J.F.W. Grosskopf

**Johannes Friedrich Wilhelm Grosskopf** (25 November 1885 – 3 Julie 1948) was 'n Afrikaanse skrywer. Grosskopf was redakteur van *Die Volksblad*, professor in Ekonomie aan die Universiteit van Stellenbosch en hoof van die afdeling Ekonomie en Markte in die Departement van Landbou in Pretoria. As dramaturg is hy die grondlegger van die realistiese drama in Afrikaans en hy verower die Hertzogprys met sy dramas.

## Lewe en werk 
### Vroeë lewe en herkoms 
Johannes Friedrich Wilhelm Grosskopf is op 25 November 1885 as lid van ’n Duitse sendingfamilie in Bloemfontein gebore, waar sy vader leraar van die Lutherse gemeente was. Sy moeder is in 1864 in die distrik Lydenburg gebore en kom ook uit ’n geslag van sendelinge. Sy was die oudste dogter van eerwaarde H. Grützner, wat in 1859 saam met A. Merensky (vader van Hans Merensky) na Transvaal gestuur is as die eerste buitelandse sendelinge wat die Zuid-Afrikaansche Republiek in sy gebied laat arbei het. E.B. Grosskopf is sy broer.

### Opleiding en verdere studie 
Na voltooiing van sy skoolopleiding in 1900 aan die Grey-Kollege in Bloemfontein, waar dr. Johannes Brill een van sy leermeesters was, studeer hy van 1902 verder aan die Victoria-Kollege op Stellenbosch. In 1904 behaal hy die B.A.-graad in moderne tale en in 1906 die M.A.-graad. Sy belangstelling in die drama word hier geprikkel met sy studie van die Duitse letterkunde op Stellenbosch en hy doen ook navorsing oor die Engelse toneelgeselskappe wat vanaf 1600 op die Europese vasteland rondgereis het.

Vir ’n jaar (1907) gee hy onderwys in Nederlands en Duits aan die Diocesan-Kollege in Rondebosch in Kaapstad. Terwyl hy in 1909 en 1910 in Wenen is, word sy belangstelling in die drama verder ontwikkel deur sy blootstelling aan die tradisie van die keiserlike Burghteater. Hy neem hier ook gereeld klasse in drama by professor Alexander von Wellen Weil, wat dramas van Henrik Ibsen vanuit die gesigspunt van die toneel, eerder as die letterkunde, ontleed.

### Terugkeer na Suid-Afrika 
By sy terugkeer in April 1914 na Suid-Afrika onderneem hy aanvanklik in opdrag van die Universiteit van Oxford navorsing na ongeskrewe Voortrekker-herinneringe. Hy voer soveel moontlik onderhoude met mense wat nou reeds bejaard is en as kinders aan die Groot Trek deelgeneem het. Met die uitbreek van die Rebellie neem hy onder generaal Pienaar en saam met Jopie Fourie deel daaraan en word na ses weke in die veld gevange geneem en veroordeel tot tronkstraf vanaf Desember 1914 tot Augustus 1915. Met oplegging van ’n geldboete word hy dan uit die tronk ontslaan, op voorwaarde dat hy hom nie weer met die regte of politiek in Suid-Afrika mag bemoei nie. Sy ondervindings in die gevangenis dien later as boustof vir van sy dramas, soos *’n Esau*. By sy ontslag dien hy vanaf 1915 in die redaksie van *Ons Vaderland* in Pretoria en is in hierdie tyd ook korrespondent in Pretoria vir *Die Burger*, vir wie hy ’n vaste weeklikse rubriek onder die opskrif *Briewe van o’er die Vaal* skryf. Hy word in 1917 hoofredakteur van *Die Volksblad* in Bloemfontein en skryf in hierdie jare enkele boekresensies in *Die Huisgenoot*, *Die Volksblad* en *Die Volkstem*, waarin hy detailkritiek by wyse van kommentaar op taal en versvorm lewer en so een van die eerste werklik insigryke kritici in Afrikaans word.

### Akademiese loopbaan 
In 1920 word hy hoogleraar in Staatshuishoudkunde (Ekonomie) aan die Universiteit van Stellenbosch,

*Padbrekers* speel af teen die agtergrond van die breuk tussen Afrikaners met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog, wat onder andere lei tot die stigting van die Ossewabrandwag en die groeiende steun vir die Nasionale Party van D.F. Malan. Dit word bestempel as “’n mensetragedie” waarin die opkomende nasionalisme van die Afrikaner die fondament vorm van die gebeure, met die boodskap dat die goeie wel uiteindelik sal seëvier, al moet dit tydelik ten gronde gaan. Die verhaalelement is beide simbolies en allegories en beeld ’n volk uit wat onder die idealistiese leier Manno in verset kom teen onregverdige bewindhebbers en teen ’n buitelandse organisasie wat hulle bedreig. In die uur van beslissing kies hulle om eerder heroïes onder te gaan as om eerloos oor te gee.

### Fiksie 
### Nie-fiksie 
### Vertalings 
### Samesteller 
## Bronnelys 
### Boeke 
* Antonissen, Rob. *Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede*. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* Beukes, Gerhard J. *Die moderne eenbedryf*. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Vierde druk 1970
* Beukes, Gerhard J. (red.) *Ses eenbedrywe*. J.L. van Schaik Pretoria Tweede druk 1947
* Beukes, Gerhard J. (red.) *Skerm en masker*. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Agtste druk 1964
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. *Skrywers en rigtings*. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Brink, André P. *Aspekte van die nuwe drama*. Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986
* Burgers, M.P.O. *J.F.W. Grosskopf.* in Nienaber, P.J. et al. *Perspektief en Profiel.* Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Cloete, T.T. *Vyfling*. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Elfde druk 1973
* Coetzee, A.J. *Rooibruin blare en ander eenakters*. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Tweede druk 1979
* Dekker, G. *Afrikaanse Literatuurgeskiedenis*. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Dekker, G. *Causerie en kritiek.* J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1934
* Grové, A.P. *Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans*. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Kannemeyer, J.C. *Opstelle oor die Afrikaanse drama*. Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970
* Kannemeyer, J.C. *Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1*. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. *Die Afrikaanse literatuur 1652–2004*. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste  uitgawe 2005
* Lindenberg, E. (red.) *Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde*. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* F.E.J. Malherbe *Aspekte van Afrikaanse literatuur*. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940
* Nasionale Pers Beperk. *Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.* Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936
* Neethling-Pohl, Anna. *Dankbaar die uwe*. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1974
* Nienaber, P.J. *Hier is ons skrywers!* Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. *Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.* Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al. *Perspektief en Profiel*. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Pretorius, Réna. *Oog en spel*. J.L. van Schaik (Edms,) Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1987
* Schoonees, P.C. *Tien jaar prosa.* Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950
* Van Coller, H.P. (red.) *Perspektief en Profiel Deel I.* J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Vermeulen, H.J. *J.F.W. Grosskopf (1885–1948)*. in Van Coller, H.P. (red.) *Perspektief en Profiel Deel I.* J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998

### Tydskrifte en koerante 
* Anoniem. J.F.W. Grosskopf: Grondlêer van ons drama. Die Huisgenoot, 23 Julie 1948
* Burgers, M.P. Olivier. Die Afrikaanse drama 1940–1941. Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941
* Conradie, P.J. P.C. Schoonees en die Afrikaanse drama van die twintigerjare. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991
* Kannemeyer, J.C. Dood van J.F.W. Grosskopf en Kleinjan. Boekewêrel, 6 Mei 1998
* F.E.J. Malherbe Johannes Grosskopf. Die Huisgenoot, 6 Augustus 1948
* Odendaal, L.B. 'Skerm en masker’ saamgestel deur Gerhard J. Beukes. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 4, November 1980
* Prins, M.J. 'Vyfling’, saamgestel deur T.T. Cloete. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 1, Februarie 1985

### Internet 
* Kannemeyer, J.C. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/05/06/6/16.html

## Lees ook
*Carnegie-verslag

## Verwysings