Paul Gascoigne

**Paul John Gascoigne** (/ˈɡæskɔɪn/; gebore 27 Mei 1967), bynaam **Gazza**, is ’n voormalige Engelse professionele sokkerspeler wat as ’n aanvallende middelveldspeler gespeel het. Hy word beskou as een van die beste spelverdelers van sy geslag en een van die beste Engelse sokkerspelers van alle tye. Die National Football Museum beskryf hom as “wyd erken as die mees natuurlik begaafde Engelse sokkerspeler van sy generasie”.

Op klubvlak het hy vir Newcastle United, Tottenham Hotspur, Lazio, Glasgow Rangers, Middlesbrough en Everton gespeel, en later korter tydperke by Burnley, Gansu Tianma in China en Boston United gehad.

Hy het die Engelse nasionale span van 1988 tot 1998 verteenwoordig, waarvoor hy 57 keer gekies is en tien doele aangeteken het. Hy was deel van die Engelse span wat vierde geëindig het by die Wêreldbekertoernooi in 1990, waar hy beroemd in trane uitgebars het nadat hy in die halfeindstryd teen Wes-Duitsland ’n geelkaart ontvang het, wat sou beteken het dat hy vir die eindstryd geskors sou wees indien Engeland die wedstryd gewen het. Hy het ook gehelp dat die span die halfeindronde van UEFA Euro 1996 haal, wat onder meer sy doel teen Skotland ingesluit het; dié doel is in 2013 beskryf as “een van die mees ikoniese doele in die spel se onlangse geskiedenis”.

Ná sy sokkerloopbaan het hy met alkoholisme gesukkel.

## Klubloopbaan 
### Newcastle 
Gascoigne het tussen 1984 en 1988 by Newcastle United ontwikkel. As jeugspeler het hy die klub se o/18-span na die *FA Youth Cup*-titel in 1985 gelei en twee doele aangeteken in die eindstryd teen Watford op Vicarage Road. Sy prestasies het die aandag van afrigter Jack Charlton getrek.

Hy het sy eerstespan-debuut in April 1985 gemaak teen Queens Park Rangers by St James' Park. Onder Willie McFaul het hy in die beginelf vasgespeel, sy eerste liga-doel teen Oxford United aangeteken en hom as ’n sleutelspeler gevestig. In 1987/88 is hy aangewys as *PFA Young Player of the Year* en in die PFA-span van die Jaar ingesluit, met lof van klublegende Jackie Milburn. In ’n 0–0-gelykop teen Wimbledon by Plough Lane in Februarie 1988 het die hard-man Vinnie Jones hom spesifiek geteiken. In ’n voorval wat later wyd in die media afgebeeld is, het Jones hom aan die geslagsdele gegryp, wat Gascoigne laat skree het van pyn.

Te midde van klub-onstabiliteit en groot oordragrumoere, insluitend belangstelling van Manchester United en afrigter Alex Ferguson, het Gascoigne uiteindelik in 1988 vir ’n Britse rekordbedrag van £2,2 miljoen by Tottenham Hotspur aangesluit.

### Tottenham 
Gascoigne het in 1988 by Tottenham Hotspur aangesluit en onmiddellik sy impak gemaak. In sy debuutseisoen het hy 7 doele in 37 wedstryde aangeteken en Spurs gehelp om sesde in die Eerste Afdeling (wat deesdae bekend staan as die Premier League) te eindig. Die span het in 1989/90 tot derde plek opgeklim. Op 26 September 1990 het hy vier doele teen Hartlepool United in die Ligabeker aangeteken. Gascoigne is in 1990 aangewys as BBC Sport se Personality of the Year en ook as Spurs se Speler van die Jaar.

In die 1990–91-seisoen is hy op die PFA-span van die Jaar gelys en het hy Spurs gehelp tot die FA Cup-eindstryd, waar hy die openingsdoel teen Arsenal aangeteken het. Gascoigne se eindstryd het tragies geëindig toe hy 15 minute in ’n gevaarlike tackle op Gary Charles sy regterkruisband geskeur het en van die veld op ’n drager gebring moes word. Hoewel *Spurs* uiteindelik die beker gewen het, het hy die hele 1991/92-seisoen misgeloop. ’n Verdere kniebesering na ’n insident in ’n nagklub het sy herstel vertraag. ’n Beplande oordrag na Italië het die Britse media vir 1991 gedomineer.

### Lazio 
Gascoigne het uiteindelik by Lazio aangesluit vir ’n fooi van £5,5 miljoen, ontvang ’n £2 miljoen tekenbonus en ’n kontrak van £22,000 per week. Hy het sy Serie A-debuut op 27 September 1992 teen Genoa gemaak. Alhoewel hy goed deur die ondersteuners ontvang is, het hy sukkel om in Italië te vestig weens media-aandag en kontroversiële voorvalle, soos dat hy verslaggewers geslaan het en op televisie geruik het. Sy vorm was wisselvallig, maar hy het die Rome-derby teen AS Roma met ’n laat doel gelyk gespeel en Lazio na ’n vyfde plek in die liga gehelp, wat kwalifikasie vir Europese kompetisie vir die eerste keer in 16 jaar beteken het. Hy het ook ’n gesigsbeen gebreek tydens internasionale pligte en moes die res van die seisoen met ’n masker speel.

In 1993/94 het Gascoigne gesukkel met sy gewig en is deur afrigter Dino Zoff verplig om 13 kg te verloor om sy plek in die eerstespan te behou. Hy het later die klub as kaptein teen Cremonese gelei. In 1994 het Zdeněk Zeman as afrigter by Lazio aangesluit, maar Gascoigne het ongelukkig ’n been gebreek tydens ’n oefening en was ongelukkig met Zeman se streng fiksheidsbeleid. Weens hierdie spanning het beide speler en klub besluit om aan die einde van die 1994–95-seisoen te skei.

### Glasgow Rangers 
Gascoigne het in Julie 1995 by Rangers aangesluit vir ’n klubrekordbedrag van £4,3 miljoen en het ’n onmiddellike en groot invloed gehad. In die 1995/96-seisoen het hy ’n sleutelrol gespeel toe Rangers die Skotse Premierliga en die Skotse Beker gewen het. Hy het 19 doele in 42 wedstryde aangeteken, insluitende ’n gedenkwaardige solo-doel in die Old Firm-derby teen Celtic en ’n driekuns teen Aberdeen. Aan die einde van die seisoen is hy aangewys as PFA Scotland Spelers se Speler van die Jaar en SFWA Sokkerspeler van die Jaar.

In 1996/97 het Rangers weer die liga gewen, hul negende titel agtereenvolgens, en ook die Skotse Ligabeker verower. Gascoigne het 17 doele in 34 wedstryde behaal, maar sy vorm en fiksheid het begin wissel, terwyl sy alkoholgebruik toenemende kommer by die afrigtingspan veroorsaak het.

Die 1997/98-seisoen was minder suksesvol. Gascoigne was betrokke by verskeie kontroversies tydens Old Firm-wedstryde, is vir geweldadige gedrag geskors en het slegs drie doele in 28 wedstryde aangeteken. Hy is later verkoop, waarna Rangers die liga aan Celtic afgestaan en die Skotse Beker-eindstryd teen Heart of Midlothian verloor het.

### Middlesbrough 
Gascoigne het in Maart 1998 Skotland verlaat en vir £3,45 miljoen by Middlesbrough aangesluit, waar sy voormalige Engeland-spanmaat Bryan Robson die afrigter was. Sy eerste wedstryd was die Ligabeker-eindstryd-nederlaag teen Chelsea by die Wembley-stadion, waarin hy as plaasvervanger ingekom het. Hy het sewe wedstryde in die Eerste Afdeling gespeel en Middlesbrough gehelp om as naaswenners agter Nottingham Forest na die Premier League te promoveer.

Voor die 1998/99-seisoen het Gascoigne persoonlike probleme ervaar, wat geestelike nood ingesluit het nadat hy homself blameer het vir die dood van ’n vriend, wat gesterf het ná ’n aand se drankgebruik saam met Gascoigne en ’n groep vriende. Ten spyte hiervan het hy die seisoen sterk begin en gehelp dat Middlesbrough teen Kersfees vierde lê. Die span het uiteindelik negende geëindig, terwyl Gascoigne drie doele in 26 Premier League-wedstryde aangeteken het; sy vorm het selfs spekulasie oor ’n moontlike terugkeer na die England national team onder afrigter Kevin Keegan aangevuur.

In 1999/2000 het sy loopbaan egter ’n skerp agteruitgang beleef. Hy het sy arm gebreek ná ’n voorval met George Boateng tydens ’n 4–0-nederlaag teen Aston Villa by die Riverside-stadion, waarna hy ’n drie-wedstryd-skorsing en ’n boete van £5 000 ontvang het.

### Everton 
Gascoigne het in Julie 2000 op ’n vrye oordrag by Everton aangesluit en ’n tweejaarkontrak onderteken onder afrigter Walter Smith. Hy het die 2000/01-seisoen belowend begin, maar ’n gebrek aan fiksheid, aanhoudende ligte beserings en depressie het daartoe gelei dat hy teen Kersfees uit die eerstespan verdwyn het.

Ná ’n verblyf in ’n alkoholrehabilitasiekliniek het hy in 2001/02 teruggekeer en sy enigste doel vir Everton teen Bolton Wanderers aangeteken, wat ook sy laaste doel in Engelse sokker was. ’n Herniabesering het hom egter vir drie maande uitgesluit. Nadat Smith die klub verlaat het en David Moyes oorgeneem het, het Gascoigne kort daarna Everton verlaat.

### Latere loopbaan 
Ná sy vertrek van Everton het Gascoigne die 2001/02-seisoen afgesluit by Burnley, waar hy ses wedstryde gespeel het voordat hy die klub verlaat het.

In dieselfde jaar het hy ’n onsuksesvolle proeflopie by D.C. United in die VSA gehad en ook geen kontrak by Gillingham gekry nie. In Februarie 2003 het hy ’n korttermyn-kontrak as speler-afrigter by Gansu Tianma in China onderteken, waar hy twee doele aangeteken het, maar weens alkohol- en depressieprobleme moes hy die klub vroeg verlaat.

In 2004 het hy as speler-afrigter by Boston United aangesluit, maar ná slegs ’n paar wedstryde vertrek. 

Sedert die einde van sy sokkerloopbaan is Gascoigne se lewe gereeld in die Engelse pers belig weens sy langdurige stryd met alkoholmisbruik en geestesgesondheidsprobleme.

## Internasionale loopbaan 
Gascoigne het sy internasionale loopbaan in 1987 by die Engeland o/21-span begin en is in 1988 deur Bobby Robson vir die senior Engeland span opgeroep. Hy het sy eerste doel vir Engeland in 1989 aangeteken en hom gevestig as ’n sleutelspeler in die aanloop tot die 1990 Wêreldbeker in Italië. By dié toernooi het hy ’n uitstaande rol gespeel met belangrike assists en vertonings, en wêreldwyd aandag getrek toe hy in trane was ná ’n geelkaart in die halfeindstryd teen Wes-Duitsland — ’n oomblik wat hom ’n nasionale ikoon gemaak het. Engeland is uiteindelik in die halfeindstryd uitgeskakel ná ’n strafdoelstryd.

Beserings het hom groot toernooie laat misloop, insluitend UEFA Euro 1992, maar hy het teruggekeer vir UEFA Euro 1996 op tuisbodem onder Terry Venables. Daar het hy een van die mees ikoniese doele in Engelse sokkergeskiedenis teen Skotland aangeteken en Engeland tot die halfeindronde gehelp, waar hulle weer deur aartsvyande Duitsland uitgeskakel is.

Onder Glenn Hoddle was Gascoigne deel van die span wat die Tournoi de France in 1997 gewen het en hy het gehelp met kwalifikasie vir die 1998 Wêreldbeker. Nietemin is hy nie vir die eindtoernooi gekies nie weens dissiplinêre en fiksheidskwessies. Gascoigne het uiteindelik 57 wedstryde vir Engeland gespeel en tien doele aangeteken; hy het ná 1998 nooit weer vir die nasionale span gespeel nie.

## Verwysings