Narratiewe terapie

duimnael| Michael White (foto) het gehelp om narratiewe terapie te ontwikkel
**Narratiewe terapie** (of **narratiewe praktyk** ) is 'n vorm van psigoterapie wat poog om pasiënte te help om hul waardes en die vaardighede wat daarmee geassosieer word, te identifiseer. Dit bied die pasiënt kennis van hul vermoë om hierdie waardes te beliggaam sodat hulle huidige en toekomstige probleme effektief kan konfronteer. Die terapeut poog om die pasiënt te help om 'n nuwe narratief oor hulself te skryf deur die geskiedenis van daardie waardes te ondersoek. Narratiewe terapie is 'n sosiale geregtigheidsbenadering tot terapeutiese gesprekke, wat poog om dominante diskoerse uit te daag wat mense se lewens op skadelike wyses vorm. Terwyl narratiewe werk tipies in die veld van gesinsterapie gesetel is, rapporteer baie skrywers en praktisyns dat hulle hierdie idees en praktyke in gemeenskapswerk, skole en hoër onderwys gebruik. Narratiewe terapie word geassosieer met samewerkende sowel as persoongesentreerde terapie.

## Geskiedenis 
Narratiewe terapie is gedurende die sewentiger-en tagtigerjare ontwikkel, grootliks deur die Australiese maatskaplike werker Michael White en David Epston van Nieu-Seeland, Dit is beïnvloed deur verskeie filosowe, sielkundiges en sosioloë soos Michel Foucault, Jerome Bruner, Lev Semyonovich Vygotsky ens.
 

### Herskrywings identiteit 
Die narratiewe terapeut fokus daarop om mense te help om stories oor hulself, oor hul identiteite te skep wat vir hulle nuttig is. Hierdie werk van "herskrywing van identiteit" help mense om hul waardes te identifiseer en die vaardighede en kennis te identifiseer om hierdie waardes uit te leef deur middel van die terapeut se vaardige gebruik van luister en bevraagtekening. Deur die geskiedenis van waardes in mense se lewens te identifiseer, is die terapeut en die kliënt in staat om 'n nuwe storie oor die persoon saam te skryf.

Die storie wat mense oor hulself vertel en wat oor hulle vertel word, is belangrik in hierdie benadering, wat beweer dat die verhaal van 'n persoon se identiteit kan bepaal wat hulle dink vir hulself moontlik is. Die narratiewe terapeutiese proses stel mense in staat om te kan identifiseer watter waardes vir hulle persoonlik belangrik is, en die wyses waarop hulle persoonlike vaardighede en kennis kan gebruik om hierdie waardes uit te leef.

Narratiewe terapie fokus op "unieke uitkomste" ('n term van Erving Goffman), of oomblikke wat 'n kliënt se persoonlike "probleemversadigde" narratief weerspreek. Unieke uitkomste werk deur 'n persoon se sterkpunte, agentskap en emosionele vitaliteit wat agter 'n persoon se persoonlike probleemgefokusde vertellings versteek is openbaar te maak. Unieke uitkomste kan help om toegang tot meer positiewe alternatiewe narratiewe uit te wys wat dan kliënte aangemoedig om aan te pas.

### Eksternaliserende gesprekke 
Die konsep van identiteit is belangrik in narratiewe terapie. Die benadering het ten doel om mense se identiteite nie te vermeng met die probleme wat hulle mag ondervind of die foute wat hulle gemaak het nie. Die benadering poog eerder om modernistiese, essensialistiese idees van die self te vermy wat mense laat glo daar is 'n biologies bepaalde "ware self" of "ware natuur". In plaas daarvan kan identiteit, wat as hoofsaaklik sosiaal beskou word, verander word volgens die keuses wat mense maak.

Narratiewe terapie maak gebruik van eksternaliserende gesprekke om mense se identiteit te onderskei van die probleme waarmee hulle te kampe het. Die proses van eksternalisering laat mense toe om hul verhoudings met en ten opsigte van probleme in oorweging te neem. Narratiewe terapie laat mense toe om afstand te kry van hul "geïnternaliseerde" begrippe of idees van 'n probleem, deur na die probleem vanuit 'n sosiale konteks te kyk, betrokke te raak by die konstruksie en uitvoering van voorkeuridentiteite, en 'n persoon se sterkpunte of positiewe eienskappe te eksternaliseer.

'n Eksternaliserende klem behels die benoeming van 'n probleem, sodat 'n persoon die uitwerking van die probleem in hul lewe kan assesseer, kan analiseer hoe die probleem in hul lewe funksioneer, en om uiteindelik hul verhouding met die probleem te kan kies.

### "Stelling van Posisie Kaart" 
In 'n narratiewe benadering poog die terapeut om 'n samewerkende terapeutiese houding te bewerkstellig, eerder as om idees op mense af te dwing deur hulle van advies te bedien. Michael White het 'n gesprekskaart genaamd 'n "Statement of Position Map" ontwikkel wat ontwerp is om die kliënt se eie evaluering van die probleme en ontwikkelings in hul lewens te ontlok. Die uitgangspunt is dat beide die terapeut en die kliënt oor waardevolle inligting beskik wat relevant is tot die proses en die inhoud van die terapeutiese gesprek. Deur 'n ingesteldheid van nuuskierigheid en samewerking in te neem, poog die terapeut om die implisiete boodskap aan mense te gee dat hulle reeds kennis en vaardighede het om die probleme waarmee hulle te kampe het, op te los. Wanneer mense oplossings vir hul eie probleme ontwikkel op grond van hul eie waardes, kan hulle baie meer toegewyd raak om hierdie oplossings te implementeer.

### Geheue-oefening 
Narratiewe terapie identifiseer dat identiteite sosiale prestasies is en die praktyk van 'onthou' bring diegene wat 'n persoon se voorkeurverhaal oor hulself ondersteun nader, en ontkoppel diegene wat nie die persoon ondersteun nie. Met ander woorde, individue assosieer graag met diegene wat hulle sosiale identiteit bevestig, en distansieer van diegene wat hulle anders sien as hoe hulle oor hulsef dink.

### 'Afwesig maar implisiet' 
Die konsep van "afwesig maar implisiet" verwys na die onderskeiding wat mense moet maak tussen hul uitgedrukte ervarings en ander ervarings wat hulle in die verlede gehad het en reeds betekenis daaraan toegeken het. Die konsep van "afwesig maar implisiet" word gebruik om stories van jouself te ontdek wat onderliggend is aan die probleem-narratief wat verskaf word. Geïnspireer deur die werk van Jacques Derrida, het Michael White nuuskierig geword oor die waardes wat implisiet is in mense se pyn, hul gevoel van mislukking en hulle optredes. Dikwels voel mense net pyn of mislukking wanneer hul waardes gekompomitteer is, of wanneer hul verhoudings en lewens nie is soos hulle behoort te wees nie. Verder is daar ook dikwels inisiatiewe wat sloer, weens implisiete waardes.

### Buitestaander getuienis kaart 
In hierdie spesifieke narratiewe praktyk sal mense die voorkeurverhale van ander se lewens ontmoet, luister en daarop reageer. Dit word in narratiewe terapie na verwys as "buitestaander getuienis praktyk". Dikwels is hulle vriende van die persoon in konsultasie of vorige kliënte van die terapeut wat hul eie kennis en ervaring van die probleem byderhand het. Tydens die eerste onderhoud, tussen die terapeut en die konsulterende persoon, luister die buitestaander sonder om kommentaar te lewer.

Dan voer die terapeut 'n onderhoud met die buitestaander met die vooraf instruksies om nie te kritiseer of te evalueer of 'n proklamasie te maak oor wat hulle sopas gehoor het nie, maar eerder om bloot te sê watter frase of beeld vir hulle uitgestaan het, gevolg deur enige resonansies tussen hul lewensstryd en diegene wat so pas gesien is. Laastens word die buitestaander gevra op watter wyses hulle 'n verskuiwing in hulself ervaar kon voel sedert hulle die vertrek die eerste keer binnegekom het.

Vervolgens, en op ;n soortgelyke wyse, wend die terapeut dan na die konsulterende persoon, wat deurgaans geluister het, en voer 'n onderhoud met hulle oor watter beelde of frases uitgestaan het in die gesprek wat pas aangehoor is en watter resonansies by hulle aanklank gevind het.

Uiteindelik is 'n buitestaander getuienis gesprek dikwels ook lonend vir getuies. Maar vir die konsulterende persoon is die uitkomste merkwaardig: hulle leer dat hulle nie die enigste een is met hierdie probleem nie, en hulle verkry nuwe beelde en kennis daaroor en hul gekose alternatiewe rigting in die lewe. Die hoofdoel van narratiewe terapie is om kliënte te help om nuwe, positiewe stories te skep wat hulle kan gebruik om hul lewens te herskrywe. Narratiewe terapie help om mense se probleme van hulself te onderskei en te eksternaliseer, sodat hulle bemagtig kan word en beheer oor hul lewens op 'n positiewe, betekenisvolle wyse kan oorneem.

## Terapeutiese dokumente 
Narratiewe terapie vergestalt 'n sterk waardering vir die skepping en benutting van dokumente, soos wanneer 'n persoon en 'n berader mede-outeur "A Graduation from the Blues Certificate" byvoorbeeld. In sommige gevalle word gevalnotas saam met kliënte geskep om dokumentasie sowel as vorderingsaanwysers te verskaf.

## Sosiaal-politieke terapeutiese benadering 
Daar is 'n sterk bewussyn van die impak van magsverhoudings binne terapeutiese gesprekke, met 'n toewyding om telkens terug te keer na die kliënt aangaande die uitwerking van terapeutiese style ten einde moontlike negatiewe effekte van onsigbare aannames of voorkeure van die terapeut te versag. Daar is ook 'n bewustheid van die wyses waarop sosiale narratiewe soos byvoorbeeld oor vroulikheid en manlikheid mense se identiteit negatief kan beïnvloed.

### Eetversteurings 
Narratiewe terapie het talle bydraes tot die veld van eetversteurings gemaak. David Epston, Stephen Madigan en Catrina Brown het die belangrikste bydrae gelewer om 'n depatologiserende benadering tot hierdie verskynsel te bring.

### Mans en gesinsgeweld 
Narratiewe terapie is ook toegepas om met mans te werk wat hul vroulike maats mishandel. Alan Jenkins en Tod Augusta-Scott was die mees produktiewe op hierdie gebied. Hulle het 'n sosiaal-politieke ontleding van die geweld geïntegreer, terwyl hulle terselfdertyd mans op 'n respekvolle, samewerkende wyse betrek het. 

### Gemeenskapswerk 
Narratiewe terapie is ook in 'n verskeidenheid gemeenskapsomgewings gebruik. Veral 'n oefening genaamd "Tree of Life" is gebruik om gemeenskappe te mobiliseer om volgens hul eie waardes op te tree.

Daar was verskeie formele kritiek op narratiewe terapie oor wat as die teoretiese en metodologiese teenstrydighede daarvan beskou word, en verskeie ander bekommernisse.

* Narratiewe terapie is gekritiseer as 'n sosiaal-konstruksionistiese oortuiging dat daar geen absolute waarhede is nie, maar slegs sosiaal-gesanksioneerde standpunte, en dat narratiewe terapeute bloot hul kliënt se bekommernisse bevoorreg bo en behalwe "dominerende" kulturele narratiewe.
* Verskeie kritici het kommer uitgespreek dat narratiewe terapie ghoeroes van sy leiers gemaak het, veral in die lig dat sy voorste voorstanders geneig is om te hard te wees oor die meeste ander soorte terapie.
* Narratiewe terapie word ook gekritiseer vir die gebrek aan kliniese en empiriese studies om sy vele aansprake te bekragtig. Etchison & Kleist (2000) het gesê dat narratiewe terapie se fokus op  uitkomste nie ooreenstem met groter  navorsing en bevindinge wat die meerderheid gerespekteerde empiriese studies vandag gebruik nie. Dit het gelei tot 'n gebrek aan navorsingsmateriaal wat sy aansprake van doeltreffendheid kan ondersteun.

## Verwysings