open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anabaena

***Anabaena*** is 'n genus van sianobakterieë wat nes spesies van *Aphantiomenon*, *Microcystis* en heelparty ander blougroen alge swaar algebloei op die oppervlaktes van damme, mere en ander waterliggame kan vorm. Hierdie bloei verskyn meestal tydens warm weer en waar die waterliggaam eutrofies is. Gifstowwe wat deur hierdie organismes geproduseer word, is potensieel hepatotoksies, nefrotoksoïes en karsinogeen. 

*Anabaena* is, naas *Microcystis*, die mees algemene genus met toksien-produserende stamme regoor die wêreld. Van die talle spesies wat in botaniese taksonomiese literatuur aangeteken is, is ten minste ses spesies se antagonistiese reaksies as gevolg van metaboliese produkte gedokumenteer. Die struktuur van die trigome is die hoofkenmerk wat die verskillende spesies van Anabaena kan onderskei. Die betrokke gifstowwe is beide peptiede en alkaloïede .

*Anabaena*-selle is filamentagtig met alleenstaande filamente en dit kom in vrye trosse of in makroskopiese matte voor. Selle is silindries, vatvormig of sferies. Hulle kan korter of langer  wees as hulle breed is (2–10 μm in deursnee) en hulle is bleek- of helderblougroen tot olyfgroen.

Waterekstrakte van Anabaena sp. het antikankeraktiwiteit teen MCF-7-sellyne (borskanker) getoon.

*Anabaena variabilis* ATCC 29413 is 'n filamentagtige, heterosist-vormende sianobakteriespesie wat as 'n modelorganisme gedien het. Dit het 'n uitgebreide literatuur wat oor 40 jaar strek. Die stam het drie duidelike nitrogenases wat onder verskillende omgewingstoestande funksioneer. Dit is in staat tot foto-outotrofiese groei in die lig en ware heterotrofe groei in die donker, deur fruktose as beide koolstof- en energiebron te gebruik. Terwyl hierdie stam vir die eerste keer in 1964 in Mississippi geïsoleer is en *Anabaena flos-aquae* MSU A-37 genoem is, is dit filogeneties verwant aan sianobakterieë van die genus *Nostoc*. Die stam is 'n matige termofiel. Dit groei goe teen ongeveer 40° C. Die volledige genoomvolgorde van die stam is bepaal.
Die stam is heterosist-vormend. Heterosiste, wat gespesialiseerde selle is wat 'n semi-reëlmatige patroon in die filament vorm, is die plekke waar stikstofbinding in die selle plaasvind wat in 'n suurstofryke omgewing gekweek word. 

## Verwysings
Burgerlike Samewerkingsburo

Die **Suid-Afrikaanse Buro vir Burgerlike Samewerking** (BSB), was 'n regeringseenheid wat gedurende die apartheidsera koverte operasies uitgevoer het wat moorde op regeringsopponente ingesluit het. Die BSB, wat onder die gesag van Minister van Verdediging Generaal Magnus Malan bedryf is. Die Waarheid-en-versoeningskommissie het die BSB aan talle moorde skuldig verklaar en nog moorde as waarskynlik geag.

## Voorlopers en tydgenote
Toe Suid-Afrikaanse koerante die eerste keer sy bestaan in die laat 1980's onthul het, het die BSB voorgekom soos 'n unieke en onortodokse veiligheidsoperasie: sy lede het siviele klere gedra; dit werk binne die grense van die land; dit het private maatskappye as fronte gebruik; en dit het meestal burgerlikes geteiken. Soos die Suid-Afrikaanse Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK) egter 'n dekade later ontdek het, was die BSB se metodes nie nuut of uniek nie. In plaas daarvan het hulle ontwikkel uit presedente wat in die 1960's en 70's geskep is deur Eschel Rhoodie se departement van inligting (sien Inligtingsdebakel die Buro vir Staatsveiligheid (B.O.S.S.)  en Projek *Barnacle*  ('n hoogs geheim) projek om SWAPO-aangehoudenes en ander "gevaarlike" operateurs uit te skakel).

Uit inligting wat aan die WVK gegee is deur voormalige agente wat amnestie soek vir misdade wat gedurende die apartheidsera gepleeg is, het dit duidelik geword dat daar baie ander geheime operasies soortgelyk aan die BSB was, wat Nelson Mandela as die Derde Mag sou bestempel. Hierdie operasies het Wouter Basson se 7 Mediese Bataljongroep, die Askaris, Witdoeke, Eksperimentele Groepprogram (ook genoem "Clandestine Cooperation Bureau") en C1/C10 of Vlakplaas ingesluit.
 
Benewens hierdie was daar ook politieke frontorganisasies soos die International Freedom Foundation, Marthinus van Schalkwyk se Jeugkrag, en Russel Crystal se Nasionale Studentefederasie wat sou bewys dat terwyl die taktiek van die Suid-Afrikaanse regering verskillend was, het die logika dieselfde gebly: Totale aanslag het 'n totale strategie vereis.

## Verwysings
Magnesiumchloried

**Magnesiumchloried** is 'n sout van magnesium en soutsuur met die formule . 
Dit is 'n higroskopiese en diamagnetiese stof.

## Strukture
Watervrye magnesiumchloried kristalliseer in die gelaagde romboëdriese (trigonale) -struktuur

## Produksie 
Magnesiumchloried kan uit seewater of uit soutneerslae ontgin word. Dit kom veral in die vorm van die mineraal carnalliet voor. Dit is 'n dubbelsout van KCl en . 

Gesmelte magnesiumchloried word vir die vervaardiging van die metaal magnesium gebruik deur dit aan elektrolise te onderwerp. Gekonsentreerde oplossings van die sout kan gemeng word met -poeier om 'n pap te maak wat tot 'n soort sement verhard deur die vorming van oxichloriede.

Die stof het ook heelparty industriële toepassings:

#Dit word as katalisator of draermateriaal vir katalisators gebruik
#Dit word in rubberkabels, mynkabels, mariene kabels en ander nywerhede gebruik . Dit kan die kabel se weerstand teen roes, sure en hoë temperatuur  verbeter. Dit vergroot die werkstabiliteit onder strawwe toestande.
#Dit word vir mediese rubberprodukte, kleefmiddels ensomeer gebruik.
#Dit word by die industriële vervaardiging van gekonsentreerde salpetersuur gebruik, hoofsaaklik vanweë sy waterabsorpsie-effek in die produksieproses 
#Dit word by die vervaardiging van gevorderde kleefmiddels gebruik. Dit verbeter die stoorstabiliteit van die gom.
#Dit word as vlamvertrager gebruik om die brandweerstand te verbeter.
#Dit word as 'n bymiddel in veevoer gebruik. Dit kan siektes van die  senustelsel,  wat veroorsaak word deur onvoldoende magnesium, vermy.
#Industriële magnesiumchloried word in hoëtemperatuurbedrywighede gebruik, soos in oonde vir staalvervaardiging in die yster- en staalindustrie.
## Verwysings
Ornithogalum malatyanum

***Ornithogalum malatyanum*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is endemies aan Turkye.

## Subspesies 
Die plant het twee subspesies: 
* *Ornithogalum malatyanum subsp. aricakense* Behçet & Yapar
* *Ornithogalum malatyanum subsp. malatyanum*

## Bron 
* Plants of the World Online
Ornithogalum maculatum

Die **rooi-dirkie** (*Ornithogalum maculatum*) is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Die plant kom voor van sentraal Namakwaland tot by Malmesbury en ooswaarts tot by Prins Albert. Die spesie is deel van die fynbos, Nama-Karoo en Sukkulente Karoo.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
José Almanzor

**José Almanzor** (* 28 Desember 1929) is 'n uitgetrede Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Luis Álvarez

**Luis Álvarez** (* 13 April 1991) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2012 en 2020 deelgeneem.

## Verwysings
Pseudomonas

***Pseudomonas*** is 'n genus van psigrofiele katalase-positiewe obligaataërobiese, Gram-negatiewe bakterieë wat aan die familie Pseudomonadaceae behoort. 

Dit is gewoonlik enkelgeboë (piesangagtige) organismes of kom in die vorm van reguit stawe voor. Hulle het polêre flagellae waardeur hulle kan voortbeweeg.

## Infeksies 
Pseudomonas-infeksies is hoofsaaklik te wyte aan *Pseudomonas aeruginosa*. Dit is die veelsydige "blou-groen etter-bakterieë" wat mense opportunisties besmet, veral diegene wat immuun-gekompromitteer is. Besmetting met *Pseudomonas* kan tot urienweginfeksie, bloedstroominfeksie, longontsteking, faringitis, been- en velinfeksies en oor-, oog- en sentrale senuweestelselinfeksies lei. *Pseudomonas* koloniseer die longe van pasiënte wat aan sistiese fibrose (CF) lei en dra by tot hierdie chroniese progressiewe longsiekte en tot die hoë sterftesyfer in hierdie pasiënte. Behandeling van *Pseudomonas*-infeksies word bemoeilik as gevolg van die weerstand van hierdie organismes teen baie klasse antibiotika.

## Verwysings
Sinkasetaat

**Sinkasetaat** is die sout van sink en etanoësuur. Dit het die formule .
Die stof is higroskopies.
## Kristalstruktuur
Watervrye sinkasetaat kristalliseer 'n in gelaagde monokliniese struktuur. Dit bestaan uit polimeriese lae met Zn-atome in 'n tetraëdriese omringing. Die asetaatione vorm *syn-anti*-brûe. Daar is ook 'n ortorombiese vorm wat 'n driedimensionale polimeernetwerk besit.

Sinkasetaat vorm ook 'n dihidraat. Die watervrye vorm kan uit 'n oplossing in etanol gerekristalliseer word.

## Verwysings
Naellak

duimnael|Gepoleerde naels met naelkuns
**Naellak** is 'n lak wat op die menslike vinger- of toonnaels aangebring kan word om die naelplate te versier en te beskerm. Die formule is herhaaldelik hersien om sy dekoratiewe eienskappe te verbeter, om veiliger te wees vir die verbruiker om te gebruik en om krake of afskilfering te onderdruk. Naellak bestaan uit 'n mengsel van 'n organiese polimeer en verskeie ander komponente wat dit kleure en teksture gee. Omstreeks 600 vC, tydens die Zhou-dinastie, het die koningshuis die kleure goud en silwer verkies. Gemummifiseerde farao's se naels is ook met henna geverf.

In Europa het Frederick S. N. Douglas, terwyl hy in Griekeland in 1810–12 gereis het, opgemerk dat die Griekse vroue hul naels "dingy pienk" geverf, wat hy as 'n antieke gewoonte beskou het.

## Sien ook 
* Cutex

## Bronnelys 
* Charles Panati, *Extraordinary Origins of Everyday Things*, Harper & Row, 1987

## Verwysings
Voëlklip

: *Hierdie artikel handel oor die rots naby Heroldsbaai in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Vir ander gebruike, sien Voëlklip (dubbelsinnig).*

**Voëlklip** is 'n rots wes van Heroldsbaai in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. 'n Gewilde uitkykpunt 120 m bo seespieël, bekend as Hansie se Bank, is ongeveer 1 km van Voëlklip  geleë en word met 'n grondpadafdraai vanaf die R404 bereik.

## Sterfgevalle by die uitkykpunt 
## Verwysings
Voëlklip (dubbelsinnig)

**Voëlklip** kan verwys na:

* Voëlklip, 'n woonbuurt van Hermanus, Suid-Afrika.
** Voëlklipstrand, 'n strand in Voëlklip.
* Voëlklipeiland, 'n eiland in Van Dyksbaai, Suid-Afrika.
* Voëlklip, 'n rots naby Heroldsbaai, Suid-Afrika.
* Voëlklip, 'n rots in Stompneusbaai, Suid-Afrika.
* Voëlklip se Berg, 'n berg in die Noord-Kaap, Suid-Afrika.
Square Enix

[duimnael|regs|Globale hoofkwartier in [Shinjuku, Tokio.]]
**Square Enix Holdings Co., Ltd.** (株式会社スクウェア・エニックス・ホールディングス) is 'n Japannese multinasionale beheermaatskappy, videospeletjie-uitgewer en vermaaklikheidskonglomeraat. Dit verskaf rolspel-vervaardigingsregte, soos *Final Fantasy*, *Dragon Quest*, en *Kingdom Hearts*, onder talle ander. Buite die publikasie en ontwikkeling van videospeletjies is dit ook in die besigheid van handelsware, arcade-fasiliteite, en manga-publikasie onder sy Gangan Comics handelsmerk.

Die oorspronklike **Square Enix Co., Ltd.** is in April 2003 gevorm uit 'n samesmelting tussen "Square" en "Enix", met laasgenoemde as die oorlewende maatskappy. Elke aandeel van Square se gewone aandele is verruil vir 0,85 aandele van Enix se gewone aandele. Destyds was 80% van Square Enix-personeel uit die voormalige Square-werknemers. As deel van die samesmelting is die voormalige Square-president Yoichi Wada as die president van die nuwe korporasie aangestel, terwyl die voormalige Enix-president Keiji Honda as visepresident aangewys is. Yasuhiro Fukushima, die grootste aandeelhouer van die gekombineerde korporasie en stigter van Enix, het voorsitter geword. In Oktober 2008 het Square Enix 'n maatskappy verdeel tussen sy korporatiewe besigheid- en videospeletjie-bedrywighede, en homself herorganiseer as die beheermaatskappy Square Enix Holdings Co., Ltd., terwyl sy binnelandse videospeletjiebedrywighede onder die filiaal  Square Enix Co., Ltd gevorm is. Die groep bedryf Amerikaanse, Chinese, Indiese en Europese takke, gebaseer in onderskeidelik Los Angeles, Beijing, Bangalore, en Londen.

Verskeie van Square Enix se vervaardigingsregte het ná 2020 meer as 10 miljoen kopieë wêreldwyd verkoop, met *Final Fantasy* wat 173 miljoen verkoop het, *Dragon Quest* wat 85 miljoen verkoop het, en *Kingdom Hearts* wat 36 miljoen verkoop het.

## Verwysings
Ornithogalum microcarpum

***Ornithogalum microcarpum*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is endemies aan Turkye.

## Bron 
* Plants of the World Online
Andrés Anchondo

**Andrés Anchondo** (* 10 November 1962) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspeles van 1988, 1992 en 1996 deelgeneem.

## Verwysings
Rafel Aveleyra

**Rafel Aveleyra** (* 29 Julie 1932) is 'n uitgetrede Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Sinkselenied

**Sinkselenied** is 'n verbinding van sink en seleen met die chemiese formule .

Dit word in die natuur (selde) as die mineraal stilleïet aangetref.

## Kristalstruktuur
Sinkselenied kristalliseer nes  in die kubiese sfaleriet-struktuur. (B3 in die strukturbericht-klassifikasie.)

## Vervaardiging
Sinkselenied kan in lae op 'n grafietondergrond aangebring word deur sinkdamp met -gas te laat reageer. 

## Fisiese eienskappe
Dit is 'n halfgeleier met 'n gebied van goeie optiese transmissie wat strek van 0,6 tot 21 μm. Die termiese geleibaarheid is 18 [W/mK] @298K en Young se modulus 67,2 GPa. 

Dunne lae wat bestaan uit mengkristalle van die sulfied and die selenied van sink ({{ch2|ZnS_{x}Se_{1-x} }}) is reeds vervaardig. Hulle selparameter neem af van 568 pm na 541 pm en hulle bandgaping neem toe van 2,59 eV na 3,38 eV.

## Chemiese eienskappe
Sinkselenied is stabiel in water en word slegs stadig deur sure aangetas. Dit begin om teen 300°C te oksideer, vervorm plasties teen 500°C en begin om te ontbind teen 700 °C. Dit kan tot 250 °C veilig aangewend word.

## Verwysings
Jeugkrag

**Jeugkrag** (ook bekend as **Jeug vir Suid-Afrika**) was 'n kortstondige Suid-Afrikaanse jeuggroep, wat in die geheim deur die apartheidsregering se departement van Militêre Intelligensie gefinansier is in 'n operasie bekend as Projek Essay. Onder leiding van Marthinus van Schalkwyk (wat ironies genoeg nou 'n lid van die African National Congress is) was dit uitsluitlik op Afrikaanse universiteitskampusse bedrywig en het probeer om die politieke sienings van Afrikaanssprekende studente te beïnvloed.

Van Schalkwyk was die nasionale voorsitter. Hy is tussen 1987 en Julie 1988 ondersteun deur Cedric de Coning wat beide Direkteur van Fondsinsameling en Publisiteitsekretaris was.

Jeugkrag was gemik daarop om jeugdiges van verskillende etniese en ideologiese agtergronde bymekaar te bring, Jeugkrag was 'n deursigtige poging om die proses van jeugdialoog te vervang wat oorspronklik begin is deur die Instituut vir Demokratiese Alternatiewe in Suid-Afrika (IDASA), 'n NRO wat aan die einde van 1986 gestig is deur die liberale oud-parlementariërs Frederik van Zyl Slabbert en Alex Boraine befondsing van skenkers soos die Open Society Foundation en die Switserse Agentskap vir Ontwikkeling en Samewerking (SDC) Slabbert en Boraine, wat in frustrasie van die driekamerparlement weggebreek het  was deel van die wit groep wat by die historiese Dakar-vergadering, baanbrekende samesprekings met ANC-afgevaardigdes gevoer het.  Hulle is uitgeskel deur PW Botha wat hulle 'politieke terroriste' genoem het.  Peter Mokaba, ’n ANC-leier wat Jeugkrag betrek het, sou later kommentaar lewer: “Destyds, hoewel ons geweet het dat Jeugkrag nie ’n onafhanklike organisasie was nie, maar deel van die hart en siel van die Nasionale Party, was dit ons beleid om sake met beide progressiewe en reaksionêre organisasies." 

In 1990 op pad na 'n vergadering in Botswana, is 'n 12-persoon Jeugkrag-afvaardiging deur die polisie by die Monomotapa-hotel in Harare, Zimbabwe, aangehou. Hulle is ondervra oor 'n vergadering wat hulle bygewoon het met lede van die Zimbabwe Unity Movement (ZUM), 'n marginale politieke groep wat teen Robert Mugabe se regering gekant was. Die afvaardiging het uitsluitlik bestaan uit verteenwoordigers van Afrikaanstalige universiteite insluitend die Randse Afrikaanse Universiteit, Universiteit Stellenbosch en die Universiteit van Pretoria. Die kantoor van die Universiteit van Pretoria is deur Louis du Plooy gelei totdat die organisasie in 1991 ontbind is. Die skakelbeampte was Cleoné Bakker.

## Verwysings
Ernesto Boardman

**Ernesto Boardman** (* 23 Februarie 1993) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2016 deelgeneem.

## Verwysings
Mariana Avitia

**Mariana Avitia** (* 18 September 1993) is 'n Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspeles van 2008 en 2012 deelgeneem.

## Verwysings
Aurora Bretón

**Aurora Bretón** (* 10 Januarie 1950 – † 27 Mei 2014) was 'n Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspeles van 1972, 1984, 1988 en 1992 deelgeneem.

## Verwysings
Universiteit van Texas

duimnael|regs|Die UT-toring.
Die **Universiteit van Texas in Austin** (**UT Austin**, **UT**, of bloot **Texas**) is 'n publieke navorsingsuniversiteit met 'n hoofkampus van meer as 50 000 studente, geleë in Austin, Texas.

Die universiteit is gevestig in 1883, en word as 'n publike eikeliga-universiteit beskou. Die universteit is 'n reuse sentrum vir navorsing met 'n begroting van $679.8&nbsp;miljoen in 2018. Dit het in  1929 aangesluit by die Assossiasie van Amerikaanse Universiteite. Die universiteit huisves sewe museums en sewentien biblioteke, insluitend die LBJ Presidentisiële Biblioteek asook die Blanton Museum van Kuns. Dit huisves ook die J. J. Pickle Navorsingskampus asook die McDonald sterrewag.

In sport kompeteer die universteitstudente as die Texas Longhorns. Die Langhorings het al meer titels gewen as enige ander instansie in die Amerikaanse Groot 12.

Die universiteit was teen 2020 verantwoordelik vir 13 Nobelprys wenners, meer as 25 Pulitzerprys wenners, 3 Turingprys wenners, 2 Fields-medalje wenners, 2 Wolfprys wenners, en 3 Abelprys wenners, 3 Spitstyd Emmy-toekenning wenners, en teen 2021, meer as 155 Olimpiese medaljes.

## Verwysings
Koninkryk Israel

thumb|240px|'n Kaart van die Suid-Levant in die 9de eeu&nbsp;v.C., met Israel in blou.

Die **Koninkryk Israel** (Bybelse Hebreeus:מַמְלֶכֶת יִשְׂרָאֵל, *Mamleḵeṯ Yīśrāʾēl*), die **Koninkryk Samaria** of of die **ryk van die Tien Stamme**was 'n Israelitiese koninkryk in die Ystertydperk in die Suid-Levant. Die koninkryk het die gebiede Samaria, Galilea en dele van die Transjordaan beheer. Die streke Samaria en Galilea het in die 10de eeu&nbsp;v.C. 'n tydperk met baie nedersettings beleef, met die hoofstad in Sigem en daarna in Tirsa. Die Omri-dinastie het in die 9de eeu&nbsp;v.C. oor die koninkryk geheers, met die politieke sentrum in Samaria. 

Volgens die Hebreeuse Bybel was die Koninkryk Israel een van die twee opvolgerstate van die Verenigde Koninkryk van konings Saul, Dawid en Salomo, terwyl die ander een die Koninkryk Juda in die suide was. Baie historici en argeoloë glo egter nie in die bestaan van 'n Verenigde Koninkryk soos wat dit in die Bybel uitgebeeld word nie. 

Die Koninkryk Israel is omstreeks 720&nbsp;v.C. deur die Nieu-Assiriese Ryk verower. Volgens die rekords van Sargon II van Assirië het hy 27&nbsp;290 Israeliete – omtrent 'n vyfde van die bevolking – na Mesopotamië verban. Dié verbanning het die basis geword vir die Joodse idee van die 10 Verlore Stamme van Israel. 

Sommige Israeliete het na die suidelike koninkryk, Juda, migreer terwyl dié wat in Samaria gebly het, bekend geword het as die Samaritane.

## Sien ook
*Geskiedenis van antieke Israel en Juda

## Verwysings
## Skakels
Ornithogalum pendens

***Ornithogalum pendens*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom in die Skaapriviervallei tussen Bulletrap en die Spektakelpas voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 226 km² en word as seldsaam beskou.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ornithogalum paludosum

***Ornithogalum paludosum*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is inheems aan Lesotho en Suid-Afrika. In Suid-Afrika kom die plant in KwaZulu-Natal, Mpumalanga, die Oos-Kaap en die Wes-Kaap voor.

## Bron 
* Plants of the World Online
Marisol Bretón

**Marisol Bretón** (* 13 Januarie 1975) is 'n Mexikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 1996 deelgeneem.

## Verwysings
Omar Bustani

**Omar Bustani** (* 19 Junie 1966) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1988 en 1992 deelgeneem.

## Verwysings
As van die bose (kosmologie)

Die **as van die bose** is 'n naam wat gegee word aan die oënskynlike korrelasie tussen die vlak van die sonnestelsel en aspekte van die kosmiese mikrogolf-agtergrondstraling (KMA). Dit skep die indruk dat die aarde se ligging nie toevallig is nie, maar dat die aarde in die middel van die heelal is. Dit is 'n afwyking van die Koperniese beginsel wat veronderstel dat nóg die aarde nóg enige ander planeet of hemelliggaam 'n spesiale posisie in die heelal het.

Lawrence Krauss het in 'n artikel soos volg daarop gereageer:
	
The new results are either telling us that all of science is wrong and we're the center of the universe, or maybe the data is simply incorrect, or maybe it's telling us there's something weird about the microwave background results and that maybe, maybe there's something wrong with our theories on the larger scales.

In Afrikaans vertaal:

Die nuwe resultate sê óf vir ons dat die hele wetenskap verkeerd is en dat ons die middelpunt van die heelal is, óf miskien is die data bloot verkeerd, óf miskien sê dit vir ons dat daar iets vreemds aan die resultate van die kosmiese mikrogolf-agtergrondstraling is en dat daar miskien iets verkeerd is met ons teorieë op die groter skale.

## Verwysings
Sistiese fibrose

**Sistiese fibrose** is 'n seldsame genetiese siekte wat veral die longe aantas, maar ook die pankreas, lewer, niere en die derms. SFTR is betrokke by die vervaardiging van sweet, verteringsappe en sputum. (Sputum is 'n slym wat uit die onderste lugweë (die Trageë (lugpyp) en  bronchi) opgehoes word).  Wanneer die SFTR nie funksioneer nie, word afskeidings wat gewoonlik dun is dik of viskeus. Die toestand of kondisie word gediagnoseer deur 'n sweet- en genetiese toets. Die gemiddelde lewensverwagting van persone wat die kondisie onderlede het, is tussen 42 en 50 jaar in die ontwikkelde wêreld. Longkomplikasies is verantwoordelik vir sterftes by 80% van die persone wat aan sistiese fibrose ly. Dit is die eerste keer in 1938 as 'n aparte siekte erken deur Dorothy Andersen, en beskrywings van siektetoestande wat ooreenstem met die siekte en sy simptome dateer terug na ten minste 1595. Die naam "sistiese fibrose" verwys na die karakteristieke fibrose en siste wat binne die pankreas vorm.

## Verwysings
Francisca de Gutierrez

**Francisca de Gutierrez** (* 5 Mei 1944) is 'n voormalige Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Jorge Pablo Chapoy

**Jorge Pablo Chapoy** (* 26 April 1973) is 'n voormalige Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2004 deelgeneem.

## Verwysings
André Truter

**André Brahm Truter** (gebore 23 April 1969) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert November 2021 as die uitvoerende burgemeester van die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit dien. Hy is 'n lid van die Demokratiese Alliansie.
## Agtergrond
Truter is op 23 April 1969 in Stellenbosch gebore. Hy het in die Paarl-Vallei grootgeword. Truter het aan die Hoër Tegniese Skool in Oudtshoorn gematrikuleer. Daarna het hy by die Suid-Afrikaanse Polisiediens in Malmesbury aangesluit waarna hy in Pretoria sy opleiding voltooi het. Nadat hy sy opleiding voltooi het, is Truter na die Boesmansnek-grenspos op die Lesotho-KwaZulu-Natal grens gestuur waar hy in die veediefstaleenheid diens gedoen het. 

In 1994 het Truter uit die polisiediens getree en 'n besigheid kort daarna gestig. Hy het suksesvolle maatskappye in die bosbou-, landbou-, private sekuriteits- en vervoerbedrywe bestuur en ook sy eie boerdery bedryf terwyl hy op die familieplaas gewoon het.

Op 1 September 2021 is Truter as die DA se burgemeesterskandidaat vir die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit vir die opkomende munisipale verkiesing op 1 November 2021 aangekondig. Die DA het hul meerderheid op die raad in die verkiesing verloor. Truter is op 17 November 2021 as burgemeester verkies danksy die enkel Cape Coloured Congress-raadslid wat met die DA-koukus gestem het.

## Familielewe
Truter is al meer as dertig jaar met Sheena getroud. Die egpaar het drie kinders.
## Verwysings
## Eksterne skakels
* Mayor's office – Saldanha Bay Local Municipality
Wenera 2

**Wenera 2** ( wat *Venus 2* beteken) ook bekend as **3MV-4 No.4**, was 'n Sowjetunie ruimtetuig wat ontwerp was om die planeet Venus te verken. Dit was 'n 3MV-4 ontwerp wat gelanseer is as deel van die Wenera-ruimteprogram. Dit het egter gefaal om verby Venus te vlieg.

Wenera 2 is met 'n Molnija vuurpyl vanaf lanseerterrein 31/6 by die Baikonoer gelanseer.Op 27 Februarie 1966 om 02:52 UTC was die ruimtetuig ongeveer 23,810 km vanaf Venus, sy naaste punt aan Venus.

Gedurende die verbyvlug was al die toerusting aanboord geaktiveer, wat tot gevolg gehad het dat radiokommunikasie met die ruimtetuig verbreek moes word. Die tuig moes alle inligting ingewin aan boord stoor en dan na die Aarde terugstuur sodra radiokontak weer bewerkstellig was. Na die verby vlug kon radiokontak egter nie met die ruimtetuig vanaf die Aarde bewerkstellig word nie. Daar was op 4 Maart 1966 'n aankondiging gedoen waar die ruimtetuig as verlore beskou word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Inligting oor Wenera 2 op nasa.gov
* Skyfievertoning foto's oor die sending
Ornithogalum pamphylicum

***Ornithogalum pamphylicum*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is endemies aan Turkye.

## Bron 
* Plants of the World Online
Love, Antosha

***Love, Antosha*** is 'n dokumentêre rolprent uit 2019 wat geregisseer en vervaardig is deur Garret Price. Die rolprent handel oor die lewe en loopbaan van die akteur Anton Yelchin, wat in 2016 oorlede is. Die rolprent het sy première ontvang in die dokumentêre première kategorie tydens die 2019 Sundance-rolprentfees op 28 Januarie 2019. Die rolprent is vrygestel deur Lurker Productions in New York en Los Angeles in Augustus 2019.

## Onderwerp van rolprent 
Die rolprent onthul Yelchin se stryd met sistiese fibrose. Sy ouers het hom van sy siekte ingelig toe hy 17 was, en hy het dit weggesteek van sy vriende, kollegas en die publiek. Die rolprent beeld verder Yelchin se passie uit vir sy artistieke strewes en sy noue verbintenis met sy ouers. Nicolas Cage is die verteller van die rolprent, en lees Yelchin se verskeidenheid skrywes en gedagtes voor.

## Onderhoude 
*J. J. Abrams
*Sofia Boutella
*John Cho
*Marlon Clark
*Ian Cripps
*Ryan Dean
*Willem Dafoe
*Joe Dante
*Paul David
*Drake Doremus
*Ben Foster 
*Jodie Foster
*Craig Gillespie
*Dave Glowacki
*Bryce Dallas Howard
*Nick Jones
*Avy Kaufman
*Martin Landau †
*Frank Langella
*Jennifer Lawrence
*Mary Lester
*Mark Palansky
*Simon Pegg
*Chris Pine
*Jon Poll
*Zachary Quinto
*Purush Rao
*Zoe Saldana
*Luke Shaft
*Sophie Simpson
*Kristen Stewart
*Anya Taylor-Joy
*Gena Tuso
*Jon Voight
*Richard Wicklund

† = Persoon waarmee onderhoud gevoer is dood voor die rolprent se vrystelling.

## Vervaardiging 
Jon Voight, wat saam met Yelchin gespeel het in die kortfilm *Court of Conscience* uit 2015, het aanvanklik aan Yelchin se ouers voorgestel dat 'n dokumentêre rolprent oor Yelchin se lewe gemaak word. Sy ouers het eers uitgereik na Drake Doremus, wat die regisseur was van die rolprent *Like Crazy*, waarin Yelchin gespeel het, maar Doremus was van mening dat sy verhouding met Yelchin te nou was om die rolprent te regisseer, en het Garret Price as regisseur voorgestel.

## Resensies en ontvangs 
Metacritic het 'n gemiddelde punt van 78, wat gebaseer is op 14 resensies, met die aanduiding "deurgaans gunstige resensies".

Stephen Farber van *The Hollywood Reporter* het gesê dat *Love, Antosha* "'n ryk reminissensie is van 'n begaafde akteur wat veels te jonk gesterf het". Kenneth Turan van die Los Angeles Times het in sy openingskommentaar gesê: "Jy voel die liefde aan in 'Love, Antosha', dis vir seker. Maar jy voel ook iets anders aan, 'n verdriet wat jou byna oorweldig".

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tel Dan-stele

[thumb|220px|Die Tel Dan-stele, wat die [Huis van Dawid noem (die verligte deel).]]

Die **Tel Dan-stele** is 'n gedeetelike stele met Kanaänitiese en Aramese inskripsies uit die 9de eeu&nbsp;v.C. Dit is belangrik omdat dit moontlik die enigste bron buite die Bybel is wat na die Huis van Dawid verwys.

## Beskrywing
Die stele is in 1993 in Tel Dan ontdek deur Gila Cook, lid van 'n argeologiese span onder Avraham Biran. Die fragmente daarvan is gebruik om 'n antieke klipmuur te bou wat tot in die moderne tyd bewaar gebly het. Dit bevestig dele van die Bybel, want 2&nbsp;Konings noem dat Joram die seun van die Israelitiese koning Agab by sy Fenisiese vrou, Jesebel, was. As 'n Bybelse oogpunt op die inskripsie toegepas word, is die waarskynlike kandidaat wat die stele opgerig het Gasael, koning van Aram-Damaskus (wat dus Aramees sou gepraat het), wat in 2&nbsp;Konings genoem word. Hy het die Koninkryk Israel verower, maar kon nie Jerusalem inneem nie. Die stele word tans in die Israel-museum uitgestal en is bekend as "KAI 310".

## Verwysings
## Skakels
Huis van Dawid

[thumb|220px|Die [Tel Dan-stele, wat die Huis van Dawid noem (die verligte deel regs).]]

Die **Huis van Dawid** Hebreeus: בֵּית דָּוִד, *Bēt Dāvīḏ*) is die linie van die Israelitiese koning Dawid. In Judaïsme is dit gebaseer op die Hebreeuse Bybel en deur die daaropvolgende eeue op latere tradisies. In die Christendom volg die Nuwe Testament die linie deur Maria en Josef tot by Jesus.

## Bybelse weergawe
Volgens die Bybel was Dawid, van die stam van Juda, die derde koning van die Verenigde Koninkryk Israel en Juda. Hy was aanvanklik die koning van die stam Juda en het uit Hebron regeer, maar ná sewe en 'n half jaar het die ander Israelitiese stamme, wat sonder 'n leier was ná die dood van Isboset, die seun van Saul, hom as hulle koning ook gekies.

Dawid is later deur sy seun Salomo opgevolg. Ná Salomo se dood het die 10 noordelike stamme die Huis van Dawid verwerp en geweier om Salomo se seun Rehabeam te aanvaar. Hulle het Jerobeam as koning gekies en die noordelike Koninkryk Israel gestig. 

Die suidelike stamme van Juda en Benjamin het getrou gebly aan die Huis van Dawid en die koninkryk het bekend geword as die Koninkryk Juda. Alle daaropvolgende konings van Juda, buiten Atalia, is na bewering direkte afstammelinge van Dawid. Die koninkryk is in 587/'86&nbsp;v.C. deur die Nieu-Babiloniese Ryk oorwin en hulle het hulle eie monargie in Juda gevestig wat nie beskou word as verwant aan Dawid of die stam Juda nie.

## Messias
In Judaïsme en die Christendom is die Huis van Dawid die stamboom waaruit die Messias deur die manlike linie afstam. In Joodse eskatologie is die Messias 'n toekomstige Joodse koning uit die linie van Dawid wat in die wêreld daarna oor die Joodse volk sal heers.

## Verwysings
## Skakels
Tel Dan

**Dan** (Hebreeus: דן) is 'n antieke stad wat in die Hebreeuse Bybel genoem word. Dit word beskryf as die noordelikste stad van die Koninkryk Israel en behorende tot die stam Dan.

Die stad word verbind met 'n tel in Bo-Galilea, Noord-Israel, wat in Hebreeus as **Tel Dan** (תל דן; "Heuwel van Dan") bekend is.

## Bybelse en historiese konteks
### Lajis
Volgens Rigters was die stad bekend as **Lajis** voordat die stam van Dan die grond beset het.. Die naam beteken "leeuwyfie". In Joshua 19:47 word dieselfde storie vertel, maar word die stad **Lesem** genoem.

### Bronstydperk
Lajis was in die Bronstydperk 'n ommuurde stad. Die uitgrawers op die terrein het 'n poort van modderstene ontdek, wat na raming omstreeks 1750&nbsp;v.C. in die Middel-Bronstydperk gebou is. Die gewilde naam daarvan is Abrahamspoort, vanweë die Bybelse storie van Abraham wat na Dan gereis het om sy familielid Lot te red (Genesis 14:14). Die poort is in die laat 2000's gerestoureer en het 'n gewilde toeristeattraksie geword.

In die 15de eeu&nbsp;v.C. het Toetmoses III die stad en ander stede verower.

### Ystertydperk
In die Ystertydperk het Egipte se onttrekking aan Kanaän moontlik daartoe gelei dat Dan 'n onafhanklike entiteit geword het tot in die 10de eeu&nbsp;v.C., toe dit deur Israel of een van die Armeense koninkryke verower is.

In 1992, in 'n poging om die stad netjies te maak vir besoekers, is 'n hoop puin verwyder wat dateer van die tyd van die Assiriese verwoesting van die stad deur Tiglat-Pileser&nbsp;III. 'n Poort is ontdek wat lei na 'n binnehof met 'n klipvloer.

[thumb|180px|Die [Tel Dan-stele, wat die Huis van Dawid noem (die verligte deel).]]
### Tel Dan-stele
Fragmente van die stele is in die oorblyfsels van die stadsmuur, naby die buitenste poort, ontdek. Die basaltsteen bevat 'n inskripsie in Armeens wat verwys na een van die konings van Damaskus; die uitgrawers van die terrein vermoed dit verwys na Gasael (omstreeks 840&nbsp;v.C.). 

'n Klein deel van die inskripsie het bewaar gebly en bevat die letters 'ביתדוד' (*BYTDWD*), wat volgens die meeste argeoloë verwys na die Huis van Dawid (*Bēt Dāvīḏ* in Hebreeus).) Dit sal die eerste keer wees dat die naam "Dawid" op 'n argeologiese terrein van voor 500&nbsp;v.C. ontdek is.

Dan is verskeie kere aangeval tydens die uitbreiding van die Armene se grondgebied omdat hulle so naby aan mekaar geleë was. Volgens die boeke Konings het Dan verskeie kere van heerser verwissel tusen die Koninkryk Israel en Armenië in die tyd dat Israel deur Agab en Armenië deur Ben Hadad I regeer is, en in die tyd van hulle opvolgers. Die stele is in dié tyd deur die Armene gemaak toe hulle oor Dan regeer het.

Toe die Assiriese Ryk suidwaarts uitbrei, het die Koninkryk Israel aanvanklik 'n vasalstaat geword, maar nadat hulle in opstand gekom het, het Tiglat-Pileser&nbsp;III die stad in 733/'32&nbsp;v.C. verower.

## Verwysings
### Bibliografie
* Besoek op 20 Julie 2022.
*

## Skakels
*Tel Dan-uitgrawings – webtuiste van die Nelson Glueck School of Biblical Archaeology
*Tel Dan-inskripsie
Erodium cicutarium

***Erodium cicutarium*** is 'n plant wat deel is van die Geraniaceae familie.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan Afghanistan, Albanië, Algerië, Altai, Oostenryk, Asore, Baleariese Eilande, Baltiese lande, Belarus, België, Bulgarye, Boerjatië, Kanariese Eilande, Sentraal-Europese Rusland, Tsjad, China Noord-Sentraal, China Suid-Sentraal, Suidoos China, Oblast Tsjita, Korsika, Siprus, Tsjeggo-Slowakye, Denemarke, Oos-Egeïese eilande, Oos-Europese Rusland, Egipte, Eritrea, Finland, Frankryk, Duitsland, Groot-Brittanje, Griekeland, Persiese Golfstate, Hongarye, Binne-Mongolië, Iran, Irak, Ierland, Irkoetsk, Italië, Kasakstan, Kirgisië, Krasnojarsk-krai, Kreta, Krim, Koeweit, Libanon-Sirië, Libië, Madeiraeilande, Mantsjoerye, Marokko, Nederland, Noordelike Kaukasus, Noord-Europese Rusland, Noordwes-Europese Rusland, Noorweë, Oman, Pakistan, Staat Palestina, Pole, Portugal, Roemenië, Sardinië, Saoedi-Arabië, Selvagens-eilande, Sisilië, Sinai, Suid-Europese Rusland, Spanje, Swede, Switserland, Tadjikistan, Tibet, Transkaukasus, Tunisië, Turkye, Roemelië, Turkmenistan, Tiwa, Oekraïne, Oesbekistan, Wes-Himalaja, Wes-Siberië, Xinjiang, Sacha (Jakoetië), Jemen, Joego-Slawië.

## Verwysings
Silvia de Tapia

**Silvia de Tapia** (* 5 Januarie 1940) is 'n voormalige Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Erodium crassifolium

***Erodium crassifolium*** is 'n plant wat deel is van die Geraniaceae familie.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan Algerië, Siprus, Egipte, Irak, Libanon-Sirië, Libië, Marokko, Staat Palestina, Saoedi-Arabië, Sinai, Tunisië, Wes-Sahara.

## Verwysings
Alfonso Jones

**Alfonso Jones** (* 8 Maart 1951) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1972 deelgeneem.

## Verwysings
Eduardo Magaña

**Eduardo Magaña** (* 10 Maart 1984) is 'n voormalige Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2004 deelgeneem.

## Verwysings
Galliumarsenied

**Galliumarsenied** is 'n verbinding van gallium met arseen met die chemiese formule .

Dit is 'n halfgeleier met 'n direkte bandgaping van 1,424 eV, wat vanweë sy optiese en elektroniese eienskappe wydverspreide toepassing gevind het.

## Kristalstruktuur
Galliumarsenied kristalliseer in die kubiese sfaleriet-struktuur (B3) soos die meeste III-V-halfgeleiers.

## Elektroniese eienskappe
Die direkte bandgaping in geleë in punt Γ, die oorsprong van die Brillouin-sone. Die effektiewe massa van die elektrone in die geleidingsband in punt Γ is 0,067 m. Daar is egter 'n tweede indirekte bandgaping tussen die punt Γ en die punt L wat net 0,29 eV groter is en die effektiewe massa van die elektrone in L is baie groter (~0,55 m). Daar is ook twee verskillende holtes in die valensband omdat twee bande in punt Γ saamkom. Daar is daarom ligte holtes (~0,075 m) en swaar holtes (~0,50 m). Die teenwoordigheid van komplkserende ione in waterige oplossings soos chloried, sulfaat, waterstofkarbonaat, waterstoffosfaat, diwaterstoffosfaat, asetaat en sitraat kan die stof in oplossing doen gaan.

## Verwysings
Arsien

**Arsien** is 'n verbinding van arseen in sy -3 oksidasietoestand en waterstof met die chemiese formule .

Dit is 'n baie toksiese gas wat dodelik is wanneer dit ingeasem word.

## Chemiese eienskappe
Arsien is brandbaar. Dit brand met 'n bleikgroen vlam wat min lig gee.

:4AsH_3(g) + 6O_2(g) \rightarrow 2As_2O_3(s) + 6H_2O(g)

Die verbinding ontbind teen hoër temperature:

:2AsH_3(g) \xrightarrow{hitte} 2As(s) + 3H_2(g)

Arsien kan verkry word deur arseenchloried () of arseenoksied () te reduseer met natriumboorhidried () of litiumaluminiumhidried (). Dit word ook gevorm as arseniede aan suur blootgestel word. Uiters suiwer arsien word gebruik vir die proses van chemiese dampneerslag (CVD) waarmee dunne lae van arseniede vervaardig word.

Arsien is 'n homoloog van fosfien () en ammoniak () en dit kan nes hierdie verbindings primêre, sekundêre en tersiêre arsiene vorm. Hulle word selde gebruik vanweë hulle toksiese eienskappe. Ammoniak is 'n sterk basis, fosfien is swakker en arsien is nouliks nog 'n basis. 

## Verwysings
Alex Krizhevsky

**Alex Krizhevsky** is 'n Oekraïens-gebore Kanadese rekenaarwetenskaplike wat veral bekend is vir sy werk oor kunsmatige neurale netwerke en diepleer. Kort nadat hy die ImageNet-uitdaging in 2012 met AlexNet gewen het, het hy en sy kollegas hul beginonderneming, DNN Research Inc., aan Google verkoop. Krizhevsky het Google in September 2017 verlaat nadat hy belangstelling in die werk verloor het, om by die maatskappy Dessa te werk ter ondersteuning van nuwe diepleertegnieke.  Baie van sy talle referate oor masjienleer en rekenaarvisie word gereeld deur ander navorsers aangehaal. Hy is die skepper van die CIFAR-10- en CIFAR-100-datastelle.
Alex was 'n PhD-student aan die Universiteit van Toronto onder Geoffrey Hinton.

## Verwysings
Erodium hoefftianum

***Erodium hoefftianum*** is 'n plant wat deel is van die Geraniaceae familie.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan Bulgarye, Sentraal-Europese Rusland, Tsjeggo-Slowakye, Griekeland, Hongarye, Iran, Kasakstan, Kirgisië, Noordelike Kaukasus, Roemenië, Suid-Europese Rusland, Tadjikistan, Transkaukasus, Turkye, Roemelië, Turkmenistan, Oekraïne, Oesbekistan, Joego-Slawië.

## Verwysings
Juan Carlos Manjarrez

**Juan Carlos Manjarrez** (* 1 Desember 1980) is 'n Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2000 deelgeneem.

## Verwysings
Ornithogalum rausii

***Ornithogalum rausii*** is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die *Asparagaceae* familie. Die spesie is inheems aan Libanon en Sirië.

## Bron 
* Plants of the World Online
Erika Reyes

**Erika Reyes** (* 13 Oktober 1973) is 'n voormalige Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2000 deelgeneem.

## Verwysings
Mantel (geologie)

duimnael|regs|250px|'n Deursnit van die Aarde: Die aardkors (1 kontinentale kors en 2 oseaniese kors) vorm die dun boonste lagie. 3 en 4 is die mantel en 5 en 6 die kern.

'n **Mantel** in geologie is die laag binne-in 'n planetêre liggaam, tussen die kors en die kern. Mantels bestaan uit rots of vlugtige yse en is gewoonlik die grootste en swaarste deel van die liggaam. Mantels is kenmerkend van planetêre liggame wat differensiasie ondergaan het deur digtheid.  In die Sonnestelsel het al die aardplanete (insluitende die Aarde), 'n paar asteroïdes en sommige natuurlike satelliete mantels.

## Voorbeeld: die Aarde
Die Aarde se mantel is 'n laag silikaatrots tussen die aardkors en die buitekern. Sy massa van 4,01&nbsp;×&nbsp;1024 kg is sowat 67% van die Aarde se massa. 

Die mantel is 2&nbsp;900&nbsp;km dik

## Verwysings
## Nog leesstof
* Don L. Anderson, *Theory of the Earth*, Blackwell (1989). Besoek op 23 Desember 2007.
* 
* Donald L. Turcotte en Gerald Schubert, *Geodynamics*, Cambridge University Press, 3de uitgawe (2014),  (hardeband)  (sagteband)

## Skakels
Planeetkern

duimnael|regs|250px|'n Deursnit van die Aarde: Die aardkors (1 kontinentale kors en 2 oseaniese kors) vorm die dun boonste lagie. 3 en 4 is die mantel en 5 en 6 die kern.

'n **Planeetkern** bestaan uit die heel binneste lae van 'n planetêre liggaam. Kerns kan heeltemal solied of heeltemal vloeibaar wees, of andersins 'n mengsel van die twee, soos die aardkern. In die Sonnestelsel wissel kerngroottes van 20% (die Maan) tot 85% van 'n liggaam se radius (Mercurius).

Gasreuse het ook kerns, maar die samestelling is onseker. Dit kan wissel van soliede yster tot ys of vloeibare metaliese waterstof. Hulle kerns is proporsioneel veel kleiner as dié van aardplanete, maar hulle werklike grootte kan baie groter as die Aarde s'n wees; Jupiter se kern is 10 tot 30 keer so swaar soos die Aarde self, en die eksoplaneet HD149026&nbsp;b se kernmassa kan 100 keer so groot soos die Aarde se massa wees.

Planetêre kerns is moeilik om te bestudeer, want hulle kan nie regstreeks bereik word nie. Hulle word dus met indirekte maniere bestudeer, soos seismologie, mineraalfisika en planetêre dinamika.

## Vorming
### Akkresie
Planetêre stelsels vorm uit plat skywe stof en gas wat vinnig (binne duisende jare) aangroei tot planetesimale met 'n deursnee van omtrent 10&nbsp;km. Van daar af neem swaartekrag oor om Maan- tot Marsgrootte-embrio's te vorm (105 - 106 jaar) en hulle ontwikkel oor nog 10-100&nbsp;miljoen jaar tot planetêre liggame.

Jupiter en Saturnus het waarskynlik om reeds bestaande rots- of ysliggame ontstaan, en dié voorheen oerplanete is so in gasreuskerns verander. Tydens die botsing is die meeste yster van Theia en die Aarde in die Aarde se kern opgeneem.

## Verwysings
## Skakels
Erodium laciniatum

***Erodium laciniatum*** is 'n plant wat deel is van die Geraniaceae familie.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan Albanië, Algerië, Kanariese Eilande, Siprus, Oos-Egeïese eilande, Egipte, Griekeland, Persiese Golfstate, Iran, Irak, Italië, Kreta, Koeweit, Libanon-Sirië, Libië, Mauritanië, Marokko, Oman, Pakistan, Staat Palestina, Portugal, Sardinië, Saoedi-Arabië, Sisilië, Sinai, Spanje, Soedan, Transkaukasus, Tunisië, Turkye, Roemelië, Turkmenistan, Wes-Sahara.

## Verwysings
Adolfo González

**Adolfo González** (* 27 September 1962) is 'n uitgetrede Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspeles van 1984, 1988 en 1996 deelgeneem.

## Verwysings
Gibbsiet

**Gibbsiet** is 'n mineraal met algemene formule  wat veral in lateriete soos bauxiet aangetref word.

## Kristalstruktuur
Gibbsiet kristalliseer in 'n gelaagde monokliniese struktuur. Die aluminiumione word deur suurstofatome gekoördineer wat effens verwronge oktaëders vorm. Die suurstofatome vorm lae met heksagonale digpakking. Elke dubbellaag is met betrekking tot sy bure so geleë dat OH ione van aangrensende lae direk oorkant van mekaar lê. Dit resulteer in 'n laagvolgorde
...-AB-BA-AB-... Die lae word deur waterstofbinding bymekaar gehou.

## Verwysings
Ricardo Rojas

**Ricardo Rojas** (* 4 April 1959) is 'n uitgetrede Meksikaanse boogskutter. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 1992 deelgeneem.

## Verwysings
Aída Román

**Aída Román** (* 21 Mei 1988) is 'n Meksikaanse boogskutter. Sy het aan die Olimpiese Somerspeles van 2008, 2012, 2016 en 2020 deelgeneem.

## Verwysings
Krioliet

**Krioliet** is 'n mineraal met die algemene formule .

## Kristalstruktuur
Krioliet kristalliseer teen kamertemperatuur in 'n monokliniese struktuur wat die argetipe van die J2-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie is. Die struktuur is pseudokubies en bestaan uit -oktaëders. Daartussen is natriumione in twee koördinasies: een (Na(1)) wat 'n taamlik reëlmatige oktaëder vorm en die ander (Na(2)) in 'n agtvoudige omringing wat 'n sterk verwronge kubiese antiprisma genoem kan word. 

Teen 890K skakel die struktuur om na 'n ortorombiese struktuur met ruimtegroep Immm (#71) 

## Gebruike
Gesmelte krioliet word in die die Hall-Heroult-proses as oplosmidel gebruik om aluminium te vervaardig.
## Verwysings
EXMA

duimnael|EXMa-instrument
**EXMA** staan vir **Elektrontastende X-straal-mikroanalise** (*Eng.*: EPXMA of EPMA: *Electron Probe X-ray Micro Analysis*) en sy rekenaarbestuurde vorm **RB-EXMA** (*Eng.*: CC-EP(X)MA: cumputer controlled EXPMA) is 'n belangrike fisies-chemiese ontledingstegniek, wat die elementêre samastelling van vaste stowwe wat in 'n skanderende elektronmikroskoop ondersoek word, kan ophelder.

duimnael|links|Elementontleding van strontianiet met EXMA

EXMA is 'n nie-vernietigende tegniek wat die bepaling van die elementêre samestelling van klein volumes van 'n vaste materiaal moontlik maak. In 'n EXMA-analiseerder word 'n elektronstraal gegenereer en op die monster gerig wat ondersoek word. Dit wek X-strale op wat spesifiek is vir die elemente waaruit die monster bestaan. 'n Golflengte-verspreidende spektrometer (WDS) word gebruik om die X-strale wat deur die monster uitgestraal word, te ontleed. Dit word bereik deur diffraksie van die X-strale aan 'n kristal met bekende selparameters.

Deur die elektronstraal te skandeer en 'n elektrondetektor te gebruik, kan ook mikroskopiese beelde verkry word. In hierdie modus is 'n EPMA soortgelyk aan die SEM, waarin dikwels energie-verspreidende spektrometrie (EDS) beskikbaar is. Nogtans bied WDS baie verbeterde energieresolusie en sein-tot-geraas-verhouding in vergelyking met EDS. Om egter 'n meer akkurate kwantitatiewe analise te verkry en om die volle X-straalspektrum te dek, word 'n *reeks* kristalle met verskillende roosterparameters benodig. Verder lê die meganika van WDS streng geometriese beperkings op die posisies van die monster, die kristalspektrometer en die detektor. Dit maak dit moeilik, maar nie onmoontlik nie, om so 'n stelsel in 'n elektronmikroskoop te pas.

'n Spesiale instrument word benodig. Tipies word vier rekenaarbeheerde kristalspektrometers wat 'n reeks kristalle van verskillende roosterspasiëring bevat in 'n toegewyde EPMA-stelsel geïnstalleer. Sulke toerusting kan meer akkurate kwantitatiewe analise as die EDS X-straal-analises in 'n standaard-elektronmikroskoop bereik.

## Verwysings