open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colonia Tovar

**Colonia Tovar** is 'n dorp met 14&nbsp;300 inwoners, sowat 70 kilometer wes van die Venezolaanse hoofstad Caracas in die deelstaat Aragua. 

'n Groot persentasie van die dorpsbevolking is nasate van Duitse immigrante uit die Kaiserstuhl-gebied wat hier in 'n  subtropiese omgewing 'n idilliese kolonie met vakwerkhuise en Duitse kulinêre tradisies - met onder meer Duitse bier en Swartwoudkoek - gestig het. Ook koekoekklokke, die bekendste soort Swartwoudklokke, word hier nog steeds vervaardig. Die dorp het danksy sy florerende toerisme- en landboubedryf die hoogste per capita-inkomste in Venezuela.

## Geografie en klimaat 
Colonia Tovar lê wes van Caracas in 'n reënwoudgebied van die kusgebergte, teen 'n hoogte van sowat 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;000 meter bo seevlak. Die dorp het 'n subtropiese klimaat met 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van 16&nbsp;°C.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|'n Toeriste-[chalet]]
In 1842 is 358 burgers van die Duitse dorp Endingen in die Kaiserstuhl-bergreeks deur 'n Venezolaanse grootboer uitgenooi om hulle in dié Suid-Amerikaanse land te vestig om die plaaslike landbou te ontwikkel. Hulle het via Straatsburg na Le Havre in Normandië (Frankryk) en van daar per skip na Venezuela gereis. Die emigrante het 'n standbeeld van hulle beskermheilige Sint-Maarten saamgeneem.

Die emigrante het hulle uiteindelik op 8 April 1843 in die gebied van die huidige Colonia Tovar gevestig en as 'n volledig geïsoleerde gemeenskap hulle Suidwes-Duitse tradisies en hulle Alemanniese dialek bewaar, terwyl hulle in die res van Venezuela min of meer in vergetelheid geraak het. Tot by die jaar 1942 het hulle ook hul eie wetgewing gehandhaaf.

Daar word vermoed dat die dorp ná die Tweede Wêreldoorlog as 'n skuilplek vir Duitse Nazi's gedien het.

Ná die bou van 'n asfaltpad in 1964 het hulle weer kontak met die moderne wêreld en ook hulle Duitse tuisland gekry. 'n Aantal jong mense uit Colonia Tovar het hulle beroepsopleiding in Duitsland gekry. Die dorp is tans 'n gewilde toeristebestemming vir Venezolane en buitelandse besoekers. Colonia Tovar het veral in Duitsland danksy persberigte en televisie-dokumentêre bekendheid verwerf.

## Kultuur 
### Taal 
Veral die ouer generasies praat nog steeds Alemán Coloniero, die plaaslike Alemanniese Duitse dialek, alhoewel jonger mense vanweë die toenemende hispanisering en vermenging met ander Venezolane nog nouliks kennis van dié taal het.

### Argitektuur 
Die vakwerkargitektuur is ontleen aan dié van die Duitse dorp Sasbachwalden in die Middel-Swartwoud.

### Museums 
Die dorp beskik oor 'n historiese en 'n kunshandwerkmuseum.

### Feesdae 
* 8 April: Stigting van die kolonie
* 11 November: Fees van die beskermheilige Sint-Maarten

### Kookkuns 
Colonia Tovar staan bekend vir sy tradisionele Alemanniese kookkuns: Bloedwors, varkenspootjies, Kasseler ribbetjies, aartappels, braaiworsies, Swartwoudkoek en Tovar-bier.

## Eksterne skakels 
* *Die amptelike webtuiste van Colonia Tovar*
Dierkunde

duimnael|300px|Verskeie dierepesies.

**Dierkunde** is die wetenskaplike bestudering van lewende diere. Dit vorm deel van biologie. Dierelewe word in groepe genaamd filums ingedeel, waarvan daar ten minste 30 is.

'n **Dierkundige** is 'n persoon wat lewende diere bestudeer. Hulle kan in laboratoriums werk, of veldwerk doen, byvoorbeeld deur afgeleë kamera's aan te wend. Hulle gebruik diverse metodes om die struktuur, funksie, ekologie en evolusie van diere te dokumenteer. Die struktuur word ontleed deur disseksie en mikroskopiese analise. Funksie word ondersoek deur observasie en eksperimente. Dierkundiges word onder andere deur universiteite, museums en dieretuine aangestel.

Paleontologie voorsien inligting oor uitgestorwe spesies.

## Eksterne skakels 
* 
*
Kapokboom

Die **kapokboom** (*Ceiba pentandra*) is 'n boom wat voorkom in die tropiese reënwoude. Die boom word tot 75 meter hoog en staan uit bo ander bome. Die kapokboom is inheems in Meksiko, Sentraal-Amerika, die Karibiese gebied, Suid-Amerika en as *C. pentandra* asook *C. guineensis* in tropiese Wes-Afrika.

Volgens die Maya-mitologie is die Kapokboom die wêreldboom, soos die Yggdrasil in die Germaanse godsdiens. *Ceiba pentandra* is die nasionale embleem van Guatemala, en Ekwatoriaal-Guinee. Dit verskyn op laasgenoemde se vlag en wapen.

Die vrugte bevat kapok, wat 'n bietjie soos katoen lyk, maar minder sellulose bevat.

## Sinonieme 
Die spesie het 33 sinonieme:

* *Bombax cumanense* Kunth
* *Bombax guineense* Schumach.
* *Bombax inerme* L.
* *Bombax mompoxense* Kunth
* *Bombax orientale* Spreng.
* *Bombax occidentale* Spreng.
* *Bombax pentandrum* L.
* *Bombax plumosum* Noronha
* *Ceiba anfractuosa* M.Gómez
* *Ceiba caribaea* (DC.) A.Chev.
* *Ceiba casearia* Medik.
* *Ceiba guineensis* (Schumach.) A.Chev.
* *Ceiba guineensis var. ampla* A.Chev.
* *Ceiba guineensis var. clausa* A.Chev.
* *Ceiba occidentalis* Burkill
* *Ceiba pentandra f. albolana* Ulbr.
* *Ceiba pentandra var. caribaea* (DC.) Bakh.
* *Ceiba pentandra f. grisea* Ulbr.
* *Ceiba pentandra var. indica* Bakh.
* *Ceiba thonningii* A.Chev.
* *Eriodendron anfractuosum* DC.
* *Eriodendron anfractuosum var. africanum* DC.
* *Eriodendron anfractuosum var. caribaeum* DC.
* *Eriodendron anfractuosum var. guianense* Sagot
* *Eriodendron anfractuosum var. indicum* DC.
* *Eriodendron caribaeum* (DC.) G.Don 
* *Eriodendron guineense* (Schumach.) G.Don
* *Eriodendron occidentale* G.Don
* *Eriodendron orientale* Kostel.
* *Eriodendron pentandrum* (L.) Kurz
* *Gossampinus alba* Buch.-Ham.
* *Gossampinus rumphii* Schott & Endl.
* *Xylon pentandrum* (L.) Kuntze

## Fotogalery 

Ceiba pentandra madeira hg.jpg
Kapok leaves I IMG 5949.jpg|Blare
Ceiba pentandra fruit out hg.jpg|Vrug
Ceiba pentandra kapok hg.jpg|Oop vrug wat die kapok toon
Ceiba-pentandra-RuB-8466.JPG|Kapok

## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Rouxville

[duimnael|links|210px|Die NG Kerkkamers huisves onder meer die [NG gemeente Rouxville se kerkkantoor.]]
[duimnael|links|210px|Die kerkgebou van die [NG gemeente Rouxville.]]
duimnael|links|210px|'n Ou gebou in die middedorp van Rouxville.
duimnael|links|210px|In 2012 was selfs die gebou wat Rouxville se Pep Stores huisves in 'n afgeskeepte toestand.
duimnael|links|210px|'n Ou huis op Rouxville, soos die grootste deel van die dorp in 2012 ook bra vervalle.

**Rouxville** is 'n dorpie in die suidooste van die Vrystaat-provinsie in Suid-Afrika en wes van Lesotho. 

## Geskiedenis 
Rouxville is in 1863 gestig as 'n kerklike middelpunt op die plaas Zuurbult, die eiendom van Petrus Wepenaar. Die dorp het munisipale status in 1893 gekry. Die dorp is vernoem na ds. Pieter Roux van Smithfield wat vir tien jaar die dorp besoek het.

Johanna van der Merwe is hier begrawe.

## Distrik 
Die dorp se ekonomie draai hoofsaaklik rondom Merinoskaap- en beesboerderye. Die N6 nasionale pad gaan deur Rouxville.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NG gemeente Rouxville

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
*

## Eksterne skakels 
* Inligting en prente van Rouxville
Pikardies

**Pikardies** (*Picard*) is 'n Romaanse taal, wat nou verwant is aan Frans. Pikardies is die omgangstaal van die noorde van Pikardië en die grootste deel van Nord-Pas-de-Calais (onder andere Artois en die Franstalige gebiede van Frans-Vlaandere) asook die weste van Wallonië (Belgies gebied, te weet Henegouwen byna in sy geheel en 'n bietjie van Vlaams-Brabant en Namen).

Gerwoonlik verwys net die bewoners van Pikardie na die taal as Pikardies, terwyl dit in Vlaandere en Artois *chti* of *chtimi* en in die gebied van Valenciennes *Rouchi* genoem word. Die dialekte is onderling goed verstaanbaar.

## Status 
Die Franse Gemeenskap van België het Pikardies in 1990, net soos Wallonies, Gaumais, Champenois en Luxemburgs, amptelik as 'n streektaal erken. Daarenteen het Pikardies in Frankryk geen amptelike status nie.

### Audio 
::http://ches.diseux.free.fr/sons/d85.mp3
::http://ches.diseux.free.fr/diri/dir85.htm
::''Centre de Ressources pour la Description de l'Oral'' (CRDO) ( http://www.language-archives.org/language/pcd )
Zeulenroda-Triebes

**Zeulenroda-Triebes** is 'n Duitse stad geleë in die deelstaat Thüringen. Die stad het 16&nbsp;445 inwoners in 2011 gehad.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van Zeulenroda-Triebes
Raúl Castro

**Raúl Castro Ruz** (Spaans: [raˈul moˈðesto ˈkastɾo ˈrus]; gebore op 3 Junie 1931) is 'n afgetrede politikus en weermaggeneraal. Hy het gedien as die eerste sekretaris van die Kommunistiese Party van Kuba, die mees senior posisie in die eenparty-kommunistiese staat. Die jonger broer van die Kubaanse President Fidel Castro, is aangestel as die eerste adjunkpresident van die Kubaanse Staatsraad, adjunkpresident van die Raad van Ministers, ondersekretaris van die Politburo en Sentrale Komitee van die Kommunistiese Party van Kuba en senior generaal van die Kubaanse gewapende magte (leër, vloot en lugmag), tweede in bevel na die opperbevelvoeder Fidel Castro.

Op 31 Julie 2006 word Raúl Castro tydelik in die pos van president van die Kubaanse Staatsraad aangestel weens Fidel Castro se ongesteldheid. Volgens Artikel 94 van die Kubaanse grondwet sal die eerste adjunkpresident van die Kubaanse Staatsraad die presidensiële verantwoordelikhede oorneem indien die president siek sou word of sterf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Relais et Châteaux

**Relais et Châteaux** is 'n internasionale vereniging van privaat luukse hotelle en restaurante. Die groep het tans 453 lede in 50 lande en is op al vyf vastelande verteenwoordig.

Die groep is in Frankryk gestig en staan bekend vir sy streng voorwaardes van lidmaatskap. In hotelle en restaurante, wat by die vereniging wil aansluit, moet daar naas die gewone kenmerke van 'n luukse hotel of restaurant ook 'n unieke atmosfeer heers, waardeur hulle 'n verskil kan maak in vergelyking met kettinghotelle. Die meeste Relais et Château-hotelle en -restaurante is gevestig in historiese kastele, herehuise of statige stadhuise en beskik oor eersterangse restaurante.

Relais et Châteaux se leuse, wat ook die voorwaardes van lidmaatskap en die maatstaf vir kwaliteitskontroles opsom, is die "vyf C's": Caractère (karakter), Courtoisie (beleefdheid), Calme (rustigheid), Charme (sjarme) en Cuisine (kookkuns).

## Eksterne skakels 
Die webwerf van Relais et Châteaux
Parador

[duimnael|Parador de Cardona, [Katalonië]]
duimnael|Die patio in die historiese Parador van Carmona 
[duimnael|Parador-hotel in die Pineta-vallei, [Pireneë]]
**Paradores de Turismo de España** is 'n Spaanse luukse hotelgroep wat in 1928 deur koning Alfonso XIII van Spanje gestig is om plaaslike toerisme te bevorder. Die eerste Parador-hotel is in dieselfde jaar in die Sierra de Gredos in die provinsie Ávila geopen. 

Die Paradores-groep is 'n winsgewende staatsbeheerde onderneming, en baie van hotelle met drie tot vyf sterre is in kastele, paleise, forte, konvente, kloosters en ander historiese geboue gevestig. Tans is daar 94 Paradores met altesaam sowat 10&nbsp;000 beddens, onder meer in Galicië (Noordwes-Spanje), Katalonië, Andalusië (Suid-Spanje), op die Kanariese Eilande en in die Spaanse enklawes in die noordweste van Marokko. Die hotelgroep het 'n personeel van sowat 3&nbsp;500.

Die Paradores se Portugese eweknie, die *Pousadas de Portugal*, is volgens die Spaanse voorbeeld in 1942 gestig.

## Ander gebruike van die term 
Die term Parador verwys in die Spaanssprekende lande van die Karibiese Seegebied ook na 'n klein restourant, of na 'n privaathuis, wat omgebou is om as 'n restourant te dien en gewoonlik sonder voorgeskrewe lisensies beheer word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Paradores de Turismo de España
Kommutatiewe bewerking

'n Funksie of binêre bewerking  f:A \times B \rightarrow C word **kommutatief** genoem wanneer daar vir enige *y* in *A* en enige *z* in *B* geld dat
f(y,z) = f(z,y); anders word die bewerking **nie-kommutatief** genoem.

Die vermenigvuldiging van reële getalle is kommutatief aangesien
:y z = zy
vir *alle* reële getalle *y* en *z*. Aan die ander kant, is die aftrekking van reële getalle nie-kommutatief nie, aangesien
:y-z = z-y
as en slegs as *y* en *z* identies is.

Verder as
:f(y,z) = f(z,y) 

vir 'n *spesifieke* paar elmente *y* en *z*, dan word gesê dat *y* en *z*, kommuteer. Elke element kommuteer met homself en in 'n groep kommuteer elke element met die identiteit, met sy eie inverse en met sy eksponent.

Die bekendste voorbeelde van kommutatiewe binêre bewerkings is sommering en vermenigvuldiging van reële getalle; byvoorbeeld:

* 4 + 5 = 5 + 4 (aangesien beide vergelykings die resultaat 9 lewer)
* 2 × 3 = 3 × 2 (aangesien beidie vergelykings die resultaat van 6 lewer)

Verdere voorbeelde van kommutatiewe binêre bewerkings sluit sommering en vermenigvuldiging van komplekse getalle, sommering van vektore en die snyding- en vereniging van versamelings. In elke geval is hierdie bewerkinge kommutatief oor die getaldomein in sy geheel.

Die nie-kommutatiewe binêre bewerkings is aftrekking (*a* − *b*), deling (*a*/*b*), magsverheffing (*a**b*), funksiesamestelling (*f*&nbsp;o&nbsp;*g*), tetrasie (*a* ↑↑*b*), matriksvermenigvuldiging en kwarternêre vermenigvuldiging.

'n Baie goeie voorbeeld van nie-kommutatiwiteit uit die alledaagse lewe is die Rubik's Cube: dier byvoorbeeld die voorste vlak kloksgewys te draai, die boonste vlak kloksgewys te draai en die voorste vlak antikloksgewys te draai lewer nie dieselfde resultaat wanneer die volgorde van die aksies omgeruil word nie. Hierdie is tipies 'n verskynsel wat in groepteorie bestudeer word.

Die onderstel van die domein waarop 'n bewerking kommutatief uitgevoer kan word, word soms die middel in algebra genoem.

'n Abeliese groep is 'n groep waarvan die groepsbewerkinge kommutatief is. 'n Kommutatiewe ring is 'n ring waarvan die vermenigvuldiging kommutatief is (Sommering in 'n ring is altyd kommutatief). In 'n veld is beide sommering en vermenigvuldiging kommutatief.

Kommutatiwiteit kan ook 'n ander naam wees vir simmetrie. Met ander woorde veronderstel ons los 'n probleem op wat die parameters *x* en *y* bevat en bepaal dan dat daardie oplossing gelykstaande is aan f(x,y). As daar 'n onderstel van waardes vir *x* en *y* bestaan waar die twee waardes uitgeruil kan word sonder om die funksie te beïnvloed, dan is die probleem simmetries. Simmetrie vloei normaalweg in wiskunde uit vanaf eenvoudiger simmetrie en word dikwels gebruik vir verskeie soorte bewyse.

## Sien ook 
* Antikommutatiwiteit
* Assosiatiwiteit
* Distribuwiteit
* Eienskappe van binêre bewerkings
* Kommutant
* Kommutatief (neurofisiologie)
Hipertensie

**Hipertensie**, of **hoë bloeddruk**, is 'n mediese toestand waar die bloeddruk chronies verhoog is. Dit word formeel arteriële hipertensie genoem (arterie=slagaar), maar met "hipertensie" word gewoonlik verwys na arteriële hipertensie.

Hipertensie wat onbehandeld voortduur, is een van die risikofaktore vir beroertes, hartaanvalle (miokardiale infarksies), en arteriële aneurismes en is ook 'n belangrike oorsaak van chroniese nierversaking.

## Definisie 
Met verhoogde bloeddruk styg die kardiovaskulêre risiko. Die arbitrêre punt waarby bloeddruk as hipertensie beskou word is wanneer 'n volgehoue bloeddruk van 140/90 mm Hg (millimeter kwik) teenwoordig is, soos in albei arms gemeet word. Bloeddruk-metings varieer soms baie - veral in die spreekkamer - daarom is twee of meer metings nodig om 'n diagnose van hipertensie te kan stel. Toestande waar bloeddruk meer aggressief behandel word sluit in suikersiekte, chroniese niersiekte, hartversaking, na 'n hartaanval, beroerte en ook waar risikofaktore vir hartsiekte voorkom. 

Die JNC 7 (*The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure*) het bloeddruk van 120/80 mm Hg tot 139/89 mm Hg as "prehipertensie" gedefinieer. Dit is nie 'n siekte-kategorie nie, maar dui op individue met 'n verhoogde risiko om hipertensie te ontwikkel.

In pasiënte met diabetes mellitus of niersiekte het studies bepaal dat 'n bloeddruk bo 130/80 mm Hg as 'n risiko beskou moet word wat behandeling benodig.
Slaapafwykings

**Slaapafwykings** word in die DSM-IV in die volgende afdelings verdeel:
# Primêre Slaapversteurings;
# Slaapversteurings sekondêr tot ander geestesversteurings;
# Slaapversteurings sekondêr tot 'n algemene mediese toestand; en
# Substans-geïnduseerde slaapversteuring.

## Bronne 
* Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. (4th Ed.) American Psychiatric Association. 1994.
Slaapversteuring

**Slaapversteurings** word verdeel in *dissomnias* en *parasomnias*.

## Dissomnias 
Dissomnias is toestande gekenmerk deur versteuring in die aanvang of instandhouding van slaap of oormatige slaperigheid. Dit word as volg onderverdeel:

# Slapeloosheid
# Hipersomnia
# Narkolepsie
# Asemhalingverwante slaapversteuring
# Sirkadieseritmeversteuring
# Ongespesifiseerde dissomnia

## Parasomnias 
Parasomnias word gekenmerk deur abnormale gedrag of fisiologiese gebeurtenisse wat verband hou met slaap, spesifieke slaapstadia, of die oorgang tussen slaap en ontwaking. Dit word as volg onderverdeel:

# Nagmerrieversteuring
# Slaapangsversteuring
# Slaapwandelversteuring
# Ongespesifiseerde parasomnia

## Kyk ook 
* Psigopatologie
* Sielkunde

## Bronne 
# Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. (4de uitg.) American Psychiatric Association. 1994.
Narkolepsie

**Narkolepsie** is 'n toestand waar herhaalde "slaap-aanvalle" voorkom wat nie weerstaan kan word nie.  Dit kan ook saam met katapleksie voorkom asook met indringende elemente van REM-slaap tydens die oorgang tussen slaap en wakker.  Laasgenoemde manifesteer met hipnogogiese hallusinasies of hipnopompiese hallusinasies of selfs slaapparalise aan die begin of einde van slaap-episodes.

Simptome begin gewoonlik in adolessente of jong volwassenes en duur voort tot bejaardheid.  Dit kom ewe veel in geslagte voor en 'n familiegeskiedenis is soms teenwoordig.

## Bronne 
* Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. (4th Ed.) American Psychiatric Association. 1994.
* Merck Manual. (16th Ed.) 1992.
Barry Buzan

**Barry Buzan** (* 28 April 1946) is 'n afgetrede professor in internasionale verhoudinge aan die London School of Economics en 'n ere professor aan die Universiteit van Kopenhagen. Hy publiseer in die veld van internasionale politiek. 

## Belangstellings en biografie 
Hy defineer sy belangstellings as:
# die konsepsuele- en streeksaspekte van internasionale sekuriteit; 
# internasionale geskiedenis en die evolusie van die internasionale stelsel sedert die voorgeskedenis; 
# internasionale verhoudings teorie, veral strukturele realisme; en 
# internasionale gemeenskap en die Engelse skool se benadering tot internasionale politiek. 

Barry Buzan voltooi sy eerste graad aan die Universiteit van Britse Columbia (1968), en sy doktersgraad aan die London School of Economics (1973).

Hy was van 1988 tot 2002 Projek Direkteur aan die Copenhagen Peace Research Institute (COPRI). Van 1995 tot 2002 was hy navorsing professor in internasionale studies aan die Universiteit van Westminster, en voor dit professor in internasionale studies aan die Universiteit van Warwick. Gedurende 1993 was hy besoekende professor aan die Internasionale Universiteit van Japan, en in 1997-8 was hy die Olof Palme besoekende professor in Swede.

Die breinkaart ontwikkelaar Tony Buzan is sy broer.

## Werke 
* *Seabed Politics* (1976)
* *Change and the Study of International Relations: The Evaded Dimension* (1981) redakteur met R. J. Barry Jones
* *People, States & Fear: The National Security Problem in International Relations* (1983; hersiende tweede uitgawe 1991)
* *An Introduction to Strategic Studies: Military Technology and International Relations* (1987)
* *The International Politics of Deterrence*  (1987) redakteur
* *Anticipating the Future: Twenty Millennia of Human Progress* (1988) met Gerald Segal
* *European Security Order Recast: Scenarios for the Post-Cold War Era* (1990)
* *The Logic of Anarchy: Neorealism to Structural Realism* (1993) met Charles Jones en Richard Little
* Security: A New Framework for Analysis (1997) met Ole Waever en Jaap De Wilde
* *The Arms Dynamic in World Politics* (1998) met Eric Herring
* *International Systems in World History: Remaking the Study of International Relations* (2000) met Richard Little
* *Regions and Powers: The Structure of International Security* (2003) met Ole Waever
* *Does China Matter?: A Reassessment* (2004) redakteur met Rosemary Foot
* *From International to World Society: English School Theory and the Social Structure of Globalization* (2004)
* *The United States and the Great Powers: World Politics In The Twenty-First Century* (2004)
**The Evolution of International Security Studies* (2009) met Lene Hansen.
**Non-Western International Relations Theory: Perspectives on and beyond Asia* (2010) redakteur met Amitav Acharya.
**An Introduction to the English School of International Relations: The Societal Approach* (2014).
**The Global Transformation: History, Modernity and the Making of International Relations* (2015) met George Lawson
**The Making of Global International Relations: Origins and Evolution of IR at its Centenary* (2019) met Amitav Acharya

Boek met Tony Buzan
* The Mind Map Book (2000)
Montenegro

**Montenegro** (Montenegryns, Bosnies, Serwies, Kroaties: *Crna Gora* / Црна Гора, uitgespreek: , , letterlik: "Swart Berg"; Albanees: *Mali i Zi*) is 'n land geleë in Suidoos-Europa en op die Balkanskiereiland. Dit het 'n kus aan die Adriatiese See in die suide en begrens Kroasië in die weste, Bosnië en Herzegowina in die noordweste, Serwië in die noordooste en Albanië in die suidooste. Die hoofstad en grootste is Podgorica en Cetinje word in die grondwet as ou koninklike hoofstad (*Prijestonica* / Приjестоница) erken. Dit is 'n voormalige deelrepubliek van Joego-Slawië.

[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Montenegro]]
duimnael|links|Kaart van Montenegro
Nadat dit van die laat Middeleeue tot 1918 onafhanklik was, word die land later deel van die verskeie weergawes van Joego-Slawië en die staat-unie van Serwië en Montenegro. Op grond van die uitslag van 'n referendum gehou op 21 Mei 2006 verklaar Montenegro op 3 Junie 2006 sy onafhanklikheid. Op 28 Junie 2006 word Montenegro die 192ste lidland van die Verenigde Nasies. Op 5 Junie 2017 het Montenegro die 29ste lidland van NAVO geword. Montenegro is een van die Balkan-kandidaatlande vir aansluiting by die Europese Unie.

## Naam 
Montenegro se plaaslike naam, *Crna Gora*, is vir die eerste keer genoem in 'n oktrooi van die Sint Nicholaas-klooster (Vranjina) wat deur die Serwiese koning Milutin in 1296 uitgevaardig is en letterlik vertaal kan word in "swart berg", 'n verwysing na die donker woude wat eens op 'n tyd die hange van die Dinariese Alpe bedek het soos van die kus af gesien. Die land se naam in die meeste Wes-Europese tale dui op die aanneming van die Venesiaanse term *vec|monte negro*, wat ook "swart berg" beteken, wat waarskynlik terug dateer tot die era van die Venesiaanse heerskappy oor die gebied in die Middeleeue. Ander tale, veral die wat nabygeleë is, gebruik hulle eie direkte vertaling van die term, byvoorbeeld Albanees: *Mali i Zi*, Bulgaars: Черна гора; Roemeens: *Muntenegru*, Grieks: Μαυροβούνιο en Turks: *Karadağ*; "swart berge" van verder weg sluit in Russies: Черногория en Chinees: 黑山 (pinyin: "hēishān").

## Verwysings 
## Bronnelys 
; Algemeen
*  
*  

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike webwerf van die Montenegrynse regering
Elektriese geleier

duimnael|links|200px|Koperdraad is 'n uitstekende geleier van elektrisiteit.
duimnael|regs|200px|Kragdrade wat elektrisiteit vanaf kragsentrales na kliënte gelei. 

In wetenskap en ingenieurswese is **geleiers** materiale wat bewegende elektriese ladings bevat.  Wanneer 'n elektriese potensiaalverskil oor twee afsonderlike punte opgestel word in 'n geleier, word die ladings gedwing om te beweeg en ontstaan 'n elektriese stroom tussen daardie twee punte in ooreenstemming met Ohm se wet.  Alhoewel baie geleiers  metaalagtig is, bestaan daar baie geleiers wat nie-metale is en sluit onder andere alle plasmas in.  Raadpleeg die artikel oor elektriese geleiding vir meer inligting oor die fisiese meganisme betrokke by die vloei van ladings in materiale.

Onder normale omstandighede bied alle materiale 'n mate van weerstand teen die vloei van ladings en daarom word warmte vrygestel in die proses.  Die korrekte ontwerp van 'n elektriese geleier sluit 'n raming in van die temperatuur waarteen die geleier verwag word om te werk sonder dat dit beskadig word, asook die verwagte hoeveelheid stroom wat dit gaan dra.  Die beweging van ladings veroorsaak ook 'n elektromagnetiese veld rondom die geleier wat 'n radiale meganiese drukkrag op die geleier uitoefen.  'n Geleier van 'n gegewe materiaal en volume (lengte x deursnee-oppervlak) het geen werklike beperking op die stroom wat dit sonder skade kan dra nie, solank die hitte wat deur die weerstandsverliese ontwikkel word verwyder word en die geleier die radiale kragte kan weerstaan.  Hierdie effek is veral krities in gedrukte stroombane, waar geleiers relatief klein is en die hitte wat sodoende ontwikkel word baie geredelik daartoe kan lei dat die bane smelt.

Nie-geleidende materiale laat nie ladings daarbinne beweeg nie en word isolatore genoem. 'n Materiaal wat 'n elektriese geleier is hoef nie noodwendig 'n termiese geleier te wees nie, alhoewel 'n metaal gewoonlik beide 'n elektriese- en termiese geleier kan wees.  Elektries geleidende materiale word gewoonlik geklassifiseer volgens hulle elektriese weerstand; wat wissel van baie hoog tot geen weerstand, dan is daar halfgeleiers, gewone metaalgeleiers asook supergeleiers.

## Sien ook 
*Geleibaarheid
Hidroksisien

duimnael|regs|300px|Hidroksisien
**Hidroksisien** is 'n kragtige antihistamien en is 'n piperasien-derivaat.  Dit word egter meesal gebruik vir angstoestande, pruritus (jeuk) en premedikasie vir narkose.
Kalmthout

**Kalmthout** is 'n Belgiese dorp en munisipaliteit in die noordweste van die Vlaamse provinsie Antwerpen, aan die grens met die Nederlandse provinsie Noord-Brabant. Die munisipale gebied het 'n oppervlakte van 59&nbsp;km² en sowat 18&nbsp;000 inwoners (2011).

Noordelik lê die natuurgebied die Kalmthoutse Heide.

## Eksterne skakels 
*  Die amptelike webwerf van die munisipaliteit
MSNP

**Mobile Status Notification Protocol** (MSNP, is nie 'n afkorting vir "Microsoft Network Protocol" soos algemeen aanvaar word nie) is die netwerkprotokol wat deur .NET Messenger Service vir MSN Messenger en ander Internet-gesels programmatuur soos Trillian en Windows Messenger gebruik word.

Met elke groot verandering wat aan die protokol gemaak word, word die weergawenommer met een vergroot. Die protokol is dus MSNP1, MSNP2, ens.
Microsoft het gedurende Oktober 2003 begin om alle programmatuur wat protokol weergawes laer as MSNP8 nie meer op die geselsnetwerk toe te laat nie.

## Geskiedenis 
### MSNP1
MSNP1 is nooit as 'n publieke protokol gebruik nie, maar eerder om die MSN Messenger 1 programmatuur mee te toets en ontwikkel.

### MSNP2 
Die weergawe se spesifikasies word in 1999 beskikbaar gemaak.

### MSNP3 
### MSNP4
### MSNP5 
### MSNP6
### MSNP7 
### MSNP8
'n Nuwe manier om kliënte en gebruikers te identifiseer, word in gebruik geneem. Die identifikasieproses maak nou gebruik van Microsoft Passport se veilige bedieners. Dit word die minimum vereiste vir programmatuur om aan MSN te verbind.

Die enigste weergawes van MSN Messenger wat hierdie weergawe van die protokol gebruik is MSN Messenger 4.7 tot 5.1.

MSNP8 ondersteun webkameras en spraakoordrag.

### MSNP9 
MSNP9 is gebruik in MSN Messenger 6. Ondersteuning vir D-tipe boodskappe word bygevoeg. D-tipe boodskappe word gebruik om prentjies, klank, gesiggies en ander lêers oor te dra.

### MSNP10 
Word bekendgestel in MSN Messenger 6.1. Daar is nie groot veranderinge nie, behalwe dat Microsoft se Hotmail-adresboeke gebruik kan word.

### MSNP11 
Bekendgestel in MSN Messenger 7.0

### MSNP12 
Bekendgestel in MSN Messenger 7.5.

### MSNP13 
Gebruik in Windows Live Messenger 8.0, MSNP13 bring baie veranderinge mee. Die kontaklys sinkronisasie word heeltemal verander, en programmatuur moet kontaklyste met 'n ander bediener sinkroniseer. Daarna moet die programmatuur die oorspronklike bediener kontak om statusinligting te verkry.

### MSNP14 
In hierdie weergawe word Yahoo! Messenger gebruik bygevoeg.

## Eksterne skakels 
*MSN Messenger 
*Windows Messenger
*MSN Messenger Protocol - Protokol dokumentasie
*MSNPiki - Protokol wiki
Ontwerpspatroon (rekenaarwetenskap)

'n **Ontwerpspatroon** identifiseer en isoleer die sleutelaspekte van algemene ontwerpsprobleme en verskaf algemene oplossings vir hierdie probleme binne die gegewe probleemdomein.

In die geval van objekgeoriënteerde programontwerp, verskaf ontwerpspatrone algemene abstraksies vir die skepping van herbruikbare objekgeoriënteerde ontwerpe.

Ontwerpspatrone identifiseer:
* Deelnemende klasse
* Konkrete instansies van hierdie klasse
* Die rolverdelings en interaksies tussen klasse en objekte
* Verdeling van verantwoordelikheid tussen klasse en objekte

## Oorsprong 
Die konsep van ontwerpspatrone is aanvanklik deur die argitek Christopher Alexander *et al* gepubliseer. Hy het die oplossings vir algemene ontwerpsprobleme in argitektuur en stadsbeplanning geïdentifiseer.

In 1987 het Kent Beck and Ward Cunningham begin eksperimenteer met die toepassing van ontwerpspatrone in programontwerp en het hulle bevindinge voorgedra by die OOPSLA-konverensie van daardie jaar.

Ontwerpspatrone het baie populêre byval begin vind na die publikasie van die boek **Design Patterns: Elements of reusable Object-Orientated Software** deur Erich Gamma, Richard Helm, Ralph Johnson en John Vlissides

## Verwysing 
* Gamma, Helm, Johnson, Vlissides. Design Patterns: Elements of reusable Object-Orientated Software. Addison-Wesley
Klasse

**Klasse** is die onderliggende bousteen in Objekgeoriënteerde programmering. Dit is die abstraksie van regte wêreld konsepte.
Daar moet egter duidelike verskil getref word tussen die klas en die konkrete instansie van die klas - die objekte.
**Klasse** kan as die bouplan vir objekte gesien word.
Stelt

duimnael|regs|250px|'n Franse posbode op stelte (Pays de Buch, in die vroeë jare van die 20ste eeu)
duimnael|regs|250px|Man en vrou op stelte.

**Stelte** is pale uit hout of metaal, wat al eeue lank deur mense gebruik word om hoog bo-oor die grond te kan staan. Hulle is dikwels van 'n trappie voorsien, waarop 'n mens met sy voete kan staan, of van rieme waarmee die stelte aan die bene vasgebind is. Stelte is gewoonlik tussen 20 en 75 sentimeter hoog, maar daar is ook hoër variante van tot by sewe of agt meter. Die wêreldrekord is met stelte van meer as tien meter opgestel. 

Naas 'n gewilde vermaak in sirkusse en by straatteateropvoerings word stelte orals ter wêreld as 'n nuttige hulpmiddel gebruik, byvoorbeeld in moerasgebiede. Ook geboue in oorstromingsgebiede, op strande en op onstabiele grond word dikwels op stelte opgerig, om skade deur water, golwe en aard- en sandbewegings te voorkom.

## Geskiedenis en gebruik 
Stelte is vermoedelik reeds in die Middeleeue vir vermaak gebruik, terwyl hulle in die Suid-Amerikaanse Andes-gebergte en in Asië as kinderspel gewild geraak het. Stelte het vir Franse stukadore en Marokkaanse en Kaliforniese vrugteplukkers as 'n nuttige werkgereedskap gedien. 

In verskillende kulture speel die dans op stelte 'n besondere rol. Een van die bekendste voorbeelde is die *bergers landais* in Frankryk. Oorspronklik was dit skaapwagters in die département Landes, wat vermoedelik sedert die 18de eeu met behulp van stelte wag oor hulle skape gehou het. Later is hierdie stelte by volksdanse en wedlope gebruik.

Die tradisie van steltloop het ook in ander Europese lande gebiede soos België, Noord-Spanje en Nederland ontwikkel. In Namur (Wallonië) vind sportwedstryde met steltlopers al sedert die 15de eeu plaas.

Steltloop speel ook in Afrikalande 'n belangrike rol, veral in Wes-Afrikaanse lande soos Togo, Benin, Mali, Ghana en Côte d'Ivoire (Ivoorkus). Daar is egter uiteenlopende gebruike en simbolieke. Die Dogon in Mali en mense in Togo beoefen steltloop net tydens bepaalde plegtighede; hier word stelte van tussen twee en vier meter gebruik.

## Eksterne skakels 
* Steltedans in Frankryk: Les Échassiers Landais, Mondial'Folk 2006, Plozévet, Bretagne - vir Realplayer-sagteware
Louis Trichardt, Limpopo

**Louis Trichardt** is 'n dorp in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit lê aan die voet van die Soutpansberg wat 'n vrugbare gebied is vir die verbouing van lietsjies, piesangs, veselperskes en neute. Dit is in Februarie 1899 gestig.

Louis Trichardt is vernoem na die Voortrekkerleier Louis Tregardt. Die amptelike naam is op 20 Junie 2003 verander na *Makhado*, maar dié verandering is in 2007 deur die appèlhof omgekeer toe beslis is dat daar nie voldoende konsultasie met die gemeenskap was nie. Die aanvanklike naamsverandering was nie net ongewild by Afrikaners nie, maar ook by die BaPedi en Shangaan, wat die eertydse Vendaleier, Makhado, as 'n onderdrukker beskou.

## Ligging en uitleg
Louis Trichardt is geleë op die N1 nasionale pad vanaf Gauteng na Zimbabwe, en die R524 roete wat uit die weste en ooste by onderskeidelik Rissik- en Songwozistrate aansluit. Die dorp is 100&nbsp;km noord van Polokwane (Pietersburg) en 100&nbsp;km suid van Musina (voorheen Messina), en reg suid van Hanglip, oftewel Songwezi, 'n prominente kop in die bergreeks. Verskeie strate dra die name van Boereleiers. Dit is opmerklik dat etlike daarvan vrymesselaars soos Piet Retief gedenk, en vrymesselary het in die ontstaansdae van die dorp inderdaad 'n sterk teenwoordigheid gehandhaaf. 

Gerard Moerdijk, argitek van onder meer die Voortrekkermonument, het die kerkgebou van die NG gemeente Louis Trichardt ontwerp. Dié gebou in die dorpsmidde is feitlik identies aan die ontwerp wat vir die kerkgebou van die NG gemeente Harare gebruik is. Ook in die dorpsmidde is die boomryke Voortrekkerplein en Fort Hendrina, 'n beweegbare yster-opslaanfort. Dit dateer uit die tyd van die Eerste Vryheidsoorlog, en is in die Tweede Vryheidsoorlog deur die Britte oorgeneem, toe dit deur onder meer Breaker Morant as Fort Edward benut is. 'n Inheemse boomreservaat lê aan die N1. Forestryweg aan die dorp se noordekant lei na die bosboustasie en Hanglipbos.

## Demografie 
In 2011 het die dorp en omliggende dele 'n bevolking van 25&nbsp;360 gehad, waarvan 5&nbsp;077 (20,0%) Blank was.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Louis Trichardt
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NG gemeente Louis Trichardt
* Albasinidam

## Eksterne skakels 
* Makhado nou weer Louis Trichardt, sê appèlhof  Beeld, 29 Maart 2007

## Bronnelys 
* Beeld, 15 September 2005 *Duur standbeeld loop deur onder vandale se verf*.

## Verwysings
Dún Laoghaire-Rathdown

**Dún Laoghaire-Rathdown** is 'n graafskap [*county*] en een van die plaaslike administratiewe gebiede in die Republiek Ierland. Die *county town *of administratiewe setel is Dún Laoghaire.

In 1994 is die voormalige Dublin graafskapsraad [*county council*] en die Dún Laoghaire plaaslike raad [*borough council*] ontbind. In die plek daarvan is drie nuwe plaaslike regering administratiewe areas geskep naamlik Dún Laoghaire-Rathdown, Suid-Dublin en Fingal elk met hul eie graafskapsraad.

Die naam Dún Laoghaire-Rathdown verwys na die twee dele wat kenmerkend is in die graafskap. Die nasionale pad N11 wat Wexford en Wicklow met Dublin verbind, is die nie-amptelike skeidslyn. Oos van die N11 is die kusgebied wat geskiedkundig die "borough" van Dún Laoghaire was. Wes van die N11 is die area tot teenaan die hange van die Dublinberge wat geskiedkundig deel was van die Rathdown-burgskap [*barony*].

Die graafskap is die tuiste van verskeie bekende persoonlikhede in die musiekwêreld soos Bono, Enya en Van Morrison. Bekende skrywers soos George Bernard Shaw, Samuel Beckett, James Joyce en John Millington Synge het in die graafskap gewoon. Die voormalige president van die Republiek Ierland, Eamonn De Valera, was 'n inwoner in die Blackrock area in die graafskap.

## Ekonomie 
Sandyford, geleë in die Rathdown-gedeelte van die graafskap, is 'n belangrike deel van die silikoonvallei van Ierland. Gevestig in die area is Microsoft se Europese hoofkwartier tesame met ander multinasionale maatskappye soos Vodafone en Hewlett-Packard. Groot werkgewers in ander areas in die graafskap sluit in farmaseutiese firmas soos Pfizer en GlaxoSmithKline, finansiële dienste soos Barclaycard, Eaglestar en Canada Life, asook elektroniese firmas soos Dell en Ericcson.

Die graafskap is 'n aantreklike werksplek vir hoogsgeskoolde werkers.

## Toerisme 
Die graafskap is baie toeganklik vir toeriste met twee hoë kwaliteit publieke vervoer sisteme wat die graafskap vanuit Dublin bedien. Die Dublin Area Rapid Transport (DART) voorstedelike trein bedien die kusdorpe in die graafskap met stasies in Booterstown, Blackrock, Monkstown, Dún Laoghaire, Glasthule, Glenegeary, Dalkey, Killiney en Shankill. Die LUAS moderne trem verbind St Stephen's Green in die stad met Milltown, Dundrum, Kilmacud en Sandyford in die graafskap.

Een van die bekendste landmerk geboue in die graafskap is die Dalkey Kasteel. Die Kasteel is omskep in 'n Erfenis-sentrum met uitstallings oor die vroeë Christen, Wiking en Britse periodes in die geskiedenis van die area. Die Kasteel was deel van die "Pale", of te wel die verdedigingsisteem van Dublin wat deur die Noormanne gebou is. Die uitdrukking "beyond the pale" verwys na die persepsie dat buite hierdie ring van kastele was die areas gekenmerk as barbaars en bandeloos.

## Eksterne skakels 
* Dún Laoghaire-Rathdown Graafskapsraad
* Dún Laoghaire-Rathdown Kamers van Koophandel
Neptunus (dubbelsinnig)

**Neptunus** kan na een van die volgende verwys:

* 'n Romeinse god, sien Neptunus (mitologie).
* 'n Planeet in ons sonnestelsel, sien Neptunus (planeet).

; Sien ook:
* Neptunus se ringe
* Neptunus se natuurlike satelliete
Osoon

**Osoon** (**O3**) is 'n reaktiewe allotroop van suurstof. 'n Osoonmolekuul is 'n polêre molekuul wat uit drie kovalentgebonde suurstofatome bestaan. Dit is 'n irriterende, giftige gas met 'n ligteblou kleur teen standaardtemperatuur en -druk. Dit word 'n donkerblou vloeistof onder -112&nbsp;°C en 'n donkerblou vastestof onder -193&nbsp;°C. 

## Atmosfeer 
Osoon kom in die osoonlaag in die boonste gedeelte van die stratosfeer van die aarde voor, wat laasgenoemde se natuurlike beskerming teen die son se ultravioletstraling (hoë energiestraling) is. Osoon in die stratosfeer is dus "goeie osoon" wat die son se ultravioletstraling absorbeer en sodoende die mense, diere en plante teen die hoë energiestraling beskerm. Die vorming van ozone in die stratosfeer is 'n fotochemiese proses. Suurstof neem energie op deur absorpsie van 'n foton en dissosieer:
::O_2 +h\nu \to O + O
'n Suurstofatoom reageer met 'n suurstof molekuul, maar hierdie reaksie vereis dat 'n derde molekuul M die oorskot aan energie kan wegdra 

::O_2 + O + M \to O_3 +M^{*}

Die ultraviolette straling van die son en suurstofatome kan osoon ook weer vernietig:
::O_3 +h\nu \to O + O_2
::O_3 + O \to 2O_2
200px|duimnael|links|Die osoongat bo Antarktika
'n Ewewigskonsentrasie van osoon sal so vorm, veral omdat die vernietiging nie baie vinnig verloop nie. Tydens die winter sal egter aan die pole die osoonkonsentrasie terugloop omdat daar lang tyd geen sonlig meer is nie, maar die terugloop is nie baie vinnig nie

Die aanwesigheid van freon uit spuitbusse en koelkaste in die atmosfeer het dit egter verander omdat chlooratome wat ontstaan deur fotodissosiasie van freon as 'n katalisator vir die afbraakproses optree. Dit veroorsaak die osoongat bo die pole.

Een stap is byvoorbeeld:
::CFCl_3 +h\nu \to CFCl_2+ Cl
:: Cl + O_3 \to ClO + O_2
Bo die pole is die temperatuur soms baie laag (190K) en die yskristalle in die atmosfeer versterk die katalitiese effekte.

Daar word ook osoon in die troposfeer aangetref. Maar anders is die osoon in die osoonlaag, is hierdie "slegte osoon" wat skadelik is vir asemhalende wesens. Die het 'n irriterende effek op die mens se neus, keel en oë, en beskadig longweefsel en plante.

## Verwysings 
## Bibliografie
*Archer, C.B. en M. Zunckel: Filling a global gap - SA's ozone research. In: Conserva, Departement van Omgewingsake. Deel 7, nr. 3, Mei/Junie 1992. ISSN 0258-3313
*Benadé, J.L.: Osoon - brose beskermer. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 5, nr. 3, Mei 1990. ISSN 0258-3313
Metaan

**Metaan** of **moerasgas** is die eenvoudigste vorm van 'n koolwaterstof, en die eerste in die reeks van die alkane. Dit is 'n gas (teen standaard temperatuur en druk) met die chemiese formule van CH4. Egte metaan is reukloos, maar in die praktyk word byprodukte gebruik om dit moontlik te maak om metaangaslekke betyds op te spoor.

## Chemie 
Metaan is 'n belangrike brandstof. As een molekule metaan verbrand word in die teenwoordigheid van suurstof word een molekule CO2 en twee molekules H2O (water) vrygestel: CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O

Behalwe verbranding is metaan nie baie reaktief nie. Dit reageer byvoorbeeld nie met sterk sure of basisse nie. Met 'n halogeen soos chloor is lig nodig om die chloormolekuul in twee radikale chlooratome te breek. Hierdie radikale tas 'n C-H binding aan:

: Cl_2 + h\nu \to 2Cl\bullet

Hierdie radikale tas 'n C-H binding van metaan aan:

: Cl\bullet + CH_4 \to HCl + \bullet CH_3

Die gevormde metielradikaal is baie reaktief en kan byvoorbeeld met 'n chloorradikaal reageer en metielchloried vorm:

: Cl\bullet  + \bullet CH_3 \to CH_3Cl

Soms kan dit nogtans ook met 'n ander metielradikaal reageer en 'n etaanmolekuul vorm:

:  2CH_3\bullet \to CH_3CH_3

Metaan kan ook met swaweltrioksied reageer en metielsulfonsuur vorm:

:CH_4(g) + SO_3(g) \rightarrow CH_3SO_3H

## Groenhuisgas 
Metaan is een van die gasse wat verantwoordelik is vir aardverwarming, en veroorsaak ongeveer 21 keer meer aardverwarming as koolstofdioksied (CO2) per volume, en dit is die rede waarom dit gewoonlik by groot aanlegte verbrand word eerder as om dit in die atmosfeer vry te stel.

## Bronne van metaangas 
* Vleilande
* Oseane en groot watermassas
* Diere ontlasting
* Natuurlike gas vrygestel tydens die ontginning van olie en steenkool
* Rysboerdery
* Vullishope
* Entiriese fermentasie
* Verbranding van biomassas

## Titaan 
Metaan is 'n belangrike komponent van die atmosfeer van Saturnus se maan Titaan en daar is op die oppervlakte mere wat uit metaan, etaan en stikstof bestaan. Die molfraksie van die gas in die atmosfeer is deur die Huygens gaschromatagraaf-massaspektrometer (GCMS) bepaal. Van 'n 32-146 km hoogte is dit op 'n uniforme 0,014 ± 0,0007 vasgestel. Nader aan die maan setroposfeer neem dit toe tot 0,049±0.00025 op 'n hoogte van 8&nbsp;km en dit bly so tot by die oppervlak. Teen 'n hoogte van 16-14 km is die meting dalk versteur deur 'n druppeltjie vloeibare (of vaste) metaan wat die GCMS bereik het. Op hierdie hoogte bestaan dalk 'n metaannewel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Mieliestronk

**Mieliestronk**, of **Dugeot se Mieliestronk** soos dit ook bekend staan, was 'n Afrikaanse webwerf wat ten doel gehad het om kinders met hul skooltake te help. Op Mieliestronk was inligting oor spesifieke onderwerpe op 'n ensiklopediese maar informele wyse aangebied. Mieliestronk poog egter ook om mense te help wat hul algemene kennis wil opskerp. Die webwerf bestaan sedert 2001 en is vroeër deurlopend uitgebrei, maar dit word reeds verskeie jare lank nie meer aangevul of bygewerk nie. Mieliestronk se materiaal was in een stadium ook te koop en het in verskeie pakkette voorgekom.

In Desember 2011 is 'n kontrak beklink waarkragtens Mieliestronk deur die Naspers-filiaal Media24: Weeklikse Tydskrifte by die oorspronklike webmeester,  G. (Ollie) Olwagen, oorgeneem is. Olwagen, wat 'n senior tydskrifjoernalis was tot met sy aftrede rondom die eeuwisseling, het die webwerf omstreeks 2001 begin en dit deur die jare op eie houtjie met weinig hulp opgebou tot waar dit mettertyd in skooltyd tot 44&nbsp;000 klikke per dag ontvang het (tot 153&nbsp;000 sogenaamde unieke besoeke per maand). 

Ondanks Mieliestronk se stagnasie en veranderde internetpatrone, het die webwerf se hoofbladsy in 2017 – in  "goeie skoolmaande" soos Februarie, Mei en Augustus – steeds nagenoeg of meer as 50 000 unieke besoeke per maand ontvang. Materiaal uit Mieliestronk is in verskeie skoolboeke opgeneem soos in die Platinum-reeks handboeke. Mieliestronk is sedert Junie 2023 nie meer op die internet beskikbaar nie.

(Mnr. Ollie Olwagen is op 23 Februarie 2025 oorlede).

## Sien ook 
* :Sjabloon:Mieliestronk
* Wikipedia:Lys van onderwerpe, 'n lys geïnspireer deur Mieliestronk se onderwerpe.
* My Fundi, ander voormalige aanlyn hulpbron.

## Eksterne skakel 
* https://web.archive.org/web/20230519030841/https://www.mieliestronk.com/  Wayback-masjien weergawe
Sum 41

**Sum 41** is 'n Juno-bekroonde Kanadese musiekgroep vanuit Ajax, Ontario. Die huidige lede is Deryck Whibley (voorsang, kitaar, klavier), Jason McCaslin (baskitaar, agtergrondsang), en Steve Jocz (tromme, agtergrondsang). Die lede het besluit om die groep "Sum 41" te noem omdat hulle dit 41 dae ná die begin van somer in 1996 gestig het. Sedert hulle 'n internasionale platekontrak met Island Records in 1999 onderteken het, het hulle reeds vyf studio-albums, twee regstreekse CDs, twee regstreekse DVDs en meer as tien enkelsnitte uitgereik. Hulle het al miljoene eksemplare wêreldwyd verkoop. Sedert 2006 het die groep al meer as 600 keer opgetree, en hulle is beroemd vir hul wêreldtoere wat gewoonlik langer as 'n jaar elk duur.

## Geskiedenis 
### Stigting en *Half Hour of Power* (1996 — 2000) 
Die lede van Sum 41 was aanvanklik tydens hul hoërskooljare in verskillende musiekgroepe. Hulle het by een van Hole se konserte ontmoet, 41 dae ná die begin van die somer van 1996. Volgens die webtuiste Supernova is die groep aanvanklik *Kaspir* genoem. Hulle het hul naam na Sum 41 verander om by 'n Supernova-konsert op 28 September 1996 op te tree. Stevo het aangevoer dat hulle as 'n NoFX cover-groep begin het. Die webtuiste meen ook dat die groep deur Greig Nori van Treble Charger ontdek is by 'n Supernova-konsert by die Operahuis in Toronto op 24 Februarie 1996. Die huidige baskitaarspeler, Cone McCaslin, het in 1999 by die groep aangesluit nadat die groep van verskeie ander baskitaarspelers ontslae geraak het. Hulle het baie jare saam musiek gemaak in die hoop dat hulle eendag 'n treffer sou hê.

Die groep het 'n videokamera saam met hulle gedra om hul mal optredes mee af te neem, insluitende een waar hulle 'n pizzeria met watergewere beroof en 'n dansie vir "Makes No Difference" voor 'n teater uitvoer. Beide gevalle kan op *Introduction to Destruction* en op sommige weergawes van die bonus-DVD *Does This Look Infected?* gesien word.

## Diskografie 
### Atljee-albums 
* *All Killer No Filler* (2001)
* *Does This Look Infected?* (2002)
* *Chuck* (2004)
* *Underclass Hero* (2007)
* *Screaming Bloody Murder* (2011)
* *13 Voices* (2016)
* *Order in Decline* (2019)
* *Heaven :x: Hell* (2024)

### EP's 
* *Half Hour of Power* (2000)
* *Chuck: Acoustic* (2005)

### Enkelsnitte 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
* Sum 41 se Myspace
* Sum 41 op Last.fm
Ajax, Ontario

**Ajax** (2011 bevolking: ongeveer 109&nbsp;600) is 'n stad wat in die Golden Horseshoe van suid-sentraal Ontario, die belangrikste nywerheidsgebied van Kanada, geleë is.
Pluto (dubbelsinnig)

**Pluto** kan moontlik na een van die volgende verwys:

* Pluto (dwergplaneet), 'n dwergplaneet in ons Sonnestelsel.
* Pluto (mitologie), die Romeinse god van die onderwêreld en heerser van die doderyk.
* Pluto (Okeanied), 'n dogter van Okeanos en een van die maats van Persefone.
* Pluto (moeder van Tantalos), die moeder van Tantalos en dogter van óf Kronos óf Zeus.
* Pluto (Disney), 'n karakter in Disney-animasierolprente.