open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eumetazoa

**Eumetazoa** is ’n subkoninkryk onder diere. Die naam beteken letterlik "regte ná diere" (Grieks: εὖ eu + μετά metá + ζῷον zoon). Dit bevat alle groot diergroepe buiten sponse, Placozoa en verskeie ander uitgestorwe of obskure lewensvorme. Kenmerkend van Eumetazoa is ware weefsel wat in kiemlae georganiseer is, die teenwoordigheid van neurone en ’n embrio wat deur ’n gastrula-stadium gaan. Die groep sluit gewoonlik minstens Ctenophora, Cnidaria en Bilateria in. Of Mesozoa daarin hoort, word betwis.

Sommige filogenetici het al voorgestel dat sponse en Eumetazoa apart van eensellige organismes ontwikkel het, wat sou beteken die diereryk vorm nie ’n klade (’n volledige groepering van alle organismes wat van ’n gemeenskaplike voorouer afstam) nie. Genetiese studies en sommige morfologiese eienskappe, soos die gemeenskaplike teenwoordigheid van koanosiete, steun egter die idee van ’n gemeenskaplike oorsprong.

Die Eumetazoa het in die Neoproterosoïkum (waarskynlik in die Kriogenium) ontstaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
2017 Oostenrykse Grand Prix

Die **2017 Formule Een Oostenrykse Grand Prix** is op 9 Julie 2017 op die Red Bull Ring in Spielberg, Oostenryk gehou. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen gewees, en is deur die jong renjaer Valtteri Bottas in 'n Mercedes AMG gewen.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande in Oostenryk verskaf:

## Oefensessies 
### Vrye oefening 
## Kwalifisering 
## Nota 
* Lewis Hamilton het na afloop van kwalifisering 'n straf van vyf roosterplekke ontvang, omdat hy sy Mercedes se ratkas moes laat vervang buite die reëls.

## Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers
2017 Britse Grand Prix

Die **2017 Formule Een Britse Grand Prix** is op 16 Julie 2017 op die Silverstone-renbaan in Silverstone, Engeland gehou. Dit was die tiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

Lewis Hamilton van Mercedes het sy vyfde "Grand Slam" in hierdie Grand Prix behaal. Dit is vir voorste wegspringplek, vinnigste rondtetyd, leier van al die rondtes en uiteindelike wenner.

## Bande 
Bandverskaffer Pirelli het spanne verskaf met die sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band - die drie hardste samestellings beskikbaar - vir die wedren, asook twee soorte reënbande.

## Oefensessies 
### Vrye oefening 
## Kwalifisering 
## Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2008 Japannese Grand Prix

Die **2008 Formule Een Japannese Grand Prix** is op 1 Oktober 2008 op die Fuji Speedway in Japan gehou. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Fernando Alonso in 'n Renault gewen.

## Kwalifisering 
900px|duimnael|links|← VOORWegspringrooster vir die 2008 Japannese Grand Prix.

## Renuitslag 
* 1 Bourdais ontvang 'n straf van 25 sekondes vir sy botsing met Massa, en verloor daarmee sy sesde plek asook 3 kampioenskapspunte.

## Verwysings
2009 Japannese Grand Prix

[duimnael|[Sebastian Vettel was die wenner]]
Die **2009 Formule Een Japannese Grand Prix** is op 4 Oktober 2009 op die Suzuka Internasionale Renbaan in Japan gehou. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in 'n Red Bull-Renault gewen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag 
## Notas
Ribkwal

**Ribkwalle** (ook **kamkwalle** genoem) is in die diereryk die filum **Ctenophora** (van die Griekse κτείς *kteis*, "kam", en φέρω *pherō*, "dra"). Hulle is ongewerweldes wat wêreldwyd in seewater voorkom. 

## Beskrywing 
Ribkwalle se mees kenmerkende eienskap is hul "kamme" – groepe trilhaartjies wat hulle vir swem gebruik; hulle is die grootste diere wat met behulp van trilhaartjies swem. Volwassenes van die verskeie spesies wissel van ’n paar millimeter tot 1,5&nbsp;meter. Nes Cnidaria bestaan hul liggame uit ’n massa jellie, met een laag selle aan die buitekant en nog ’n laag aan die interne holte. Hierdie lae is twee selle diep, terwyl dié in Cnidaria net een sel diep is. Sommige skrywers voeg Stenophora en Cnidaria saam in ’n enkele filum, Coelenterata, omdat albei groepe op watervloei deur die liggaamholte staatmaak vir beide spysvertering en asemhaling. Vanweë toenemende bewustheid van die verskille klassifiseer moderne skrywers hulle as aparte filums.

Ctenophora het ook nes Cnidaria ’n gedesentraliseerde senunetwerk eerder as ’n brein. Studies dui daarop dat die neurone van Ctenophora, wat op verskeie maniere van ander diere s’n verskil, onafhanklik van dié van ander diere ontwikkel het.

Feitlik alle ribkwalle is roofdiere waarvan die prooi wissel van mikroskopiese larwes en raderdiertjies tot volwasse klein skaaldiere. In gunstige omstandighede kan ribkwalle elke dag 10 keer hul gewig eet. Net 100 tot 150 spesies is bevestig, en nog 25 is moontlik nie volledig benoem en beskryf nie. Die tipiese voorbeelde is van die orde Cydippida; hulle het eiervormige liggame en twee terugtrekbare tentakels omring deur tentilla (kleiner "tentakels") bedek met kolloblaste, kleefselle wat prooi vang. Vanweë verskille tussen spesies kan hulle groot bevolkings in dieselfde gebied opbou, want hulle spesialiseer in verskillende soorte prooi.

Ondanks hul sagte lywe is fossiele wat moontlik dié van ribkwalle is, skynbaar sonder tentakels maar met baie meer rye kamme as by die moderne vorms, gevind in gesteentes uit so vroeg as die Kambrium, sowat 515&nbsp;miljoen jaar gelede.

## Voortplanting 
Die meeste spesies is tweeslagtig, wat beteken ’n enkele dier kan sy eie spermselle én eierselle vervaardig en sy eie eiers bevrug. Sommige spesies vervaardig albei soorte selle tegelykertyd, en ander op verskillende tye. 

Bevrugting vind gewoonlik ekstern plaas, hoewel sommige kleintjies in hul ouer se liggaam uitbroei. In minstens sommige spesies kan jong ribkwalle voortplant voordat hulle ’n volwasse grootte en vorm bereik. Danksy die kombinasie van tweeslagtigheid en ’n vroeë voortplantingsouderdom, kan klein bevolkings teen ’n ontploffende tempo groei.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Nikkelien

**Nikkelien** of **nikkeliet** is 'n mineraal wat hoofsaaklik uit **nikkelarsenied** () bestaan.

## Kristalstruktuur 
Die nikkelarsenied-struktuur is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se B8-struktuur. Dit is op die heksagonale digpakking gebaseer of eintlik op die dubbelheksagonale digpakking met 'n volgorde van stapeling wat as ...ACABACABACAB... weergegee kan word. Die arseenatome vorm die A-lae en die nikkelatome vorm afwisselend die B- of C-lae. In hierdie struktuur word die nikkelatome oktaëdries en die arseenatome trigonaal-prismaties omring.

Prismatic TrigonalP.png|Trigonaal-prismatiese omringing
Octahedral-3D-balls.png|Oktaëdriese omringing

Daar is baie stowwe (gewoonlik M:X=1:2 met M=oorgangsmetaal en X=P,As,S,Se, ens.) wat hierdie struktuur besit of 'n struktuur wat hiervan afgelei is, soos die B14/B31-struktuur van mangaanmonofosfied.

## Verwysings
Aware

[duimnael|Europa in die [6de eeu n.C.]]
duimnael|'n Goue bulkopbak wat in 1799 in Hongarye as deel van die Skat van Nagyszentmiklós ontdek is
Die **Aware** was 'n steppevolk wat in die oorgangsperiode tussen die antieke tydperk en die Middeleeue vanuit hul Europese vestigingsgebied in die Hongaarse Laagvlakte groot dele van Sentraal- en Oos-Europa oorheers het. Hul oorsprong en taal is onbekend. Volgens historiese bronne was die term "Awaar" 'n moontlik 'n versamelnaam vir 'n volk van gemengde etniese afkoms waarin ruitervolke en ander stamme versmelt het, terwyl hulle ook noue bande met Slawiese volke gehandhaaf het.

In 558 het die Aware nog 'n gebied in die Kaukasus bewoon. Vervolgens het hulle betrokke geraak by oorloë tussen verskillende Germaanse stamgroepe en as bondgenote van die Germaanse Langobarde 'n beslissende rol in die oorlog teen die Gepidae as bondgenote van die Bisantynse Ryk gespeel. Tussen 550 en 575 het die Aware hulle in die Groot Hongaarse Laagvlakte tussen die Donau- en Tiszariviere gevestig. Hierdie gebied, wat groot dele van die huidige Oostenryk en Hongarye ingesluit het en op sy hoogtepunt tussen die 6de en 8ste eeu verder uitgebrei is tot 'n magtige ryk wat van die Oos- tot die Adriatiese See en van die Elbe- tot die Dnipro-rivier gestrek het, sou tot die sentrum van die Pannoniese Awarebeskawing ontwikkel.

Weens die gebrek aan skriftelike dokumente bly die herkonstruksie van die Awaarse beskawing en geskiedenis 'n uitdaging vir historici en argeoloë. Die mees omvattende beskrywing hiervan is deur die Oostenrykse geskiedkundige Walter Pohl gepubliseer. Historiese bronne bevestig dat Aware hulself in hul ryk eerder volgens hul sosiale status as bolaag van die samelewing gedefinieer het as deur etniese herkoms. In die vroeë 9de eeu het Karel die Grote daarin geslaag steeds groter dele van die Awareryk te verower. Die Aware het in dié tyd aan status en politieke belangrikheid ingeboet. Awaarse invloede en leefstyle kan - onder Hongaarse en (Proto-)Bulgaarse heerskappy - nog tot in die 10de eeu aangetoon word. Vervolgens het Aware hul kulturele identiteit verloor.

Aware en Awaarssprekers word tans nog in die Kaukasus-gebied aangetref.

## Verwysings
Apulië

**Apulië** (Italiaans: **Puglia**; uitgespreek [ˈpuʎʎa]) is 'n streek in Suid-Italië wat in vyf provinsies en een metropolitaanse stad, Bari, opgedeel word. Apulië grens in die weste aan Kampanië, in die noorde aan Molise, in die ooste aan die Adriatiese See, in die suide aan die Golf van Tarente en in die suidweste aan Basilicata. Die streek beslaan 19&nbsp;358&nbsp;km² en het ongeveer 4 miljoen inwoners in 2017 gehad.

Die streek se hoofstad en grootste stad is Bari.

Terwyl feitlik alle inwoners Italiaans magtig is, word Griko, 'n Griekse dialek, nog deur 'n paar duisend mense gepraat.

## Verwysings
2008 Brasiliaanse Grand Prix

Die **2008 Formule Een Brasiliaanse Grand Prix** het op 2 November 2008 op die Autódromo José Carlos Pace in São Paulo, Brasilië plaasgevind. Dit was die agtiende en finale wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Felipe Massa in sy Ferrari gewen.

## Kwalifisering 
900px|duimnael|links|← VOORWegspringrooster vir die 2008 Brasiliaanse Grand Prix.

## Wedrenuitslag
Camelot

[duimnael|Camelot, soos deur [Gustave Doré verbeeld.]]
duimnael|Koning Arthur in Camelot, *Romance de Saint Graal*, Robert de Borron.

**Camelot** (soms as *Camelat* geskryf) is volgens ou legendes die kasteel waar Koning Arthur en sy ridders gewoon het. In fiksie oor die Middeleeue regeer Arthur vanaf Camelot oor Skotland en hou hy feeste by sy ronde tafel. Die ronde tafel, wat geen bene of kop het nie, simboliseer goeie koningskap, omdat elke ridder wat daar sit 'n gelyke plek gehad het. Baie interessant is die posisie wat Arthur by die Tafelronde inneem: hy is die *primus inter pares*, die eerste onder gelykes. 

Die ligging van Camelot is onbekend en dit is nie duidelik of die plek ooit bestaan het nie. Sommige mense glo dit was in Somerset, in die suidweste van Engeland gewees. In die literatuur staan dit as ’n beeldskone, magiese en vreedsame plek bekend.

Deesdae word daar dikwels aangeneem dat Camelot die enigste legendariese skuiling van koning Arthur was. In Middeleeuse tekste sou sy kasteel in 'n ander stad wees, moontlik in Carleon. Camelot word vir die eerste keer in reël 34 van Chrétien de Troyes se *Lancelot* genoem (12de eeu). Camelot kom egter nie in alle manuskripte van die tyd voor nie. In *Vulgate Cycle* (13de eeu) word Camelot die belangrikste woonplek van Arthur genoem.

Sir Lancelot en koningin Guinevere se liefdesverhouding het Camelot uiteindelik in 'n burgeroorlog gedompel, wat tot die plek se ondergang gelei het.

In Afrikaans bestaan daar verskeie oorvertellings van die Artus- of Arthur-legendes. Die volledigste is dié deur die bekende skrywer André P. Brink, wat onder die titel *Koning Arthur en sy Ridders van die Ronde Tafel* in 1968 gepubliseer is.  

## Camelot in moderne kultuur 
* *The Lady of Shalott* (gedig, 1832)  en *The Lady of Shalott* (skildery, 1888) is hierop gebaseer
* *Camelot*, 'n mus
* iekblyspel oor die legende, oorspronklik uit 1960
* *Camelot*, 'n Amerikaanse film uit 1967, op die musiekblyspel gebaseer
* Die koninkryk Camelot kom gereeld in seisoen 5 van die fantasiereeks *Once Upon a Time* voor.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Tradisionele literatuur
* Heilige Graal
* Shangri-La
* Eden
* Paradys
* Eldorado
* Utopie

## Bron 
* KENNIS,  vol 6, 1980, bl. 1049-1051,
Choanoflagellatea

**Choanoflagellatea** is ’n klas vrylewende, eensellige en koloniale eukariotiese sweepdiertjies wat beskou word as die naaste lewende verwante aan diere.

## Beskrywing 
Choanoflagellatea is sweepdiertjies met ’n tregtervormige kraag van gekonnekteerde mikrovilli (uitstulpings) aan die basis van elke flagellum (sweephaartjie). Hulle het ’n besonderse selmorfologie wat gekenmerk word deur ’n ronde of ovaal selliggaam van 3 tot 10&nbsp;µm in deursnee met ’n enkele flagellum aan die punt wat omring word deur ’n kraag van 30 tot 40 mikrovilli (sien skets).

Die beweging van die flagellum skep waterstrome wat die organisme deur die waterkolom stu. So vang hy bakterieë en ander kosbrokkies teen die kraag van mikrovilli vas, waar dit ingeneem word. Hierdie voeding verskaf ’n kritieke skakel binne die globale koolstofkringloop en verbind trofiese vlakke (vlakke in die voedselketting).

Benewens hul belangrike ekologiese rol, is Choanoflagellatea van besondere belang vir evolusionêre bioloë wat die oorsprong van veelselligheid in diere bestudeer. As die naaste lewende verwante aan diere dien Choanoflagellatea as ’n nuttige model vir rekonstruksies van diere se laaste eensellige voorsaat.

## Etimologie 
Die naam kom van die Griekse woord *khoanē*, "tregter" (vanweë die vorm van die kraag), en die Latynse woord *flagellum*.

## Kladogram 
Hierdie groep is saam met die Ichthyosporea en Filasteria dié eensellige organismes wat die nouste aan die Metazoa (die meersellige diere) verwant is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Choanozoa

**Choanozoa** is 'n klade van Opisthokonta-eukariote wat bestaan uit choanoflagellatea en die diere (Animalia, Metazoa). Die sustergroepverhouding tussen Animalia en Choanoflagellatea het belangrike gevolge vir ’n begrip van die oorsprong van diere. Die klade was geïdentifiseer in 2015 deur Graham Budd en Sören Jensen, wat die naam **Apoikozoa** gebruik het. Die 2018-hersiening van die klassifikasie wat die eerste keer deur die *International Society of Protistologists* in 2012 voorgestel is, beveel die gebruik van die naam Choanozoa aan.

## Opsomming 
’n Nabye verwantskap tussen Animalia en Choanoflagellatea word al lank erken, minstens van die 1840's af. Die naam "Apoikozoa" is afgelei van die antieke Griekse woorde vir "kolonie" en "dier", en verwys na die vermoë van diere en {sommige) Choanoflagellatea om veelsellige eenhede te vorm. Terwyl diere permanent veelsellig is (buiten die voortplantingselle), is die koloniebouende Choanoflagellatea net soms veelsellig; dit laat die vraag ontstaan of die koloniebouende vermoë in albei groepe teenwoordig was aan die begin van die hele klade en of dit onafhanklik in die twee groepe ontwikkel het. Dit is in elk geval sover bekend die enigste koloniebouende heterotrowe (organismes wat nie hul koolstofvoeding uit anorganiese verbindings kan trek nie).

## Verwysings
Placozoa

**Placozoa** is ’n basale vorm van ongewerweldes. Hulle het die eenvoudigste struktuur van alle nieparasitiese veelsellige diere. Gewoonlik word net een spesie, *Trichoplax adhaerens*, erken, hoewel daar genoeg genetiese diversiteit is dat daar moontlik verskeie morfologies eenderse spesies kan wees. Placozoa is in 1883 die eerste keer ontdek deur die Duitse dierkundige Franz Eilhard Schulze (1840-1921) maar ’n algemene naam bestaan nog nie vir die takson nie; die wetenskaplike naam beteken letterlik "plat diere".

## Beskrywing 
*Trichoplax* is ’n klein, plat organisme van sowat 1&nbsp;mm breed. Nes ’n *Amoeba* het dit geen reëlmatige buitelyn nie, hoewel die onderste oppervlak min of meer gewelf is en die boonste oppervlak altyd plat. Die liggaam bestaan uit ’n laag eenvoudige epiteel (dekweefsel) wat ’n los plaat selle omring. Die epiteelselle het flagella (sweephaartjies), wat die dier gebruik om oor die seebodem te kruip.

Die onderste oppervlak neem klein stukkies organiese materiaal op wat die diertjie eet. Dit plant aseksueel voort deur kleiner individue deur knopvorming te skep, en die onderste oppervlak kan ook eiers deur knopvorming in die mesenchiem (ongedifferensieerde embrioniese weefsel ) afskei.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
William Anders

**William Alison "Bill" Anders** (17 Oktober 1933 – 7 Junie 2024; Generaalmajoor, Amerikaanse Lugmag) was 'n Amerikaanse Lugmagoffisier, elektriese ingenieur, atoomingenieur, Nasa-ruimtevaarder en sakeman. Saam met Frank Borman en Jim Lovell in Apollo 8 was hulle die eerste persone wat 'n wentelbaan om die Aarde verlaat het om na die Maan te reis. Bill Anders en sy twee medebemanningslede van Apollo 8 is as *Time* se Persone van die Jaar vir 1968 aangewys ter erkenning vir hulle harde werk. Hy was ook deel van die rugsteunbemanning vir Apollo 11.

## Sien ook 
* Ruimtevaardergroep 3

## Eksterne skakels 
*
Caledonië

duimnael|Personifikasie van Caledonië deur die Victoriaanse kunstenaar William Hole.
duimnael|Romeinse forte op die Muur van Antoninus
duimnael|Muur van Antoninus

**Caledonië** is ’n ou naam vir Skotland, wat in poësie aangetref word en vandag dikwels in die name van Skotse maatskappye gebruik word. Caledonië was oorspronklik die Latynse naam wat die Romeine aan die gebied in die hedendaagse Skotland noord van hul provinsie Britannia gegee het. Dit lê dus verby die grense van die Romeinse Ryk. Vandag word die naam hoofsaaklik as 'n romantiese of poëtiese naam vir Skotland in sy geheel gebruik.

## Ligging 
Die presiese ligging van wat die Romeine *Caledonië* sou noem is nie bekend nie. Dit is onwaarskynlik dat die grense tot en met die bou van die Muur van Hadrianus vasgestel was. Van toe af was Caledonië noord van die muur, met Britannia wat suid daarvan lê.

Gedurende die kort Romeinse militêre strooptogte na die sentrale en noordelike dele van Skotland is die Skotse laaglande in die provinsie Britannia ingesluit. Voor die verowering van die suidelike en sentrale dele van die eiland het die Romeine na die hele eiland van Groot-Brittanje as Caledonië verwys.

Toe die Romeine 'n tweede muur verder noord bou  (die Muur van Antoninus) en hul garnisoene (wagposte) noordwaarts skuif, het die opkomende Romeinse Britte suid van die muur handelverhoudings met die Pikte noord van die muur gehad. Dit word deur argeologiese bewyse ondersteun, waarvan 'n groot deel in die Nasionale Museum van Skotland in Edinburgh te vinde is.

## Verwysings
Bilateria

**Bilateria**, of **triploblaste**, is diere met bilaterale simmetrie; hulle het dus ’n kop ("voorkant") en ’n stert ("agterkant"), sowel as ’n rug ("bokant") en ’n maag ("onderkant"). Hulle het dus ook ’n linker- en regterkant. In vergelyking hiermee het radiaal simmetriese diere soos jellievisse ’n bo- en onderkant, maar nie ’n identifiseerbare voor- of agterkant nie.

Bilateria is ’n groot groep diere wat die meeste filums insluit, behalwe Porifera (sponse), Cnidaria, Placozoa en Ctenophora. Die meeste embrio's is triploblasties; dit het drie kiemlae: ’n endoderm, mesoderm en ektoderm. Feitlik almal is (heeltemal of byna) bilateraal simmetries; die mees merkwaardige uitsondering is stekelhuidiges, wat as volwassenes byna-radiale simmetrie het, maar as larwes bilateraal simmetries is.

Buiten ’n paar filums soos platwurms en Gnathostomulida het die diere volledige spysverteringskanale met ’n aparte mond en anus. Sommige diere soos bogenoemde twee filums het geen liggaamsopeninge nie, terwyl ander skynbare openinge het, soos ’n skynbuikholte.

## Geskiedenis 
duimnael|links|*Dickinsonia costata*
Die vroegste ontwikkeling van die Eumetazoa het in die Neoproterosoïkum plaasgevind. In die vroegste bron van fossiele dierespesies uit die Ediacarium, is 'n paar reste van Bilateria aangetref, soos die spore van 'n wurm. Hierdie spoorfossiel word *Heminthoidichnites* genoem. Die (liggaams)fossiel *Kimberella* word gewoonlik ook as 'n lid van die Bilateria beskou. Fossiele wat volop gevind word is spesies van die genus *Dickinsonia*. Hulle het tot 1&nbsp;m lank geword en 'n ovale vorm gehad met 'n liggaam wat uit 'modules' bestaan het en 'n middellyn vertoon. Hierdie organismes verteenwoordig dalk 'n uitgestorwe tak wat tussen die Radiata en die Bilateria geplaas moet word.

## Kladogram 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Deuterostomia

**Deuterostomia** ("tweede mond" in antieke Grieks) is ’n superfilum in die koninkryk Animalia (diere). Dit is ’n sustersklade van Protostomia; saam vorm hulle die klade Nephrozoa.

## Kladogram 
## Ontwikkeling 
Deuterostomia is ’n takson van die klade Bilateria in die subkoninkryk Eumetazoa. Hulle word van Protostomia onderskei deur die manier waarop die embrio twee openinge ontwikkel: In Deuterostomia word die eerste opening die anus, terwyl Protostomia eers die mond ontwikkel.

Daar is drie hoofklades in Deuterostomia:

* Chordata (gewerweldes en hul verwante)
* Echinodermata (stervisse, seekomkommers, seekastaiings, ens.)
* Hemichordata (eikelwurms en graptoliete)

## Eienskappe 
In beide Deuterostomia en Protostomia ontwikkel ’n sigoot eers in ’n hol bal van selle, wat ’n blastula genoem word. In Deuterostomia vind radiale kliewing plaas, waar die selle radiaalsimmetries ten opsigte van die as van die eier gerangskik bly. Die mesoderm vorm as evaginasies (uitstulpings) van die ontwikkelde ingewande; dit breek af en vorm die seloom (buikholte).

’n Groot verskil tussen Deuterostomia en Protostomia is dat die opening aan die onderkant van die vormende gastrula by eersgenoemde die anus word, terwyl dit by laasgenoemde die mond word. By Deuterostomia ontwikkel die mond later aan die teenoorgestelde kant van die embrio en ’n spysverteringskanaal ontwikkel tussen die mond en anus wat die twee verbind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Protostomia

**Protostomia** ("eerste mond" in antieke Grieks) is ’n superfilum van die koninkryk Animalia (diere). Dit is ’n sustersklade van Deuterostomia; saam vorm hulle die klade Nephrozoa. Die posisie van die Chaetognata is nie heeltmal duidelik nie. Soms word hulle in en soms naas die Protostomia geplaas.

Protostomia is ’n takson van die klade Bilateria (diere met bilaterale simmetrie en drie goed ontwikkelde kiemlae) in die subkoninkryk Eumetazoa.

## Beskrywing 
’n Groot verskil tussen Protostomia en Deuterostomia is dat die opening aan die onderkant van die vormende embrio by laasgenoemde die anus word, terwyl dit by eersgenoemde die mond word.)

By die meeste Protostomia vorm ’n duik aan die een kant van die embrio en verdiep om die mond te vorm as deel van die eerste stadium in die vorming van die ingewande. By Deuterostomia ontwikkel ’n anus eers aan die een kant van die embrio en die mond later aan die teenoorgestelde kant; die spysverteringskanaal ontwikkel dan tussen die mond en anus en verbind die twee.

## Kladogram 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kwesta

**Senzo Mfundo Vilakazi** (gebore 11 Augustus 1988), beter bekend as **Kwesta**, is 'n Suid-Afrikaanse kletsrymkunstenaar en liedjieskrywer. Hy is in Katlehong, Ekurhuleni, Gauteng gebore.

## Eerbewyse 
* In 2017 word Kwesta vereer met vier SAMA-pryse vir sy album *Dakar II* en *Ngud*.

## Verwysings
Vusi Nova

**Vusi Nova** is 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar van Port Elizabeth, wat in 2013 bekend geword het vir sy album *Walk into the Light*.

## Eerbewyse 
* In 2017 word hy vereer met 'n SAMA-pryse vir sy album *Vusi Nova*.

## Verwysings
Arby's

'''Arby's''' is 'n internasionale kettinggroep van kitskosrestaurante wat in 1964 deur Forrest en Leroy Raffel in Boardman, Ohio, gestig is. Arby's is veral bekend vir hul toebroodjies en hul krullerige tjips.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
A&W Restaurants

**A&W Restaurants** is 'n ketting van kitskosrestaurante wat bekend is vir sy wortelbier- en wortelbiervlotte. A & W was eintlik die eerste suksesvolle "franchise"-maatskappy: die konsessiesaak het omstreeks 1921 in Kalifornië begin. Die maatskappy se identiteit is geneem uit die eerste letters van die vanne van vennote Roy W. Allen en Frank Wright.

Die spyskaart van hierdie restaurant sluit in, maar is nie beperk tot hamburgers, slaptjips en warmbrakke (hotdogs). Die restaurant het baie takke dwarsoor die wêreld sowel as in die Verenigde State.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Burger King

duimnael|links|350px|Burger King-restaurante wêreldwyd
**Burger King** (dikwels afgekort as **BK**) is 'n kettinggroep van kitskosrestaurante. Hulle verkoop hamburgers, slaptjips en koeldrank. In Australië staan die groep se afsetpunte bekend as '''Hungry Jack's'''.

Dit is in 1954 in Miami, Florida, Verenigde State, deur James McLamore en David Edgerton gestig. Die restaurantgroep bedryf in 2021 byna 18&nbsp;000 Burger King-restaurante in 91 lande wêreldwyd.

## Sien ook 
* Lys van vername restaurante in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Dairy Queen

**Dairy Queen** is 'n internasionale ketting van kitskosrestaurante wat op 22 Junie 1940 deur John Fremont McCullough in Joliet, Illinois, gestig is. Dairy Queen se spyskaart bestaan meestal uit roomys, hamburgers, hotdogs en hoendergeregte.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Jack in the Box

**Jack in the Box** is 'n Amerikaanse kettinggroep van kitskosrestaurante. Dit is in 1951 deur Robert O. Peterson gestig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Long John Silver's

duimnael|links|Long John Silver's langsaan 'n Taco Bell
[duimnael|links|Long John Silver's langsaan 'n [KFC]]
'''Long John Silver's''' is 'n groep Amerikaanse kitskosrestaurante opgerig in 1969. Die bedryf was tot 2011 'n afdeling van Yum! Brands. Die restaurant spesialiseer hoofsaaklik in vis en ander seekosgeregte. Die naam en konsep is geïnspireer deur Robert Louis Stevenson se boek, *Treasure Island*. Die hoofkantoor is in Louisville, Kentucky geleë. Die eerste restaurant is in 1969 in Lexington geopen.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Popeyes Chicken & Biscuits

**Popeyes Chicken & Biscuits**, algemeen bekend as **Popeyes**, is 'n braaihoender kitskosgroep in besit van AFC Enterprises. Die franchise bestaan uit meer as 1800 restaurante in meer as 40 state, Distrik Columbia, Puerto Rico en meer as twintig ander lande wêreldwyd. Popeyes is rondom 1972 gestig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Quiznos

duimnael|regs|260px|Lande met huidige Quiznos-bedrywighede
**QIP Holder LLC**, algemeen bekend as **Quiznos**, is 'n kettinggroep van kitskosrestaurante. Quiznos is bekend vir hul geroosterde subs. Die restaurantgroep is in 1982 deur Jimmy Lambatos in Amerika gestig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Roger B. Chaffee

**Roger Bruce Chaffee** (* 15 Februarie 1935 – † 27 Januarie 1967; Lieutenant-Kommandeur), was 'n Amerikaanse Vlootoffisier en vlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder vir die Apollo-program. Hy is gewerf as deel van die Ruimtevaardergroep 3-inname. Hy sterf saam met ruimtevaarders Gus Grissom en Edward Higgins White gedurende toetswerk voor die eerste bemande Apollo-missie.

## Eksterne skakels
Cutting Crew

**Cutting Crew** is 'n Engelse rockgroep wat in 1985 in Londen gestig is. Hulle word die beste onthou vir hul debuutalbum *Broadcast* en enkelsnit *I Just Died in Your Arms*.

## Ateljeealbums 
* Broadcast (1986)
* The Scattering (1989)	
* Compus Mentus (1992)
* Grinning Souls (2005)
* Add to Favourites (2015)

## Verwysings
Transvision Vamp

**Transvision Vamp** was 'n Britse alternatiewe rockgroep wat in 1986 gestig is deur Nick Christian Sayer en Wendy James. Die groep het in die laat 1980's sukses bereik. James, die hoofsanger, en die fokuspunt van die groep, het die media se aandag getrek met haar seksuele en opstandige beeld

## Diskografie 
### Ateljee-albums 
* Pop Art (1988)
* Velveteen (1989)
* Little Magnets Versus the Bubble of Babble (1991)

### Compilations 
* The Complete 12"ers Collection Vol. 1 (1990)
* Mixes (1992)
* Kiss Their Sons (1998)
* Baby I Don't Care (2002)
* I Want Your Love (2019)

### Enkelsnitte 
* "Revolution Baby" (1987)
* "Tell That Girl to Shut Up" (1988)
* "I Want Your Love" (1988)
* "Revolution Baby" (1988)
* "Sister Moon" (1988)
* "Baby I Don't Care" (1989)
* "The Only One" (1989)
* "Landslide of Love" (1989)
* "Born to Be Sold" (1989)
* "(I Just Wanna) B with U" (1991)
* "If Looks Could Kill" (1991)

## Verwysings
R. Walter Cunningham

**Ronnie Walter Cunningham** (16 Maart 1932 – 3 Januarie 2023) 'n kolonel in die Amerikaanse Marinierskorps, beter bekend as *Walter Cunningham*, was 'n Amerikaanse ruimtevaarder.

In 1968 was hy deel van die bemanning van Apollo 7; hy was die vlieënier van die Apollo-maanmodule. Hy was die derde burgerlike ruimtevaarder naas Neil Armstrong en Elliot See en is gewerf as deel van die Ruimtevaardergroep 3-inname. Hy was ook 'n vegvlieënier, fisikus, entrepreneur en waagkapitalis.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*  
*
Fokeng

Die **Fokeng** (Suid-Sotho: *Bafokeng*) is 'n ou etniese stam van Suider-Afrika wat oorspronklik oos van die Maricorivier gewoon het in wat later die Zuid-Afrikaansche Republiek sou word. Tydens die bewind van Diale het die Fokeng hulle teen onderdrukking deur die Hurutshe verset. Later is talle oorloë met naburige stamme gevoer, veral met die Kgatla.

## Oorsprong 
Aangesien die Fokeng nie hul geskiedenis neergeskryf het nie, is min bekend oor hul herkoms buiten wat afgelei kan word uit argeologiese vondse en oorgelewerde mites.

Volgens oorlewering het die drie groot Bantoestamme, die Rolong, Fokeng, en Hurutshe saam gelewe tot en met die 13de of 14de eeu toe hulle paaie geskei het. Die Fokeng en Hurutshe het as bure voortgeleef in Betsjoeanaland, totdat hulle uiteindelik stry gekry het en hul paaie geskei het.

Die Fokeng het uit Betsjoeanaland ooswaarts getrek en hulle tussen die hedendaagse Frankfort en Vrede gevestig. Uitgesonderde groepe het egter suidwaards getrek en is in Khatla, Kuena, en Phuthi-stamme opgeneem.

Teen die begin van die 18de eeu het dele van die Fokeng hulle in Basotholand gevestig.

## Sien ook 
* Royal Bafokeng-nasie

## Verwysings
Mrs H.S. Ball’s blatjang

duimnael|Drie soorte van Mrs. H.S. Ball’s blatjang

**Mrs. H.S. Ball’s blatjang** is 'n tradisionele Suid-Afrikaanse sous wat sedert 1914 gemaak word.

## Geskiedenis 
Mev. H.S. Ball is op 23 Maart 1865 as Amelia Alice Elizabeth Adkins, in King William’s Town gebore. Sy was die dogter van Henry James Adkins, 'n kleinhandelaar van Gonubie, en Sarah Adkins née Spalding. Sy is later met Herbert Sandleton Ball, 'n spoorweg-superintendent van Kaapstad, getroud en die paartjie het in Kaapstad gaan woon. Die jong bruid het die gesogte geheime blatjangresep as geskenk van haar moeder ontvang, 'n resep wat reeds vir geslagte in hul familie van ma na dogter oorgedra word.

Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914, is die blatjang op klein skaal geproduseer, en as geskenke aan vriende gegee of by kerkbasaars verkoop. Dit het gewild geraak en die Ball-kombuis is omskep in 'n tydelike produksielyn. Namate die vraag daarvoor groter geword het, het Amelia en Herbert, met die hulp van die Kaapse sakeman, Fred Metter, die produksie verhoog. Metter was ook verantwoordelik vir die ontwerp van die agtkantige bottel wat vandag nog vir die blatjang gebruik word.

Die Woodstock-fabriek het in 1917 geopen om aan die toenemende vraag na die blatjang te voldoen, en toe die uitvoer van die blatjang na Groot-Brittanje toegeneem het, is 'n selfs groter fasiliteit later in Dieprivier geopen. In 1962 sterf Amelia op 97-jarige ouderdom, met die vrede dat die geheime resep net aan haar seun en haar kleinseun bekend gemaak is. Oor die jare was Mrs. H.S. Ball’s deel van *Unilever Foods* en in April 2013 het dit 'n filiaal van Tiger Consumer Brands Limited geword.

## *SS Quanza* 
Sommige bronne beweer dat Amelia Adkins se vader die kaptein van die skip *SS Quanza* was, en die *SS Quanza* het eers op 26 Mei 1872 naby Oos-Londen skipbreuk gely. Die skipwrak is aan Henry James Adkins verkoop vir herwinning. Amelia se moeder, Sarah Spalding, is in 1836 in Halifax, Nova Scotia gebore, toe haar vader Alexander Spalding in diens van die Britse weermag daar gestasioneer was. Hy is in Augustus 1845 na Suid-Afrika verplaas waar hy en sy familie hulself gevestig het. Hy tree in 1853 op King William’s Town af.

## Sien ook 
* Blatjang

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Molibdeniet

**Molibdeniet** is 'n mineraal met formule . Hierdie mineraal is die belangrikste bron van die element molibdeen en lewer ook renium.

Die mineraal word as twee politipes aangetref: 2H-Molibdeniet (volop) en 3R-Molibdeniet (seldsaam).

## Struktuur 
Molibdeniet het 'n gelaagde struktuur. Die 2H-politipe is heksagonaal en dit is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C7-struktuur.

Die struktuur bestaan uit S-Mo-S toebroodjielae met 'n heksagonale digpakking wat weergegee kan word as:
: ...S-Mo-S--S-Mo-S: ...A-B-A--B-A-B..

Die molibdeenatome word deur 'n trigonaal prisma van swawel atome omring. Die swawelatome het net aan een kant molibdeenatome as bure. Aan die ander kant is 'n vanderwaalsgaping na die volgende toebroodjie se swawellaag. Dit maak die materiaal 'n goeie vastestof-smeermiddel soos grafiet.
3R-molibdeniet is romboëdries met 'n eenheidsel: a = 3.16 Å, c = 18.33 Å. en ruimtegroep R3m.

## Vondsplekke 
Molibdeniet word veral in hoëtemperatuur-hidrotermale are aangetref. Dit word in verspreide afsettings van die porfier-tipe gevind, met sowel as sonder geassosieerde groot mineraliserings van koper. In meteoriete word dit selde aangetref, maar dit kan ook in metamorfe kontakneerslae in kalksteen met kalsiumsilikaatminerale sowel as in pegmatiete, graniete en apliete gevind word. Dit kom dikwels met chalkopiriet en ander koperminerale voor.

Molibdeniet, die volopste molibdeenmineraal, het 'n wydverspreide voorkoms. In die VSA word fune kristalle in die Crown Point-myn, Chelan Lake, Chelan Co., Washington; en by die Frankford-steengroef, Philadelphia, Pennsilvanië gevind. Kanada, Marokko, Rusland, Duitsland en Japanhet ook vondsplekke.  In Suid-Afrika word dit byvoorbeeld in die Vergenoeg-myn van Tshwane, die Vioolsdrif-gebied van die Noord-Kaap, en by Houtenbeck in Limpopo gevind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Arcadia Group

**Arcadia Group Ltd.** (voorheen bekend as **Arcadia Group plc** en **Burton Group plc**) is 'n Britse multinasionale kleinhandelonderneming met sy hoofkwartier in Londen. Die groep besit mode-ondernemings soos *Burton Menswear London*, *Dorothy Perkins*, *Evans*, *Miss Selfridge*, *Topman*, *Topshop* en *Wallis* wat hul besighede gewoonlik in groot winkelstrate in die middestad bedryf, en die modeketting *Outfit* wat in sy buitestedelike winkels modelyne van die groep se ander modekettings verkoop. *Arcadia Group* bedryf meer as 2&nbsp;500 modewinkels in die Verenigde Koninkryk, naas konsessiewinkels in Britse afdelingswinkels soos *Debenhams*, *Selfridges* en *House of Fraser*, asook 900 konsessiewinkels in veertig lande. In Suid-Afrika is konsessiewinkels vir die handelsmerke *Topman* en *Topshop* gevestig.

*Arcadia Group* is merendeels in besit van *Taveta Investments* wat op sy beurt in besit is van Tina Green, die vrou van Sir Philip Green.

## Verwysings
Roy Campbell

**Roy Campbell** (1901–1957) was ’n Suid-Afrikaanse digter en satirikus. Hy het hoë aansien oorsee geniet vir bundels soos *The Flaming Terrapin*, *Adamastor* en *Talking Bronco*. Sy satires sluit in *The Wayzgoose: A South African Satire* en *The Georgiad — A Satirical Fantasy in Verse*. Sy steun vir Franco se Nasionaliste in die Spaanse Burgeroorlog was uiters omstrede. Sy outobiografie, *Light on a Dark Horse* het in 1952 verskyn.

## Lewensloop 
Ignatius Royston Dunnachie Campbell is op 21 Oktober 1901 in Durban, in die destydse Natalkolonie, gebore. In 1918 verlaat hy Suid-Afrika om aan Oxford te studeer, maar my dop die toelatingseksamen. In 1922 trou hy sonder sy ouers se toestemming met Mary Margaret Garman. As gevolg hiervan moes hy vir 'n tyd sonder sy ouers se rojale sakgeld klaarkom. Hulle het twee dogters Teresa (Tess) en Anna gehad.

Hy keer in 1925 na Suid-Afrika terug en begin die literêre tydskrif *Voorslag*. Laurens van der Post is uitgenooi om Afrikaans insette te lewer.

In 1927 trek hy na Engeland terug en in die 1930's trek hy na Provence in Frankryk. In 1932 het hy die Afrikaner digter Uys Krige gekry om sy kinders te onderrig.

In 1935 vlug hy na Spanje, nadat sy kind se bok sy buurman se boorde beskadig het. Hy het geweier om skadevergoeding te betaal en het moontlike tronkstraf in die gesig gestaar.

Campbell is op 23 April 1957 in 'n motorongeluk naby Setúbal in Portugal oorlede. Sy vrou het die kar bestuur en teen 'n boom vasgejaag. Ten tyde van sy dood het hy 16de- en 17de-uuse Spaanse toneelstukke vertaal.

## Geselekteerde werke 
* *The Flaming Terrapin* (1924)
* *Voorslag* (1926–1927), 'n maandelikse tydskrif deur Roy Campbell, et al.
* *The Wayzgoose: A South African Satire* (1928)
* *Adamastor* (1930)
* *Poems* (1930)
* *The Gum Trees* (1931)
* *The Georgiad – A Satirical Fantasy in Verse* (1931)
* *Taurine Provence* (1932)
* *Pomegranates* (1932)
* *Burns* (1932)
* *Flowering Reeds* (1933)
* *Broken Record* (1934)
* *Mithraic Emblems* (1936)
* *Flowering Rifle: A Poem from the Battlefield of Spain* (1936)
* *Sons of the mistral* (1938)
* *Talking Bronco* (1946)
* *Poems of Baudelaire: A Translation of* Les Fleurs du Mal (1946)
* *Light on a Dark Horse: An Autobiography* (1952)
* *Lorca* (1952)
* *Cousin Bazilio* deur José Maria de Eça de Queiroz (Vertaal 1953)
* ''The Mamba's Precipice* (1953) (Kinderstorie)
* *Nativity* (1954)
* *Portugal* (1957)
* *Wyndham Lewis'' (1985)

## Sien ook 
* Lys van bekende Suid-Afrikaners
* Lys van Suid-Afrikaanse digters

## Verwysings 
* Jurgens, Heather L.: Behind the poetry of Roy Campbell. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 14, nr. 4, Junie 1965
Kaliopi

**Kaliopi** (gebore 28 Desember 1966) is 'n sangeres en musikant.

## Diskografie 
* 2000: "Oboi Me"
* 2001: "Ako Denot Mi E Nokj"
* 2004: "Ne Mi Go Zemaj Vremeto"
* 2008: "Zelim Ti Reci"
* 2010: "Poraka"
* 2013: "Melem"
Rooiwater

In patologie verwys **rooiwater** (piroplasma, bees-babesiose, bosluissiekte) na 'n siekte wat deur bilharzia-organismes veroorsaak word. Dit is een van die ernstigste en skadelikste siektes onder beeste. Dit word gekenmerk deur stoornisse tydens urienlating of disenterieagtige verskynsels, na gelang van of die parasiet in die blaas of dermkanaal gesetel is.

## Oorsaak
Rooiwater word veroorsaak deur twee naby verwante eensellige bloedparasiete (protosoë) wat rooibloedliggaampies afbreek. Hierdie gewoonlik peervormige organismes kom meesal in pare in die rooi bloedliggaampies van besmette diere voor.

## Besmetting
Hierdie parasiete word deur bosluise versprei. Die Afrika-bosluis (Rhipicephalus decoloratus) dra Afrika-rooiwater (Babesia bigemina) oor. Die pantropiese bloubosluis of Asiatiese bloubosluis (Rhipicephalus microplus) versprei beide Asiatiese of Europese rooiwater (B. bovis) en Afrika-rooiwater. B. bovis word in al hoe groter dele van Suid-Afrika aangetref. 

## Simptome
By besmette diere verkleur die urine. ‘n Kleur van ligrooi tot bruin kan voorkom. Die bloed is waterig en die bees ly aan bloedarmoede. Verder ontwikkel die besmette diere‘n koors van 40.5°  tot 42.2° C. Die diere is dan  onwillig om te beweeg, het ‘n swak eetlus en toon ‘n algemene lusteloosheid en swakheid. Beeste vertoon soms senuweesimptome omdat die parasiet die kapillêre bloedvate aantas. Dit noem ons serebrale rooiwater. Tekens hiervan is swak koördinasie, krampe en stuiptrekkings. Asiatiese rooiwater is ‘n hewiger siekte as Afrika-rooiwater. Dit het ‘n korter verloop en diere kan skielik vrek. Min diere herstel hiervan. In streke waar vee aanhoudend aan die parasiete blootgestel word, is die vrektekoers hoog.

## Voorkoming
Die beste manier om rooiwater te bestry, is om bosluise uit te wis deur die vee gereeld te dip of om ‘n entstof te gebruik. Siek beeste kan met ‘n verskeidenheid middels behandel word, maar dit is dikwels onsuksesvol. Beeste wat herstel, is egter immuun, maar bly draers van die parasiete in hul bloed.

## Trivia 
Rooiwater by perde, honde en katte staan bekend as galkoors.

## Bibliografie 
* van de Pypekamp, Hans: Nguni-beeste – karakteristieke raseienskappe en funksionele doeltreffendheid. Kaapstad: Landbouweekblad, 2013. 

## Eksterne skakels
Rotsbeen

duimnael|links|Die rotsbeen
[duimnael|**Anatomie van die menslike [oor**
1.&nbsp;Skedel&nbsp;(rotsbeen)
***Buite-oor***:
2.&nbsp;gehoorgang,
3.&nbsp;oorskulp
***Middeloor***:
4.&nbsp;trommelvlies,
5.&nbsp;ovaalvenster,
6.&nbsp;hamer,
7.&nbsp;aambeeld,
8.&nbsp;stygbeul,
12.&nbsp;buis&nbsp;van&nbsp;Eustachius
***Binne-oor***:
9.&nbsp;labirint,
10.&nbsp;slakkehuis,
11.&nbsp;gehoorsenuwee
]]

In die mediese vakterminologie verwys **rotsbeen** na die gedeelte van die slaapbeen wat deel van die skedelbasis vorm en waarin die gehoororgaan gevind word.
Sarkoom

In die mediese vakterminologie verwys die begrip **sarkoom** (Grieks: *sarkos* beteken vleis) na 'n kwaadaardige nuut-vorming uitgaande van weefsels wat van die middelste kiemblad afkomstig is.
Saadstring

duimnael|Die saadstring

In die mediese vakterminologie verwys die begrip **saadstring** (Latyn: *funiculus spermaticus*) na 'n string bestaande uit 'n saadleier en bloedvate vir die testikels wat deur die lieskanaal uit die buikholte in die skrotum afdaal.

Saadstringontsteking verwys na 'n ontsteking van die saadstring wat meestal deur gonorree veroorsaak word. Dit kan tot afsluiting van die saadstring en dus tot onvrugbaarheid lei.
Skarlakenkoors

In die mediese vakterminologie verwys **skarlakenkoors** (Latyn: *scarlatina*) na 'n aansteeklike kindersiekte wat deur streptokokke veroorsaak word.

Die siekte word gekenmerk deur 'n veluitslag en aantasting van die slymvliese van mond en keel. Die bakterieë skei 'n gif af wat 'n groot aantal organe kan beskadig.

## Kindersiekte 
Die aansteeklike siekte kom veral tussen die ouderdom van 3 en 10 voor. Danksy die ontwikkeling van antibiotika is hierdie siekte nie meer so gevaarlik of volop nie. Wanneer dit wel voorkom , is die aanval meestal lig en hoef die pasiënt glad nie lank afgesonder te word nie. Dit kan egter in sekere omstandighede 'n betreklik ernstige kindersiekte wees. 

## Inkubasie 
Die bakterieë (*hemolitiese streptokokke*) word deur vogdruppels in die lug en voorwerpe waarmee die draer in aanraking was, oorgedra. As die bakterieë eers in die liggaam van die pasiënt beland, veroorsaak dit hewige keel- en mangelontsteking. Meestal met 'n inkubasieperiode van sowat 2-8 dae. Die pasiënt het 'n hoë koors, seer keel en voel uiters siek. 

## Simptome en diagnose 
Anders as masels, wat geleidelik begin, is die skarlakenkoorspasiënt onmiddellik na die verskyning van die eerste simptoom reeds baie siek. Drie kenmerkende tekens maak dit betreklik maklik om **skarlakenkoors** te diagnoseer: sowat 24 uur lank het die pasiënt 'n baie hoë koors, 'n rooi keel en ontsteekte mangels, en 'n sterk neiging om te vomeer.

Daarna verskyn 'n veluitslag van klein, bloedrooi knoppies, wat in groepe verskyn en groot vlekke vorm. Aanvanklik kom die uitslag veral op die nek, bors en in die buiging van die dy voor. Spoedig versprei die uitslag oor die hele liggaam, met die uitsondering van die lippe, die ken en die neus. Die veluitslag en die keelontsteking duur sowat drie dae, terwyl die koors konstant hoog bly. 'n Week na die verskyning van die eerste simptome daal die koors skielik, die uitslag verdwyn en die ontsteking van die keel en mangels neem af. 
duimnael|261x261px|Veluitslag van masels en skarlakenkoors
Nou volg die herstelperiode. Die pasiënt se vel dop af en kan selfs later in repe afgetrek word. Na drie tot vier weke is die pasiënt gesond.  

## Sien ook 
* Antibiotikum
* Masels
* Waterpokkies
* Ingewandskoors

## Eksterne skakels 
## Bronnelys 
* KENNIS,  vol 11, 1980, bl. 2092-2093,
Marsbreuk

duimnael|Marsbreuk is meer algemeen by soldate, maar kom ook by stappers en beroepsmense voor, soos mediese personeel wat heeldag in 'n hospitaal rondhardloop.

In die mediese vakterminologie verwys **marsbreuk** na 'n breuk van die middelvoetbeentjies sonder growwe uitwendige geweld. Dit kom dikwels voor weens uitputting tydens lang voetmarse.
Melkgebit

duimnael|Kind wat tande wissel.

In die mediese vakterminologie verwys **melkgebit** (ook **melktande**) na die kind se eerste gebit. Die elemente van die melkgebit is effens kleiner en sagter as die blywende gebit, wat in die kind se sewende jaar deurbreek.
Charles Bassett

**Charles Arthur "Charlie" Bassett** (30 Desember 1931 – 28 Februarie 1966; Kaptein, Amerikaanse Lugmag), was 'n Amerikaanse elektriese ingenieur en 'n toetsvlieënier van die Amerikaanse Lugmag. Hy was gekeur as 'n ruimtevaarder tydens die Ruimtevaardergroep 3-inname in 1963. Hy was toegeken aan die span vir Gemini 9. Hy sterf egter in 1966 saam met sy medevlieënier, Elliot See, in 'n Nasa opleidingsvliegtuig by die McDonnell vliegtuigfabriek in St. Louis, Missouri. Hulle moes twee weke se opleiding in ruimtetuig rendezvous hier ondergaan.

## Eksterne skakels 
*
Gonokokkus

In die mediese vakterminologie verwys die begrip **gonokokkus** (Grieks “gone” saad; “kokkus” bessie) na 'n boonvormige mikro-organisme met die eienskappe van 'n slymvliesparasiet. Die mikro-organisme is die verwekker van gonorree.
Koolsuursneeu

duimnael|'n Vuur wat met koolsuursneeu geblus word.

**Koolsuursneeu** is 'n wit, vaste, besonders vlugtige stof wat vervaardig word deur koolsuurgas onder hoë druk te laat ontsnap. Deur die skielike uitsetting koel dit so sterk af dat dit na die vaste toestand oorgaan.

## Aanwendings 
### Medies 
Dit word gebruik om klein aarbeivlekke en vratjies te verwyder.

### Brandblusser 
Koolsuursneeu word ook gebruik om brande te blus. Dit is veral geskik by brande van elektriese toestelle, omdat dit geen reste nalaat en nie elektriesgeleidend soos bluswater is nie. Dit verdring nogtans die suurstof in die lug, en in beknopte ruimtes kan dit tot asemnood en verstikking lei.

## Verwysings
Framboosvlek

In die mediese vakterminologie verwys **framboosvlek** of **aarbeivlek** na 'n helderrooi tot pers, effens verhewe vlak plek op die menslike vel wat uit gewoekerde bloedvate bestaan.
Foeselolie

**Foeselolie** is 'n mengsel van hoëre alkohole wat by die gisting van suikerhoudende stowwe ontstaan. Dit behoort weens die onaangename smaak en skadelike bywerkinge uit jenewer en brandewyn verwyder te word.

'n Kenmerkende verdeling van hoër alkohole in gefermenteerde dranke is:

## Verwysings
Kuret

[duimnael|links|'n Kuret in steriele verpakking om 'n [baarmoeder te skraap.]]
duimnael|'n Lepelvormige kuret.
duimnael|Illustrasie van 'n VS-patent (Michelson, 1988)

In die mediese vakterminologie verwys **kuret** (Frans: *curette*) na 'n skerp- of stomprandige, lepelvormige instrument wat gebruik word om die binnewande van hol organe mee af te skraap.
Dokter

duimnael|'n Dokter ondersoek 'n babatjie.

'n **Dokter** of **geneesheer** (Latyn: *medicus*) is 'n persoon wat gekwalifiseer is om geneeskunde te beoefen. Dokters kan hul praktyk fokus op sekere siektetoestande, tipes pasiënte en metodes van behandeling, bekend as spesialiteite, of hulle kan verantwoordelikheid aanvaar vir die voorsiening van omvattende mediese sorg aan individue, gesinne en gemeenskappe, bekend as 'n algemene praktisyn.

Beide die rol van die dokter en die betekenis van die woord self wissel oor die hele wêreld. Grade en ander kwalifikasies wissel wyd, maar daar is 'n paar algemene elemente, soos mediese-etiek wat vereis dat dokters oorweging, deernis en welwillendheid vir hul pasiënte wys.

Daarteenoor is 'n kwaksalwer iemand wat die geneeskuns sonder bevoegdheid toepas, nuttelose middels gebruik of medisyne verkoop wat volgens hom elke moontlike siekte genees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*