Simson en Delila (Rubens)

duimnael|Simson en Delila deur Rubens
***Simson and Delilah*** is 'n skildery wat geruime tyd reeds toegeskryf word aan die Vlaamse Barokkunstenaar Peter Paul Rubens (1577–1640) in die Nasionale Galery, Londen. Dit dateer van ongeveer 1609 tot 1610.

Vandag bestaan twee voorlopige kopieë van die skildery: 'n ink-en-was-tekening op papier, en 'n olieskets op houtpaneel. Die olieskets is in die Cincinnati-kunsmuseum, terwyl die inkskets in 'n private versameling in Amsterdam gehou word.
 
## Beskrywing 
Rubens beeld die oomblik uit toe Simson op Delila se skoot aan die slaap geraak het, en 'n jong man sny Simson se hare. Simson en Delila is in 'n donker kamer, wat meestal verlig word deur 'n kers wat deur 'n ou vrou aan Delila se linkerkant vasgehou word. Delila word ten volle geklee gewys, maar met haar borste ontbloot. Haar linkerhand is bo-op Simson se regterskouer, aangesien sy linkerarm oor haar bene gedrapeer is. Die man wat Simson se hare knip, kruis sy hande, wat 'n teken van verraad is. Filistynse soldate kan in die regterkantse agtergrond van die skildery gesien word.  Die nis agter Delila bevat 'n standbeeld van Venus, die godin van liefde, en haar seun, Cupido. Opvallend is dat Cupido se mond vasgebind is, eerder as sy oë. Hierdie standbeeld kan beskou word as 'n beeld van die oorsaak van Simson se lot en die instrument van Delila se aksies.

Die skildery beeld 'n episode uit die Ou Testamentiese verhaal van Simson en Delila uit (Rigters 16). Simson was 'n Hebreeuse held wat bekend was daarvoor dat hy teen die Filistyne geveg het. Nadat hy verlief geraak het op Delila, wat deur die Filistyne omgekoop is, vertel Simson haar die geheim van sy groot krag, naamlik sy ongesnyde hare. Sonder sy krag word Simson deur die Filistyne gevange geneem. In die Bybelse verhaal van Simson en Delila kom die ou vrou wat agter Delila staan en verdere lig vir die toneel verskaf, nie voor nie. Daar word geglo dat sy 'n aankoper is, en die aangrensende profiele van haar en Delila moontlik die ou vrou se verlede en Delila se toekoms kan simboliseer.

## Herkoms 
Die skildery is oorspronklik in opdrag van Nicolaas II Rockox, burgemeester van Antwerpen, vir Rockox House in daardie stad aangevra. Benewens die feit dat hy 'n beskermheer was, was Rockox 'n hegte persoonlike vriend van Rubens. Die skildery was spesifiek bedoel om bo 'n 7-voet kaggelrak geplaas te word, waar die skildery van onder af in aanskoue geneem sou word.  Die skildery is in die openbaar vir liefdadigheid verkoop toe Rockox in 1640 gesterf het, maar die koper se identiteit is onbekend. In 1700 is 'n paneel getiteld *Simson en Delila* deur Hans-Adam I, Prins van Liechtenstein, gekoop. In alle waarskynlikheid was dit Rubens se skildery. Toe die paneel egter in die agtiende eeu deel was van die Liechtenstein-versameling in Wene, is die skilder geïdentifiseer as Jan van den Hoecke, wat in die 1630's 'n hoofassistent van Rubens was. Die skildery is toe in 1880 in Parys verkoop, waar dit later in 1929 deur Ludwig Burchard ontdek is. Uiteindelik is dit in 1980 op 'n veiling by Christie's verkoop, wat toe deur die Nasionale Galery vir $5 miljoen gekoop is. 

Vroeër is die skildery toegeskryf aan die Nederlandse skilder Gerard van Honthorst, 'n skilder wat, soos Rubens, aan die begin van die 17de eeu in Rome in die skadu van Caravaggio gewerk het.

Daar was 'n mate van twyfel oor die toeskrywing van die skildery aan Rubens, 'n siening gelei deur Euphrosyne Doxiadis, 'n kunstenaar en geleerde van die Fayum-mummieportrette. Sy voer aan dat die Nasionale Galery se skildery in besonderhede verskil van kopieë van die oorspronklike wat gedurende Rubens se leeftyd gemaak is, dat dit nie die gelaagde tegniek van glasuring gebruik wat destyds in olieverfwerk algemeen was en deur Rubens bemeester is nie, en dat die herkoms daarvan nie met sekerheid tussen 1641 en 1929 gedokumenteer kan word nie. 'n Dendrochronologiese ondersoek van die skildery bevestig egter dat die skildery uit die korrekte tydperk dateer, en die erkenning is deur 'n meerderheid van die kunshistoriese vakkundige gemeenskap aanvaar.

In September 2021 het 'n kunsmatige intelligensie-analise wat deur Dr Carina Popovici en Art Recognition, 'n Switserse maatskappy naby Zürich gebaseer is, egter twyfelaars se oortuigings bevestig toe daar aangekondig is dat daar 'n 91% waarskynlikheid is dat die skildery nie die werk van Rubens was nie. 

## Verf materiaal 
Die skildery is in 1983 in die Nasionale Galery skoongemaak en ondersoek.  Dit is uitstaande in terme van die meesterlike en uitgebreide uitbeelding van die gordyne en vir die afwesigheid van blou pigmente. Rubens het benewens loodwit en houtskoolswart karmynmeer, loodtingeel, helderrooi en okers gebruik.  Chemiese pigmentontleding was op daardie stadium egter nog in sy vroeë stadiums, en nie genoeg monsters vir ander werke van Rubens was beskikbaar in vergelyking met wat vandag beskikbaar is nie. 

## Verwante werke 
duimnael|320x320px| *Simson and Delilah* van Rubens kan bo die kaggelrak in Frans Francken se *Banket by die Huis van Burgemeester Rockox* (tussen 1630 en 1635) gesien word.
duimnael|Jacob Matham - Simson en Delila|links
Jacob Matham, 'n Haarlemse drukmaker, het die Cincinnati-olieskets van *Simson en Delilah* gebruik as 'n modello vir 'n gravure wat hy gemaak het c. 1613. Die gravering is 'n omgekeerde beeld van *Simson en Delila*. 

Die skildery van *Simson en Delila* is te siene in Frans Francken die Jongere se skildery *Banket by die Huis van Burgemeester Rockox*, waar die skildery bo die kaggelrak hang. Dit is opmerklik dat in hierdie 17de-eeuse uitbeelding van die oorspronklike Rubens-skildery Simson se voet geheel en al binne die raam van die komposisie ingesluit is. In vergelyking daarmee is die Nasionale Galery se weergawe aan beide linker- en regterkante gesny. Daar is ook vyf soldate in die deur in vergelyking met drie in Francken se foto en in vroeëre gravures.

## Sien ook 
* 

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
* Xenia Ressos, *Samson und Delila in der Kunst van Mittelalter und Früher Neuzeit (= Studien zur internationalen Architektur- und Kunstgeschichte, Band 108)*, Imhof, Petersberg 2014,
* Christopher Brown, *Rubens se Samson en Delilah*, Londen: Nasionale Galery, 1983

## Eksterne skakels 
* *Simson en Delila* by die Nasionale Galery, Londen
* *Simson en Delila* by die Web Gallery of Art
* Artikel oor die kontroversie by Salon.com
* *In Rubens se Naam*
* Rubens, *Simson en Delila*, by ColourLex