Tarotwaarsêery

thumb|280px|Tarotkaarte.

**Tarotwaarsêery** of **tarotkaartlêery** is 'n vorm van kartomansie, of waarsêery met speelkaarte, waar beoefenaars tarotkaarte gebruik om na bewering 'n insig in die verlede, teenswoordige en toekoms te kry. Hulle formuleer 'n vraag, en trek dan kaarte om die vraag te vertolk. 

'n Tradisionele tarotpak bestaan uit 78 kaarte, wat in twee groepe verdeel kan word: die Groot Arcana en Klein Arcana. Franse speelkaarte kan ook gebruik word, asook enige pak met stelle, of kleure, wat aan identifiseerbare elemente toegewys is (soos lug, aarde, vuur en water).

## Geskiedenis
Die eerste geskrewe verwysings na tarotpakke het tussen 1440 en 1450 in Noord-Italië voorgekom, byvoorbeeld in Milaan en Ferrara, toe bykomende kaarte met simboliese illustrasies gevoeg is by die gewone pak met vier stelle. Dié nuwe kaarte is *carte da trionfi* (triomfpakke) genoem en die bykomende kaarte *trionfi*. Dit het in Engels "*trumps*" geword en in Afrikaans "troefkaarte".

Een van die vroegste verwysings na tarottroefkaarte was omstreeks 1450-'70 deur 'n Dominikaanse prediker in 'n preek teen dobbelstene, speelkaarte en "troefkaarte". Verwysings na die tarot as 'n sosiale pes het voortgeduur deur die 16de en 17de eeu, maar daar is geen aanduiding dat die kaarte vir iets anders as kaartspeletjies gebruik is nie. Volgens die filosoof en tarothistorikus Michael Dummett "was dit eers in die 1780's, toe die praktyk van toekomsvoorspelling met gewone speelkaarte minstens twee dekades lank goed gevestig was, dat enigiemand die tarotpak vir kaartleëry begin gebruik het".

Bewerings deur die vroeë Franse okkultiste dat tarotkaarte duistere bande met antieke Egipte, die kabbala, tantra of Yijing het, word dikwels herhaal deur skrywers oor waarsêery met kaarte. Navorsing deur geleerdes het egter onthul dit is in die vroeë 15de eeu in Italië vir speletjies uitgevind, en daar is geen bewyse dat tarotkaarte voor die laat 18de eeu vir waarsêery gebruik is nie. Historici beskryf Westerse idees oor die tarotpak in werklikheid as "die onderwerp van die suksesvolste propagandaveldtog nog... 'n Hele valse geskiedenis en false vertolking van die tarotpak is deur okkultiste saamgeflans; en dit word feitlik oral geglo."

Die geloof in die waarsêery-betekenisse van die kaarte hang nou saam met 'n geloof in hulle okkulte eienskappe, 'n algemene geloof in die vroeë moderne Europa wat deur prominente Christelike Protestantse geestelikes en Vrymesselaars versprei is. Een van hulle was Antoine Court de Gebelin (sien onder).

Vandat die tarot in die 18de-eeuse Frankryk gewild geword het as 'n manier van waarsêery, is dit begin gebruik in hermeneutiek (Bybelse uitlegkunde), towerkuns, mistisisme, semiotiek (die studie van tekens en simbole) en psigologiese praktyke. Dit is deur die Romavolk gebruik om mense se fortuin te vertel en as 'n jungiaanse apparaat om onder meer "absolute kennis van die onderbewuste" te verkry.

### Court de Gébelin
180px|thumb|links|Court de Gébelin.

Baie mense wat by waarsêery en die okkulte betrokke was, het probeer om die tarot terug te speur na antieke Egipte, goddelike hermetiese wysheid en die misterieë van Isis.

Die eerste een was Antoine Court de Gébelin, 'n Franse geestelike, wat geskryf het hy het 'n groep vroue sien kaartspeel en die idee gekry dat tarot nie net 'n kaartspeletjie is nie, maar van antieke Egiptiese oorsprong en van diep goddelike betekenis is. Court de Gébelin het in 1781 'n tesis geskryf oor die oorsprong van die simbolisme in die tarot in volume VIII van sy werk *Le Monde primitif*. Hy het gedink die tarot verteenwoordig antieke Egiptiese teologie, insluitende Isis, Osiris en Tifon. Hy was byvoorbeeld van mening "Die Pousin", wat vandag in okkulte kringe as Die Hoëpriesteres bekend is, verteenwoordig Isis. Hy het ook vier tarotkaarte verbind met die vier Christelike kardinale deugde: Matigheid, Geregtigheid, Krag en Wysheid. Hy het Die Toring verbind met die Griekse mite oor hebsug.

Hoewel Egipties destyds nog nie ontsyfer was nie, het Court de Gébelin beweer die naam "tarot" kom van die Egiptiese woorde *tar* ("pad" of "weg") en *ro* ("koning"), en dat die tarot letterlik vertaal beteken die "Koninklike Lewenspad". Daaropvolgende navorsing deur Egiptoloë het niks in Egipties gekry wat Court de Gébelin se verklaring steun nie. Desondanks bestaan die geloof dat die tarot verband hou met die Egiptiese *Boek van Thoth* tot vandag toe.

Die werklike bron van die okkulte tarotkaarte kan in werklikheid teruggespeur word na twee artikels in volume VIII, een wat deur hom geskryf is en een deur M. le C. de M.***, wat geïdentifiseer is as generaal-majoor Louis-Raphaël-Lucrèce de Fayolle, Comte de Mellet. Die tweede artikel is "aansienlik indrukwekkender" as De Gébelin's s'n, al is dit "vol aannames sonder 'n voet in die waarheid". Dit was invloedryker as Court de Gébelin se artikel. Die skrywer maak geen melding van De Gébelin nie en, hoewel hy met al sy belangrikste gevolgtrekkings saamstem, weerspreek hy hom oor sulke besonderhede as die betekenis van die woord "tarot" en in hoe die kaarte deur Europa versprei het. Tog neem hy De Gébelin se gissings selfs verder en stem hy met hom saam oor die mistieke oorsprong van die tarot in antieke Egipte. Hy maak ook verskeie bykomende, en invloedryke, verklarings wat tot vandag 'n verkeerde indruk van die okkulte tarot wek. Hy het eerste die uitlatings gemaak dat die tarot die *Boek van Thoth* is en het die eerste verbintenis van die tarot met waarsêery gemaak. 

### Etteilla
Die eerste mens wat elemente van waarsêery aan die tarotkaarte toegeskryf het, was die kaartleser Jean-Baptiste Alliette (ook bekend as Etteilla) in 1783.

Volgens Dummett het Etteilla:

* 'n metode van tarotwaarsêery in 1783 uitgedink, 
* 'n kartomantiese tesis geskryf oor die tarot as die *Boek van Thoth*,
* die eerste vereniging vir tarotkartomansie gestig, met die naam die *Société littéraire des associés libres des interprètes du livre de Thot*.
* die eerste Egiptiese tarot geskep wat uitsluitlik vir tarotkaartlêery gebruik is, en
* die *Dictionnaire synonimique du Livre de Thot* gepubliseer, 'n boek wat al die moontlike betekenisse wat elke kaart kan inhou, regop en omgekeer,  stelselmatig getabelleer het".

In 'n boek van 1980, *The Game of Tarot*, stel Michael Dummett voor Etteilla het probeer om Court de Gébelin te onttroon as die skrywer van die okkulte tarot. Etteilla het in werklikheid beweer hy is langer as Court de Gébelin by tarot betrokke.

### Marie Anne Lenormand
Mlle Marie-Anne Adelaide Lenormand het selfs vir Etteilla oortref en was die eerste kaartleser vir belangrike mense, deur middel van haar bewerings dat sy die persoonlike vertroueling was van keiserin Josephine, Napoleon en ander beroemdes. Lenormand het beide gewone speelkaarte, veral die piketpak waarvan sommige kaarte verwyder is, en tarotkaarte wat waarskynlik op die Tarot van Marseille geskoei was,  gebruik. 

### Eliphas Levi
thumb|links|180px|Eliphas Levi.
Die begrip van die kaarte as 'n mistieke sleutel is deur Eliphas Levi uitgebrei. Levi (wie se regte naam Alphonse-Louis Constant was), is as 'n diaken ingewy, maar het nooit 'n priester geword nie. Dummett teken aan dat dit van Levi se boek *Dogme et Rituel de la Haute Magie* is dat die "hele moderne okkultistiese beweging afstam". Volgens Dummett het Levi beweer hy is die eerste een "wat hierdie ongeskonde en nog onbekende sleutel tot alle leerstellings en alle filosofieë van die ou wêreld ontdek het... sonder die tarot is die magie van die antieke mense 'n geslote boek..."

Levi het Court de Gébelin se bewerings aanvaar dat die tarot 'n Egiptiese oorsprong het, maar hy het Etteilla se vertolking en korrigering van die kaarte verwerp ten gunste van die Tarot van Marseille. Hy noem dit die "*Boek van Hermes*" en beweer die tarot het voor Moses al bestaan en was in werklikheid 'n universele sleutel van geleerdheid, filosofie en towerkuns wat hermetiese en kabbalistiese begrippe kon ontsluit. Volgens Levi "sou 'n gevangene met geen ander boek as die tarot nie, as hy geweet het hoe om dit te gebruik, binne 'n paar jaar universele kennis kon opgedoen het en die vermoë kon gehad het om oor alle onderwerpe met ongeëwenaarde geleerdheid en onuitputlike welsprekendheid te praat".

Volgens Dummett het Levi:
* geïnspireer deur de Gébelin, die Hebreeuse alfabet met die Groot Arcana (troefkaarte) verbind,
* die 10 genommerde kaarte van die tarot verbind met die 10 sefirot van kabbala,
* beweer die prentkaarte verteenwoordig stadiums van die menslike lewe, en
* beweer die vier stelle van die tarotpak verteenwoordig die Tetragrammaton.

### Ná Levi
Okkultiste en towenaars tot in die 21ste eeu noem Levi as 'n groot invloed. Onder die eerste mense wat Levi se idees aanvaar het, was Jean-Baptiste Pitois. Hy het twee boeke onder die naam Paul Christian geskryf wat van Levi se werk aanhaal. Hy het die mitologie van die tarot herhaal en uitgebrei en die name van die troefkaarte en die stelle verander. Knuppels het septers geword, swaarde het lemme geowrd en muntstukke het sikkels geword.

links|thumb|180px|Gérard Encausse, ook bekend as Papus.
Eers in die 18de eeu het Levi se visioen van die okkulte egter begin vrugte afwerp, toe sy idees begin versprei is deur verskeie Franse en Engelse okkultiste. Die Franse okkultis Papus was een van die mees vooraanstaandes. Onder sy 260 publikasies is twee verhandelings oor die gebruik van tarotkaarte, *Le Tarot des Bohémiens* (1889), wat die idees van Levi in sy *Clef des grands mysteries* (1861) gevolg het, en *Le Tarot divinatoire* (1909), wat op eenvoudiger aspekte van die kaarte fokus.

Die markies Stanislas de Guaita het die amateurkunstenaar Oswald Wirth in 1887 ontmoet en 'n produksie geborg van die pak wat Levi van voorneme was om te vervaardig. Wirth het hom geheel en al deur De Guaita laat lei en die eerste neo-okkultistiese kartomantiese pak kaarte ontwerp (die eerste een wat nie op Etteilla se Egiptiese pak geskoei was nie). Dit is in 1889 uitgereik as *Les 22 Arcanes du Tarot kabbalistique*, en bestaan uit slegs die 22 Groot Arcana-kaarte. Dit is in 1926 herontwerp as *Le Tarot des imagers du moyen âge*. Wirth het ook die volgende jaar 'n boek geskryf oor sy herontwerpte kaarte met sy eie teorieë oor die okkulte tarot.

In 1888 het die Franse sterrewiggelaar Ély Star ''Les mystères de l'horoscope'' gepubliseer, wat in 'n groot mate Christian se veranderings herhaal. Sy grootste bydrae was die instelling van die terme "Groot Arcana" en "Klein Arcana", en die numering van Die Krokodil (Die Dwaas) as XXII in plaas van 0.

### Die Hermetiese Orde van die Goue Daeraad en sy opvolgers
In die laat 1880's het die okkulte tarot nie net in Frankryk versprei nie, maar is dit ook in die Engelse wêreld begin aanvaar. In 1886 het A.E. Waite *The Mysteries of Magic* gepubliseer, wat 'n keuse van Levi se geskrifte bevat het wat deur Waite vertaal is. Dit was die eerste werk oor die okkulte tarot wat in Engeland die lig gesien het. Dit was egter net deur die stigting van Die Hermetiese Orde van die Goue Daeraad in 1888 dat die okkulte tarot in die Engelssprekende wêreld bekend geraak het.

Van die drie stigterslede van die Goue Daeraad het twee, Samuel Liddell Mathers en William Wynn Westcott, voor die stigting van die orde geskrifte gepubliseer oor die okkulte tarot. Westcott het omstreeks 1886 inksketse van die troefkaarte gemaak en die tarot bespreek in sy verhandeling *Tabula Bembina, sive Mensa Isiaca*, wat in 1887 gepubliseer is. Mathers het die eerste Britse werk gepubliseer wat hoofsaaklik op die tarot gefokus het: sy boekie van 1888 *The Tarot: Its Occult Signification, Use in Fortune-Telling and Method of Play*.

Die tarot is ook genoem in die stigtingsdokumente van die orde, beide eksplisiet en in die vorm van 'n aparte essay wat dit vergesel het. Dié essay het gedien as die basis vir die meeste tarotvertolkings deur die Goue Daeraad en sy onmiddellike opvolgers. Dit het ingesluit:

* die plasing van Die Dwaas voor die 21 ander troefkaarte wanneer die ooreenkomste met die Hbreeuse alfabet getref word,
* die toekenning van die Hebreeuse alfabet in ooreenstemming met die kabbalistiese boom van die lewe,
* die omruil van die agtste en elfde kaart (Geregtighed en Krag), en
* om die kabbalistiese planetêre verbintenisse te verander om ooreen te stem met die veranderde troefkaarte.

Die Goue Daeraad het ook:

* die stelle Knuppels en Muntstukke verander na Stawe en Pentagrams,
* Die volgorde van die heer en ridder omgeruil onder die prentkaarte
* hulle onderskeidelik tot die prins en koning hernoem,
* die boer verander om die prinses te word, en
* elk van die prentkaarte toegewys aan die letters van die Tetragrammaton, en dus beide die prentkaarte en stelle verbind met die klassieke elemente.

Die Goue Daeraad het nooit sy eie tarotpak vir openbare gebruik uitgereik nie. Baie innovasies het egter die lig gesien in twee invloedryke tarotpakke wat deur lede van die orde ontwerp is: die Rider-Waite-tarotpak en die Thothpak.

### Waite en Crowley
thumb|180px|Die Keltiese Kruis-spreiding met gebruik van die Universele Waitepak, 'n herkleurde weergawe van die oorspronklike Rider-Waite-pak.

Die Rider-Waite-tarotpak, wat in 1909 uitgereik is, was die eerste volledige kartomantiese tarotpak naas dié van Etteilla se Egiptiese tarot. (Oswald Wirth se pak van 1889 het net die Groot Arcana uitgebeeld.) Die pak, wat deur A.E. Waite ontwerp en deur Pamela Colman Smith, 'n medelid van die Goue Daeraad, geïllustreer is, was die eerste pak met volledige tonele vir elk van die 36 stelkaarte tussen 2 en 10 sedert die Sola Busca-tarot van die 15de eeu. Die ontwerpe is waarskynlik deels geskoei op 'n aantal foto's daarvan in die Britse Museum. Die pak volg die Goue Daeraad se keuse van stelname en in die omruiling van Geregtigheid en Krag, maar behou die tradisionele aanwysings van die prentkaarte. Die pak is opgevolg deur die uitreiking van die *Key to the Tarot*, ook deur Waite, in 1910. Dit is in 1911 heruitgereik as die *Pictorial Key to the Tarot*.

Die Thothpak is in 1944 uitgereik as deel van Aleister Crowley se *Boek van Thoth*, en dit stel 'n effens anderse evolusie van die oorspronklike Goue daeraad-ontwerpe voor. Die pak, wat deur lady Frieda Harris geïllustreer is as 'n reeks skilderye tussen 1938 en 1942, het baie te danke aan Crowley se ontwikkeling van Thelema in die jare ná die ontbinding van die Goue Daeraad.

Die pak is egter eers in die 1960's, ná Crowley en Harris se dood, volledig gedruk. Stuart R. Kaplan se U.S. Games Systems, wat in 1968 gestig is om eksemplare van die Sitserse 1JJ-tarot in te voer, het van dié ontploffing gebruik gemaak en die Rider-Waite-tarot in 1970 heruitgereik nadat dit uit druk was. Dit word sedertdien voortdurend gedruk. 

Tarotkaartlêery is gou verbind met die New Age-beweging en dit is gedeeltelik aangewakker deur die gewildheid van David Palladini se Aquarian Tarot, wat deur die Rider-Waite-tarot geïnspireer is. Dit is in 1968 die eerste keer gepubliseer. Kunstenaars het begin om hulle eie vertolkings van die tarot te skep ter wille van kuns, eerder as vir blote esoteriese doeleindes. 'n Voorbeeld is die Mountain Dream-tarot van Bea Nettles, die eerste fotografiese tarotpak, wat in 1975 uitgereik is.

In die 1980's en 1990's was daar 'n nuwe generasie van tarotkunstenaars wat beïnvloed is deur die skryfwerk van Eden Gray en die werk van Carl Jung en Joseph Campbell oor sielkundige argetipes. Hulle wou tarotkaartlesings op persoonlike introspeksie en groei aanwend, en sluit in Mary K. Greer, skrywer van *Tarot for Your Self: A Wookbook for the Inward Journey* (1984), en Rachel Pollack, skrywer van *Seventy-Eight Degrees of Wisdom* (1980/'83). Tarotkaarte het ook in plekke soos Japan gewild geword as 'n manier van waarsêery. Honderde nuwe pakke is in onlangse jare hier ontwerp. 

Die demokratisering van digitale publikasie in die 2000's en 2010's het gelei tot 'n nuwe ontploffing van tarotpakke omdat kunstenaars al hoe meer hulle eie werke publiseer, met die moderne bemagtiging van feministiese, LGBT- en ander gemarginaliseerde gemeenskappe wat 'n mark vir sulke werk skep.

## Gebruik
Tarot word dikwels gebruik saam met die bestudering van die hermetiese kabbala. In dié pakke word al die kaarte geïllustreer volgens die kabbalistiese beginsels, en die meeste word deur die Rider-Waite-pak beïnvloed. Hulle pak verskil van die Tarot van Marseille deurdat Waite en Smith, wat albei lede van die Goue Daeraad was, tonele gebruik met esoteriese betekenisse wat ooreenstem met die geskrifte van dié orde. Die betekenisse en baie van die illustrasies toon die invloed van astrologie sowel as kabbalistiese beginsels.

### Troefkaarte
Die volgende lys is 'n vergelyking tussen die volgorde en name van die Groot Arcana tot by die Rider-Waite- en die Thothpak:

### Persoonlike gebruik
Benewens die gebruik van tarotkaarte deur professionele kaartlesers, word die kaarte ook algemeen gebruik as 'n manier van persoonlike leiding en spirituele groei. Die beoefenaaars hiervan glo dikwels tarotkaarte kan 'n individu help om sy spirituele pad te verken.

Mens wat die kaarte vir persoonlike waarsêery gebruik, soek dalk insig oor 'n verskeidenheid onderwerpe, van gesondheids- tot ekonomiese sake. Sommige tarotkaartgebruikers glo die kaarte self verskaf magies antwoorde, terwyl ander glo 'n bonatuurlike mag en mistieke energie lei die kaarte in 'n uitleg.

Sommige gebruikers glo ook dat tarotkaarte gebruik kan word as 'n sielkundige middel gebaseer op hulle argetipe, 'n idee wat dikwels aan Carl Jung toegeskryf word. Jung het geskryf: "Dit lyk ook of die stel prente in die tarotkaarte van ver af van die argetipes van transformasie kom, 'n siening wat aan my bevestig is in 'n baie insiggewende lesing deur professor Bernoulli." 

## Kritiek
Die skeptikus James Randi het gesê:Vir gebruik as 'n manier van waarsêery word die tarotpak deur die bekwame "leser" in verskeie patrone uitgelê. Die feit dat die kaarte 15 minute later nie weer op presies dieselfde manier sal val nie, word deur die okkultiste verduidelik as dat 'n mens se fortuin ook in daardie kort tydjie kan verander. Dit lyk dus of baie lesings nodig is as die stelsel van enige nut moet wees.

Baie Christelike skrywers ontmoedig waarsêery, insluitende tarotkaartlêery, as bedrieglik en "spiritueel gevaarlik". Hulle haal dikwels Levitikus 19:26 en Deuteronomium 18:9-12 as bewyse aan.

## Notas
## Sien ook
* Groot Arcana
* Klein Arcana
* Rider-Waite-tarot

## Verwysings
## Bibliografie
* Alexander, Skye en Mary Shannon (2019). ''The Only Tarot Book You'll Ever Need''. Avon, MASS: Simon & Schuster. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels
* Lys van tarotpakke