open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hartbeespoortdam

duimnael|links|320px|Die dam met Kosmos op die agtergrond.
duimnael|regs|260px|Plaket wat die geskiedenis van die dam aandui.

Die **Hartbeespoortdam** is 'n opgaardam wat water voorsien aan 'n besproeiingsgebied van ongeveer 15 400 ha in die Krokodilriviervallei. Planne vir die Hartbeespoortdam en die daarmee gepaardgaande besproeiingskema is reeds in 1914 deur die Regering goedgekeur.

Eers in 1918 is met die bouwerk begin en in 1923 is die wal voltooi. In 1925 het die dam vir die eerste keer oorgeloop, 'n gebeurtenis wat hom daarna maar selde sou herhaal. Die damwal, 'n boogkonstruksie van beton, is in 'n nou poort tussen Kommandonek en Silkaatsnek in die Magaliesberg opgerig. Die wal het 'n oorloop op die linkerflank en die uitloop word deur sluise beheer.

Vir die besproeiingskema is ŉ aantal pompstasies, beheertorings, kanale en tonnels aangelê. Hoewel die dam selde vol loop, is daar tog besluit om die damwal met 3 m te verhoog. Dié werk is in 1970 voltooi en dit het die inhoudsvermoë (bakmaat) van 168 077 miljoen m³ tot 211 990 miljoen m³ verhoog. Wanneer die dam vol is, beslaan die water 'n oppervlakte van ongeveer 20&nbsp;km². Die dam word hoofsaaklik deur die Krokodilrivier gevoed, maar kry ook redelik baie water uit die Magaliesrivier, wat kort voor die dam in die Krokodilrivier vloei.

Die water van die Hartbeespoortdam word gebruik om 'n gebied van ongeveer 15 400 ha te besproei. Hierdie besproeiingsgebied lê oor ŉ afstand van 45&nbsp;km aan weerskante van die Krokodilrivier. Tabak en koring is die vernaamste produkte wat in die vallei verbou word, asook lusern, groente en blomme. Hoewel daar aanvanklik 'n klein hidroëlektriese kragsentrale onderkant die damwal opgerig is, word dit vandag nie meer gebruik nie.

Aanvanklik het die hoofweg tussen Rustenburg en Pretoria oor die damwal geloop en dit was nodig om 'n tonnel van 53 m lank deur die rots (kwartsiet) te grawe om die pad met die damwal te verbind. Vanweë die snelle landbou- en nywerheidsontwikkeling in die gebied onderkant die damwal is 'n tweede hoofweg egter aangelê, wat die eenrigtingverkeer oor die damwal verlig.

Die dam het met verloop van tyd 'n gewilde toeriste-oord geword en twee dorpies, Kosmos en Schoemansville, het aan weerskante van die dam ontstaan.

Behalwe vir besproeiing, verskaf die Hartbeespoortdam ook 'n klein hoeveelheid water aan die nabygeleë dorp Brits. Hierdie gebied se nywerheidsontwikkeling is egter van so 'n aard dat meer water vir nywerheidsdoeleindes uit die Hartbeespoortdam benodig sal word. Ernstige probleme met waterhiasinte op die dam word ondervind, wat groot dele van die wateroppervlak toegroei en die dam gevaarlik maak vir seilvaart en motorbote.

## Nedersettings aan die dam 
Daar is tien nedersettings aan die oewers van die dam, kloksgewys is Hartbeespoort (voorheen bekend as Schoemansville), Melodie, Meerhof, Ville d'Afrique, Pecanwood Landgoed, The Coves, West Lake Country and Safari Estate, Kosmosrif en Kosmos.

## Sien ook 
* Eutrofikasie
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
* Piet van der Merwe

## Bronnelys 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Bl 209. 1995. 
* Wêreldspektrum, 1982,  band
Pongolapoortdam

Die **Pongolapoortdam**, vroeër bekend as die **Josinidam**, is 'n dam geleë in die Pongolarivier in 'n nou kloof in die Lebomboberge, KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Daar is in 1963 met konstruksie begin en die dam is gedurende 1972 voltooi. Die dam het 'n bakmaat van 2 492 miljoen m3 agter 'n wal wat 89&nbsp;m hoog en 515&nbsp;m lank is. Die dam voer 'n besproeiingskanaalstelsel op die Makatinivlakte onder die dam. Die N2 nasionale pad gaan digby die dam verby.

Dit lê gedeeltelik in Eswatini (Swaziland) se grondgebied, en gevolglik is 'n ooreenkoms in dié verband met die buurstaat aangegaan. Die dam, wat deel uitmaak van die Pongolapoort-staatswaterskema en in 1973 teen 'n koste van ongeveer R16 miljoen voltooi is, stel besproeiingswater aan die Makatinivlakte en Eswatini beskikbaar.

Produkte wat onder besproeiing verbou kan word, is onder meer suikerriet, lusern, koffie en piesangs. Die dam het 'n dubbelboogbetonwal met 'n kruinlengte van 515 m en 'n hoogte van 89 m. Die opvanggebied beslaan 7 831&nbsp;km2 en die inhoudsvermoë is ongeveer 2 500 miljoen m3.

'n Sluis is in die linkerkant van die damwal aangebring en 'n dubbelbaanpad is bo-or die wal gebou. Vanweë die warm, subtropiese klimaat van die omgewing moes 'n reuse verkoelingsinstallasie tydens die konstruksie van die dam opgerig word sodat die betonmengsel met ys afgekoel kon word ten einde aan die konstruksievereistes te voldoen.

Die kanaal vertak op die regteroewer van die Pongola en voer water al langs die rivier en aan die linkeroewer van die Mkuzerivier af. Die hoofkanaal is 4,6 m diep en is ongeveer 16,8 m in deursnee aan die boonste gedeelte van die stelsel, en sowat 9,8 m in deursnee aan die onderste gedeelte daarvan.

## Sien ook 
* Phongolo Natuurreservaat
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 23, bl. 47
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal. 1967
* Op Pad in Suid-Afrika, B.P.J. Erasmus. 1995 Bl 147
Mashona

[duimnael|links|upright|'n Shona-toordokter ([n'anga) naby Groot-Zimbabwe]]
**Mashona** verwys na 'n inheemse Afrikastam wat vermoedelik reeds in die 16de eeu 'n groot deel van die huidige Zimbabwe bewoon het. Van hul oorsprong is egter redelik min bekend. Hulle was 'n vredeliewende volk en bekend vir hul vaardigheid in ysterwerk en in handel. Hulle het in die riviere na goud gesoek en het matte vervaardig wat hulle aan ander stamme verkoop het. Omstreeks 1840 is die land deur Matebeles binnegeval, wat die Mashona op 'n groot skaal uitgemoor het en die oorblywendes in die heuwels ingejaag het. Daar het hulle in vestings tussen die kranse gewoon. Die Matabeles het ook slawe van baie van hulle gemaak. Met die koms van die Britse Pioneer Column in 1890, is die Mashona sonder veel moeite onderwerp, maar die Matabeles het nog strooptogte op die Britte uitgevoer. In 1895 het die Mashona by die Matebeles aangesluit in die opstand teen die blankes.

## Verwysings 
## Bronne 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967

## Eksterne skakels
County

'n **County** is 'n administratiewe onderafdeling en juridiese gebied in sekere lande. 

## Etimologiese en historiese oorsprong 
Die huidige Engelse term het sy oorsprong op die vasteland van Europa en is afgelei van die Franse *comté* ("graafskap"). Net soos sy ekwivalente in ander Europese tale (*contea*, *contado*, *comtat*, *condado*, *Grafschaft*, *Gau* en ander) het dit na 'n juridiese gebied verwys wat onder die heerskappy van 'n graaf gestaan het.

Toe die Normanne in 1066 Engeland verower het, het hulle die Franse term *comté* saamgebring. Maar op die Britse Eilande was die term *earl* (afgelei van Oud-Noors *jarl*) lankal gebruiklik nadat groot dele van die eilande deur Wikings beheer is. So is die terme *earl* en *earldom* hier as ekwivalente van die Kontinentaal-Europese graaf (Frans *comte*) en graafskap (*comté*) beskou. Die later ingevoerde term het dus 'n sinoniem vir die inheemse Engelse woord *scir* [ʃir] of, in moderne Engelse, *shire* geword.

Aangesien 'n *shire* 'n administratiewe onderafdeling van die koninkryk was, het die term *county* geleidelik sy huidige betekenis van 'n administratiewe onderafdeling van huidige regerings gekry. In federale lande soos die Verenigde State en Kanada fungeer *counties* as administratiewe onderafdelings van deelstate, gemenebeste (*commonwealths*) of provinsies - die tweedevlak-regerings.

'n *County* kan verder verdeel word in *(civil) townships* of ander administratiewe jurisdiksies wat deur die *county* beheer word. Binne die grense van 'n *county* is daar gewoonlik, maar nie altyd nie, 'n verskeidenheid van munisipale korporasies soos *cities*, *villages* en *towns*.

Afhangende van nasionale wetgewing word munisipaliteite regstreeks of indirek deur die county beheer. So val munisipaliteite in die Verenigde State gewoonlik nie onder die gesag van 'n *county* nie, alhoewel administratiewe liggame en agentskappe van 'n county-regering sekere politieke prosesse in die verhoudinge tussen plaaslike munisipale en deelstaatregerings hanteer.

In die Verenigde Koninkryk is die name van talle *counties* van die plaaslike *county*-hoofstad afgelei waaraan die agtervoegsel *-shire* geplaas word, soos byvoorbeeld Gloucester in Gloucestershire en Worcester in Worcestershire.

## Sien ook 
* County (Verenigde State)
* Graafskappe van Engeland
County (Verenigde State)

[350px|duimnael|Kaart van die [Verenigde State met deelstate en hul administratiewe onderafdelings soos counties, parogieë (*parishes*, Louisiana of sensusgebiede (*census areas*, Alaska)]] 

In die Verenigde State verwys die term **county** (of **graafskap**) na die geografiese onderafdeling van 'n deelstaat of federale gebied wat gewoonlik een of ander soort politieke of juridiese gesag het. 

Die term county word in 48 van die 50 Amerikaanse deelstate gebruik - slegs Louisiana word amptelik in parogieë (Engels *parishes*) en Alaska in *boroughs* verdeel wat deur die federale regering as ekwivalente van *counties* beskou word - net soos enkele selfregerende stede wat nie deel uitmaak van *counties* nie. Daar is tans altesaam 3&nbsp;143 *counties* en ekwivalente van *counties* in die Verenigde State.

Die politieke gesag van counties word deur die respektiewelike deelstate vasgelê en varieer grootliks.

In sommige deelstate is *counties* suiwer geografiese entiteite sonder politieke gesag en instellings. Aan die ander ekstreem is daar counties soos dié van Maryland en die *county*-ekwivalent Baltimore wat byna alle openbare dienste insluitende openbare onderwys lewer.

Tans is daar 'n gemiddeld van 62 *counties* per deelstaat. Texas het die grootste aantal *counties* (254), terwyl Delaware in slegs drie *counties* onderverdeel is. Volgens die sensus van 2000 beloop die gemiddelde bevolking van 'n *county* sowat 100&nbsp;000. Die mees bevolkte *county* is Los Angeles County met 9,9 miljoen bewoners volgens 'n Sensus 2009-skatting - sy bevolking was groter as dié van 42 deelstate. Die kleinste *county* is Loving County in Texas met 'n bevolking van slegs 82 volgens die 2010-sensus.

## Verwysings
Grootdraaidam

Die **Grootdraaidam** is geleë in die Vaalrivier, 10&nbsp;km oos van Standerton. Die dam is in 1982 voltooi. Die wal is 2&nbsp;180&nbsp;m lank en 42&nbsp;m hoog. Die dam het 'n bakmaat van 364 miljoen&nbsp;m3 en 'n oppervlakte van 5 500&nbsp;ha wanneer dit vol is. Die dam is hoofsaaklik gebou om water aan Sasol 2 en 3 asook Mpumalanga se steenkoolkragsentrales te verskaf.

## Riviere wat in die dam vloei 
* Boesmanspruit
* Blesbokspruit
* Kaalspruit
* Wolwespruit

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Bl 171. 1995.
Jack London

200px
**Jack London**

**Amerikaanse skrywer, joernalis en sosiale en aktivis**

----
**Handtekening**  
180px

----

**Literêre stroming**
Realisme en Naturalisme

----

**Beduidende werke**
160px
*The Sea-Wolf**Call of the Wild**To Build a Fire**White Fang**An Odyssey of the North**Love of Life**South Sea Tales**The Iron Heel**The People of the Abyss*

----

**Historiese park**
180px
**Jack London State Historic Park*  naby Glen Ellen, Kalifornië, VSA

**John Griffith "Jack" London** (gebore as **John Griffith Chaney** (12 Januarie 1876 in San Francisco – 22 November 1916 in Glen Ellen, Kalifornië) was 'n Amerikaanse skrywer, joernalis en sosiale aktivis. Hy was 'n baanbreker op die gebied van kommersiële tydskriffiksie ('n genre wat destyds sy bloeitydperk beleef het) en een van die eerste fiksieskrywers wêreldwyd wat met sy skryfwerk internasionale bekendheid verwerf en 'n fortuin verdien het.

Sy bekendste werke sluit *White Fang* (in Afrikaans vertaal as *White Fang - Die Wolfhond*) en *Call of the Wild* in, wat tydens die Klondike-goudstormloop afspeel, asook kortverhale soos *To Build a Fire*, *An Odyssey of the North* en *Love of Life* in. Daarnaas het hy ook oor die Suidelike Stille Oseaan geskryf in verhale soos *South Sea Tales*, *The Pearls of Parlay* en *The Heathen*, en oor die gebied van San Francisco-baai in *The Sea-Wolf*.

London was 'n vurige aanhanger van die vakbondwese, sosialisme en werkersregte en het 'n aantal invloedryke werke met betrekking tot hierdie onderwerpe geskryf, soos sy distopiese roman *The Iron Heel* en *The People of the Abyss*.
Bergrivierdam

Die **Bergrivierdam** is 'n dam in die Bergrivier naby Franschhoek in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die dam is in 2008 voltooi. Dit het 'n oppervlakte van 537&nbsp;ha agter 'n wal wat 68&nbsp;m hoog is. Die bakmaat van die dam is 130 miljoen m3. In 2023 is die kapasiteit vasgestel op 127,1 miljard liter.

Die dam vorm die middelpunt van die Bergrivierdamprojek. Die projek is ontwerp om winterreën op te vang, te stoor en dit gedurende die droë somermaande aan Kaapstad te lewer.

## Galery 

Bergrivierdam, Junie 2017, Morné van Rooyen.jpg
BergRiverDam.jpg
Berg river dam.png
Berg River Dam catchment map.svg

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Die Suid-Afrikaanse Gids: feite en wenke. Isabel Uys. 2009. 

## Verwysings
Werklikheid

[duimnael|Die [Aarde (planeet)|Aarde gesien vanaf die Apollo 17.]] 

Die **werklikheid** is die som of totaal van alles wat werklik bestaan, in teenstelling met dit wat slegs denkbeeldig is. In die alledaagse lewe en in baie wetenskaplike dissiplines word die werklikheid as vanselfsprekend aanvaar, terwyl die werklikheidsbegrip in die filosofie en wetenskapsfilosofie geproblematiseer word.

## Die bestaan van die werklikheid 
'n Tekstuele kontroversie rond die begrip werklikheid is dat die moderne volwasse mens die omliggende wêreld aandui met die abstrakte begrip werklikheid. Dié begrip is 'n lastige konsep, wat byvoorbeeld nie maklik aan jong kinders geleer kan word nie. Die begrip kom ook nie (gereeld) voor in die woordeskat van natuurvolkere nie. Uiteraard het jong kinders en natuurvolkere allerlei persepsies van die wêreld om hulle, maar hulle abstraheer dit nie tot 'n 'goddelose', 'eindelose' en 'abstrakte' aanduiding van die bestaan nie.

Die bestaan van die werklikheid is nou verbonde met die menslike belewing daarvan. In die skeptiese filosofie word die bestaan van die werklikheid selfs eens ontken. Dan kan mens tot die slotsom kom dat die begrip *werklikheid* 'n gedagtekonstruksie is om die wêreld aan te dui. Die bestaan van die werklikheid is 'n gedagte, oftewel 'n idee.

In gedagtes maak ons onderskeid tussen werklikheid en fantasie (of verbeelding). So ondersoek mens nog 'n wêreld verby die werklikheid, in die belewingswêreld van die mens, in fiksie, kuns ensovoorts.

Albert Einstein het geskryf: "Die geloof in 'n eksterne wêreld onafhanklik van die waarnemende subjek is die basis van alle natuurwetenskappe. Omdat sintuiglike waarnemings slegs indirekte inligting oor hierdie eksterne wêreld verskaf, kan ons die laaste alleen begryp met spekulatiewe middele. Gevolglik kan ons opvatting van die fisieke realiteit nooit finaal wees nie.

## Sien ook 
* Hiperrealiteit 
* Werklikheidsreeks

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *WORLDVIEWS*: *Research Community Integrating World Views*, 'n aantal navorsingsverslae (deels in Engels).
Maui

**Maui** (Engels maʊ.iː, Hawais ˈmɐuwi) is die tweede grootste van die Hawaii-eilande met 'n oppervlak van 1&nbsp;883,5&nbsp;km² en die argipel se tweede jongste met 1,8 miljoen jaar. Dit is 112 kilometer wes van Oʻahu geleë. Maui maak deel uit van die Amerikaanse deelstaat Hawaii en is die grootste van Maui County se vier eilande.

Maui se bevolking, wat in 2010 154&nbsp;834 beloop het, is die derde grootste van enige Hawaii-eiland (na Oʻahu en Hawaiʻi). Kahului is die grootste nedersetting op Maui met 'n bevolking van meer as 20&nbsp;000.

In ekonomiese en demografiese opsig het Maui sedert die 1970's 'n ongekende opswaai beleef. Terwyl die verbouing van suikerriet en pynappels op die ander Hawaii-eilande intussen 'n minder belangrike rol speel, steun Maui se landboubedryf nog steeds swaar op hierdie gewasse, naas ander landbouprodukte soos aartappels en ander groente.

Die toenemende gewildheid as toeristebestemming het die plaaslike bevolking aansienlik laat groei – sedert 1970 het dit verdriedubbel. Die massatoerisme het intussen ook nadelige gevolge – dit plaas druk op die eiland se waterbronne en doen met grootskaalse ontwikkeling soos die bou van nuwe hotelle en woonbuurte ook die landskapsbeeld skade aan.
HMS Hood

duimnael|regs|300px|HMS Hood, 17 Maart 1924
duimnael|regs|300px|Lugfoto van die Hood in 1924.

Die '*HMS *Hood'''''  was een van Brittanje se bekendste slagskepe. Nadat hy te water gelaat is gedurende 1920 is hy beskryf as die mooiste oorlogskip ter wêreld. Hy was 'n nuwe geslag slagskip wat spoed met pantser gekombineer het. Ongelukkig was sy pantser op die verkeerde plekke waar dit nie werklik nodig was nie. Skepe se pantser is veronderstel om die skip se masjinerie en magasyne te beskerm. 

Hy het 42 100 ton water verplaas by voltooiing en was toegerus met agt 15-duim kanonne, tien 4-duim kanonne en vier 21-duim torpedo buise. Hy is aangedryf deur vier stoomturbines wat 144 000 dryfasperdekrag gelewer het en kon 'n spoed van 31 knope haal. 

Hy is gekelder op 24 Mei 1941 deur die Duitse slagskip, *Bismarck* en die kruiser *Prinz Eugen*. Een van die Bismarck se 15-duim projektiele het een van sy magasyne binnegedring en *Hood* het ontplof en binne minute gesink. Slegs drie van 1&nbsp;418 bemanningslede het dit oorleef.

## Bron 
* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975.
Darlingtondam

Die **Darlingtondam** (voorheen bekend as die *Mentzmeer*) is geleë in die Sondagsrivier in die Oos-Kaap. Die dam is gedurende 1922 voltooi. Dit het 'n bakmaat van 187 miljoen&nbsp;m3 met die wal wat 35.3&nbsp;m hoog is. Die dam is belangrik omrede water uit die Gariepdam via die tonnels en kanale na die Darlingtondam oorgedra word wat uiteindelik Port Elizabeth bereik.

Aanvanklik was die opgaarvermoë amper 118 miljoen m³. Met die verhoging van die wal in 1935-1936, deur toeslikking genoodsaak, is dit met 23½ miljoen m³ vermeerder. Toe die wal in 1948-1952 vir ‘n tweede keer verhoog is, is die volume van die dam tot net meer as 165 miljoen m³ vergroot. Die besproeibare oppervlakte was daarna net minder as 9&nbsp;500ha.

Die naaste groot dorp is Kirkwood (35&nbsp;km na die suidooste), en die gehuggies Waterford en Middlewater is stroomop van die dam geleë. Die dam word gevoed deur die boloop van die Sondagsrivier, die Voëlrivier, Volkersrivier, en die Skoenmakersrivier, 'n sytak van die voorgenoemde.

## Sien ook 
* Darlington, verdronke dorpie onder die Darlingtondam
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings
Norvalspont

**Norvalspont** is aan die Oranjerivier, 4 km stroomaf van die Gariepdam geleë in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die dorpie het in 1848 ontstaan toe sir Harry Smith sy troepe oor die Oranjerivier moes neem. Daar was nie 'n brug nie en 'n Skot, ene Norval, het 'n pont gebou. Die eerste brug oor die Oranjerivier is in 1889 gebou. Die brug is in die loop van die Tweede Vryheidsoorlog opgeblaas. 

Daar was ook 'n groot konsentrasiekamp vir vroue en kinders by Norvalspont tydens die Tweede Vryheidsoorlog.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* *Op Pad in Suid-Afrika*. B.P.J. Erasmus. 1995. 

## Verwysings
Honolulu County

**Honolulu County**, amptelik **City and County of Honolulu**, is 'n gekonsolideerde stedelike county (dit wil sê 'n administratiewe onderafdeling waarin stad en county in een jurisdiksie saamgesmelt het) in die Amerikaanse deelstaat Hawaii.

Die munisipaliteit en county behels sowel die stedelike distrik van Honolulu (die grootste en hoofstad van die deelstaat Hawaii) asook die res van die eiland Oahu en 'n aantal kleiner afgeleë eilande, waaronder alle Noordwestelike Hawaii-eilande.

Die gekonsolideerde stad-county is volgens die Stedelike Oktrooi van 1907 gevorm en deur die Wetgewende Vergadering van die Gebied van Hawaii bevestig. As 'n munisipale korporasie en jurisdiksie val regeringstake in sy gesag wat in die res van die Verenigde State tradisioneel deur munisipaliteite en counties uitgevoer word.

Volgens die 2010-sensus beloop die bevolking van Stad en County 953&nbsp;207 wat van Honolulu die tiende grootste munisipaliteit in die Verenigde State maak. Vanweë Hawaii se munisipale struktuur word die Stad en County Honolulu deur die *United States Census Bureau* vir statistieke doeleindes steeds in 'n aantal sensusgebiede (*census-designated places*) verdeel, ongeag die feit dat dit die enigste geïnkorporeerde gebied in die deelstaat is.
 
Die huidige burgemeester van Honolulu is Peter Carlisle wat Kirk Caldwell opgevolg het. Die stad-county se leuse is *Haʻaheo No ʻO Honolulu* (Trots van Honolulu).
Clanwilliamdam

Die **Clanwilliamdam** is 'n dam in die Olifantsrivier, net suid van die dorp Clanwilliam in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die hoofdoel van die dam is om besproeiingswater aan die landbougebied stroomaf te voorsien.

Die dam is in die 1930's gebou en nadat die wal in 1964 met 6&nbsp;m tot 43&nbsp;m verhoog is, het die dam nou 'n bakmaat van 121,8 miljoen m3. Wanneer die dam vol is strek die meer 18&nbsp;km stroomop.

duimnael|links|Clanwilliamdam op 7 Julie 2008
duimnael|links|Video van die dam met oopgetrekte sluise.

'n Maatskappy is in 2005 aangestel om die damwal met 'n verdere 13 meter te verhoog. Dit sal die dam se kapasitiet met 70 miljoen kubieke meter water vergroot. Die geprojekteerde koste vir die konstruksie is meer as R2 miljard.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Erfenisdam

Die **Erfenisdam** is geleë in die Vetrivier, Vrystaat, Suid-Afrika. Die dam is naby Theunissen en is gedurende 1960 voltooi. Die wal is 46&nbsp;m hoog en die dam se bakmaat is 212&nbsp;340&nbsp;000 m3. Daar is besproeiingskanale vanaf hierdie dam.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronnelys 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Bl 263. 1995.
Greta Garbo

**Greta Lovisa Gustafsson** (* 18 September 1905; † 15 April 1990), beter bekend as **Greta Garbo**, was 'n beroemde Sweedse aktrise wat gedurende die stomfilmtydperk en die Goue Era van Hollywood een van die bekendste Amerikaanse filmsterre geword het. Die Amerikaanse Filminstituut het Greta Garbo in 1999 vyfde geranglys op sy lys van die 100 grootste vroulike sterre ooit – ná Katharine Hepburn, Bette Davis, Audrey Hepburn en Ingrid Bergman.

Garbo het haar loopbaan met 'n hoofrol in die Sweedse rolprent *Gösta Berlings saga* begin. Haar optrede het die belangstelling van die Amerikaanse rolprentvervaardiger Louis B. Mayer gewek wat haar in 1925 na Hollywood genooi het om vir die ateljee *Metro-Goldwyn-Mayer (MGM)* te werk. Hier het sy een van die grootste stomfilmsterre geword.

Die invoering van klankfilms het geen afbreuk aan haar sukses gedoen nie – met haar eerste klankrolprent *Anna Christie* (1930) is sy selfs vir 'n *Academy Award ("Oscar")* genomineer. *MGM* se bemarkingslui het die publiek met die freklameleuse *"Garbo talks!"* ("Garbo praat!") na die filmteaters gelok. In 1932 was Garbo só gewild as aktrise dat sy die terme van haar kontrakte self kon beding en steeds meer kieskeurig oor haar filmrolle geraak het.

Vir haar rol in *Anna Karenina* is sy met die *New York Film Critics Award for Best Actress* bekroon, alhoewel sy persoonlik eerder haar optrede as hofdame Marguerite Gautier ("Die dame met die kamelia") in *Camille* (1936) as haar beste vertolking beskou het. Vir hierdie rol is sy 'n tweede keer vir 'n *Academy Award* genomineer. Ná 'n reeks dramafilms het sy in *Ninotchka* (1939) en *Two-Faced Woman* (1941) haar eerste komiese rolle vertolk. Met *Ninotchka* het sy 'n verdere *Academy Award*-nominasie ingepalm, terwyl *Two-Faced Woman* – ondanks sy kommersiële sukses – negatiewe kommentaar van filmkritici uitgelok het.

Nadat Greta Garbo rolle in 27 rolprente vertolk het, het sy in 1941 afgetree en daarna 'n teruggetrokke lewe gevoer.

## Eksterne skakels 
*
Krabat (2008)

***Krabat*** is 'n Duitse rolprent wat in 2008 onder regie van Marco Kreuzpaintner verfilm is. Die film is gebaseer op die gelyknamige roman van Otfried Preussler (Engelse titel: *The Satanic Mill*) asook die gelyknamige Sorbiese legende.

## Verhaal 
In die tyd van die Dertigjarige Oorlog (1618-1648) word die 14-jarige wees Krabat 'n leerjonge in 'n meul naby Schwarzkollm in die Lausitz. Hy besef vinnig dat sy meester hier 'n "swart skool" bedryf waarin hy en sy elf metgeselle 'n opleiding in swart toorkuns ontvang. Elke jaar moet een leerjonge sy lewe opoffer sodat dié van die meester verleng kan word. Die enigste redding vir Krabat en sy metgeselle sal die liefde van 'n meisie wees.

## Ontstaan 
Die verhaal rondom die towenaarsleerling Krabat is 'n Sorbiese legende wat veral deur die werke van Jurij Brězan (*Die schwarze Mühle*, 1968; *Krabat oder Die Verwandlung der Welt*, 1976) en Otfried Preussler (*Krabat*, 1971) bekendheid verwerf het.
duimnael|links|'n Coulisse uit *Krabat*
Die rolprent is onder meer naby Sibiu in Roemenië en in ateljees in Bottrop, Duitsland geskiet. Om 'n egte historiese atmosfeer te skep, is daar nie gebruik gemaak van elektriese beligting nie. Die lig het deurgaans van die son, kerse, vuur en ander nie-tegniese bronne gekom. Kleure wat in die tyd van die Dertigjarige Oorlog uiters kosbaar was, soos byvoorbeeld blou, kom glad nie in die rolprent voor nie. 

Die wêreldpremière het op 7 September 2008 by die Internasionale Toronto-filmfees plaasgevind. Die Duitse première was op 23 September 2008 in die historiese bioskoop *Lichtburg Essen*. Die fliek het vanaf 9 Oktober in Duitse rolprentteaters begin draai.

Die rolprent *Krabat* is die tweede verfilming van die onderwerp. In 1975 is die legende volgens Jurij Brežan se roman onder die titel *Die schwarze Mühle* en onder regie van Celino Blauweiß vir die Oos-Duitse uitsaaikorporasie *Fernsehen der DDR* verfilm. Daarnaas is 'n animasierolprent, *Krabat*, as Tsjeggies-Duitse koproduksie onder regie van Karel Zeman in 1977 vervaardig, wat op Otfried Preußler se roman gebaseer is.
Celta de Vigo

[duimnael|250px|[Athletic Bilbao (rooi-wit-swart) teen Celta Vigo (ligblou-wit), op 29 Oktober 2005, San Mamés, Bilbao.]]

Die **Real Club Celta de Vigo S. A. D.** is 'n sokkerklub wat geleë is in Vigo (Pontevedra, Galisië). Dit is in 1923 gestig deur die samesmelting van Vigo Sporting en Real Fortuna. Die Celtic's speel hul tuiswedstryde by Balaídos Stadion, wat in 1928 geopen is.

## Ligaposisies 
## Verwysings
Quinta Normal

**Quinta Normal** is 'n stad en gemeente in Santiago de Chile met 104&nbsp;012 inwoners en 'n oppervlakte van 13&nbsp;km² (2012).

## Eksterne skakels 
* Die Munisipaliteit van Quinta Normal
Allemanskraaldam

Die **Allemanskraaldam** is 'n dam in die Sandrivier in die Noord-Vrystaat, Suid-Afrika. Die dam is in 1960 voltooi en het 'n bakmaat van 174.5 miljoen m3 en 'n oppervlak van 265&nbsp;ha. Die damwal is 38 meter hoog.

Allemanskraaldam dam lê tussen Theunissen, Ventersburg, Senekal en Winburg. Theunissen is die naaste groot dorp. Die Willem Pretorius-wildreservaat strek rondom die hele dam.

Die dam voer kanale wat water aan die Sand-Vet-nedersettings wes van Virginia lewer.

## Sien ook 
* Aldam
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Kougadam

duimnael|links|150px|Toegang tot die damwal deur 'n kort tonnel

Die **Kougadam** (voorheen bekend as die *Paul Sauer-dam*) is in die Kougarivier teen die Coutomietberg in die Oos-Kaap geleë. Net stroomaf van die damwal is die Kouga se saamvloeiing van die Grootrivier om die Gamtoosrivier te vorm, en waar die Gamtoosvallei aldus begin. Die dam is in 1967 voltooi en het 'n bakmaat van 128,49 miljoen m3 agter 'n wal wat 365&nbsp;m lank en 94&nbsp;m hoog is. Die dam is ongeveer 25&nbsp;km wes van Patensie.

Die dam is oorspronklik na Paul Sauer, 'n Suid-Afrikaanse kabinetsminister, vernoem. Dit is die vernaamste onderdeel van die Gamtoosrivier-staatswaterskema, wat die Gamtooskanale en die Loeriedam insluit.

Voordat die dam gebou is, het die watervloed van die Gamtoos, soos die rivier na die sameloop van die Kouga en die Groot genoem word, talle groot oorstromings tot gevolg gehad. Ernstige skade is deur die vloedwaters aangerig en talle menselewens is geëis.

Aanvanklike pogings om die rivier op te dam, het misluk, maar drie uitkeerwalle is uiteindelik opgerig en in 1946 is die verbrakkingsprobleem (brakwater wat uit die Grootrivier in die Gamtoos gevloei het) ook oorkom toe die Grootrivier by Beervlei opgedam is.

Die Gamtoosrivier-staatswaterskema is in 1957 deur die parlement goedgekeur en in 1967 is die Paul Sauerdamwal in die smal Kougaspoort voltooi. Die dam is na oud-Minister Paul Sauer vernoem en is teen 'n koste van R8,3 miljoen gebou. Die dam en sy kanaal- en pypnetwerk is in 1970 (Waterjaar) in gebruik geneem. Dit was die eerste dubbelboogwal wat in die Republiek gebou is en het 'n kruinlengte van 317 m en 'n hoogte van 82 m.

Die dam se inhoudsvermoë is 132 miljoen m3 en die opvanggebied beslaan 3&nbsp;887&nbsp;km2. Via die kanaalstelsel verskaf dit water vir die besproeiing van ongeveer 7&nbsp;000 ha grond, waarop landbouprodukte soos veral tabak, lusern, groente en sitrusvrugte (die vallei produseer ongeveer 22&nbsp;000 metrieke ton sitrus per jaar) gekweek word.

Water word ook deur die kanaalstelsel na die Loeriedam aan die eindpunt van die stelsel gelei en van daar vir stedelike gebruik aan Gqeberha gelewer. Vanweë die uiters skuins terrein van die Gamtoosvallei was die besproeiingsnetwerk een van die moeilikstes wat nog in Suid-Afrika aangelê is. Dit bestaan uit 'n hoofkanaal van 69&nbsp;km en pypaftakkings van ongeveer 91,4&nbsp;km, terwyl ongeveer 'n derde (sowat 24&nbsp;km) van die skema uit tonnels of duikpype bestaan.

Laasgenoemde wissel in dikte tussen 1,5 en 2,4 m en die dikte van die pypaftakkings wissel tussen 1,2 en 1,5 m. Die langste duikpyp (ongeveer 11&nbsp;km) is naby Hankey aangebring en die langste tonnel (ongeveer 5,6&nbsp;km; 3&nbsp;m in deursnee) is by Arieskraal uitgegrawe. Dit is die eerste besproeiingskema in die land waar pypafleidings, en nie gewone sykanale of vore nie, aangelê is.

## Sien ook 
*Impofudam
*Churchilldam
*Loeriedam
*Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 22, bl. 115
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Midmardam

Die **Midmardam** is geleë in die Umgenirivier in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dam is in 1965 voltooi met 'n wal wat 32&nbsp;m hoog is en het 'n bakmaat van 235&nbsp;miljoen&nbsp;m3. Die dam is digby Howick. Daar is 'n vakansieoord en natuurreservaat by die dam.

Die Midmardam  een van die groot opgaardamme wat Pietermaritzburg en Durban van water voorsien.

Daar is in 1962 met die konstruksiewerk begin. Altesaam 840 000 m3 grond en 77 000 m3 beton is in die bouwerk gebruik. Die damwal van massabeton en grond is 32 m hoog, 10,4 m breed en 1 338 m lank, terwyl die dam ŉ wateroppervlakte van 1 592 ha het.

Die Midmardam verskaf water aan die Umgeniwaterraad, wat dit aan die metropolitaanse gebiede van Pietermaritzburg en Durban voorsien. Daar word beplan om in die volgende paar jaar radiaalsluise in die oorloopgedeelte te installeer om so die dam se watervlak te verhoog, asook om die Umkomaasrivier met 'n stelsel van tonnels met die dam te verbind

Die dam is bekend vir die "Midmarmyl"-swemkompetisie wat jaarliks plaasvind.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Lubisidam

Die **Lubisidam** is geleë in die Indwerivier in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dam is in 1968 voltooi met 'n wal wat 51&nbsp;m hoog is en 'n bakmaat van 156 miljoen m3. Die dam is 20&nbsp;km noord van Qamata. Water uit die dam word in die rivier losgelaat wat weer by die Lantekeerwal in 'n 29&nbsp;km lang kanaal afgekeer word. Die water word gebruik vir besproeiing in die distrik St. Marks.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Albert Falls-dam

Die **Albert Falls-dam** is 'n dam in die Umgenirivier (*Mgeni* in Zoeloe) naby Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dam is gedurende 1976 voltooi. Dit het 'n oppervlakte van 23,521&nbsp;km2 (235,2 ha) en 'n volume van 288&nbsp;100&nbsp;m3. Die damwal is 33&nbsp;m hoog. Daar is 'n 7&nbsp;m hoë waterval reg onderkant die damwal.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
* Die R33-Streekroete loop langs die dam verby.

## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Bl 139. 1995. 
* HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013,
Grootbrakrivier

*Nota – Die rivier moet nie verwar word met die Groot-Brakrivier wat naby Mosselbaai uitmond nie.*

Die **Grootbrakrivier** is 'n sytak van die Groot-Visrivier in die Oos-Kaap van Suid-Afrika.

Die rivier ontspring in die berge op die grens tussen die Noord- en Oos-Kaap, noordoos van Rosmead en noordwes van Steynsburg. Dit is naby waar die Slag van Skietnek tydens die Tweede Vryheidsoorlog in 1899 plaasgevind het.
 
## Roete 
Die rivier vloei suidwaarts verby Schoombee (op die spoorlyn tussen Rosmead en Steynsburg). Verder stroomaf sluit die Teebusspruit aan en kry die Groot-Brakrivier water vanaf die Oranje-Vistonnel. Daarna loop die rivier deur die Grassridgedam voor dit in die Groot-Visrivier vloei. 'n Kilometer onder die dam sluit die Klein-Brakrivier van noordwes aan. Net oos van die Visrivier-spoorweghalte op die plaas Soutpansdrift is die samevloeiing met die Groot-Visrivier. Daar was vroeër ‘n drif op die plaas waar waens wat sout gaan haal het, die twee riviere kon oorsteek. Soos die naam aandui, is die water van die rivier brakkerig. Dit het vererger na die bou van die Grassridgedam.

Die rivier is belangrik vir die feit dat die Oranje-Visriviertonnel se mond in die Teebusspruit is, wat weer in die Grootbrakrivier invloei.

## Ontspring 
* 

## Monding 
* Groot-Visrivier by 

## Lees ook 
* Brakspruit (Oos-Kaap) Hierdie rivier staan op die meeste landkaarte as die Klein-Brakrivier bekend.

## Bronne 
* Logie, Bartle: Water in the wilderness. A journey down the Great Fish River. Port Elizabeth: Bluecliff Publishing, 2006. 

## Verwysings
Spioenkopdam

Die **Spioenkopdam** is geleë in 'n natuurreservaat in die Tugelarivier in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dam is in 1973 voltooi met 'n wal wat 53&nbsp;m hoog is en 'n bakmaat van 277 miljoen m3.  

Spioenkop is 2.5&nbsp;km  noord van die dam geleë.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Woodstockdam

duimnael|links|Woodstockdam se posisie in die Drakensberg-pompopgaarskema.
Die **Woodstockdam** is geleë in die Tugelarivier in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dam is in 1983 voltooi met 'n wal wat 54&nbsp;m hoog is en 'n bakmaat van 373&nbsp;260&nbsp;000&nbsp;m³. Die dam is deel van die Tugela-Vaal-waterprojek.

Die dam is die laagste liggende van die 3 damme in die tweede fase, en is ongeveer 5&nbsp;km stroom op van die opgaarkom by Drielpompstasie geleë en is nog nie heeltemal voltooi nie. Dit sal uiteindelik 'n grondwal van 49 m hoog met 'n kruinlengte van 865 m hê.

Die dam se opgaarvermoë  sal die wateropbrengs van die Vaal-Tugelaprojek verhoog sodat dit aan die vereistes van die tweede fase sal voldoen. Vanweë die swaar vloede wat in die gebied voorkom, is 'n kisdam by die konstruksiewerk geïntegreer. Water van die Woodstockdam word na die Drielstudam afgelei en van daar na die hoofkanaal gevoer.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 27, bl. 166
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Ntshingwayodam

Die **Ntshingwayodam** (voorheen bekend as die *Chelmsforddam*) is geleë in die Ngaganerivier in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dam is in 1961 voltooi met 'n wal wat 23&nbsp;m hoog is en 'n bakmaat van 211 miljoen m3. Die dam is 25&nbsp;km suid van Newcastle en net langs die N11 nasionale pad. 

Daar is ook 'n oord en natuurreservaat aan die oewer van die dam, die Chelmsford-natuurreservaat.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Reading

**Reading** is 'n stad en 'n borough, geleë in die Engelse graafskap Berkshire. In die 2010-sensus het die borough 'n bevolking van sowat 232&nbsp;662 en 'n oppervlakte van 40,40&nbsp;km² gehad. Die borough het die status van 'n unitary authority.

*Groter Reading* (die stad met voorstede) het in die 2001-sensus 'n bevolking van sowat 369&nbsp;804 en 'n oppervlakte van 50,35&nbsp;km² gehad.

Reading is in 871 (of eerder) gestig en het in 1086 (of eerder) die status van stad ontvang.

## Geboortes 
* Catherine, Hertogin van Cambridge (1982), prinses
* Mike Oldfield (1953), musikant
* Kate Winslet (1975), aktrise en sangeres

## Verwysings 
## Bronne 
* Die Engelstalige Wikipedia

## Eksterne skakels 
*  Die amptelike webwerf van die borough
* Ligging:
Zaaihoekdam

Die **Zaaihoekdam** is geleë in die Slangrivier in Mpumalanga, Suid-Afrika. Die dam is in 1988 voltooi met 'n wal wat 46&nbsp;m hoog is en 'n bakmaat van 184 miljoen m3. Die dam is naby Volksrust en is gebou om die naburige Majuba-kragstasie van water te voorsien.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Voëlvleidam

Die **Voëlvleidam** is geleë in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Oorspronklik is die dam gebou deur die natuurlike meer van die Vogelvlei op te dam en is voltooi gedurende 1952. Die Voëlvleidam was toe die eerste groot watervoorsieningskema in die Bergrivier opvanggebied. Omrede die oorspronklike meer se opvangsgebied baie klein was, is die dam gevoed met 'n kanaal vanaf die Klein-Bergrivier met 'n vermoë van 1,3 miljoen m3 per dag.

Die dam verskaf water aan Riebeek-Kasteel, Riebeek-Wes, Malmesbury, Darling en Moorreesburg.

Gedurende 1969 het Kaapstad se vraag na water gestyg en die wal is verhoog tot 18&nbsp;m. Die Klein-Bergrivierkanaal se vermoë is vergroot tot 1,7 miljoen m3 per dag. Die voorsiening van water aan die Voëlvleidam is verhoog gedurende 1971 met 'n kanaal vanaf die Vier-en-twintig Riviere en Leeurivier met 'n vermoë van 2,9&nbsp;miljoen m3 per dag.

Die dam is 6&nbsp;km suid van Gouda. Die dam is bekend vir sy groot voëlbevolking.

In 1724 is die plaas Vogel Valleij hier aan Abraham de Klerk toegeken.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings
Kwenadam

Die **Kwenadam** is geleë in die Krokodilrivier in Mpumalanga, Suid-Afrika. Die naaste groot dorp is Lydenburg, omtrent 30&nbsp;km na die noorde met die R36-pad. Die dam is aanvanklik na Braam Raubenheimer vernoem.

Die dam se bakmaat is 160 800 000&nbsp;m3 agter 'n wal wat 50&nbsp;m hoog is, wat 'n wateroppervlak van 12,504 ha beslaan.

## Galery

Kwena Dam-002.jpg|Hek na die Kwenadam
The Crocodile River traverses South Africa ESA418736, Kwena.jpg|Die dam met omliggende besproeiingslanderye, afgeneem deur Sentinel-2

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronnelys 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009
SETI

duimnael|regs|'n Kunstenaar se voorstelling van die voltooide ATA-350
**Search for Extra-Terrestrial Intelligence** (**SETI**) is 'n sambreelterm vir 'n verskeidenheid projekte wat deur mense onderneem word om na radioseine te soek wat moontlik van ekstra-terrestriële beskawings kom. Vroeë SETI-projekte is onder meer deur die regering van die Verenigde State befonds, maar in die latere stadium van die soektog het finansiële bydraes hoofsaaklik uit private bronne gekom.

Kernstuk van die projek is die 42 skottels van die *Allen Telescope Array (ATA)* wat deur die Universiteit van Kalifornië, Berkeley, VSA bedryf word en deel uitmaak van die *Hat Creek Observatory (HCO)* in Shasta County, 467 kilometer noord-oos van San Francisco. ATA vang potensiële radioseine in die frekwensieband tussen 0,5 en 11,2 Gigahertz op. ATA is opgerig teen 'n koste van 50 miljoen VSA-$ en vernoem na Paul Allen, die medestigter van *Microsoft* wat 'n ruim skenking vir die projek gemaak het.

Die projek is op 22 April 2011 voorlopig gestaak weens 'n tekort aan fondse vir die onderhoud van die ATA-teleskoop wat gegewens aan SETI verskaf het. SETI se bedryfskoste beloop jaarliks ten minste 1,5 miljoen $, terwyl die SETI-instituut 'n verdere miljoen $ benodig. Dié koste is oorspronklik merendeels deur die deelstaat Kalifornië en die Amerikaanse *National Science Foundation (NSF)* gedra. Weens Kalifornië se finansiële krisis en inkortings by die NSF beskik SETI tans nie meer oor die nodige fondse om die salarisse van medewerkers en die kragrekening vir sy radioteleskope te betaal nie.

## Geskiedenis 
duimnael|regs|Die skermskut van *SETI@home*
In die Verenigde State is reeds in die 1960's met die eerste SETI-projekte begin. Die Universiteit van Berkeley se SETI-instituut met sowat 150 wetenskaplikes is in 1984 geopen.

In 1999 het die soektog na buiteruimtelike intelligense met die susterprojek SETI@home na 'n nuwe fase gevorder - vrywillligers dwarsoor die wêreld is genooi om met hul tuisrekenaars by die projek in te skakel. Deur middel van 'n skermskut-program, wat van die projek se webtuiste afgelaai kon word, kon gewone mense die radioseine help ontleed terwyl hulle nie aan hul rekenaars gewerk het nie. Die samespanning van honderdduisende tuisrekenaars op 'n enkele netwerk het die benodigde rekenaarkrag aan die projek verskaf. Die resultate is terug na Berkeley gestuur. In Suid-Afrika het in 2003 reeds 12&nbsp;000 mense aan die projek deelgeneem.

So is tussen 1999 en 2009 sowat 1,84 miljard resultate van meer as 5,4 miljoen vrywilligers ontleed, alhoewel geeneen van die  ondersoekte radioseine bewys kon lewer van intelligente buiteruimtelike lewe.

## Verwysings
Tzaneendam

Die **Tzaneendam** (voorheen bekend as die **Fanie Bothadam**) is geleë in die Groot-Letabarivier, Limpopo, Suid-Afrika en is in 1977 gebou. Die wal is 50&nbsp;m hoog, die bakmaat is 157&nbsp;miljoen&nbsp;m³ en die oppervlakte 11&nbsp;636&nbsp;000&nbsp;m². Hierdie dam lewer water aan Polokwane en Tzaneen, en lewer besproeiingswater aan die Letabavallei.

Die dam was vernoem na die Minister van Waterwese en Bosbou, Fanie Botha, in die vorige politieke bedeling.

## Sien ook
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings
Ebenezerdam

Die **Ebenezerdam** is naby Tzaneen in Limpopo, Suid-Afrika geleë. Die Broederstroom vloei die dam in en die Groot-Letabarivier vloei uit die dam. Die grondwal is 61&nbsp;m hoog en die bakmaat is 70,1 miljoen m3. Hierdie dam lewer water aan Polokwane en Tzaneen, en lewer besproeiingswater aan die Letabavallei. Dit is in 1959 gebou.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Verwysings
Mthathadam

Die **Mthathadam** is geleë in die Mthatharivier, Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dam is in 1977 voltooi, die wal is 38&nbsp;m hoog en die bakmaat is 253&nbsp;miljoen&nbsp;m3. Die dam voorsien Mthatha van water. Daar is 'n besienswaardige waterval net suid van die dorp.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bronnelys 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Heyshopedam

Die **Heyshopedam** is geleë in die Assegaairivier in Mpumalanga, Suid-Afrika. Die dam is in 1983 voltooi. Die wal is 29&nbsp;m hoog en die bakmaat is 451 miljoen m3.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Die Suid-Afrikaanse Gids: feite en wenke. Isabel Uys. 2009
Groter Brandvleidam

Die **Groter Brandvleidam** is 'n geleë in die Breederivier naby Worcester, Wes-Kaap, Suid-Afrika. Dit is in 1983 voltooi na konstruksiewerke wat die oorspronklike Brandvleidam en die Kwaggaskloofdam gekombineer het.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Bucklebury

duimnael|links|250px|Oorstroming in Bucklebury
**Bucklebury** is 'n dorpie en 'n civil parish, geleë in die Engelse graafskap Berkshire. In die 2001-sensus het die dorpie 'n bevolking van 2&nbsp;066 gehad. Bucklebury behoort tot die unitary authority van West Berkshire en lê noordoos van die stad Newbury.

Bucklebury dateer van voor die inval van die Normandiërs in 1066. Die dorpie (as *Borgeldeberie*) en die dorpskerk is in die Domesday Book van 1086 gelys.

## Bekende inwoners 
* Catherine, Hertogin van Cambridge (1982), prinses (opgegroei)

## Bronne 
* Die Engelstalige Wikipedia

## Eksterne skakels 
*  Die amptelike webwerf van die civil parish
Molokai

**Molokaʻi** (ˈmɒləkaɪ in Engels en ˈmoloˈkɐʔi in Hawais) is die vyfde grootste eiland in die Amerikaanse deelstaat Hawaii met 'n oppervlakte van 673,4&nbsp;km². Dit is net sowat 50 kilometer oos van die hoofeiland Oʻahu geleë en van dié eiland deur die 40 km-breë Kaiwi-kanaal geskei. Honolulu se stadsligte is in die aand vanuit die westelike deel van Molokai sigbaar, terwyl die eilande Lānaʻi en Maui van enige punt langs die suidkus gesien kan word.

Molokai het veral danksy die plaaslike melaatse kolonie bekendheid verwerf. Toe melaatsheid – destyds nog 'n ongeneeslike siekte wat in Hawaii ook *maʻi* pake of "Sjinese siekte" genoem is – in 1830 op die Hawaii-eilande uitgebreek het, is siek bewoners na die melaatse kolonie Kalaupapa op die skiereiland Makanalua ("die geskenkte graf") gebring.

Dié kolonie was oor baie jare heen die woonplek van Vader Damien de Veuster, 'n Belgies-gebore Rooms-Katolieke pastoor, wat hier siekes versorg het. De Veuster, wat later self aan melaatsheid beswyk het, is deur die Vatikaan heilig verklaar en word tans as die beskermheilige van lyers van melaatsheid vereer.

Tans is daar geen pasiënte meer in die kolonie nie. Toe die beleid van geïsoleerde kolonies vir lyers van melaatsheid in 1969 laat vaar is, het 'n aantal voormalige pasiënte nogtans besluit om in die kolonie aan te bly.
Kalkfonteindam

Die **Kalkfonteindam** is geleë in die Rietrivier in die Vrystaat, Suid-Afrika. Die dam is 20&nbsp;km suidoos van Koffiefontein. Die dam het 'n bakmaat van 339 miljoen&nbsp;m3. Die dam voorsien water aan Koffiefontein en Jacobsdal. Die dam is gedurende 1938 voltooi en die wal is 36&nbsp;m hoog.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Bl 270. 1995.
Ncorhadam

Die **Ncorhadam** is geleë in die Tsomorivier in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dam is in 1973 voltooi met 'n bakmaat van 181 miljoen m3. Water uit die dam word gebruik om die Ncoravlakte te besproei, 'n oppervlak van sowat 5&nbsp;600ha. Die dorpie Ncora is suid van die dam.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Monterey County

**Monterey County** is 'n county langs die Stille Oseaankus van die Amerikaanse deelstaat Kalifornië. Sy noordwestelike deel vorm die suidelike helfte van Montereybaai, terwyl die noordelike helfte in die aangrensende Santa Cruz County geleë is. Die plaaslike ekonomie steun swaar op toerisme in die kusgebiede en landbou in die Salinas-riviervallei.

Die bevolking het in 2010 415&nbsp;057 beloop. Salinas is die grootste nedersetting in Monterey County en dien ook as die administratiewe setel. Die bevolking is veral langs die noordelike kuslyn en in die Salinas-vallei gekonsentreer wat die suidkus en die binnelandse berggebiede byna onbewoon laat.

Tydens die Spaanse en Mexikaanse bewind het die stad Monterey as hoofstad van Kalifornië gefungeer. Monterey County is vandag oor die wêreld bekend vir die natuurskoon van sy kuslyn, waaronder Big Sur, die *State Route 1* en die *17 Mile Drive* op die Monterey-skiereiland. 

## Vervoer 
Openbare vervoer in Monterey County is onder beheer van *Monterey-Salinas Transit* wat met sy vloot van 128 busse 61 roetes in die distrik bedryf. Passasierspoordienste word deur *Amtrak* op Salinas se treinstasie verskaf. Vanuit die streekslughawe in Monterey (*Monterey Regional Airport*) onderneem lugrederye regstreekse vlugte na Dallas, Denver, Las Vegas, Los Angeles, Phoenix, San Diego en San Francisco.

## Verwysings