John Coetzee

: *Vir die artikel oor John Maxwell "J. M." Coetzee, sien J.M. Coetzee*

**John Coetzee** (*25 November 1931, Florida –) is ’n skrywer van veral historiese jeugverhale in Afrikaans en Engels. Hy skryf ook wetenskapfiksie. Hy skryf ook onder die skuilnaam **John Quest**.

## Lewe en werk 
Christian Johannes Smith (John) Coetzee is op 25 November 1931 in Florida, Transvaal gebore. Sy vader is A.J. Coetzee, wat hoofvertaler van die Spoorwegtaalburo was, en sy moeder is ’n nooi Smith.

Sy huistaal is Afrikaans, maar hy kry sy skoolopleiding in Engels aan Marist Brothers College in Observatory, Johannesburg. Aan die einde van standerd agt (nou graad tien) verlaat hy die skool en hy voltooi sy matriek eers in 1956 deur korrespondensie.

Na sy voltydse skoolloopbaan word hy in 1948 ’n leerling-elektrisiën by die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens, waar hy na vyf jaar sy  vakleerlingskap voltooi en vir ’n verdere drie jaar as elektrisiën by die Spoorweë werk. Nadat hy sy matriek behaal, werk hy as personeelklerk by die destydse Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap in Pretoria. In hierdie tydperk studeer hy deeltyds deur die Universiteit van Suid-Afrika en behaal die B.A.-graad, waarin hy veral tale bestudeer, soos Afrikaans, Engels, Duits, Frans en Portugees.

Hy werk vier jaar lank by ’n Duitse familiefirma en behaal in hierdie tyd die Hoër Nasionale Diploma vir Vertalers, waarna hy in 1965 as tegniese vertaler by Yskor in diens tree. Hier werk hy tot sy aftrede as hoof van die Departement Vreemde Tale. Na aftrede doen hy vryskut vertaalwerk en skryf voltyds.

Hy en sy Deense vrou, Lene Maier, het drie kinders, twee seuns (Sven en André) en ’n dogter (Inger). Hulle reis baie en besoek onder andere die Verenigde State van Amerika en Europa. het nie ’n historiese agtergrond nie. Dit vertel van Stoffel Veldman wat saam met sy vriende Jorg en Renette in ’n ou Volkswagen op die gevaarlike Loskranspas in die Laeveld teen ’n minibus vasry. Albei voertuie stort oor ’n krans tot op ’n rotslys, met die bestuurder van die minibus wat uitval en vermoedelik dood is. Daar is ses gestremde kinders in die minibus. Ten spyte van hulle gebrek werk die gestremde kinders baie hard saam om veiligheid te probeer bereik.

*Die brand by Wilgemeer* het die natuur en natuurbewaring as agtergrond. Wim se pa is ’n alkoholis, maar is reeds ’n lang ruk droog. Hy beheer die kragsentrale. Wanneer daar ’n ernstige ontploffing is, word geskinder dat Wim se pa weer begin drink het en nalatig was. Wim en sy maat Pieter kampeer by die meer, waar die ryk Rolf Borman en sy maats met ’n piekniekvuur ’n verwoestende brand by die meer stig. In die geharwar red Wim se pa verskeie mense van die dood en hy word ook vrygespeek van nalatigheid. Hierna word die meer as voëlreservaat verklaar.

*Die goue ring* is ’n fantasieverhaal waarin twee ou mans ’n vrou se liefde probeer wen deur ’n vis met ’n goue ring aan sy stert te probeer vang.

### Wetenskapsfiksie 
Hy skryf twee wetenskapfiksieverhale. *Agon en die donker planeet* het die bewaring van ons hulpbronne as onderliggende tema. Hierdie verhaal  is geïnspireer deur die merkwaardige reis van een van die twee Voyager-ruimtetuie wat in 1977 deur NASA in Amerika gelanseer is. Hierdie ruimtetuie was destyds toegerus met ’n spesiale vergulde langspeelplaat met oudiovisuele opnames. Dié opnames het onder meer tonele van lewe op aarde ingesluit, asook voorbeelde van die wêreld se beste musiek, boodskappe in verskillende tale en ’n verskeidenheid ander aardse geluide, insluitende walvisgeluide. Die verhaal begin met die ontsyfering van só ’n vergulde opname. Agon en Albek is die eerste KRI-bewoners wat die vreemde ruimtetuig gewaar. Binne-in vind hulle die goue plaat met simbole daarop geëts. ’n Ondersoekspan onder leiding van kommandeur Lo Kago van die ruimtesentrum dekodeer die simbole en stel vas dat die tuig van ’n vreemde planeet, Aarde, afkomstig is. Daar word besluit om ’n ekspedisie na dié planeet te onderneem. Agon en die res van die bemanning is egter glad nie voorbereid op wat hulle dáár aantref nie. Dit is ’n aksiebelaaide verhaal wat die jong leser se verbeelding sal aangryp. Die tema van omgewingsbewaring word subtiel en oortuigend met die verhaal verweef en veral die lot van die walvisse word baie mooi geïllustreer.

In *Die gedoente op die planeet Boris* het die Rus Iwan se pa en sy oom Boris saam met tegnici in die Kalahari ’n ruimteskip gebou wat met behulp van wurmtonnels na enige ander groot sterrestelsel in die ruimte kan vaar. Vier vriende (Nols, Jabulani, Santie en klein Hentie) woon in die Kalahari naby die ruimteskip. Iwan weet hoe om die skip te lanseer en toe al die vriende in die skip sit, styg hulle skielik op en daar begin ’n groot avontuur in die buitenste ruim. Hulle land op die vreemde planeet Andromeda en dinge raak lewensgevaarlik. Eindelik keer hulle veilig terug na die aarde en daar is ’n wonderlike verduideliking van wat werklik met hulle gebeur het. Benewens sy jeugboeke skryf Coetzee ook kortverhale en gedigte.

### Engelse skryfwerk 
Hy skryf ook verskeie oorspronklike werke in Engels. *Burning river* en *The golden rhinoceros* skryf hy onder die skuilnaam John Quest. In 1989 is hy die naaswenner van die Volkskasprys vir Jeuglektuur vir die Engelse jeugroman *The mystery of Cloud Mountain*.

*The message* handel oor die Trichardt-trek, maar die heldin is hier ’n San-meisie wat ’n boodskap om hulp bring. *Black swan down* speel af in die vyftigerjare van die twintigste eeu in ’n myndorp wes van Johannesburg en vertel die storie van die veertienjarige Roy Trundler en sy blikkano, die Black Swan. Roy se pa is ’n alkoholis wat ten spyte van vele probeerslae nie die drank kan laat staan nie, wat die gesin in ellende en armoede dompel. Roy se enigste ontvlugting is wanneer hy met sy kano op die dam kan gaan roei. Sy vriendskap met Pam en haar tweelingbroer, Davin, laat hom voel asof hy ook iewers behoort en hy deel sy liefde vir die dam en die natuur met hulle. Dan verdwyn Davin en die Black Swan en na ’n soektog word die Black Swan alleen in die dam gevind. Roy verwag die ergste, want as Davin verdrink het, gaan hy verdink word as die oorsaak.

In 2007 wen *Dance of the freaky green gold* die Sanlamprys vir Jeuglektuur (silwer) in die Engelse afdeling.  Hierdie verhaal het aardverwarming as tema. Rick en sy gesin moet na die mislukking van sy ouers se huwelik intrek by sy oom Bert, ’n ingenieur by die Ashby-kragsentrale. Oom Bert is baie geheimsinnig oor sy nuutste plan, maar Rick vermoed dat dit iets te doen het met die mense wat eksperimente met alge doen by die dam. Hy en sy nuwe vriend Sipho besluit om ondersoek in te stel. Hierdie boeiende verhaal slaag daarin om komplekse wetenskaplike feite op ’n maklik verstaanbare wyse te kommunikeer.

## Publikasies 
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:

## Bronnelys 
### Boeke 
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) *Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom.* Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005

### Tydskrifte en koerante 
* Anoniem. *Christian Johannes Smith Coetzee*. Vrienden van Zuid-afrika. Jaargang 11 no. 1, Januarie – Februarie 1978
* Nel, H. John Coetzee. *Mediafokus*. volume 6 no. 1 Junie 1994

### Internet 
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 13 Mei 2014: www.litnet.co.za

### Ongepubliseerde dokumente 
* Coetzee, John. *Lewenskets*. Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein

### Verwysings