J.J. Groeneweg

duimnael|J.J. Groeneweg

**Jacobus Johannes Groeneweg** (*1 Julie 1870, Woerden – *c.* 14 Maart 1945, Middelburg) was 'n vroeë Afrikaanse skrywer van avontuurverhale, hoofsaaklik vir die jeug.

## Lewe en werk 
### Herkoms en vroeë lewe 
Jacobus Johannes Groeneweg was op 1 Julie 1870 te Woerden in Nederland as predikantseun gebore, die sewende van tien kinders. Sy vader is die predikant C.C.O. Groeneweg. Sy moeder vertel graag stories en dink nuwe speletjies uit en van haar erf hy waarskynlik sy kreatiewe gees. Hy bekwaam homself as onderwyser in Wiskunde en Nederlandse letterkunde in Rotterdam, asook as kunsskilder en kunsonderwyser. Omdat daar nie veel aanvraag vir kunsonderwys is nie, lê hy hom veral toe op Wiskunde.

### Na Suid-Afrika 
In Rotterdam gee hy vir ’n lang ruk onderwys, maar ondervind dan die begeerte om oorsee te gaan. Die hoof van die keuringskomitee, dr. Nico Mansvelt wat voorheen Superintendent-generaal van Onderwys in Transvaal was ten tye van die Kruger-regering, beveel Suid-Afrika aan en in 1912 vertrek hy na Suid-Afrika, waar hy vir ’n jaar onderhoof van die Modelskool in Bloemfontein is. Hierna word hy in 1913 onderwyser in die Nederlandse Taal- en Letterkunde asook Wiskunde by die Oosteind Laerskool in Meintjiesstraat in Pretoria, waar mnr. Vaandrager die hoof was. Hierdie betrekking stel hom in staat om sy vrou en drie dogters van Nederland af te laat kom om by hom aan te sluit.

Vanaf 1918 is hy aan die pasgestigte Oosteind Hoërskool verbonde, waar hy skool hou tot en met 1930. In hierdie tyd behaal hy deur privaatstudie sy B.A.-graad en hy werk ook saam met mense soos T.H. le Roux en M.S.B. Kritzinger om Vondel vir Afrikaanse studente toeganklik te maak. Hy is die outeur van verskeie skoolhandboeke vir algebra, driehoeksmeting en meetkunde en is saam met sy dogter en haar man (Nell en Jan Malan Theron) die samesteller van skoolleesboeke.

Vanaf 1930 is hy die eerste redakteur van die *Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika*, maar bedank uit hierdie pos in Julie 1932 omrede ’n meningsverskil met die eienaars. Hierna tree hy af en wy hom uitsluitlik aan sy skryfwerk.

## Publikasies 
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:

## Bronnelys 
### Boeke 
* Kannemeyer, J.C. *Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1*. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Schoonees, P.C. *Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging*. J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk)
* Van Coller, H.P. (red.) *Perspektief en Profiel Deel I.* J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) *Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom*. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005

### Ongepubliseerde dokumente 
* Van Schaik, Jan. *Die boeke van J.J. Groeneweg*. Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein 12 Oktober 1982

* Theron, N. *In memoriam: J.J. Groeneweg.* Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN)
* Bloemfontein Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein. Groeneweg, *Johannes Jacobus – Biografie.*

## Verwysings