open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Good King Wenceslas

duimnael|Illustrasie en musieknotasie vir *Good King Wenceslas* uit Henry Ramsden Bramley se *Hymns and Carols of Christmas* (1879)
***Good King Wenceslas*** is 'n tradisionele Engelse kerslied wat oor 'n Boheemse koning se liefdadigheid handel, maar - in teenstelling met die meeste ander kersliedjies - nie eksplisiet na die geboorte van Jesus Christus verwys nie. Die legende van "Goeie Koning Wenceslaus" het sy oorsprong in die lewe van Sint Wenceslaus I, hertog van Boheme (*Svatý Václav* in Tsjeggies, 907–935, en tans die beskermheilige van Tsjeggië), wat ondanks strawwe winterweer op 26 Desember, die dag waarop die fees van die Christelike martelaar Sint Stefanus gevier word, 'n reis onderneem het om aalmoese aan armes te gee. Sy skildknaap dreig om deur die koue oorweldig te word, maar volg uiteindelik die koning se voetspore, stap vir stap, deur die diep sneeu.

Die lied se lirieke is in 1853 deur die Engelse liedskrywer John Mason Neale (1818−1866) in samewerking met sy musiekredigeerder Thomas Helmore geskryf en nog in dieselfde jaar in *Carols for Christmastide* ("Kersfeesliedjies") gepubliseer. Neale se lirieke is getoonset met die melodie van 'n 13de eeuse lentelied, *Tempus adest floridum* ("Die blommetyd nader"), wat vir die eerste keer in 1582 in die Finse sangbundel *Piae Cantiones* verskyn het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Media
* *YouTube.com - Loreena McKennitt: Good King Wenceslas*
* *YouTube.com - Mediaeval Baebes: Good King Wenceslas*
* *YouTube.com - Jane Seymour and the Mormon Tabernacle Choir: Good King Wenceslas*
Willie Toweel

**Willie Michael Toweel** (6 April 1934 – 25 Desember 2017) was 'n Suid-Afrikaanse bokser wat 'n bronsmedalje by die Olimpiese Somerspele 1952 in Helsinki in die vlieggewigafdeling gewen het. Hy het ook Suid-Afrikaanse titels in vier ander gewigsafdelings gewen: kapok-, veer-, lig- en weltergewig. Hy was die broer van Vic Toweel, 'n voormalige wêreldkampioen.

## Bron 
* https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/bokslegende-sterf-op-kersdag-20171226(intekening benodig)
* Willie Toweel se boksrekord op *boxrec.com*
Wet van die drie fases

**Die wet van die drie fases** is 'n begrip in die filosofie.

Die wet word geformuleer deur Auguste Comte – 'n denker wie beskou word as die grondlegger van die sosiologie as 'n wetenskaplike dissipline. Die wet vorm in werklikheid 'n meer gedetailleerde ontwikkeling van die positiwistiese gedagtegoed van sy leermeerster Claude Henri de Rouvroy, (graaf van) Saint-Simon. Die wet gaan uit van die positiwistiese "wet van die vooruitgang", en het betrekking op die evolusie van die menslike denke. Dit verloop volgens Comte in drie fases:

1. Die teologiese stadium, waarin die verklaring vir verskynsel gesoek word in bonatuurlike kragte.

2. Die metafisiese stadium, waarin bonatuurlike verklarings vervang word deur abstrakte begrippe sodat Siel en Rede as verklaringsgrond oorbly, soos by Thomas Hobbes en Sigmund Freud.

3. Die positiewe stadium, waarin verskynsels verklaar word deur ander verskynsels. Mens gaan op soek na verhoudige tussen die verskynsels, wat mens dan in wette probeer te giet. Comte sien hierin n programmatieseverklaring vir die sosiologie as wetenskap.

Volgens Comte, bied hierdie wet bonop die basis vir 'n rangskikking van die wetenskappe. Die indeling berus dan op die beginsel van afnemende algemeenheid en toenemende ingewikkeldheid. Die eenvoudigste en mees abstrakte wetenskappe (die wiskunde is hier die voorbeeld by uitstek) bereik die eerste die positiewe stadium, gevolg deur wetenskappe wat in toenemende mate kompleks en konkreet is. Comte beskou die sosiologie om die rede as die sluitstuk van alle wetenskappe.

Hy word algemeen as die stigter van die positivisme beskou: 'n wetenskap wat 'n antwoord wil bied aan alle waarom-vrae (godsdienstig) en alle hoe-vrae (wetenskap) deur hierdie vrae aan mekaar gelyk te stel.

## Bron 
* Hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse Wikipedia
Honda CBR-reeks

Die **Honda CBR-modelle** is 'n reeks van Honda sportmotorfietse. Met die uitsondering van die enkelsilinder CBR125R, CBR150R, CBR250R en CBR300R, het alle CBR-motorfietse inlynenjins. Minder sportiewe/algemene modelle is deel van die CB-reeks.

Die reeks sluit in:

## Enkelsilinder 
* CBR125R (2004–hede)
* CBR150R (2002–hede)
* CBR250R (2011-2013; 2011-teenwoordig Japan / Maleisië)
* CBR300R (2015–hede)

## Inlyntweeling 
* CBR250RR (2017–hede)
* CBR400R (2013)
* CBR500R (2012–hede)

## Inlynvier 
* CBR250/250R/250RR (1986-1996)
* CBR400F/400R/400RR (1983-1994)
* CBR500F (1986-1993)
* CBR600F Hurricane/600F2/600F3/600F4/600F4i (1987-2006; nuwe CBR600F: 2011-2013)
* CBR600RR (2003–hede)
* CBR650F (2014–hede)
* CBR750F Hurricane, bekend in Japan as Super Aero (1987-1988)
* CBR900RR Fireblade (893 cc: 1992-1995; 919 cc: 1996-1999)
* CBR929RR Fireblade (2000-2001)
* CBR954RR Fireblade (2002-2003)
* CBR1000RR Fireblade (2004–hede)
* CBR1000F Hurricane (1987-1999/1996 verlede jaar in die VSA)
* CBR1100XX Super Blackbird (1996-2007)

## Eksterne skakels 
*  autoevolution.com/moto/honda/cbr/
*  www.astra-honda.com/cbrseries/
*  tydlyn van CBR1000RR geskiedenis
Uwe Gronostay

duimnael|Gronostay in 2005
**Uwe Gronostay** (25 Oktober 1939 – 29 November 2008) was 'n Duitse koordirigent en komponis.

Hy is in Hildesheim gebore en het grootgeword in Braunschweig. Hy was reeds op die ouderdom van 15 die orrelis van die *Jakobikirche*. Hy het kerkmusiek studeer in Bremen en was die kerkmusikant, orrelonderwyser en ook 'n vryskutwerknemer vir Radio Bremen. 

In 1972 is hy aangestel as direkteur van die RIAS Kammerchor. Hy was ook van 1982 tot 2002 die dirigent van die *Philharmonischer Chor Berlin*, en van 1987-98 die dirigent van die Nederlandse Kamerkoor in Amsterdam.

Hy was 'n professor in koorleiding in Frankfurt, en later van 1989 tot 2003 werksaam by die Hochschule der Künste in Berlyn.

## Eksterne skakels 
* 
* 
* "Chordirigent und Chorerzieher von Lui – Uwe Gronostay ist tot", Neue Musikzeitung-online, 2 Desember 2008
Matthias (HRR)

**Matthias** (* 14 Februarie 1557 in Wene, † 20 Maart 1619 in Wene) was 'n heerser uit die Huis van Habsburg wat in die ouderdom van 19 jaar stadhouder-generaal van die Nederlande geword het. Belangriker as dié amp was sy rol as aartshertog van Oostenryk; stadhouder in Oostenryk (*Österreich ob und unter der Enns*) vanaf 1595; regent in Hongarye (as Mátyás II) en Kroasië (as Matija II), Neder- en Opper-Oostenryk asook Morawië vanaf 1608; koning van Boheme (vanaf 1611); en - vanaf 1612 tot en met sy afsterwe in 1619 - keiser van die Heilige Romeinse Ryk. Sy leuse was *Concordia lumine maior* ("Eendrag is sterker as lig"). Ná sy troonbestyging het Matthias die keiserlike regeringsetel van Praag na Wene verskuif.

As stadhouder in Oostenryk het Matthias die Protestantse geloof met 'n reeks teenreformasies teruggedring en opstande van boere neergeslaan. Vanaf 1599 het hy binne die Huis van Habsburg 'n leidende rol in die opposisie teen sy broer Rudolf II, keiser van die HRR. Danksy die steun van die aartshertoë het Matthias daarin geslaag om as koning van Hongarye, Morawië, Boheme en Silesië gekroon te word. Rudolf was ongewild en het aan depressie gely sodat hy as ongeskik vir enige politieke amp geag is. Ook het hy, net soos Matthias, kinderloos gebly.

Ná Rudolf se afsterwe in 1612 in Praag is Matthias as keiser van die Heilige Romeinse Ryk gekroon. Die broedertwis het sy politieke invloed egter steeds verswak. Belangrike politieke besluite is toenemend deur sy raadgewer Melchior Khlesl, biskop van Wene, geneem. Weens die gebrek aan 'n erfgenaam is Matthias se neef Ferdinand II as troonopvolger benoem. Matthias het sy invloed laat geld om Ferdinand, 'n felle aanhanger van die Rooms-Katolieke geloof, in 1617 as koning van Boheme te laat kroon - 'n land waar destyds sowat 90 persent van die bevolking Protestantse gelowe aanvaar het. Khlesl, wat 'n vreedsame politieke skikking in die stryd met die Protestantse Boheemse state probeer bereik het, is deur Ferdinand van sy amp onthef.

Matthias en Ferdinand het Rudolf II se beleid van religieuse verdraagsaamheid in Boheme laat vaar. Reeds een jaar ná Ferdinand se kroning het die Boheemse state met die sogenaamde Tweede Praagse Defenestrasie in opstand teen die keiserlike bewind gekom. Die konflik het uiteindelik uitgebrei tot een van die mees verwoestende Europese oorloë, die Dertigjarige Oorlog tussen 1618 en 1648, wat hoofsaaklik op Duitse bodem uitgeveg is.

## Verwysings
Howard Webster Byers

**Howard Webster Byers** (25 Desember 1856 &#x2013; 24 Maart 1928) was 'n Amerikaanse prokureur en politikus.

Hy is gebore in Woodstock, Richland County, Wisconsin, Byers het saam met sy ouers na Hancock County, Iowa verhuis. Byers het die publieke skole in Wisconsin en Iowa bygewoon. Byers het die regte gestudeer en is toegelaat tot die Iowa balie in 1888. Hy het 'n regspraktyk gehad in Harlan, Iowa. Vanaf 1894 tot 1898 en van 1900 tot 1902, het Byers in die Iowa Huis van Verteenwoordigers gedien en was 'n Republikein. Hy het ook gedien as spreker van die huis. Vanaf 1907 tot 1909, het Byers gedien as Iowa se Prokureur-Generaal. Hy het verhuis na Des Moines, Iowa. Byers het gesterf in 'n hospitaal in Des Moines, Iowa.

## Verwysings
Suyolcuzade Mustafa Eyyubi

regs|duimnael|'n ongedateerde kit'a met een lyn wat geskryf is in Thuluth en twee lyne in Naskh
**Suyolcuzade Mustafa Eyyubi** (1619?, Istanbul - 1686) was 'n Ottomaanse kalligraaf. Hy het kalligrafie geleer van Dede en Derviş Ali. Sommige van sy bekendste studente is Cabizade Abdullah, Hâfiz Osman en Hocazade Mehmed.

Van ongeveer vyftig ''Qur'an* en eenhonderd *An'am-i Sharif'' geskryf deur hom, is daar net 'n paar wat vandag beskikbaar is.

## Verwysings
Hannover CL.III

Die **Hannover CL.III** is 'n Duitse dubbeldekker, tweesitplek vegvliegtuig wat as 'n veeldoelige vliegtuig gebruik was tydens die Eerste Wêreldoorlog. Die *Hannover CL.III* is 'n verbetering van die *Hannover CL.II*. Dit was toegerus met 'n 160 perdekrag *Mercedes D.III* motor en oorhangende rolroere. Daar was slegs agt ''CL.III's* gebou omrede die *Mercedes*-motor voorkeur gekry het vir eensitplek vegvliegtuie en res van die *CLIII's* was toegerus met die 180 perdekrag *Argus As.III* motor. Gevolglik het die vliegtuig nou as die *CL.IIIa* bekend gestaan. Daar was 537 van die *CL.IIIa's* gebou.

Die *Hannover''-reeks was goeie vliegtuie en hoogs beweeglik, was baie robuust en kon baie vyandelike vuur absorbeer. Hulle klim vermoë was nie nie buitegewoon nie maar hulle het 'n hoë perasionele hoogte gehad. Dit het van die vliegtuie uitstekende vegter begeleiers gemaak. Hulle ook ewe maklik op lae hoogtes gebruik word en was later as grondvegters gebruik.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004,
Nizaam Carr

**Nizaam Carr** (gebore 4 April 1991 te Kaapstad) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat op flank speel vir die  in Superrugby en vir die Westelike Provinsie in die Curriebeker. Hy is bekend vir sy atletiese en aansluitingspel.

## Persoonlike lewe 
Carr het in Mitchells Plein grootgeword en skoolgegaan te West End Primary, voor sy pa na Rondebosch-Oos verhuis het, waar hy steeds saam met sy familie woon.

## Loopbaan 
Carr het skoolgegaan by Bishops en vir hul Eerste XV gespeel in 2008 en 2009. Carr het sy weg deur die junior geledere van die Westelike Provinsie gebaan, Cravenweek gespeel in 2009 en daarna die seniorspan gehaal in 2011 met sy debuut teen die Goue Leeus.

'n Paar onindrukwekkende vertonings in die WP-trui het op een of ander manier hom opgeroep vir die Stormers Superrugbyspan vir die 2012 seisoen. Hy het in 7 wedstryde gespeel voor 'n ernstige kniebesering sy jaar beëindig het. Hy was egter spoedig terug gedurende 2013 en het 14 keer vir die Stormers uitgedraf en ook gehelp dat die Westelike Provinsie die eindstryd van die Curriebeker bereik.

Carr het die 2014 Superrugbyseisoen op die bank begin, maar 'n besering deur Siya Kolisi gelei, het hom die beginplek in die nommer 6-trui besorg in die finale 11 wedstryde van die  se veldtog. Hy het teruggekeer na sy voorkeur nommer 8-posisie tydens die 2014 Curriebeker Premierafdeling, met sy span wat die seisoen as kampioene afsluit.

Op 30 Oktober 2017 het Carr 'n 3-maande kontrak geteken om aan te sluit by die Engelse Premierligaspan, die Wasps.

## Springbok 
In Oktober 2014 is hy opgeroep vir die Springbokke vir hul einde-van-die-jaar-rugbytoetse. Op 22 November het hy sy Springbok-toetsdebuut teen Italië gemaak.

## Verwysings
Andries Coetzee

'''Andries 'Boeboes' Coetzee''' (gebore 1 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler. Hy kan in verskeie posisies in die agterlyn funksioneer. Hy verteenwoordig die  in die Curriebeker-reeks en die  in Superrugby.

## Eksterne skakels 
*
* Andries Coetzee by itsrugby.co.uk
Hannover CL.II

Die **Hannover CL.II** is 'n Duitse dubbeldekker, tweesitplek vegvliegtuig wat as 'n veeldoelige vliegtuig gebruik was tydens die Eerste Wêreldoorlog.

Vroeg in 1917 het die Duitse Lugministrie 'n spesifikasie uitgereik vir 'n nuwe kategorie vliegtuig: die CL kategorie. Dit spesifiseer 'n tweesitplek vliegtuig wat nie meer as 750 kg mag weeg nie. Die eerste prototipe deur *Hannoversche Waggonfabrik* ontwikkel was vir 'n ontwerp deur Hermann Dorner wat die *CL.II* genoem is. Die ontwerp was vir 'n klein, kompakte dubbeldekker met 'n 180 perdekrag Argus As.III motor. Die stertvin en hoogteroer was 'n unieke ontwerp: die hoogteroer het twee vlerke gehad. Die produksie modelle se onderste vlerk het groter dihedrale hoek (dit is die hoek van die vlerk met romp) gehad en die boonste gedeelte van die stertvin was meer gerond.

Daar was 439 ''CL.II's* vervaardig; dit is onseker of die *CL.II's* vervaardig deur L.F.G. hierby ingereken is. Hulle was die *CL.IIa* genoem. Die *CL.II's'' is in Desember 1917 in diens gestel. Hulle was toegerus met een Spandau masjiengeweer, voor in die middel en ook 'n Parabellum masjiengeweer op 'n ring wat die verkenner kon gebruik. Omrede die boonste vlerk na aan die romp was het die vlieënier uitstekende sig gehad. Die unieke rigtingroer konfigurasie het aan die verkenner 'n beter as normale lyn van vuur gegee.

Die *Hannover CL.III* het die *Hannover CL.II* opgevolg.

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004,
Gemeenskaplike Monetêre Gebied

duimnael|Lidlande van die Gemeenskaplike Monetêre Gebied
duimnael|'n Euler-diagram van Afrika se interregeringsorganisasies

Die **Gemeenskaplike Monetêre Gebied**, kort **GMG** (Engels: *Common Monetary Area*, *CMA*), is 'n monetêre unie tussen die Suider-Afrikaanse lande Lesotho, Namibië, Suid-Afrika en Eswatini. In hierdie vier lande is die Suid-Afrikaanse rand 'n wettige betaalmiddel, hoewel Lesotho (Loti), Namibië (Dollar) en Eswatini (Lilangeni) ook hul eie betaalmiddels gebruik. Hulle word egter gelykgestel aan die rand met een-tot-een-wisselkoerse, en daar is geen onmiddellike vooruitsig vir verandering nie. Buitelandse valuta-regulasies en monetêre beleid regdeur die GMG word basies deur die Suid-Afrikaanse Reserwebank besluit, met baie beperkte grade van vryheid vir die kleiner lidlande. Die Gemeenskaplike Monetêre Gebied se amptelike taal is Engels.

## Geskiedenis 
Die Gemeenskaplike Monetêre Gebied het in Julie 1986 in werking getree en het sy oorsprong in die Rand Monetêre Gebied (RMG), wat in Desember 1974 deur Suid-Afrika, Lesotho en Eswatini gestig is. Die RMG is in Februarie 1992 deur die hedendaagse GMG vervang nadat Namibië amptelik aangesluit het.

## Lidlande 
## Sien ook 
* Suider-Afrikaanse Doeane-unie
* Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap

## Verwysings
Monte Águila (Chili)

**Monte Águila** is 'n Chileense dorp in die Biobío-streek, in die gemeente Cabrero, 5 kilometer suid van die stad met dieselfde naam. Dit was die eindpunt van die afgebreekte spoorweg Monte Águila–Polcura. Monte Águila het 'n bevolking van 6&nbsp;574 in 2017 gehad.

## Galery 

Lêer:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg| Hoof plein. 
Lêer:Bomberos monte aguila.jpg| Brandweerstasie. 
Lêer:Img-estadio.jpg| Sokkerstadion. 
Lêer:Entrada x yumbel.jpg| Toegang vanaf Yumbel. 
Lêer:Carros abandonados mte aguila.jpg| Spoorwegmasjinerie in onbruik, in die stasie van die stad. 

## Verwysings
Vincent Koch

**Vincent Koch** (gebore 13 Maart 1990 in Empangeni) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat tans op stut speel vir Saracens in die Engelse Premierskap.

Sy gereëlde posisie is op stut, en hy het voorheen vir die Blou Bulle en die Pumas in die Curriebekerkompetisie gespeel. Hy het ook reeds vyftien keer in 'n Springboktrui opgedraf vir 'n toetswedstryd. Hy het ook tydens die rugbywêreldbekertoernooie in 2019 en 2023 vir Suid-Afrika se wenspan uitgedraf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Aviatik (Berg) D.I

Die **Aviatik D.I** is 'n Oostenrykse dubbeldekker, enkelsitplek vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit is ook die eerste vliegtuig van Oostenryk wat vir die oorlog ontwerp en gebou is. Die ontwerper, Julius von Berg, se eerste prototipe, 30.14, het reeds in 1916 sy nooiensvlug voltooi. Sy prototipe 30.21 was in Januarie 1917 sy nooiensvlug voltooi het het die basis gevorm waaruit die *Aviatik D.I* ontwikkel is. Die produksie eenhede het min van die prototipe verskil. Daar was aanvanklik bestellings geplaas met ses vervaardigers: Aviatik (reeks 38), Lloyd (reeks 348), W.K.F. (reeks 84), M.A.G. (reeks 92) Thöne und Fiala (reeks 101) en Lohner (reeks 115). Daar was ongeveer 700 eenhede van die vliegtuig vervaardig alhoewel die bestellings vir meer as 2,000 was. 

Aanvanklik was die vliegtuig aangedryf deur die 200 of 210 perdekrag *Austro-Daimler*-motor, latere modelle was toegerus met die 185 of 225 perdekrag weergawes van dieselfde verskaffer. Toe die vliegtuig in diens gestel was het dit vlieëniers dit nie vertrou nie omrede die motors geneig het om te oorverhit.

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004,
Universiteit van Washington

Die **Universiteit van Washington** (Engels: *University of Washington*) is 'n universiteit geleë in Seattle, Washington, Verenigde State.

Dit is in 1861 gestig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  UW se webtuiste
Suider-Afrikaanse Doeane-unie

duimnael|Lidlande van die Suider-Afrikaanse Doeane-unie
duimnael|'n Euler-diagram van Afrika se interregeringsorganisasies

Die **Suider-Afrikaanse Doeane-unie**, kort **SADU** (Engels: *Southern African Customs Union*, *SACU*), is 'n doeane-unie tussen die Suider-Afrikaanse lande Botswana, Lesotho, Namibië, Suid-Afrika en eSwatini. Dit is in 1910 gestig en die hoofkantoor is in die Namibiese hoofstad Windhoek geleë. Die Suider-Afrikaanse Doeane-unie se amptelike taal is Engels.

## Geskiedenis 
Die Suider-Afrikaanse Doeane-unie is die wêreld se oudste doeane-unie wat nog bestaan. Dit is in 1910 deur 'n doeane-unie-ooreenkoms tussen die destydse Unie van Suid-Afrika asook die Hoëkommissarisgebiede Brits-Betsjoeanaland, Basoetoland en Swaziland opgerig. Nadat hierdie gebiede hul onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk bereik het, is die ooreenkoms hersien en, op 11 Desember 1969, met die ondertekening deur Suid-Afrika, Botswana, Lesotho en Swaziland as die SADU herbekendgestel. Die hersiende doeane-unie het amptelik op 1 Maart 1970 in werking getree. Na Namibië se onafhanklikheid van Suid-Afrika in 1990, het dié land die vyfde lidland van die SADU geword. Histories is die SADU met die ooreenkomste van 1910 en 1969 deur Suid-Afrika geadministreer. Die doeane-unie het pligte op plaaslike produksie en doeaneregte ingesamel op lede se invoere van buite die SADU.

Terwyl die Suider-Afrikaanse Doeane-unie op 1 Julie 2006 'n vryhandelsooreenkoms met die Europese Vryhandelsvereniging onderteken het, is die onderhandelinge met die Verenigde State gestaak (soos op 8 Januarie 2008).

## Lidlande 
## Sien ook 
* Gemeenskaplike Monetêre Gebied
* Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Ducats

**Ducats** is 'n swart woonbuurt noord van Oos-Londen, in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Lizo Gqoboka

**Lizo Pumzile Gqoboka** (gebore 24 Maart 1990 op Tabankulu) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat op stut speel vir die Bulls in die Superrugbykompetisie. Sy gereëlde posisie is stut. Alhoewel hy sedert 2016 reeds in verskeie toetsspanne ingesluit is, het hy nog nie in 'n Springboktrui opgedraf in 'n toetswedstryd nie.

## Eksterne skakels 
* 
* itsrugby.co.uk spelerprofiel – Lizo Gqoboka
Kutupu

**Kutupu** is 'n landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
Ncalukeni

**Ncalukeni** is 'n nedersetting geleë noord van Oos-Londen in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Dit val onder die Groot Kei Plaaslike Munisipaliteit.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Etrich Taube

Die **Etrich Taube** (Duif) is 'n Duitsland monovlerk vliegtuig wat ook as vegvliegtuig en bomwerper gebruik is toe die Eerste Wêreldoorlog uitgebreek het. Die vliegtuig het sy nooiensvlug in Julie 1910 voltooi. Die ontwerper van die *Taube*, Igo Etrich, het reeds op 20 Julie 1909 sy eerste nooiensvlug aangepak en suksesvol voltooi met 'n ander ontwerp. Later in 1910 het Etrich vervaardigings lisensies met Lohner van Oostenryk en Rumpler van Duitsland onderhandel. Rumpler het die meeste van die vliegtuie vervaardig tot die uitbreek van die oorlog.

## Eerste Wêreldoorlog 
Toe die oorlog uitbreek op 4 Augustus 1914 was die *Taube* reeds in gebruik deur die lugmagte van die Italië, Duitsland en Oostenryk-Hongarye. Dit was merendeels gebruik vir verkennning en opleiding; baie van Duitsland se latere bobaasvlieëniers het leer vlieg met die *Taube*. ''Taube's'' in privaat besit was opgekomandeer vir militêre gebruik en 'n grootskaalse produksie program was begin.

Op daardie stadium het dr. Etrich sy kopieregte van die ontwerp opgegee en eenhede was gebou in Duitsland deur Albatros, D.F.W., Gotha, Halberstadt, Jeannin, Kondor, Krieger, L.V.G., Lübeck-Travemünde en Rumpler se fabrieke. Dr. Etrich het kragte saamgesnoer met Gottfried Krüger vroeg in 1914 om die maatskappy *Brandenburgische Flugzeufwerke G.m.b.H.* te stig. Daar was ongeveer 500 ''Taube's* in Duitsland gebou; daardie deur D.F.W. en Jeannin het bekend gestaan as *Stahltauben'' omrede hulle raamwerk van staal vervaardig was.

'n Verskeidenheid motors is gebruik vir die Duits vervaardigede eenhede; hulle kapasiteit het gewissel van 70 tot 120 perdekrag. Die gewildste motors was die *Mercedes*-motor 100 perdekrag en die *Argus*-motor van 120 perdekrag.

Die twee weergawes in die Oostenryk-Hongaarse lugmag was gebou deur Lohner; die A.I was toegerus met die Austro-Daimler motor van 85 perdekrag met oorhoofse verkoeler en die A.II met die Austro-Daimler motor van 120 perdekrag met verkoeler voor.

In Augustus 1914 het *Taube* reeds waarde toegevoeg; tydens 'n verkenningstog het die Duitsers die Russiese gewaar in hulle opmars wat gelei het tot die Slag van Tannenberg. Later in dieselfe maand het Luit. von Hiddesen die *Taube* gebruik om klein bommetjies op Parys te laat val.

Die *Taube* was 'n stabiele vliegtuig met positiewe vlieg kenmerke; dit was reeds vier jaar oud toe die oorlog uitgebreek het en tog was sy vermoë nie te sleg nie. Dit het egter beperkinge gehad ten opsigte van hantering en kon geen wapens dra nie; daar was geen voorsiening daarvoor gemaak nie. Die vlieëniers het opmekaar geskiet met rewolwers of gewere. Dit was verouderd teen die lente van 1915, onttrek vanaf die front en was nog slegs vir 'n kort tydperk vir opleiding gebruik.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004,
João Maria Maneira

**João Maria Prates Lopes Santos Maneira** of net **João Maria Maneira** (gebore op 13 September 1995) ’n portugees akteur.
Jan Hendrik Frederik Eduard Rudolf Cladius Gey van Pittius

**Jan Hendrik Frederik Eduard Rudolf Cladius Gey van Pittius** (1879 – 1931) was 'n regter van die Hooggeregshof van Transvaal. Hy is in Ventersdorp gebore en ontvang sy opleiding in Pretoria. Hy verwerf sy doktorsgraad in die regte in 1906 aan die Universiteit van Leyden. Hy word in Brittanje tot die balie toegelaat en hy begin praktiseer in 1907 in Pretoria. In 1926 word hy aangestel as 'n regter. Saam met Carl Jeppe het hy *Statute law of the Transvaal*, 1839–1910 (4 dle., Pretoria, 1910–'11) gepubliseer. Hy is 1931 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Maurice van Essche

**Maurice van Essche** (1906 – 1977) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar. Hy is op 4 Oktober 1906 in Antwerpen, België, gebore. Hy studeer in Parys onder Henri Matisse.

In 1939 word hy deur die Belgiese regering na die Kongo gestuur om daar studies van die stamme te skilder. Hy het oral in Europa uitstallings gehou. In 1943 aanvaar hy 'n pos as lektor in Skone Kunste aan die Witwatersrandse Tegniese Kollege.

In 1946 verhuis hy na Kaapstad. In 1952 word hy aangestel as senior lektor in die Skone Kunste aan die Michaelis-skool aan die Universiteit van Kaapstad. Daarna het hy sy werke gereeld op die Biennale-uitstalling, Venesië en ander belangrike uitstallings vertoon. Hy het later na Thonon, Frankryk, geëmigreer waar hy op 12 Junie 1977 oorlede is.

## Bron 
* Green, Eldred: Maurice van Essche - painter. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 5, nr. 3, Januarie 1956
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Jacob van Deventer

Sir luitenant-generaal **Louis Jacob van Deventer** (18 Julie 1877 – 17 Augustus 1922) was 'n Suid-Afrikaanse militêre bevelvoerder. Hy is in 1877 in Ficksburg gebore. Hy het in die Tweede Vryheidsoorlog geveg en het as 'n kommandant, tweede-in-bevel onder generaal Jan Smuts, 'n prominente rol met sy beroemde inval van die Kaapkolonie gespeel. Later het hy by die Unie-Verdedigingsmag aangesluit en was die opperbevelvoerder in die Oos-Afrika-veldtog van 1917 tot 1918. Hy is op 27 Augustus 1922 in Pretoria oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Hendrik Stephanus van Zyl

**Hendrik Stephanus van Zyl** (27 Januarie 1876 – 1955) was Regter-president van die Kaap. Hy is in 1976 naby Clanwilliam gebore. Hy is op 13 jarige ouderdom skool toe en studeer later op Stellenbosch. Hy aanvaar diens by die Kaapse Staatsdiens. Hy toon belangstelling in politiek en gaan na Cambridge waar hy ten spyte van sy Boeregesinde sienswyse president van die Cambridge-unie word. In 1903 word hy tot die balie toegelaat en in 1908 word hy adviseur van die Nasionale Konvensie. In 1920 word hy regter van die Kaapse Provinsiale Afdeling. In 1935 word hy aangestel as Regter-President. Hy is in 1955 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.

## Verwysings
Willem Jacobus Viljoen

Dr. **Willem Jacobus Viljoen** (1869 – 1929) was 'n Suid-Afrikaanse opvoedkundige en pioneer van die Afrikaanse Taal. Hy is in 1869 op Richmond gebore. Hy ontvang opleiding in Suid-Afrika, aan die Universiteit van Leiden en in Straatsburg, waar hy 'n tesis geskryf het oor die oorsprong van die Afrikaanse taal. In 1894 word hy aangestel as professor in Moderne Tale aan die Victoria-Kollege, tans die Universiteit van Stellenbosch waar hy bly tot in 1910. Vanaf 1897 was hy een van die vernaamste leiers van die Afrikaanse Taalbond en het hy daartoe bygedra om die spelling van Hollands in Suid-Afrika te vereenvoudig. Hy was saam met Hubertus Elffers mederedakteur van 'n Engels-Hollandse en Hollands-Engelse woordeboek.

in 1910 word hy die Direkteur van Onderwys van die Oranje-Vrystaat gevolg deur 'n soortgelyke aanstelling in 1918 in die Kaapprovinsie. Hy word ook vise-kanselier van die Universiteit van Suid-Afrika aangestel. Die volgende jaar word hy voorsitter van die Naturelle-onderwyskommissie. Hy is in 1929 oorlede.

## Werke 
*  *Beiträge zur Geschichte der Cap-Holländischen Sprache*, 1896, (tesis) https://www.dbnl.org/arch/vilj003beit01_01/pag/vilj003beit01_01.pdf

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Showmax

**Showmax** is 'n video-op-aanvraag-diens wat in Suid-Afrika beskikbaar is. Dit laat gebruikers toe om rolprente en ander programme op hulle eie tyd op 'n mobiele toestel of rekenaar te kyk. Dit bied ook talle Afrikaanse programme en rolprente.

Die diens is op 19 Augustus 2015 geloods. Showmax is 'n filiaal van Naspers.

## Inhoud 
In Afrika bestaan die Showmax-katalogus uit Hollywood-, Britse, Keniaanse en Suid-Afrikaanse inhoud. Buite Afrika bestaan die Showmax-katalogus uit kykNET International, M-Net en Via-inhoud wat hoofsaaklik gerig is op 'n Afrikaanssprekende gehoor.

In Pole, bied Showmax plaaslike programme en films, insluitende politieke satire en titels deur Poolse regisseurs.

Showmax het inhoud in Engels, Afrikaans, IsiZulu, Sepedi, Tswana, Sesotho, Xhosa en Pools.

## Showmax oorspronklike inhoud 
### Tali's Wedding Diary 
Op 13 Junie 2017, het Showmax aankondig die verfilming van sy eerste oorspronklike reeks “Tali's Wedding Diary”, 'n spotdokumentêr met Julia Anastasopoulos, het begin. 

Op 16 November 2017 het Showmax 'n voorskou vir Tali's Wedding Diary vrygestel. Dit was aangekondig dat dit op 14 Desember 2017 op Showmax beskikbaar sal wees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
Tsatane

**Tsatane** is 'n landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
Glenbervie, Nieu-Seeland

**Glenbervie** is 'n nedersetting in Northland, Nieu-Seeland. Die stad van Whangarei lê in die suide, en die plekke van Kiripaka en Ngunguru na die noordooste. Die Glenbervie Bos is noord van die nedersetting. 

## Onderwys 
Glenbervie Skool is 'n mededingende bydraende laerskool (1-6 jaar oud) met 'n *decile rating* van 7 en 'n rol van 231.  Die skool is gestig in 1893. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Glenbervie Bos - Berg Fiets Spore
* Glenbervie Skool webwerf
Carla Juri

**Carla Juri** (gebore 2 Januarie 1985) is 'n Switserse aktrise. 

## Geselekteerde filmografie 
### Film 
### Televisie 
## Toekennings 
* 2011: Schwiezer Filmpreis vir beste ondersteunende aktrise, vir de rol van Esther Grüter in 180°.
* 2012: Schwiezer Filmpreis vir beste voorste aktrise, vir de rol van Annemarie Geiser in Eine wen iig, dr Dällebach Kari.
* 2013: Shooting Stars Award - Europe's Best Young Actors.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030

Die 24ste **FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi** (Engels: *FIFA World Cup*) sal van 13 Junie tot 21 Julie 2030 in Argentinië, Marokko, Paraguay, Portugal, Spanje en Uruguay beslis word. Soos die 2026-toernooi sal dit deur 48 nasionale sokkerspanne uitgespook word, insluitend dié van die gasheerlande. Dit sal presies 100 jaar ná die eerste FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930 in Montevideo, Uruguay, gehou word.

duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding sal word
Vir die eerste keer sal drie lande van twee vastelande die toernooi aanbied, met Spanje, Portugal en Marokko as gashere. Daarbenewens sal Argentinië, Paraguay en Uruguay ter herdenking van die eerste toernooi in 1930 in Uruguay een openingswedstryd elk aanbied. Die eerste wedstryd, saam met 'n spesiale eeufeesviering, sal op die Estadio Centenario in Montevideo, Uruguay, gehou word. Die tweede en derde wedstryde sal onderskeidelik in Argentinië en Paraguay gehou word, waarna die toernooi na Spanje, Marokko en Portugal sal verskuif. 

Dit sal die eerste toernooi wees wat in Noord-Afrika aangebied word en die eerste in Afrika ná die 2010-toernooi in Suid-Afrika, ná die 2014-toernooi in Brasilië die eerste in Suid-Amerika, asook ná die 2018-toernooi in Rusland die eerste in Europa. Daarbenewens sal dit die eerste toernooi ooit in Marokko, Paraguay en Portugal wees, ná die heel eerste 1930-toernooi die tweede in Uruguay, ná die 1978-toernooi die eerste in Argentinië en ná die 1982-toernooi die eerste in Spanje.

## Toewysing 
FIFA het die bodproses in 2022 begin. Aangesien die 2022-toernooi in Katar en die 2026-toernooi in Kanada, Meksiko en die Verenigde State aangebied word, was AFC- en CONCACAF-lede nie verkiesbaar vir die 2030-toernooi nie.

Op 11 Desember 2024 het FIFA bevestig dat Spanje, Portugal en Marokko die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030 gesamentlik sal aanbied. Dié besluit is tydens 'n buitengewone FIFA-kongresvergadering aangekondig, waar die gashere vir beide die 2030- en 2034-toernooie ná 'n stemming gefinaliseer is.

Die stemming het as volg verloop:

## Kwalifisering 
### Kwalifiserende spanne 
Die volgende span het vir die finale toernooi gekwalifiseer (soos op 11 Desember 2024):

duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:

## Stadions 
Voor die afsluiting van die bodboek op 31 Julie 2024 het die Koninklike Spaanse Sokkerfederasie sy elf voorgestelde stadions in nege stede benoem. Dié beheerliggaam het ook twee bykomende stadions voorgestel, naamlik Nou Mestalla in Valencia en Balaídos in Vigo, maar dié twee stadions oorskry dalk FIFA se maksimum twintig stadions. Die lys gasheerstede is twaalf dae later gefinaliseer. Dit sluit ses stadions in ses stede dwarsdeur Marokko, drie stadions in twee Portugese stede en elf stadions in nege Spaanse stede in; altesaam twintig stadions in 17 stede.

Drie Suid-Amerikaanse stede is ook in die bodboek benoem vir eeufeeswedstryde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Prapimporn Karnchanda

**Prapimporn Karnchanda** (Thai: ประพิมพ์พร กาญจันดา) is 'n Thai aktrise. Sy is veral bekend vir haar rol as Chenne in 

## Filmografie 
* *Night Falcon*
* *Bat Hunter*, 2006 as Pim
* *Blood Monkey*, 2007 as Chenne
* *The King Cobra*, 2008 as Ying Narinthorn
* ''*, 2008 as Daw Khin Kyi
* *Boy Golden'', 2013 as Nanette

## Verwysings
Ludwig Kurtze von Veltheim

**Ludwig Kurtze von Veltheim** (1857 – 1930) was 'n Duitse avonturier. Hy is 1857 in die Hartzberge gebore. As matroos voer hy 'n avontuurlistige bestaan in die Verre-Ooste, Australië en Suid-Amerika. Hy kom in 1895 in Johannesburg aan. Hier het hy verskeie Uitlander-beweging lede genader met planne vir die ontvoering van president Paul Kruger. Wolf Joel, een van die hoofde van die maatskappy *Barnato Brother*, het geweier om enigiets te doen te hê met sy plan. 'n Rusie het gevolg en Von Velthiem skiet vir Joel dood. Hy word van moord aangekla en is vrygespreek maar is opdrag van president Kruger gedeporteer. Jare later was Von Veltheim in Engeland in die moeilikheid omdat hy probeer het om Solomon Joel af te pers. Hy is skuldig bevind en moes 'n lang gevangenisstraf uitdien. In 1930 het hy weer probeer om na Suid-Afrika terug te keer maar is herken en gedeporteer. Hy is in dieselfde jaar oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Johannesburg City Parks

**Johannesburg Stad Parke** is 'n Nie-winsgewende maatskappy ingestel kragtens Artikel 21 van die Suid-Afrikaanse maatskappywet en ten volle besit deur die Stad van Johannesburg.

Dit is getaak met die instandhouding van begraafplase, parke, groen gebiede en bome rondom Johannesburg.

## Groot Johannesburg Parke 
* Johannesburgse Botaniese Tuin, Emmarentia
* Delta Park, Blairgowrie
* Warboel Park, Linksfield
* The Wilds Munisipale Natuurreservaat, Houghton
* Rietfontein Natuurreservaat, Paulshof
* Melville Koppies Natuurreservaat, Melville
* Kloofendal-natuurreservaat, Roodepoort
* Pioneer Park/Wemmer Pan, Rosettenville Bygewoon
* Thokoza Park, Soweto

## Sien ook 
* Johannesburg
* Beskermde gebiede van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Johan August Wahlberg

**Johan August Wahlberg** (1810 – 1855) was 'n Sweedse natuurkundige. Hy het Suid-Afrika in die 1830's deurkruis, veral die Oos-Kaap en het omvattende versamelings skoenlappers en ander insekte opgebou. In 1855 het hy, vergesel van F. Green, 'n reis na die Ngamimeer onderneem. Terwyl hy in Matabeleland gejag het is hy deur 'n olifant doodgetrap.

Die standaard skrywer afkorting **J.Wahlb.** word gebruik om hierdie individu as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Erling Størmer

**Erling Størmer** (gebore 2 November 1937 in Oslo) is 'n Noorse wiskundige, wat meestal werksaam was met operateur algebra.

Hy is die seun van Leif Størmer. Hy is 'n kleinseun van Carl Størmer en neef van Per Størmer. Hy het sy doktorsgraad  in 1963 by die Columbia Universiteit behaal met 'n proefskrif onder sy adviseur Richard Kadison, en was 'n professor by die Universiteit van Oslo van 1974 tot sy aftrede in 2007.

Hy is 'n lid van die Noorse Akademie van Wetenskap en Lettere. In 2012 het hy 'n genoot van die Amerikaanse Wiskundevereniging geword.

## Verwysings
Ernest Frederick Watermeyer

**Ernest Frederick Watermeyer** (12 Oktober, 1880 – 18 Januarie, 1958) was 'n Hoofregter van die Unie van Suid-Afrika. Hy is in 1880 op Graaff-Reinet gebore. Hy ontvang opleiding op Stellenbosch, in Bath, Engeland, en Cambridge en in 1905 begin in Kaapstad met sy praktyk. In 1920 word hy voorsitter van die spesiale Inkomstebelastinghof en in 1922 lid van die regsbank van die Kaapse Provinsiale Afdeling. In 1937 word hy aangestel as Appélregter en in 1943 as Hoofregter. Hy is oorlede in 1958.

## Sien ook 
* Hoofregter van Suid-Afrika

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Helena Lotrie

**Helena Lotrie (Helena Catharina Beatrix Lotrie)**(ca. 1873–1888) was 'n Suid-Afrikaanse volksheldin wat op ongeveer 15-jarige ouderdom haar lewe gewaag het om 'n gewonde man te beskerm tydens 'n skermutseling met ’n inheemse stam in die destydse Betsjoeanaland. Sy word in die Kindermonument in Bloemfontein vereer.

Helena C.B. Lotrie het in die Noord-Transvaalse Bosveld grootgeword. In 1888, toe sy ongeveer 15 jaar oud was, het die Lotrie-gesin die konsul van die Zuid-Afrikaansche Republiek in Bulawayo, Pieter Grobler (1855–1888), na Matebeleland vergesel, waar laasgenoemde met Lobengula, die opperhoof van die Matabeles, moes gaan onderhandel.

Helena se pa, Francois B.R. (Frans) Lotrie, het as lid van 'n groep pontwagte saamgereis om die pont wat die waens oor die Limpopo moes bring, teen moontlike aanvallers te verdedig. Nadat Grobler sy onderhandelinge met opperhoof Lobengula voltooi het, het die terugtog op 8 Julie begin.

In die omgewing van die Metsemosakwanarivier is die waens deur 'n groep Mangwato's gestuit, waarna 'n ligte skermutseling gevolg het. Grobler het 250 beeste as vergoeding van hul leier, Mokoetswani, geëis. Tydens onderhandelinge oor dié eis het die groep van ongeveer 160 Mangwato's ’n aanval geloods. Grobler, wat deur 'n koeël getref is en baie swaar met kieries en stokke gewond was, kon nie vlug nie. Helena het hom te hulp gesnel en voor hom gaan stelling inneem sodat sy aanvallers nie kon sien waar hy lê nie. 'n Paar koeëls het haar rok deurboor, maar sy is nie gewond nie.

Terwyl die skietery nog voortgeduur het, het Helena en haar 8-jarige broertjie ook nog 33 gewere van die vyand bymekaargemaak.

Pieter Grobler is op 24 Julie 1888 by Pontdrif oorlede. Helena Lotrie is later in die Kindermonument in Bloemfontein vereer.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 17, 126,
Federico García Lorca

**Federico García Lorca** (1898–1936) was 'n digter en dramaturg, en een van die belangrikste figure van die moderne Spaanse letterkunde. Sy Andalusiese agtergrond, veral sy belangstelling in die folklore van dié streek, kom sterk na vore in sy werk.

Federico García Lorca is op 5 Junie 1898 naby Granada in die streek Andalusië in Spanje gebore. Hy het die letterkunde, beeldende kuns en musiek bestudeer en was met die kunstenaar Salvador Dali en die kompon is Manuel de Falla bevriend. Lorca was 'n stigterslid van die toneelgroep La Barraca (1930), wat die werk van klassieke Spaanse skrywers dwarsdeur die land opgevoer het. Hy is op 19 Augustus 1936 tydens die Spaanse Burgeroorlog deur 'n groep aanhangers van generaal Francisco Franco in Granada doodgeskiet; sy oorskot is nooit gevind nie.

Lorca is een van die belangrikste figure in die moderne Spaanse letterkunde. Hy het gedigte, toneelstukke, poppespele sowel as musiek geskryf. Hoewel hy in sy letterkundige werk die volkstaal gebruik het, is 'n element van poësie deurgaans, ook in sy prosa, aanwesig. Lorca het baie inspirasie uit die volkstradisies van Andalusië geput en het ook direkte kontak met die folklore van dié streek gehad. Sy eerste digbundel, *Verseboek,* het in 1921 verskyn, gevolg deur *Liedere* (1927).

In *Sigeunerballades* (1928) en *Gedig van die diepe sang* (1931) beskryf hy byvoorbeeld die misterieuse sigeunersangkuns. Sy poësie word gekenmerk deur aardse beelde en ritmiese verse wat 'n mens aan kinderliedjies herinner en waarin simboliek en die dood dikwels as tema voorkom.

In 1935 het een van sy beroemdste gedigte verskyn: *Klaaglied vir Ignacio Sánchez Mejfas,* 'n vierdelige elegie oor die dood van 'n stiervegter. 'n Afrikaanse vertaling van die gedig deur Uys Krige is opgeneem in sy bundel *Vir die luit en die kitaar* (1950). Ná 'n besoek van Lorca aan die VSA het twee bundels, *Digter in New York (1935)* en *Eerste liedere* (1936), verskyn.

Lorca se bekendste dramas is die trilogie *Bloedbruilof* (1933), *Yerma* (1934) en *Die huis van Bernarda Alba* (1936). Laasgenoemde 2 tragedies se Afrikaanse vertalings deur Uys Krige het in onderskeidelik 1963 en 1980 verskyn. Dit is baie dramatiese werke waarin die karakters, veral die vroue, in 'n konflik tussen liefde en menslikheid enersyds, en die sosiale norme andersyds, hul instinktiewe, byna dierlike hartstogte uitbeeld. Die doodselement is ook hier sterk aanwesig.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 17, 124, 

## Eksterne skakels 
*
William Archer Way

**William Archer Way** (1869 – 1928) was 'n Suid-Afrikaanse digter en opvoedkundige. Hy is 1869 in Devonshire gebore. Op 22-jarige ouderdom arriveer hy in die Kaapkolonie en 1891 word hy die eerste vise-prinsipaal van Dale-kollege in King William's Town, vanaf 1897 tot 1910 was hy die prinsipaal van die Graaff-Reinet-Kollege en daarna prinsipaal van Hoërskool Grey in Port Elizabeth. Hy was ook 'n skrywer van redelike verdienste en het 'n beperkte aantal boeke gepubliseer. Hy is op 19 Februarie 1928 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
* https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-C919-3S2P-7?i=634&cc=2517051&personaUrl=%2Fark%3A%2F61903%2F1%3A1%3AQGPP-9574
Leo Weinthal

**Leo Weinthal** was 'n Suid-Afrikaanse joernalis. Hy is in 1865 in Graaff-Reinet gebore. Hy was verbonde aan nuusblaaie in die vroeë Johannesburg en Pretoria. Hy was die redakteur van die Krugergesinde Engelse tydskrif, *Press* en korrespondent vir *The Times*, *Daily Telegraph* en *Reuters*. Hy was 'n intieme vriend van president Paul Kruger. Na die Tweede Vryheidsoorlog vestig hy hom in Engeland en stig in 1902 die *African World*. Hy het *The Story of the Cape to Cairo Rail and River Route* in 1923 in vyf boekdele gepubliseer. Hy is in 1930 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Theo Wendt

**Theopil Wendt** (* 1874 – † 1951) was 'n Suid-Afrikaanse musikus. 

Hy is in 1874 in Londen gebore en ontvang sy opleiding in Engeland en Duitsland. Hy kom as 22-jarige na Grahamstad as musiekonderwyser aan die *Diocesan School for Girls* en aan ''St. Andrew's College''. Hy het 'n spesiale lied vir die Grahamstadse tentoonstelling van 1918 gekomponeer. 

Na etlike jare oorsee vergesel hy die *Wheeler-Edwards Light Opera Company* in 1912 as hulle dirigent na Suid-Afrika. Met die stigting van die Kaapstadse orkes in 1914 is hy aangestel as dirigent. Hy beklee hierdie pos tot in 1924; hy bedank en aanvaar 'n pos as musiekdirekteur van die pasgestigte Johannesburg Uitsaai-ateljee (Johannesburg Broadcasting Studio). 

Hy is in 1951 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Azaria Mbatha

**Azaria Mbatha** (1941 -) is 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar.

Mbatha is in Mabeka, KwaZulu-Natal, gebore. Van 1961 af het hy as klerk in Vryheid gewerk, maar is in die Ceza-sendinghospitaal opgeneem nadat hy tuberkulose opgedoen het. Dit is hier waar Mbatha se belangstelling in die kuns geprikkel is: Peder Gowenius, 'n Sweedse sendelingonderwyser, het hom aangemoedig om linosneewerk te doen. Ná hy uit die hospitaal ontslaan is, is hy as voltydse student na die kunsskool in Umpumulo wat in 1961 deur Gowenius gestig is. Daarná is Mbatha na die Rorkes Drift-kunssentrum, waar hy 'n tyd lank kunsonderrig gegee het.

Mbatha het sy eerste eenmanuitstalling in 1965 gehou, en in dieselfde jaar die Art SA Today-toekenning ontvang. Hy het in 1966 aan die Republiekfees-uitstalling deelgeneem. Pas daarná is 'n studiebeurs aan hom toegeken en hy is na die Konst Fack-kunsskool in Stockholm, waar hy vir 'n jaar lank gestudeer het. Hy het in 1967 na Rorkes Drift teruggekeer, maar woon tans in Swede.

Azaria Mbatha is 'n grafiese kunstenaar. Hy het aanvanklik linosneë en muurskilderwerk gedoen, maar doen nou ook syskermdrukwerk en kopergravures. Hy het die inspirasie vir sy vroeëre werk duidelik uit die godsdiens geput: die meeste werke is persoonlike interpretasies van Bybelverhale en dit word vandag nog as van sy beste werk beskou. Sy vroeë linosneë was verhalend en is in 'n Romaanse styl uitgevoer, maar sy latere werk het meer klem op die tradisie en die volkskunde gelê.

Mbatha het talle uitstallings in Suid-Afrika gehou, asook in Swede, en sy werk word in die Nasionale Kunsgalery in Kaapstad, die Pretoriase Kunsmuseum en die *Museum of Modern Art* in New York verteenwoordig.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Lewis, Ian C.: Umpumulo ... Monument to a brilliant Scandinavian missionary. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 14, nr. 4, Junie 1965
**Wêreldspektrum*, Vol. 18, 86,
Leonard Matsoso

**Leonard Matsoso** is in 1949 in Pimville, Soweto, gebore. Hy het sy kunsopleiding aan die Polly Street Art Centre in Johannesburg onder Cecil Skotnes, en later ook onder Bill Hart, ontvang. Hy het sy eerste eenmanuitstalling in 1971 in die Goodman-galery in Johannesburg gehou:

In 1973 is 'n spesiale prys vir tekenwerk by die São Paulo-Biënnale aan hom toegeken. In 1972 het hy aan die Bill Ainslei Studio studeer en Frankryk, Engeland en Italië besoek. Daarna het hy as grafiese kunstenaar by die destydse SAUK gewerk.

In 1980 is een van sy werke wat oorspronklik vir die São Paulo-Biënnale van 1979 gekies is, by die *Houston Festival of Art* in die VSA en later ook by die Spoleto Festival in Suid-Carolina, en in Washington, D.C., Chicago en New York uitgestal nadat Suid-Afrika se deelname aan die biënnale gekanselleer is.

Matsoso is nie net 'n uitstekende tekenkunstenaar nie, maar ook 'n goeie skilder wat sy figure in drie dimensies opbou. Hy werk in ink, pastel, houtskool en conté-kryt, en maak hoofsaaklik van aardkleure gebruik. Hy beeld die gees van die Swartman met sy mites en legendes te midde van verstedeliking uit. Hy is ook 'n realistiese ekspressionis wat die alledaagse probleme van die township-lewe uitbeeld.

Gedurende sy loopbaan het Matsoso verskeie werke in opdrag van die Staatsteater, Pretoria, geskep, en hy het ook in Preston, Londen en Miami uitgestal.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 18, 
*  Sack, S. (1988). *The Neglected Tradition: Towards a New History of South African Art (1930–1988)*, Johannesburg: Johannesburg Kunsgalery.
John Wessels

Sir **Johannes Wilhelmus Wessels** (1862 – 1936) was die Hoofregter van die Unie van Suid-Afrika. Hy is in 1862 in Kaapstad gebore en ontvang sy opleiding aan die Suid-Afrikaanse Kollege en Cambridge. Hy word in 1886 tot die balie toegelaat en is beskou as 'n besonder bekwame regspraktisyn. Hy verhuis na die Transvaal waar hy hoof van die balie word. Een van die beroemdste sake was die verdediging van die Jameson-invallers in 1896. In 1902 is hy aangestel as regter van die Transvaalse Hooggeregshof. In 1920 word hy Regter-president, in 1923 Appélregter en Hoofregter in 1932. Hy is op 6 September 1936 oorlede. Hy was een van die geleerdste Suid-Afrikaanse regsgeleerdes en skrywer van die beroemde *History of Roman Dutch Law* en standaard werk oor Kontrakwet.

## Sien ook 
* Hoofregter van Suid-Afrika

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.