Harry Potter: Die insluiting van die boekreeks in die onderrig van Afrikaans

Met die publikasie van 'n nuwe Harry Potter-boek - "The cursed child" in 2016 is daar die moontlikheid van nuwe vrae oor die waarde en moontlike insluiting van hierdie boekreeks in die onderrig van Afrikaans.

Voorgraadse sowel as nagraadse aspirant-opvoeders van Afrikaans sowel as skoolgaande jeugdiges lees graag die *Harry Potter*-boekreeks (hierna HP genoem).

## Behoort die Harry Potter-boekreeks in die Afrikaanse onderrigkonteks ingesluit te word? 
Die HP-boekreeks is aan die een kant wêreldwyd populêr: in Junie 2003 is 192 miljoen kopieë verkoop, en die reeks is in 55 tale beskikbaar en in 2001 is 52,000 boeke in Afrikaans verkoop, opvoedkundiges en bibliotekarisse is verheug daaroor dat die skrywer dit reggekry het om kinders weer aan die lees te kry; en in 2000 word die skrywer J.K. Rowling vir die skryf van die reeks vereer met 'n eredoktersgraad deur die Edinburgh Napier Universiteit.

Aan die ander kant kry ouers vanuit fundamentalisties-Christelike kringe elektroniese boodskappe van ernstige besware teen die morele waardes en heksery (daar word selfs van 'n "*encyclopaedia of Satanism*" gepraat) wat in die boeke gepropageer word. Christene verbrand die HP-boeke in hulle besit omdat hulle oortuig is van die anti-christelike waardes in die reeks, 'n vastyd van drie dae is gereël vir die dae voor die vyfde boek gepubliseer is, en voortydige profesie en interpretasie van die anti-christelike betekenis en simboliek van die feniks word elektronies versprei.

Mense wat betrokke is by die Wicca-beweging en dus heksery aktief beoefen is nie self baie beïndruk met Rowling se uitbeelding van hekse nie. Hulle meen dat sy dit oppervlakkig en onakkuraat uitbeeld.

Die HP-boekreeks is 'n massa-kulturele verskynsel is sonder werklik intrinsieke letterkundige waarde. Die verkope van die boeke veroorsaak word deur die materialisme van die 21ste-eeuse verbruikersamelewing wat aangevuur is deur die *rags-to-riches*-mite wat die persoonlike lewe van die skrywer omgeef, sowel as die suksesvolle uitbeelding van Harry as 'n postmoderne *wiz-kid*.*,* deur verskeie uitgewers verwerp is voordat Bloomsbury in Londen dit wel uitgegee het sonder om ooit die sukses daarvan te kon voorspel, maak deel uit van die ongelooflike sukses van die Harry Potter-verskynsel wat as risiko begin het. Die vreemde kontroversie vanuit konserwatiewe kringe het dieselfde uitwerking op die samelewing as wat dikwels die geval met sensuur is, naamlik dat dit veroorsaak dat mense juis wil lees wát dit is wat in die ban gedoen word.

Oor die boek wat in 2003 verskyn het,meen skoolbibliotekaresse en remediërende opvoeder Glenda Irvine dat dié boek se reikwydte op 'n emosionele en verstandelike vlak “*bo die vuurmaakplek van selfs die mees begaafde jong leser”* is en dat die meeste lesers dit maar net lees om hulle ouers tevrede te stel. Verder meen sy dat die boek (met sy 766 bladsye) vervelig is en sy bevraagteken dit of die hele Potter-verskynsel werklik daartoe bydra dat jong leerders met begrip lees. Volgens haar kan die meeste kinders jonger as tien jaar nie tussen feit en fantasie onderskei nie omdat die twee helftes van 'n kind se brein op daardie stadium nog nie verbind is nie. Die kern van Irvine se resensie stem dus ooreen daarmee dat die verskynsel slegs 'n nuwe konvensionele verbruikerskommoditeit is. verskaf hiervoor 'n eenvoudige antwoord in haar uitspraak in hierdie verband: "*En sê nou hulle is nie lus om dit in Engels te lees nie*?"

## Kriteria vir die waarde en gebruik van die *Harry Potter*-boekreeks in die onderrig van Afrikaans 
Enkele ekstrinsieke kriteria wat betrekking het op dinge buite die literêre teks kan in ag geneem word. Sodanige ekstrinsieke kriteria het nie met die estetiese sfeer van die teks te make het nie. Dit impliseer dus 'n mate van subjektiwiteit omdat dit dikwels berus op die (persoonlike) waardes en doelwitte van die leser (of opvoeder). Hierdie kriteria sluit aan by die instrumentalistiese siening van literêre evalueringOok kan krities gekyk word na die letterkundige, opvoedkundige en sosiale waarde van voorgeskrewe boeke. Hoë prioriteit moet toegeken word aan die waarde van kultuur en godsdiens, ’n universele moraliteit, die insluiting van die hele Afrikaanse spraakgemeenskap en ruimte vir goeie sowel as populêre letterkunde. Voorgeskrewe werke moet voldoen aan die eise van nuwigheid, effek en vormgewing.

Hieronder is ’n volledige en bruikbare stel kriteria wat belangrik is by die voorskryf van boeke op skoolvlak:
* die leeservaring moet genotvol wees;
* die affektiewe domein van die leser moet aangespreek word;
* jeugtekste moet literêre waarde hê;
* beide Suid-Afrikaanse en wêreldletterkunde behoort ingesluit te word;
* die tekste moet kritiese denke stimuleer en die leerder lei tot die maak van morele keuses;
* die voorgeskrewe tekste moet leerders se emosies, intellek en verbeelding betrek; en
* die tekste moenie op morele en/of religieuse gronde aanstootlik wees nie.

Die opspoor en bespreking van waardes in die HP-boekreeks is 'n subjektiewe saak en sal afhang van die leser se verwysingsraamwerk. Om hierdie rede moet daarteen gewaak word dat die ekstrinsieke kriteria in die lees van die reeks nie oordryf word nie. Die opvoeder moet steeds toesien dat die teks eerstens vir plesier binne 'n estetiese sfeer gelees word alvorens dieper gedelf word vir temas en moraliteit. Om gapings in die teks in te vul hand saam met die leser se eie kontekstuele veronderstellings. Hierdie doelwit kan bereik word deur eerstens seker te maak dat gekose jeugtekste lesergerig is.

### Lesergerigtheid 
Die resepsie-estetika stel die leser sentraal in die literêre kommunikasieproses. Letterkunde verbreed die leser se verwysingshorison. Doeltreffende literatuuronderrig behels uitbouing van die leserhorison. Die wyse waarop letterkunde onderrig speel in op die leser se nuwe verwagtingspatroon wat hoofsaaklik deur die massamedia beïnvloed word.

Die ervaringswerklikheid van die leser en sy behoeftes speel ’n rol in die beplanning van letterkunde-onderrig.

Karakters in die HP-boekreeks kom ooreen met die **kenmerke van kinders in puberteit en jeugdiges in vroeë adolessensie.** Dit is een van die redes waarom dit gepas sal wees as voorgeskrewe letterkundige teks vir leerders in graad 7 tot 9.

Deur te kyk na die verskillende behoeftes van leerders in hul puberteits- en vroeë adolessensiejare, is dit duidelik dat die literêre karakter, Harry Potter, net soos enige ander kind, sekere behoeftes openbaar. Die bevrediging van hierdie behoeftes of die gebrek aan bevrediging bepaal hoe ’n kind by die lewe en die vereistes daarvan gaan aanpas. In Harry se geval was dit vir hom ’n aanpassing om deur sy streng oom en tante grootgemaak te word en om op 11-jarige ouderdom uit te vind dat sy ouers nie in ’n motorongeluk dood is nie, maar vermoor is, en dat hy ’n towenaar is en na Hogwarts, die skool vir heksery en towerkuns, moet gaan.

Kinders se **verbeeldingskrag** help hulle om boeke hulle eie te maak en met die boek, die karakters en gebeure daarin te identifiseer, en sodoende word daardie ervaring as't ware die kinders se eie lewensondervinding. Die HP-reeksboek as literêre teks is dus van betekenis vir ’n kind, want dit het diepte wat die kind help om sy behoeftes te vervul en aan te pas by sy lewe en omstandighede.

’n Kind het **behoefte aan** **materiële en emosionele sekuriteit** en moet leer hoe om die vernietiging daarvan te kan verwerk. Harry vind materiële sekuriteit in die onsigbaarheidsmantel wat hy van sy pa geërf het, omdat dit al is wat hy van sy pa het. Hy vind hierdie sekuriteit ook in sy besem, ’n geskenk van die skoolhoof, Dompeldorius, ’n goeie vriend van hom en sy ouers. Harry verloor egter ’n deel van hierdie sekuriteit toe sy besem in ’n Kwiddiekwedstryd vernietig word. Sy hantering van die situasie kan kinders inspireer en help om soortgelyke situasies te verwerk.

Harry se emosionele sekuriteit lê in sy verhouding met sy vriende, Ron, Hermien en Hagrid, en sy peetpa, Sirius Swardt. Hy moet egter saamlewe met die feit dat omstandighede veroorsaak dat hy nie die werklike emosionele sekuriteit van sy peetpa kan ervaar nie. Nes enige kind in die puberteitsfase het Harry ook ’n behoefte aan geestelike sekuriteit, ’n geloof in iets groters en magtigers as hy. Vir hom is dit die geloof dat, alhoewel sy ouers dood is, hulle liefde vir hom oor hom waak en hom in gevaarlike situasies beskerm.

Kinders verstaan Harry se ongelukkige toestand by sy oom en tante se huis en ontwikkel ’n gevoel van jammerte vir hom. Deur te lees wat in ander gesinne se huislike omstandighede gebeur, soos Harry wat nie liefde en ondersteuning van sy familie ontvang nie, ontwikkel kinders ’n begrip van meegevoel vir kinders wat uit ongelukkige of gebroke huise kom.

Verder het kinders ’n **behoefte daaraan om ’n eie plek en identiteit te hê**, met ander woorde om deur hulle omgewing, ouderdomsgroep, vriendekring en skool aanvaar te word. Harry se behoefte hier word bevredig deur die aanvaarding wat hy ontvang van sy span, Huis Griffindor, deur sy spanlede wat saam met hom in die Kwiddiekspan speel en sy vriende en opvoeders. In spansport word die drang na prestasie en selfgelding bevredig en daarom openbaar Harry dieselfde behoeftes as die kinders om ons en in ons skole.

Ook **intellektuele sekuriteit** is een van die behoeftes van leerders op hierdie skoolvlak. Hulle begin vreugde vind in stokperdjies waar hulle met hulle hande kan werk of dinge kan versamel en lees waardeur hulle inligting kan versamel. ’n Reeksboek soos HP kan ook in hierdie verband ’n ryk bron van inligting word.

Die jeug ervaar ’n groot behoefte aan **belewing van die avontuurlike**. Hulle soek dus sensasionele, spannende situasies, gevaar en risiko's. Daar is ook 'n belangstelling in vreemde lande en ontdekkingsreise. Die HP-reeksboek neem die leser saam met Harry na avontuurlike situasies wat kinders se behoefte aan avontuur bevredig. Die vreemdheid van die towerwêreld en die ontdekkings wat Harry in hierdie wêreld maak, help die leser om hom in hierdie avonture uit te leef, wat ook ’n prikkel tot skeppende aktiwiteit kan wees.

Die jeugdige wat nie in die fisiese wêreld uiting vind vir sy avontuurdrang nie, voel dikwels verveeld en het ’n **behoefte aan ontspanning**. Kinders lees dus vir ontspanning, maar afwisseling in verskillende soort boeke is belangrik. Opvoeders moet gevolglik daarop let dat leerders nie net deur die HP-reeksboek vasgevang word nie, maar ander boeke ook sal lees. Leerders kan aangemoedig word om werke van C.S. Lewis en Tolkien te lees as hulle agterkom dat fantasie hulle fassineer. Op hierdie manier kan hulle dus met wêreldliteratuur in aanraking kom.

Jong leerders moet leer om hulle **eie standpunte vanuit ’n waardestelsel te motiveer**. Dit is nodig dat jongmense leer om self te dink en self te beoordeel, want kollektiewe denke maak die ontwikkeling van ’n vrye outonome persoonlikheid onmoontlik. Om hierdie rede kan die ontginning van lewenswaardes in die HP-reeksboek daartoe bydra dat die jeugdige saam met Harry worstel om tot volwassenheid te groei. Die ontginning van die sin en betekenis van die lewe help die kind om sy eie waardestelsel en ’n waardige en aanvaarbare selfbeeld te ontwikkel.

Behalwe dat voorgeskrewe tekste lesergerig behoort te wees, is die interaksie tussen leser en teks belangrik, omdat letterkunde ’n bepaalde effek op die leser kan hê.

### Interaksie tussen leser en teks 
Die interaksie tussen leser en teks is van sentrale belang in die onderrig- en opvoedingsgebeure.

Omdat die interaksie tussen leser en teks, eerder as die geïsoleerde teks, die studie-objek van die letterkunde-onderrig behoort te wees, behoort elke leser se unieke respons gerespekteer te word. Vrye interpretasiemoontlikhede is net so belangrik as sterk inhoudsgerigte maatstawwe. Seuns kan deur die HP-boekreeks van nie-fiksie na fiksie, en kinders van rekenaarskerms na boeke weggelok word, en ouers en kinders kan kommunikeer oor boeke en morele, universele sake.

Nicola en op dié wyse kan die HP-boeke klaarheid skep in die komplekse gevoelswêreld van die kind, en vir hom modelle bied.

Lees is ’n tydverdryf waarmee verveling afgeweer word en waardeur ’n problematiese realiteit ontsnap word. Dit is veral aan avontuur- en fantasieverhale dat daar ’n ontvlugtingsfunksie toegeken word. Op hierdie wyse kan die spanningsvlak van ’n kind ontlaai word. "Harry Potter … is ’n fantasie van ’n seuntjie wat na ’n towerwêreld vlug omdat hierdie aardse wêreld hom magteloos maak. In die aardse wêreld word hy gedreig, geslaan en beledig".

Die volgende **funksies van jeugliteratuur** kan onderskei word, naamlik die psigologiese, maatskaplike en intellektuele funksies. Tog kan letterkunde-onderrig ook misbruik word om kinders te manipuleer om aan te pas by sosiale kontekste wat hulle potensiaal vir groei beperk.

Die **maatskaplike funksies** behels die sosialiseringsproses waardeur die leser waardes en norme aanleer en waardeur kultuuroordrag plaasvind. Die leser word gehelp om te sosialiseer, want hy maak deur die individuele lees van ’n teks keuses sonder die invloed van sy portuurgroep. In die letterkundige werke waaraan die leser blootgestel word, maak hy kennis met die samelewing se vooroordele en gedragspatrone en leer watter rolle hy moet en kan speel. Verder leer hy so sy vryheid, regte en verpligtings ken. Die individu word dus deur die leesaksie begelei om hom as deel van ’n geheel te sien, want –… literature by its very nature is selective and suggests integrations, connections, insights into experience, and values which the individual might not otherwise find for himself. At the best literature confronts the reader with the basic eternal problems of human beings, thus helping the individual to see himself as a part of an ongoing history …. enkele voorbeelde van leerders wat sy deur middel van die lees van die HP-boekreeks gehelp het om fisiese, psigiese en sosiale aanpassings in hulle traumatiese omstandighede te maak. Deur te identifiseer met die fiktiewe karakters het hierdie leerders geleer om onvoorspelbaarheid en verandering kreatief te verwerk, morele keuses te maak en emosionele probleme te oorkom.

Die Afrikaanssprekende leerder se blootstelling aan die HP-boekreeks as jeugtekste kan ook help om sy etiese standpunt te ontwikkel deur die ontginning van die probleme van menswees. Die etiese is dikwels die fokuspunt in jeugliteratuur, en daarom fokus op die oorgang tussen kindwees en adolessensie sowel as op karakterontwikkeling – die HP-boekreeks is as 'n tipiese Bildungsroman. Al die karakters in die HP-boekreeks het een of ander obsessie met mag. Die mees intense gevoel wat kinders ervaar, is 'n gevoel van magteloosheid in die aangesig van volwassenes en die grootmenswêreld. Hulle noem die stryd tussen goed en kwaad, die oorwinning van die sterkes en magtiges deur die swakkes en weerloses, so ook humanistiese metanarratiewe oor die Moggels en elwe se persoonlike en emosionele sekuriteit, die welsyn van kwesbare groepe en individue.

Die HP-boekreeks kan 'n leerder se behoefte aan 'n storie met morele sekuriteit vervul, en dat die morele narratiewe in die verhale bydra tot die leerder se etiese ontwikkelingl. Die waardes wat in die boeke na vore kom, is die geveg tussen goed en kwaad, die belangrikheid van spanwerk, die gevolge van oortredings en antisosiale gedrag, individuele en kollektiewe morele verantwoordelikheid en die gelykheid van die geslagte. Dat manlik en vroulik gelyk uitgebeeld word in die reeks, word egter betwyfel. Al die boeke vereis dat die protagonis (en by implikasie die leser) probleme en raaisels eksplisiet en implisiet moet oplos, om subtiele en versteekte riglyne (clues) te volg en afleidings te maak.Voorbeelde hiervan is hoe die bedreiging van die bose Woldemort en die snedige Malfoy en sy vriende se mag deurgaans deur middel van retoriese vrae en humor gerelativeer word. kan opvoeders leerders bewus maak van die spel met name, woorde en morfeme in die HP-boekreeks in Afrikaans. 'n Potter-glossarium op 'n Nederlandse webwerf kan leerders in die senior fase uitdaag om die glossarium in Afrikaans te vertaal en te vergelyk met die vertalings deur Janie Oosthuysen. Beide hierdie aktiwiteite kan die leerders intellektueel stimuleer en kritiese taalgevoeligheid aanmoedig.

Die doel van die derde kriterium was om vas te stel of die letterkundige jeugteks die potensiaal het om funksioneel te wees en om 'n daadwerklike effek op die leser te hê. Om doeltreffende letterkunde-onderrig te bewerkstellig, is dit verder nodig dat die opvoeder sal sorg dat die keuse van die HP-boekreeks as voorgeskrewe tekste sal bydra tot die proses waarin die leerder begelei word tot volwassenheid.

### Bydrae tot die kwaliteit van die opvoedingsproses 
By die onderrig en opvoeding in die literatuur is daar van 'n deurlopende opvoedingsproses sprake. Die mees gebalanseerde en die suksesvolste mense is blywende lesers. Die bespreking van die inhoud van verhale, gedigte en dramas by uitstek kan die geleentheid bied tot beïnvloeding en opvoeding.

Vir Van Wyk Louw is die vraag of die voorgeskrewe werk toelaat dat die "*oorgang van natuur- tot kultuurmens*" moontlik gemaak word, of dit die "*troebel en vormlose drifte van die jeugdige uitsuiwer en gestalte gee*".Letterkunde wat onderrig word, moet ook voldoen aan hierdie vereiste dat daar van die "sinnelike" gegroei kan word tot die estetiese en etiese waardes.

Die einddoel van letterkunde-onderrig is om sover moontlik 'n afgeronde en volledige mens voor te berei om sy plek in die samelewing vol te staan.In 'n poging om die vraag te beantwoord hoe die HP-boekreeks bydra tot die leerders se ontwikkeling en begrip van die lewe, kan Rowling se stories as morele narratiewe gesien word en die karakters in die reeks geklassifiseer word in fases van morele ontwikkeling volgens Kohlberg se kognitiewe-ontwikkelingsteorie van morele denke. Hiervolgens is huiself Dobbie die uitbeelding van Fase Een, wat gekenmerk word deur heterogene moraliteit of straf- en gehoorsaamheidsoriëntasie. Draco Malfoy verteenwoordig dan 'n Fase Twee-denker, wat 'n individualistiese (egosentriese) en instrumentele doelwitoriëntasie uitbeeld. In die Derde Fase van interpersoonlike samewerkingsoriëntasie,kan Harry se betroubare vriend Ron geklasssifiseer word. Hermien verteenwoordig Fase Vier van morele denke wat 'n wet-en-orde-oriëntering uitbeeld, omdat sy die handhawing van die ordelike funksionering en bestaan van die stelsel as geheel beklemtoon. Uiteindelik behoort Harry tot die mees volwasse fase van morele denke, naamlik Fase Vyf, waar sosiale kontrak en intrinsieke regte die basis van oriëntering behels. Hy is dan die een wat soms reëls oortree en sy eie lewe in gevaar stel, omdat hy die voorstander van regverdige prosedures en sosiale en individuele regte is.

As motivering vir die klassifikasie van karakters in Kohlberg se raamwerk van morele denke, kan opvoeders die HP-boekreeks in letterkunde-onderrig gebruik om met morele opvoeding te integreer, want die reeks bied aan opvoeders geskikte morele dilemmas op 'n manier wat by die leerders se fases van morele denke pas. lees en 'n vergelyking tref tussen die gedig en die uitbeelding van die Verbode Woud. Verder kan die leerders 'n bewaringsplakkaat maak waarin gepleit word vir die beskerming van eenhorings, of 'n voorbladartikel vir Die Daaglikse Profeet skryf oor aanvalle op eenhorings in die woud.

'n Temagerigte, integrerende onderrigprogram wat geleentheid bied vir die hantering van universele probleme en vrae, wat deur die literêre werk gestimuleer kan word, kan gebruik word.

Die kommunikatiewe benadering wil wegbeweeg van letterkunde-onderrig waar die opvoeder en ander deskundiges (bv. die kritikus of resensent) se strukturalistiese evaluering van die teks beskou word as die enigste korrekte antwoord. Die lees van die teks word dus gesien as 'n probleemoplossende handeling. Op hierdie manier word die lees van letterkundige tekste en die onderrig daarvan vir die leerder toeganklik en interessant gemaak. In die ontwikkeling en strukturering van die leerder se response kan gebruik gemaak word van kreatiewe onderrigstrategieë volgens Gardner se Meervoudige Intelligensie-teorie. Hiervolgens kan leerders plakkate ontwerp om die Kwiddiekwedstryd of Hogwarts te adverteer en bekend te stel, die rol vertolk van 'n kulkunstenaar, 'n temalied vir die film komponeer, 'n eie nuwe sportsoort ontwerp wat magiese elemente bevat, inligting oor die natuur en geografiese omgewing van Hogwarts navors, en onderhoude voer met jongmense en opvoeders oor hulle menings oor die HP-boekreeks.

Die responsbenadering is 'n tweerigting-kommunikasieproses waarin die leser herskeppend reageer op die skrywer se weergawe van 'n bepaalde siening. Die hoofmomente van hierdie proses is luister/lees, nadenke, bespreking en integrerende aktiwiteite. 'n Voorbeeld van 'n aktiwiteit waar die HP-boekreeks in 'n geïntegreerde letterkunde-onderrigmodel die leser lei tot selfinsig en kommunikasie oor die teks word aangetref wanneer die leerders dagboekinskrywings moet maak deur hulself met Harry te assosieer en dan uit sy oogpunt te vertel hoe hy eerstens die Dursley-gesin en sy lewe daar as buitestander ervaar. Tweedens kan Harry se ervaring van Hogwarts meet eersgenoemde ervaring gekontrasteer word ten opsigte van die respek wat hy ervaar. Die affektiewe dimensie van die leser is die vertrekpunt, waarna deur teksstudie beweeg word na die kognitiewe domein.

'n Belangrike onderrigmiddel is die leesjoernaal waarin responsverslaggewing opgeteken word. Na aanleiding van die volgende voorbeelde van responsvrae kan leerders gestimuleer word om die onderstaande vrae aangaande die HP-boekreeks in hulle leesjoernale te beantwoord:
* Watter veranderinge het jy opgemerk in die persoonlikheid van Harry as protagonis? Het jy enige klem op 'n voorwerp of sekondêre karakter gesien wat later in die storie belangrik blyk te wees? Sien jy enige herhalende patrone in die boek? Kan jy enige betekenis heg aan die titels van die hoofstukke? Wat is ongewoon aan die boek se begin of einde?
* Watter van die karakters se besluite bevraagteken jy? Het Rowling 'n realistiese uitbeelding van Hogwarts gegee in die boeke? Dink jy dat gebeure in die outeur se lewe die skryf van die boek beïnvloed het?
* Watter dele van die boek laat jou bang, geïrriteerd, jammer, gefrustreer of angstig voel? Voel jy anders oor karakters of situasies in die tweede boek as wat jy in die eerste boek gevoel het? Wat het jou gevoelens verander? Is jy lus om die volgende boek te lees?
* Herinner enigiets in die boek jou aan iets uit jou eie ervaring, 'n film, 'n TV-program, 'n lied, of 'n ander boek wat jy al gelees het? Bespreek hierdie intertekstuele verhoudings.
Nadat die leerder 'n HP-teks gelees het, kan daar dus geleentheid gegee word dat hy kan identifiseer met karakters, waardeur hy sy eie gevoelens kan ontdek. Die karakters se ervarings word vergelyk met sy eie lewe en daar word 'n bespreking gehou oor die regverdiging van 'n bepaalde karakter se optrede en morele ontwikkeling. Belangrik is ook die verwagtingshorison wat die titel skep. In die proses word die leser met sy eie en ander se houdings en vooroordele gekonfronteer. Visuele geletterdheid kan bevorder word deur die voorblaaie van die HP-boeke en ook -films as agtergrondinligting te integreer. Hier kan gelet word op visuele konvensies, filmtegnieke en -terminologie, sowel as die doel en inhoud van resensies. Daar kan bespiegel word oor moontlike ander optredes van karakters en wat die uiteinde daarvan sou wees, en ook die verskil tussen die boeke en die films.

Die leerder kan verder ook kommunikatief betrek word by beide die teksresepsie (lees en luister) en hulle eie teksproduksie (praat en skryf). Die leser binne die literêre kommunikasiesituasie is nie 'n passiewe ontvanger van 'n volledig geformuleerde betekenis en teksinterpretasie nie. Deur middel van 'n geheime skrifspeletjie kan leerders briefies ontwerp om met mekaar te kommunikeer asof dit deur Harry, Ron en Hermien geskryf is. So ook kan leerders hulle eie HP-speletjies en advertensies ontwerp om hulle produkte te bemark.

Omdat elke leerder binne 'n spesifieke kultuur leef, is dit ook nodig dat opvoeders wat die HP-boekreeks as voorgeskrewe letterkundige jeugtekste gebruik, die leerders moet begelei in hulle kontekstuele oriëntasie.

### Kontekstuele oriëntasie 
Letterkundige tekste moet altyd binne 'n bepaalde konteks bestudeer word 'n Letterkundeprogram moet geleentheid bied vir die hantering van universele probleme en vrae. Letterkunde is 'nweergawe van menslike ervaring, op alle vlakke, met talle nuanses, in verskillende tye en op verskillende plekke. Só maak die leerders kennis met die geskiedenis van die mens: met sy gedagtes, vreugde en pyn deur die eeue. Indirek word die leerders ook blootgestel aan die wyer kultuurwêreld en raak kultureel geletterd. wat die fiktiewe Harry Potter as weeskind tradisionele waardes van morele moed, vergifnis, eerlikheid, beskeidenheid, mededeelsaamheid en eenvoud in 'n tegnologiese en elektroniese wêreld bevestig.

Lesers kan deur die HP-boekreeks weggelok word van hulle rekenaarspeletjies en blootgestel word aan Rowling se geheime, misterieuse resep en vermoë om die menslike behoefte aan verwondering te bevredig. Die sukses van HP-boekreeks is gebaseer op leerders wat leef in 'n werklikheid van Westerse moderniteit, waar alles op kousaliteit berus. Selfs die magiese dinge en gebeure in Hogwarts is rasioneel en tegnologies verklaarbaar. Ook die towenaars en hekse in die HP-boekreeks neem deel aan die gees van kapitalisme en verbruikersekonomie wat in die Westerse kultuur heers – 'n alternatiewe filosofie van tegnologie … child readers, used to the cut-throat competition of pre-teen consumerism, where playground prestige comes with the possession of the most recent model Gameboy (or, indeed, the most recent volume in the Harry Potter series) can sympathize …. Hierdie beskouing word ondersteun deur Meyer wat self by heksery en astrologie betrokke was. Ook Montenegro wat vir jare 'n astroloog was en by die okkulte betrokke was, toon aan in watter mate die reeks die okkulte verheerlik. Verder meen Montenegro dat besorgde Christen-ouers die boeke as 'n instrument kan gebruik om hulle te begelei en toe te rus om die toenemende aanvaarding van die okkulte in ons kultuur te leer onderskei en hanteer. Ouers (lees: opvoeders) kan deur middel van die boeke daartoe bydra dat kinders leer om krities te dink oor hulle verhouding met die wêreld en konteks waarin hulle leef. Hier kan verwys word na die outeur G.K. Chesterson wat hom daarop beroep het dat sy reis na die Christelike geloof begin het met fantasieverhale wat hom geleer het die wêreld is “precious but puzzling, coherent but mysterious, full of unseen connections and decisive truths”. en waar die keuse ondubbelsinnig vr die goeie is.

Stocker beveel aan dat daar 'n versigtige begeleiding van die pragmatiese na die estetiese (kulturele) vaardigheid van die leerder moet wees. Om hierdie begeleiding te fasiliteer, kan opvoeders kyk na die artikel **Harry Potter: Die boekreeks as jeugletterkunde** om te let op die literêre waarde van die HP-boekreeks.

## Verwysingsbronne