open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stade Pierre de Coubertin

Die **Stade Pierre de Coubertin** is 'n binnenshuise arena geleë in Parys, Frankryk. Dit is die tuiste van die Paris Saint-Germain-handbalspan. Tans het die arena 'n kapasiteit van 4 200 vir basketbalwedstryde.

## Geskiedenis 
Stade Pierre de Coubertin is in 1937 geopen vir die Universele Uitstalling, en is herbou na die bombardement wat tydens die Tweede Wêreldoorlog plaasgevind het. Die stadion is as 'n aanhoudingsentrum gebruik tydens die Parys-slagting in 1961. In 1990 het die arena 'n opknapping ondergaan, wat 'n nuwe fasade, verhoogde sitplekkapasiteit en die toevoeging van verskeie bedieningsareas ingesluit het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Dôme de Paris

Die **Dôme de Paris** is 'n groot konsertsaal geleë op die Place de la Porte-de-Versailles in die 15de arrondissement van Parys. Dit kan tot meer as vyfduisend toeskouers akkommodeer.

## Onderkant 
Die lokaal is in 1959 gebou om die ou Vel' d'Hiv by die Porte de Versailles te vervang. Met 'n kapasiteit van 4 600 was dit die grootste venue in Parys. Die argitekte en ingenieurs het 'n koepel geskep met die ligste struktuur wat ooit in die wêreld ontwerp is, saamgestel uit 1 100 aluminiumpanele.

Sedert sy eerste seisoen het dit vertonings en konserte aangebied soos Little Mix, The Beatles, The Rolling Stones, Grateful Dead, Pink Floyd, Genesis, Josephine Baker, U2, Liza Minnelli, Diana Ross, Dalida, Johnny Hallyday, Sylvie Vartan, Harlem Globetrotters en Holiday on Ice, asook geleenthede soos bokswedstryde. Dit is opvallend omdat dit die plek is waar die oorspronklike 1980 Franse produksie van *Les Miserables* die première gehad het.

Oor die jare het mense van regoor die wêreld na die Dôme de Paris gekom om musieksaal en sportlegendes, dansers, ysskaatsers, sirkusvertonings, musiekvertonings (Les Dix Commandements, Le Roi Soleil) en ander vertonings soos dié te sien. geregisseer deur Robert Hossein, 'n pionier in groot Franse vertonings.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Koepel

duimnael|regs|'n Koepel.
'n **Koepel** is 'n argitektoniese element soortgelyk aan die hol boonste helfte van 'n sfeer. Die presiese definisie van 'n koepel was 'n kwessie van kontroversie en daar is 'n wye verskeidenheid van vorms en gespesialiseerde terme om dit te beskryf.

'n Koepel kan direk op 'n rotonda-muur rus, of 'n tamboer, of 'n stelsel van trompe of pendentiewwe wat gebruik word om die oorgang in vorm van 'n reghoekige of vierkantige spasie na die ronde of veelhoekige basis van die koepel te akkommodeer. Die koepel se toppunt kan gesluit wees of kan oop wees in die vorm van 'n oculus, wat self met 'n daklantern en koepel bedek kan word.

Koepels het 'n lang argitektoniese afkoms wat terug strek tot in die voorgeskiedenis. Koepels is gebou in antieke Mesopotamië, en is gevind in Persies, Hellenisties, Romeinse, en Chinese argitektuur in die antieke wêreld, asook onder 'n aantal inheemse boutradisies regoor die wêreld. Koepelstrukture was algemeen in albei Bisantynse argitektuur en Sassanidiese argitektuur, wat dié van die res van Europa en Islam beïnvloed het, onderskeidelik, in die Middeleeue. Die koepels van Europese Renaissance argitektuur het in die vroeë moderne tydperk vanaf Italië versprei, terwyl koepels terselfdertyd gereeld in Ottomaanse argitektuur gebruik is. Barok en Neoklassieke argitektuur het inspirasie uit Romeinse koepels geneem.

Vooruitgang in wiskunde, materiale en produksietegnieke het tot nuwe koepeltipes gelei. Koepels is deur die eeue van modder, sneeu, klip, hout, baksteen, beton, metaal, glas en plastiek gebou. Die simboliek wat met koepels geassosieer word, sluit in begrafniskuns, hemelse, en regeringstradisies wat eweneens mettertyd verander het. Die koepels van die moderne wêreld kan gevind word oor godsdienstige geboue, wetgewende kamers, sportstadions en 'n verskeidenheid funksionele strukture.

## Kyk ook 
* Omtrek, oppervlakte en volume

## Bronne 
* 
* 
* 
* 
*
Grand Palais éphémère

Die **Grand Palais éphémère** dit is die tydelike uitstalsaal van die argitek Jean-Michel Wilmotte op die champ-de-Mars. Die 10 000 m2-kamer sal is voltooi op 12 Junie 2021 en sal in 2024 afgebreek word. Die doel daarvan is om uitstallings aan te bied terwyl die Grand Palais opgeknap word vir die Olimpiese Somerspele van 2024. Die Grand Palais Éphémère sal die judo-byeenkomste van die Olimpiese Somerspele van 2024 aanbied. GL Events, die hooforganiseerder van die geleentheid, is die konsessiehouer van die tydelike Grand Palais. Onderhou en bestuur die herverkoop van die gebou.

In Julie 2021 het dit die 10de uitgawe van die forum vir houtingenieurs en argitekte by die International Construction Bois Forum aangebied.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Allophylus rubifolius

Die **Laeveld-valstaaibos** (*Allophylus rubifolius*) is struik of klein boompie wat hoort tot die *Sapindaceae* familie. Die spesie is inheems aan Burundi, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Demokratiese Republiek die Kongo, Jemen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Oman, Rwanda, Saoedi-Arabië, Sokotra, Somalië, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die boom in KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga voor.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Colline d'Élancourt

Die '''Colline d'Élancourt'*, voorheen bekend as *Colline de la Revanche'', is 'n heuwel wat in Élancourt in die Franse departement Yvelines geleë is. Met 'n hoogte van 231 meter bo seespieël is dit die hoogste punt in Yvelines en Île-de-France.

Die Eiffeltoring, Montparnasse-toring, La Défense, Étang de Saint-Quentin en Meudon-woud is sigbaar vanaf die top van die heuwel. Colline d'Élancourt is gekies om die bergfietsrybyeenkomste tydens die Olimpiese Somerspele 2024 in Parys aan te bied.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Colline d'Élancourt
Mysterium Cosmograficum

[duimnael|Kepler se [Platoniese vaste liggaam model van die Sonnestelsel van *Mysterium Cosmographicum*]]
duimnael|Gedetailleerde aansig van die binnesfeer.
***Mysterium Cosmographicum*** (**Die kosmografiese raaisel**, afwisselend vertaal as **Kosmiese verborgenheid**, **Die Geheim van die Wêreld**, of een of ander variasie) is 'n sterrekundeboek deur die Duitse sterrekundige Johannes Kepler, gepubliseer in Tübingen aan die einde van 1596 en in 'n tweede uitgawe in 1621. Kepler het voorgestel dat die afstandverhoudings tussen die ses planete wat op daardie tydstip bekend was, verstaan kan word in terme van die vyf Platoniese vaste liggaame, ingesluit in 'n sfeer wat die wentelbaan van Saturnus verteenwoordig.

## Bron 
* Dreyer, J. L. E., *A History of Astronomy from Thales to Kepler*, Dover Publications, 1953, pp.&nbsp;331, 377–379.
Annona senegalensis

Die **wildesuikerappel** (*Annona senegalensis*) is struik of boom wat hoort tot die *Annonaceae* familie. Die boom se FSA-nommer is 105.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cabinda van Angola, Comore-eilande, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kaap Verde, Kameroen, Kenia, Liberië, Madagaskar, Malawi, Mali, Mosambiek, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika is die plant inheems in KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga.

## Subspesies 
Die plant het drie subspesies:
* *Annona senegalensis var. areolata* Le Thomas
* *Annona senegalensis subsp. oulotricha* Le Thomas
* *Annona senegalensis subsp. senegalensis*

## Galery 

Annona senegalensis (4337693176).jpg
Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7312.jpg
Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7314.jpg
Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7315.jpg
Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 3356.jpg
Annona senegalensis MS 1585.jpg

## Kyk ook
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
M4-karabyn

duimnael|M4-karabyn met ‘n Aimpoint CompM4.
Die **M4-karabyn** (amptelik *Carbine, Caliber 5.56 mm, M4*) is 'n 5.56×45 mm NAVO, gas-aangedrewe, magasyn-gevoerde karabyn wat gedurende die 1980's in die Verenigde State ontwikkel is. Dit is 'n verkorte weergawe van die M16A2-aanvalsgeweer.

Die M4 word wyd gebruik deur die Amerikaanse Gewapende Magte, met besluite om die M16-geweer in die Amerikaanse Leër (beginende 2010) en die Amerikaanse Marinierskorps (beginende 2016) in gevegseenhede as die primêre infanteriewapen te vervang. en diensgeweer. Die M4 is deur meer as 60 lande wêreldwyd aangeneem  en is beskryf as "een van die bepalende vuurwapens van die 21ste eeu".

Sedert sy aanvaarding in 1994, het die M4 meer as 90 modifikasies ondergaan om die wapen se ergonomie en modulariteit te verbeter, insluitend: die M4A1, wat die loop versterk het en die sarsie-vuur-opsie verwyder het; die SOPMOD, 'n bykomstigheidstel wat optiese aanhegsels bevat; en die onderloop M203 granaatlanseerder.

In April 2022 het die Amerikaanse Leër die SIG MCX Spear gekies, wat as die XM7 aangedui is as die wenner van die Next Generation Squad Weapon Program om die M16/M4 te vervang.

## Verwysings
Katabolisme

duimnael|regs|Schematical diagram

**Katabolisme** is die stel metaboliese bane wat molekules in kleiner eenhede afbreek wat óf geoksideer word om energie vry te stel óf in ander anaboliese reaksies gebruik word.

## Verwysings
Vaires-sur-Marne

**Vaires-sur-Marne** is 'n Franse gemeente geleë in die departement Seine-et-Marne in die Île-de-France-streek.

Vaires-sur-Marne is die westelike punt van die LGV Est, wat Vendenheim (naby Straatsburg) bereik. Die Vaires-Torcy-stasie het spoorverbindings na Meaux en Parys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van Vaires-sur-Marne
Mercedes-Benz CLK-klas (C208)

Die **Mercedes-Benz 208-modelreeks** (tipe 208) is vanaf middel 1997 tot somer 2002 as 'n koepee (C 208) en as 'n kabriolet (A 208) vanaf middel 1998 tot lente 2003 vervaardig en was die eerste generasie van die Mercedes-Benz CLK-klas.

Die benaming W 208 word nie amptelik deur Mercedes-Benz gebruik nie omdat die CLK nie 'n sedan ("**W**agen", motor in Duits) is nie, maar dit word as 'n kollektiewe term vir die **C 208** en **A 208** gebruik.

Tegnies is die 208-modelreeks gebaseer op die platform van die voormalige C-klas (202-modelreeks). Ekstern is die CLK gegrond op die CE 500-ontwerpstudie van die vroeë 1990er jare, wat dit meer soos die 210-modelreeks maak.

Van 2000 tot 2002 het Mercedes-Benz die vorm van hierdie model in sy DTM-renmotors gebruik.

## Modelgeskiedenis 
### Algemeen 
duimnael|regs|Coupé-studie van 1993
Die eerste studie- en konsepvoertuig in die styl van die CLK, waarvan sommige baie naby aan reeksproduksie was, was reeds in Maart 1993 by die Geneefse Motorskou te sien.

Nadat Mercedes-Benz die produksie van die C 124 aan die einde van 1996 gestaak het, is die CLK vanaf Augustus 1997 as sy indirekte opvolger (aangesien die C-klas nou as basis gedien het) bemark. Anders as sy voorganger, wat op die W 124 gegrond was, het hierdie modelreeks 'n vaste B-pilaar gehad, sodat die vensters nie meer tot by die C-pilaar laat sak kon word nie. Vir die eerste keer in 'n Mercedes-Benz koepee is 'n deurlaai-opsie met 'n opvoubare agterbanksitplek as standaard aangebied, wat in 'n 1/3 tot 2/3-verhouding verdeel is. Aanvanklik was daar die *Elegance* en *Sport*-toerustinglyne beskikbaar, en daar was 'n keuse tussen drie petrolenjins.

In Junie 1998 is die kabriolet bekendgestel. Teen Mei 1999 was meer as 100 000 koepees en 21 000 kabriolets verkoop.

In September 1999 was daar 'n modelopknapping, met veranderinge aan die buitekant. Die standaardtoerusting het ryker geword. Die koepee is in Junie 2002 gestaak, maar die kabriolet is tot Mei 2003 vervaardig.

### CLK (1997–1999) 
Die oorspronklike weergawe van die CLK is van Junie 1997 tot Augustus 1999 vervaardig en was beskikbaar in die basiese *Sport* (geen ekstra koste) en *Elegance*-variante.

## Enjinvariante 
## Verwysings
Mongoolse monnik

duimnael|Mongoolse monnike
**Mongoolse monnike** is kloosterbeoefenaars van Boeddhisme in Mongolië. Mongoolse monnike werk en woon in Boeddhistiese kloosters en tempels regdeur Mongolië, asook in ander lande.

## Geskiedenis 
Boeddhisme is eers via die Himalaja en Tibet in Mongolië gevestig. Tibettaanse Boeddhisme het die amptelike godsdiens van die Yuan-dinastie geword onder leiding van Koeblai Khan. Na die val van die Yuan-dinastie in 1368, het Tengriisme tot die 16de eeu die hoofgodsdiens in die Oos-Eurasiese steppe geword. Gedurende die Qing-dinastie het Boeddhisme weer die hoofgodsdiens geword, beide in Buite-Mongolië en Binne-Mongolië.

## Vervolging 
In die 20ste eeu het die Mongoolse Volksrepubliek Mongoolse monnike en ander Boeddhiste vervolg.

## Verwysings
Mark Pilgrim

duimnael|Mark Pilgrim as die aanbieder van *Power of 10.*
**Mark Pilgrim** (20 September 1969 – 5 Maart 2023) was 'n Suid-Afrikaanse mediapersoonlikheid wat talle radio- en televisieprogramme aangebied het, veral as 'n DJ op 5FM, 94.7 Highveld Stereo, 94.5 Kfm, Hot919 en toe Hot102.7fm. Op televisie het hy beide seisoene van Big Brother South Africa, die eerste seisoen van Big Brother Africa en die M-Net-speletjieprogram *Power of 10* aangebied.

## Radioloopbaan 
Mark Pilgrim het sy radioloopbaan op Voice of Wits-kampusradio in die 80's begin. Hy het in 1995 by 5FM aangesluit. In 2003 het hy 5FM verlaat en by 94.7 Highveld Stereo in Johannesburg aangesluit. In Oktober 2007 het Pilgrim 'n musiekprogram aangebied wat gelyktydig op 2 radiostasies uitgesaai is (KFM en 94.7). Hy het aan die einde van Junie 2014 uit die radio getree, maar het 'n paar maande later teruggekeer na die splinternuwe Hot 91.9FM in Johannesburg, aanvanklik net 'n Saterdagoggendprogram 09:00 - 12:00 gedoen, maar uiteindelik voltyds teruggekeer na radio en doen ook Maandag tot Vrydag 9 vm – middag. In 2015 het hy 'n MTN Radio-toekenning vir die beste naweekradioprogram in Suid-Afrika ontvang, en in 2019 die Liberty Radio-toekenning vir die beste dagprogram in Suid-Afrika gewen. In 2021 is Pilgrim opgeneem in die South African Radio Awards Hall of Fame vir sy bydrae tot die radiobedryf.

## Televisieloopbaan
* *New Moves* (e-TV: 1999–2000)
* *Big Brother South Africa 1* (M-Net: 2001)
* *Big Brother South Africa 2* (M-Net: 2002)
* *Big Brother Africa* (DStv: 2003)
* *Retail Therapy* (M-Net: 2002–2005)
* *Face 2 Face* (SABC2: 2004)
* *Sex Etc.* (M-Net: 2005)
* *Blue Wave* (Korporatief: 2004–2018)
* ''What's Brewing* (Korporatief: 2007–2008)
* *Power of 10'' (M-Net: 2008)

## Afsterwe 
In Februarie 2022 is Pilgrim weer met kanker gediagnoseer, hierdie keer stadium 4 longkanker. Hy is op 5 Maart 2023 in die ouderdom van 53 oorlede.

## Verwysings
ParaHoxozoa

**ParaHoxozoa** (of Parahoxozoa) is 'n klade van diere van bestaan uit Bilateria, Placozoa, en Cnidaria. Die verwantskap van hierdie klade relatief tot die twee ander diere-afstammelinge Ctenophora en Porifera word gedebatteer. Sommige filogenomiese studies het bewyse gelewer wat Ctenophora as die suster van Parahoxozoa en Porifera as die sustergroep aan die res van diere ondersteun. Sommige studies het bewyse gelewer wat Porifera as die suster van Parahoxozoa en Ctenophora as die sustergroep aan die res van diere ondersteun.

## Filogenie 
Die boom hieronder, wat kongruent is met die oorgrote meerderheid van hierdie filogenomiese studies, dra hierdie onsekerheid oor met 'n politomie.

## ParaHoxozoa of Parahoxozoa 
Alhoewel "ParaHox" gene word gewoonlik in CamelCase  verwys, en die oorspronklike papier wat die klade genoem het het "ParaHoxozoa" gebruik, die enkele aanvanklike hoofletterformaat "Parahoxozoa" het meer algemeen in die literatuur geword aangesien CamelCase nie standaard in dierkundige nomenklatuur is nie.

## Verwysings
Alcedinidae

duimnael|regs|'n Eurasiese visvanger duik na prooi
**Visvangers** (*Alcedinidae*) is 'n familie van voëls in die orde Coraciiformes. Die familie omvat 117 spesies wat in 18 genera ingedeel is.

## Subfamilies en genera
* Halcyoninae
** *Actenoides*, 6 spesies
** *Melidora*, 1 spesies
** *Lacedo*, 1 spesies
** *Tanysiptera*, 9 spesies
** *Cittura*, 2 spesies
** *Dacelo*, 1 spesies
** *Caridonax*, 1 spesies
** *Pelargopsis*, 3 spesies
** *Halcyon*, 12 spesies:
*** *Halcyon coromanda*
*** *Halcyon smyrnensis* — Witborsvisvanger
*** *Halcyon gularis*
*** *Halcyon cyanoventris*
*** *Halcyon badia*, endemies aan Afrika
*** *Halcyon pileata* — Swartkopvisvanger
*** *Halcyon leucocephala* — Gryskopvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Halcyon albiventris* — Bruinkopvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Halcyon chelicuti* — Gestreepte visvanger, endemies aan Afrika
*** *Halcyon malimbica* — Blouborsvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Halcyon senegalensis* — Bosveldvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Halcyon senegaloides* — Manglietvisvanger, endemies aan Afrika
** *Todiramphus*, 30 spesies
** *Syma*, 2 spesies

* Alcedininae
** *Ispidina*, 2 spesies:
*** *Ispidina lecontei*, endemies aan Afrika
*** *Ispidina picta* — Dwergvisvanger, endemies aan Afrika
** *Corythornis*, 4 spesies:
*** *Corythornis madagascariensis*, endemies aan Afrika
*** *Corythornis leucogaster*, endemies aan Afrika
*** *Corythornis cristatus* — Kuifkopvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Corythornis vintsioides*, endemies aan Afrika
** *Alcedo*, 8 spesies:
*** *Alcedo coerulescens*
*** *Alcedo peninsulae*
*** *Alcedo euryzona*
*** *Alcedo quadribrachys*, endemies aan Afrika
*** *Alcedo meninting*
*** *Alcedo atthis* — Eurasiese visvanger
*** *Alcedo semitorquata* — Blouvisvanger, endemies aan Afrika
*** *Alcedo hercules*
** *Ceyx*, 22 spesies

* Cerylininae
** *Chloroceryle*, 4 spesies
** *Megaceryle*, 4 spesies:
*** *Megaceryle lugubris*
*** *Megaceryle maxima* — Reusevisvanger, endemies aan Afrika
*** *Megaceryle torquata*
*** *Megaceryle alcyon* — Gebande visvanger, endemies aan Afrika
** *Ceryle*, 1 spesies:
*** *Ceryle rudis* — Bontvisvanger, endemies aan Afrika

## Verwysings
Burgemeester van Tshwane

Die **burgemeester van Tshwane** is die hoof van die plaaslike regering van Pretoria, Suid-Afrika; tans neem daardie regering die vorm aan van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit. In die verlede het die posisie van Burgemeester gewissel tussen dié van 'n uitvoerende burgemeester wat aktief die stad regeer en dié van 'n boegbeeld-burgemeester met 'n meestal seremoniële rol.

## Lys van burgemeesters van Tshwane
## Verwysings
Brachystegia utilis

***Brachystegia utilis*** is 'n boom wat hoort tot die *Fabaceae* familie en is inheems in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Nadir Salifov

**Nadir Nariman oglu Salifov** (Azerbeidjans: Nadir Nəriman oğlu Səlifov, ook bekend as "Lotu Guli" en "Guli Baku"; 28 Augustus 1972, Dmanisi, Georgiese SSR, USSR - 20 Augustus 2020, Antalya, Turkye) was 'n Azerbeidjanse misdaadleier, 'n gewoontemisdadiger en een van die leiers van die Azerbeidjanse, Russiese en Oekraïense georganiseerde misdaad. Hy is beskou as een van die rykste misdadigers in die Azerbeidjanse kriminele wêreld.

## Biografie 
Nadir Salifov is op 28 Augustus 1972 in die Georgiese stad Dmanisi in 'n groot Azerbeidjanse familie gebore. Hy het jonger broers Namik en Mushfig en 'n suster Leila gehad. Later het die gesin permanent na Azerbeidjan verhuis.

## Dood 
Salifov is op 19 Augustus 2020 by 'n restaurant in Antalya deur sy eie lyfwag, met die bynaam "Khan", doodgeskiet. Lotu Guli is na die naaste mediese sentrum geneem, maar sy lewe kon nie gered word nie. Die moordenaar het gevlug, maar is op die Antalya-Denizli-hoofweg in hegtenis geneem.

## Verwysings
Novaledo

regs|duimnael|| Die Tor Quadra
**Novaledo** is 'n munisipaliteit in Trentino in die Noord-Italiaanse streek Trentino-Alto Adige/Südtirol, geleë in die Bassa Valsugana- vallei (onderste gedeelte van die Valsugana- vallei) ongeveer 20 kilometer (12 myl) suid-oos van Trento. Op 31 Desember 2004 het dit 'n bevolking van 882 gehad en 'n oppervlakte van 8 vierkante kilometer (3.1 vierkante myl).

Novaledo is aangrensend tot die volgende munisipaliteite: Frassilongo, Roncegno, Borgo Valsugana, Pergine Valsugana en Levico Terme.

## Demografiese evolusie 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:2000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:0
 bar:1871 from: 0 till:0
 bar:1881 from: 0 till:0
 bar:1901 from: 0 till:0
 bar:1911 from: 0 till:0
 bar:1921 from: 0 till:940
 bar:1931 from: 0 till:903
 bar:1936 from: 0 till:905
 bar:1951 from: 0 till:893
 bar:1961 from: 0 till:794
 bar:1971 from: 0 till:702
 bar:1981 from: 0 till:786
 bar:1991 from: 0 till:795
 bar:2001 from: 0 till:882

PlotData=

 bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1871 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1881 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1901 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1911 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
 bar:1921 at:940 fontsize:XS text: 940 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:903 fontsize:XS text: 903 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:905 fontsize:XS text: 905 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:893 fontsize:XS text: 893 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:794 fontsize:XS text: 794 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:702 fontsize:XS text: 702 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:786 fontsize:XS text: 786 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:795 fontsize:XS text: 795 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:882 fontsize:XS text: 882 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT

## Verwysings
Salome Zoerabisjwili

duimnael|Salome Zoerabisjwili in 2012.
**Salome Zoerabisjwili**  (Georgies: სალომე ზურაბიშვილი, Frans: Salome Zourabichvili; gebore op 18 Maart 1952), is 'n Frans-Georgiese politikus en voormalige diplomaat wat nou dien as die vyfde president van Georgië. Sy is in die pos sedert Desember 2018. Sy is die eerste vrou wat verkies is tot president Georgië, 'n pos wat sy vir 'n termyn van ses jaar sal beklee. As gevolg van grondwetlike veranderings wat in 2024 in werking tree, sal Zurabisjwili na verwagting Georgië se laaste volkverkose president wees; alle toekomstige staatshoofde moet indirek deur 'n parlementêre kollege van kiesers verkies word.

Zoerabisjwili  is in Parys, Frankryk, gebore in 'n familie van Georgiese politieke vlugtelinge. Sy het in die 1970's by die Franse diplomatieke diens aangesluit en het oor drie dekades 'n verskeidenheid toenemend senior diplomatieke posisies beklee. Van 2003 tot 2004 het sy gedien as die ambassadeur van Frankryk in Georgië. In 2004, deur onderlinge ooreenkoms tussen die presidente van Frankryk en Georgië, [ het sy Georgiese nasionaliteit aanvaar en die minister van buitelandse sake van Georgië geword. Tydens haar ampstermyn by die Georgiese Ministerie van Buitelandse Sake (MBS) het sy 'n landmerkverdrag beding wat gelei het tot die onttrekking van Russiese magte uit die onbetwiste dele van die Georgiese vasteland. Sy het ook by die VN-Veiligheidsraad se Iran-sanksiekomitee gedien as die koördineerder van die Paneel van Deskundiges.

Mikheil Saakashvili, het Zoerabisjwili  in 2006 die politieke party Die Weg van Georgië gestig, wat sy gelei het tot 2010. Uiteindelik is sy in 2016 as 'n onafhanklike tot die Georgiese parlement verkies; sy het haar parlementêre setel ontruim nadat sy as president ingesweer is. Zoerabisjwili  het as 'n onafhanklike kandidaat aan die Georgiese presidensiële verkiesing in 2018 deelgeneem en het geseëvier in 'n tweede stemming teen Grigol Vashadze, genomineerde van die Verenigde Nasionale Beweging. Tydens haar presidensiële veldtog is Zoerabisjwili  deur die regerende Georgiese Droom-party onderskryf. Na die Georgiese politieke krisis van 2020–2021 het Zoerabisjwili  egter toenemend vervreem geraak van die Georgiese regering, wat verder vererger het ná die Georgiese betogings in 2023.

## Skryfwerk 
* *Une femme pour deux pays* ["*A Woman for Two Countries*"] deur Salome Zoerabisjwili (Édition Grasset, 2006) 
* *საქართველოსკენ* ["*Toward Georgia*"] deur Salome Zoerabisjwili (Litera, 2005) 
* *Les cicatrices des nations* ["*The Scar of Nations*"] deur Salome Zoerabisjwili (Édition François Bourin, 2008) 
* *La tragédie géorgienne* ["*The Georgian Tragedy*"] by deur Salome Zoerabisjwili (Édition Grasset, 2009) 
* *L’exigence démocratique* ["*The Democratic Necessity*"] by deur Salome Zoerabisjwili (Édition François Bourin, 2010) 

## Verwysings
Berkheya

***Berkheya*** (wildedissels) is 'n genus van meerjarige plante wat behoort tot die familie *Asteraceae*. Die genus is in 1784 geskep en vernoem na 'n Nederlandse wetenskaplike: Johannes le Francq van Berkhey. Van die 79 spesies kom 71 in Suid-Afrika voor waarvan twaalf deel van die fynbos is. Sommige van die spesies word as onkruid beskou.

## Spesies 
* *Berkheya acanthopoda* (DC.) Roessler
* *Berkheya afra* MacOwan
* *Berkheya angolensis* O.Hoffm.
* *Berkheya angusta* Schltr.
* *Berkheya angustifolia* (Houtt.) Merr.
* *Berkheya annectens* Harv.
* *Berkheya armata* Druce
* *Berkheya barbata* (L.f.) Hutch.
* *Berkheya bergiana* Soderb.
* *Berkheya bipinnatifida* (Harv.) Roessler
* *Berkheya buphthalmoides* Schltr.
* *Berkheya canescens* DC.
* *Berkheya cardopatifolia* (DC.) Roessler
* *Berkheya carduoides* (Less.) Hutch.
* *Berkheya carlinifolia* (DC.) Roessler
* *Berkheya carlinoides* Willd.
* *Berkheya carlinopsis* Welw. ex O.Hoffm.
* *Berkheya chamaepeuce* (S.Moore) Roessler
* *Berkheya chiesiana* Chiov.
* *Berkheya chrysanthemoides* J.C.Manning & Goldblatt
* *Berkheya cirsiifolia* (DC.) Roessler
* *Berkheya coddii* Roessler
* *Berkheya coriacea* Harv.
* *Berkheya cruciata* Willd.
* *Berkheya cuneata* Willd.
* *Berkheya debilis* MacOwan
* *Berkheya decurrens* (Thunb.) Willd.
* *Berkheya densifolia* Bohnen ex Roessler
* *Berkheya discolor* (DC.) O.Hoffm. & Muschl.
* *Berkheya draco* Roessler
* *Berkheya dregei* Harv.
* *Berkheya dumicola* N.G.Bergh & Helme
* *Berkheya echinacea* (Harv.) Burtt Davy
* *Berkheya eriobasis* (DC.) Roessler
* *Berkheya erysithales* (DC.) Roessler
* *Berkheya ferox* O.Hoffm.
* *Berkheya francisci* Bolus
* *Berkheya fruticosa* Ehrh.
* *Berkheya glabrata* (Thunb.) Fourc.
* *Berkheya griquana* Hilliard & B.L.Burtt
* *Berkheya herbacea* Druce
* *Berkheya heterophylla* O.Hoffm.
* *Berkheya insignis* Thell.
* *Berkheya jardineana* J.C.Manning & Goldblatt
* *Berkheya johnstoniana* Britten
* *Berkheya latifolia* J.M.Wood & M.S.Evans
* *Berkheya leucaugeta* Hilliard
* *Berkheya macrocephala* J.M.Wood
* *Berkheya maritima* J.M.Wood
* *Berkheya mckenii* (Harv.) Rössler
* *Berkheya milleriana* Bolus
* *Berkheya montana* J.M.Wood & M.S.Evans
* *Berkheya multijuga* (DC.) Roessler
* *Berkheya nivea* N.E.Br.
* *Berkheya onobromoides* O.Hoffm. & Muschl.
* *Berkheya onopordifolia* (DC.) Burtt Davy
* *Berkheya pannosa* Hilliard
* *Berkheya pauciflora* Roessler
* *Berkheya pinnatifida* (Thunb.) Thell.
* *Berkheya purpurea* (DC.) Mast.
* *Berkheya radula* (Harv.) De Wild.
* *Berkheya radyeri* Roessler
* *Berkheya rhapontica* (DC.) Hutch. & Burtt Davy
* *Berkheya rigida* (Thunb.) Bolus & Wolley-Dod ex Levyns
* *Berkheya robusta* Bohnen ex Roessler
* *Berkheya rosulata* Roessler
* *Berkheya seminivea* Harv.
* *Berkheya setifera* DC.
* *Berkheya speciosa* O.Hoffm.
* *Berkheya spekeana* Oliv.
* *Berkheya sphaerocephala* (DC.) Roessler
* *Berkheya spinosa* Druce
* *Berkheya spinosissima* Willd.
* *Berkheya subulata* Harv.
* *Berkheya tysonii* Hutch.
* *Berkheya umbellata* DC.
* *Berkheya viscosa* Hutch.
* *Berkheya welwitschii* O.Hoffm.
* *Berkheya zeyheri* Harv. & Sond.

## Bronne 
* Plants of the World Online
Cadaba parvula

***Cadaba parvula*** is 'n struik wat endemies aan Kenia was en nou as uitgestorwe beskou word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Habiroe

[thumb|200px|Die [wigskrifvorm van die Sumeriese SA.GAZ.]]

**Habiroe** (soms ook geskryf as **Hapiroe**, en akkurater as **ʿApiroe**; "stowwerig", "vuil"; Sumeries: 𒊓𒄤, *sagaz*; Akkadies:  𒄩𒁉𒊒, *ḫabiroe* of *ʿaperoe*) is 'n term wat in geskrifte uit die 2de millennium&nbsp;v.C. in die Vrugbare Halfmaan gebruik is vir mense wat afwisselend beskryf word as rebelle, midadigers, rowers, huursoldate, boogskutters, slawe of werkers.

## Hapiroe, Habiroe en ʿApiroe
thumb|200px|Idrimi van Alalach, "koning van die Habiroe".

In die tyd van Rim-Sin I (1822-1763&nbsp;v.C.) het die Sumeriërs 'n groep Aramese nomades geken wat in Suid-Mesopotamië bekend was as SA.GAZ, wat "rowers" beteken. Die latere Akkadiërs het die term oorgeneem en dit in hulle fonetiese stelsel as *Habiroe*, of eintlik *ʿApiroe*, geskryf. Die term kom voor in honderde dokumente uit die 2de millennium&nbsp;v.C. oor 'n tydperk van 600 jaar, van die 18de tot die 12de eeu&nbsp;v.C. Dié dokumente is ontdek op terreine wat strek van Egipte, Kanaän en Sirië tot die hedendaagse Noord-Irak en Anatolië (Turkye).

Nie alle Habiroe was rowers en moordenaars nie: In die 18de eeu&nbsp;v.C. het 'n Noord-Siriese koning met die naam Irkabtoem (omstreeks 1740&nbsp;v.C.) "vrede gemaak met die krygsheer Sjemoeba en sy Habiroe," terwyl die ʿApiroe Idrimi van Alalach die seun was van 'n afgesette koning; hy het 'n bende ʿApiroe gevorm om homself die koning van Alalach te maak. 

Wat Idrimi met die ander ʿApiroe gemeen gehad het, was lidmaatskap van 'n minderwaardige sosiale klas van misdadigers en arbeiders wat 'n soms wettelose lewe aan die rand van gevestigde gemeenskappe gelei het. ʿApiroe het geen gemene etniese affiliteit of taal gehad nie; hulle persoonlike name was meestal Wes-Semities, maar ook dikwels Oos-Semities, Horities en Indo-Europees.

In die Amarna-briewe van die 14de eeu&nbsp;v.C. het die konings van Kanaän hulle soms as misdadigers beskryf, soms as huursoldate, soms as dagwerkers of slawe. Rib-Hadda van Bublos noem Abdi-Asjirta van Amoerroe (die moderne Libanon) en sy seun ʿApiroe, met die implikasie dat hulle gerebelleer het teen hulle gemeenskaplike heerser, die farao.

## Verwysings
### Bibliografie
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels
Adriaan Hendrik Boshoff

**Adriaan Hendrik Boshoff** (1935 – 18 April 2007) was 'n Suid-Afrikaanse skilder. Hy was een van Suid-Afrika se grootste impressionistiese kunstenaars. Hy het geen formele kunsonderrig gehad nie en was ’n produktiewe skilder van landskappe, seelandskappe, stillewes en figure.

Adriaan Boshoff was gesteld daarop dat elke kunswerk uniek moes wees. Hy het nie fotoverwysings gebruik nie en uit geheue geskilder. Sy kleurgebruik was kompleks en uniek, wat moeilik nagedoen kon word. 

## Vroeë lewe 
Hy is in Pretoria gebore waar hy deur sy ouma grootgemaak is. Hy het skool op 14-jarige ouderdom verlaat om ’n vakleerling-elektrisiën te word. Boshoff het sedert sy kinderjare ontspanningsgewys geskilder, maar het eers in 1960 besluit om dit as ’n beroep te beoefen.

## Loopbaan 
Hy was bekend as teruggetrokke en baie perfeksionisties oor sy werk. Sy kunsstyl is beïnvloed deur Europese impressioniste soos Laura Knight, Berthe Morisot en Mary Cassatt. Deur sy loopbaan het hy meer as vyf-en-twintig solo-uitstallings gehou.

## Latere lewe 
Hy het in sy latere jare ’n toegewyde Christen geword, en het in ’n nuwe ateljee gewerk by sy dogter se plattelandse huis naby Hartbeespoortdam. Adriaan was getroud met Anita Barnard wat self 'n kranige kunstenaar was. Hul het drie kinders gehad. Louise, Annelize en Adriaan Jr.

## Verwysings 
## Bron 
* Bibliography L. Boshoff, Adriaan Boshoff: The man and his work, Pretoria, 2012, bl. 39
Tromp (boukunde)

duimnael|regs|Trompe ondersteun 'n koepel in Odzun Basilica, Armenië, vroeë 8ste eeu

In argitektuur, is 'n **tromp** is 'n driehoekige hoek wat die basis van 'n koepel ondersteun. Die visuele doel daarvan is om 'n reghoek in 'n agthoek te vertaal. Sien ook: pendentief.

## Konstruksie 
duimnael|upright|'n Tromp in die Paleis van Ardashir in die Fars-provinsie, Iran
'n Tromp word tipies gevorm deur 'n messelboog wat oor 'n vierkantige hoek strek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tamboer (boukunde)

[duimnael|regs|Koepel op 'n tamboer van die [Pennsylvania staatshoofgebou, Harrisburg]]

'n **Tamboer** of **koepeltrommel** is die regop deel van 'n gebou waarop 'n koepel rus. Dit is gewoonlik in die vorm van 'n silinder of 'n veelhoekige prisma.

In die vroeëre Bisantynse kerk argitektuur het die koepel direk op die pendentiewwe gerus en die vensters is in die koepel self deurboor; in latere voorbeelde, tussen die pendentief en die koepel, is 'n tussenliggende sirkelvormige muur gebou waarin die vensters deurboor is. Dit is die soort wat universeel gebruik is deur die argitekte van die Renaissance, van wie se werke die bekendste voorbeeld is Sint Pieterskerk in die Vatikaanstad. Ander voorbeelde van kerke van hierdie tipe is St. Paulus se katedraal in Londen en die kerke van Les Invalides, die Val-de-Grâce, en die Sorbonne in Parys.

Daar is ook sekulêre geboue met tamboere: die V.S. staatshoofgebou-koepel in Washington, D.C. is op 'n trommel gestel, so ook talle Amerikaanse staatshoofgeboue. Die Panteon in Parys is nog 'n sekulêre gebou met 'n koepel op 'n trommel. St. Paulus se katedraal en die Panteon were die twee inspirasies vir die V.S. staatshoofgebou. Daarteenoor was die koepel van die Reichstag-gebou in Berlyn voor sy na-oorlogse restourasie 'n vierhoek, so sy tamboer was vierkantig en nie rond nie.

## Galery 

Reichstag-1870.jpg|Die Reichstag in Berlyn ca. 1894, met 'n vierkantige tamboer
Kingston City Hall in 2007.jpg|Tamboer op die Kingston Stadsaal in Kanada
Harichavank-Harich1 - Copy.JPG|Tamboer pop die Harichavank Klooster in Armenië

## Verwysings
Oculus (argitektuur)

[duimnael|Die oculus aan die bokant van die koepel van die [Panteon in Rome.]]

'n **Oculus** (van Latyn *oculus* wat 'oog' beteken) is 'n sirkelvormige opening in die middel van 'n koepel of in 'n muur. Dit het sy oorsprong in Antieke geskiedenis, en is 'n kenmerk van Bisantynse en Neoklassieke argitektuur. Dit staan ook bekend as 'n *œil-de-boeuf* van die Franse taal.

## Voorbeelde 

Dome of Pantheon (Rome).jpg|Die Antieke Romeinse oculus van die Panteon in Rome, Italië)

Image:Plafond hasht behesht esfahan.jpg|Islamitiese oculus wat oopmaak in 'n koepel in die Hasht Behesht (Isfahan, Iran)

File:Gassicourt Sainte-Anne 327.JPG|Romeinse oculus van die Église Sainte-Anne de Gassicourt (Mantes-la-Jolie, Frankryk)

Cathédrale Notre-Dame de Laon, tour-lanterne 02.jpg|Gotiese oculus in die Laon Katedraal (Laon, Frankryk)

Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|Renaissance oculus van die Florence-katedraal (Florence, Italië)

Oculi - - Altar of Our Lady of Sweat - Duomo - Ravenna 2016.jpg|Barok oculus in 'n koepel van die Ravenna Katedraal (Ravenna, Italië)

Parc de Bagatelle @ Paris (27765814394).jpg|Rococo oculus in die Parc de Bagatelle (Parys)

File:South gate of the Petit Trianon 004.JPG|Louis XVI ronde-venster van die Petit Trianon (Versailles, Frankryk)

Georgsplatz 20, Fensterdetail, Hannover.jpg|Gothic Revival oculus van die Hannoversche Bank - Haus III on Georgstraße (Hannover, Duitsland)

File:Opéra municipal de Clermont-Ferrand, œil de bœuf.jpg|19th century Eklekties Klassisistiese oculus van die Opéra-Théâtre de Clermont-Ferrand (Clermont-Ferrand, Frankryk)

File:Fenêtre sur le toit du Palais de Justice.JPG|Beaux-Arts dormer oculus van die Building of Préfecture de Police de Paris (île de la Cité)

Louis Baralis HSBC 1.jpg|Art Nouveau oculus van die Hôtel Élysée Palace (Parys)

La Maison Bleue, porte d'entrée - Angers - 20110119.jpg|Art Deco oculus bo 'n deur in Angers (Frankryk)

## Verwysings
Barok argitektuur

duimnael|regs|'n Boustyl van die Barok-era.

**Barok argitektuur** is 'n hoogs dekoratiewe en teatrale styl wat in die vroeë 17de eeu in Italië verskyn het en geleidelik oor Europa versprei het. Dit is oorspronklik ingestel deur die Katolieke Kerk, veral deur die Jesuïete, as 'n manier om die Reformasie en die Protestantse kerk te bekamp met 'n nuwe argitektuur wat verbasing en ontsag geïnspireer het. Dit het sy hoogtepunt bereik in die Hoë Barok (1625–1675), toe dit in kerke en paleise in Italië, Spanje, Portugal, Frankryk, Beiere en Oostenryk gebruik is. In die Laat Barok tydperk (1675–1750), dit het tot by Rusland en die Spaanse en Portugese kolonies in Latyns-Amerika bereik. Rondom 1730 het 'n selfs meer uitgebreide dekoratiewe variant genaamd Rococo verskyn en in Sentraal-Europa gefloreer.

## Verwysings 
## Bronne 
* Bailey, Gauvin Alexander. *Baroque & Rococo*. London: Phaidon Press, 2012.
* 
* 
* Ducher, Robert, *Caractéristique des Styles*, (1988), Flammarion, Paris (In French); 
* 
* 
* 
* 
* Robbins Landon, H. C. and David Wyn Jones (1988) *Haydn:  His Life and Music*.  Thames and Hudson.

## Eksterne skakels 
* Siberian Baroque
Bisantynse argitektuur

duimnael|regs|'n Gebou in die Bisantynse styl.
**Bisantynse argitektuur** is die argitektuur van die Bisantynse Ryk, of Oos-Romeinse Ryk.

Die Bisantynse era word gewoonlik vanaf 330 gedateer, toe Konstantyn die Grote die Romeinse hoofstad geskuif na Bisantium, wat Konstantinopel geword het, tot die val van die Bisantynse Ryk in 1453. Daar was egter aanvanklik geen harde lyn tussen die Bisantynse en Romeinse ryke nie, en vroeë Bisantynse argitektuur is stilisties en struktureel nie te onderskei van vroeëre Romeinse argitektuur. Hierdie terminologie is deur moderne historici bekendgestel om die Middeleeuse Romeinse Ryk aan te dui, aangesien dit ontwikkel het as 'n duidelike artistieke en kulturele entiteit gesentreer op die nuwe hoofstad van Konstantinopel (hedendaagse Istanbul) eerder as die stad van Rome en sy omgewing.

Die argitektuur daarvan het die latere middeleeuse argitektuur dwarsdeur Europa en die Nabye Ooste dramaties beïnvloed.

## Bronne 
* 
* 
*
Cadaba farinosa

***Cadaba farinosa*** is 'n struik of boom wat inheems aan Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Egipte, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Indië, Jemen, Kameroen, Kenia, Mali, Mauritanië, Marokko, Mosambiek, Niger, Nigerië, Oman, Pakistan, Republiek die Kongo, Rwanda, Saoedi-Arabië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Sokotra, Somalië, Soedan, Tanzanië, Tsjad, Uganda, Wes-Sahara  is.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Percy Fyfe-natuurreservaat

Die **Percy Fyfe-natuurreservaat** in die Bosveld is 'n teelstasie vir skaars en bedreigde wildsoorte.

## Ligging 
Hierdie reservaat van ongeveer 2500 ha is by nagenoeg 24° 5′ noord en  29° 15′ oos. Dit lê tussen die Kuschke-natuurreservaat en die Witvinger-natuurreservaat, noordoos van Mokopane en suidwes van Polokwane in die Limpopoprovinsie.

## Gebruik 
In die reservaat kom bastergemsbokke, basterhartbeeste, swartwildebeeste, Kaapse buffels, koedoes en sebras voor. Aangeteelde diere word aan wildboere en ander reservate verskaf. Omdat die area nie die natuurlike verspreidingsgebied van die blesbok en swartwitpens is nie, is hulle uit die reservaat verwyder. Hierdie reservaat is nie toeganklik vir die publiek nie. 'n Kampeerterrein is ingerig vir jeuggroepe vir buitelugopvoeding, perdry, fietsry en hengel. Voëlwaarneming vind plaas.

## Geskiedenis 
Percy Poynton Fyfe het die plaas Lunsklip in 1912 gekoop en in 1930 met wildboerdery begin. Die kinderlose egpaar Fyfe het die plaas aan die Transvaalse Provinsiale Administrasie geskenk en in 1954 is dit tot natuurreservaat verklaar. Daarna is nog paaie gebou, wildkampe omhein, suipplekke vir die wild ingerig en 'n kampeerterrein uitgelê.

## Bibliografie 
* percyfyfe.org
* Die Percy Fyfe-natuurreservaat. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 20, nr. 4, Junie 1971.
Afrocanthium burttii

***Afrocanthium burttii*** is boom wat hoort tot die *Rubiaceae* familie. Die spesie is inheems in Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Tanzanië en Zambië. Die plant het twee subspesies:
* *Afrocanthium burttii subsp. burttii*
* *Afrocanthium burttii subsp. glabrum* (Bridson) Govaerts

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Afrocanthium kilifiense

***Afrocanthium kilifiense*** is boom wat hoort tot die *Rubiaceae* familie. Die spesie is endemies aan Kenia.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* World Checklist of Rubiaceae
* World Conservation Monitoring Centre 1998.  *Canthium kilifiensis*.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Henri Farman

duimnael|Henri Farman
**Henri Farman** (26 Mei 1874 – 18 Julie 1958) was 'n Franse vlieënier, vliegtuigontwerper en bouer, saam met sy broer Maurice Farman.

## Lewensloop 
links|duimnael|Advertensieplakkaat vir 'n Farman-lugskou.
Henri Farman is in Frankryk gebore as die seun van 'n ryk Engelse koerantkorrespondent. Hy is opgelei in skilderkuns aan die *École des Beaux Arts*, maar het gou begin belangstel in die nuwe meganiese uitvindings wat teen die einde van die 19de eeu vervaardig is. In die negentigerjare het hy 'n fietsrykampioen geword, en rondom die draai van die eeu het hy motorwedrenne ontdek. Hy het aanvanklik 'n Panhard et Levassor bestuur en later vir Renault in die Gordon Bennett-beker deelgeneem.

Toe Charles en Gabriel Voisin in 1907 aangedrewe vliegtuie begin bou en verkoop het, was Farman een van die eerste klante. Farman het die rekord opgestel vir die langste vlug tot nog toe in Europa, en in 1908 het hy die eerste internasionale Europese vlug gemaak. Nadat hy sy eie vliegtuig ontwerp het, was hy die eerste wat 'n passasier in die lug geneem het op 29 Maart 1908. In 'n vennootskap met sy twee broers Maurice en Richard Farman het hy 'n suksesvolle en innoverende vliegtuigfabriek opgebou. Hul 1914-model is baie gebruik vir artillerie-waarnemings en verkenningsvlugte tydens die Eerste Wêreldoorlog. Die Farman Aircraft Company se Goliath was die eerste langafstand-passasiersvliegtuig, wat op 8 Februarie 1919 met gereelde vlugte tussen Parys en Londen begin het.

Farman is in 1919 met die Ridder van die Erelegioen vereer. Hy het in 1937 afgetree toe die Franse regering die lugvaartbedryf genasionaliseer het.
Farman is op die ouderdom van 84 oorlede en word in die Paryse begraafplaas Cimetière de Passy begrawe.

## Weetenswaardig 
duimnael|Dubbeldekker van Henri Farman.
Op 21 Maart 1908 was Henri Farman die wêreld se eerste lugpassasier, aan boord van 'n Voisin-vliegtuig wat deur Léon Delagrange gevlieg is.

Gelok deur die sukses van H. Farman in Frankryk, het die Aero-Club des Flandres, deur Auguste de Breyne, besluit om die man te nooi om sy vliegvaardighede in Gent te demonstreer. Tussen 25 Mei en 2 Junie 1908 het Farman verskeie vlugte onderneem, waaronder een met 'n passasier en een van 1471 m op 'n hoogte van ongeveer 7 m. Gent was dus die eerste Belgiese stad waar 'n lugvaartpionier 'n suksesvolle vlug gemaak het met 'n vliegtuig. ’n Straat is na hom vernoem waar hy sy vertonings gehou het.

## Verwysings
Afrocanthium

Die **klipelse** (*Afrocanthium*) is 'n genus wat hoort tot die familie *Rubiaceae*. Al die spesies van die genus was eers deel van die genus *Canthium*.

## Spesies 
Daar is sewentien spesies wat tot die genus hoort:

* *Afrocanthium burttii* (Bullock) Lantz
* *Afrocanthium gilfillanii* (N.E.Br.) Lantz
* *Afrocanthium keniense* (Bullock) Lantz
* *Afrocanthium kilifiense* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium lactescens* (Hiern) Lantz
* *Afrocanthium mundianum* (Cham. & Schltdl.) Lantz
* *Afrocanthium ngonii* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium parasiebenlistii* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium peteri* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium pseudorandii* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium pseudoverticillatum* (S.Moore) Lantz
* *Afrocanthium racemulosum* (S.Moore) Lantz
* *Afrocanthium rondoense* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium salubenii* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium shabanii* (Bridson) Lantz
* *Afrocanthium siebenlistii* (K.Krause) Lantz
* *Afrocanthium vollesenii* (Bridson) Lantz

## Verwysings
Afrocanthium pseudorandii

DIe **breëblaarklipels** (*Afrocanthium pseudorandii*) is boom wat hoort tot die *Rubiaceae* familie. Die spesie is inheems aan Botswana, Malawi, Zambië en Zimbabwe.

Die boom se FSA-nommer is 709.2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
LevaSoul SA

**Levy Mehlape**, beter bekend onder sy verhoognaam **LevaSoul SA**, is 'n Suid-Afrikaanse musikant/sanger, liedjieskrywer en vervaardiger. Hy het bekendheid verwerf ná die vrystelling van sy 2019-enkelsnit "Ale Swane" en "Chomi" (2020), wat hom meer krag gegee het om aan te hou om meer treffers te bring. Hy is bekend daarvoor dat hy in die Khelobedu-taal sing, 'n plaaslike dialek van Noord-Sotho is.

## Lewe en loopbaan 
Levy Mehlape Hy het by Motionsense HD en Gateway FM gewerk as 'n musieksamesteller/vervaardiger, het begin as 'n DJ by tavernes en het later musiekproduksie betree. As vervaardiger kan hy omtrent enige styl doen wat nie beperk is tot Afro-tegnologie, Afropop, BoloHouse en hip hop nie. Sy gunsteling genre wat hy die meeste doen, is Bolo House.

## Persoonlike lewe 
LevaSoul SA het in 2015 verlief geraak op musiek en toneelspel, waar hy begin DJ het en aan skooldramas deelgeneem het. LevaSoul SA het met sy eerste verhoognaam vorendag gekom wat "Troshka DeDj" genoem is. Hy was mal oor die naam en het nie geweet die naam is reeds in gebruik deur 'n bekende kunstenaar wat die naam "Troshka The DJ" dra nie. Hy het toe met sy eie pragtige naam vorendag gekom, LevaSoul SA.

## Diskografie 
* Dankie Mma (2022)
* Masker van 4 duim (2022)

## Enkelsnitte vrygestel 
## Verwysings