Javaanse renoster

Die **Javaanse renoster** (Rhinoceros sondaicus), **Javaanse renoster**, **Sunda renoster** of **minder eenhoringrenoster** is 'n kritiek bedreigde lid van die genus Rhinoceros, van die renosterfamilie, Rhinocerotidae, en een van die vyf oorblywende Asiatiese en Asiatiese spesies wat oor Suid-Afrika en Afrika bestaan. Die Javaanse renoster is een van die kleinste renosterspesies, saam met die Sumatraanse renoster. Hulle is oppervlakkig soortgelyk aan Indiese renosters, aangesien hulle plaatagtige, "gepantserde" beskermende velvoue het, maar is effens kleiner, net 3,1–3,2 m (10–10 voet) lank en 1,4–1,7 m (4,6–5,6 voet) ) gemiddeld lank. Die swaarste monsters weeg ongeveer 2 300 kg/2,3 ton (2,54 kort ton), soortgelyk aan 'n swartrenoster.  Anders as die lang en potensieel dodelike horings van die swart- of witrenosters van Afrika, is die Javaanse spesie se enkele, ietwat afgestompde horing (net teenwoordig op mannetjies) gewoonlik korter as 25 cm (9,8 duim).

Tot in die middel van die 19de tot ongeveer die vroeë 20ste eeu het die Javaanse renoster verby die eilande Java en Sumatra en tot op die vasteland van Suidoos-Asië en Indochina, noordwes tot in Oos-Indië, Bhoetan en die suide van China, gestrek. Vandag is dit die skaarsste van alle renosters, en onder die skaarsste van alle lewende dierspesies, met slegs een tans bekende wilde bevolking, en geen individue wat suksesvol in aanhouding gehou word nie. Dit is een van die skaarsste groot soogdiere op die planeet Aarde,: 21  met 'n bevolking van ongeveer 74 renosters in die Ujung Kulon Nasionale Park, aan die verre westelike punt van Java, Indonesië. In 2023 het die Indonesiese owerhede twee bendes stropers gevang wat beken het dat hulle 26 renosters van 2019–2023 doodgemaak het. Geen sensus is sedert 2019 vrygestel nie. Die Javaanse renosterbevolking in Viëtnam se Cat Tien Nasionale Park is in 2011 plaaslik uitgesterf verklaar. 

Die agteruitgang van die Javaanse renoster word hoofsaaklik toegeskryf aan stropery, want die mannetjies se horings, wat – al is dit bloot uit keratien saamgestel – hoog aangeslaan word in tradisionele Chinese medisyne, wat soveel as VS$30 000 per kg op die swartmark behaal.: 31  Namate die teenwoordigheid van koloniale Nederlanders en ander Europeërs in sy omvang toegeneem het, het dit 'n hoogtepunt bereik in die 1700–1800's het trofeejag ook 'n ernstige bedreiging geword. Verlies aan habitat en massiewe menslike bevolkingsgroei (veral na-oorlogse tye, soos die Viëtnam-oorlog) het ook tot die agteruitgang daarvan bygedra en die spesie se herstel belemmer. Die oorblywende reeks is binne een nasionaal-beskermde gebied, en Ujung Kulon is ook 'n UNESCOWêrelderfenisgebied Nietemin beteken landelike, potensieel ruwe parkgrense dat wetstoepassing nie te alle tye ewe teenwoordig op alle plekke kan wees nie; in sommige gebiede plaas hierdie gebrek aan sekuriteit steeds die spesie in gevaar van stropers, siekteblootstelling en uiteindelik verlies aan genetiese diversiteit—wat lei tot genetiese "bottelnek" (d.w.s. intelingsdepressie). 

Die Javaanse renoster kan ongeveer 30–45 jaar in die natuur leef. Dit het histories digte laaglandreënwoud, nat grasvelde en uitgestrekte vloedvlaktes by woudrante bewoon. Dit is meestal eensaam, behalwe vir hofmakery en die grootmaak van nageslag, hoewel groepe soms naby walle en soutlekke kan saamdrom. Afgesien van mense, wat hulle gewoonlik vermy, het volwasse renosters geen natuurlike roofdiere in hul verspreidingsgebied nie. Baie klein jeugdiges kan as prooi getref word, indien dit sonder toesig gelaat word, tipies deur luiperds, Sumatraanse tiere of, selde, krokodille. Wetenskaplikes en natuurbewaarders bestudeer die diere selde direk as gevolg van hul uiterste skaarsheid en die gevaar om met so 'n bedreigde spesie in te meng. Navorsers maak eerder staat op kamerastrikke en fekale monsters om gesondheid en gedrag te meet. Gevolglik is Javaanse renosters die minste bestudeerde van alle renosterspesies. Twee volwasse vroulike Javaanse renosters, elk met 'n kalf, is verfilm met 'n beweging-geaktiveerde roetekamera, die video is op 28 Februarie 2011 deur WWF en Indonesië se Nasionale Parkowerheid vrygestel, wat bewys dat hulle steeds in die natuur broei.In April 2012 het die Nasionale Parke-owerheid verdere spoorkamera-video's vrygestel wat 35 individue wys, insluitend moeder-nageslag-pare en die hof maak vir volwassenes.

## Verwysings