Neerslag van die Noorse mitologie in die Afrikaanse letterkunde

Die impak van Noorse mitologie op Afrikaanse literatuur is 'n interessante en komplekse onderwerp wat nie altyd ten volle besef word nie. Die studie deur Carin Marais verskaf waardevolle insigte in hierdie tema. Dit is belangrik om te verstaan dat die Noorse mitologie, met sy ryk verskeidenheid gode, helde, en kosmologiese konsepte, 'n bron van inspirasie vir baie skrywers regoor die wêreld was, insluitend dié wat in Afrikaans skryf. Hierdie mitologie, bestaande uit verhale van die Eddas, bied 'n alternatiewe wêreldbeeld gevul met kragtige simbole en argetipes wat in verskillende kontekste herinterpreteer en aangepas kan word.

In die Afrikaanse letterkunde is daar spesifieke voorbeelde waar die Noorse mitologie 'n duidelike invloed gehad het. 'n Belangrike geval wat in die verhandeling uitgelig word, is die digbundel *Heimdall* deur M.M. Walters. Heimdall is 'n figuur uit die Noorse mitologie, 'n wagter van die gode wat bekend is vir sy skerp sintuie en sy rol in Ragnarok, die einde van die wêreld. Walters se gebruik van Heimdall as titel en sentrale figuur dui op 'n bewuste betrokkenheid by die Noorse mitologiese wêreld. Die verhandeling ondersoek hoe Walters die beelde en konsepte van Noorse mitologie gebruik om kontemporêre temas en bekommernisse uit te druk. Die motief van Ragnarok, die apokalips, word byvoorbeeld gebruik om 'n gevoel van dreigende ondergang of krisis oor te dra. Hierdie gebruik van mitologiese beelde om 'n huidige gevoel te verwoord, is 'n tipiese manier waarop mitologie in die literatuur aangewend word.

Die verhandeling bespreek ook die gebruik van die Eddiese gedig "Die ballade van Volund" (Völundarkviða) in George Weideman se kortverhaal *Die waternôientjie*. Volund is 'n smid in die Noorse mitologie, bekend vir sy vakmanskap en sy tragiese lot. Weideman neem elemente van hierdie verhaal en herinterpreteer dit in 'n nuwe konteks. Die karakter van Volund word vergelyk met 'n karakter in die kortverhaal wat ook 'n soort kunstenaar of vakman is. Die temas van gevangenskap, wraak, en ontsnapping uit die oorspronklike mitologiese verhaal word herkenbaar in Weideman se werk. Hierdie intertekstuele verwysing verryk die kortverhaal en voeg 'n ekstra laag betekenis toe. Dit wys hoe 'n antieke verhaal steeds relevant kan wees en gebruik kan word om moderne kwessies aan te raak.

Nog 'n voorbeeld is die kortverhaal *Noorman* deur Nic Tredoux. Hier word gode soos Odin en Thor spesifiek genoem, en die atmosfeer van die verhaal is duidelik deur die Noorse mitologie geïnspireer. Die konsep van Walhalla, die saal van die gesneuwelde krygers, speel 'n rol in die verhaal, en die weersomstandighede word dikwels met Thor, die dondergod, geassosieer. Tredoux gebruik hierdie elemente om 'n gevoel van misterie en die bonatuurlike te skep. Die *Noorman* in die titel word ook as 'n soort afgesonderde figuur voorgestel, wat 'n parallel trek met figure uit die Noorse mitologie wat dikwels buitestanders of swerwers is. Weereens sien ons hoe die mitologie gebruik word om 'n spesifieke atmosfeer en karakterisering te skep.

Die jeugroman *Dana se jaar duisend* deur George Weideman word ook genoem as 'n werk waarin Noorse mitologie 'n rol speel. Die Eddas en ander tekste wat verband hou met die Noorse mitologie word in die roman gebruik, en daar is verwysings na Brunhilde en die Walkures. Die roman ondersoek temas soos geloof, kultuur en "die Ander," en die Noorse mitologie word deel van hierdie ondersoek. Die gefragmenteerde geloofsgebruike in die roman, soos heidense begrafnisse en offers aan die gode, dui op 'n samelewing waar ou gelowe en praktyke nog teenwoordig is, selfs al is daar 'n nuwe dominante geloof. Dit kan gesien word as 'n metafoor vir die komplekse kulturele en godsdienstige landskap van Suid-Afrika self.

Willem Anker se roman *Siegfried* is 'n verdere voorbeeld van 'n werk wat op die Noorse mitologie steun. Die karakter Sigurd, 'n held uit die Eddas en die *Völsungasaga*, is sentraal in die roman. Die verhandeling gee 'n opsomming van die Sigurd-verhaal en bespreek hoe Anker hierdie verhaal in sy roman gebruik. Fafnir, die draak, en Odin, die god van wysheid, word ook genoem. Anker se gebruik van hierdie mitologiese figure verleen 'n diepte en rykheid aan sy verhaal. Dit stel hom in staat om temas soos heldhaftigheid, verraad en die noodlot op 'n epiese skaal te ondersoek. Die karakter van Fafnir word selfs met 'n teatergeselskap verbind, wat 'n interessante interpretasie van die mitologiese figuur bied.

Wynand Coetzer se roman *Skerpioen* word ook kortliks genoem in die verhandeling. Die verhaal van Loki en Sif se hare, die ring Draupnir, en die konsep van Ragnarok word in hierdie roman gebruik. Fenrir se boeie word ook met 'n karakter se boeie vergelyk. Hierdie verwysings toon hoe die Noorse mitologie gebruik word om spesifieke elemente van die verhaal te ondersteun en te versterk. Dit gee 'n gevoel van die noodlot en die onvermydelikheid van sekere gebeure, wat tipies is van die Noorse mitologiese wêreld.

Ten slotte word Etienne Leroux se roman *18-44* genoem, maar die verhandeling gaan nie in detail hieroor in nie. Dit dui egter aan dat die invloed van die Noorse mitologie nie tot 'n paar geïsoleerde werke beperk is nie, maar moontlik in 'n wyer verskeidenheid tekste voorkom. Die studie sluit af met 'n samevatting en gevolgtrekking, waar die invloede op die gebruik van Noorse mitologie en die moontlike stigmatisering daarvan na die Tweede Wêreldoorlog bespreek word. Die verhandeling noem ook die moontlikheid van verdere studie oor hierdie onderwerp.

## Bron