open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klavierconcerto nr. 12 (Mozart)

**Klavierconcerto nr. 12** in A-majeur, K. 414 (385p), is in die herfs van 1782 in Wene gekomponeer. Dit is vir soloklavier, twee hobo's, twee fagotte (opsioneel), twee Franse horings, en strykinstrumente (viool, altviool, en kontrabas) geskryf. Net soos die ander twee Weense klavierconcerto's wat Mozart geskryf het (K. 413 en K. 415), is dit 'n beskeie werk wat met slegs 'n strykkwartet en 'n klavier (d.i. *a quattro*) opgevoer kan word.

Klavierconcerto nr. 12 bestaan uit drie bewegings:
#*Allegro* in A-majeur
#*Andante* in D-majeur
#*Allegretto* in A-majeur 

Klavierconcerto nr. 12 (K. 414) vorm deel van 'n versameling van drie klavierconcerto's saam met Klavierconcerto nr. 11 (K. 413) en Klavierconcerto nr. 13 (K. 415) wat Mozart tydens vastyd in 1783 opgevoer het.

Daar word bespiegel dat die konsertrondo in A van K. 386 'n alternatiewe finale vir K. 414 sy. K. 386 kan egter nie *a quattro* opgevoer word nie en handtekeningbewyse dui aan dat die allegretto van K. 414 op dieselfde bladsy as die einde van die andante van K. 414 begin.

## Bronne 
* Girdlestone, C. M. ''Mozart's piano concertos*. Cassell, Londen.
* Hutchings, A. *A Companion to Mozart's Piano Concertos*, Oxford University Press.
* Mozart, W. A. *Piano Concertos Nos. 11–16 in full score''. Dover Publications, New York Stad.

## Sien ook 
* Lys van klavierconcerto's van Wolfgang Amadeus Mozart

## Eksterne skakels 
*
*
Zlín

duimnael|links|220px|Bata-hoofkwartier in die 1930's
**Zlín** ([zliːn], Duits: *Zlin*) is 'n Tsjeggiese stad in die suidooste van Morawië, geleë aan die Dřevnice-rivier. Die ontwikkeling van die moderne stad is nou verbonde aan die *Bata*-skoenfabriek wat in die laaste dekade van die 19de eeu hier deur Tomáš Baťa (1876–1932), 'n boorling van Zlín, gevestig is en, volgens sy beleid van korporatiewe sosiale verantwoordelikheid, ná die Eerste Wêreldoorlog moderne behuising en ander geriewe soos sportfasiliteite en vermaaklikheidsgeriewe aan sy personeel verskaf het - as deel van 'n "totale omgewing". 

Die onderneming het moderne vervaardigingsprosesse ingevoer wat deur Henry Ford se motoraanlegte geïnspireer is en tot 'n wêreldleier in die skoenbedryf gegroei. Bata het ook in Suid-Afrika bekendheid verwerf met sy skoene vir skoolkinders, die befaamde *Toughees* wat in 1954 as handelsmerk ingevoer is. *Bata* se hoofkwartier, die wolkekrabber "Bata gebou nr. 21", was in sy ontstaanstyd die hoogste gebou in Europa. 

Met die kommunistiese magsoorname in Tsjeggo-Slowakye in 1948 is *Bata* se plaaslike aanlegte en bates genasionaliseer, terwyl die onderneming in westerse lande voortbestaan het as 'n privaatmaatskappy in familiebesit. Ná 'n kort herlewing in die post-kommunistiese markekonomie is die laaste skoenfabrieke, wat lankal nie meer met mededingers op die wêreldmark tred kon hou nie, in die 1990's gesluit. Zlín is tussen 1949 en 1990 hernoem as Gottwaldov, ter ere van die kommunistiese politikus Klement Gottwald.

Naas sy funksionalistiese 20ste eeuse boukuns en skoenvervaardiging staan Zlín bekend as filmstad. Meer as 2000 rolprente het hier ontstaan, waaronder rolprente vir kinders en klassieke Tsjeggiese tekenrolprente. Een van die grootste en belangrikste filmfeeste ter wêreld, wat aan kinderrolprente gewy is, word in Zlín gehou. 'n Universiteit, wat na die entrepreneur Tomáš Baťa genoem is, het sy deure in 2001 geopen.

In die nuwe nywerheidsone oos van Zlín, wat in 2001 gevestig is, het - naas fabrieke wat voedsel verwerk - aanlegte van Tsjeggiese en buitelandse ondernemings ontstaan wat huishoudelike toestelle, motoronderdele, plastiekprodukte en metaalverwerkingsmasjiene ontwikkel en vervaardig.

## Bekende boorlinge 
* Tom Stoppard (1937 as Tomáš Straussler), Britse dramaturg

## Verwysings
Paleomagnetisme

**Paleomagnetisme** is die navorsing van die magnetisasie en sy rigting van gesteentes van 'n bepaalde ouderdom.

Daar is party minerale wat by hulle vorming deur die magnetiese veld van die aarde permanent gemagnetiseer word. Meting van hulle magnetisasie kan daardeur inligtings verskaf oor die magneetveld van die aarde op die moment van vorming. Daaruit kan afgelei word op watter breedtegraad die gesteente gevorm is en watter rigting die magneetveld toe gehad het.

## Omdraaiing 
duimnael|Die magnetiese strepe ewewydig aan die midde-oseaniese rug
Die magneetveld van die aarde het talle kere in die aardgeskiedenis van rigting verander: die magnetiese suidpool het die noordpool geword en andersom. Die posisie van die kontinente het ook verander deur die plaattektoniek. Paleomagnetisme speel 'n sleutelrol in die navorsing van die paleogeografie van ons planeet.

Die tektoniek vervaardig meer oseaankors by die rug wat op die plaatgrens lê. Dit skuif die oseaanbodem sydelings opsy. Die nuwe materiaal is aanvanklik magma wat 'n hoë temperatuur het. Terwyl dit afkoel raak dit deur die magneetveld van die aarde gemagnetiseer. Hierdeur word die magneetveld se rigting vasgelê. Navorsing het duidelik gemaak dat dit 'n patroon van magnetiese strepe veroorsaak wat ewewydig aan die rug loop. Die magnetisasie se rigting wissel van streep tot streep omdat tydens die geskiedenis van die aarde die  planeet se magneetveld herhaaldelik omgekeer het.

## Belangrike minerale 
Minerale wat in paleomagnetisme belangrik is:

## Verwysings
Titanomagnetiet

**Titanomagnetiet** (of **titaanmagnetiet**) is 'n titaanhoudende weergawe van die mineraal magnetiet . Dit is 'n mengreeks met die spinelstruktuur. Die mineraal is belangrik in die paleomagnetisme. Die Curie-temperatuur neem af met toenemende Ti-gehalte van 580 (x=0) tot 150&nbsp;°C (x=1).

## Verwysings
Golf van Alaska

Die **Golf van Alaska** (Engels: *Gulf of Alaska*) is 'n golf van die Stille Oseaan tussen die Alaskaskiereiland en Kodiakeiland in die weste, die vasteland van Alaska in die noorde en die Alexanderargipel in die ooste. Die golf het 'n oppervlakte van sowat 1&nbsp;533&nbsp;000&nbsp;km².

[duimnael|links|[Nasa-satellietbeeld van die Golf van Alaska]]
[duimnael|links|Kaart van [Kodiakeiland in die Golf van Alaska]]
Die belangrikste nedersettings aan die golf is Anchorage, die grootste stad van Alaska, en Juneau, die hoofstad van Alaska. Die hele kus van die Golf van Alaska behoort tot die Amerikaanse deelstaat Alaska.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Gekkegoud

duimnael|276x276px|'n Foto van Gekkegoud (piriet).
duimnael|273x273px|Chalkopiriet, wat gedeeltelik al na borniet geoksideer het.

**Gekkegoud** (Engels: ''Fool's Gold'') is 'n naam wat na die minerale Piriet () en Chalkopiriet () *(minder algemeen bekend)* verwys. Dit is nie sinoniem tot die mineraal piriet nie.
duimnael|275x275px|'n Foto van 'n regte goudkristal.
Die naam het sy bestaan te danke aan vele mense wat al die mineraal vir goud (Au) aangesien het, net om tot hul teleurstelling te moet uitvind dat dit geen waarde het nie.

Die naam het ontstaan toe Martin Frobisher in 1576, na sy reis om die Noord-wes gang te soek, met 'n vrag vol gekkegoud na Engeland teruggekeer het, onder die indruk dat dit goud was.

## Ooreenkomste en verskille 
Gekkegoud (ook dwaasgoud genoem), se ooreenkoms met goud is baie oppervlakkig. Gekkegoud in sy ongeoksideerde toestand is goudkleurig, maar raak dof as dit verweer. Chalkopiriet kan na borniet (ook *Peacock ore* genoem) oksideer, wat helder kleure vertoon.

Pirietis ook redelik swaar (~ 2x die gewig van kwarts), wat baie mense mislei, maar teen 'n relatiewe digtheid van 4.95-5.10 (digtheid van 4.8–5 g/cm3), is dit slegs ongeveer ¼ van die relatiewe digtheid van goud (~19.3, afhangende van die suiwerheid).

## Verwysings 
* http://www.phrases.org.uk/meanings/140000.html
Hematiet

**Hematiet** is 'n mineraal met formule , Dit is die allotroop α- van yster(III)oksied. 

Dit is een van die belangrikste minerale vir die paleomagnetisme-navorsing. Dit het die romboëdriese korund-struktuur.

Hematiet is die stabiele ysteroksied wat 'n groot deel van die gronde, klippe en die aarde se kors uitmaak. Dit het 'n besondere magnetiese struktuur wat die *gekantelde antiferromagnetisme* genoem word. Die kanteling word veroorsaak deur die Dzialoshinkii-wisselwerking wat genoem is na die wetenskaplike Dzialoshinskii wat die teorie daaroor in 1957 voorgestel het. Elke -ioon is die rooster het 'n magnetiese moment (spin) van 5μB. Die spins het nogtans antiferromagnetiese ordening in die a-b vlak van die struktuur, en dit verminder hulle totale magnetiese moment in hierdie vlak tot nul. Die antiparallellisme is nogtans nie perfek nie. Die spins is effens gekantel in die rigting van die c-as en die c-komponente van die magnetiese moment is ewewydig aan mekaar. Dit veroorsaak 'n swak spontane magnetisasie in die c-rigting (IS= 0.4 e.m.u/g) Die stof gedra hom soos 'n swak ferromagneet met groot anisotropie.

Onder 'n temperatuur van -10&nbsp;°C verander die magnetiese struktuur. Hierdie oorgang word die Morin-oorgang genoem. Die spin raak nou antiparallel in die c-rigting georden en die kanteling verdwyn. Die gevolg is normale antiferromagnetisme met  IS=0.   

## Verwysings
Bytowniet

**Bytownite** is ‘n kalsiumryke veldspaat, wat op die plagioklaas soliede oplossingsreeks  lê. 
duimnael|304x304px|Die veldspaat fasediagram, om die samestelling van Bytowniet aan te dui.
Dit het ‘n An% tussen 79% en 90%. Net soos die ander veldspate van die plagioklaasreeks, vorm dit wit tot wit trikliene kristalle, met die tipiese plagioklaas vertweelinging en die gepaardgaande fyn strepe (Engels: striations).

Die realtiewe digtheid van bytowniet wissel tussen 2,74 en 2,75. Die brekingsindekse is is nα = 1.563 - 1.572, nβ = 1.568 - 1.578, en nγ = 1.573 - 1.583. Van hierdie twee eienskappe moet presiese bepaal word deur chemiese analise, X-straal diffraksie of petrografiese analise vir identifikasie.

## Voorkoms 
Bytowniet is 'n rotsvormende mineraal wat voorkom in mafiese stollingsgesteentes soos gabbros en anortosiete. Dit kom ook voor as fenokriste in mafiese vulkaniese gesteentes. Dit is skaars in metamorfe gesteentes. Dit word tipies geassosieer met pirokseen en olivien.

Die minerale is eers in 1835 beskryf en is vernoem na 'n voorkoms by Bytown (nou Ottawa), Kanada. Ander bekende voorkomste in Kanada sluit in die Shawmere anortosiet in Foleyet Township, Ontario, en op Yamaskaberg, naby Abbotsford, Quebec. Dit kom voor op Rumeiland, Skotland en Eycott-heuwel, naby Keswick, Cumberland, Engeland. Dit is ook aangemeld by Naaraodal, Noorweë en in die Bosveld-kompleks van Suid-Afrika. Dit word ook in Isa-vallei, Wes-Australië gevind.

Dit kom ook voor by die Lucky Cuss-myn, Tombstone, Arizona, in die Grants-distrik, McKinley County, New Mexico. In die ooste van die VSA kom dit voor in Cornwall, Libanon County en Phoenixville, Chester County, Pennsilvanië.

## Sien ook 
*veldspaat
*silikaatminerale
*geologie

## Verwysings 
* Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, *Manual of Mineralogy*, 20th ed., Wiley,
Coulomb se wet

**Coulomb se wet**, genoem na die Franse natuurkundige Charles-Augustin de Coulomb, beskryf die krag wat twee elektriese puntladings op mekaar uitoefen. 

## Definisie 
Die elektrostatiese krag tussen twee puntladings is direk eweredig aan die produk van die ladings en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand tussen die ladings.

Die formule is:

:F_C = k \cdot \frac{Q_1 \cdot Q_2}{r^2}

waarin
:*FC* die krag is wat die ladings op mekaar uitoefen, in SI uitgedruk in N (newton) of ,
:*Q1* en *Q2* beide die ladings voorstel, in SI uitgedruk in C (coulomb) of A·s (amperesekonde),
:*r* die afstand is tussen beide ladings, in SI uitgedruk in meter,
:k = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon_r} die konstante van Coulomb is, met 
:\varepsilon_0 = 8,85\times 10^{-12} C^2 \text{m}^{-2} \text{N}^{-1} die elektriese veldkonstante van vakuum.
:\varepsilon_r is die relatiewe elektriese veldkonstante van die medium tussen die twee ladings.
Indien εr = 1, dan
:k \approx 8{,}988 \times 10^9 \text{ Nm}^2 C^{-2}

## Bronne 
* 
* 
* 
*
Rapitsi

**Rapitsi** is 'n Swart nedersetting wes van Polokwane, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Goethiet

**Goethiet** is 'n mineraal met formule . Dit is die ortorombiese α-allotroop van yster(III)oksiedhidroksied. Dit is na die Duitse digter Johann Wolfgang von Goethe genoem wat ook 'n mineraalversamelaar was.

Hierdie mineraal word volop in die grond en sediment op Aarde en is selfs op Mars se oppervlak aangetref.

## Magnetisme 
Die mineraal se teenwoordigheid is kenmerkend aan die vorming en die latere geskiedenis van 'n sediment. Verwering is die rede vir sy vorming en sy magnetiese eienskappe maak dit 'n belangrike mineraal in die navorsing van paleomagnetisme wat tydens sy vorming geheers het.

Goethiet is ferrimagneties met die c-as as die eenvoudigste magneetrigting. van gemiddeld 102&nbsp;°C. In die temperatuurbereik van 300 – 400&nbsp;°C ontbind die mineraal en vorm α- (hematiet) wat 'n Néel-punt van 680&nbsp;°C uitwys. Die anisotropiekonstante K = 90  ± 20 J/m3 volgens die kamertemperatuurbepaling van Martin-Hernandez en García-Hernández.

## Kristalstruktuur 
Goethiet is isostruktureel met diaspoor (AlO(OH)). Dit bestaan uit 'n heksagonale digpakking van suurstofatome (altwee oksied-- en hidroksied--ione) in die [010]-rigting van die Pnma-sel gestapel. Tussen hierdie lae is (hoë-spin) Fe(III)-ione wat die helfte van die oktaëdriese holtes vul. Hulle is in dubbelrye gerangskik. Daar is dubbelrye van leë holtes tussen hulle, wat aan die oppervlak van die kristal as striasie sigbaar kan wees. Die ysterioon word deur 3 - en 3 -ione omring in 'n effens vervormde -oktaëder. 'n Dubbelketting van oktaëders wat rande deel loop ewewydig aan die [100]-rigting. Van die -ione is ook deur die proton van 'n hidroksiedioon verbind deur waterstofbindings wat deur die lëe oktaëderholtes strek. Die leë oktaëders vorm 'n soort tonnelstruktuur deur die kristal.

## Verwysings
Mikroklien

**Mikroklien** is 'n belangrike rotsvormende mineraal in stollingsgesteentes, en kom algemeen in graniet en pegmatiet voor. Dit is 'n kaliumryke alkaliveldspaat, is 'n tektosilikaat, en vorm deel van die groep minerale bekend as die silikaatminerale.

Mikroklien bevat gewoonlik klein hoeveelhede natrium, en vorm gewoonlik tydens die stadige afkoeling van ortoklaas. Dit is meer stabiel onder laer temperature as ortoklaas. Sanidien is 'n polimorf van alkaliveldspate, en is meer stabiel by hoër temperature.

Mikroklien kan wit, liggeel, bruin-rooi of groen van kleur wees, en word algemeen gekenmerk deur vertweelinging wat plaasvind a.g.v. die transformasie van monkliene ortoklaas na trikliene mikroklien. Mikroklien kan chemies identies wees aan monokliene ortoklaas, maar omrede dit aan die trikliene kristalsisteem behoort, is die prismahoekeffens minder as reghoekig. Dit is hieruit dat die naam mikroklien afkomstig is, van die Griekse woord vir "klein hoek".

Dit is 'n volledig geordende trikliniese verandering van kaliumveldspaat en is dimorf (tweevormig) (Engels: dimorphous) met ortoklas. Mikrokliniek is identies aan ortoklaas in baie fisiese eienskappe, bv. dit kan onderskei word deur x-straal of optiese ondersoeke, en waargeneem onder 'n polariserende mikroskoop vertoon mikroklien klein meervoudige vertweelinging wat 'n onmiskenbare roosteragtige struktuur vorm.

Pertiet is óf mikroklien of ortoklaas met dun lamelle (lae) van uitgeskeide albiet.

Amasoniet is 'n groen variëteit van mikroklien. Dit word egter nie oral in die Amazone-kom gevind nie. Die Spaanse ontdekkingsreisigers wat dit benaam het, het dit glo met 'n ander groen mineraal van daardie streek verwar.

Die grootste gedokumenteerde enkelkristalle van mikroklien is in die Devils Hole Beril-myn, Colorado, VSA  gevind, en het 'n mate van ongeveer 50 x 36 x 14&nbsp;m. dit kan een van die grootste kristalle van enige materiaal wees wat nog ooit gevind is.

## Gebruike 
Mikroklien is gewild onder mineraalversamelaars, en word algemeen gebruik in die vervaardiging van porselein. Die loodryke vorm van mikroklien, amasoniet, word ook soms as halfedelsteen vir juwele of ornamente gebruik.

## Sien ook 
* Silikaatminerale
* Veldspaat
* Halfedelsteen
* Minerale
* Geologie

## Verwysings
Nakajima Ki-84

Die **Nakajima Ki-84 Hayate** is 'n enkelsitplek, enkelmotorige vegvliegtuig wat deur die Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die Ki-84 was tegnies die mees gevorderde Japannese vliegtuig in die laaste jaar van die oorlog in die Stille Oseaan. Indien dit in groter getalle beskikbaar was, kon dit 'n aansienlike verskil aan die oorlog gemaak het. Dit kon op gelyke voet met die Republic P-47 Thunderbolt en die Mustang P-51 meeding en afhangende van hoogte kon dit selfs beter klim en hanteer as laasgenoemde vliegtuie. Japan was op daadie stadium so desperaat vir die vliegtuig dat hulle selfs fabrieke ondergronds gebou het om 200 eenhede per maand te produseer.

## Ontwikkeling 
Die vliegtuig se ontwerp is in 1942 gedoen, toe daar besef is dat die Nakajima Ki-43 vervang moes word. Die Japannese Keiserlike Leër het 'n hoë-werkverrigtingvliegtuig met 'n lang togafstand benodig om die Geallieerde vliegtuie te kon troef. Die prototipe het sy nooiensvlug in Maart 1943 voltooi en Japan het gou besef dat dit die beste vliegtuig was waaroor hulle beskik het, wat gereed was vir produksie. Operasionele toetsing het in Oktober 1943 begin en die vliegtuig is goedgekeur as die *Leër Tipe 4 Vegvliegtuig Model 1a* vir produksie.

Vliegtuie het vanaf die produksielyn begin rol in April 1944. Die toets eskader van die Ki-84 was egter reeds in Maart 1944 ontbind en oorgeplaas na die 22ste *Sentai* wat toegerus word met die Ki-84. Die 22ste *Sentai* is oorgeplaas na China waar hulle teen die 14de Amerikaanse Lugmag geveg het. Hier het hulle gou 'n reputasie as gedugte vegters opgebou as gevolg van die vliegtuig se hoë werksverrigting, ratsheid en klimvermoë. Ook was die vlieënier beter beskerm met pantser as die ander Japannese vegvliegtuie.

Die vliegtuig het 'n paar unieke hanterings probleme gehad; dit was moeilik om met die vliegtuig op die grond rond te beweeg en as gevolg van die motor se wringkrag het die vliegtuig geneig om na bakboord te swenk sodra die stertwiel van die grond af gelig het. Die vliegtuig het kwaliteits probleme gehad wat veroorsaak is deur voortdurende bombardering van die fabrieke deur Amerikaanse Boeing B-29 Superfortresses.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Oker (kleurstof)

duimnael|Drie verskillende okers
links|duimnael|120px|Himbameisie in rooi oker

**Oker** is 'n minerale kleurstof wat van geel (goudoker) tot rooi of selfs pers kan strek.

Die chemiese samestelling wys  vir die geel weergawes veral goethiet () uit en dit bevat meer hematiet () vir rooier pigmente.

Oker word deur die Himba van Namibië vir kosmetiese doeleinde gebruik.

## Verwysings
Liguriese See

Die **Liguriese See** (Frans: *Mer Ligurienne*, Italiaans: *Mar Ligure*, Latyns: *Mare Ligusticum*) is 'n see van die Middellandse See tussen Korsika in die suide, Frankryk en Monaco in die noordweste en Italië in die noorde en ooste. Die see grens in die noordweste aan die Franse Riviera, in die noorde aan Ligurië, in die ooste aan Toskane en in die suidooste aan die Tirreense See. Die see is genoem ná die antieke volk van die Liguriërs.

Belangrikste nedersettings aan die see is Cannes, Genua, La Spezia, Monaco en Nice.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ysteroksied

duimnael|links|Groen en rooibruin vlekke op 'n kalksteenbasis, wat elk ooreenstem met die oksiede/hidroksiede van Fe en Fe.
duimnael|regs|Elektrochemies-geöksideerde yster, ook bekend as *roes*.
[duimnael|regs|Die rooi kleur van [Kalaharisand is weens 'n lagie ysteroksied op die kwartskorrels]]
'n **Ysteroksied** is 'n chemiese verbinding van yster met suurstof met algemene formule .

Daar is verskillende ysteroksiede omdat hierdie element dikwels in twee oksidasietoestande (II en III) optree. Die belangrikste ysteroksiede is:

*Yster(II)oksied FeO
*Yster(III)oksied 
*Yster(II/III)oksied 

Ysteroksiede speel 'n belangrike rol in die geochemie en in die navorsing van paleomagnetisme. Daar is heelparty minerale wat ysteroksiede is, bv.:
* FeO:  wüstiet
*: hematiet, maghemiet
*: magnetiet

## Sien ook 
* Roes
Maghemiet

**Maghemiet** is 'n mineraal met formule . Dit is die γ-allotroop van yster(III)oksied.

Dit is 'n ferrimagnetiese stof wat belangrik is in die navorsing na paleomagnetisme.

## Magnetisme 
Maghemiet is baie sterker magneties as hematiet, 'n ander allotroop. Dit is 'n regte ferrimagneet pleks van 'n gekantelde antiferromagneet. Die spontane magnetisasie van maghemiet IMS is 85 e.m.u./g by 300&nbsp;K en hierdie waarde is amper dieselfde as magnetiet s'n. Dit is ook metastabiel en by temperature bo ongeveer 350&nbsp;°C gaan dit oor in romboëdriese hematiet. 

Maghemiet word gewoonlik deur oksidasie van magnetiet by lae temperature (150- 250&nbsp;°C) gevorm. Enkelkristalle groter as 1 mikron word selde gevorm. Die reaksie is topotakties. Die suurstofrooster bly intak, die spinel se Fe(II) diffundeer na die oppervlak en word daar deur die suurstof van die lug geoksideer. Die teenwoordigheid van maghemiet dui dus op verwering en verskaf paleomagnetiese inligting betreffende die magneetveld tydens hierdie verweringsproses. Maghemiet kan maklik van magnetiet onderskei word omdat dit by verhitting verdwyn. Sy Curie(Néel)-punt is nogtans nie bekend nie omdat dit hoër is as sy oorgang na hematiet. Van metings onder die oorgang is 'n Néel-waarde van ongeveer 750 °C afgelei.

## Kristalstruktuur 
Maghemiet het 'n geordende superstruktuur van 'n defekte weergawe van magnetiet se inverse spinelstruktuur.

Die argetipiese spinelstruktuur kan geskryf word as  waarin (&nbsp;) die 8 oktaëder- en [&nbsp;] die 16 tetraëderholtes in die kubiese sel weergee. Magnetiet se *inverse* struktuur is  in hierdie notasie, omdat die Fe(II)-ione nie soos die magnesiumione in die oktaëders sit nie.

'n Deel van die tetraëderholtes is leeg in maghemiet en alle ysterione is Fe(III).  Indien die oop holtes as □ geskryf word, gee dit . Een sesde van 16 posisies is nogtans nie 'n heelgetal nie en indien aangeneem word dat die kubiese sel dieselfde grootte behou, lei dit tot 'n struktuur met ruimtegroep F432 met 'n ewekansige verdeling van -ione en leë □-holtes oor die 16 tetraëderposisies van hierdie sel.

Grau-Crespo et al. het nogtans aangetoon dat daar teoretiese redes is waarom 'n ordening van die leë holtes wat 'n driekeer so grote eenheidsel in die c-rigting verg met die tetragonale simmetrie P422 'n laer energie sal hê. Die regte simmetrie is dus dalk tetragonaal en die verdeling oor die tetraëders is nie ewekansig nie.

## Verwysings
Wüstiet

**Wüstiet** is 'n mineraal. Dit is 'n ysteroksied met formule . Dit is vernoem na die Duitse geoloog en paleontoloog Ewald Wüst (1875-1934).

As mineraal is dit taamlik seldsaam. Dit word in bepaalde meteoriete aangetref of anders het die mens dit meesal veroorsaak, byvoorbeeld in slakke. 

## Kristalstruktuur 
Die ideale -struktuur is die haliet-struktuur (NaCl), maar dit is, altans onder drukke □ genoteer word kan die struktuur weergegee word as [1-3x2x-t□x+t](t) waar 0.04<x<0,12 en 2,0<(x+t)/t<4,5 Merk op dat in ideale NaCl-struktuur alle oktaëderholtes alleenlik en geen van die tetraëderholtes gevul is nie.  
Watter ordening dit presies het hang af van die samestelling en die temperatuurgeskiedenis omdat daar korte-afstandsordening kan optree (klustering). 

## Verwysings
Alpha Librae

**Alpha Librae** (**α Librae**, afgekort as **Alpha Lib** of **α&nbsp;Lib**) is ’n dubbelster en ondanks die "alpha" in sy naam die tweede helderste ster in die sterrebeeld Weegskaal (Libra). Die twee komponente word **α¹&nbsp;Librae** en **α²&nbsp;Librae** genoem. Die stelsel se tradisionele naam is **Zubenelgenubi**, hoewel die Internasionale Astronomiese Unie dié naam net vir α²&nbsp;Librae gebruik.

Die komponent α²&nbsp;Librae is 0,33&nbsp;grade van die sonnebaan af en kan dus maklik deur die Maan en soms deur die planete verduister word. Die volgende verduistering deur ’n planeet is op 10&nbsp;November 2052 deur Mercurius.

## Eieskappe 
Alpha Librae is sowat 77&nbsp;ligjare van die Son af. Die twee helderste komponente vorm ’n dubbelster; die helderste komponent, α2&nbsp;Librae, is self ’n spektroskopiese dubbelster. Die ander komponent, α1&nbsp;Librae, is sowat 5&nbsp;400&nbsp;AE van die primêre stelsel af. Dit is ook ’n spektroskopiese dubbelster met ’n wentelperiode van 5&nbsp;870&nbsp;dae en ’n hoekskeiding van 0,383&nbsp;boogsekondes, wat gelyk is aan sowat 10&nbsp;AE. Die stelsel kan ’n vyfde komponent hê: die ster KU&nbsp;Librae sowat 3,3&nbsp;ligjare weg. Dit is naby genoeg om deur swaartekrag aan die ander sterre verbind te wees, omdat hulle eiename aan individuele sterre toegeken het eerder as aan stergroepe. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Kaler, Jim (2004). "STARS: Zubenelgenubi". Besoek op 10 Julie 2005.
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Baleariese See

Die **Baleariese See** (Katalaans en Spaans: *Mar Balear*) of **Iberiese See** is 'n see van die Middellandse See tussen die Baleariese Eilande in die suide en Spanje in die noordweste. Die see grens in die noorde aan Katalonië, in die weste aan Valencia, in die suide aan Formentera en in die suidweste aan Majorka en Minorka.

Belangrikste nedersettings aan die see is Barcelona, Ibiza-stad, Palma en Valencia.

## Eksterne skakels
Zubeneschamali

**Zubeneschamali** (ook bekend as **Beta Librae** of **β Lib**) is ondanks die Bayer-aanwysing "beta" die helderste ster in die sterrebeeld Weegskaal (Libra). Volgens parallaksmetings is dit sowat 185&nbsp;ligjare van die Son af. 

## Verwysings 
{{verwys
| column-count = |2|
| refs =

}}

## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bunseniet

**Bunseniet** is 'n mineraal met formule NiO. Dit is genoem na Robert Wilhelm Eberhard Bunsen (1811 - 1899).

In Suid-Afrika word dit in die Bon Accord-nikkelafsetting by Barberton (Mpumalanga) en in die Morokweng-krater naby Vryburg in Noordwes aangetref.

## Verwysings
Alboransee

Die **Alboransee** (Arabies: بحر البوران, Latyns: *Mare Ibericum*, Spaans: *Mar de Alborán*) is 'n see van die Middellandse See tussen die Iberiese Skiereiland in die noorde, Noord-Afrika in die suide en die Straat van Gibraltar in die weste. Die see grens in die noorde aan Spanje en in die suide aan Marokko. In die weste is die Britse oorsese gebied Gibraltar en in die suide die Spaanse gebiede Ceuta en Melilla geleë. Die see is genoem ná die eiland Alborán in die middel van die see.

## Eksterne skakels
Bon Accord-nikkelafsetting

Die **Bon Accord-nikkelafsetting** is naby Barberton in Mpumalanga geleë. Dit is 'n klein afsetting van nikkelhoudende minerale (6 x 3 x 0,3 m). Daar kan twee verskillende afsettings onderskei word, 'n sulfidiese en 'n geöksideerde een. 

Daar word ook 'n paar PGE-minerale soos stibiopaladiet, ungaviet, genkiniet en platarsiet aangetref. Dit is die tipeligging vir 'n paar minerale:

*Bonaccordiet
*Cochromiet
*Liebenbergiet
*Nimiet
*Trevoriet
*Willemseïet

## Verwysings
Bonaccordiet

**Bonaccordiet** is 'n seldsame nikkelhoudende mineraal met formule . Dit word in sy tipeligging, die Bon Accord-nikkelafsetting naby Barberton in Mpumalanga, aangetref.

Dit is die nikkelweergawe van ludwigiet  waarin amper alle magnesium deur nikkel vervang is. Die Fe-weergawe word *vonseniet* genoem.

## Verwysings
Cooperiet

duimnael|Cooperiet is deel van die PtS-PdS-NiS-stelsel
**Cooperiet** is 'n mineraal met formule PtS, wat na R.A. Cooper van Suid-Afrika genoem is, wie die mineraal se eerste beskrywing gegee het. Dit is 'n platinumerts en een van die PGE-minerale. Dit word in Suid-Afrika op heelparty plekke aangetref, soos in die Bosveldstollingskompleks.

## Kristalstruktuur 
Cooperiet se struktuur is tetragonaal en dit is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se B17-struktuur. Die platinumatome is omring deur 'n vierkant van swawelatome en die swawelatome is deur 'n tetraëder van platinumatome omring. Die struktuur kan beskou word as 'n vervormde weergawe van die CsCl-struktuur (B2). Die rooster bevat taamlik oop kanale. Die struktuur word meestal met 'm klein primitief-tetragonale sel beskryf, maar daar is swak superrefleksies wat aangee dat die eenheidsel twee keer so groot is en liggaamgesentreer-tetragonaal. Die kristalle vertoon ook 'n tekort aan swawel. ().  

## Verwysings
Braggiet

**Braggiet** is 'n PGE-mineraal met formule . Dit is een van die belangrikste platinumertse. 

Die mineraal is na Sir William Henry Bragg (1862-1942) en sy seun Sir William Lawrence Bragg (1890 - 1971) genoem. Hulle is die uitvinders van die X-straaldiffraksie en hierdie mineraal was die eerste een wat met hierdie nuwe tegniek ontdek is. 

Navorsing aan die minerale van die PtS-PdS-NiS fasediagram het aangetoon dat altwee cooperiet en braggiet -wat 'n anderse struktuur het- ontstaan uit magmatiese smelte bo 1000 °C, terwyl vysotskiet by laer tempereature ontstaan. Braggiet en vysotskiet is nogtans wel isostruktureel. Die natuurlike mineraal braggiet bevat altyd nikkel. Natuurlike braggiet ontstaan uit 'n smelt wat gewoonlik nikkelryk is. Sintetiese braggiet sonder nikkel kan egter wel vervaardig word en dit is stabiel.  

## Verwysings
Nakajima Ki-43

Die **Nakajima Ki-43 Hayabusa** is 'n enkelsitplek, enkelmotorige vegvliegtuig wat deur die Keiserlike Japannese Leër gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig is ontwikkel uit 'n behoefte van die Japannese Leër vir 'n vegvliegtuig met 'n intrekbare onderstel om die *Nakajima Ki-27* te vervang. Die ontwerptema was weereens beweegbaarheid en minimum gewig dus was daar geen pantser vir die vlieënier, geen selfseëlende tenks en geen elektriese aansitter nie. Die toetsvlugte in 1939 was egter teleurstellend en ontwikkeling is gestaak tot 1941. Hierna is *combat* klappe aan die vlerke gevoeg en die vliegtuig het 'n kleiner draaisirkel gehad as die Mitsubishi A6M Zero. Die vliegtuig kon nou met die beste van die Geallieerdes meeding, en word in Junie 1941 suksesvol in diens gestel.

Baie van Japan se bobaasvlieëniers het hulle oorwinnings in dié vliegtuig behaal. Nadat nuwe Geallieerde vliegtuie tot die gevegte toegetree het, is pantser en selfseëlende tenks toegevoeg aan die *Nakajima Ki-43*. Die motor is ook vervang met 'n kragtiger een en die vlerkpunte is meer reghoekig gemaak. Hierdie model is die Mk-II genoem.

Die *Nakajima Ki-43* was die duur van die hele oorlog deur in aksie in die Stille Oseaan en in die laaste dae gehelp om Tokio te verdedig asook vir Kamikaze missies gebruik. Daar is 6 000 eenhede van die vliegtuig gebou. Dit verteenwoordig die meeste eenhede gebruik van enige vliegtuig deur die Japannese Leër. Slegs die *Zero* was meer in getalle, vir gebruik deur die Japannese Vloot.

Die Franse Lugmag het van die vliegtuie gebruik in die Indo-Chinese oorlog. Die Geallieerdes se naam vir die vliegtuig was die *Oscar*.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Cebalrai

**Cebalrai** (ook bekend as **Beta Ophiuchi** of **β&nbsp;Oph**) is ’n ster in die sterrebeeld Slangdraer (Ophiuchus). Sy skynbare magnitude is 2,7.   

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Cebalrai" vir die ster goedgekeur. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
William die seekoei

duimnael|250px|Die seekoei William
duimnael|250px|Syaansig

**William**  is die bynaam van 'n beeldjie van 'n **seekoei** in faience ('n soort keramiek) uit Antieke Egipte. Dit is die informele gelukbringer van die Metropolitan Museum of Art in New York.

## Beskrywing 
Die beeldjie stel 'n seekoei voor en is van Egiptiese faience, 'n keramiek materiaal van halfedelsteen, gemaak. Dit is voorsien van blougroen emalje, met 'n lengte van 20&nbsp;cm, 7,5&nbsp;cm hoog en 11,2&nbsp;cm breed. Die liggaam is met rivierplante soos die blou lotus geverf, wat die natuurlike habitat van dié diere simboliseer.

## Herkoms 
Die faience-seekoei is in Mei 1910 in die graf van Senbi II (*Steward Senbi*) in Meir in Egipte gevind. Die Antieke Egiptiese graf dateer uit die 12de Dinastie van Egipte (circa 1961 – 1878 v.C.), tydens die bewind van Senoesret I tot Senoesret II. Die beeldjie is in 1917 deur Edward S. Harkness saam met nog enkele ander beeldjies uit dieselfde graf aan die museum geskenk.

Hierdie klein beeldjie in Egiptiese faience is gewild, nie net as gevolg van sy voorkoms nie, maar ook omdat sy kenmerkende eienskappe baie van die belangrikste fasette van handwerkproduksie in Antieke Egipte uit daardie tyd illustreer. Die artikel is in Junie 1931 in die *Metropolitan Museum of Art Bulletin* gepubliseer en die naam het gebly. In 1936 het *the Met* 'n boek gepubliseer met die titel *William and his Friends: A Group of Notable Creatures in the Metropolitan Museum of Art*. Sedertdien het William in sommige museumlogo's en -artikels vir beide kinders en volwassenes verskyn. *The Met* begin vir die eerste keer met die verkoop van reproduksies van William in die 1950's, wat deesdae deur M. Hart Pottery vervaardig word.

## Verwysings
John Dunn

thumb | John Dunn (1833–1895)
**John Robert Dunn** (1833/34 – 5 Augustus 1895) was 'n Natalse setlaar, jagter en diplomaat van Skotse afkoms. Hy is in 1833 of 1834 in Port Elizabeth of Port Natal gebore, en het sy kinderjare in Port Natal / Durban deurgebring. Hy is as tiener wees gelaat, en het in naturelledrag op die land naby die Tugelarivier geleef. Sy vertroudheid met die Zoeloe-taal en gebruike het sy toenemende invloed onder Zoeloeprinse gefasiliteer. Daarbenewens was hy in staat om verskeie geleenthede vir handel te identifiseer en te benut. Hy het koloniale sowel as Zoeloe-belange verteenwoordig, en het 'n mate van invloed en mag verkry toe Cetshwayo die Zoeloekoning geword het. Hy het as Catshwayo se sekretaris en diplomatieke adviseur opgetree en is beloon met hoofmanskap, land, vee en twee Zoeloemaagde. In die aanloop tot die Anglo-Zoeloeoorlog het die Britte hom, op dieselfde tyd as Cetshwayo, voor 'n ultimatum gestel. Hy moes enige posisie van neutraliteit versaak. Hy het die Britse kant gekies. Na afloop van die oorlog is hy grond in 'n buffersone tussen die kolonie en Zoeloeland toegeken. Benewens sy eerste vrou, Catherine, het hy baie Zoeloevroue geneem en het 'n groot Christen-nageslag nagelaat toe hy op 60 of 61 jaar oorlede is.

## Vroeë lewe 
Dunn se geboorteplek word betwis, daar word gedink dat hy in 1833 of 1834 in Port Elizabeth of Port Natal gebore is. Hy was die seun van Robert Dunn, 'n Skot en inwoner van Port Elizabeth wat een van die vroeë setlaars van Port Natal was. Aan sy ma se kant was hy die kleinseun van Alexander Biggar. Robert Dunn het as 'n handelaar gewerk en het grond by Sea View besit,

Dunn het sy ouers vroeg aan die dood afgestaan. Toe hy 14 was, is sy pa deur 'n olifant doodgetrap, en sy ma Anne is drie jaar later oorlede. Dunn het die Zoeloe-indoenas na Fort Pearson begelei om Bulwer se ultimatum aan Cetshwayo in ontvangs te neem. Vanaf 1971 het 'n aanliggende Zoeloekaptein egter op die 68 plase begin aanspraak maak. Die situasie het vanaf 1996 geëskaleer toe hoofman Nkosi Mathaba begin het om sy Macambini-stamlede op die Dunnplase te vestig, en sowat 2&nbsp;000 plakkers hulle op die suikerrietplantasies tuisgemaak het. In 2004, na 'n hofstryd van agt jaar, is die land aan die Dunn-familie herstel, van wie byna 1&nbsp;000 steeds op die plase woonagtig was.

## Verwysings
Nakajima Ki-27

Die **Nakajima Ki-27** is 'n enkelsitplek, enkelmotorige vegvliegtuig wat deur die Keiserlike Japannese Leër gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig was ontwikkel vanaf 'n privaat metaalvliegtuigontwerp, genaamd die PE, deur *Nakajima* in 1935. Toe die Japannese Leër 'n tender uitreik vir 'n gevorderde vegvliegtuig het *Nakajima* die PE se ontwerp verander en as die Ki-27 ingedien. Die prototipe het sy nooiensvlug in Oktober 1936 voltooi. Die vliegtuig was in diens gestel deur die Japannese Leër na vergelykende toetse met ander prototipes. Dit was die Japannese Leër se eerste monovlerk vegvliegtuig alhoewel die wiele nie kon intrek nie. Daar was ook 'n gly ski in stede van 'n stertwiel, geen beskerming vir die vlieënier nie en het ook nie oor selfseëlende brandstoftenks beskik nie. Dit het ook nie oor 'n selfaansitter beskik nie. Al die dinge het wel die vliegtuig lig en beweeglik gemaak. Die Geallieerdes se kodenaam vir die vliegtuig was *Nate*.

Die vliegtuig was die eerste keer in aksie in China in 1938 en het die lugruim beheer teen die *Polikarpof I-16* vliegtuie. Hulle het ook deel geneem aan die invalle in Burma, Maleisië en die Filippyne. Met die uitbreek van die Stille Oseaan-oorlog het die vliegtuig sukses behaal maar is later oordonder deur die nuwe geslag Geallieerde vegvliegtuie. In 1943 was hulle onttrek van die Japannese middelland en gebruik in Mantsjoerye tot aan die einde van die oorlog. Party was gebruik vir opleiding en ander gebruik as Kamikaze vliegtuie.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Morowe

**Morowe** is 'n Swart nedersetting noord van Polokwane, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Alpha Ophiuchi

**Alpha Ophiuchi** (**α Ophiuchi**, afgekort as **Alpha Oph** of **α Oph**), ook bekend as **Rasalhague**, is ’n dubbelster en die helderste ster in die sterrebeeld Slangdraer (Ophiuchus).

## Eienskappe 
Alpha Ophiuchi is ’n dubbelsterstelsel met ’n wentelperiode van sowat 8,62&nbsp;jaar. Die primêre komponent, Alpha Ophiuchi&nbsp;A, het ’n massa van sowat 2,4&nbsp;keer die Son s’n en die sekondêre komponent, Alpha Ophiuchi&nbsp;B, ’n massa van 0,85&nbsp;keer soveel. Die massa van die tweede komponent dui daarop dat dit ’n sterreklassifikasie van K5V tot K7V het: ’n hoofreeksster wat steeds waterstof in sy kern verbrand. Die sterre se periastron, die naaste posisie aan mekaar, was omstreeks 19&nbsp;April 2012, toe daar ’n hoekskeiding van 50&nbsp;milliboogsekondes tussen hulle was. Die sterre se gesamentlike skynbare magnitude is 2,08.

Die primêre komponent se sterreklassifikasie van A5&nbsp;III dui aan dat dit ’n reusester is wat die hoofreeks verlaat en sy waterstofvoorraad uitgeput het. Sy ligsterkte is sowat 25&nbsp;keer dié van die Son en sy effektiewe temperatuur is 8&nbsp;000&nbsp;K, wat dit die tipiese wit skynsel van ’n A-tipe ster gee.

Alpha Ophiuchi&nbsp;A het ’n vinnige rotasiespoed van sowat 240&nbsp;km&nbsp;s−1; dit is sowat 88,5% van die rotasietempo waarteen die ster sal uiteenspat. Die gevolglike ewenaarbult is sowat 20% groter as die poolradius, wat die ster ’n ovaal vorm gee. Vanweë dié verwronge vorm is die effektiewe temperatuur by die pole sowat 1&nbsp;840&nbsp;K hoër as by die ewenaar. Van die Aarde af kyk ’n mens feitlik reg op die ewenaar vanweë die rotasie-as van die ster wat teen ’n inklinasiehoek van  lê.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Stars Pronunciation Guide. https://www.space.com/3250-stars-pronunciation-guide.html
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Yster(III)oksiedhidroksied

**Yster(III)oksiedhidroksied** is 'n verbinding van yster, suurstof en waterstof met die chemiese formule  .

Die verbinding kom dikwels voor as een van sy hidrate, FeO(OH)·*n*HO (roes). Die monohidraat FeO(OH)·HO word dikwels na verwys as **yster(III)hidroksied** Fe(OH), **gehidreerde ysteroksied**, of **geel ysteroksied**.

## Natuurlike voorkoms 
Yster(III)oksiedhidroksied kom natuurlik voor as struktureel-verskillende minerale wat aangedui word deur die Griekse letters α, β, γ en δ. 

* Goethiet, α-FeO(OH), word sedert prehistoriese tye as okerpigment gebruik. Dit vorm ortorombiese kristalle in die ruimtegroep Pbnm.

* Akaganéïet, β-FeO(OH), word gevorm deur verwering en is bekend vir sy teenwoordigheid in sommige meteoriete en die maanoppervlak. Daar is egter vasgestel dat dit 'n paar chloriedione moet bevat om die struktuur te stabiliseer, sodat die meer akkurate formule  is. Dit vorm monokliniese kristalle in ruimtegroep I2/m. Teen verhitting ontbind β-FeO(OH) en herkristalliseer dit as α- (hematiet).

* Lepidokrosiet, die γ-vorm van FeO(OH), kom gewoonlik voor as roes aan die binnekant van staalwaterpype en -tenks. Dit vorm ook ortorombiese kristalle maar in die ruimtegroep Cmcm.

* Feroksihiet is δ-FeO(OH) en word gevorm onder die hoë druk toestande van see- en oseaanvloere, en is termodinamies onstabiel ten opsigte van die α-polimorf (goethiet) teen oppervlaktoestande. Dit vorm seshoekige kristalle en die ruimtegroep is nie bepaal nie.

* Siderogel is 'n natuurlike kolloïdale vorm van FeO(OH).

Goethiet en lepidokrosiet, wat albei in 'n ortorombiese stelsel kristalliseer, is die mees algemene vorme van yster(III)oksiedhidroksied en die belangrikste bron van yster in minerale vorm.

Yster(III)oksiedhidroksied is ook die hoofkomponent van ander minerale en mineraloïede:
* Limoniet is 'n algemene mengsel van hoofsaaklik goethiet, lepidokrosiet, kwarts- en kleiminerale.

*Ferrihidriet is 'n amorfies mineraal, amptelik FeO(OH)•1.8HO maar eintlik met wydveranderlike hidrasie.

## Gebruike 
Limoniet, 'n mengsel van verskillende hidrate en polimorfe van yster(III)oksiedhidroksied, is een van die drie belangrikste ysterertse wat sedert minstens 2&nbsp;500&nbsp;v.C. gebruik is.

Geel ysteroksied is goedgekeur vir gebruik in skoonheidsmiddels en word in sommige tatoeëerbare ink gebruik. FeO(OH) word in die nywerheid as geel pigment vervaardig. Geel oker (goudoker) is hoofsaaklik FeO(OH) in sy goethiet-vorm.

Yster(III)oksiedhidroksied word ook in akwariumwaterbehandeling as fosfaatbinder gebruik en nanodeeltjies daarvan is bestudeer as moontlike adsorberende materiaal vir die verwydering van lood uit water.

## Produksie 
Yster(III)oksiedhidroksied presipiteer uit oplossings van yster(III)soute teen 'n pH tussen 6,5 en 8. Dus kan die oksiedhidroksied in die laboratorium verkry word deur 'n yster(III)sout, soos ysterchloried of ysternitraat, met natriumhidroksied te laat reageer:

::FeCl + 3NaOH → Fe(OH) + 3NaCl
::Fe(NO) + 3NaOH → Fe(OH) + 3NaNO

## Verwysings
Cotunniet

**Cotunniet** is 'n loodhoudende mineraal met formule . Dit is genoem na die Italiaanse professor in anatomie, Domenico Cotugno (1736-1822).

Dit kan onder 325&nbsp;°C uit vulkaniese gasse neerslaan.

## Kristalstruktuur 
duimnael|150px|links|Negevoudige omringing
Cotunniet het 'n ortorombiese struktuur wat die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C23-tipe struktuur is. In hierdie   struktuur is Pb negevoudig omring deur chlooratome, soos dit ook in matlockiet gevind word.

## Plekke aangetref 
Die mineraal word op enkele plekke in die wêreld aangetref:
**Grand Gulch-myn* in Grand Gulch, Mohave County (Arizona, VSA)
*Op verskillende plekke in Engeland:
**Hopes Nose (Torbay-baai, Devon)
**Cranmore (Somerset)
**Abersoch (Wallis)
***High Pirn-myn* (Wanlockhead, Skotland)
*In Duitsland:
***Christian-Levin Bergwerk* naby Essen (Ruhrgebied)
***Auguste-Victoria Bergwerk* in Recklinghausen (Ruhrgebied)
*Op die tipeligging: die Vesuvius in Italië
*Naby die Tolbatsjik-vulkaan op die Kamtsjatka-skiereiland in Rusland.
Loodchloried

**Loodchloried** kan verwys na:

#lood(II)chloried, wat as die mineraal cotunniet bekend staan.
#lood(IV)chloried, wat ook loodtetrachloried genoem word.
Lood(II)chloried

**Lood(II)chloried** is 'n chemiese verbinding van lood (met oksidasietoestand 2+) met chloor. Dit vorm kleurlose kristalle of 'n wit poeier.

Die stof kan gevorm word deur reaksies soos:

Lood(II)chloried word as mineraal aangetref: cotunniet, wat 'n struktuur het waarin die taamlik groot -ioon – wat nog 'n 6s2-elektronpaar besit – 'n negevoudige omringing deur chloor besit.

## Verwysings
Lood(IV)chloried

**Lood(IV)chloried** is 'n verbinding van lood (in oksidasietoestand +4) met chloor. Dit is 'n taamlik onstabiele reaktiewe verbinding wat in teenstelling tot lood(II)chloried 'n molekulêre struktuur besit. Dit bestaan uit tetraëdriese -molekule wat redelik kovalent is. Die verbinding word daarom dikwels ook loodtetrachloried genoem.

Die stof ontbind maklik deur 

Die tetrachloried kan vervaardig word deur  in 'n soutsuuroplossing te suspendeer -wat die ioon  skep- en chloorgas deur te lei by 0&nbsp;°C. Dit vorm die heksaplumbaat-ioon . Die heksaplumbaat van ammonium kan as vastestof neergeslaan word en hierdie stof met swawelsuur in  omgesit:

:(NH_4)_2[PbCl_6] (+ H_2SO_4) \to H_2PbCl_6 \to 2HCl + PbCl_4

## Verwysings
Calaveriet

**Calaveriet** is 'n mineraal met formule . Dit is 'n gouderts. Die meeste goud wat gemyn word is in gedeë vorm (75%), maar telluriede soos calaveriet vorm ongeveer 20% daarvan.

## Kristalstruktuur 
Die struktuur van calaveriet is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C34-struktuur. 

## Verwysings
Coleske

**Coleske** is ’n voormalige Suid-Afrikaanse musiekgroep wat uit die broers Ewald (1970-) en Arnold (1971-) bestaan het.

Die broers se debuutalbum, *Die Coleskes*, is in 1989 uitgereik. In 1997 was hulle liedjie *Take Me Where the Sun is Shining* 'n internasionale treffer gewees. Hulle is in dieselfde jaar ook met 'n Sama vereer.

Daarna stig hulle *Coleske Artists* en verskuif hul aandag na die produksiekant van musiek. Tans is hulle vir sangers soos Riana Nel, Lianie May en Jay verantwoordelik. Benewens die bestuur van kunstenaars hanteer dié maatskappy ook produksies soos *Afrikaans is Groot* en *Classics is Groot*.

## Diskografie 
### Albums 
* 1989: *Die Coleskes*
* 1996: *Coleske*
* 2000: *Faith In Love*
* 2001: *Coleske – Sings Simon & Garfunkel*

### Enkelspelers 
* 1997: *Take Me Where The Sun Is Shining*
* 1997: "My Only"

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Aardmeetkunde

[duimnael|180px|GPS-meting in [Nederland.]]

**Aardmeetkunde** of **geodesie** is die wetenskaplike dissipline wat veral betrekking het op die bepaling van die vorm en afmetings van die aarde, onder meer die swaartekragveld, in ’n driedimensionele en tydwisselende ruimte. Ander velde wat bestudeer word, is aardkorsbewegings, getye en poolbewegings. Hiervoor word nasionale en internasionale beheernetwerke opgestel met behulp van onder meer datum- en koördinaatstelsels.

## Definisie 
Geodesie – van die Griekse woord γεωδαισία *geodaisia*, letterlik "verdeling van die aarde" – het veral te doen met posisionering binne die tydelik wisselende swaartekragveld. Dit het betrekking op van die meting van die aarde op ’n globale skaal tot landmeetkunde op ’n plaaslike skaal. Geodetiese operasies kan ook op ander hemelliggame in die Sonnestelsel van toepassing wees. 

Die aarde se vorm is grootliks die gevolg van sy rotasie, wat onder meer lei to sy ewenaarbult, en van die wisselwerking van geologiese prosesse soos die botsing van plate en vulkane, wat deur die aarde se swaartekragveld teengewerk word. Dit is van toepassing op die soliede oppervlak, die vloeibare oppervlak (oseane) en atmosfeer. 

Met die opkoms van ruimtevaart en GPS word geodesie al hoe belangriker.

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Matlaleng

**Matlaleng** is 'n Swart nedersetting wes van Polokwane, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Nickel-Strunz-klassifikasie

Die **Nickel-Strunz-klassifikasie** verdeel alle minerale volgens 'n hiëraragiese sisteem. Elke erkende mineraal kry 'n kode van die formaat **2.CB.10a**

:Die kode **2.** betref die hoofgroep van die Sulfiede en Sulfosoute. 
:Die kode **2.C** is 'n subgroep daarvan: die metaalsulfiede met 'n stoigiometriese verhouding M : S = 1 : 1.
:Die kode **2.CB**  beperk dit tot M = Zn, Fe, Cu, Ag ensomeer
:Die kode **2.CB.10a** betref die minerale chalkopiriet, eskborniet en galliet, wat aldrie nouverwant is.

Daar is tien hoofgroepe:

#Die **elemente**; dit sluit ook legerings, karbiede, silisiede ens. in
#Die **sulfiede en sulfosoute**; dit sluit ook ander chalkogeniede en pniktiede in.
#Die **halogeniede**
#Die **oksiede**; inlsuitend hidroksiede, vanadate, seleniete ens.
#Die **karbonate**; insluitend die nitrate
#Die **borate**
#Die **sulfate**; insluitend selenate, tellurate, chromate
#Die **fosfate**; insluitend arsenate en vanadate
#Die **silikate**; insluitend germanate
#Die **organiese minerale**

Sien gerus :Kategorie:Minerale volgens Nickel-Strunz-kategorie

## Verwysings