open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spook van Kijif

thumb|220px|'n Kunswerk wat die Spook van Kijif uitbeeld.

Die **Spook van Kijif** (Oekraïens: Привид Києва, *Priwid Kijiwa*) is 'n bynaam wat aan die betwiste bobaasvlieënier van 'n MiG-29 Fulcrum  gegee is wat die krediet daarvoor kry dat hy op  24 Februarie 2022 ses Russiese vliegtuie neergeskiet het in die Kijifse aanval tydens die Russiese inval van 2022 in Oekraïne. Volgens die veiligheidsdiens van Oekraïne het hy teen 27 Februarie 10 vliegtuie neergeskiet. Hoewel sy bestaan nie bevestig kan word nie, is verhale oor hom goed vir die Oekraïense moreel.

## Agtergrond en bewerings
thumb|links|220px|'n Oekraïense MiG-29 in 2018. Die Spook van Kijif vlieg glo 'n soortgelyke vliegtuig.

Nadat Rusland Oekraïne op 24 Februarie 2022 ingeval het as deel van 'n verskerping in die oorlog tussen die twee lande, het die aanval op Kijif op dieselfde dag begin. Video's op sosiale media van vegvliegtuie in Oekraïne is wyd versprei, asook bewerings dat 'n enkele vlieënier verskeie Russiese vegvliegtuie neergeskiet het. 'n Vlieënier van 'n МіG-29, wat die bynaam "Spook van Kijif" gekry het, het na bewering in die eerste 30 uur van die inval ses vliegtuie in die lug bo Kijif neergeskiet. 

As die vlieënier bestaan, sal hy die eerste bobaasvlieënier van die 21ste eeu wees.

Die Oekraïense departement van verdediging het gesê as dit bevestig kan word, kan die Spook van Kijif enige van dosyne ervare vlieëniers van die militêre reserwe wees wat dringend na Oekraïne se gewapende magte teruggekeer het sedert Rusland die land binnegeval het. In 'n twiet is na die Spook van Kijif verwys as "die lugwreker". Die bewerings is waarskynlik nie met opset begin nie,

Die Amerikaanse aanlyn publikasie *Task & Purpose* meen hoewel dit onwaarskynlik is dat daar altesaam ses vliegtuie deur ander vliegtuie neergeskiet is, in die lig van die skaarste daarvan in die 21ste eeu en Oekraïne se sterk missielverdediging, is die Spook van Kijif "werklik genoeg" as die gees van die Oekraïners.

## Verwysings
## Skakels
Searsia maricoana

***Searsia maricoana*** is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is endemies aan die Noordwes en kom by Zeerust voor. Daar is drie subpopulasies wat bedreig word deur moontlike mynbou aktiwiteite.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Searsia longipes

***Searsia longipes*** is 'n boom wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is inheems aan Angola, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Ethiopië, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Soedan, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Subspesies 
Die plant het ook drie subspesies: 
* *Searsia longipes var. elgonensis* (Kokwaro) Moffett
* *Searsia longipes var. longipes*
* *Searsia longipes var. schinoides* (R.Fern.) Moffett

## Galery 

Rhus longipes-leafs.jpg
Rhus longipes.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
1999 Oostenrykse Grand Prix

Die **1999 Formule Een Oostenrykse Grand Prix** is op 25 Julie 1999 op die A1 Ring in Spielberg, Oostenryk gehou. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Eddie Irvine in sy Ferrari gewen.

## Renuitslag
1999 Duitse Grand Prix

Die **1999 Formule Een Duitse Grand Prix** is op 1 Augustus 1999 op die Hockenheimring gehou. Die wedren is deur Eddie Irvine in 'n Ferrari gewen.

## Uitslag
1999 Hongaarse Grand Prix

Die **1999 Formule Een Hongaarse Grand Prix** is op 15 Augustus 1999 op die Hungaroringrenbaan in Mogyoród, Boedapest Hongarye gehou. 

## Uitslag
Poetin – choeilo!

[thumb|190px|"Poetin – choeilo", graffiti in [Loehansk.]]

"**Poetin – choeilo!**" (Oekraïens: Пу́тін — хуйло́; Russies: Пу́тин — хуйло́, wat vertaal kan word as "Poetin is 'n pielnek!") is 'n Oekraïense en Russiese slagspreuk wat president Wladimir Poetin bespot. Dit het in Maart 2014, aan die begin van die oorlog tussen dié twee lande, in Oekraïne ontstaan uit 'n sokkerliedjie deur fanatici aanhangers van FC Metalist Kharkiv en Shaktar Donetsk. Die frase het wydverspreid geraak in Oekraïne onder voorstanders van Oekraïense onafhanklikheid en onder mense in albei lande wat teen Poetin en die Russiese inval van 2022 in Oekraïne is.

## Etimologie
thumb|links|240px|'n Voertuig met die registrasienommer PTN CHLO.
thumb|190px|"ПТН Х&#774;ЛО" (PTN CHLO), gemaak van plakkers "Moenie Russiese goedere koop nie!"
Die kern van die *mat*-vloekwoord is die Russiese woord хуй ("piel" in Russies, Oekraïens en Belarussies). Met die agtervoegsel "-lo" kan dit vertaal word as "pielnek", "fokker" of soortgelyke vloekwoorde. Die woord is dieselfde in die drie tale.

In Mei 2014 is in media berig die Russiese vloekwoord *choei* is tot die Urban Dictionary gevoeg as sinoniem vir Wladimir Poetin.

'n Afkorting met 'n soortgelyke suggestiewe betekenis is ПТН ПНХ" (*PTN PNCh*), wat staan vir Путин, пошёл на хуй (*Poetin, posjol na choei*, "Poetin, fok weg.")

Die frase *Poetin – choeilo!* het weer gewild geword tydens die Russiese inval van 2022 in Oekraïne.

## Verwysings
## Skakels
Mensa (vereniging)

**Mensa** is ‘n wêreldwye vereniging vir die intelligentste lede van die  mensdom.

## Lede
Lidmaatskap van die organisasie word beperk tot die boonste 2% van die wêreldbevolking met die hoogste intelligensiekwosiënt (IK). Wêreldwyd het dit 120 000 lede in 100 lande en lede kom in byna alle beroepe voor. Alle lede word gelyk beskou en ras, geloof, ouderdom, politieke affiliasie, opvoedkundige vlak, sosiale agtergrond, opleiding en prestasies speel geen rol nie. 

## Doel
Die doel van Mensa is om mense met ‘n hoë intelligensie te identifiseer en te ontwikkel tot voordeel van die gemeenskap. Navorsing oor die aard, eienskappe en benutting van intelligensie word aangewakker. Sosiale en kulturele byeenkomste word deur Mensa vir sy lede gereël.

## Organisasiestruktuur 
300px|duimnael|Lande met 'n nasionale Mensa-groep

Mensa International bestaan uit ongeveer 134 000 lede in 100 lande en in 54 nasionale groepe. Die nasionale groepe reik tydskrifte uit, soos *Mensa Bulletin*, die maandelikse publikasie van American Mensa, en *Mensa Magazine*, die maandelikse publikasie van Britse Mensa. Individue wat in 'n land woon met 'n nasionale groep sluit by die nasionale groep aan, terwyl diegene wat in lande woon sonder 'n erkende afdeling direk by Mensa International kan aansluit.

### Suid-Afrika 
In Suid-Afrika het Mensa 1300 lede versprei oor takke in Johannesburg, Kaapstad, Stellenbosch, Somerset-Wes en KwaZulu-Natal.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  (alternatiewe URL)
* Kaart van Nasionale Mensa Groepe
Ki

thumb|240px|links|Ki, Sjtsjek, Chorif en Libid (miniatuuurskildery).
 

**Ki** (Oud-Oos-Slawies: Кий) was die stigter van Kijif (voorheen Kiëf) en die Ki-dinastie, en die prins (*knjaz*) van Polans. 

Hy was een van vier sibbes (die broers Ki, Sjtsjek en Chorif en hulle suster, Libid) wat volgens die Primêre Kroniek in die Dnjeprberge gewoon en 'n stad aan die regteroewer van die Dnjepr gebou het. Dit is Kijif, na die oudste broer, genoem. 

## Nog leesstof
* *В.&nbsp;М.&nbsp;Ричка*. Кий // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 284. — 528 с. : іл. — .

## Verwysings
* Кий // Українська мала енциклопедія&nbsp;: 16 кн.&nbsp;: у&nbsp;8&nbsp;т.&nbsp;/ проф. Є. Онацький.&nbsp;— Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині.&nbsp;— Буенос-Айрес, 1959.&nbsp;— Т.&nbsp;3, кн.&nbsp;V&nbsp;: Літери К&nbsp;—&nbsp;Ком.&nbsp;— С.&nbsp;631-632.&nbsp;— 1000 екз.
* Кий, Щек, Хорив і Либідь // Михайлів Т. В., Михайлів Т.&nbsp;А.&nbsp;Видатні постаті українського державотворення. Довідник.&nbsp;— Xарків: Основа, 2014.&nbsp;— 128 с.&nbsp;— (Б-ка журн. „Історія та правознавство“. Вип. 1 (121)).&nbsp;— С. 5.
* Літопис про княжіння Кия, заснування Києва і держави Київська Русь (друга половина V&nbsp;— перша третина VI&nbsp;ст.) // Історія України: Хрестоматія / Упоряд. В.&nbsp;М.&nbsp;Литвин.&nbsp;— К. : Наук. думка, 2013.&nbsp;— 1056 с.

## Skakels
Karretjiespas

**Karretjiespas** is 'n bergpas op ‘n viertrekroete op die westelike oewer van die Doringrivier in die Tankwa-Karoo.

Hierdie nou bergpas is by 32° 15′ suid, 19° 28′ oos, bereik ‘n hoogte van 562 m en ‘n maksimum helling van 1:6 en is slegs 1½ km lank. Dit is deel van die ou posroete tussen die Biedouwvallei en Elandsvlei.

## Lees ook
*Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bibliografie
* Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com 
* www.mountainpassesssouthafrica.co.za
Searsia pentaphylla

***Searsia pentaphylla*** is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is inheems aan Algerië, Marokko, Palestina, Sisilië, Tunisië en Wes-Sahara.

## Galery 

Searsia pentaphylla kz07.jpg
Searsia pentaphylla kz01.jpg
Searsia pentaphylla kz02.jpg
Searsia pentaphylla kz03.jpg
Searsia pentaphylla kz05.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Searsia mysorensis

***Searsia mysorensis*** is 'n boom wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is inheems aan Indië en Pakistan.

## Galery 

Rhus mysorensis (Mysore Sumac) W IMG 3605.jpg
Rhus mysorensis (Mysore Sumac) W IMG 3599.jpg
Rhus mysorensis.jpg
Rhus mysorensis (Mysore Sumac) W2 IMG 3599.jpg
Rhus mysorensis (Mysore Sumac) W IMG 3601.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Ouroboros

duimnael|regs|'n ouroboros in 'n 1478 tekening in 'n alchemiese traktaat.

Die **ouroboros** () is 'n antieke simbool wat 'n slang of draak wat sy eie stert eet uitbeeld. Die ouroboros het die Westerse tradisie betree via antieke Egiptiese ikonografie en die Griekse magiese tradisie. Dit is aangeneem as 'n simbool in Gnostisisme en Hermetisme en veral in Alchemie. Die term  is afgelei van  *oura* 'stert' en  *-boros* '-eet'. Die *ouroboros* is dikwels geïnterpreteer as 'n simbool vir ewige sikliese vernuwing of 'n siklus van lewe, dood en wedergeboorte: die slang se vervelling simboliseer die transmigrasie van siele (Metempsigose). Die slang wat sy eie stert byt is 'n vrugbaarheidsimbool in sommige godsdienste: die stert is 'n falliese simbool en die mond is 'n jonies of baarmoederagtige simbool.

## Bronne 
* 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* BBC Culture – Die antieke simbool wat oor millennia gestrek het
Searsia pygmaea

***Searsia pygmaea*** is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is endemies aan Mpumalanga en kom by Barberton voor waar daar drie subpopulasies is. Dit het 'n voorkomsgebied van 32.5&nbsp;km² en word beskou as die seldsaamste spesie van die genus. Die plant word bedreig deur moontlike dam konstruksie, mynbou aktiwiteite en stedelik ontwikkeling.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online.
Searsia rigida

Die **kliptaaibos** (*Searsia rigida*) is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is endemies aan Gauteng, Mpumalanga, Noordwes, Oos-Kaap en die Vrystaat.

## Subspesies 
Die plant het drie subspesies:
* *Searsia rigida var. dentata* (Engl.) Moffett
* *Searsia rigida var. margaretae* (Burtt Davy ex Moffett) Moffett
* *Searsia rigida var. rigida*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* Wild Flower Nursery
Shamwari-wildreservaat

**Shamwari-wildreservaat** is 75&nbsp;km noordoos van Gqeberha (Port Elizabeth), in die Oos-Kaap van Suid-Afrika geleë. Dit is in 1992 gestig en is vir etlike opeenvolgende jare as die wêreld se voorste safari- en wildreservaat- en bewaringsmaatskappy aangewys.

’n Noodsaaklike fokus is die bestuur, ontwikkeling en rehabilitasie van ’n ekosisteem wat ná baie jare van boerdery na ’n meer natuurlike toestand teruggekeer het.

Die reservaat is in 2005 met die Global Nature Fund-toekenning vir Beste Bewaringspraktyk bekroon. Die Britse TV-reeks *Safari School* is hier verfilm. Die Animal Planet-reeks getiteld "Shamwari: A wild life" is ook by die wildreservaat verfilm. Die vertoning het tonele agter die skerms by die reservaat uitgelig.

Die Born Free-stigting finansier gesamentlik 'n heiligdom by Shamwari wat lewenslange sorg gee aan verskeie leeus en luiperds wat in swak toestande in sirkusse of dieretuine regoor die wêreld gevind is.

## Verwysings
1999 Italiaanse Grand Prix

Die **1999 Formule Een Italiaanse Grand Prix** is op 12 September 1999 op die Autodromo Nazionale Monza, in Italië, gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Heinz-Harald Frentzen in 'n Jordan-Mugen-Honda gewen.

## Uitslag
1999 Belgiese Grand Prix

Die **1999 Formule Een Belgiese Grand Prix** is op 29 Augustus 1999 op die Circuit de Spa-Francorchamps, in België, gehou. Die wedren is deur David Coulthard in 'n McLaren - Mercedes gewen.

## Renuitslag
1999 Europese Grand Prix

Die **1999 Formule 1 Europese Grand Prix** het op 26 September 1999 op die Nürburgring in Duitsland plaasgevind. Dit is deur Johnny Herbert in sy Stewart-Ford gewen.

## Uitslag
1999 Maleisiese Grand Prix

Die **1999 Formule Een Maleisiese Grand Prix** het op 17 Oktober 1999 op die Sepang Internasionale Renbaan in Sepang plaasgevind. Dit was die vyftiende en voorlaaste wedren van die seisoen gewees.

## Renuitslag
Searsia rudatisii

***Searsia rudatisii*** is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is endemies aan die KwaZulu-Natal, dit kom van Hela-Hela tot by die Vernon Crookes Natuurreservaat voor. Die plant het reeds die afgelope 80 jaar 70-80% van sy habitat afgestaan aan gewasverbouing en drie van die ses subpopulasies word as uitgestorwe beskou. Die oorblywende subpopulasies word bedreig deur indringerplante, bestaansboerdery en bosbou aktiwiteite.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
1999 Japannese Grand Prix

Die **1999 Formule Een Japannese Grand Prix** is op 31 Oktober 1999 op die Suzuka Internasionale Renbaan in Suzuka, Japan gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Mika Häkkinen in 'n McLaren-Mercedes gewen.

## Uitslag
Nelsrivier (Olifants)

Die **Nelsrivier** is 'n rivier wat in die Olifantsrivier uitmond in die Klein-Karoo van die Wes-Kaap, Suid-Afrika.

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Nelsrivier by Geonames.org (cc-by)
Johnny Herbert

duimnael|Johnny Herbert in 2006
**John Paul Herbert** (Brentwood, 25 Junie 1964) is 'n Britse motorrenjaer, wat van 1989 tot en 2000 aan Formule Een deelgeneem het en drie seges behaal het.

## Renloopbaan 
In 1985 het Herbert die aandag getrek van Eddie Jordan, destyds spanhoof in Britse Formule 3, deur die bekende Formule Ford-fees by Brands Hatch te wen. Twee jaar later het hulle daardie kompetisie gewen en Herbert het as 'n groot talent na die Europese Formule 3000 aanbeweeg. Hy het goeie vooruitsigte vir die titel gehad toe hy ernstig beseer is in 'n dramatiese ongeluk by die Brands Hatch-baan en albei bene gebreek het. Wonder bo wonder het hy ses maande later teruggekeer en selfs saam met die Benetton-span Formule Een betree, hoewel hy nog kreupel geloop het.

Sy debuut in F1 was skouspelagtig; hy het vierde geëindig in die 1989 Brasiliaanse Grand Prix. Sy prestasie het egter daarna verswak en nadat hy nie vir die Kanadese Grand Prix kon kwalifiseer nie, is hy deur Benetton se nuwe bestuur afgedank. Herbert het daardie jaar voortgegaan om in Japannese Formule 3000 te jaag; tussendeur is hy as plaasvervanger deur Tyrrell Racing gebruik.

Ook in 1990 het Herbert geen vaste plek in Formule 1 nie. Aan die einde van die seisoen is hy weer in aksie vir Lotus. Teen die einde van 1994 verruil hy Lotus vir Ligier, waar hy na slegs één wedren deur Flavio Briatore opgeraap word om saam met Michael Schumacher vir Benetton te kom ry.

Hy behaal geen punte in 1994 nie, maar 1995 word daarna sy beste jaar. Hy jaag weer langs Schumacher by Benetton en wen twee wedrenne dié jaar, op Silverstone in die Britse Grand Prix en op Monza by die Italiaanse Grand Prix. Herbert eindig vierde in die wêreldkampioenskap, Schumacher word bestuurderskampioen en saam sorg hulle vir die eerste vervaardigerstitel vir Benetton.

## Galery 

Beeld:Johnny Herbert 1995.jpg|Johnny Herbert in die Benetton B195 tydens die 1995 Kanadese Grand Prix in Montreal.
Beeld:Johnny Herbert at Goodwood 2014 002.jpg|Herbert in 2014 by die *Goodwood Festival of Speed*
Wordle

duimnael|Skermskoot, van 'n tipiese resultaat van die aanlyn woordraai-speletjie Wordle
**Wordle** is 'n aanlyn webblaaierspeletjie wat geskep is deur Josh Wardle, 'n programmeerder van Brooklyn. Die woordspel kom grootliks ooreen met die speletjie Lingo en is soortgelyk aan Mastermind; spelers het ses pogings om 'n (Engelse) woord van 'n bekende aantal letters te raai. Elke keer as 'n woord ingevoer word, kan die speler wenke uit die kleure van die letters lees wat inligting blootlê oor die woord wat geraai moet word. Letters wat op die regte plek is in die woord wat geraai word, is groen gekleur, letters wat in die woord voorkom, maar nie op die regte plek is nie, is geel. Letters wat nie in die woord verskyn nie, is grys. Die doel is om die woord in so min moontlike pogings reg te raai, soveel moontlik inligting te onttrek deur strategiese keuses te maak. Elke 24 uur is 'n nuwe woord beskikbaar om te raai.

## Gewildheid 
duimnael|Wortel, Afrikaanse Wordle weergawe.
Die speletjie het sedert sy ontstaan vinnig in gewildheid gegroei. Dit is deels omdat Wordle dit maklik gemaak het om die vordering van jou eie speletjie-uitkoms met ander te deel. Dié vermoë is egter eers in Desember 2021 geïmplementeer, nadat skepper Josh Wardle opgemerk het dat gebruikers hul resultate fiktief deel deur gekleurde emoji-blokke te gebruik. Baie spelers het hul daaglikse resultate op sosiale media geplaas, wat Wordle vinnig aan 'n wyer gehoor bekend gestel het. Waar in November 2021 net 90 mense die speletjie gespeel het, was daar twee maande later reeds 300 000 mense.

## Verkoop 
Op 31 Januarie 2022 het Josh Wardle en *The New York Times*-maatskappy aangekondig dat dié maatskappy die regte van die speletjie vir meer as 'n miljoen dollar sou koop. Die *New York Times* het belowe dat die speletjie aanvanklik gratis vir spelers beskikbaar sal bly.

## Afrikaans 
Aanlyn Afrikaanse weergawes staan bekend as Wortel en Watse.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* "Wordles of the World" – Lys van Wordle weergawes insluitende in ander tale
Magoebaskloofdam

Die **Magoebaskloofdam** is 'n mediumgrootte dam in die bosbouplantasies van Magoebaskloof in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit dam die Politsirivier op, wat 'n paar kilometer laer af in die Tzaneendam invloei.
Searsia scytophylla

Die **rooiblomtaaibos** (*Searsia scytophylla*) is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Die plant kom vanaf die Bokkeveldberge-eskarp tot by Kogelberg en die Riviersonderendberge voor en is deel van die fynbos.

Die plant het twee subspesies: 
* *Searsia scytophylla var. dentata* (Moffett) Moffett
* *Searsia scytophylla var. scytophylla*

## Galery 

Searsia scytophylla var. scytophylla 1DS-II 3-5925-01.jpg
Searsia scytophylla var. scytophylla 1DS-II 3-5925.jpg
Searsia scytophylla var. scytophylla 5Dsr 2678.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Debengeni-waterval

Die **Debengeni-waterval** is in die woudbedekte hange van Magoebaskloof, 13,7&nbsp;km wes van Tzaneen in Limpopo, Suid-Afrika geleë. Die waterval, ongeveer 16 meter hoog, is 978&nbsp;m bo seevlak in die Politsirivier by die koördinate  geleë.

Die area onder die Debengeni-waterval bied 'n ontspanningsarea in die natuur en braai- en ablusiefasiliteite is beskikbaar. Die hekke is daagliks tussen 07h00 en 18h00 oop vir besoekers.

## Geografie 
Die land rondom die Debengeni-waterval is redelik bergagtig. Die hoogste punt in die gebied het 'n hoogte van 1&nbsp;252 meter en is 1,0 km wes van die Debengeni-waterval. Daar woon ongeveer 75 mense per vk. kilometer rondom Debengeni-waterval wat dit relatief yl bevolk maak, aangesien dit 'n bosbouplantasie is. Die naaste groter dorp is Tzaneen, 13,7 km oos van Debengeni-waterval. Die gebied rondom Debengeni-waterval is dig bebos.

## Verwysings
Gerbera crocea

Die **dialsatee** (*Gerbera crocea*) is 'n meerjarige blomplant wat hoort tot die genus *Gerbera*. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en is deel van die fynbos.

## Bronne 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Ncandurivier

[duimnael|links|250px|Die Ncandurivier aan die onderkant van die [Ncandu-waterval.]]
Die **Ncandurivier** is 'n voorloper van die Tugelarivier in KwaZulu-Natal. Die rivier gaan oor die Ncandu-waterval 12&nbsp;km buite die dorp Newcastle.

## Samevloei 
* Ngaganerivier, by koördinate , vloei dan in die Buffelsrivier en later Tugela.

## Bron 
* South Africa Road Atlas. MapStudio.
KwaGogodarivier

Die **KwaGogodarivier** (ook **Gogotarivier**) is 'n kleiner rivier wat in Middeland van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika vloei. 

Dit ontspring in die KwaZulu-Natal Middeland en sluit by die Msunduzirivier, 'n takrivier van die Umgenirivier aan.
Goqorivier

Die **Goqorivier** is 'n takrivier wat in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika vloei. 

Dit vloei deur Zoeloeland en sluit by die KwaMgqwabarivier noord van Ulundi aan.
Gerbera

**Gerbera** is 'n meerjarige blomplant genus wat hoort tot die Asteraceae.

## Spesies 
* *Gerbera ambigua* Sch.Bip.
* *Gerbera aurantiaca* Sch.Bip.
* *Gerbera bojeri* Sch.Bip.
* *Gerbera cordata* (Thunb.) Less.
* *Gerbera crocea* Kuntze
* *Gerbera diversifolia* Humbert
* *Gerbera elliptica* Humbert
* *Gerbera emirnensis* Baker
* *Gerbera galpinii* Klatt
* *Gerbera grandis* J.C.Manning & Simka
* *Gerbera hypochaeridoides* Baker
* *Gerbera jamesonii* Bolus
* *Gerbera leandrii* Humbert
* *Gerbera linnaei* Cass.
* *Gerbera ovata* J.C.Manning & Simka
* *Gerbera parva* N.E.Br.
* *Gerbera perrieri* Humbert
* *Gerbera petasitifolia* Humbert
* *Gerbera piloselloides* (L.) Cass.
* *Gerbera serrata* Druce
* *Gerbera sylvicola* Johnson, N.R.Crouch & T.J.Edwards
* *Gerbera tomentosa* DC.
* *Gerbera viridifolia* (DC.) Sch.Bip.
* *Gerbera wrightii* Harv.

## Verwysings
Mbhekamuzi

Die **Mbhekamuzi** is 'n rivier wat in die ooste van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika vloei. 

Dit vloei noord van Ulundi en sluit by die regterbank van die Swart-Mfolozirivier op pad see toe aan.
Gerbera ambigua

Die **botterblom** (*Gerbera ambigua*) is 'n meerjarige blomplant wat hoort tot die genus *Gerbera*. In Suid-Afrika is die spesie inheems aan Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Noord-Wes, Oos-Kaap en die Vrystaat. In Afrika kom die plant ook in Angola, die Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe voor.

Dit staan ook as die *Griekwateebossie* bekend.

## Galery 

Gerbera ambigua 1.jpg
Gerbera ambigua 1DS-II 3-0784.jpg
Gerbera ambigua 1DS-II 3-9417.jpg
Gerbera ambigua 1DS-II 3-9418.jpg
Gerbera ambigua 2.jpg
Gerbera ambigua 3.jpg
Gerbera ambigua.jpg

## Bronne 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Pamplemousses

duimnael|regs|300px|Pamplemousses Botaniese tuin
Die nedersetting **Pamplemousses** is op die eiland Mauritius geleë en is die setel van die Pamplemousses-distrik.

Dit is in die Pamplemousses-distrik geleë, in die noordelike deel van die eiland, 10 km noordoos van Port Louis, die land se hoofstad. Pamplemousses is 64 meter bo seespieël geleë en het 8 836 inwoners.

Die naam *Pamplemousses* is Frans vir pomelo.

Koördinate:
Saint-Denisrivier

duimnael|180px|'n Brug oor Rivière-Saint-Denis
Die **Saint-Denisrivier** (inheemse naam: Rivière-Saint-Denis) is 'n rivier op die Indiese Oseaaneiland Réunion. Dit is 15,5 km (9,6 myl) lank. Dit vloei die see in naby aan die eiland se verste noordelike punt, nadat dit deur die Plaine des Chicots – Plaine d'Affouches belangrike voêlgebied en daarna deur die hoofstad Saint-Denis gevloei het.
Triolet

duimnael|Maheswarnath-tempel in Triolet

**Triolet** is 'n dorp in Mauritius, geleë in die distrik Pamplemousses. Vele suikerrietplantasies word in die gebied aangetref.
Gerbera leandrii

***Gerbera leandrii*** is 'n meerjarige blomplant wat hoort tot die genus *Gerbera*. Die spesie is endemies aan Madagaskar.

## Bron 
* Plants of the World Online
Searsia rogersii

***Searsia rogersii*** is 'n struik wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is inheems aan Eswatini, Mosambiek en  Mpumalanga.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Rivière Noire-distrik

**Rivière Noire** is een van die nege distrikte van Mauritius. Die distrik het 'n oppervlakte van 259 vierkante kilometer met 'n bevolkingskatting van 80&nbsp;939 inwoners op 31 Desember 2015. Die distrik se setel is in Tamarin.

## Grense 
Rivière Noire is aan die suidweskus van Mauritius geleë en het die langste kuslyn van die nege distrikte:
* Aan die Indiese Oseaan in die weste, noordweste en die suidweste.
Vir die res grens die distrik aan drie ander distrikte:
* Kort aan Port Louis in die verre noordooste.
* Aan Plaines Wilhems in die ooste.
* Aan Savanne in die suidooste.

## Verwysings
Johannes Voet

duimnael|241x241px|Standbeeld van Johannes Voet in Den Haag
**Johannes Voet** (3 Oktober 1647 – 11 September 1713) was 'n belangrike Nederlandse regsgeleerde. Sy werk speel nog steeds 'n groot rol in moderne Romeins-Hollandse Reg.

Voet is een van die sogenaamde "ou gesagte" van Romeins-Hollandse Reg, saam met Hugo de Groot, Simon van Leeuwen, Joan Cos, Gerhard Noodt, Zacharias Huber, Cornelius van Bynkershoek, Hobins van der Vorm, Gerloff Scheltinga, Willem Schorer, Franciscus Lievens Kersteman, J. Munniks, Hendrik Jan Arntzenius, Arent Lybrechts, Johan Jacob van Hasselet, Gerard de Haas, Cornelis Willem Decker, Didericus Lulius, Renier van Spaan, Dionysius Godefridus van der Keessel en Johan van der Linden.

## Lewe 
Voet is gebore in Utrecht as die seun van Paulus Voet, wat die seun was van die bekende teoloog Gisbertus Voetius. Hy het waarskynlik in Utrecht gestudeer, waarna hy professor in Herborn geword het. In 1673 word hy as professor in die regte aan die Universiteit van Utrecht aangestel. Van 1680 tot sy dood was hy 'n professor en die bekleër van die leerstoel in die regte te Leiden. Hy is twee keer verkies as rektor.

## Werk 
Voet se bekendste werk is sy *Commentarius ad Pandectas* (d.w.s. *Kommentaar op die Digeste*) (1698). Anders as ander juriste van sy tyd, was Voet se Kommentaar op die *Digeste* nie 'n blote akademiese verhandeling nie, maar ook 'n poging om aan te toon hoe daardie reg van dag tot dag in die praktyk gegeld het. Terwyl die Kommentaar tekens van juridiese humanisme toon, kan dit ook as 'n Nederlandse vorm van *Usus modernus Pandectarum* beskou word.

Anders as die werk van Hugo Grotius en Simon van Leeuwen waarmee Voet se Kommentaar vergelyk is, het Voet as onderwyser in die regte in Latyn geskryf en nie in Nederlands nie, aangesien Latyn destyds die onderrigtaal was. Soos Grotius het Voet staatgemaak op die teorie van natuurreg as basis vir sy sistematisering van die wet.

In die 19de eeu is Voet se Kommentaar in Duits vertaal. Dit is steeds 'n belangrike bron van Suid-Afrikaanse reg, waarvan die *Jus commune* (gemenereg) Romeins-Hollands is. Sir Henry de Villiers, Hoofregter van die Kaapkolonie en later van Suid-Afrika, het baie gebruik gemaak van Voet se Kommentaar.

Sy ander werke sluit in:

* *Compendiem juris adjectis differentiis Civilis et Canonici* (1682)
* *De Usufructu* (1704)
* *Elementa juris secundum ordinem Inst. Justiniani* (in Nederlands vertaal as *De Beginzels des Rechts*) – 'n kommentaar op die *Institutiones Justiniani*). Die *Institutiones Justiniani* is op sy beurt 'n komponent van die *Corpus Juris Civilis*, die 6de-eeuse kodifikasie van Romeinse Reg wat onderneem is onder die Bisantynse keiser Justinianus I. Dit is grootliks gebaseer op die *Institute van Gaius*, 'n Romeinse regsgeleerde van die tweede eeu n.C. Die ander dele van die *Corpus Juris Civilis* is die *Digeste*, die *Codex Justinianus* en die *Novellae Constitutiones*.
* *De familia erciscunda*
* *De jure Militari*
* *De Tutoribus*

## Eksterne skakels 
* Johannis Voet Commentarius ad pandectas dl 1
* Johannis Voet Commentarius ad pandectas dl 2

## Verwysings
Gerbera viridifolia

***Gerbera viridifolia*** is 'n meerjarige blomplant wat hoort tot die genus *Gerbera*. In Suid-Afrika kom die plant in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, die Oos-Kaap en die Vrystaat voor. In Afrika is die plant inheems aan Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Kameroen, Kenia, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Somalië, Soedan, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Die plant het ook twee subspesies:
* *Gerbera viridifolia subsp. natalensis* (Sch.Bip.) H.V.Hansen
* *Gerbera viridifolia subsp. viridifolia*

## Galery 

Gerbera viridifolia 1DS-II 1-0327.jpg
Gerbera viridifolia 1DS-II 1-0328.jpg
Gerbera viridifolia 1DS-II 1-1257.jpg
Gerbera viridifolia 1DS-II 1-1261.jpg
Gerbera viridifolia 20D 5200.jpg

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Botterblom

**Botterblom** kan na enige van die volgende spesies verwys:

* *Arctotis arctotoides*
* *Arctotis canescens*
* *Gazania krebsiana*
* *Gazania leiopoda*
* *Gazania linearis*
* *Gazania rigens*
* *Gazania serrata*
* *Gerbera ambigua*
* *Sparaxis bulbifera*
* *Sparaxis grandiflora*
Gymnosporia arenicola

Die **duinependoring** (*Gymnosporia arenicola*) is 'n struik wat hoort tot die genus *Gymnosporia*. Die spesie is inheems aan KwaZulu-Natal en Mosambiek.

Die boom se FSA-nommer is 399.4.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
USS Missouri (BB-63)

'*USS *Missouri* (BB-63)*' is 'n Iowa-klas slagskip en is die derde skip van die Amerikaanse Vloot wat na die deelstaat Missouri vernoem is. *Missouri* is die laaste slagskip wat deur die Verenigde State in diens gestel is en is veral bekend as die plek waar die Japan oorgegee het en sodoende die Tweede Wêreldoorlog tot 'n einde gebring het.

*Missouri* is in 1940 bestel en in Junie 1944 in diens gestel. Die skip het in die Stille Oseaan, gedurende die Tweede Wêreldoorlog, aan die Slag van Iwo Jima en Slag van Okinawa deelgeneem en die eilande gebombardeer. Dit het later, van 1950 tot 1953, in die Koreaanse Oorlog geveg. Dit is in 1955 uit diens gestel en na die Amerikaanse Vloot se reserwevloot oorgeplaas, die sogenaamde *motbalvloot*. Die skip is later weer in diens gestel en gemoderniseer in 1984 as deel van die Vloot se 600-skipstrategie. Dit het vuurkrag verskaf gedurende Operasie Desert Storm in 1991.

Daar is elf *Battle Stars* aan die skip toegeken vir diens gelewer tydens die Tweede Wêreldoorlog, Koreaanse Oorlog en in die Persiese Golf. Dit is finaal uit diens gestel in 1992 na 'n dienstydperk van 17 jaar. Dit het op die Vlootvaartuigregister gebly tot in 1995, toe sy naam verwyder is. In 1998 is die skip aan die *USS Missouri Memorial Association* geskenk en het 'n museumskip geword by Pearl Harbor.
Britse Leër

duimnael|links|150px|Die Britse Leër se wapen
Die **Britse Leër** is die vernaamste landoorlogsmag van die Verenigde Koninkryk, 'n deel van die Britse gewapende magte saam met die Britse Vloot (*Royal Navy*) en die Britse Lugmag (*Royal Air Force*). Die Britse leër bestaan tans (2022) uit 82&nbsp;040 gewone voltydse personeel, 3&nbsp;960 Gurkhas en 29&nbsp;740 reserwepersoneel.

Die moderne Britse leër dateer terug na 1707, met voorgangers in die Engelse Leër en Skotse Leër wat tydens die restourasie in 1660 geskep is. Die term *British Army* is in 1707 aangeneem na die Acts of Union tussen Engeland en Skotland. Lede van die Britse Leër sweer trou aan die monarg as hul opperbevelvoerder, maar die Handves van Regte van 1689 en Claim of Right Act 1689 vereis parlementêre toestemming vir die Kroon om 'n staande leër in vredestyd te handhaaf. Daarom keur die Parlement die weermag goed deur minstens een keer elke vyf jaar ’n Weermagwet aan te neem. Die Weermag word geadministreer deur die Ministerie van Verdediging onder bevel van die Hoof van die Algemene Staf.

Die Britse Leër het optrede in groot oorloë tussen die wêreld se groot moondhede meegemaak, insluitend die Sewejarige Oorlog, die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog, die Napoleontiese Oorloë, die Krimoorlog en die Eerste en Tweede Wêreldoorloë. Brittanje se oorwinnings in die meeste van hierdie beslissende oorloë het dit toegelaat om wêreldgebeure te beïnvloed en as een van die wêreld se voorste militêre en ekonomiese moondhede te vestig. 

Sedert die einde van die Koue Oorlog is die Britse Leër na 'n aantal konfliksones ontplooi, dikwels as deel van 'n ekspedisiemag, 'n koalisiemag of deel van 'n Verenigde Nasies vredesoperasie.

## Verwysings
Manifes vir Europese Sekuriteit

Die **Manifes vir Europese Sekuriteit** is ’n ooreenkoms wat in 1999, tydens die sesde beraad van die Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa (OVSE) in Istanboel, Turkye onderteken is. Die beraad is tussen 18 en 19 November gehou en deur 44 nasies, insluitend die Verengide State en Russiese Federasie, onderteken.

Volgens die OVSE het die manifes ten doel om die organisasie se vermoë te versterk om konflikte te beperk, te beredder en samelewings wat deur oorlog geteister word, te rehabiliteer. Die organisasie se lidlande het onderneem om hom by te staan met die handhawing van vrede, deur middel van vredesmagte.

Die manifes is onderteken te midde van die Tweede Tsjetsjniese oorlog waartydens die Russiese federasie ekstremistiese elemente in dié deelstaat beveg het.

## Verwysings
Basidium

'n **Basidium** is ŉ knuppelvormige eindsel van swamme in die filum basidiomycota. Ongeveer vier meiospore vorm op die eindsel. In Engels staan basidiomycota soms as knuppelswamme (*club fungi*) bekend.

## Verwysings
Alvin Botes

duimnael|Alvin Botes
**Alvin Botes** (gebore 9 September 1973) is ’n Noord-Kaapse politikus en lid van die African National Congress (ANC).

Botes het tussen 1999 en 2009 as die ANC se provinsiale hoof van beleid, navorsing en ontleding in die Noord-Kaap gewerk. Hy het ook as provinsiale tesourier en voorsitter van die ANC-jeugliga van 2003 tot 2008 gedien. Botes was tussen 2008 en 2017 die adjunk-provinsiale sekretaris van die ANC.

## Verwysings
Basidiomycota

Die **basidiomisete** (Latyn: **Basidiomycota**) is 'n filum met ongeveer 30&nbsp;000 lewende spesies, ongeveer 'n derde van alle fungi. Hierdie groep omvang sampioene, brandswamme (Eng. *smuts*) en roesswamme (Eng. *rusts*). Daar word dikwels na die basidiomisete en askomisete as die “hoër fungi” verwys. In 2008 het 67 mikoloë 'n klassifikasie aanvaar wat die filum basidiomycota in drie klasse verdeel: pucciniomycotina, ustilaginomycotina en agaricomycotina. 'n Vierde klas word sedert 2019 voorgehou as deel van die basidiomisete, naamlik wallemiomisete. Daarbenewens kan entorrhizomisete nog nie binne 'n klas van basidiomisete geplaas word nie.

In die verlede is basidiomisete in twee klasse (wat in onbruik verval het) verdeel, naamlik homobasidiomisete (wat “ware” sampioene insluit) en heterobasidiomisete (wat jellies, roesswamme en brandswamme insluit).

## Verwysings
Rivière du Rempart-distrik

**Rivière du Rempart** is een van die nege distrikte van Mauritius. Die distrik het 'n oppervlakte van 147,6 vierkante kilometer met 'n bevolking van 108&nbsp;905 inwoners op 31 Desember 2015. Die distrik se setel is in Mapou.
Bathurst-toposkoop

Die **Bathurst-toposkoop** herdenk die 1820-Setlaars en hul nageslag in daardie deel van die Oos-Kaap.

## Woordverklaring 
‘n Toposkoop is ‘n gedenkteken op ‘n uitsigpunt soos ‘n heuwel, berg of ‘n toring en dui die rigting aan na sekere plekke van belang in daardie omgewing. Gewoonlik word die afstand daarheen aangegee.

## Ligging 
Hierdie monument staan op ‘n koppie bo die omringende groen heuwels aan die noordoostekant van die dorpie Bathurst, Oos-Kaap. Op ‘n helder dag kan die Groot-Visrivier, Kwaaihoek en die vallei van die Gamtoosrivier van hieraf gesien word.

## Geskiedenis 
Vanaf hierdie punt het sir Rufane Donkin en kol. Jacob Glen Cuyler in 1820 toegesien dat die setlaars na hul aangewese standplase geleide gedoen word. In 1859 het kapt. W. Bailey hier ‘n baken en uitkykpos opgerig en op Setlaarsdag 1968 is die toposkoop onthul.

## Monument 
Die sirkelvormige gedenkteken is gebou rondom Bailey se baken. Dit is gemessel met klippe wat verkry is van gesloopte geboue wat nog deur die oorspronklike setlaars in die dorpie opgerig is. Op die muurtjie is 57 brons gedenkplate aangebring. Elke plaat dui ‘n rigting aan waar ‘n groep setlaars gevestig is, die naam van die plek, die afstand daarheen sowel as die leier van daardie geselskap, die plek van oorsprong in die moederland en die skip waarmee hulle na die Kaapkolonie gekom het.

## Uitbreiding 
Vroeg in die 21ste eeu is hierdie gedenkteken so gevandaliseer dat herstelwerk uitgevoer is. Terselfdertyd is daar uitbreidings op die erfenisterrein aangebring om erkenning te verleen aan ander vroeë bewoners van die streek.

## Bronne 
*Bullock, J. Burnard: 150 Years Later – a worthy monument. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 20, nr. 1, September 1970
*Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn op versoek van die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. 

## Verwysings
Nierversaking

**Nierversaking**, ook bekend as **Eindstadium Niersiekte**, is 'n mediese toestand waarin die niere teen minder as 15% van normale vlakke funksioneer. Nierversaking word geklassifiseer as òf akute nierversaking, wat vinnig ontwikkel en ook kan opklaar; òf chroniese nierversaking, wat stadig ontwikkel en dikwels onomkeerbaar kan wees.  Simptome kan swelling van die onderste ledemate, moegheid, braking, verlies aan eetlus en verwarring insluit. Komplikasies van akute en chroniese nierversaking sluit in uremie, hoë bloedkalium en volume-oorlading. Komplikasies van chroniese nierversaking sluit ook hartsiektes, hipertensie en bloedarmoede in.

Oorsake van akute nierversaking sluit in lae bloeddruk, blokkasie van die urienweg, sekere medikasie, spierafbreking en hemolitiese uremiese sindroom. Oorsake van chroniese nierversaking sluit in diabetes, hoë bloeddruk (hipertensie), nefrotiese sindroom en polisistiese niersiekte. Die diagnose van akute nierversaking word dikwels gemaak deur 'n kombinasie van faktore soos verminderde urienproduksie of verhoogde serumkreatinien.  Die diagnose van chroniese nierversaking is gebaseer op 'n glomerulêre filtrasiespoed (GFS) van minder as 15 of die behoefte aan niervervangingsterapie.  Dit is ook gelykstaande aan stadium 5 chroniese niersiekte. 

Behandeling van akute nierversaking hang af van die onderliggende oorsaak. Behandeling van chroniese nierversaking kan hemodialise, peritoneale dialise of 'n nieroorplanting insluit. Hemodialise gebruik 'n masjien om die bloed buite die liggaam te filtreer. In peritoneale dialise word spesifieke vloeistof in die buikholte geplaas en dan gedreineer, met hierdie proses wat verskeie kere per dag herhaal word. Nieroorplanting behels dat 'n nier van 'n skenker oorgeplant word en dan immuunonderdrukkende medikasie geneem word om verwerping te voorkom. Ander aanbevole maatreëls vir chroniese siektes sluit in om aktief te bly en spesifieke dieetveranderinge.

Depressie is algemeen onder pasiënte met nierversaking, en word geassosieer met swak uitkomste, insluitend hoër risiko van afname in nierfunksie, hospitalisasie en dood. 'n Studie van pasiënte met nierversaking wat buitepasiënt-hemodialise ontvang het, het soortgelyke effektiwiteit gevind tussen nie-farmakologiese en farmakologiese behandelings vir depressie.

## Verwysings
Marcus Grönholm

duimnael|Marcus Grönholm in 2014
[duimnael|regs|Grönholm bestuur 'n [Peugeot 206 WRC by die 2001 Rally Finland.]]
[duimnael|regs|Grönholm in 'n [Peugeot 307 WRC by die 2004 Monte Carlo-tydren.]]
[duimnael|regs|Grönholm bestuur die [Ford Focus RS WRC 06 by die 2006 Siprus-tydren.]]
**Marcus Ulf Johan Grönholm** (gebore 5 Februarie 1968) is 'n Finse voormalige tydren- en tydrenkruisjaer, wat deel is van 'n familie van die Sweedssprekende bevolking van Finland. Sy seun, Niclas Grönholm, is 'n opkomende FIA Wêreldtydrenkruiskampioenskapjaer. Grönholm se byname is óf "Bosse" (hoofsaaklik in sy geboorteland Finland en die Skandinawiese lande) óf "Magic Marcus". 

Grönholm is een van die suksesvolste Wêreldtydrenkampioenskapsjaers van alle tye, met die derde plek in tydrenoorwinnings (34), en het twee kampioenskappe gewen, in 2000 en 2002. Nadat Peugeot hom aan die Wêreldtydrenkampioenskap onttrek het, het Grönholm vir die 2006-seisoen na Ford verskuif en tweede in die jaerswêreldkampioenskap gekom en met een punt teen Sébastien Loeb verloor. Die volgende jaar was hy weer tweede, vier punte agter Loeb. Hy en sy navigator Timo Rautiainen het ná die 2007-seisoen uit tydrenne getree, maar het in 2009 teruggekeer na die kampioenskap in 'n private Subaru vir 'n kort tydperk, en in die 2019 Wêreldtydrenkampioenskap waar hy vir Toyota Gazoo Racing WRT deelgeneem het in 'n Toyota Yaris onder die GRX-vaandel.
Ascomycota

Die **ascomycota** is 'n filum binne die koninkryk swamme met ongeveer 32 000 lewende spesies. Dit is die grootste groep binne die swamkoninkryk. Lede van die filum ascomycota staan bekend as askomisete. Hierdie filum omvang alle morieljes (eetbare sampioene) en knolswamme (truffels). Daar word dikwels na die basidiomisete en askomisete as die “hoër fungi” verwys. Hierdie fungi produseer seksuele spore wat bekend staan as askospore wat in sakvormige strukture (aski’s) gevorm word. In 2017 is baie van die onsekerheid uit die weg geruim deur 'n herindeling van die klasse askomisete. Tans word drie subfilums askomisete erken: pezizomycotina (13 klasse), saccharomycotina (een klas) en taphrinomycotina (vyf klasse).

## Verwysings
Quipu

thumb|240px|'n Voorbeeld van 'n quipu uit die Inkaryk.
thumb|240px|'n Quipu in die Museo Machu Picchu, Cusco.

'n **Quipu** (Quechua: *kipu*) is 'n toestel vir rekordhouding wat van koorde gemaak is en histories deur 'n paar Andesbeskawings in Suid-Amerika gebruik is. 

## Beskrywing
'n Quipu het gewoonlik bestaan uit veselstringe van katoen of die hare van Kameelagtiges. Die Inkavolk het dit gebruik om data te versamel en rokords te hou, belastingsverpligtinge te monitor, sensusrekords te versamel en vir kalenderinligting en militêre organisasie. Die koorde het numeriese en ander waardes gestoor wat as knope geënkodeer is, dikwels in 'n desimale telstelsel. 

'n Quipu kon 'n paar of duisende koorde gehad het. Daar is argeologiese bewyse dat fyn gesnede hout gebruik is om die kleurgekodeerde koorde aan vas te heg. Relatief min van hulle het bewaar gebly.

Voorwerpe wat onteenseglik as quipu's geïdentifiseer kan word, het in die 1ste millennium&nbsp;n.C. in die argeologiese rekords verskyn,

Sommige kenners meen die Spanjaarde het ná hulle verowering van die streek die quipu's vernietig en deur Europese skryf- en nommerstelsels vervang. Die Spanjaarde se reaksie op die quipu was egter veel ingewikkelder. Hoewel hulle gedink het sommige quipu's is heidens en dit vernietig het, het hulle 'n aanpassing van quipu's aanbeveel vir die behoeftes van die koloniale administrasie; en priesters het die gebruik van quipu's vir godsdiensdoeleindes bevorder. 

In verskeie moderne dorpe is quipu's steeds belangrik, al is dit vir rituele eerder as praktiese gebruik. Dit is onseker hoeveel quipu's behoue gebly het, aangesien baie in mausoleums gebêre is.

## Verwysings
## Skakels
Klein-Hartsrivier

Die **Klein-Hartsrivier** is 'n rivier in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika. Dit ontspring suidwes van Coligny. Die Klein-Hartsrivier mond uit in die Hartsrivier by Sannieshof en is in die opvanggebied van die Oranjerivier.
Argeologiese kultuur

'n **Argeologiese kultuur** is 'n versameling ('n stel artefakte, geboue of monumente wat saam gevind word) van 'n spesifieke tydperk en streek wat kan dui op die materiële kultuuroorblyfsels van 'n spesifieke menslike gemeenskap. 

Die verband tussen dié artefakte is 'n proefondervindelike waarneming. Die vertolking daarvan in terme van etniese en politieke groepe is gebaseer op argeoloë se begrip en vertolking, en kan soms tot lang, onopgeloste debatte lei. 

## Skakels
*Küsel, Udo: Die goudsmelters van Pafuri. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 7, nr. 5, September/Oktober 1992. ISSN 0258-3313
Gymnosporia mossambicensis

Die **bosveldpendoring** (*Gymnosporia mossambicensis*) is 'n struik wat hoort tot die genus *Gymnosporia*. Die spesie is inheems aan Limpopo, Kenia, Mosambiek, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe.

Die boom se FSA-nommer is 399.10.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Wêreldtydrenkampioenskap

raamloos|130px|links
Die **Wêreldtydrenkampioenskap** (afgekort as **WRC**) is die hoogste vlak van wêreldwye kompetisie in die motorsportdissipline van tydrenne, wat deur die FIA besit en beheer word. Daar is afsonderlike kampioenskappe vir jaers, navigators, vervaardigers en spanne. Die reeks bestaan tans uit 12 twee- tot driedaagse tydrenbyeenkomste wat gery word op oppervlaktes wat wissel van gruis en teerpad tot sneeu en ys. Elke tydren word gewoonlik in 15–25 spesiale sneltrajekte verdeel wat teen die klok op geslote paaie gejaag word.

Die WRC is gevorm uit bekende en gewilde internasionale tydrenne, waarvan die meeste voorheen deel was van die Europese Tydrenkampioenskap of die Internasionale Kampioenskap vir Vervaardigers, en die reeks is vir die eerste keer in 1973 aangebied. Die Wêreldtydrenmotor is die huidige motorspesifikasie in die reeks. Dit het ontwikkel uit Groep A-motors wat die verbode Groep B-supermotors vervang het. 'n Wêreldtydrenmotor word gebou op produksie 1.6-liter viersilindermotors, maar beskik oor turboaanjaers, vierwielaandrywing, sekwensiële ratkaste, aërodinamiese bakdele en ander verbeterings wat die prys van 'n WRC-motor op ongeveer €700 000 (VS$1 miljoen) te staan bring.

## Sien ook 
* Safaritydren
* Sweedse Tydren
* Tydren Finland

## Verwysings