open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meervoud

'n **Meervoud** is die vorm van 'n selfstandige naamwoord wat dui op meer as een entiteit. In Afrikaans word dit meestal gevorm deur 'n agtervoegsel of 'n verbuiging van die enkelvoudvorm van die selfstandige naamwoord.

In Afrikaans is die lidwoord wat meervoude voorafgaan *die*. Die lidwoord '*n* word nooit voor meervoude gebruik nie. In vele ander tale beïnvloed meervoudigheid ander woorde in die sin, maar in Afrikaans bly die meeste ander woorde onveranderd met die gebruik van enkelvoud teenoor meervoud.

## Voorbeelde in Afrikaans 
duimnael|regs|180px|In aanpassing by "oplaag" ontstaan woorde soos "bylaag" en "toelaag", wat groot verwarring omtrent die korrekte meervoudsvorm meebring.
Hier volg enkele voorbeelde van meervoude in Afrikaans:
* hoofweg, hoofweë
* vlag, vlae
* hemp, hemde
* voog, voogde
* slagding,  slaggoed
* sakeman, sakemanne

### Uitgang op -f 
Wanneer 'n woord op 'n **-f** eindig, val die -f soms weg, dan sit ons 'n -we in plek van die -f, byvoorbeeld:
* geloof, gelowe
* stof, stowwe
* hof, howe

### Afkappingsteken 
Sekere woorde kry 'n afkappingsteken (of apostroof) (''' ' **) voor die **s''' (gewoonlik wanneer die enkelvoud geëindig het op 'n  e, i, o, u of beklemtoonde a).
* karba's (klem is op die "a")
* oumas, paddas, malvas (klem is nie op die "a" nie)
* relê's
* sari's (Indiese uitrusting)
* foto's; disko's (eintlik "diskoteke")
* risiko's
* balju's
* senu's
* leeus (Leeus eindig nie met 'n "u" nie, maar 'n "eeu")

### Geen enkelvoud 
Daar is sekere woorde wat net in die meervoud gebruik word, byvoorbeeld:
* fiemies
* semels
* masels
* pampoentjies (kindersiekte)

### Geen meervoud 
[duimnael|277x277px|*[Water* het geen meervoudsvorm nie. ]]
[duimnael|279x279px|*[Goud* het geen meervoudsvorm nie. ]]
Sekere enkelvoude het geen ooreenstemmende meervoudsvorm nie. In sulke gevalle kan die lidwoord '*n* ook nie gebruik word nie, byvoorbeeld:
* goud
* water

## Kyk ook 
* Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT)
* Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT)
* Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels
* Afrikaanse Woordelys en Spelreëls
* Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling
* Wikipedia:Algemene spelfoute
* Speltoetser
* Spelling
* Woordeboek
* Hoofletter
* Koppelteken
* Deelteken
* Kappie (leesteken)
* Akuut-aksentteken
* Gravis-aksentteken

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Groothertog

Die titel **Groothertog** (Latyn *Magnus Dux*; Duits *Großherzog*; Engels *Grand Duke*) is laer as die van koning maar hoër as die van (soewereine) hertog of prins. Die term het vermoedelik in Duitsland ontstaan, waarmee na die heersers van middeleeuse Russiese state verwys is.

## Groothertogdomme in die wêreld 
Tans is daar slegs een land wat nog deur 'n groothertog geregeer word, die Groothertogdom Luxemburg.

## Geskiedenis 
Reeds tydens die Paleologise Dinastie van die Bisantynse Ryk (1259–1453) was daar enkele groothertoë (*Megadoukas*).
Die titel word vir die eerste keer amptelikheid verleen in 1569 toe hertog Cosimo I van Florence deur pous Pius V tot groothertog verhef word. Later, toe die titel oorgegaan op Toskane verbind mens hiermee die predikaat Koninklike Hoogheid. Die groothertogdom Toskane kom tot 'n einde in 1860 toe die koninkryk Piëmont-Sardinië dit annekseer.
Die Jagiello's heers onder die titel van groothertog oor Litaue en in 1582 roep koning Johan III van Swede homself uit tot groothertog van Finland. Aangesien Finland reeds tot die Sweedse Ryk behoort het, het dit egter geen praktiese gevolge nie.

## Napoleontiese groothertogdomme 
Ook Napoleon verhef 'n aantal gebiede tot groothertogdom:
* Groothertogdom Berg (1806–1813)
* Groothertogdom Würzburg (1806–1814)
* Groothertogdom Warschau (1809–1813)
* Groothertogdom Frankfurt (1810–1813)

## Groothertogdomme in die Duitse Bond 
Na die Kongres van Wenen was daar taamlik baie groothertogdomme in die Duitse Bond:
* Groothertogdom Hessen-Darmstadt (1806–1918)
* Groothertogdom Baden (1806–1918)
* Groothertogdom Luxemburg (1815-hede)
* Groothertogdom Mecklenburg-Schwerin (1815–1918)
* Groothertogdom Mecklenburg-Strelitz (1815–1918)
* Groothertogdom Saksen-Weimar-Eisenach (1815–1918)
* Groothertogdom Oldenburg (1829–1918)

Lede van die Russiese koninklike huis is soms groothertog genoem. Grootvors is egter meer korrek.

## Predikaat 
'n Regerende groothertog het die predikaat *Koninklike Hoogheid* gehad. Die predikaat van ander lede van 'n groothertoglike familie varieer. In Luxemburg is dit ook sy Koninklike Hoogheid. In Hessen-Darmstadt en Baden word egter die predikaat *Groothertogelike Hoogheid* gebruik.

## Eksterne skakels
La Plata

**La Plata** is die hoofstad van die provinsie Buenos Aires (Argentinië), sowat 35 myl (56&nbsp;km) suid van Buenos Aires, met 'n oppervlakte van 940,38&nbsp;km² en 'n bevolking van 794&nbsp;000 (2010). Die stad lê in die *pampa húmeda* ("vogtige Pampas") met sy gematigde klimaat. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 16,3&nbsp;°C en die jaarlikse reënval sowat 1&nbsp;000&nbsp;mm.

## Geskiedenis 
duimnael|links|'n Lugaansig van La Plata toon die beplande stadsuitleg
duimnael|links|Jacarandabome langs La Plata se *Diagonal 73*
Die stad is op 19 November 1882 deur Dr. Dardo Rocha gestig en volgens 'n roosterpatroon met kruisstrate aangelê. Die stadsontwerp van Pedro Benoit het die vorm van 'n reghoek, met genommerde horisontale en vertikale strate en diagonale lane. Aangesien Rocha en Benoit lede van die Vrymesselaarsbeweging was, het hulle by die beplanning van die stad sterk gebruik van vrymesselaarsimboliek gemaak.

La Plata was in 1884 die eerste stad in Latyns-Amerika wat elektriese straatverligting gekry het. In 1885 het die bevolking reeds 21&nbsp;792 inwoners beloop (waarvan 8&nbsp;918 Argentiniërs en 12&nbsp;874 Italianers), wat destyds nog oorwegend in houtgeboue gewoon het. In dieselfde jaar het die bou van 'n dubbelkanaal begin, wat La Plata met die hawe Ensenada, vyf kilometer noord-oos van die stad, sou verbind.

Tussen 1952 en 1955 het die stad die naam Eva Perón gedra.

La Plata is vandag 'n sentrum van die yster- en staalbedryf en beskik oor 'n olieraffinadery. Parke in die stadsentrum soos die *Paseo del Bosque* verleen La Plata die tipiese voorkoms van baie provinsiale stede in Argentinië.

## Besienswaardighede 
duimnael|links|Pasaje Dardo Rocha
Die **Plaza Moreno** vorm die sentrum van La Plata. Hier lê die hoeksteen van die stad en sy belangrikste besienswaardigheid, die gotiese katedraal van La Plata, wat vanaf 1885 as een van die grootste kerke in Suid-Amerika ontstaan het.

Die **Plaza San Martín** spog met 'n aantal statige geboue soos die setel van die provinsiale parlement, die Paleis van die Provinisiale Regering en die **Pasaje Dardo Rocha**. Ander bekende geboue in die stadsentrum is die Stadspaleis (Palacio Municipal) en die **Teatro Argentino**.

Die park **Paseo del Bosque** met sy pragtige mere huisves die dieretuin van La Plata, 'n sterrewag, die **Natuurwetenskaplike Museum** met sy uitstekende geologiese, soölogiese en argeologiese versamelings, wat oorwegend deur die Argentynse navorsers Perito Francisco Moreno en Florentino Ameghino saamgestel is, en die **Teatro Martín Fierro**. Die **Museo Provincial de Bellas Artes**, naby die uitgestrekte kampus van die **Universidad Nacional de La Plata**, behandel die Argentynse skilder- en beeldhoukuns.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*
Besigheidsprosesbestuur

**Besigheidsprosesbestuur** benut tegnologie om die uitvoering van besigheidsprosesses te outomatiseer en te koördineer te midde van die toenemende kompleksiteit van besigheidsprosesse. 

## Drywers 
Die volgende drywers het 'n fokus geplaas op besigheidsprosesbestuur:

* Besigheidsprosesontwerp waartydens meer klem geplaas word op die aanwending van tegnologie om aktiwiteite binne 'n proses te belyn. 
*Kundigheidsbestuur wat vereis dat die korrekte inligting beskikbaar is by elke besluitnemingspunt in die besigheidsproses. 
* Die druk op meer akkurate vlakke van samewerking tussen verskeie partye oor die uitgebreide voorsieningskanaal te bewerkstellig.
* Die snel vooruitgang en toepassing van inligtingstegnologie om inligting oor die hele onderneming te bestuur.

## Doelwitte 
Die doelwitte van besigheidsprosesbestuur is;
* om beter integrasie te bewerkstellig tussen inligtingstegnologie en menslike aksies,
* om beter oorhoofse beheer oor 'n proses te kry van die beginpunt tot eindpunt van die proses, 
* om die uitvoering van die proses te monitor ten einde vroegtydig afwykings en vertragings in die proses na te speur sodat korrektiewe aksies geneem kan word,
* om die besigheidsproses se prestasievlakke deurlopend te monitor en te verbeter en
* om die proses se hoeveelheid menslike aktiwiteite in te kort tot die noodsaaklikste.

## Komponente 
'n Besigheidsprosesbestuursoplossing bestaan uit die volgende komponente:
* Werkvloei
* Inhoudsbestuur
* Prosesmonitering
* Prestasieverbetering
* Stelselintegrasie
Hertog

duimnael|200px|Spotprent van Lodewyk Ernst van Brunswyk-Lüneburg-Bevern, die **hertog** van Brunswyk-Wolfenbüttel

**Hertog** (Latyn: *dux*) is 'n hoë adellike titel. Oorspronklik was dit 'n Germaanse leëraanvoerder (heer=leër en -tog kom van tyg=trek) wat tydens oorloë deur 'n stam of volk tot hertog verkies is.

By die Franke was 'n hertog ook die bestuurder (staatshoof) van 'n bepaalde gebied, en hierdie titel word later erflik. Na ongeveer 1700 word die titel hertog ook gegee aan mense wat uitsonderlike prestasies gelewer het en was die titel ontkoppel van spesifieke gebiede. Baie hertogdomme in die ou betekenis is later verhef tot koninkryke (ook Pruise) of is opgeneem in groter ryke. Sommige lande, soos Engeland, is verdeel in graafskappe (vergelykbaar met hertogdomme). Luxemburg is nog steeds 'n onafhanklike groothertogdom.

## Sien ook 
* Freule
* Jonkheer
* Barones
* Baron
* Graaf
* Markies
* Prins
* Koning
* Keiser
Bedryfsproses

'n **Bedryfsproses** is 'n stel aktiwiteite wat saamwerk om bepaalde uitsette af te lewer, wat een of ander waarde toevoeg vir 'n onderneming. Die uitset word soms verkry deurdat insette getransformeer of vervoer word deur die stel aktiwiteite. Beheermaatreëls word ingestel wat verseker dat daar die nodige kontrole is om te verseker dat 'n bedryfsproses konsekwente uitsette lewer. Beheermaatreëls bestaan onder andere uit beleid, sakebeginsels, riglyne en sakereëls. Meganismes, is die komponente wat aangewend word ten einde die bedryfsproses tot uitvoer te bring en verwys na hulpbronne soos mense, toerusting, masjinerie, tegnologie, voertuie ens.

Bedryfsprosesse kan op verskeie maniere geklassifiseer word:
* **Kernprosesse** wat direk waarde toevoeg tot 'n waardekanaal wat 'n kliënt van die waardekanaal bedien.
* **Ondersteuningsprosesse** wat die kernprosesse ondersteun deur hulpbronne te verskaf wat die kernproses tot uitvoering kan bring. 
* **Bestuursprosesse** wat beheer en kontrole verskaf aan die kernprosesses sodat die kernprosesse gekoördineerd en volgens bepaalde beginsels en sakereëls funksioneer.
* **Moniteringsprosesse** wat die uitsette van 'n bedryfsproses meet en terugvoer verskaf sodat aanpassings gedoen kan word binne die proses of in 'n proses wat insette verskaf aan die proses.
* **Logistieke prosesse** wat se primêre waardetoevoeging is om die materiaal, goedere of mense van een geografiese punt na 'n ander te vervoer
* **Vertragingsprosesse** wat geen waarde toevoeging byvoeg nie, maar wat materiaal of goedere bewaar in 'n bepaalde statiese kondisie totdat tyd gereed is om die materiaal of goedere te gebruik.
Jute

duimnael|regs|Die skiereiland Jutland
Die **Jute** (soms ook **Jutte** of **Jutlanders**) was 'n Germaanse volk van wie geglo word dat hulle oorspronklik in Jutland (Deens *Jylland*) in moderne Denemarke en dele van die Frieslandkus gewoon het. Die Jute, saammet die Angelle, Sakse en Friese, was van die eerste Germane wat oor die Noordsee geseil het en Engeland van die laat 4de eeu af ingeval het. Volgens die Eerbiedwaardige Beda, het hulle, hulle op die ou einde in Kent, Hampshire en op die eiland Wight gevestig. Daar is 'n aantal plekname wat dui op die teenwoordigheid van Jute in die gebiede, soos *Ytene*, wat Florence van Worcester as die destydse Engelse naam vir New Forest beskryf.

Terwyl Jutse invloede in Kent (b.v., die tradisionele gebruik van deelbare oorerwing wat bekend staan as gavelkind) algemeen uitgewys word, het die Jute in Hampshire en op die eiland Wight verdwyn, en het slegs die geringste tekens van hulle teenwoordigheid daar bewaar gebly. Een onlangse vakkundige, Robin Bush, voeraan dat die Jute van Hampshire en die eiland Wight die slagoffers van 'n beleid van etniese suiwering deur die Wes-Sakse was. Dit is egter nog nie 'n uitgemaakte saak nie en is besprekingspunt onder akademici.

Daar word geglo dat van die Jute in hulle kontinentale tuisland gebly het en dat hulle die inheemse bevolking van die moderne Jutland (Denemarke) geword het. 

## Jute en Gaute 
Sommige deskundiges glo dat die Jute en die Gaute na dieselfde mense, wat vroeër in  die suide van Swede gewoon het, verwys (die "Jutse hipotese"). Dit sluit die *Oxford English Dictionary (OED)* in, wat spekulatief die Sweedse woord *Götar* (deur *Eotas*, *Iótas*, *Iútan* en *Geátas*) met die Deense woord *Jyder* verbind.

In beide Widsith en in Beowulf word die twee groepe egter netjies geskei. In Beowulf verskyn die Jute as die *Eotenas* in die Finn uittreksel (sien Die geveg by  Finnsburg), wat hulle dan apart stel van die *Geatas*. Dit mag wees dat die twee stamname verwar is, wat byvoorbeeld gebeur het in bronne wat die dood van die Sweedse koning Östen dek.

## Eksterne skakels 
*The Jutes in Hampshire and the Isle of Wight
*Were the West Saxons guilty of ethnic cleansing?
Lys van elemente volgens simbool

Hier is die lys van chemiese elemente met hul simbole soos tans deur IUPAC erken. Gebruik gerus die pyltjies om dit anders te sorteer

## Eksterne skakels 
*Berzelius’ List of Elements
*History of IUPAC Atomic Weight Values (1883 to 1997)
Lys van elemente volgens naam

Dit is 'n **lys van chemiese elemente, gesorteer volgens naam**.

## A 
*Aktinium Ac 89
*Aluminium Al 13
*Amerikium Am 95
*Antimoon Sb 51
*Argon Ar 18
*Arseen As 33
*Astaat At 85

## B 
*Barium Ba 56
*Berillium Be 4
*Berkelium Bk 97
*Bismut Bi 83
*Bohrium Bh 107
*Boor B 5
*Broom Br 35

## C 
*Chloor Cl 17
*Chroom Cr 24
*Copernicium Cn 112
*Curium Cm 96

## D 
*Darmstadtium Ds 110
*Dubnium Db 105
*Disprosium Dy 66

## E 
*Einsteinium Es 99
*Erbium Er 68
*Europium Eu 63 

## F 
*Fermium Fm 100
*Flerovium Fl 114
*Fluoor F 9
*Fosfor P 15
*Frankium Fr 87

## G 
*Gadolinium Gd 64
*Gallium Ga 31
*Germanium Ge 32
*Goud Au 79

## H 
*Hafnium Hf 72
*Hassium Hs 108
*Helium He 2
*Holmium Ho 67

## I 
*Indium In 49
*Iridium Ir 77

## J 
*Jodium        I    53 

## K 
*Kadmium Cd 48
*Kalifornium Cf 98
*Kalium K 19
*Kalsium Ca 20
*Kobalt Co 27
*Koolstof C 6
*Koper Cu 29
*Kripton Kr 36
*Kwik Hg 80

## L 
*Lantaan La 57
*Lawrensium Lr 103
*Litium Li 3
*Livermorium Lv 116
*Lood Pb 82
*Lutesium Lu 71

## M 
*Magnesium Mg 12
*Mangaan Mn 25
*Meitnerium Mt 109
*Mendelevium Md 101
*Molibdeen Mo 42
*Moskovium Mc 115

## N 
*Natrium Na 11
*Neodimium Nd 60
*Neon Ne 10
*Neptunium Np 93
*Nihonium Nh 113
*Nikkel Ni 28
*Niobium Nb 41
*Nobelium No 102

## O 
*Oganesson Og 118
*Osmium        Os   76 

## P 
*Palladium Pd 46
*Platinum Pt 78
*Plutonium Pu 94
*Polonium Po 84
*Praseodimium Pr 59
*Prometium Pm 61
*Protaktinium Pa 91

## R 
*Radium Ra 88
*Radon Rn 86
*Renium Re 75
*Rodium Rh 45
*Roentgenium Rg 111
*Rubidium Rb 37
*Rutenium Ru 44
*Rutherfordium Rf 104

## S 
*Samarium Sm 62
*Skandium Sc 21
*Seaborgium Sg 106
*Seleen Se 34
*Serium Ce 58
*Sesium Cs 55
*Silikon Si 14
*Stikstof N 7
*Silwer Ag 47
*Sink Zn 30
*Sirkonium Zr 40
*Stikstof N 7 
*Stronsium Sr 38
*Suurstof O 8
*Swael S 16

## T 
*Tallium Tl 81
*Tantaal Ta 73
*Tegnesium Tc 43
*Tellurium Te 52
*Tennessien Ts 117
*Terbium Tb 65
*Torium Th 90
*Tulium Tm 69
*Tin Sn 50
*Titaan Ti 22

## U 
*Uraan U 92

## V 
*Vanadium      V    23 

## W 
*Waterstof     H     1 
*Wolfram      W    74 

## X 
*Xenon         Xe   54 

## Y 
*Yster Fe 26
*Ytterbium Yb 70
*Yttrium Y 39

## Z 
geen

## Sien ook 
*Chemie
*Periodieke tabel
*Isotoop
*Lys van elemente volgens atoomgetal
*Lys van elemente volgens simbool
Resessiewe geen

'n Genetiese eienskap word **resessief** genoem as die beide allele van 'n geen op die chromosome afkomstig van beide die vader en die moeder die eienskap moet hê voordat die individu die eienskap in die fenotipe vertoon.

As byvoorbeeld een afwyking in 'n geen van eiwit slegs inaktiveer, kan die ander kopie aanwesig in die sel baie keer die taak volledig oorneem. In so 'n geval is 'n enkele kopie van 'n beskadigde geen nie skadelik vir die individu nie en kan ons dus praat van 'n resessiewe afwyking.

'n Eienskap wat sy effek vertoon as slegs één van die twee ekwivalente gene betrokke is, word dominant genoem. Die mate van dominansie of resessiwiteit van 'n geen word sy penetransie genoem.
LitNet

**LitNet** is 'n Afrikaanstalige letterkundige webwerf. Die webwerf se slagspreuk lui: "Die boekehuis met baie wonings". Dit huisves verskeie tuistes waarin uiteenlopende sake rondom skrywers, boeke en lesers ter sprake kom.

Dit word as gesamentlike onderneming deur Ligitprops 3042 BK en 24.com bedryf met Etienne van Heerden as stigter-redakteur. 

Die *LitNet*-bestuurskomitee bestaan uit Etienne van Heerden, Hofmeyr-professor in die Skool vir Tale en Letterkundes aan die Universiteit van Kaapstad en Russel Hanley, kommersiële hoofbestuurder van 24.com. 

LitNet het op 11 Januarie 1999 aanlyn gegaan en het in September 2006 na 'n nuwe platform gemigreer.

In 2007 is 'n aanlyn akademiese tydskrif, *LitNet Akademies*, van stapel gestuur wat op dieselfde platform gehuisves word en wat portuurbeoordeelde navorsingsartikels in die onderafdelings geesteswetenskappe, godsdienswetenskappe, natuurwetenskappe, opvoedkunde, en regte publiseer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  LitNet se amptelike webwerf
*  LitNet Akademies
*
Yijing

[duimnael|200px|Die [vlag van Suid-Korea het 'n *taeguk* in die middel wat deur vier van die agt trigramme omring is. Die trigramme stel die hemel, water, aarde en vuur voor (kloksgewys van links bo).]]
Die ***Yijing*** (易, ou transliterasie: ***I Tsjing***), of *Boek van veranderinge*, is van Chinese oorsprong en het 'n drastiese invloed op die Chinese kulturele geskiedenis gehad. Die meer korrekte vertaling van "verandering" is "probleme", oftewel "ontwrigtende verandering". Die boek help iemand om in balans met die natuur te kom deur 'n verandering te bestuur. In teenstelling met hedendaagse boeke is die *Yijing* nie 'n boek wat van voor tot agter gelees kan word nie. Dit word beskou as verteenwoordigend van 'n wysgeer waarmee daar in gesprek getree word deur middel van 'n bepaalde metode van bevraagtekening. 

Die boek bestaan uit 'n stelsel van 64 heksagramme. 'n Heksagram bestaan uit ses horisontale vaste en/of gebroke lyne wat opmekaargestapel is. Hierdie lyne word van onder na bo benoem, dit wil sê na die onderste lyn word verwys as nommer 1, na die tweede lyn as nommer 2, ens. tot by die boonste lyn as nommer 6. Die lyne in 'n heksagram verteenwoordig bepaalde situasies waarin 'n persoon homself kan bevind in terme van die Chinese jin en jang-filosofie. 'n Lyn kan beskryf word as stabiel of veranderend; dus is daar vier lyne in die heksagram:

'n Heksagram bestaan uit twee trigramme, wat elk bestaan uit drie horisontale vaste en/of gebroke lyne. Die twee trigramme word op mekaar geplaas; die onderste trigram verteenwoordig die interne situasie en die boonste een voorspel die eksterne situasie. Sodoende verskaf 'n enkele heksagram 'n perspektief op beide die interne en eksterne aspekte van 'n probleem. Een heksagram verander in 'n ander deurdat die lyne waaruit dit bestaan, van vas na gebroke of omgekeerd verander. Teoreties kan enige heksagram in enige ander een verander. Die heksagramme word in 'n bepaalde genommerde volgorde geplaas. Dié van die *Yijing* bestaan uit pare waar 'n onewegetalheksagram (x) 'n paar vorm met die opvolgende ewegetalheksagram (x+1). 'n Heksagram se gepaarde heksagram is die omgekeerde ekwivalent van die oorspronklike heksagram. Die gepaarde heksagram word dus verkry deur lyn 1 te plaas in lyn 6 se plek, lyn 2 in lyn 5 se plek, lyn 3 in lyn 4 se plek, lyn 4 in lyn 3 se plek, lyn 5 in lyn 2 se plek en laastens lyn 6 in lyn 1 se plek. Die onewegetalheksagram verteenwoordig die aspirasie van 'n situasie terwyl die ewegetalheksagram die voleinding van 'n situasie voorstel. Heksgramme se betekenis moet in konteks van hul rol in die heksagrampaar verstaan word. 

Daar is agt trigramme, elk met 'n unieke interpretasie van 'n versameling betekenisse.
Dominansie (genetika)

duimnael|links|Oorerwing van 'n dominante eienskap
'n Genetiese eienskap word **dominant** genoem as slegs een van die twee gene (dié van die moeder se chromosoom, of dié van die vader se chromosoom) die eienskap hoef te hê voordat die individu die eienskap in die fenotipe vertoon.
As byvoorbeeld deur 'n afwyking in een *geen* 'n proteïen gemaak word met 'n ongewenste en skadelike eienskap, dan sal so 'n afwyking baie keer dominant wees.
'n Eienskap wat slegs voorkom as beide ekwivalente gene betrokke is, word resessief genoem. Die mate van dominansie of resessiewiteit kan weergegee word as die penetransie van die *geen*.
Rooms-Katolieke Kerk

[duimnael|250px|Sint Pieterskerk, [Vatikaanstad]]

Die **Rooms-Katolieke Kerk** is die eerste en grootste Christelike godsdiensdenominasie met meer as 'n miljard lede. Die setel van die kerk is in die Vatikaanstad in Rome.

Die Katolieke Kerk, ook bekend as die Rooms-Katolieke Kerk, is die grootste Christelike kerk met meer as 1,29 miljard lede wêreldwyd. As een van die oudste godsdienstige instellings ter wêreld het dit 'n prominente rol gespeel in die geskiedenis en ontwikkeling van die Westerse beskawing. Deur die biskop van Rome, bekend as die Pous, word die leerstellings van die kerk opgesom in die Geloofsbelydenis van Nicea. Die sentrale administrasie, die Heilige Stoel, is in die Vatikaanstad, ingesluit binne Rome, Italië.

Die Katolieke Kerk leer dat dit die Een, Heilige, Katolieke en Apostoliese Kerk is wat deur Jesus Christus gestig is in sy Groot Kommissie, dat sy biskoppe die opvolgers van Christus se apostels is en dat die Pous die opvolger van Sint Petrus is aan wie die primaat toegeken is deur Jesus Christus. Dit beweer dat dit die oorspronklike Christelike geloof beoefen, onfeilbaarheid voorbehou, deur die heilige tradisie oorgedra word. Die Latynse Kerk, die Oostelike Katolieke Kerke en institute soos mendicant-bevele en ingeslote kloosteropdragte weerspieël 'n verskeidenheid teologiese en geestelike beklemtonings in die Kerk.

Van die sewe sakramente is die Eucharistie die belangrikste een, wat liturgies in die Mis gevier is. Die kerk leer dat die offerbrood en wyn deur die wyding deur 'n priester die liggaam en bloed van Christus word. Maagd Maria word vereer in die Katolieke Kerk as Moeder van God en Koningin van die Hemel, vereer in dogma en toewyding. Sy onderrig sluit heiligmaking in deur geloof en evangelisasie van die evangelie en die Katolieke sosiale leer, wat die ondersteuning van die siekes, armes en ondersteuning beklemtoon. die beproefde deur die liggaamlike en geestelike werke van genade. Die Katolieke Kerk is die grootste nie-regeringsverskaffer van onderwys en gesondheidsorg in die wêreld.

Die Katolieke Kerk het Westerse filosofie, kultuur, wetenskap en kuns beïnvloed. Die Katolieke Kerk het gemeenskap met die Oos-Ortodokse Kerk gedeel tot die Oos-Wes-skemering in 1054, waarin veral die gesag van die pous, sowel as die Oosterse Ortodokse kerke voor die Chalcedoniese skeuring in 451 oor die verskille in Christologie betwis word.

Katolieke leef dwarsoor die wêreld deur sending, diaspora en omskakelings. Sedert die 20ste eeu woon die meerderheid in die suidelike halfrond as gevolg van sekularisering in Europa en verhoogde vervolging in die Midde-Ooste.

Vanaf die laat 20ste eeu is die Katolieke Kerk gekritiseer vir sy leerstellings oor seksualiteit, die weiering om vroue te orden en die hantering van seksuele mishandeling.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Vatikaan
Sharpeville

**Sharpeville** is 'n woonbuurt van Vereeniging, Republiek van Suid-Afrika, sowat 50 kilometer ten suide van Johannesburg, in die huidige provinsie Gauteng (vroeër Transvaal).

## Die Sharpeville-slagting 
:*Hoofartikel: Sharpeville-slagting.*
Die buurt, wat na John Sharpe, 'n burgemeester van Vereeniging, vernoem is, was op 21 Maart 1960 die toneel van die sogenaamde Sharpeville-slagting, waarvan die internasionale gemeenskap met skok kennis geneem het en wat aanleiding tot landwye onluste gegee het. Daar is beweer dat die swart betogings in Sharpeville tot 'n paniekbevange reaksie deur die polisie gelei het. 'n Geregtelike ondersoek het egter aangetoon dat die meeste van die 69 slagoffers van agter geskiet is. Die regering van Hendrik Verwoerd het 'n noodtoestand verklaar en 'n verbod op die African National Congress en die Pan Africanist Congress, van Robert Sobukwe, geplaas. Nelson Mandela het daaropvolgens sy beleid van vreedsame verset laat vaar en die ANC se militêre vleuel, die *Umkhonto we Sizwe*, gestig.
Augusto Roa Bastos

**Augusto Roa Bastos** (* 13 Junie 1917 in Iturbe; † 26 April 2005 in Asunción) word as die belangrikste romanskrywer van Paraguay beskou en is naas Gabriel García Márquez en Mario Vargas Llosa ook een van die mees befaamde skrywers in Suid-Amerika. Hy is die seun van 'n Franko-Brasilianer en 'n Guarani-Indiaanse. Weens 'n burgeroorlog gaan hy van 1947 tot 1989 in ballingskap na Buenos Aires (Argentinië). Vanaf 1976 is hy professor in Latyn-Amerikaanse Letterkunde aan die Universiteit van Toulouse, Frankryk. 1982 word hy deur die diktator Alfredo Stroessner van sy Paraguaanse burgerskap ontneem en kry dit eers kort ná Stroessner se dood weer terug.

Sy bekendste werke, wat wêreldfaam geniet, is *Yo, el Supremo* ("Ek, die Almagtige", 1974) – die beste Latyns-Amerikaanse roman oor diktatore – en *Hijo de Hombre* ("Menseseun", 1960).

1989 word die belangrikste literêre prys van die Spaanstalige letterkunde, die Premio Cervantes, aan hom toegeken.

## Bibliografie 
* 1942 – El Ruiseñor de la Aurora, y otros poemas
* 1947–1949 – El naranjal ardiente, nocturno paraguayo
* 1950 – El fiscal
* 1960 – Hijo de Hombre (Menseseun)
* 1974 – Yo, el Supremo (Ek, die Almagtige)
* 1979 – Lucha hasta el Alba
* 1992 – Vigilia del Almirante
* 1996 – Madama Sui
* 1953 – El Trueno entre las Hojas
* 1967 – Los Pies sobre el Agua
* 1969 – Moriencia
* 1972 – Cuerpo presente, y otros textos
* 1974 – El Pollito de Fuego
* 1974 – Los Congresos
* 1976 – El Somnámbulo
* 1979 – Los Juegos
* 1980 – Antología personal
* 1984 – Contar un Cuento, y otros relatos
* 1989 – On Modern Latin American Fiction
* 1996 – Metaforismos

## Bronne en verdere leesstof 
*  *answers.com: Augusto Roa Bastos*
*  *books.guardian.co.uk: Obituaries – Augusto Roa Bastos*
Sorel

**Sorel** is 'n dorp in Sentraal-Quebec, by die samevloeiing van die Richelieurivier met die Saint-Laurentrivier. Saam met die dorp Tracy vorm dit die stad Sorel-Tracy met 'n bevolking van 34&nbsp;702 (2006).

Sorel is die vierde oudste stad in Kanada, en hier is op die Kersaand van 1781 vir die eerste keer in Noord-Amerika 'n kersboom getooi.
Wette van Mendel

duimnael|regs|Gregor Mendel, vader van die moderne genetika.

Die **Wette van Mendel** is 'n stel reëls wat heelwat van genetika onderlê. Die monnik Gregor Mendel het verskillende variëteite van ertjies (*Pisum sativum*) gekruis. Met die kruising van die plant het Mendel opgelet wat die verskillende kenmerke was en elke kenmerk afsonderlik waargeneem. Hy reël die bestuiwing om geen foute te maak. Hy ondersoek by die kruising van die soort sewe eienskappe wat telkens op twee moontlike maniere kan voorkom (saadvorm, saadlob, kleur, saadhuidkleur, peulvorm, peulkleur, plaat van die peul en die stingel en die lengte van die stingel). By saadvorm ondersoek hy byvoorbeeld glad en gerimpled en by saadkleur, groen en geel, ens.

Hy sien toe dat na kruising van twee plante elke plant van die eerste generasie (F1) die eienskappe van een van die ouer plante het. 'n Mens noem die eienskap wat in die eerste generasie na vore kom dominant en die alternatiewe eienskap resessief. In die tweede generasie (F2) toon 75% van die plante die dominante kenmerke, terwyl 25% van die plante die resessiewe eienskappe het. Nou kan die resessiewe eienskappe suiwer gekweek word, waarby latere generasies geen veranderinge aan die eienskappe vertoon nie. As die plante met dominante eienskappe egter uit gekweek word sal een derde deel die dominante eienskappe hê, terwyl die wat oor is weer die selfde 3:1 verdeling tussen die dominante en resessiewe eienskappe sal hê as die F2 generasie (sien Vierkant van Punnett).

Mendel stel die volgende hipotese op: Verskeie pare kontrasterende eienskappe kom voor uit een faktor wat die alternatiewe vorm het. Elke plant het een paar van die faktore wat een bepaalde eienskap bepaal, een faktor van elke ouerplant. Die faktor wat Mendel hier noem word tans 'n *geen* genoem. Hiermee lê Mendel die basis vir die wette van erflikheid soos dit nou bekend staan. Hy word origens slegs as die ontdekker hiervan bekend toe sy wette deur andere ongeveer 1900 weer herontdek word.

## Eksterne skakels 
* mendelweb.org
Tadoussac

**Tadoussac** is 'n dorp in Quebec, sowat 130 myle (210&nbsp;km) suidwes van Quebecstad, met 'n bevolking van 804 in 2014. Die nedersetting was Frankryk se eerste handelspos op die vasteland van Nieu-Frankryk (tans Quebec) en is in 1600 deur Pierre de Chauvin, Sieur de Tonnetuit, gestig. Aanvanklik is 'n klein "habitation" opgerig, maar van die eerste setlaars in die nedersetting - sestien mans - het net vyf die strawwe winter van Quebec oorleef. Tadoussac was dertig jaar lank die enigste seehawe teen die Sint-Laurensrivier.

Die hedendaagse dorp lê digby die ou nedersetting, teen die monding van die Saguenayrivier in die Sint-Laurensrivier, en is 'n gewilde toeristebestemming. Naas die natuurskoon, die Saguenayfjord en sy omgewing met 'n aantal natuurparke kan 'n mens hier ook walvisse sien.

Die ''Centre d'Interprétation des Mammifères Marins'' behandel die soogdiere van die see.

## Eksterne skakels 
* Die amptelike webwerf van Tadoussac
Saguenayrivier

**Saguenayrivier** (Frans: *rivière Saguenay*, Engels: *Saguenay River*) in die suide van Quebec (Kanada) vloei in twee kanale, die Grande Décharge en die Petite Décharge, wat deur die Alma-eiland van mekaar geskei word, uit die Saint-Jeanmeer (Frans: *Lac Saint-Jean*) in die Laurentiese Hoogland. Dit is 'n takrivier van die Sint-Laurensrivier met 'n lengte van sowat 176 km. Die Saguenay is 'n belangrike bron van hidroëlektriese krag en 'n gewilde toeristebestemming. Sy uitmonding in die Sint-Laurensrivier naby Tadoussac vorm die Saguenayfjord. Die Saguenay se belangrikste takrivier is die Peribonca.

Die rivier vloei baie sterk en word deur steil rotswande begrens, wat hoogtes van meer as 450 meter bereik. Getywater vloei sowat eenhonderd kilometer stroomop tot by Chicoutimi, sodat die rivier se benedeloop bevaarbaar is. Die Saguenay is 'n gewilde broeiplek vir talle beloegawalvisse. Ook Greenland-haaie kom in die rivierwater voor. Kanada se nasionale *Parc marin du Saguenay–Saint-Laurent* dek die samevloeiing van Saguenay- en Sint-Laurensrivier. 

## Geskiedenis 
duimnael|links|250px|Monding van die Saguenayrivier
Die Saguenayrivier, wat na die legendariese Indiaanse Koninkryk Saguenay vernoem is, was reeds 'n beduidende handelsroete vir die Eerste Nasies in die gebied, toe dit in 1535 deur die Franse seevaarder Jacques Cartier ontdek is, terwyl Samuel de Champlain sy benedeloop in 1603 verken het. Tadoussac, wat in 1600 gestig is, was Frankryk se eerste handelspos in Kanada. 

Die rivier het sowat drie eeue lank as 'n belangrike waterweg vir verkenners, sendelinge en pelshandelaars gedien en is later vir die vervoer van boomstamme en as toegang tot jag- en visserygebiede gebruik.

Papiermeule en hidroëelektriese kragsentrales is in die 20ste eeu langs die oewers van die Saguenay en sy takriviere opgerig. Die aluminiumaanleg in Jonquière is die grootste van sy soort wêreldwyd. Die rivier het 'n belangrike toeristebestemming geword, en stoomboottoere vanuit Quebecstad lok talle besoekers.

Die groot oorstromings by die Saguenay se takriviere het in Julie 1996 groot skade in die gebied berokken en tien lewens geëis. Naas die regering het ook mense dwarsoor Kanada finansiële steun aan die slagoffers verleen en sodoende ná die naelskraap neerlaag van die Quebecse onafhanklikheidsbeweging in die 1995-referendum ook 'n boodskap van politieke eenheid na die Franstalige Kanada gestuur.

## Franse kultuur 
Die bewoners van die Saguenaygebied het 'n groot rol in die geskiedenis van Quebec se onafhanklikheidsbeweging gespeel, en die Parti Québécois het hier sy eerste sukses in verkiesings behaal. Die ekonomiese ontwikkeling van die Saguenaygebied en sy feitlik eentalige Franse kultuur het vir die res van Quebec bewys dat 'n gunstige ekonomiese klimaat die steun vir die onafhanklikheidsbeweging sal verhoog.

## Eksterne skakels 
* Canadian Council for Geographic Education 

## Verwysings 
* Saguenay River.  (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition.  Chicago: Encyclopædia Britannica.
China

duimnael|regs|350px|

**China** (verouderde spelling **Sjina**) kan verwys na:
* Republiek China (Taiwan)
* Volksrepubliek China (China)

## Eksterne skakels 
* 
*
Théodore Hersart de la Villemarqué

**Théodore-Claude-Henri Hersart de La Villemarqué** (7 Julie 1815 - 8 Desember 1895) is een van die bekendste digters van die Bretagne (Frankryk). In 1839 verskyn sy bundel *Barzaz Breiz*, 'n versameling van tradisionele Bretonse volksliedere, wat tot dusver slegs deel van die mondelinge oorlewering is. Tydens die Romantiese beweging van die 19de eeu wek die versameling, wat met die leuse "Koning Artus is nie dood nie!" begin, groot belangstelling vir die Bretonse kultuur. Danksy die sukses in Frankryk word die bundel ook in ander Europese vertaal. Hersart de la Villemarqué is 1895 in sy geboortestad Quimperlé oorlede, waar 'n museum sy erfenis bewaar.
Punta del Este

**Punta del Este** is die gewildste vakansieoord van Uruguay (Suid-Amerika), sowat 145 km oos van die hoofstad Montevideo, met 'n bevolking van 19&nbsp;263 in 2009. 

Teen die begin van die 19de eeu was die gebied van Punta del Este nog 'n half verlate streek wat net deur vissers en seemanne aangedoen word.
duimnael|250px|links|Die Isla Gorriti, soos gesien vanuit die skiereiland
Danksy die ligging op 'n skiereiland wat die waters van die Río de la Plata en die Atlantiese Oseaan van mekaar skei, met 40 km se wit strande, natuurparke en bosgebiede in die omgewing, ontwikkel Punta del Este tot een van die grootste en bekendste strandoorde in Suid-Amerika wat jaarliks honderdduisende binne- en buitelandse toeriste lok. 

Punta del Este, met 'n stadshorison wat deur talle wolkekrabbers oorheers word, beskik oor 'n eersterangse infrastruktuur met twee lughawens, 'n plesierboothawe wat sowat 500 jagte kan akkommodeer, meer as 100 hotelle en 80 restourante, kasino's, diskoteke en ander geriewe. Die belastingwetgewing van Uruguay het van die stad ook 'n internasionale finansiële sentrum gemaak, wat beleggers van dwarsoor die wêreld lok.

Punta Ballena, naby die stad, is 'n uitstekende uitkykplek om walvisse te sien. Die eilande Isla Gorriti en Isla de Lobos is die tuiste van 'n groot kolonie seeleeus.
Italiese tale

Die **Italiese tale** is 'n tak van die Indo-Europese tale, wat in die eeue voor Christus in Italië gepraat is.

duimnael|links|Tale van Sentraal-Italië aan die begin van Romeinse uitbreiding
* Oskies-Umbries
** Oskies
** Umbries
* Faliskies-Latyn
** Faliskies
** Latyn

Deur die verowering van die gebied deur die SPQR het net die Latynse taal, wat in die gebied van Latium gepraat word, oorleef. Uit die Latynse volkstaal het die Romaanse tale geleidelik ontstaan.

## Eksterne skakels 
*  
*
SPQR

duimnael|regs|250px|*SPQR* Die **SPQR** is die **Senatus PopulusQue Romanus** (Die Senaat en die Volk van Rome) of die Romeinse Republiek. Die Romeine het steeds die volle naam uitgespreek, nie net die vier letters van die afkorting nie. Dit dien as die nasionale embleem van die Romeinse staat en word nog steeds deur die Munisipaliteit van Rome gebruik, aangesien die Magistraat van Rome hom as die opvolger van die Romeinse Senaat beskou.

Die embleem SPQR pryk byvoorbeeld op Romeinse veldtekens, openbare geboue en triomfboë. Die volgorde van die letters wys op die ongelyke magsverdeling binne die Romeinse maatskappy - die Senaat, wat eerste genoem word, is tydens die Romeinse Republiek die belangrikste instelling en magsinstrument.
Boeddha

duimnael|'n Boeddhabeeld in Borobudur, Indonesië.

’n **Boeddha** is ’n persoon wat boeddhaskap bereik het. Dit kan ook verwys na die historiese Boeddha, Siddhartha Gautama (563 v.C. – 483 v.C.)

Die woord "boeddha" kom voor in Sanskrit, Pali en ander tale en beteken letterlik "Verligte Een" (van die Sanskrit "√budh", om te verrys). Maar Boeddha beteken ook die "Ontwaakte" en "die met 'n allesomvattend insig". Streng gesproke is 'n Boeddha iemand wat op eie stoom volledig ontwaak is, en sy kennis met ander deel sodat hulle ook kan ontwaak. Breër gesproke is elke volledig ontwaakte persoon 'n Boeddha.

## Boeddhistiese pad 
Boeddhaskap word deur 'n Agtvoudige Pad bereik. Dit begin met insig in die drie karaktereienskappe van die lewe: *dukkha* (lyding, onvolmaaktheid), *anatta* (die gebrek aan 'n permanente self of ’n onveranderlike, ewige siel), *anicca* (die voortdurende verandering van alles was is). Hierop volg die beoefening van *sila* (juiste gedrag) en meditasie (*samatha* en *vipassana*).

## Soorte ontwaakte persone 
Daar is verskillende soorte volledig ontwaakte persone:
# Die *Srāvaka Boeddha* (Sanskrit, 'Volgeling Boeddha'; Pali Arhat). Hy word volledig ontwaak as volgeling van 'n Samma-Samboeddha. Word ook wel 'Arahatta-Boeddha' genoem. Die Sravaka Boeddha kom ooreen met die Arhat van die Theravada-tradisie.
# Die *Pacceka Boeddha* (Pali, 'die eensame verligte'. Sanskrit: *pratyeka-Boeddha*). 'n Pacceka Boeddha het op eie krag boeddhaskap behaal, maar onderrig en leer nie ander nie.
# Die *Samma-Samboeddha* (Pali, 'die korrek en volledig verligte'). Dit is 'n Boeddha in die ware sin, wat op eie krag ontwaak is, en die leer aan ander onderwys. Gautama Boeddha was 'n Samma-Samboeddha.
Magenta

**Magenta** is 'n pers-rooi kleur, wat ook as fuchsia of siklaam bekend staan. Magenta is een van die eerste kunsmatig vervaardigde anilienkleure en is in 1859 deur die Britse chemikus Sir William Henry Perkin (1838–1907) ontdek. Hy vernoem dit na die Italiaanse stad Magenta, waar in dieselfde jaar 'n groot slag tussen die Franse en Oostenrykers plaasgevind het.

Magenta is 'n primêre kleur in die aftrekkende kleurstelsel en 'n sekondêre kleur in die toevoegende kleurstelsel. In albei stelsels is dit die komplementêre kleur van groen. By inkdrukkers is magenta 'n standaardkleur vir die vierkleurdruk.

## Kleurkoördinate 
Volgens verskeie kleurskemas word **magenta** as volg voorgestel:

Pollen.arp.750pix.jpg|'n Blom
Hijab glance back Indonesia.jpg|Indonesiese kleredrag
Fiesta Seite heck 2009.jpg|'n Ford-motor in magentakleur
T-dwarf-nasa-hurt.png|'n Bruindwerg (ster)

## Sien ook 
* Lys van kleure
Lidwoord

Die **lidwoord** is 'n woordsoort en dit word saam met 'n selfstandige naamwoord gebruik. 'n Lidwoord staan voor 'n selfstandige naamwoord om daaraan bepaaldheid of onbepaaldheid te verleen. Die bekendste twee lidwoorde in Afrikaans is die bepaalde lidwoord **die** en die onbepaalde lidwoord ''''n**.

## Soorte lidwoorde 
*Die **bepaalde lidwoord**, bv. 
****Die** kind speel in **die** tuin.
****Die'* potlood is myne.
*die'' word 'n **bepaalde lidwoord** genoem omdat dit na 'n bepaalde *kind* in 'n bepaalde *tuin* verwys.

*Die **onbepaalde lidwoord**, bv.
**'**n** Man werk in '**n** land.
**'**n** Klip het my kop getref.
'*n* word 'n **onbepaalde lidwoord** genoem, want daar word nie verwys na 'n spesifieke *man, klip* of *land* nie.

As die eerste woord van 'n sin met die onbepaalde lidwoord 'n begin, word 'n met 'n kleinletter geskryf en kry die daaropvolgende woord 'n hoofletter, tensy die daaropvolgende element 'n syfer, getal, kleinletter of simbool is. 

Byvoorbeeld ''''n Motor is gekaap'*, maar *'''**n 4x4 is noodsaaklik vir die tog**. 

## Kyk ook 
* Werkwoord
* Selfstandige naamwoord
* Byvoeglike naamwoord
* Bywoord
* Voegwoord
* Dieregeluide, werkwoorde wat die klanke van diere beskryf.
* Trappe van vergelyking
* Intensiewe

## Bronne 
* Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017. Kaapstad: Pharos

## Eksterne skakels 
*
Telwoord

Die **telwoorde** is 'n woordsoort wat betrekking het op getalle.

## Soorte telwoorde 
Telwoorde word onderverdeel in hooftelwoorde en rangtelwoorde:

### Hooftelwoorde 
Hooftelwoorde dui die hoeveelheid of aantal aan. Dit word in bepaalde en onbepaalde hooftelwoorde verdeel:

**Bepaalde hooftelwoorde** sê **presies hoeveel** daar is, bv.
*een, drie, honderd, ens.

Voorbeelde:
*Daar is *vier* lemoene aan die boom.
*Daar is *twintig* appels aan die boom.

**Onbepaalde hooftelwoorde** dui **nie presies die aantal aan nie**, bv.
*baie, heelwat, weinig, min, verskeie, ens.

Voorbeelde:
* Daar is *baie* lemoene aan die boom.
* Daar is *heelwat* appels aan die boom.

### Rangtelwoord 
Rangtelwoord dui 'n volgorde aan. Dit word in bepaalde en onbepaalde rangtelwoorde verdeel:

**Bepaalde rangtelwoord** dui die **presiese volgorde of plek aan**, bv.
*eer*ste* (1ste), der*de* (3de), vyf*de* (5de), honderd*ste* (100ste), ens.

Voorbeelde:
* Sy is haar ouers se *tweede* kind.
* Neem die *vierde* lekker.

**Onbepaalde rangtelwoorde** dui **nie die presiese volgorde** of **plek aan nie**, bv.
*middelste, laaste, soveelste, ens.

Voorbeelde:
* My vriend is die *middelste* een.
* Dit is die *soveelste* keer dat hy val.

## Eksterne skakels 
*
Vierkant van Punnett

duimnael|'n Punnett-vierkant.

Die **vierkant van Punnett** is 'n hulpmiddel uit die populasie-genetika. Met die 'vierkant van Punnett' kan jy 'n paring van twee heterosigote (AaxAa) visueel voorstel, en die frekwensie van die moontlike fenotipe by die nageslagte bereken.

Stel voor dat jy 2 allele het:

A en a van 'n *geen* en die ouers is beide heterosigoot:
 
Wyfie (Aa) en Mannetjie (Aa)

Moontlike gamete A en a
 
Die moontlike fenotipes uit die paring is dus:

AA 
Aa (2x) 
aa 

Afhanklik van die aard van die allele, sal die fenotipes verskil:

Dominant: 

3x dominante fenotipe
 
1x resessiewe fenotipe
 
kodominant of intermeditêre:
 
1x een homosigoot fenotipe 

2x heterosygote mengvorm
 
1x andere homosigoot fenotipe
 
Die selfde kan jy nou gaan doen vir meer allele.
Veer (toestel)

duimnael|regs|'n Spiraal- of krulveer.
duimnael

'n **Veer** is 'n buigsame elastiese voorwerp wat gebruik word om meganiese energie te stoor. Vere word tipies uit staal of geelkoper vervaardig.

## Tipe vere 
Die mees algemene tipe vere is:
* die spiraal- of krulveer (wat gemaak word deur 'n draad rondom 'n silinder te draai) – dit is 'n tipe wringveer, omdat die draad self vervorm word wanneer die veer saamgedruk of uitgerek word. (Neem kennis dat die gebruiklike term hier streng tegnies gesproke nie korrek is nie aangesien die veer eerder in die vorm van 'n heliks is).
* die bladveer (plat veerkragtige plaat, wat veral in veringstelsels, elektriese skakelaars en boë gebruik word)
* die plat spiraalveer (soos gebruik in horlosies en galvanometers)

Ander tipies sluit in:
* die Belleville-veer, 'n skyfvormige veer wat gewoonlik gebruik word om spanning op 'n voorwerp uit te oefen asook in die ontstekingsmeganismes van drukgeaktiveerde landmyne.
* die veerwasser, wat gebruik word om 'n konstante trekspanning teen die as van 'n sluitstuk af toe te pas.
* die wringveer (enige veer wat ontwerp is om gedraai/vervorm te word eerder as om gerek of saamgepers te word)
* die gasveer, 'n volume gas wat saamgepers word
* Rek, 'n spanveer waar die energie gestoor word deur die materiaal uit te rek.

## Teorie 
In klassieke fisika word 'n veer gesien as 'n toestel wat potensiële energie stoor deur die bindings tussen atome van 'n elastiese materiaal aan spanning te onderwerp.

Hooke se wet van elastisiteit bepaal dat die verlenging van 'n elastiese staaf (die uitgerekte lengte minus die lengte van die ontspanne staaf) lineêr eweredig is aan die trekspanning, die krag wat gebruik word om dit uit te rek. Soortgelyk is die krimping (negatiewe verlenging) eweredig aan die saampersing (negatiewe trekspanning).

Hierdie wet is egter gewoonlik net geldig wanneer die vervorming (verlenging of krimping), klein is in vergelyking met die staaf se lengte. Vir groot vervormings word die atoombindings gebreek of herrangskik en kan die staaf breek, buig of permanent vervorm word. Selfs as daardie limiet nie oorskry word nie, kan die krag heelwat van Hooke se wet afwyk.

Hooke se wet is eintlik 'n wiskundige gevolg van die feit dat die potensiële energie van die staaf 'n minimum is wanneer dit by die ontspanne lengte is. Enige gladde funksie van een veranderlike kan benader word deur 'n kwadratiese funksie wanneer dit naby aan die minimumpunt evalueer word; daarom kan die krag — wat die afgeleide van energie is met betrekking tot die verplasing — deur 'n lineêre funksie benader word.

## Verwysings 
## Sien ook 
* [Springs (Physics Study Guide)](http://wikibooks.org/wiki/Springs_(Physics_Study_Guide)) 
* Veringstelsel
356 v.C.

## Gebeure 
* Die tempel van Artemis in Efese word verwoes.

## Geboortes 
* 20 of 21 Junie – Alexander die Grote, die koning van Makedonië († 323 v.C.).

## Sterftes 
* 

## Verwysings
Bladveer

regs|duimnael|250px|'n Tradisionele semi-elliptiese Hotchkiss bladveer.

'n **Bladveer** is 'n eenvoudige tipe veer en word algemeen ingespan in die veringstelsel van motorvoertuie. Dit is ook een van die oudste vorms van vere en is reeds in die middeleeue ingespan.

Daar word somtyds na die tipe veer as 'n **semi-elliptiese veer** of **waveer** verwys. Dit neem die vorm aan van 'n slanke boogvormige staaf met 'n reghoekige deursnee wat uit veerstaal vervaardig word. Die as word aan die middelpunt van die boog ondersteun, terwyl daar gate aan elke punt is, waar die veer met boute aan die onderstel geheg word. Vir swaarvoertuie kan die bladveer bestaan uit verskeie blaaie wat in lae opmekaar gestapel word.

Bladvere was tot en met die 1970's nog algemeen in gebruik in motorvoertuie, toe die verskuiwing na voorwielaandrywing en meer gesofistikeerde veringstelsel-ontwerpe deur motorvervaardigers. Bladvere word egter nog steeds gebruik in kommersiële swaarvoertuie soos bakkies en vragmotors en treinwaens.

'n Meer moderne tipe vorm is die paraboliese bladveer. Hierdie ontwerp word gekenmerk deur minder blaaie waarvan die dikte volgens 'n paraboliese kromme variëer vanaf die middel tot by die punte. Met hierdie ontwerp is wrywing tussen die blaaie ongewens en daarom is dit belangrik dat die enigste kontak tussen die blaaie by die punte, en in die middel waar die as ondersteun word, plaasvind. Skeiplate ward gebruik om kontak op enige ander punt tussen die vere te vermy. Buiten die massabesparing is die hoofvoordeel van paraboliese vere hul groter soepelheid, wat 'n verbeterde ritervaring byna soortgelyk aan dié van spiraalvere meebring. Die dravermoë van die ontwerp is egter laer as dié van die konvensionele bladveer.

## Sien ook 
* Kronkelveer

## Eksterne skakels
Roquefort

**Roquefort** is 'n Franse soort blouskimmelkaas wat as die beste van sy soort wêreldwyd bekend staan. Slegs kaas, wat in die grotte van die dorp Roquefort-sur-Soulzon (département Aveyron) ryp geword het, mag hierdie naam dra. Die jaarlikse produksie het in 1998 17&nbsp;716 ton bereik.

In die jaar 1060 verwys Franse kloosterboeke vir die eerste keer na die Roquefort. Die kaas word vandag nog steeds volgens die ou tradisie van skaapmelk gemaak. Die melkskape, wat in die suide van Frankryk wei, hou van wilde kruie wat net op kalkagtige bodems groei en 'n besondere, pikante smaak aan die Roquefortkaas verleen.

## Eksterne skakels 
*