoli is die grootste stad, hoofhawe en die grootste kommersiële en vervaardigingsentrum in Libië. Dit huisves ook die Al-Fateh Universiteit. As gevolg van die stad se lang geskiedenis is daar talle belangrike argeologiese terreine in Tripoli. Die klimaat is tipies Mediterreens met warm droë somers en koel winters en beskeie reënval.

"Tripoli" kan ook verwys na 'n "Sha'biyah" , die hoogste vlak administratiewe onderafdeling in die huidige Libiese regeringstelsel.

## Verwysings
Dot-comvoorspoedgolf

Die "**dot-com voorspoedgolf**" was 'n spekulatiewe finansiële voorspoedgolf wat rofweg tussen 1995-2001 (met sy hoogtepunt op 10 Maart 2000, toe die NASDAQ 5132.52 punte bereik het) voorgekom het, toe aandelemarkte in die Westerse lande ongekende groei beleef het in veral die internetsektor en verwante markte. 

Die tydperk is gekenmerk deur die stigting (en in baie gevalle fabelagtige mislukkings) van 'n groep nuwe internet-gebaseerde maatskappye wat allerweë as dot-com's beskryf is. 'n Kombinasie van vinnigstygende aandeelpryse, indiwiduele spekulasie in aandele en maklikbekombare waagkapitaal het 'n atmosfeer van onredelike verwagtinge geskep waar baie besigheidsmense die standaard besigheidsmodelle geïgnoreer het en eerder op hul markaandeel gefokus het in plaas daarvan om op gesonde winsgrense te konsentreer. 

Pas hierna het die mislukking en ineenstorting van die markte gelei tot 'n matige, dog langdurige resessie in die ontwikkelde lande van die wêreld.

## Bronnelys 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  |title=Burn Rate}}.
Boer

**Boer** kan verwys na:

* Boer, die etniese en kulturele groep wat bestaan uit die afstammelinge van hoofsaaklik Nederlandssprekende boere.
* Boer, 'n persoon wat landbou as beroep beoefen.

Andere betekenisse:
*Boer (Friesland), 'n Dorp in die Nederlandse provinsie Friesland.
*Boer (rivier), 'n rivier in die Russiese outonome republiek Sacha

## Eksterne skakels 
*
THTR-300

duimnael|Die THTR-300 se verkoelingstoring
Die **THTR-300** was 'n hoë temperatuur kernreaktor in Hamm-Uentrop, in Noordryn-Wesfale, wat helium as koelmiddel gebruik het en elektriese kraglading van 300 MW opgewek het.
Zonderwater-krygsgevangenekamp

**Zonderwater krygsgevangenekamp** was 'n kryggevangenekamp naby Cullinan waar 'n groot aantal Italiaanse krygsgevangenes tussen 1941 en 1947 aangehou is. Die krygsgevangenes is tydens die Tweede Wêreldoorlog uit Noord-Afrika na Suid-Afrika gestuur.  

Die eerste bevelvoerder van die kamp was Kolonel Rennie. Hy is egter deur Kolonel De Wet vervang. De Wet het te staan gekom teen verveelde en desperate gevangenes wat probeer ontsnap het deur tonnels te grawe. Die langste van die tonnels was 11 voet diep en 90 voet onder die grond. Hoewel gevangenes in terme van die Geneefse Konvensie betaal moes word is dit met sigarette gedoen. 

In 1942 het ene Dr. Diogo uit Brasilië die kamp inspekteer. Sy bevindinge was nie gunstig nie en moraal in die kamp was laag. De Wet is deur Kolonel HF Prinsloo vervang wat uiteindelik van 1943 tot 1947 in bevel gebly het en in Suid-Afrika en in die buiteland, insluitend in Italië, geloof sou word vir die manier waarop hy die kamp bestuur het. Prinsloo het die gevangenes se moraal en selfbeeld opgebou deur pieknieks te reël, die gevangenes soos volwasse mans te behandel, verbeteringe aan geboue aan te rig, besoek deur die Aartsbiskop toe te laat en daaglikse oefeninge te reël. Onder Prinsloo se bevel het daar selfs 'n orkes ontstaan en is kunsvlytuitstallings en kunsklasse gereël. 'n Biblioteek met 10&nbsp;000 boeke is opgerig en 11&nbsp;500 gevangenes het vrywillig skool gegaan. Ongeletterdheid onder die gevangenes wat talle kleinboere ingesluit het is verminder van 30% tot 2%.  

Toe die kamp voltooi is het dit 'n kapasiteit van 120&nbsp;000 gehad. Die grootste aantal gevangenes in die Zonderwaterkamp was egter slegs 63&nbsp;000 op 31 Desember 1942. Die kamp is verdeel in 14 blokke wat ontwerp is om elkeen 8&nbsp;000 man te huisves. Dié is weer verdeel in vier kampe elk met ongeveer 2000 man per kamp. Verder was daar 'n transitokamp en 'n ontsmettingskamp. Zoenderwater het oor 'n krygsgevangenehospitaal met 1&nbsp;600 beddens beskik wat dit op daardie stadium een van die grootste hospitale in Suid-Afrika gemaak het. Die kamp wat met 'n klein dorpie vergelyk kon word het meer as 24 myl se paaie gehad. Vierduisend werkgewers het werk aan die gevangenes in die kamp verskaf. Meeste werksgeleenthede het landbouwerk op plase behels, maar die Italianers het ook bygedra tot die konstruksie van 'n aantal siviele projekte soos Tom Jenkinsrylaan in Pretoria. 

## Verwysings 
## Bronne 
* Van Hoven, Lynette: 'Viva, Italiani!'  In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 37, nr. 5, September/Oktober 1992. ISSN 0491-4783
Gevlekte hiëna

Die **gevlekte hiëna** (*Crocuta crocuta*), ook bekend as die **laggende hiëna**, is 'n soogdierspesie van 'n hiëna uit die orde *Carnivora*. Hulle is mediumgrootte karnivore wat inheems is aan Sub-Sahara-Afrika. Gevlekte hiënas is die enigste oorlewende spesie in die genus *Crocuta*. Hulle lyk op hondagtige diere (bv. wolwe, honde, ens.), maar dié diere behoort tot 'n heel ander familie. 

Die gevlekte hiëna is gelys as van die minste kommer deur die IUBN weens sy wye verspreiding en groot getalle, beraam op tussen 27&nbsp;000 en 47&nbsp;000 individue. Die spesie ervaar egter 'n daling in getalle buite beskermde gebiede, as gevolg van habitatverlies en stropery. Die spesie het waarskynlik ontstaan in Asië, en was teenwoordig oor die hele Europa vir ten minste een miljoen jaar tot die einde van die Laat Pleistoseen.

## Identifikasie 
Die gevlekte hiëna is die grootste bekende lid van die Hyaenidae, en is verder fisies onderskeibaar van ander spesies deur sy vaagweg beeragtige bou, sy ronde ore, minder prominente maanhare, gevlekte pels, minder tepels en die teenwoordigheid van 'n pseudo-penis by die vroulike lede. Dit is die enigste soogdierspesie met 'n gebrek aan 'n eksterne vaginale opening.

## Gewoontes en voeding 
[duimnael|links|Twee gevlekte hiënas deel 'n [rooibok wat hulle by 'n jagluiperd gesteel het.]]
Gevlekte hiënas is bekend vir hulle krysende geblawwery, wat soms met die histeriese lag van 'n mens vergelyk word. Hulle word dikwels foutiewelik as aasdiere beskryf, maar is egter kragtige jagters en die oorgrote meerderheid van hul dieet bestaan uit prooi wat hulle self vang. Gevlekte hiënas word as die mees effektiewe aasdiere beskou. Hulle is die enigste diere met 'n spysverteringstelsel wat bene, hoewe, horings en vel kan verteer.

'n Gemiddelde volwasse hiëna weeg ongeveer 60&nbsp;kg en bereik 'n hoogte van ± 75&nbsp;cm; dit is ook die grootste van al die hiënasoorte. Alhoewel dit 'n nagdier is, word dit dikwels gedurende die dag waargeneem. Die gevlekte hiëna het 'n loopsnelheid van 15&nbsp;km/h, maar kan versnel tot 50 km/h wanneer hy hardloop.

## Voortplanting 
'n Wyfie is vir drie maande dragtig en kan telkens geboorte skenk aan twee tot drie kleintjies. Gevlekte hiënas het 'n moontlike lewensduur van 25 jaar.

## Sien ook 
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Hyena Specialist Group (1996). *Crocuta crocuta* . *2006 IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN 2006. Verkry op 10 Maart 2008.
* *Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke* (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. .
Trondheimsfjord

duimnael|regs|250px|Die Trondheimsfjord duimnael|regs|250px|'n Kusvuur in die Trondheimsfjord Die **Trondheimfjord** (Noors: *Trondheimsfjorden*) is die derde langste fjord van Noorweë met 'n lengte van 130 kilometer. Die fjord was reeds in die Wiking-tydperk 'n beduidende waterweg. 

## Geografie 
Die fjord lê in die weste van Sentraal-Noorweë en strek vanuit Ørland in die weste tot by Steinkjer. Die stad Trondheim is die naamgewer van die fjord wat sy diepste punt met 627 meter benede seevlak naby Agdenes bereik. Die grootste eilande in die fjord is Ytterøy en Tautra. 

Die vlaktes oos en suid van die fjord maak deel uit van Noorweë se mees geskikte landbougebiede. Die bergagtige Fosen-skiereiland is in die weste en noordweste geleë en dien as 'n natuurlike beskerming teen die sterk kuswinde.

## Stede en nywerhede 
Die stede Stjørdal, Levanger en Steinkjer is aan die oostelike en noordelike kus van die Trondheimsfjord geleë. Verdal is die setel van die skeepswerf *Aker Verdal* wat groot olie- en gasboorplatforms bou. 'n Skeepswerf in Rissa bou plesierbote soos die luukse passasierskip *The World*.

## Natuur 
Die fjord pronk met 'n ryk mariene fauna met meer as 90 visspesies. Dit is ook 'n habitat vir steenkoralle soos *Lophelia pertusa*.
Feldberg (Swartwoud)

Die **Feldberg** is op 1&nbsp;493 meter bo seevlak die hoogste bergspits van die Swartwoud, 'n bergreeks en streek in die suidweste van die Duitse deelstaat Baden-Württemberg. Dit is ook die hoogste Duitse berg buite die Alpe en die naamgewer vir die nabygeleë dorp Feldberg.

## Ligging en panorama 
Die Feldberg rys suidoos van Freiburg im Breisgau. Die mees nabygeleë dorpe is Hinterzarten (in die noordooste), Titisee (in die ooste), Menzenschwand en Bernau im Schwarzwald (in die suide) en Todtnau (in die suidweste).

Vanuit die hoofpiek strek 'n berghelling wat in suidoostelike rigting eers saggies afdaal en dan weer rys om die kleiner bergspits Seebuck te vorm wat eweneens deel uitmaak van die Feldberg. Die Baldenweger Buck (1&nbsp;460 meter bo seevlak) is 'n vertakking van hierdie berghelling.

Vanuit die Seebuck daal die Feldberg in noordoostelike rigting steil af tot by die Feldmeer (Duits: *Feldsee*). Diep ingekeepte valleie strek ook in noordwestelike rigting (die Zastler- en Sint Wilhelmer-valleie) en in suidwestelike rigting (Wiesenvallei).

Die Feldberg kan per motor oor die federale roete (*Bundesstaße*) B 317 bereik word wat vanuit Titisee oor die Feldbergpas tot by Lörrach en Basel (Switserland) loop. 'n Spoorlyn loop tot by die stasie in Feldberg-Bärental, die hoogste van alle normaalspoorstasies wat deur die nasionale Duitse spoorweë *Deutsche Bahn AG* beheer word (967 meter bo seevlak). Van hier word besoekers met 'n bus na die bergspits geneem.

duimnael|links|250px|Die stasiegebou van Feldberg-Bärental
Die grootste deel van die Feldberggebied geniet vanweë sy Subalpynse flora die status van 'n natuurbewaringsgebied. Dit is die oudste dergelike gebied in die deelstaat Baden-Württemberg en word sedert 1989 deur 'n voltydse veldwagter, die sogenaamde *Feldberg-Ranger*, beheer.

Die Feldberg pronk met een van die omvattendste panoramas in Duitsland, veral in die winter gedurende 'n inversielaag. Die uitsig strek in die weste tot by anderkant die Borynvallei en oor die Franse Vogese-bergreeks vanuit die bergspits Ballon d'Alsace (Duits: *Elsässer Belchen*) tot by die Donon en Odiliaberg (Frans: *Mont Sainte-Odile*). In die agtergrond word soms die Vosges du Nord (Duits: *Südlicher Pfälzerwald*) sigbaar. In die noorde kan 'n mens die bergspits Hornisgrinde en in die noordooste die hele Swabiese Alb-bergreeks met die Lemberg en – regs daarvan – die Hegau-vulkane raaksien.

In die suide strek die Alpe vanuit die Alpspitze en Zugspitze in die ooste oor die Allgäuse Alpe, die Lechbron-gebergte, die Verwall-berggroep en Silvretta; verder in die Wes-Alpe die Alpstein met die bergspits Säntis, die berge rondom die Walenmeer, die Glarus-Alpe met die bergspitse Ringelspitz, Glärnisch en Tödi, die Piz Gannaretsch, die Uri-Alpe, Bernse Alpe, Grand Combin en Mont Blanc tot by die Vooralpe van Fribourg in die suidweste. Vanuit die Wes-Alpe en regs van die Mont Blanc loop die Switserse Jura met sy hoogste punt, die Chasseral.