1I/ʻOumuamua

**1I/&#x02BB;Oumuamua** (Engelse IFA: , Hawaise IFA: ), voorheen bekend as **A/2017 U1**, is sover bekend die eerste interstellêre voorwerp wat deur die Sonnestelsel beweeg het. Dit is op 19 Oktober 2017 deur die Kanadese sterrekundige Robert Weryk ontdek met die Pan-STARRS-teleskoop in Hawaii, 40 dae nadat dit op 9 September op sy naaste afstand van die Son af was. Dit was toe  van die Aarde af (sowat 85 keer so ver as die Maan) en het reeds weg van die Son af beweeg.

&#x02BB;Oumuamua is ’n klein voorwerp, na raming tussen 100 en 1&nbsp;000&nbsp;m lank, met sy breedte wat op tussen 35 en 167&nbsp;m geraam word. maar ander redes is ook voorgestel. Volgens ’n Nasa-wetenskaplike kan die voorwerp ’n oorblyfsel van ’n verbrokkelde dwaalkomeet (of eksokomeet) wees.

Die voorwerp se rotasiespoed is soortgelyk aan die gemiddelde spoed van asteroïdes in die Sonnestelsel, maar is langwerpiger as die meeste ander natuurlike liggame. &#x02BB;Oumuamua tuimel in die rondte, eerder as om gladweg te draai, en beweeg so vinnig relatief tot die Son dat daar geen kans is dat dit van elders in die Sonnestelsel af kom nie. Dit beteken ook &#x02BB;Oumuamua kan nie in ’n wentelbaan om die Son aangetrek word nie en sal dus eindelik die Sonnestelsel verlaat en voortgaan op sy reis deur die interstellêre ruimte. Dit sal rofweg 20&nbsp;000 jaar duur om die Sonnestelsel te verlaat. Die planeetstelsel van waar &#x02BB;Oumuamua kom, is onbekend. Nog twee instellêre voorwerpe is sedertdien in die Sonnestelsel ontdek: 2I/Borisov in 2019 en 3I/ATLAS in 2025. Hulle is albei komete.

## Naam 
[[Beeld:Oumuamua orbit at perihelion.png|thumb|links|&#x02BB;Oumuamua se hiperboliese wentelbaan deur die Sonnestelsel, met die Son in die middel (animasie)]]
Omdat dit die eerste voorwerp van sy soort was, het die Internasionale Astronomiese Unie (IAU), wat name aan ruimtevoorwerpe gee, voor ’n probleem te staan gekom. Dit is eers as komeet C/2017&nbsp;U1 geklassifiseer en later as asteroïde A/2017&nbsp;U1, omdat dit nie ’n koma gehad het nie.

Nadat onteenseglik bewys is dit kom van buite die Sonnestelsel, is ’n nuwe naam geskep: I, vir Interstellêre voorwerp. Omdat &#x02BB;Oumuamua die eerste voorwerp was wat as sulks geïdentifiseer is, het dit 1I vooraan sy naam gekry. Daar kan na die voorwerp verwys word as 1I; 1I/2017 U1; 1I/&#x02BB;Oumuamua of 1I/2017 U1 (&#x02BB;Oumuamua).

## Waarnemings 
Waarnemings en gevolgtrekkings oor &#x02BB;Oumuamua se wentelbaan is hoofsaaklik verkry met data van die Pan-STARRS&nbsp;1-teleskoop en Kanada-Frankryk-Hawaii-teleskoop, en oor sy samestelling en vorm met data van die Baie Groot Teleskoop en Gemini-Suid-teleskoop in Chili, asook die Keck II-teleskoop in Hawaii. Die data is versamel deur Karen J. Meech, Robert Weryk en hulle kollegas, en hulle bevindings is op 20 November 2017 in die tydskrif *Nature* gepubliseer. Ná die aankondiging is die Hubble- en Spitzer-ruimteteleskoop ook vir waarnemings ingespan.

### Baan 
thumb|&#x02BB;Oumuamua se hiperboliese baan deur die Sonnestelsel.
Dit lyk of &#x02BB;Oumuamua rofweg uit die rigting van Vega in die sterrebeeld Lier kom. Die voorwerp se inkomende bewegingsrigting was 6° vanaf die sonapeks (die rigting van die Son se beweging relatief tot die plaaslike sterre), en dit is die waarskynlikste rigting waaruit voorwerpe van buite die Sonnestelsel ons sal nader. Gebaseer op waarnemings oor 34 dae, is &#x02BB;Oumuamua se eksentrisiteit 1,2: die grootste wat nog waargeneem is

links|thumb|300px|Animasie van &#x02BB;Oumuamua se beweging deur die Sonnestelsel.

&#x02BB;Oumuamua het die Sonnestelsel van noord van die vlak van die sonnebaan binnegekom. Die Son se swaartekrag het dit laat versnel todat dit sy maksimum spoed van 87,71&nbsp;km/s bereik het toe dit op 6 September 2017 suid van die sonnebaan verbybeweeg en skerp noordwaarts gedraai het met sy naaste afstand aan die Son (perihelium) op 9 September (op ’n afstand van 0,255&nbsp;AE van die Son, dus 17% nader as Mercurius se perihelium). Dit verduidelik die verskeie rotasieperiodes wat aangeteken is, soos 8,1 uur (±0,42 uur

thumb|280px|’n Simulasie van &#x02BB;Oumuamua wat deur die lug tuimel en die gevolglike ligkurwe. Eintlik is &#x02BB;Oumuamua net as ’n ligpunt sigbaar; sy vorm hier is van sy ligkurwe afgelei.
Die groot wisselings in die ligkurwe dui aan &#x02BB;Oumuamua is óf ’n baie langwerpige voorwerp, soortgelyk aan of meer as enige voorwerp in die Sonnestelsel, Die grootte en vorm is egter nie direk waargeneem nie omdat &#x02BB;Oumuamua net as ’n ligpunt sigbaar is, selfs deur die kragtigste teleskope. As dit sigaarvormig is, kan die verhouding tussen die langste en kortste deel 5:1 of groter wees. en ’n verhouding van 6:1, is &#x02BB;Oumuamua se afmetings sowat 100-1&nbsp;000&nbsp;m × 35-167&nbsp;m × 35-167&nbsp;m, is die beste modelle óf ’n sigaarvorm met ’n verhouding van 1:8 óf ’n skyfvorm met ’n verhouding van 1:6, met laasgenoemde waarskynliker omdat sy rotasie nie ’n spesifieke oeriëntasie verg om die waargenome helderheidsomvang te sien nie.

Waarnemings van sy ligkurwe dui daarop dat die voorwerp saamgestel kan wees uit ’n digte, metaalryke gesteente wat rooi geword het vanweë miljoene jare se blootstelling aan kosmiese strale. Daar word vermoed sy oppervlak bevat toliene, wat bestraalde organiese verbindings is en algemener in voorwerpe in die buitenste Sonnestelsel voorkom; dit kan help om die oppervlak se ouderdom te bereken. Dié moontlikheid word afgelei van spektroskopiese karakteriserings en sy donker en rooi kleur, asook van die verwagte uitwerking van interstellêre straling. As dit reg is, kan dit die geleentheid bied vir die toekomstige bestudering van interstellêre voorwerpe. Met ons huidige ruimtetegnologie sal nabybesoeke en omwentelings egter uitdagend wees weens hulle groot snelhede, maar nie onmoontlik nie.

Op 27 November 2018 het die sterrekundige Avi Loeb van die Harvard-universiteit en ’n voorgraadse student, Amir Siraj, ’n soektog voorgestel na &#x02BB;Oumuamua-agtige voorwerpe wat in die Sonnestelsel vasgevang is vanweë ’n verlies aan wentelenergie deur ’n wisselwerking met Jupiter. Hulle het sentourkandidate, soos 2017&nbsp;SV13 en 2018&nbsp;TL6, voorgestel as moontlike interstellêre voorwerpe wat hier vasgevang is en dalk besoek kan word.

2I/Borisov is op 30 Augustus 2019 ontdek en is gou as ’n interstellêre komeet geëien. Dit het die Sonnestelsel uit die rigting van die sterrebeeld Kassiopeia binnegekom en sal perihelium (sy naaste afstand aan die Son) op 8 Desember 2019 bereik.

Harvard-sterrekundiges meen materie – en moontlik dormante spore – kan oor groot afstande uitgeruil word. Die waarneming van &#x02BB;Oumuamua wat deur die binneste Sonnestelsel beweeg, bevestig die moontlikheid van ’n materiële skakel met eksoplanetêre stelsels.

## Sien ook 
*2I/Borisov
*Panspermia

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* A/2017 U1 vanaf 31 Oktober 2017. SETI-instituut by Facebook Live.
*  
*  – Proposal #13249
* 
* 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia