open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wes-Sahara

duimnael|Ligging van Wes-Sahara
duimnael|Kaart van Wes-Sahara
duimnael|Topografiese kaart van Wes-Sahara
[duimnael|Die [Verenigde Nasies se kaart van Wes-Sahara toon die deur Marokko besette gebied (wes van die Berm) en die gebied wat beheer word deur die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara (oos van die Berm).]]

**Wes-Sahara** (Arabies: الصحراء الغربية, *aṣ-Ṣaḥrā’ al-Gharbīyah*; Berbers: *Taneẓroft Tutrimt*; Spaans: *Sahara Occidental*) is 'n gebied wat voorheen as *Spaans-Sahara*, 'n kolonie van Spanje bekend gestaan het. Dit is geleë in Noord-Afrika, suid van Marokko, suidwes van Algerië en noordwes van Mauritanië. Die Kanariese Eilande lê noordwes van Wes-Sahara in die Atlantiese Oseaan.

In Julie 2004 het Wes-Sahara 'n bevolking van 267&nbsp;405 gehad. Dit beslaan 'n oppervlakte van 266&nbsp;000&nbsp;km². Wes-Sahara is dus effens kleiner as Nieu-Seeland en net groter as die Verenigde Koninkryk, maar met 'n totale bevolking kleiner as die meeste stede in Suid-Afrika.

## Bevolking 
Die etniese samestelling van die bevolking is oorwegend Sahrawis, letterlik *inwoner van die Sahara* of *woestyninwoner* ('n mengsel van Arabiere en gearabiseerde Imazighen (Berbers)) en Arabiere uit Marokko. Sahara (Arabiese uitspraak: [ˈsˤɑħrɑːʔ]) beteken *woestyn* in Arabies. Byna die hele bevolking van Wes-Sahara is Moslems.

## Politiek 
Alhoewel Marokko aanspraak maak op die hele gebied, erken 39 lande, waaronder Suid-Afrika, die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara as soewereine owerheid van die gebied en dit is 'n lid van die Afrika-unie. Vanweë die feit dat Marokko Wes-Sahara nie as 'n onafhanklike gebied erken nie was hy nie lid van hierdie organisasie nie. Op 30 Januarie 2017 het Marokko tóg lid van die Afrika-unie geword, ten spyte daarvan dat die Wes-Sahara-konflik nie opgelos is nie. Die setel van die ADRS is tans in Algerië.

In Desember 2020 het die Verenigde State die eerste land ter wêreld geword wat Marokko se soewereiniteit oor die gebied erken het, maar sommige lande, soos Frankryk en Nederland, erken ook nie Wes-Sahara as 'n onafhanklike staat nie. Die VSA het Marokko se eis egter net in verruiling vir Marokko se diplomatieke erkenning van Israel aanvaar. As gevolg hiervan is die situasie van beide Palestyne en Sahrawis aan mekaar geheg.

Die republiek het op die oomblik slegs 'n klein strook van die land onder sy beheer (in die suidooste), die res word deur Marokko bestuur. Die grens tussen die twee lande is die Marokkaanse Muur.

Die hele bestuur van die SADR bestaan uit Polisario-lede. Polisario is 'n guerillaleër wat in 1973 gestig is en veg vir die bevryding van Wes-Sahara van Marokkaanse oorheersing.

## Verwysings 
## Bronnelys 
; Algemeen
*  

## Eksterne skakels
Samuel de Champlain

**Samuel de Champlain** (gedoop op 13 Augustus 1574 in Brouage of La Rochelle, Aunis, Frankryk; † 25 Desember 1635 in Quebecstad, Kanada) was 'n Franse ontdekker, navorser, koloniale pionier en van 1633 tot 1635 die eerste goewerneur van Kanada. Hy word ook die "Vader van Nieu-Frankryk" genoem.

De Champlain stig in 1608 Quebecstad, die huidige hoofstad van die Provinsie Quebec. Tydens sy ekspedisies in die binneland van Kanada doen hy navorsing oor die Saint-Laurentrivier en ontdek in 1615 die Huronmeer. Hy lewer 'n waardevolle bydrae tot die vroeë kartografie van Kanada en beskryf in sy etnologiese geskrifte die gebruike en sedes van die Eerste Nasies. 'n Aantal stamme van die Eerste Nasies word sy bondgenote in die stryd teen die Britse koloniale troepe in Noord-Amerika.
Origami

duimnael|'n Olifant, gevou uit 'n 1-dollarbanknoot

**Origami** is die Japannese kuns van papiervou. Die woord is afgelei van Japannees *ori* "vou" en *kami* "papier". Gewoonlik word vierkantige velle papier gebruik, wat sonder hulpmiddels soos 'n skêr of kleefstof tot driedimensionele motiewe gevou word. Bekende tradisionele origamimotiewe sluit diere soos die kraanvoël *tsuru* en voorwerpe soos die helmhoed *kabuko* in.

## Eksterne skakels 
* Switserse papiervoukuns 
* Duitse Origami-webwerf
* Origami stap-vir-stap
Saint-Tropez

**Saint-Tropez** is 'n klein hawestad in die département Var (Frankryk) met sowat 5&nbsp;000 inwoners. Die dorp lê aan die Côte d'Azur (Bloukus) en aan die voet van die Massif des Maures (Maures-gebergte). Saint-Tropez is sedert die vyftigerjare 'n gewilde vakansieoord met jaarliks sowat vyf miljoen toeriste en is 'n bekende kunstenaarskolonie. 

Bo-oor die stad lê die sitadel uit die jaar 1592 (Frans: "La Citadelle"), wat as uitkykplek dien en 'n museum vir seevaart en die plaaslike geskiedenis huisves.

## Geskiedenis 
duimnael|links|upright|Die kerk van Saint-Tropez 
Volgens 'n ou legende is die naam van die stad afgelei van die Romeinse martelaar Tropes. Ná sy onthoofding word sy lyk in 'n boot gegooi, wat later in die golf van Saint-Tropez vergaan.

Sedert die twintigerjare is die stad 'n ontmoetingsplek vir Frankryk se modebedryf, en ná die Tweede Wêreldoorlog kom bekende Franse eksistensialiste hier bymekaar. 

Danksy die rolprentster Brigitte Bardot raak Saint-Tropez vanaf die vyftigerjare van die vorige eeu as 'n vakansieoord van die welgesteldes gewild.

St tropez hafen.jpg|Die hawe van Saint-Tropez
St tropez.jpg|Saint-Tropez
P8290004.JPG|Die hawe van Saint-Tropez

## Eksterne skakels 
;Plesierbote
----
* *Charterworld St Tropez*
;Media
----
* ''Radio NRJ Saint-Tropez met video's en nuusberigte''
Franse Riviera

duimnael|Die Côte d'Azur
duimnael|'n Kaart van die Côte d'Azur
duimnael|Sonaanbidders aan die Côte d'Azur
[duimnael|Die promenade van [Nice]]
[duimnael|[Saint-Tropez]]

Die **Franse Riviera** of '''Côte d'Azur''' ("asuurblou kus") vorm die mees oostelike deel van die Mediterreense kus van Suid-Frankryk. Dit is ’n gesogte deel van die Mediterreense kus en sluit die stede Nice en Cannes in.

Die Franse Riviera strek van die stad Toulon in die weste tot by die Italiaanse grens in die ooste. Dit is 'n deel van die gewes (*région*) Provence-Alpes-Côte d'Azur en sluit die kuslyn van die départements Var en Alpes-Maritimes en die Vorstedom Monaco in. Naas Monaco is Cannes, Saint-Tropez, Menton, Antibes en Nice die mees bekende stede langs die kus.

Die kus het sy naam aan die asuurblou hemel te danke, en die gebied spog met meer as 300 sonskyndae per jaar.

Die Franse Riviera se agterland is bergagtig; die Alpe strek in die ooste tot by die kuslyn. 'n Ander bekende gebergte is die Massif des Maures. Die westelike deel van die kusgebied word deur rooi rotse gekenmerk.

Die Franse Riviera is een van die gewildste Franse vakansiebestemmings en lok ook baie buitelandse toeriste. 'n Groot aantal Europese bekendes en afgetredenes beskik oor villa's of woonstelle in die gebied.

## Plekke 
Plekke aan die Franse Riviera, van wes na oos:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Antibes

**Antibes** is 'n stad in die département Alpes-Maritimes in die suidooste van Frankryk, geleë aan die voet van die Alpe en langs die Côte d'Azur of Franse Riviera, tussen Cannes in die ooste en Nice in die weste, met sowat 73&nbsp;000 inwoners. Gedurende die somermaande huisves die stad daarnaas sowat 200&nbsp;000 toeriste. Die stad is naby die grootpad Autoroute 8 ("La Provençale"), die spoorweg tussen Marseille en Monaco en die lughawe van Nice geleë.

Antibes het saam met die strandoord Juan-les-Pins, een van sy kwartiere wat oorspronklik 'n klein vissershawe was, en sy see- en jaghawe Port Vauban (die grootste jaghawe in Europa) in die vroeë 20ste eeu tot 'n gewilde toeristebestemming ontwikkel. Antibes – een van die oudste nedersettings langs die Côte d'Azur – staan veral bekend vir sy historiese middestad wat 'n deur goed bewaarde 16de eeuse stadsmuur en versterkings omring word. Die stervormige vesting Fort Carré is tans 'n gewilde uitsigpunt bo-oor die jaghawe met sy luukse en megajagte.

Die beboste skiereiland Kaap Antibes (''Cap d'Antibes'') skei Antibes van Juan-les-Pins, 'n elegante strandoord wat vir sy naglewe en sy musiekfees *Jazz à Juan* bekendstaan.

## Geskiedenis 
Antibes is omstreeks 340 v.C. deur Griekse koloniste gestig. Die moderne Franse stadsnaam naam is afgelei van die Griekse *Antipolis* ("die stad teenoor" Nice). In die Romeinse tydperk het Antipolis die status van *municipium* (Romeinse stad) verwerf.

Tussen 400 en 1244 was Antibes die setel van 'n biskop wat vervolgens na Grasse verskuif is. In 1481 is Antibes as 'n deel van die graafskap Provence by Frankryk ingelyf en het 'n belangrike strategiese rol as grensstad met Savoie gespeel. In die 17de eeu is die stad en sy hawe deur die argitek Vauban versterk. Napoleon I Bonaparte het ná sy terugkeer van die eiland Elba in die stadswyk Golfe-Juan voet aan wal gesit. Die vakansieoord Juan-les-Pins is in 1882 gestig. Dit was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938.

## Besienswaardighede 
duimnael|links|'n Klein straatjie ("ruelle") in die ou stadskern van Antibes
Die historiese middestad van Antibes met sy stadsmuur en versterkings is, saam met die strande van Juan-les-Pins en die jaghawe die belangrikste besienswaardighede. Die Musée Picasso in die Château Grimaldi vertoon kunswerke van Pablo Picasso wat tydens sy verblyf in Antibes ontstaan het – keramiek, sketse, tekeninge en skilderye. Sy ligging vlak by die Middellandse See maak van hierdie museum een van die mooiste instellings van sy soort in Frankryk.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Jean Baptiste Joseph Delambre

**Jean Baptiste Joseph Delambre** (19 September 1749, Amiens – 19 Augustus 1822, Parys) was 'n Franse wiskundige en sterrekundige.

In samewerking met Pierre Francois André Méchain was sy grootste prestasie die meting van die lengte van die meridiaan tussen Duinkerken en Barcelona. Hierdie deel van die meridiaan, wat ook deur Parys loop, moes gedien het as 'n basis vir die berekening van die lengte van die meridiaan vanaf die Noordpool tot by die ewenaar. Die ekspedisie het plaasgevind vanaf 1792 tot 1799. Die doel was om 'n universeel aanvaarde basis te skep vir die definisie van die meter, wat gedefinieer sou word as 1/10 000 000 van die afstand tussen die Noorpool en die ewenaar.

Delambre het sy loopbaan afgesluit as die Permanente Sekretaris van die Parys Akademie van Wetenskap. Delambre Krater op die maan is vernoem na hom.

## Verwysings 
* *The measure of all things*, Ken Alder, Abacus 2004,
Menton

**Menton** (Italiaans *Mentone*) is 'n stad in die Franse département Alpes-Maritimes aan die Côte d'Azur met sowat 29&nbsp;000 inwoners.

## Ligging en klimaat 
Danksy die ligging met die See-Alpe se uitlopers in die agterland geniet die stad 'n baie milde klimaat met warm somers. Menton is ook gedurende die winter die warmste vakansieoord van die Côte d'Azur, met baie min dae waar die temperature tot by die vriespunt daal. Die stad is reeds in die 19de eeu 'n gewilde vakansieoord vir welgestelde Engelse toeriste, wat die winter op hul eiland wil ontvlug.

## Geskiedenis 
duimnael|links|250px|Die ou stadskern van Menton
Die naam Menton is afgelei van ''Mont d'Othon*. In die Romeinse tydperk word die baai van Menton *Pacis Sinus'' genoem (Vreedsame Baai).

Tot by die jaar 1157 is Menton 'n besitting van die grawe van Ventimiglia. Daarna staan dit eers onder die heerskappy van die adellike gesin Vento uit Genua en later - saam met Roquebrune - van die vorstehuis Grimaldi uit Monaco. Na 'n opstand teen die Monegaskiese bewind en sy belastingswette verklaar die burgers die gebied tot 'n onafhanklike republiek; vervolgens verkoop die vorstehuis Menton en Roquebrun aan die Franse keiser Napoléon III.

In 'n referendum stem die burgers in 1861 vir die inlywing by Frankryk. Die ekonomiese opbloei van die gebied begin teen die einde van die 19de eeu, toe die heilsame klimaat vir tuberkulose-pasiënte aanbeveel word. Sedert 1884 verbind 'n spoorweg die stad met die res van Frankryk. Tydens die Eerste Wêreldoorlog bly baie gewonde soldate in die stad.

Na die Franse oorgawe tydens die Tweede Wêreldoorlog beset Italiaanse troepe die stad en word eers in 1944 na hewige gevegte weer verdryf.

Aangesien Noord-Italië nou die welvarendste streek van die Europese Unie geword het, kan baie Italiaanse burgers vandag 'n villa of woonstel in Menton bekostig.

## Ekonomie 
Die toerisme en dienstesektor vorm die ekonomiese basis van Menton. Baie burgers het 'n werkgeleentheid in Nice of Monaco gevind, terwyl die boubedryf deur Italiaanse ondernemings oorheers word.

Die landbou, wat in die 19de eeu veral op suurlemoene steun, is nou minder belangrik. Suurlemoenkonfyt uit Menton is egter nog steeds 'n gewilde soewenier. Die suurlemoene en lemoene, wat as dekorasie vir die jaarlikse "Suurlemoenfees" benodig word, is invoere uit Spanje.

## Besienswaardighede 
Die ou stadskern met sy pastelkleurige fasades het nog steeds 'n Italiaanse voorkoms. Menton beskik oor 'n groot aantal parke en tuine met subtropiese plantspesies, veral in die voorstad Gavan.

### Kerke 
* Die **katedraal Saint-Michel** van 1675 bekoor met sy barok-boustyl. Die mosaiek voor die kerk vertoon die wapen van die Grimaldi-gesin, wat eeue lank oor die stad heers.
* Die '''Kapusynklooster L'Annonciade''' dateer uit die 18de eeu en dien as 'n uitkykplek.
Salisbury (dubbelsinnig)

**Salisbury** kan verwys na:

*Salisbury, 'n stad in die Verenigde Koninkryk.
*Harare, wat vroeër as **Salisbury** bekend gestaan het.
Arusha

**Arusha** is 'n stad en streek in die noorde van Tanzanië. Die stad is op 'n plato in die Groot Skeurvallei tussen die Serengetivlakte, die Ngorongoro-krater, Manyarameer, Olduvaikloof en berg Kilimandjaro geleë. In Arusha is die Oos-Afrikaanse Gemeenskap se wetgewende vergadering gesetel. Die stad sal later as hoofstad van die beplande Federasie Oos-Afrika dien.

duimnael|links|upright|Die Arusha-verklaringsmonument
duimnael|links|upright|Die Arusha-kloktoring
Amptelike dokumente wat onafhanklikheid aan Tanzanië verleen het, is in 1961 deur die Verenigde Koninkryk in Arusha geteken. Die Arusha-verklarings vir selfbehoud in Tanzanië is in 1964 ook in Arusha geteken. Die Arusha-ooreenkomste is op 4 Augustus 1993 in Arusha geteken deur verteenwoordigers van die verskillende partye betrokke by die Rwandese Burgeroorlog. Die Internasionale Kriminele Tribunaal vir Rwanda is in Arusha geleë.

Die Kaapstad-Kaïro-Grootpad loop deur Arusha en dit is volgens bewerings halfpad tussen Kaapstad en Kaïro geleë.

Arusha is ook die Hindoenaam vir die "opkomende son".

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Elektron

Die **elektron** (simbool e- of β-) is ’n elementêre subatomiese deeltjie waarvan die elektriese lading negatief een elementêre lading is. Elektrone behoort tot die eerste generasie van die lepton-familie en word as elementêre deeltjies beskou omdat hulle geen bekende komponente of substrukture het nie. Die ontdekking van die elektron in 1897 word toegeskryf aan Joseph John Thomson.

Elektrone omring die kern van protone en neutrone in ’n elektronskikking. Die Engelse woord *electron* is in 1894 van *electric* afgelei, waarvan die oorsprong die Griekse woord '&eta;&lambda;&epsilon;&kappa;&tau;&rho;&omicron;&nu; is, wat "barnsteen" beteken. Elektrostatiese lading kan verwek word deur barnsteen teen die pels van ’n dier, byvoorbeeld ’n kat, te vryf. Die laaste deel, *-on*, wat deur die meeste subatomiese partikels gedeel word, is van die woord *ioon* afgelei.

Die antideeltjie van ’n elektron is ’n **anti-elektron** of **positron**.

## Eienskappe
Elektrone speel ’n belangrike rol in verskeie fisikaverskynsels, soos elektrisiteit, magnetisme, chemie en termiese geleiding, en is ook betrokke by swaartekrag-, elektromagnetiese en swak wisselwerkings. 

duimnael|links|280px|Die elektron se plek in die Standaardmodel (onder leptone).
Omdat ’n elektron ’n lading het, het dit ’n omringende elektriese veld, en as daardie elektron relatief tot ’n waarnemer beweeg, sal dit ’n magneetveld genereer. Elektromagnetiese velde wat van ander bronne af kom, sal die beweging van ’n elektron beïnvloed volgens die Lorentz-kragwet. 

Elektrone straal energie uit of absorbeer dit in die vorm van fotone as hulle versnel word. Laboratoriuminstrumente kan individuele elektrone sowel as elektronplasma vasvang deur die gebruik van elektromagnetiese velde. Elektrone is ook betrokke by baie toepassings soos elektronika, sweiswerk, elektronmikroskope, bestralingsterapie, lasers en deeltjieversnellers.

Wisselwerkings tussen elektrone en ander subatomiese deeltjies is belangrik op terreine soos chemie en kernfisika. Die Coulomb-kragwisselwerkings tussen die positiewe protone in ’n atoomkern en die negatiewe elektrone daarbuite laat die samestelling van die twee toe wat as atome bekend is. Ionisasie of verskille in die proporsies van negatiewe elektrone teenoor positiewe kerns verander die bindingsenergie van ’n atoomstelsel. Die uitruil of deel van elektrone tussen twee of meer atome is die hoofoorsaak van chemiese binding. 

Elektrone is ook betrokke in kernreaksies, soos nukleosintese in sterre, waar hulle bekend is as betadeeltjies. Elektrone kan geskep word deur die betaverval van radioaktiewe isotope en in hoë-energiebotsings, soos wanneer kosmiese strale die atmosfeer binnekom. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Anticosti

**Anticosti** (Frans: ''l'Île d'Anticosti'') is 'n kaal, rotsagtige, woudbedekte gruis-en-sand eiland by die uitmonding van die Saint-Laurentrivier in die Golf van Sint-Laurens, in die provinsie Quebec (Kanada). Anticosti is in 2023 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

duimnael|links|Een van twee huise wat, naas enkele grafte, in die spookdorp Baie-Sainte-Claire bewaar gebly het
Anticosti word in die noorde van die Côte-Nord-gewes van Québec (die Labrador-skiereiland) geskei deur die Jacques Cartier-seestraat en in die suide deur die Honguedo-seestraat van die Gaspé-skiereiland.

Met 'n lengte van 217 kilometer, 'n breedte wat wissel tussen 16 en 48 kilometer en 'n oppervlak van 7&nbsp;892,52&nbsp;km², is die eiland taamlik groot en oortref dit met sy oppervlakte van meer as 7&nbsp;900 vierkante kilometer dié van die provinsie Prins-Edward-eiland. Die eiland is ook die 90ste grootste eiland ter wêreld en die 20ste grootste eiland in Kanada.

Anticosti is met 'n bevolking van 240 inwoners yl bevolk. Die grootste bevolking word in die dorpie Port-Menier op die westelike punt van die eiland aangetref en bestaan hoofsaaklik uit die opsigters van die verskeie vuurtorings wat deur die Kanadese regering daar opgerig is. Die kus is rotsagtig en gevaarlik, en daar is slegs twee veilige hawens: Ellis-baai en Fox-baai. Die grootste meer op die eiland is die Wickenden-meer wat die Jupiter-rivier voer.

Anticosti is in 1534 deur Jacques Cartier ontdek en later deur koning Lodewyk XIV van Frankryk aan Louis Joliet geskenk as beloning vir die ontdekking van die Mississippirivier. Die eiland het tot 1763 in die besit van die Joliet-gesin gebly; in daardie jaar het die kolonie van Newfoundland en Labrador Anticosti geannekseer. Kanada het die eiland in 1774 herwin.

Die houtbedryf het op die eiland tot in 1972 gefloreer, daarna het dit tot 'n belangrike jagbestemming ontwikkel. Vissers doen ook gereeld op die eiland aan.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike Unesco-bladsy
*
Lozère

**Lozère** (48) is 'n département in die suide van Frankryk en vorm saam met vier ander départements die région Oksitanië aan die westelike Mediterreense kus van die land. Die naam is afgelei van die bergreeks Mont Lozère, die hoogste in die Sentraalmassief (Frans: *Massif Central*) met 1&nbsp;699 meter.

Met slegs 14 inwoners per vierkante kilometer is Lozère die mees yl bevolkte département van Frankryk. Die inwonertal het van meer as 150&nbsp;000 in die 19de eeu tot minder as 75&nbsp;000 in 1999 gedaal.

## Geografie 
duimnael|links|Lozère: Die Causse Méjean
Lozère se landskap word deur talle heuwels oorheers. Die département lê op 'n plato met 'n gemiddelde hoogte van 1&nbsp;000 meter bo seevlak, met uitgestrekte kaal 3- en pragtige weivelde, wat in die somer met 'n oordaad bergplante soos arnika, gentiaan en peperment kan spog.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Die "monster van Gévaudan"
duimnael|links|Mende: Die brug Notre-Dame
Die département word tydens die Franse Rewolusie van 1789 geskep en beslaan 'n groot gedeelte van die voormalige bisdom Gévaudan in die provinsie Languedoc.

Die gebied verwerf in die 18de eeu bekendheid danksy "La Bête du Gévaudan", 'n wolf wat in die tydperk tussen 1764 en 1767 naastenby eenhonderd vroue en kinders aangeval en doodgebyt het. Vermoedelik is die wolf deur 'n waansinnige afgerig. Die historiese gebeurtenisse het onder meer as aanleiding vir die Franse rolprent *Le Pacte des Loups* gedien, wat in 2001 vrygestel is.

Die inheemse wolwe van die Sentraalmassief is lankal uitgeroei. Die soöloog Gérard Ménatory stig in 1962 die natuurpark Les Loups du Gévaudan, wat langs die Nasionale Roete 9 tussen die dorpe Marjevols en Aumont lê. Hier word Kanadese en Poolse wolwe "ingeburger". Die park met sy oppervlakte van vier hektaar, wat sowat 1&nbsp;000 meter bo seevlak lê, bied 'n natuurlike omgewing vir die diere met koue winters en warm, droë somers. 'n Klein museum, La Maison du Loup (Die Huis van die Wolf), verskaf meer inligting oor die wolwe. Die reservaat word vandag deur Anne Ménatory bestuur.

## Kookkuns 
Die Romeinse natuurwetenskaplike en skrywer Plinius prys in sy werk "Die Natuurgeskiedenis" reeds die kaassoorte van die Galliese provinsie Nemausus, en in die besonder dié van die dorpe Lesura en Gabalis, wat met die beste van die wêreld kan meeding.

Die huidige plaaslike kaassoorte soos die Bleu d'Auvergne, Cantal of Saint-Nectaire en die bergheuning van die gebied, die Miel des Monts de Lozère, kan dikwels nog as tuisgemaakte spesialiteite op die plaaslike boeremarkte gekoop word.

Die bekendste gereg van die streek, die Aligot, is 'n aartappelpuree, wat met Cantalkaas en knoffel afgerond word.

## Eksterne skakels 
*  Webwerf van die Conseil général
*  Webwerf van die Prefektuur
*  Toerisme in Lozère
Touwsrivier

**Touwsrivier** is 'n dorp in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die N1 nasionale pad gaan verby die dorp.

duimnael|links|Die NG kerk op Touwsrivier.

## Vroeë geskiedenis 
Reeds in die eerste helfte van die 18de eeu het boere hulle hier gevestig. Die plaas waarop die dorp ontwikkel is, is reeds in 1748 toegeken. Die naam *Touw* is moontlik 'n vervorming van die Khoikhoi woord *dau* ('weg' of 'pas').

## Spoorweggeskiedenis 
Nadat die spoorlyn na die noorde Matjiesfontein in die 1870's bereik het, is 'n steenkool- en diensdepot aan die noordekant van die Hexrivierberge as 'n noodsaaklikheid beskou. Die keuse het op Touwsrivier geval waar 'n stasie met die naam Montaguweg op 7 November 1877 geopen is. Die naam is op 1 Januarie 1883 na Touwsrivier verander.

Die aanleg is juis hier so groot gemaak omdat daar 'n steil opdraande na Worcester voorgelê het en sommige treine se massa en lengte minder gemaak moes word om die stywe Hexrivierpas te kon uitkom. Die hotel Frere is deur die spoorwegowerhede gebou om voorsiening te maak vir passasiers wat 'n dag of twee op Touwsrivier moes deurbring. Vir die volgende 60 jaar was die dorp niks meer as 'n groot spoorwegsentrum nie. Dit het daartoe gelei dat die destydse Suid-Afrikaanse Spoorweë die dorp se administrasie oorgeneem het. Dit het tot 1959 geduur totdat die eerste bestuursraad vir die dorp ingestel is.

Nadat die spoorlyn geëlektrifiseer is, het die belangrikheid van die dorp begin afneem. Omrede die gebruik van stoomlokomotiewe afgeneem het, is die uit diens onttrekte stoomlokomotiewe in Touwsrivier gehuisves en was dit 'n nasionale gedenkwaardigheid vir baie jare totdat die Spoorweë besluit het om hierdie lokomotiewe as skrootmateriaal te verkoop. Die Verkeerdevleidam is ontwikkel om die stoomtreine van water te voorsien.

## Wapen 
Die munisipale raad het 'n wapen in 1962 by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: ''Verhoogde, omgekeerde kepersgewys deursnede, silwer en groen, in die skildhoof 'n aansiende stoomlokomotief van natuurlike kleur, in die skildvoet 'n silwer golwende dwarsbalk belaai met 'n ander van blou, in die skildhoof vergesel van twee goue koringgerwe en in die skildvoet van 'n silwer aansiende ramskop''. Die helmteken was 'n rooi blom, en die wapenspreuk "Floreat flumen Touense".

Die wapen is in 1994 gewysig deur (a) die lokomotief met "twee oop en een toe rooidirkieblomkelke (*Ornithogalum maculatum*) van natuurlike kleur aan 'n groen stingel" te vervang en (b) die lokomotief na die helmteken te skuif, en toe by die Buro vir Heraldiek geregistreer.

## Omgewing 
Die belangrikste produkte van die distrik is merinowol, koring, lusern en gars wat onder besproeiing verbou word.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* 

## Verwysings
Saguenay

duimnael|links|250px|Saguenay: Die ou papiermeul in die arrondissement Chicoutimi **Saguenay** is die hoofstad van die administratiewe gebied Saguenay-Lac-Saint-Jean (Quebec, Kanada) en lê teen die Saguenayrivier. Saguenay-fjord (Fjord du Saguenay) is die mees suidelike fjord in die Noordelike Halfrond.

Saguenay is op 1 Januarie 2002 gevorm deur die samesmelting van die stede Chicoutimi, Jonquière en La Baie met die munisipaliteite van Laterrière, Lac-Kénogami, Shipshaw en 'n gedeelte van die munisipaliteit van die kanton Tremblay. Meer as 98 persent van die sowat 150&nbsp;000 inwoners is Franssprekend.

Die nuwe naam van die stad is deur 'n referendum bepaal waarin die meerderheid van die bevolking die voorkeur aan die naam Saguenay gegee het.

## Ekonomie 
Die primêre verwerking van die omgewing se natuurlike hulpbronne vorm die basis van die plaaslike ekonomie, soos byvoorbeeld die papier- en aluminiumvervaardiging. Hidroelektriese kragopwekking vind naby Shipshaw plaas. Saguenay het daarnaas tot ´n gewilde bestemming vir plesierboot-toerisme ontwikkel.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van die stad Saguenay
Cantal (kaas)

Die **Cantal** of **Fourme de Cantal** is 'n harde kaas uit Sentraal-Frankryk, wat veral in die département Cantal in die région Auvergne geproduseer word. Die kaassoorte van die streek het 'n tradisie wat teruggaan tot die antieke tydperk, en die Romeinse skrywer Plinius prys reeds die kwaliteit van die kaas.

Die Cantal is sedert 1956 'n kaas van oorsprong (AOC), wat net in Cantal of die regstreeks aangrensende départements Aveyron, Corrèze, Haute-Loire of Puy-de-Dôme vervaardig mag word. Volgens die voorskrifte moet die melk vir die Cantal van 'n beesras afkomstig wees, wat by die landskap en klimaat van die streek aangepas is. In die praktyk voldoen slegs koeie van die inheemse Salers-beesras aan hierdie kriterium. Vir 'n kaas van 40 tot 45 kilogram word sowat 400 liter koeimelk benodig.

## Smaak 
Die Cantal het 'n droë kors en opvallend kruidagtige smaak. Aanvanklik het die kaas 'n effense suur smaak, maar hoe ryper hy word, des te pikanter word hy. Fynproewers beweer dat die blomme en kruide van die weivelde die uiteindelike kwaliteit van die kaas bepaal. Die Cantal uit die direkte omgewing van die stad Salers word as die beste van sy soort geag. Kenners is dikwels selfs in staat om die verskil tussen lente- en somerweivelde in die Cantal te smaak.

In Frankryk word hy dikwels saam met druiwe, appels en okkerneute geniet. Dit pas ook uitstekend by warme geregte soos soppe, blaardeeg en crêpes.

## Eksterne skakels 
* Cantal AOC
* Route des fromages AOC d'Auvergne / Die Kaasroete in Auvergne
Vlerkprofiel

'n **Vlerkprofiel** is die vorm van 'n vlerk of die lem van 'n skroef (soos die van 'n skip of vliegtuig) in deursnit beskou. Dit word aangewend om stukrag (of drukkrag) te verleen. Afhangende van die toepassing daarvan het vlerkprofiele vir subsoniese vlug 'n kenmerklike vorm met 'n geronde opstroomkant en skerp afstroomkant wat dikwels ook 'n welwing (ronding) insluit.
center
[links|duimnael|180px|Die geleidelike ontwikkeling van vlerkprofiele, 1908-1944, [NASA]]
regs|duimnael|250px|Stu- en sleurkragkurwes vir vlerkprofiele

Buiten die vlerke van 'n vliegtuig, het die horisontale en vertikale stabiliseerders van 'n vliegtuig ook 'n vlerkprofiel. Vlerkprofiele word ook in motorboot- en vliegtuigskroewe, waaierlemme, kompressors en turbines aangetref. Skeepseile vorm ook 'n vlerkprofiel en die onderwatervinne van seilbote werk op dieselfde beginsel as vlerkprofiele. Selfs in die natuur word vlerkprofiele aangetref by voëls se vlerke (waar die inspirasie waarskynlik vandaan gekom het).

'n Omgekeerde vlerkprofiel veroorsaak afwaartse druk op 'n motorvoertuig of ander voertuie wat sy klouvermoë op die pad verbeter. Die term *stukrag* verwys na die krag wat ontstaan as gevolg van die beweging van 'n vlerkprofiel in enige medium. 'n Dun voorwerp met 'n positiewe invalshoek soos 'n plat plaat of die loopvlak van 'n brug sal stukrag veroorsaak. Vlerkprofiele is egter meer doeltreffend en veroorsaak stukrag met die minste moontlike sleurkrag. 'n Stukrag teenoor sleurkragkurwe soos hier regs vertoon kan opgestel word deur toetse in 'n windtonnel te doen.

Die ontwerp van vlerkprofiele is 'n belangrike aspek van aërodinamika. Verskeie vlerkprofiele word in verskillende vlugtoestande aangewend. 'n Superkritiese vlerkprofiel met sy kleiner welwing, verminder supersoniese sleurversteurings, terwyl 'n simmetriese vlerkprofiel meer geskik is vir dikwelse onderstebo vlugtoestande (soos met akrobatiese vliegkuns). Supersoniese vlerkprofiele het 'n baie meer hoekige vorm en het dikwels 'n baie skerp opstroomkant. Vlerkprofiele met skerper opstroomrondings veroorsaak stewiger en ligter vlerke. 'n Groter ronding aan die voorkant verskaf egter meer volume vir die stoor van brandstof. Bewegende dele word in baie vliegtuie se vlerke ingebou (bv. klappe) om 'n dinamiese vlerkprofiel daar te stel deur die vorm te verander om by die vlugsnelheid aan te pas.

Verskeie stelsels is al ontwikkel om verskillende vlerkprofiele te beskryf en te karakteriseer &mdash; waarvan die mees gebruikte die NACA stelsel is. Voor hierdie stelsel is verskeie ad-hoc stelsels gebruik. 'n Voorbeeld van 'n algemene doel vlerkprofiel wat wye toepassing in die lugvaartbedryf vind is die ouer Clark-Y-stelsel.

## Sien ook 
* Stukrag
* Stuwingskoëffisiënt
* Stol (lugvaart)
* Superkritiese vlerkprofiel
* Vlerk (lugvaart)

## Eksterne skakels
122 v.C.

## Gebeure 
* Romeinse troepe verower die stad Monoikos (die antieke Monaco)
* Aquae Sextiae (die huidige Aix-en-Provence) word deur C. Sextius as 'n Romeinse kolonie in Gallië gestig.
* Metellus se seun Quintus onderwerp die seerowers van die Baleare.
## Geboortes 
*

## Sterftes 
*

## Verwysings
Apicius

duimnael|Apicius-handskrif uit ong. 900
Marcus Gavius **Apicius** (* 42 v.C., † 37 n.C.) was 'n Romeinse fynproewer uit die Suid-Italiese stad Minturnae (die huidige Minturno naby Neapel) en tydgenoot van die keisers Augustus en Tiberius. Hy staan bekend as die skrywer van die enigste kookboek uit die Romeinse tydperk, wat volledig bewaar is - die *De re coquinaria* ("Oor die kookkuns").

Alhoewel die versameling van sowat 450 resepte in die kookboek 'n later bewerking uit die 4de eeu is, word Apicius wel as die oorspronklike skrywer van 'n groot aantal van die resepte beskou. Sy naam word in die antieke tydperk 'n sinoniem vir die kookkuns, maar ook vir brassery en bederf. Baie buitengewone Romeinse resepte en talle soorte gebak dra sy naam.

Die meeste van die geregte voldoen waarskynlik nie aan die hedendaagse smaak nie, nie net vanweë die vreemde soorte sous nie, wat deurgaans aanbeveel word (die Romeine het gehou van *liquamen* of *garum*, 'n sous wat van gefermenteerde vis gemaak is). Ook die ander bestanddele soos vlaminke en papegaaie is eksoties van aard.

Apicius pleeg selfmoord nadat sy fortuin tot 10 miljoen sestersies gekrimp het - 'n som wat hy as te skraal vir sy leefwyse ag (Romeinse ambagsmanne verdien destyds omtrent 1&nbsp;500 sestersies per jaar).

## Publikasies 
*Nicole van der Auwera & Ad Meskens, `Apicius, De Re Coquinaria-De Romeinse kookkunst´, *Archief- en Bibliotheekwezen in België* Extranummer 63, Koninklijke Bibliotheek, Brussel, 2001.
Hoëtrouklank

duimnael|Hoëtrouluidsprekers is 'n sleutelkomponent vir klankweergawe van hoë gehalte
**Hoëtrouklank** (Engels: *High Fidelity* of *Hi-Fi*) is klank wat geproduseer word deur elektroniese klankstelsels waarvan die gehalte so goed is dat dit as 'n feitlik getroue weergawe van die oorspronklike beskou kan word. Sedert die vyftigerjare word die term "hi-fi" ook as sinoniem vir versterkers en platespelers gebruik.

Alhoewel dit deesdae maklik is om elektriese seine te versterk, bly die omskakeling van klankgolwe na elektriese impulse, en omgekeerd, steeds 'n moeilike proses. Die swakste skakels in die oudio-ketting is die mikrofone wat tydens klankopnames gebruik word, die versterkers en veral die luidsprekers wat tydens klankreproduksie gebruik word.

Oudiofiele, klankateljees en musiekliefhebbers bestee groot bedrae geld aan hulle oudiotoerusting om die natuurlike klank en atmosfeer van 'n musiekopname so getrou moontlik te kan weergee.

Verbeterde klankgehalte teen laer pryse is vandag beskikbaar danksy nuwe media soos DVD-Oudio, Super Audio CD en Blu-ray Disc, wat in die geval van sorgvuldige opnames baie natuurlike klank bied, dikwels ook as omringklank.

## Sien ook 
* Bandopnemer
* DVD-speler
Outeniekwaberge

duimnael|regs|300px|Die Outeniekwaberge noord van George.
duimnael|regs|300px|Die Outeniekwapas.

Die **Outeniekwaberge** is 'n bergmassief in Suid-Afrika in die Kaapse Plooigordel. Die bergreeks strek ongeveer 100 km vanaf die Keurboomsvallei in die ooste tot noord van Mosselbaai in die weste. Die bergereeks is suid van die Swartberg, ewewydig aan die kus op 'n afstand wat wissel tussen 15 en 35&nbsp;km. Die Outeniekwaberge vorm die middelste deel van 'n bergreeks langs die Indiese Oseaan met die Tsitsikammaberge aan die oostekant en die Langeberg aan die westekant. Die reeks begin by die Gouritsrivier en eindig by die Prins Alfredpas. Die N12 is die enigste nasionale pad wat die Outeniekwaberge kruis.

Cradockpiek (1&nbsp;583&nbsp;m) is die hoogste punt van die Outeniekwaberge. Net agter die dorp George lê Georgepiek (1&nbsp;327&nbsp;m) en Van Dalenspiek. Die droë vallei tussen die Outeniekwaberge en die Swartberg staan bekend as die Klein-Karoo. Deur 'n poort in die berge by Herbertsdale kom die Gouritsrivier die kusstreek binne om by die strandoord Gouritsriviermond in die see te loop. Tussen die berge en die kus lê die Tuinroete. 

Denneplantasies is op die laer hellings van verskeie dele aangeplant. Die Outeniekwa- en die Robinsonpas verbind die kusstreek met die agterliggende binneland. Die Montagupas, wat George met die Klein-Karoo verbind is een van die oudste passe in die Outeniekwaberge. Vanaf die Outeniekwapas kan 'n reeks wit klippe gesien word in die vallei. Dit dui die roete van die Cradockpas aan, die oudste pas wat George met die binneland verbind het, en in onbruik geraak het nadat die Montagupas voltooi is.

Outeniekwa is 'n woord wat stam uit die Khoi-tale en volgens oorlewering beteken dit "man belaai met heuning".

## Flora 
*Penaea acutifolia* is endemies aan die berge en kom tussen die Robinsonpas en die Montagupas voor.

## Sien ook 
* Outeniekwapas
* Duiwelskop
Gariepdam

Die **Gariepdam**, vroeër bekend as die *Hendrik Verwoerddam*, is die grootste dam in Suid-Afrika met 'n oppervlak van meer as 374 vierkante kilometer wanneer vol. Die bakmaat word op 5&nbsp;340&nbsp;miljoen m3 geskat. Die dam vorm die beginpunt van die Oranjerivierprojek wat die verspreiding van water na die Groot-Visrivier en Sondagsrivier behels.

## Naam 
Gariep is 'n San/Nama woord wat *Groot water*/*Groot rivier* beteken. Die Oranjerivier word ook na verwys as die *Gij Gariep* en daarom Gariepdam.

## Afmetings 
Die damwal is ongeveer 88 meter hoog en 914 meter lank. Die damwal is van beton gebou en bevat ongeveer 1,73 miljoen m³ daarvan. Die damwal se ontwerp is 'n kombinasie van 'n gravitasie- en boogdam. Die dam het ses kruinsluise, drie aan elke kant. By die damwal word hidroëlektrisiteit opgewek deur vier generators, elk met 'n vermoë van 90 MW. Water wat deur die generators gebruik word, vloei verder af in die Oranjerivier na die Vanderkloofdam.

## Riviere en spruite wat die dam voed 
* Oranjerivier
** Palmietspruit
* Caledonrivier
** Slykspruit
* Brakspruit
* Broekspruit
* Oudagspruit

## Dorpie en toerisme 
Die werkers wat betrokke was by die bou van die Gariepdam is gehuisves in 'n dorpie, net onder die wal, wat bekend was as Oranjekrag. Die dorp heet nou Gariepdam en is 'n vakansie- en aftreedorp. Aan die dam se oewers is verskeie natuurreservate en vakansieoorde, die bekendste is seker die *Forever Resorts* se Gariep-vakansieoord, die Gariepdam-natuurreservaat en die Oviston-natuurreservaat.

## Fotogalery 

Lêer:Gariep dam overflowing in Jan 2011.jpg|Gariepdam loop oor in Januarie 2011
Lêer:Sunset at Oviston Gariep photo by Siloam Village.JPG|Sonsondergang in Oviston-natuurreservaat aan die dam se suidekant
Lêer:GC Gariep Dam (7).JPG|Naambord langs die pad oor die damwal
Lêer:GC Gariep Dam (11).JPG|Uitsig oor die dam
Lêer:GC Gariep Dam (14).JPG|*Forever Resorts* se vakansieoord by Gariepdam

*Nota*: Afstande per pad gemeet

## Sien ook 
* Lys van kruisings oor die Oranjerivier
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings
Pond Sterling van Jersey

duimnael|1/12 Shilling van 1913

Die **Pond Sterling van Jersey** is die amptelike geldeenheid van die Bailiwick of Jersey, die grootste van die Kanaaleilande. Die Pond van Jersey is saam met die Pond Sterling van Guernsey en banknote van die Bank van Engeland, asook van Skotland, wettige betaalmiddel op die eiland.

## Banknote van die State van Jersey 
Die Tesourier van die State van Jersey hou vir elke banknoot van 1 £ (Jersey), wat uitgegee word, £1,10 in banknote van die Bank van Engeland. Die Pond van Jersey is gevolglik 'n baie stabiele geldeenheid.

Die banknote, wat tans in omloop is, het 'n beeld van Koningin Elizabeth II op die voorkant en bekende bakens of historiese gebeurtenisse van Jersey op die agtersy. 'n Jersey-bees dien as watermerk.

* 1 Pond-banknoot, groen, Parogiale kerk van Saint Helier 
* 5 Pond-banknoot, perskleur, La Corbière vuurtoring
* 10 Pond-banknoot, rooi, *Die dood van Majoor Pierson*, Slag van Jersey (1781)
* 20 Pond-banknoot, blou, Herehuis van Saint Ouen
* 50 Pond-banknoot, bruin, Regeringsgebou

## Muntstukke van Jersey 
Die muntstukke van Jersey wys die Koningin se profiel op die voorkant, terwyl daar 'n verskeidenheid ontwerpe op die agtersy is:

* 1p Toring van Le Hocq 
* 2p L'Hermitage (woonplek van die Heilige Helier)
* 5p Seymour-toring 
* 10p La Pouquelaye de Faldouet (dolmen)
* 20p Vuurtoring van La Corbière 
* 50p Kasteel van Grosnez

Alhoewel ook pond-muntstukke uitgegee word, word hulle nie dikwels gebruik nie. Die ontwerpe van die agtersy sluit 'n reeks wapens van die twaalf parogieë van Jersey en historiese skepe, wat op die eiland gebou is, in.
Champ-de-Mars (Parys)

[duimnael|upright|Suidoostelike uitsig vanuit die [Eiffeltoring se boonste uitkykplek oor die Champ-de-Mars, met die wolkekrabber Tour Montparnasse in die agtergrond]]

Die **Champ-de-Mars** is 'n uitgestrekte oop terrein in die Sewende Arrondissement van die Franse hoofstad Parys, met die Eiffeltoring aan die noordwestelike en die École Militaire (Militêre Skool) aan die suidoostelike kant. Sy naam beteken "Marsveld" en is afgelei van die Romeinse oorlogsgod Mars, 'n verwysing na die militêre opleiding wat hier vroeër plaasgevind het.

Tydens die Franse Rewolusie vind daar skermutselinge plaas by Champ-de-Mars. Op 17 Julie 1791 vergader 'n menigte Parysenaars om 'n petisie vir die verwydering van koning Lodewyk XVI te teken, en skiet soldate onder bevel van die Markies de la Fayette sowat vyftig mense.
600px|duimnael|center|Champ-de-Mars, Parys.

## Eksterne skakels
Melaatse kolonie

[duimnael|regs|[Spinalonga op Kreta, Griekeland, een van die laaste melaatse kolonies in Europa, gesluit in 1957.]]

'n **Melaatse kolonie** is 'n plek waar melaatse mense in kwarantyn gehou word.

Melaatsheid is 'n aansteeklike siekte wat gekenmerk word deur sere aan die hande, gesig en lyf.  Mense wat aan melaatsheid ly word as uitgeworpenes behandel en herstel nie maklik nie - fisies en geestelik.
Lascaux

**Lascaux** is 'n nedersetting in die département Corrèze (Nieu-Akwitanië, Frankryk).  

## Eksterne skakels
Vanadium

**Vanadium** is 'n chemiese element in die periodieke tabel met die simbool **V** en atoomgetal 23.  Vanadium is 'n skaars, sagte en smeebare metaal. Dit word in verbinding in sekere minerale aangetref en word gebruik in die vervaardiging van sekere soorte legerings.

## Mynbou
Suid-Afrika is in 2023 die derde grootste produseerder van die metaal.

Vanadium is eers in Suid-Afrika geproduseer aan die einde van die 19de eeu in die vorm van loodvanadiumkonsentraat deur die Doornhoek loodmyn naby Zeerust. Grootskaalse produksie het in 1957 begin toe die Amerikaanse Minerals Engineering Company 'n myn gestig het by Kennedy's Vale, 20 km suidwes van Steelport Station. Ekstraksie uit die erts het in dié maatskappy se fabriek in Witbank plaasgevind. In 1985 was die grootste bekende voorraad van die wêreld die titanomagnetietsome van die Bosveldstollingskompleks se mafiese intrusies. Die soom het 'n taamlike gelykmatige gehalte van 1,6 ± 0,2 % vanadiumpentoksied (). Hierdie soom bevat veral magnetiet, ulvospinel () en ilmeniet. Vanadium is dalk hierin opgelos en  vervang .

## Legering in staal
Vanadium word saam met niobium en molibdeen aan stale toegevoeg om hulle sterkte, lasbaarheid en laetemperatuurtaaiheid te vergroot."

Afhanklik van die oksidasietoestand kan waterige oplossings van vanadium verskeie kleure vertoon. Die vier oksidasietoestande van vandiumoplossings word in vloeibatterye aangewend. 

### Oksiede
Die V-O fasediagram is baie kompleks. Daar is vier oksiede met net een oksidasietoestand en hulle het ander kleure: )
#vanadium(III)oksied  (groen, swart)
#vanadium(IV)oksied  (blou)
#vanadium(V)oksied  (geel tot oranje)

Daarnaas bestaan heelparty oksiede met gemengde valensie. Hulle behoort aan twee reekse:
#die Magnéli-reeks 
#die Wadsley-reeks 

### Vanadate
Die struktuur van die vanadate van V en die fosfate s'n is taamlik eenders. Daar is:
# ortovanadate  met die tetraëdriese anioon 
# pirovanadate  met die anioon  wat uit twee tetraëders bestaan wat een hoek deel
#metavanadate  wat kettings van []-tetraëders bevat wat hoeke deel.

Die kalium- en natriummetavanadaat ( en ) is kleurlose verbindings wat van kommersiële belang is. Vanadium is gewoonlik in viervoudige koördinasie, maar in die hidraat . het vanadium vyf bure: drie suurstofbure wat met ander vanadiumatome gedeel word en twee eindstandige ligande.
In die bloed van sommige sakpypies van die familie Ascidiidae word 'n proteïen *vanadobin* aangetref wat vanadium bevat. Die vanadiumkonsentrasie in die bloed van *Ascidia gemmata* is tot vier miljoen maal hoër as die seewater s'n. Die oksidasietoestand is laer, moontlik 3+

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*
Slag van Actium

Die **Slag van Actium** was 'n seeslag wat plaasgevind het op 2 September 31 v.C., naby die Romeinse kolonie Actium in antieke Griekeland. Die slag was deel van die Romeinse Burgeroorlog tussen Marcus Antonius en Octavianus (later Keiser Augustus, eerste keiser van die Romeinse Ryk). Die vloot van Octavianus is aangevoer deur Marcus Vipsanius Agrippa, en die vloot van Antonius is ondersteun deur die vloot van sy vrou, Kleopatra, die koningin van Egipte. Die slag is gewen deur Octavianus se magte en die datum word dikwels aangehaal as die begin van die Romeinse Ryk.

Die twee kante van die seeslag het net buite die golf van Actium ontmoet, elk ongeveer 200 skepe sterk (totale aangehaal deur antieke bronne wat verskil oor die syfers). Antonius se swaar skepe  het gepoog om naby die meer mobiele vaartuie van Octavianus te bly, ten einde hulle te verpletter met swaar artillerie. Die ligter skepe van Octavianus het egter suksesvol gebruik gemaak van ontwykingstaktieke. Die skepe van Kleopatra het skielik uit die seeslag onttrek en Antonius het ontvlug agter haar. Sy ontsnapping het ongemerk verby gegaan en die konflik het grootliks onbeslote gebly, maar Antonius se vloot was in vlamme gehul en is verwoes deur die vuur.

Antonius en Kleopatra het 'n jaar later beide selfmoord gepleeg. 'n Verslag van die slag verskyn in Vergilius se Aeneis.

## Eksterne skakels 
* Die Actiumprojek
Mars (dubbelsinnig)

**Mars** kan moontlik na een van die volgende sake verwys:

* Die planeet in ons sonnestelsel, Mars.
* Die aktiwiteit in die weermag, dril.
* 'n Musiekstuk waarop gemars kan word, 'n mars.
* Die Romeinse god van oorlog, Mars.
Roemelië

duimnael|Kaart van Roemelië in die jaar 1801
[duimnael|links|Oos-Roemeliese [posseël (1881)]]

**Roemelië**  (in Turks *Rumeli*, die Oos-Romeinse of Bisantynse Ryk), is 'n naam wat algemeen in gebruik was vanaf die 15 de eeu om 'n deel van die Balkanskiereiland, onderwerp deur die Ottomaanse Ryk te beskryf.

Die woord 'Rumeli' word letterlik vertaal as 'die land van die Romeine' verwysende na die Oos-Romeinse Ryk en is gevolglik gedurende die 11de en 12de eeu algemeen gebruik in verwysing na Anatolië aangesien die gebied toe van die Oos-Romeinse Ryk afgeneem is.

Roemelië is begrens in die noorde deur Bulgarye, in die weste deur Albanië en in die suide deur die Morea, of ook bekend as die antieke provinsies insluitende Konstantinopel en Thessalonika. Die naam is uiteindelik gebruik vir 'n provinsie bestaande uit sentraal Albanië en westelike Masedonië, met Monastir as hoofdorp. As gevolg van administratiewe veranderinge ingestel tussen 1870 en 1875, het die naam nie meer op enige spesifieke politieke entiteit verwys nie. Oostelike Roemelië is tot stand gebring as 'n outonome provinsie van die Ottomaanse Ryk in gevolge die Verdrag van Berlyn, 1878, maar op 18 September 1885 is die provinsie na 'n geweldlose revolusie verenig met Bulgarye.
Vandaar word die woord 'Rumeli' somtyds gebruik om te verwys na die Europese deel van Turkye.
Mennonisme

duimnael|upright|Menno Simons (1496–1561), priester en stigter van die mennonisme

Die **Mennonisme** (of Anabaptisme, "beweging van wederdopers") is die oudste doopsgesinde Christelike beweging. Die Mennoniete lei hulle naam af van Menno Simons, die eertydse Friese priester wat die beweging om en by 1540 gestig het. Sy leerstellings verbied die doop van kinders, die aflê van ede en militêre diensplig. Die meeste gemeenskappe bestaan vandag in Noord-, Sentraal- en Suid-Amerika. Daar is wêreldwyd sowat een miljoen Mennoniete.

Godsdienstige vervolging in Europa het talle Mennoniete gedwing om eers na die Verenigde State en later veral na Kanada uit te wyk. Die mees konserwatiewe groepering binne die Mennonisme, die Mennoniete van die Ou Orde (Engels: *Old Order Mennonites*), verwerp moderne tegnologie en verkies om hulle gemeenskappe eerder volgens die ouderwetse leefstyl van die 19de eeu te organiseer. Hulle gebruik perdewaens as vervoermiddel vir kerkbesoek op Sondae en in die landbou.

Opvallende klere en kleure word nie goedgekeur nie, die klem word steeds op die godsdiens en werk gelê. Landbou en tradisionele ambagte dien as hul ekonomiese basis. Kinders verlaat op veertienjarige ouderdom die gemeenskapskole, wat naas die basiese kennis van lees, skryf en reken oorwegend godsdienstige onderwys aanbied, en bly gewoonlik op die plaas van hulle ouers. Die vervaardiging van komberse, speelgoed en houtmeubels vind byval in hulle vryetyd.

## Eksterne skakels 
* Mennoniete-wêreldkonferensie 
* Menno Simons.net