open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terri Stander

**Terri Stander** is 'n Suid-Afrikaanse politikus en die huidige wyksraadslid vir Wyk 5 in die Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit. Sy was vanaf 2014 tot 2019 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die DA.
## Biografie
Stander het in 2000 aan Hoërskool Port Alfred gematrikuleer. Sy het toe vanaf 2001 tot 2005 vir Norufin Housing (Edms) Bpk (Behuisingsfinansieringsverskaffer) gewerk. Sy het 'n BA-graad in Toegepaste Sielkunde vir Professionele Kontekste van die Universiteit van Suid-Afrika behaal. Stander het tussen Oktober 2005 tot Augustus 2006 as 'n Menslike Hulpbronbeampte by die Sentrale Distriksmunisipaliteit in die Noordwes gewerk. Stander het in 2007 haar eie arbeidsregskonsultasie, HR Solutions, begin. Sy het rubrieke vir AVUSA geskryf waarin sy HR- en IR-aangeleenthede bespreek het. Sy is 'n voormalige lid van die African National Congress. Sy het by die ANC aangesluit terwyl sy by die CDM gewerk het. Sy het nie haar lidmaatskap ná 2007 hernu nie weens die party se groeiende reputasie van betrokkenheid by korrupsie.

Stander het in 2009 aan die Demokratiese Alliansie se Jong Leiers-program deelgeneem. Nadat sy die program voltooi het, het sy 'n partylid geword en as 'n takvoorsitter in Port Alfred verkies. Stander is in 2011 as 'n DA-raadslid in die Ndlambe Plaaslike Munisipaliteit verkies. Sy is daarna as die voorsitter van die Oos-Kaapse Vereniging van Demokratiese Alliansie Raadslede (ADAC) en het tussen 2012 en 2014 op die Provinsiale Uitvoerende Komitee en Federale Raad gedien.

## Parlementêre loopbaan
Stander is voor die 2014-verkiesings vierde op die DA se lys van Oos-Kaapse kandidate en 37ste op die DA se nasionale lys vir die Nasionale Vergadering geplaas. Sy is tot die Nasionale Vergadering verkies. Die nuutverkose DA parlementêre leier Mmusi Maimane het vir Stander as die skadu-djunkminister van omgewingsake aangestel.

Op 3 Oktober 2015 is Stander as die skadu-adjunkminister van openbare ondernemings aangestel. Sy is op 24 November 2016 as skadu-adjunkminister van vroue aangestel. Haar aanstelling het op 1 Januarie 2017 in werking getree.

Stander het op 19 Julie 2018 'n bedrog- en korrupsiesaak teen Sisisi Tolashe, burgemeester van Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit, haar voorganger Lindiwe Gunuza-Nkwentsha en ander munisipale amptenare geopen. Stander het gesê dat sy hulle uitgesonder het omdat die munisipaliteit versuim het om dienste te lewer en dat korrupsie onder hul toesig toegeneem het.

Stander was 'n DA-parlementêre kandidaat vir die 2019-verkiesing. Sy is nie herverkies nie weens die daling in die DA se steun.
## Raadslid
Stander is in September 2021 as die DA se wyksraadskandidaat vir wyk 5 in die Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit vir die plaaslike regeringsverkiesing op 1 November 2021 aangekondig. Sy het die wyk by die verkiesing gewen.
## Verwysings
## Eksterne skakels 
*
Nomsa Tarabella Marchesi

**Nomsa Tarabella Marchesi** (gebore 2 Julie 1970) is 'n politikus en was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie. Sy was 'n sweep in die skadukabinet van die vorige leier, Mmusi Maimane. Sy het daarna gedien op die portfoliokomitee oor  Basiese Onderwys in die Suid-Afrikaanse parlement.

Op 21 April 2023 het Marchesi skadu-adjunkminister van Vroue, Jeug en Persone met Gestremdhede geword, en 'n Addisionele lid by diie Polisie portufelje met 'n fokus op geslagsgebaseerde geweld.

Marchesi het op 15 Augustus 2023 uit die DA en die Parlement bedank en by RISE Mzansi as sy Vrystaatse sameroeper aangesluit.

## Verwysings
David Maynier

**David John Maynier** (gebore 22 Oktober 1968) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en lid van die Demokratiese Alliansie. Hy het van Mei 2019 tot Mei 2022 as die Wes-Kaapse Provinsiale Minister van Finansies en Ekonomiese Geleenthede gedien en is daarna aangestel as Provinsiale Minister van Onderwys. Hy is 'n dienende lid van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement en was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vanaf Mei 2009 tot Mei 2019. Maynier was die party se skaduminister van verdediging en militêre veterane vanaf 2009 tot 2015 en die skaduminister van finansies tussen 2015 en 2019.

## Akademiese kwalifikasies 
Maynier het 'n Baccalaureus Artium-honneursgraad aan die Universiteit van Kaapstad behaal en daarna 'n meestersgraad in openbare administrasie aan Harvard-universiteit verwerf.

## Politieke loopbaan
Maynier is in 1999 as 'n navorser by die DA aangestel. Hy het gou die hoofnavorser geword. In Augustus 2000 het hy Tony Leon se stafhoof geword. Maynier het daardie amp tot Junie 2004 behou toe hy as die assistent van die voorsitter van die federale uitvoerende raad benoem is. In 2005 het hy die party se fondsinsamelingshoof geword en het 'n toekenning vir sy werk in 2007 behaal. In 2008 is Maynier as die DA se adjunk-HUB aangestel. Hierna het die nuutverkose parlementêre leier Lindiwe Mazibuko haar skadukabinet in 2012 aangekondig en Maynier in sy pos behou. Hy is in 2014 vir 'n tweede termyn herkies. Mmusi Maimane het hom eers as die skaduminister van verdediging en militêre veterane behou en hom toe in 2015 as die skaduminister van finansies aangewys.

In die verkiesing van Mei 2019 is Maynier tot die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement verkies. Die nuutverkose premier Alan Winde het hom as die Provinsiale minister van finansies en ekonomiese geleenthede aangewys, en in Mei 2022 herontplooi as Wes-Kaapse Provinsiale minister van onderwys, na die bedanking van Debbie Schäfer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Mr David John Maynier. ''People's Assembly*.
*  Ministry of Finance and Economic Opportunities: Overview. *Wes-Kaapse Regering''.
Thomas Walters

**Thomas Charles Ravenscroft Walters** (gebore 30 Januarie 1976) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie. Hy dien sedert November 20212 as adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie, saam met James Masango en Ashor Sarupen.

## Eksterne skakels 
* 
*
Makoti Khawula

**Makoti Khawula** (gebore 7 Desember 1954) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Ekonomiese Vryheidsvegters vanaf 2014. Khawula is bekend dat sy weier om Engels in die parlement te praat.

## Bronne 
* 
* 
* 
* 

## Verwysings
Nicholous Khoza

**Nicholous Khoza** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Economic Freedom Fighters.
Elsabe Natasha Ntlangwini

**Elsabe Natasha Ntlangwini** (née Louw) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Economic Freedom Fighters.

## Eksterne skakels 
*
Lindy Wilson

**Evelyn Rayne "Lindy" Wilson** (gebore 6 Maart 1961) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert Augustus 2023 'n lid van die Limpopo provinsiale wetgewer, waar sy die Demokratiese Alliansie verteenwoordig. Wilson is in Mei 2023 as die provinsiale leier van die DA verkies. Wilson was voorheen 'n raadslid in die Polokwane Plaaslike Munisipaliteit, 'n DA-parlementslid, die DA se skadu-adjunkminister van maatskaplike ontwikkeling asook die DA se skadu-adjunkminister van gesondheid.
## Biografie
Wilson het as 'n advertensiebestuurder by Northern Media Group gewerk voordat sy 'n spysenierings- en gebeurtenisbestuuronderneming en 'n advertensie- en bemarkingsonderneming begin het. Sy het ook as die voorsitter van die Suid-Afrikaanse Nasionale Raad vir Alkoholisme en Dwelmafhanklikheid (Sanca) in Limpopo gedien.
## Politieke loopbaan
In 2010 is Wilson as die Demokratiese Alliansie se bedryfsbestuurder in die Mopani-distrik aangestel. Sy was die DA-kandidaat in 'n tussenverkiesing in wyk 20 in die Polokwane Plaaslike Munisipaliteit in Februarie 2012 en het die setel van die African National Congress verower. Later daardie selfde jaar is sy tot provinsiale voorsitter van die DA verkies.

Tydens die DA se provinsiale konferensie in 2017, is Wilson verkies as een van twee adjunk-provinsiale voorsitters van die party. Sy is in 2018 as hoof van die DA se Waterberg-Suid-kiesafdeling aangewys.

Jacques Smalle, die provinsiale leier van die DA, is in April 2021 daarvan beskuldig dat hy 'n blinde oog teenoor bewerings dat Wilson partyfondse misbruik het, gedraai het. Wilson het op die beskuldigings gereageer deur te sê dat dit ondersoek is en dat geen aanklagte deur die party teen haar gelê is nie. 

Op 27 Mei 2023 is Wilson tot provinsiale leier van die DA in Limpopo verkies. Sy het vier ander kandidate vir die amp verslaan. Sy het vir Smalle opgevolg, wat op sy beurt tot provinsiale voorsitter verkies is.

Wilson is op 4 Augustus 2023 as 'n lid van die Limpopo provinsiale wetgewer ingehuldig nadat sy as 'n parlementslid bedank het.

## Verwysings 
## Notas
Désirée van der Walt

**Désirée van der Walt** (gebore 20 April 1956) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die opposisie Demokratiese Alliansie (DA). Sy het voorheen die party in die Limpopo provinsiale wetgewer verteenwoordig. Sy was ook die provinsiale leier van die DA. Van der Walt het al verskeie poste in die DA en skadukabinet beklee.
## Vroeë lewe en onderwys
Van der Walt is in 1956 in Pietersburg in die destydse Transvaal gebore. Sy is die oudste van vier kinders. Haar vader het toe sy nog baie jonk was, gesterf. Sy wou graag 'n onderwyseres geword het, maar kon dit nie weens finansiële beperkings materialiseer nie. Sy werk toe by 'n bankinstelling en daarna vir die nasionale onderwysdepartement. Van der Walt is getroud en het twee kinders.

## Politieke loopbaan
In 1995 het sy 'n lid van die Roodepoort stadsraad geword en het tot 2000 gedien toe sy 'n lid van Tzaneen se stadsraad geword het. Hierna word sy 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die DA in 2004, en was die party se woordvoerder vir kuns en kultuur. Sy is toe in 2008 as die provinsiale leier van die DA in Limpopo verkies.

In 2010 is sy as lid van die Limpopo provinsiale wetgewer ingehuldig nadat sy uit die Nasionale Vergadering bedank het. Jacques Smalle het Van der Walt na 'n fel stryd as provinsiale leier opgevolg in 2012.

Sy keer later terug as 'n lid van die Nasionale Vergadering in 2014 en word as adjunk-skaduminister van basiese onderwys aangestel. Sy het hierna die pos van skaduminister van staatsdiens en administrasie beklee.

Van der Walt is in 2015 as die adjunk-provinsiale voorsitter van die DA verkies. Later die jaar is sy as een van drie nasionale ondervoorsitters van die DA verkies. Sy het hierdie amp tot 2018 beklee toe sy vir herverkiesing verslaan is.

In 2017 is sy as die provinsiale voorsitter van die DA se vrouenetwerk verkies. Lindy Wilson het haar opgevolg as die adjunk-provinsiale voorsitter van die party.

In 2018 is sy as die hoof van die DA se Mopani-kiesafdeling in Limpopo aangestel. Sy het voorheen die Waterberg-Suid kiesafdeling behartig.

Van der Walt is in 2019 as die adjunk-skaduminister van basiese onderwys aangewys.

## Verwysings
Belinda Bozzoli

**Belinda Bozzoli** (oorlede 5 Desember 2020) was 'n Suid-Afrikaanse sosioloog en politikus. Sy was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie (DA).

## Vroeë lewe en uitbeelding 
Bozzoli is die dogter van Guerino Renzo en Cora Bertha Bozzoli. Sy verwerf haar baccalaureus artium-honneursgraad (B.A. Hons.) aan die Universiteit van die Witwatersrand in Suid-Afrika en haar magister artium (M.A.) en philosophiae doctor (PhD) aan die Universiteit van Sussex in die Verenigde Koninkryk. Bozzoli was van 1978 tot 1979 genoot (Engels: *associate fellow*) van Yale-universiteit in die Verenigde State.

## Dood 
Sy het aan kanker gely en sterf op 5 Desember 2020.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Veronica van Dyk

**Veronica van Dyk** (gebore 1 Januarie 1968) was van Mei 2014 tot Mei 2024 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika. Sy was die Demokratiese Alliansie se adjunkskaduminister vir sport, kuns en kultuur. Voorheen het Van Dyk van 2011 tot 2014 as raadslid van die Nama Khoi Plaaslike Munisipaliteit gedien. Van Dyk het haar nie vir die algemene verkiesing in 2024  herverkiesbaar vir die Parlement gestel nie.  Van Dyk het haar nie vir die algemene verkiesing in 2024  herverkiesbaar vir die Parlement gestel nie.
Nthako Matiase

**Nthako Sam Matiase** (gebore 14 Mei 1973) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Ekonomiese Vryheidsvegters.

## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
*
Hlengiwe Mkhaliphi

**Hlengiwe Mkhaliphi** (gebore 31 Oktober 1973, née **Hlophe-Maxon**) is 'n Suid-Afrikaanse politikus. Sy is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Ekonomiese Vryheidsvegters. Sy het as die eerste adjunk-sekretarisgeneraal van die party gedien van 2014 tot 2019.

## Verwysings
Mbuyiseni Ndlozi

**Mbuyiseni Quintin Ndlozi** MP (gebore 9 Mei 1985) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en politieke aktivis. Hy was 'n lid van die Nasionale Vergadering, wat die Ekonomiese Vryheidsvegters verteenwoordig het, vanaf 2014 tot sy bedanking in Januarie 2025. Hy het ook as die eerste amptelike woordvoerder van die party gedien tot sy bedanking in 2020. Hy is as partywoordvoerder vervang deur mede-lid van die Economic Freedom Fighters, jeugaktivis Vuyani Pambo.

## Verwysings
Pumza Ntobongwana

**Pumza Ntobongwana** was politician who was part of the South african Political party s Economic freedom Fighters (EFF)

* Member at Portfolio Committee on Environmental Affairs (National Assembly Committees) from 18th June 2015 until 23rd August 2016
* Member at Portfolio Committee on Women in The Presidency (National Assembly Committees) from 20th June 2014 until 23rd August 2016
* Member at National Assembly (Parliament) from 21st May 2014 until 23rd August 2016
* Member at Portfolio Committee on Human Settlements (National Assembly Committees) from 20th June 2014 until 18th June 2015
* 13rd Candidate at Economic Freedom Fighters National Election List 2014 (Election List) from 22nd April 2014 until 7th May 2014
*

She's from a small Town Qumbu,Mhlontlo Municipality.

DIED: 2018/04/10

Burried: 2018/04/20
Pebane George Moteka

**Pebane George Moteka** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Economic Freedom Fighters.
Andile Mngxitama

**John Andile Mngxitama** is 'n Suid-Afrikaanse politikus van die nuutgevormde uMkhonto we Sizwe Party in die 7de Parlement. Voorheen was hy die leier van die verlinkse politieke party Black First Land First.

## Loopbaan 
Mngxitama was vanaf 21 Mei 2014 tot en met April 2015 lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Ekonomiese Vryheidsvegters. Hy verloor met effek van 13 April 2015 sy setel in die Nasionale Vergadering ingevolge afdeling 47(3)(c) van die Grondwet van Suid-Afrika, wat bepaal dat 'n persoon sy lidmaatskap tot die Nasionale Vergadering verloor indien hy ophou om 'n lid van die party te wees wat hom tot die Nasionale Vergadering benoem het, waarna hy op 24 Oktober 2015 Black First Land First stig.

## Eksterne skakels 
* Andile Mngxitama  op People's Assembly
*
Moses Mbatha

**Moses Mbhata** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Economic Freedom Fighters.
Mkhuleko Hlengwa

**Mkhuleko Hlengwa** (gebore 12 Junie 1987) is Suid-Afrikaanse politikus. Hy is sedert Mei 2012 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Inkatha-Vryheidsparty. Hy is ook die IVP se nasionale woordvoerder en die voormalige hoof van die party se jeugbrigade. 

Hlengwa is die voormalige voorsitter van die Staande Komitee vir Openbare Rekeninge (*SKOOR*) in die parlement.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* Mr Mkhuleko Hlengwa. ''People's Assembly''.
Mandlenkosi Mabika

**Mandlenkosi Mabika** (28 September 1971) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Demokratiese Alliansie. Hy was voorheen (tot 10 April 2019) 'n lid van die National Freedom Party.
Sibusiso Mncwabe

**Sibusiso Christopher Mncwabe** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die National Freedom Party.

## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
*
Nqabayomzi Kwankwa

**Nqabayomzi Lawrence Saziso Kwankwa** (gebore 23 Augustus 1983) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die United Democratic Movement. Hy is die party se adjunkpresident en hoofsweep in die parlement.
## Verwysings
## Eksterne skakels
* Mr Nqabayomzi Lawrence Saziso Kwankwa. ''People's Assembly''.
Mario Oriani-Ambrosini

**Mario Oriani-Ambrosini** (Rome, 26 Oktober 1960 – 16 Augustus 2014) was tot sy dood 'n Italiaanse konstitusionele prokureur, asook 'n politikus en bekende lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Inkatha-Vryheidsparty.

Hy is in 2014 aan gevorderde longkanker oorlede.
Anton Alberts

**Anton De Waal Alberts** (* 1970) is 'n Suid-Afrikaanse advokaat en politikus wat tans 'n lid van die Gauteng provinsiale wetgewer is, waar hy die Vryheidsfront Plus verteenwoordig. Hy is die party se koukusleier in die wetgewer. Alberts was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vanaf 2009 tot 2019. Tussen 2007 en 2009 het hy as 'n raadslid van die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit gedien.

## Vroeë lewe en opvoeding
Alberts is op 27 Augustus 1970 in Johannesburg gebore. Hy het aan die Hoërskool Roodepoort gematikuleer, waarna hy 'n LL.B en LL.M aan die Randse Afrikaanse Universiteit verwerf het. Hy het toe 'n  M.Phil in Toekomsstudies aan Universiteit Stellenbosch ontvang. In 2007 het hy 'n Kanadese LL.B verwerf. Alberts is tans besig met sy doktorsgraad in internasionale reg aan die Universiteit van Kaapstad.

## Politieke loopbaan
In 2007 is Alberts as 'n raadslid van die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit vir die Vryheidsfront Plus aangewys. Hy het 'n parlementslid in 2009 geword. Hy is in 2014 vir 'n tweede termyn herkies.

In die Mei 2019-verkiesing is Alberts tot die Gauteng provinsiale wetgewer, asook sy party se koukusleier verkies.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* 
*
Steve Swart

**Steven Nicolas Swart** (gebore 8 Februarie 1959) is 'n Suid-Afrikaanse politikus, wat sedert 2009 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Afrika Christen Demokratiese Party is.

Nadat hy in Maart 2020 'n reuse gebedsontbyt in Bloemfontein bygewoon het, is daar berig dat hy een van die 67 gaste was wat met Covid-19  geïnfekteer is, maar hy het spoedig daarna herstel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Steve Swart op People's Assembly
Maliyakhe Shelembe

**Maliyakhe Lymon Shelembe** (gebore 12 Oktober 1968) is 'n Suid-Afrikaanse politikus.
Shelembe was aanvanklik 'n lid van die Inkatha-Vryheidsparty tot 2011. Hy is verkies tot die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika in 2014 as 'n lid van die National Freedom Party. 

Shelembe het na die algemene verkiesing van 2019 'n lid van van die Demokratiese Alliansie geword.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Nasionale Vergadering biografie
Steven Jafta

**Steven Mahlubanzima Jafta** is 'n Suid-Afrikaanse politikus en lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African Independent Congress.

## Eksterne skakels 
* Steven Jafta op People's Assembly
Alfred Mphontshane

**Alfred Mphontshane** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Inkatha-Vryheidsparty.
John Barrow

Sir **John Barrow** (1764–1848) was 'n Engelse ontdekkingsreisiger. Hy gebore van arm ouers op Ulverston en het begin werk in 'n ystersmeltery op Liverpool. Hy werk homself op van tydhouer tot vennoot. As sekretaris vir lord George Macartney, die eerste Britse ambassadeur na China, besoek hy die Ooste en in 1797 kom hy saam met Macartney na die Kaapkolonie toe hy Goewerneur geword het onder die eerste Britse bewind. Barrow word op 'n ontdekkings en diplomatieke sending na die grens gestuur, hy stel 'n staatsdiens pos in en trou met 'n plaaslike meisie, Anna Maria Truter en keer in 1803 na Engeland terug. Sy boek *Travels into the Interior of South Africa* verskyn in 1806 en is een van die bekendste werke in sy soort. As minister van die Vloot van 1804 tot 1845 is hy in 1835 verhef tot baronet.

Sy ondervinding as jong man op 'n Groenlandse walvisjagter het sy belangstelling gaande gemaak in Poolontdekkingstogte en Kaap Barrow, Barrow-straat en Punt Barrow is almal na hom vernoem. Hy help met die stigting van die *Royal Geographical Society* in 1830. Hy is oorlede in 1848.

## Bronne 
* 
* Pretorius, Celestine: Anna Maria Truter (Lady Barrow) - Suid-Afrika se eerste skilderes. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 29, nr. 1, Desember 1979

## Eksterne skakels
Luganda

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Baganda.*

**Luganda** of **Ganda** (*Oluganda*, [oluɡâːndá]) is 'n Bantoetaal in Oos-Afrika wat deur sowat 6,6 miljoen mense gepraat word. Dit word hoofsaaklik deur die Baganda in die Koninkryk Buganda in suid-sentrale Uganda langs die kus van die Victoriameer, insluitende die hoofstad Kampala, gepraat. Luganda is een van die mees gebruikte tale in Uganda en is net na Engels en nog voor Swahili die belangrikste tweede taal in dié land. Tipologies is dit 'n hoogs agglutinerende taal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgoorde en nominatiewe akkusatiewe morfosintaktiese belyning.

## Verwysings
Kikuyu

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Kikuyu (volk).*

**Kikuyu** of **Gikuyu** (*Gĩkũyũ*, [ɣēkōjó]) is 'n Bantoetaal in Oos-Afrika wat deur sowat 6,6 miljoen mense gepraat word. Dit word hoofsaaklik deur die Kikuyu in die drie lande Kenia, Tanzanië en Uganda gepraat. Kikuyu is ná Swahili en nog voor Engels die tweede mees gesproke taal in Kenia en word veral in die sentrale provinsie tussen die stede Nyeri en Nairobi gebesig. Die Kikuyu vorm ook die grootste etniese groep in Kenia, met sowat 4,4 miljoen mense.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Spekulatiewe fiksie

**Spekulatiewe fiksie** (of **fantastiese fiksie**) is 'n literêre sambreelterm vir narratiewe fiksie met bonatuurlike of futuristiese elemente. Alhoewel daar in vakkringe geen gevestigde definisie van spekulatiewe literatuur bestaan nie, word genres of subgenres soos wetenskapsfiksie, fantasieliteratuur, superheldefiksie, wetenskapsfantasie, gruwelfiksie, utopiese en distopiese fiksie en bonatuurlike fiksie (of kombinasies daarvan) dikwels hierby ingesluit.

## Genres van spekulatiewe literatuur 
Spekulatiewwe fiksie bevat een of meer elemente van die volgende letterkundige genres:
CNO-siklus

duimnael|Die CNO-siklus

Die **CNO-siklus** is 'n kringloop van kernreaksies wat in sterre plaasvind wat 'n massa groter as 1,1 sonmassas besit. In hierdie kringloop word protium in helium omgesit volgens:

:4 \ ^1H^+ \to \ ^4He^{2+} + 4 \gamma + 2e^{+} + 2 \nu 

Die siklus betref nogtans kerne van koolstof, stikstof en suurstof. Dit begin met C. Reaksie met 'n proton vereis 'n temperatuur bokant 16 miljoen Kelvin.

: ^{12}C \xrightarrow{+p} \ ^{13}N \to \ ^{13}C \xrightarrow{+p} \ ^{14}N \xrightarrow{+p} \ ^{15}O \to \ ^{15}N \xrightarrow{+p} \ ^{12}C + \ ^{4}He 

## Verwysings
Neon-21

**Neon-21** (chemiese notasie: **Ne**) is 'n seldsame stabiele isotoop van neon.

## Oorsprong 
Hierdie nuklied kan van nukleogene en van kosmogene oorsprong wees. Indien Mg in die aarde aan neutrone blootgestel word wat deur uraanhoudende lae veroorsaak word, kan neon-21 gevorm word deur:
:^{24}_{12}Mg(n,\alpha)^{21}_{10}Ne 

Die kosmogene vorming behels splinterreaksies op Mg, Na, Si en Al wat deur kosmiese straling veroorsaak word.

## KMR 
Neon-21 is die enigste neonisotoop wat KMR-aktief is. Sy aanwending is 'n groot seldsaamheid. Die kern het 'n kwadrupool, is baie seldsaam en besit nouliks gevoeligheid. Verder is die enigste neonverbindings wat bekend is insluitverbindings van neon-atome binne fullerene ens.

## Verwysings
Edward Said

**Edward Wadie Said**, ook genoem **Saïd** (Arabies: دوارد سعيد, Idwārd Wadī'sa'īd) (Jerusalem, 1 November 1935 – New York, 25 September 2003) was 'n Palestyns-Amerikaanse literator en voorvegter van die Palestynse saak.

## Lewe 
duimnael|links|Edward Said (regs) en sy suster (1940, Egipte)
Said is in 'n Protestantse familie gebore en het grootgeword in die Mandaatgebied van Palestina, Egipte en Libanon. Sy ouers het hom na 'n koshuisskool in Nieu-Engeland gestuur. Van 1963 af het hy Engels aan die Columbia Universiteit gedoseer. Said was getroud en het twee kinders gehad.

## Werk 
Said is bekend om sy kritiek teen die Westerse persepsie van die Ooste, en veral van die Arabiese wêreld. Hy verafsku veral Oriëntalisme en die post-kolonialisme. Said het baie geskryf oor kultuur, mag en politiek, maar sy mees gewilde, dikwels aangehaalde, maar ook baie gekritiseerde boek, is *Orientalism* van 1978. Hierin skets Said oriëntalisme as 'n invloedryke, effektiewe, Europees-ideologiese skepping, waarvan die wortels selfs teruggetrek kan word tot antieke tye. Skrywers, filosowe en koloniale administrateurs plaas die beeld van die 'Ander' van die Oosterse kultuur, van die gewoontes en godsdienstige oortuigings, in diens van mag.

Said se idees bly die onderwerp van bespreking; sy bekendste werk *Orientalism* (1978) verkoop steeds goed in die Arabiese wêreld en selfs beter in die Weste. Uiteenlopende kritiek is ook op sy werk gelewer.

## Kritiek 
In onlangse jare is baie kritiek uitgespreek oor wat sommige sien as die rampspoedige uitwerking wat Said se boek *Orientalism* op Oosterse en Islamitiese studies gehad het:

Prof. Herbert Berg het gesê dat Said se werk "gelei het tot 'n vrees om pynlike vrae te vra en te beantwoord, wat sensitief vir Moslems kan wees." Die Britse Arabierkenner Robert Irwin het in 2006 'n lywige boek gepubliseer genaamd *Lust for knowing*, ter verdediging van Oosterse studies as akademiese dissipline, waarvan Said 'n baie selektiewe en slordige prentjie sou gegee het.

## Bibliografie 
* *Literature and society*, Johns Hopkins University Press, 1980
* *Een profiel van het Palestijnse volk*, Arabiese Liga: PLO-kantoor; 1989
* *After the last sky: Palestinian lives,* Faber, 1986
* *The world, the text, and the critic,* HUP, 1983
* *Cultuur & imperialisme,* Atlas, 1994
* *Cultural readings of imperialism: Edward Said and the gravity of history,* 1997
* *Power, politics and culture: interviews with Edward W. Said,* Bloomsbury, 2004
* *Blaming the victims: spurious scholarship and the Palestinian question*, Verso, 1988
* *Oriëntalisten,* met 'n naskrif deur Sjoerd de Jong, Mets & Schilt, Amsterdam 2005 
* *Ontheemd,* Arbeiderspers, 2009

## Verwysings 
## Bronne 
* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

## Eksterne skakels
Kleinplaneetsentrum

Die **Kleinplaneetsentrum** of **KPS** (Engels: *Minor Planet Center*; *MPC*) is die amptelike, wêreldwye organisasie wat in beheer is van die versameling van waarnemingsdata oor kleinplanete (soos asteroïdes en komete) en die berekening van hul wenterbane. Die sentrum publiseer dié inligting in omsendbriewe. Dit val onder beskerming van die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) en is werksaam by die Smithsonian- Astrofisiese Sterrewag, wat saam met die Harvardkollesterrewag deel van die Sentrum vir Astrofisika uitmaak.

Die sentrum het ’n paar gratis aanlyn dienste sodat waarnemers hulle kan help om kleinplanete waar te neem. Die volledige katalogus van kleinplanete se wentelbane (soms die "Kleinplaneetkatalogus" genoem) kan ook gratis afgelaai word. Benewens astrometriese data versamel die sentrum ook ligkurwefotometrie van kleinplanete. 

’n Belangrike funksie van die sentrum is om waarnemers te help om opvolgwaarnemings van moontlike naby-aarde-voorwerpe (NAV's) te koördineer via sy NAV-webvorm en . Dit is ook verantwoordelik daarvoor om NAV's te identifiseer met ’n risiko om die Aarde te tref binne die eerste paar weke ná hul ontdekking en alarm te maak.

## Verwysings
Neon-20

**Neon-20** (chemiese notasie: **Ne**) is 'n stabiele isotoop van neon.

## Isotoopverhoudings 
Die Ne/Ne-isotoopverhouding is omtrent 9,8 in die aarde se atmosfeer, maar in mantelgesteente kan dit tot 12 bedra en in die sonnewind is dit 13,8. 

## Verwysings
15760 Albion

**15760 Albion**, met die voorlopige naam '''''', was die eerste trans-Neptunus-voorwerp (TNV) wat ontdek is ná Pluto en Charon. Dit is in 1992 ontdek deur David C. Jewitt en Jane X. Luu by die Mauna Kea-sterrewag in Hawaii. Nadat hulle dit ontdek het, het hulle dit "Smiley" genoem en dit is gou deur die pers beskryf as die tiende planeet. Dit behoort tot die "koue" populasie in die Kuipergordel en het gelei tot die naam "cubewano's"  ("Q-B-1-o's")  vir hierdie soort voorwerp na aanleiding van die QB1-deel van sy voorlopige naam. Dit dui daarop dat dit die 27ste voorwerp is wat in die tweede helfte van Augustus daardie jaar ontdek is. 

Teen Januarie 2018 is nog meer as 2&nbsp;400 voorwerpe anderkant Neptunus ontdek, waarvan ’n groot deel klassieke Kuipergordelvoorwerpe is.

## Naam 
Die TNV het tot in Januarie 2018 naamloos gebly en is gewoonlik net "QB1" genoem, hoewel dit tegnies dubbelsinnig kon wees sonder die jaar van sy ontdekking vooraan. Dit is eindelik op 31 Januarie 2018 genoem na die karakter Albion uit William Blake se mitologie. Albion is die oereilandbewoner wie se verdeling gelei het tot *The Four Zoas*: Urizen, Tharmas, Luvah/Orc en Urthona/Los. Dié naam is weer afgelei van die antieke en mitologiese naam vir Brittanje.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Gerard Kuiper

**Gerard Peter Kuiper** (gebore as **Gerrit Pieter Kuiper**; 7 Desember 1905 – 23 Desember 1973) was ’n Nederlands-Amerikaanse sterrekundige, skrywer en professor. Die Kuipergordel is na hom genoem. Hy word deur baie beskou as die vader van moderne planetêre wetenskap. As professor aan die Universiteit van Chicago was hy ’n doktorale adviseur vir Carl Sagan. In 1958 het die twee aan ’n geklassifiseerde projek van die Amerikaanse lugmag gewerk om ’n kernplofkop op die Maan te laat ontplof.

## Loopbaan 
Kuiper het twee natuurlike satelliete van planete in die Sonnestelsel ontdek: Uranus se Miranda en Neptunus se Nereid. Hy het ook koolstofdioksied in die atmosfeer van Mars ontdek, en in 1944 die bestaan van ’n atmosfeer vol metaan bo Saturnus se satelliet Titaan. 

In die 1960's het Kuiper gehelp om maanlandingsterreine vir die Apollo-program te identifiseer. Hy het vroeër aan Projek A119 gewerk – ’n plan van die Amerikaanse lugmag om ’n kernplofkop op die Maan te laat ontplof. Saam met hom op dié projek was Carl Sagan, destyds ’n Ph.D.-student van Kuiper.

Kuiper het ook verskeie dubbelsterre ontdek wat "Kuipername" gekry het, soos KUI&nbsp;79.

Sterrekundiges verwys na ’n streek van kleinplanete anderkant Neptunus as die Kuipergordel. Hy het voorspel so ’n gordel het vroeër in die geskiedenis van die Sonnestelsel bestaan, maar nie meer nie. Vandag is dit bekend dat die gordel steeds bestaan.

Die Kuiperprys, wat ook na hom genoem is, is die hoogste toekenning deur die Amerikaanse Sterrekundige Vereniging se afdeling vir planetêre wetenskap, ’n internasionale vereniging van professionele planetêre wetenskaplikes. Dit word jaarliks toegeken aan wetenskaplikes wie se lewenswerk die meeste bygedra het tot ons begrip van planetêre stelsels.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Gerard Peter Kuiper: NASA KAO's Namesake
*Gerard Kuiper Papers at the University of Arizona
*National Academy of Sciences Biographical Memoir
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Planeet X

duimnael|180px|Percival Lowell, wat die hipotese oor Planeet X voorgestel het.

Ná die ontdekking van die planeet Neptunus in 1846 was daar verskeie gissings oor nog ’n planeet wat verder van die Son af bestaan. Die soektog het in die middel 19de eeu begin en ’n hoogtepunt vroeg in die 20ste eeu bereik met Percival Lowell se soeke na **Planeet X**. Lowell het die Planeet X-hipotese voorgestel as verduideliking vir die oënskynlike afwykings in die wentelbane van die gasreuse, veral Uranus en Neptunus, en gespekuleer dat die swaartekrag van ’n groot, onsigbare negende planeet Uranus genoeg versteur om die onreëlmatighede te verduidelik.

## Geskiedenis 
Clyde Tombaugh se ontdekking van Pluto in 1930 het skynbaar Lowell se hipotese bevestig en Pluto is as die negende planeet aangewys. In 1978 is vir seker vasgestel Pluto is te klein dat sy swaartekrag die groot planete kan beïnvloed, en dit het vir ’n kort tyd gelei tot die soeke na ’n tiende planeet. Die soektog het grootliks in die vroeë 1990's tot ’n einde gekom toe in ’n studie deur Voyager 2 bevind is die onreëlmatighede wat in Uranus se wentelbaan bespeur is, was weens ’n effense oorskatting van Neptunus se massa. 

Ná 1992 het die ontdekking van talle ysagtige voorwerpe met soortgelyke of selfs wyer wentelbane as Pluto gelei tot ’n debat oor of Pluto ’n planeet behoort te bly en of hy en sy bure nes die asteroïdes hul eie klassifikasie moet kry. Hoewel ’n paar van die grootste lede van hierdie groep aanvanklik as planete beskryf is, het die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) Pluto en sy grootste bure in 2006 as dwergplanete herklassifiseer, wat Neptunus die verste bekende planeet in die Sonnestelsel gemaak het.

Hoewel die sterrekundige gemeenskap oor die algemeen saamstem dat ’n Planeet X, soos dit aanvanklik voorgestel is, nie bestaan nie, het die idee van ’n nog onontdekte planeet weer ontstaan om ander waargenome afwykings in die buitenste Sonnestelsel te verduidelik. Teen Maart 2014 het waarnemings met die WISE-teleskoop enige moontlikheid uitgeskakel van ’n Saturnus-grootte voorwerp (95 aardmassas) tot by 10&nbsp;000&nbsp;AE, asook ’n Jupiter-grootte (≈318 aardmassas) of groter voorwerp tot by 26&nbsp;000&nbsp;AE.

## Planeet Nege 
In 2014 het sterrekundiges ’n hipotese ontwikkel geskoei op die ooreenkomste in die wentelbane van ’n groep onlangs ontdekte ekstreme trans-Neptunus-voorwerpe: die bestaan van ’n superaarde van 2 tot 15 aardmassas verder as 200&nbsp;AE met ’n wentelbaan met ’n groot inklinasie wat tot 1&nbsp;500&nbsp;AE ver strek. In 2016 het verdere navorsing gewys so ’n ver, onbekende planeet het waarskynlik ’n eksentrieke wentelbaan met ’n groot inklinasie wat nie nader as 200&nbsp;AE en nie verder as sowat 1&nbsp;200&nbsp;AE van die Son af strek nie. Daar word voorspel die wentelbaan lyn nie op met dié van die ekstreme trans-Neptunus-voorwerpe nie. 

Omdat die IAU Pluto nie meer as ’n planeet beskou nie, het hierdie hipotetiese voorwerp bekend geraak as Planeet Nege.

## Sien ook 
* Planete anderkant Neptunus

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Seropane Mphethi

**Seropane Mphethi** is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die Pan Africanist Congress of Azania.
Palermo FC

**Palermo Football Club** is 'n sokkerklub uit Palermo in die deelstaat Sisilië in Italië.

## Voormalige sokkerspelers 
* Simone Barone
* Andrea Barzagli
* Edinson Cavani
* Paulo Dybala
* Fabio Grosso
* Fabrizio Miccoli
* Javier Pastore
* Luca Toni
* Héctor Scarone
* Cristian Zaccardo

## Eksterne skakels 
* Palermo F.C.
Baanhelling

duimnael|300px|Fig. 1: ’n Voorbeeld van inklinasie ***i*** (groen) en ander wentelparameters.

**Baanhelling** of **wentelinklinasie** meet die helling van ’n voorwerp se wentelbaan om ’n hemelliggaam. Dit word uitgedruk as die hoek tussen ’n verwysingsvlak en die wentelvlak of rigtingsas van die wentelende liggaam.

As ’n satelliet reg bo die ewenaar om die Aarde wentel, is die vlak van die satelliet se wentelbaan dieselfde as die Aarde se ewenaarvlak, en die satelliet se baanhelling is dus 0°. Gewoonlik is die wentelvlak van ’n liggaam gekantel en bring die liggaam die helfte van sy wentelbaan in die noordelike halfrond en die ander helfte in die suidelike halfrond deur. As die wentelbaan wissel tussen die breedtegrade 20° noord en 20° suid, is die baanhelling 20°.

## Wentelbane 
Die baanhelling is een van ses elemente wat die vorm en oriëntasie van ’n wentelbaan beskryf. Dit is die hoek tussen die wentel- en die verwysingsvlak en word gewoonlik in grade uitgedruk. Wanneer ’n satelliet om ’n planeet wentel, is die planeet se ewenaarvlak gewoonlik die verwysingsvlak. Vir planete in die Sonnestelsel is die verwysingsvlak gewoonlik die sonnebaan, die vlak waarop die Aarde om die Son wentel. Dit is die mees praktiese verwysingsvlak vir waarnemers op die Aarde. Daarom is die Aarde se baanhelling op grond van die definisie nul.

Inklinasie kan ook met betrekking tot ’n ander vlak gemeet word, soos die Son se ewenaar.

### Satelliete 
Die baanhelling van natuurlike en kunsmatige satelliete word gemeet relatief tot die ewenaarvlak van die liggaam waarom hulle wentel, as hulle naby genoeg wentel. Die ewenaarvlak is die vlak wat loodreg is met die rotasie-as van die sentrale liggaam.

Daar word uitgegaan van die veronderstelling dat ’n normale wentelbaan prograad is, dus in dieselfde rigting as waarin die planeet roteer. Hellings van groter as 90° beskryf retrograde wentelbane, dus in die teenoorgestelde rigting. ’n Baanhelling:
* van 0° beteken die wentelende liggaam het ’n prograde wentelbaan op die vlak van die planeet se ewenaar;
* groter as 0° en kleiner as 90° beskryf ook ’n prograde wentelbaan;
* van presies 90° is ’n polêre wentelbaan, waarin die satelliet oor die noord- en suidpool van die planeet beweeg;
* groter as 90° en kleiner as 180° is ’n retrograde wentelbaan; en
* van presies 180° is ’n retrograde wentelbaan om die ewenaar.

Mane van aardplanete wat nie te ver van hul ster af voorkom nie, met ’n groot maan-planeetafstand, se wentelvlakke neig om in lyn te wees met dié van die planeet se wentelbaan om die ster vanweë getye van die ster af. As die maan-planeetafstand klein is, is die mane se wentelbane geneig om gekantel te wees. Die wentelbane van gasplanete se mane is geneig om in lyn te wees met die groot planeet se ewenaar omdat hulle in skywe om die planeet ontstaan het.

## Sonnestelsel 
Die meeste planete in die Sonnestelsel het relatief klein baanhellings:

Daarteenoor het die dwergplanete Pluto en Eris hellings tot die sonnebaan van onderskeidelik 17° en 44°, en die groot asteroïde Pallas ’n helling van 35°.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Natrium-22

**Natrium-22** (chemiese notasie: **Na**) is 'n radioaktiewe isotoop van natrium.

## Verval 
links|300px
Hierdie kern verval hoofsaaklik deur vrystelling van 'n positron (90,6%). In 9,4% van die gevalle vind elektronvangs plaas. Positronemissie is 'n driedeeltjiesproses waarin 'n proton in 'n neutron verander en 'n neutrino vrygestel word:

: p^+ \to  n + e^+ + \nu_e 

Die isotoop verval hierdeur na neon-22. Die maksimale energie van die positron is 543 keV, maar dit kan deur die driedeeltjiesproses ook laer wees. Die waarskynlikste energie is ongeveer 240 keV.

## Verwysings
Organisasie van Amerikaanse Lande

duimnael|Vlag van die Organisasie van Amerikaanse Lande
duimnael|Lidlande van die Organisasie van Amerikaanse Lande
duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Organisasie van Amerikaanse Lande

Die **Organisasie van Amerikaanse Lande** (**OAL**) of **Organisasie van Amerikaanse State** (**OAS**) (Engels: *Organization of American States*, *OAS*; Frans: *Organisation des États américains*, *OEA*; Portugees: *Organização dos Estados Americanos*, *OEA*; Spaans: *Organización de los Estados Americanos*, *OEA*) is 'n vastelandse organisasie wat op 30 April 1948 vir die doeleindes van plaaslike solidariteit en samewerking tussen die lande van die Amerikas gestig is. Die hoofkantoor is in die Amerikaanse hoofstad Washington, D.C. geleë en die amptelike tale is Engels, Frans, Portugees en Spaans. Al die 35 onafhanklike lande van Noord- en Suid-Amerika is lidlande van die Organisasie van Amerikaanse Lande.

## Lidlande 
Die Organisasie van Amerikaanse Lande is op 30 April 1948 deur die volgende 21 lande gestig:

Die latere uitbreiding sluit Kanada en die nuwe onafhanklike eilandnasies van die Karibiese See in:

## Sekretaris-generaals 
duimnael|upright|Luis Almagro is die huidige Sekretaris-generaal van die Organisasie van Amerikaanse Lande
Sekretaris-generaals van die Organisasie van Amerikaanse Lande:
* Alberto Lleras Camargo (Colombia) 30 April 1948 – 31 Julie 1954
* Carlos Dávila Espinoza (Chili) 31 Julie 1954 – 19 Oktober 1955
** William Manger (VSA) 19 Oktober 1955 – 16 Januarie 1956 (waarnemend)
* José A. Mora Otero (Uruguay) 16 Januarie 1956 – 18 Mei 1968
* Galo Plaza Lasso (Ecuador) 18 Mei 1968 – 18 Mei 1975
* Alejandro Orfila (Argentinië) 18 Mei 1975 – 31 Maart 1984
** Val McComie (Barbados) 31 Maart 1984 – 20 Junie 1984 (waarnemend)
* João Baena Soares (Brasilië) 20 Junie 1984 – 20 Junie 1994
** Christopher R. Thomas (Trinidad en Tobago) 20 Junie 1994 – 15 September 1994 (waarnemend)
* César Gaviria Trujillo (Colombia) 15 September 1994 – 15 September 2004
* Miguel Ángel Rodríguez Echeverría (Costa Rica) 15 September 2004 – 15 Oktober 2004
** Luigi R. Einaudi (VSA) 15 Oktober 2004 – 26 Mei 2005 (waarnemend)
* José Miguel Insulza (Chili) 26 Mei 2005 – 26 Mei 2015
* Luis Almagro (Uruguay) 26 Mei 2015 – *hede*

## Sien ook 
* Andesgemeenskap
* NAFTA

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
*  Klaas Dykmann: *Philanthropic Endeavors or the Exploitation of an Ideal? The Human Rights Policy of the Organization of American States.* 1970–1991. Vervuert, Frankfurt am Main/ Madrid 2004, .
*  Cecilia Medina Quiroga: *The Battle of human rights. Gross, systematic violations and the inter-American system*. Nijhoff, Dordrecht 1988, .
*  David Sheinin (Publisher): *Pan Americanism in Inter-American Affairs.* Greenwood, Westport, CT 2000, .
*  O. Carlos Stoetzer: *The Organization of American States*. Greenwood, Westport, CT 1993, .
*  Larman C. Wilson, David W. Dent: *The United States and the OAS.* In: David W. Dent (Publisher): *U.S.-Latin American Policymaking: A Reference Handbook.* Greenwood, Westport, CT 1995, , S. 24–44.

## Eksterne skakels 
*     Amptelike webwerf
Theia (planeet)

**Theia** is ’n hipotetiese antieke planeet in die vroeë Sonnestelsel wat, volgens die reusebotsingshipotese, sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede teen ’n ander planeet, Gaia (die vroeë Aarde), gebots het. Volgens dié hipotese was Theia ’n trojaan van die Aarde omtrent so groot soos Mars, met ’n deursnee van sowat 6&nbsp;102&nbsp;km. Die geoloog Edward Young van die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles, het op grond van rotse wat in die Apollo-sendings 12, 15 en 17 versamel is, voorgestel Theia het trompop met die Aarde gebots, in teenstelling met die vorige teorie dat die Aarde net skrams getref is. Modelle van die botsing wys Theia se puin het om die Aarde versamel en die vroeë Maan gevorm.

Sommige wetenskaplikes glo die materiaal wat tydens die botsing die lug ingeskiet is, het aanvanklik twee mane gevorm wat later saamgepak en die Maan gevorm het soos ons dit vandag ken. Die Theia-hipotese verduidelik ook hoekom die Aarde se kern groter is as wat verwag kan word van ’n liggaam met sy grootte: Volgens die hipotese het Theia se kors en mantel met die Aarde s’n versmelt.  

## Naam 
308x308px|’n Animasie van die hipotetiese botsing tussen Theia en die Aarde.|duimnael

Theia is genoem na die Titaan Theia, wat in die Griekse mitologie die ma was van Selene, die maangodin. Dit loop hand-aan-hand met die idee dat die planeet Theia se botsing met die Aarde die Maan geskep het.

## Botsing 
Volgens die reuse-impakhipotese het Theia saam met die proto-Aarde om die Son gewentel, by een van die Aarde-Son se twee stabiele Lagrange-punte, L4 of L5, waar dit geneig sou gewees het om te bly. In dié geval sou dit gegroei het tot moontlik die grootte van Mars. Die swaartekraginvloed van Venus en/of Jupiter het Theia eindelik versteur en dit op ’n koers geplaas waar dit teen die Aarde gebots het.

Volgens die oorspronklike hipotese het Theia die Aarde skrams getref en stukke lawa van albei vormende planete die lug ingeskiet. Dié stukke het afgekoel en óf een Maan gevorm óf twee liggame wat eindelik versmelt het om die Maan te vorm. Die blyk veral uit die δ41K-isotoopverhouding.

## Hipoteses 
Van die begin van die moderne sterrekunde af was daar minstens vier hipoteses oor hoe die Maan ontstaan het:
# ’n Enkele liggaam het in die Aarde en die Maan verdeel;
# Die Maan is deur die Aarde se swaartekrag van buite in ’n wentelbaan vasgevang (nes baie mane van die buiteplanete);
# Die Aarde en Maan het terselfdertyd gevorm uit die Son se akkresieskyf;
# Theia het met die Aarde gebots.

Die maanrotsmonsters wat deur Apollo-ruimtevaarders teruggebring is, het ’n baie soortgelyke samestelling as die aardkors en is dus waarskynlik in ’n gewelddadige voorval uit die Aarde geruk.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Michael Tshishonga

**Michael Malisa Tshishonga** is 'n Suid-Afrikaanse politikus en was vanaf 21 Mei 2014 tot Mei 2015 lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir Agang.

## Eksterne skakels 
* Michael Tshishonga  op People's Assembly
Massa-oorskot

[duimnael|Die massa-oorskot as funksie van die [atoomgetal|300px]]
Die **massa-oorskot** of **-tekort** van 'n nuklied is gedefinieer as die verskil tussen sy massa en sy massagetal (die aantal nukleone).

Die massa van 'n atoomkern word baie goed benader deur die massagetal, die aantal protone en neutrone waaruit dit bestaan, maar daar is altyd klein verskille wat 'n maat is vir die bindingsenergie volgens Einstein se formule E = mc^2. Die massa-oorskot kan in kg of amu's uitgedruk word, maar volgens hierdie uitdrukking ook in energie-eenhede soos Joule of -gewoonlik- keV of MeV.

Omdat die isotoop koolstof-12 oorspronklik as basis vir die mol-begrip gebruik was, is die massa-oorskot van hierdie nuklied nul. Indien die massa-oorskot van 'n isotoop positief is, beteken dit dat dit 'n kleiner bindingsenergie as C het. Dit is die geval vir C:

:13{,}003354838 - 13 = 0{,}003354838\ \mathrm{amu}

Hierdie massa-oorskot kom ooreen met 'n energie van 3,125 MeV.

Die meeste nukliede besit 'n negatiewe oorskot ('n massatekort). Hulle deeltjies in die kern is sterker gebind as C s'n.

## Verwysings
Magnesium-24

**Magnesium-24** (chemiese notasie: **Mg**) is 'n stabiele isotoop van magnesium. Dit is die volopste isotoop.

## Vorming 
Hierdie nuklied is wat sy nukleosintese betref 'n primêre kern. Die kern is uit 6 alfadeeltjies opgebou. Dit word volop gevorm in die laaste duisend jaar van 'n massiewe ster se lewe wanneer die temperatuur 'n miljard Kelvin benader en koolstofverbranding plaasvind volgens:

:C → Ne , Mg

asook in die laaste tien jaar tydens die neonverbranding by 'n temperatuur bokant anderhalf miljard Kelvin volgens:

:Ne → O, Mg

## Verwysings
Magnesium-25

**Magnesium-25** (chemiese notasie: **Mg**) is 'n stabiele isotoop van magnesium. Dit is 'n taamlik seldsame isotoop.

## KMR 
Dit is die enigste magnesiumisotoop wat vir kernspinresonansie gebruik kan word. Omdat dit 'n kwadrupool besit is die resonansiepieke taamlik breed, veral indien die kern se omgewing min simmetrie besit. Die gevoeligheid by natuurlike aanwesigheid is slegs 2,68x10-4 relatief ten opsigte van die proton s'n, of effens beter as C s'n. Mg-KMR word hoofsaaklik gebruik om relaksasietye te meet en daarmee binding van magnesium aan biologiese substrate te bestudeer.

## Verwysings
Aluminium-27

**Aluminium-27** (chemiese notasie: **Al**) is 'n stabiele isotoop van aluminium. Dit is die enigste stabiele isotoop.

## Verwysings
Magnesium-26

**Magnesium-26** (chemiese notasie: **Mg**) is 'n stabiele isotoop van magnesium. Dit is 'n taamlik seldsame isotoop.

## Radiometriese datering 
Hierdie isotoop is die vervalproduk van die uitgestorwe isotoop aluminium-26 wat 'n halfleeftyd van 700 mj besit.
Die verhouding van die isotope Mg/Mg kan daardeur wissel afhanklik van die aanwesigheid van aluminium-26 in die verlede.  Hierdie verhouding kan met die Mg/Al-verhouding vergelyk word om die leeftyd van  meteoriete te bepaal.

## NMR 
Hierdie isotoop se kernspin I=0 en dit is daardeur nie vir kernspinresonansie geskik nie.

## Isotoopverhoudings 
Die δMg-isotoopverhouding word in die geochemie gebruik om die poriewater van neerslae in die see en die oseaan te bestudeer. Dit kan wissel van -2,56 tot +1,13 ‰ Reënwater, gemeet in Santa Cruz, Kalifornië het 'n waarde van -0,79±0,05 wat gelyk is aan die oseaanwater s'n, maar in die Alpe is waardes van -1,59 tot -1,29 gemeet. In gesteentes kan die afwyking nog baie groter wees. In monsters wat volop kalsiet bevat, word waardes van -5,57 tot -1,04 ‰ aangetref.

Die standaard wat vandag gebruik word word DSM3 genoem. Dit is 'n oplossing van magnesiumnitraat in water. 'n Standaard wat lank gebruik is, is NIST SRM 80. In 2003 is dit afgeskaf omdat dit blyk dat dit nie heeltemal homogeen is nie.

## Verwysings