open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boson

**Bosone** is in deeltjiefisika een van twee klasse elementêre deeltjies; die ander klas is fermione. Die term "boson" is geskep deur Paul Dirac as erkenning aan die werk van Satyendra Nath Bose, wat saam met Albert Einstein die Bose–Einstein-statistiek oor die eienskappe van elementêre deeltjies ontwikkel het.

Voorbeelde van bosone sluit in fundamentele deeltjies (soos die Higgsboson, die vier kragdraende bosone van die Standaardmodel en die nog teoretiese graviton van kwantumswaartekrag); saamgestelde deeltjies (mesone, stabiele kerns van ewe massagetalle, bv. deuterium, helium-4, lood-208); en kwasideeltjies (bv. Cooper-pare).

’n Belangrike eienskap van bosone is dat daar nie ’n beperking is aan die getal wat dieselfde kwantumtoestand kan beslaan nie. In teenstelling daarmee kan twee fermione nie dieselfde kwantumruimte beslaan nie. Terwyl fermione materie uitmaak, is bosone die kragdraers wat as "gom" dien en die materie bymekaarhou.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Agustin de Iturbide

[duimnael|upright|links|Kroning van keiser Agustin de Iturbide op 21 Julie 1822 in [Meksikostad]]
**Agustín Cosme Damián de Iturbide y Arámburu** (27 September 1783 in Morelia, Nieu-Spanje - 19 Julie 1824 in Padilla, Meksiko), ook bekend as **Agustin I van Meksiko**, was 'n Meksikaanse bevelvoerder en politikus tydens die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog. Hy het 'n suksesvolle politieke en militêre koalisie gestig, wat Meksikostad op 27 September 1821 verower het en dus die onafhanklikheid van Meksiko beslis het. Nadat die bevryding van die land bevestig was, het hy in 1821 president van die Regentskap van Meksiko geword. 'n Jaar later het hy die grondwetlike keiser van die nuwe nasie geword. Hy het kortliks van 19 Mei 1822 tot 19 Maart 1823 regeer. Hy kry erkenning as die oorspronklike ontwerper van die eerste vlag van Meksiko.

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  

## Eksterne skakels 
*   Webwerf van die keiserlike Huis Habsburg-Iturbide
Foton

’n **Foton** (simbool: **γ**) is ’n elementêre deeltjie, die kwantum van lig en alle ander vorme van elektromagnetiese straling, en die kragdraer vir die elektromagnetiese krag. Die invloed van hierdie krag kan maklik gesien word op mikro- sowel as makroskopiese vlak, want die foton het geen rusmassa nie; dit laat dus interaksies op lang afstande toe. Soos alle elementêre deeltjies word fotone tans die beste verduidelik aan die hand van kwantummeganika en toon hulle golf-deeltjie-tweeledigheid, met ander woorde hulle het eienskappe van beide golwe en deeltjies.

Die moderne konsep van die foton is mettertyd deur Albert Einstein ontwikkel om eksperimentele waarnemings te verduidelik wat nie ingepas het by die klassieke golfmodel van lig nie. Die fotonmodel het veral die frekwensieafhanklikheid van lig se energie verklaar, asook die vermoë van materie en elektromagnetiese straling om in termiese ewewig te wees.

In die Standaardmodel van deeltjiefisika word fotone beskryf as ’n noodsaaklike gevolg van fisiese wette wat ’n sekere simmetrie by elke punt in ruimtetyd het. Die wesentlike eienskappe van fotone, soos lading, massa en spin, word bepaal deur die eienskappe van hierdie simmetrie.

: 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

## Verwysings
Muon

’n **Muon** is ’n elementêre deeltjie soortgelyk aan die elektron, met ’n negatiewe elektriese lading (-1) en ’n spin van . Saam met die elektron, die tau en die drie neutrino's word dit as ’n lepton geklassifiseer. Nes met ander leptone die geval is, word geglo dat muons nie ’n substruktuur het nie, en dus nie uit kleiner deeltjies bestaan nie. Die naam kom van die Griekse letter "μ" (mu), wat dit voorstel.

Die muon is ’n onstabiele subatomiese deeltjie met ’n gemiddelde leeftyd van  (mikrosekonde). Hierdie relatief lang vervaltyd (die tweede langste bekend) is aan die swak wisselwerking te danke. Muonverval vervaardig minstens drie ligter deeltjies, en dit moet ’n elektron insluit met dieselfde lading as die muon, plus twee verskillende soorte neutrino's. Muons reageer ook soos klein staafmagnete in 'n magneetveld waarin hulle soos soos 'n top wankel. Die wankeltempo word deur die muon se magnetiese moment bepaal, wat fisici as g afkort, en waarvan die waarde tans 'n belangrike studieveld is.

Nes alle elementêre deeltjies het muons ’n ooreenstemmende antideeltjie van teenoorgestelde lading (+1), maar dieselfde massa en spin. Dit word ’n antimuon of positiewe muon genoem. Muons het ’n massa van , wat sowat 200 keer dié van ’n elektron is. Aangesien die muon se wisselwerking baie soos dié van die elektron is, kan daaraan gedink word as ’n baie swaarder weergawe van die elektron.

## Eksperimentele fisika
Een van etlike maniere waarop navorsers die Standaardmodel beproef en nuwe fisikabeginsels probeer onthul, is die bestudering van muone. Dit word naamlik veronderstel dat die muon sensitief is vir alle deeltjies, selfs dié waarvan wetenskaplikes nog onbewus is, sodat dit 'n nuttige instrument is in die soeke na nuwe soorte materie en energie waaruit die heelal saamgestel mag wees.

Teoreties is die muon se onversteurde magnetiese moment g presies gelyk aan 2. "Kwantumbruising" van virtuele deeltjies wat in en uit die niet ontpop veroorsaak egter 'n afwyking, g-2 genaamd, weens hierdie vlugtig-verskynende deeltjies se impak op die muon se wankeltempo. Deur bestek te neem van alle reeds bekende kragte en deeltjies in die Standaardmodel, kan fisici voorspel hoedanig g geïmpakteer moet word. Eksperimenteel word g-2 met toenemende akkuraatheid bepaal, en in 2023 is 'n waarde van 0,00233184110 te Fermilab verkry deur 'n bundel van 40 biljoen muone deur 'n torusvormige magneet te stuur en hul wankeltempo met detektors vanuit die torusrand waar te neem. Hierdie resultaat kon nog nie met die Standaardmodel vereenselwig word nie, weens die verskillende wyses (teoreties en eksperimenteel) waarop die sterk krag, wat protone en neutrone binne kerne saambind, verreken word. 'n Teoretiese tegniek wat superrekenaars inspan om die heelal as vierdimensionele rooster van ruimte-tydpunte te modelleer, bevestig egter die waarde van g-2 wat in 2023 verkry is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ykboson

regs|280px|duimnael|Die deeltjies van die Standaardmodel, onder meer die ykbosone regs.

’n **Ykboson** (Engels: *gauge boson*) is in deeltjiefisika ’n boson wat dien as draer van een van die basiese natuurkragte. Elementêre deeltjies oefen kragte op mekaar uit deur die uitruiling van ykbosone, meestal as virtuele deeltjies. Hulle kry hul naam van die teorieë wat dié kragte beskryf, bekend as die ykteorieë; die ykbosone is die kwantums van die ykveld.

## Standaardmodel 
Die Standaardmodel bevat drie soorte ykbosone:
# fotone (vir die elektromagnetiese wisselwerking),
# W- en Z-bosone (vir die swak wisselwerking),
# gluone (vir die sterk wisselwerking).

15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Jürgen Visser

**Jürgen Visser** is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat gewoonlik op heelagter uitdraf. Hy verteenwoordig die Bulls in Superrugby en die Blou Bulle in die Curriebeker en Vodacombeker. Visser het vantevore vir die Westelike Provinsie gespeel.

## Eksterne skakels 
* SA rugby profile 
* Bulls profile 
* itsrugby profile
Johan Kemp

**Johan Kemp** was 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat as stut vir die Goue Leeus uitgedraf het. Kemp het in 2002 in ses wedstryde tydens die Vodacombeker-toernooi gespeel. Hy is op 28 Maart 2013 op 35-jarige ouderdom in sy huis in Fontainebleau, Johannesburg tydens 'n inbraak doodgeskiet. Sy vrou en twee seuns het die aanval oorleef, asook sy twee honde wat verskeie meswonde opgedoen het.

## Verwysings
Charlotte

Die Britse troepeskip **Charlotte** het op 20 September 1854 in Algoabaai vergaan. Dit is een van die mees ontstellende skeepsrampe van Suider-Afrika, veral omdat dit hoofsaaklik te wyte was aan die gebrek aan hawegeriewe in Port Elizabeth.

Die driemaster van 450 ton en van hout is in 1844 in Liverpool gebou. Op 28 Junie 1854 het die skip met 163 soldate en 5 offisiere van die 27ste Regiment, 16 vroue en 29 kinders as passasiers en 'n bemanning van 22 van Queenstown in Ierland na Calcutta in Indië vertrek.

Omdat die reis van Ierland na die Kaap weens die weersomstandighede heelwat langer geduur het as normaal, het kapt. Robert D. Affleck besluit om vir water en voedsel by Port Elizabeth vas te meer. Terwyl die skip in die hawe is, breek 'n geweldige storm los sodat twee van sy ankertoue en twee maste breek en die skip aan die onderpunt van Jettystraat op die rotse loop. Selfs 'n reddingsboot strand. Ook die baie skerp rotse het bygedra tot die lewensverlies van ongeveer 110 opvarendes. Dae lank het nog lyke in Algoabaai uitgespoel. Dit is die ergste skeepsramp wat in Port Elizabeth plaasgevind het.

## Bibliografie 
* Burman, Jose: Strange shipwrecks of the southern seas. Kaapstad: Struik, 1968.
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.pdavis.nl/Charlotte
Dender

Die **Dender** (Frans: *Dendre*) is 'n rivier in België. Die Dender is 'n sytak van die Schelde. 

## Stede en munisipaliteite langs die Dender 
* Ath
* Geraardsbergen
* Ninove
* Aalst, Oos-Vlaandere
* Lebbeke
* Dendermonde
Brabant

**Brabant** (Frans: *Duché de Brabant*, Nederlands: *Hertogdom Brabant*) was 'n hertogdom in België en Nederland tydens die Middeleeue. Die belangrikste stede in Brabant was Antwerpen, Breda, Brussel, Leuven en Den Bosch ('s Hertogenbosch).
Maria van Boergondië

**Maria van Boergondië** (13 Februarie 1457 – 27 Maart 1482) was die dogter en enigste erfgenaam van Karel die Stoute. 

Ná die dood van haar pa, wat in die Slag van Nancy dood is, het die Franse koning Lodewyk XI begin al haar erflande wat onder die Franse kroon was, soos die hertogdom Boergondië self, oor te neem. Sy het in 1477 met Keiser Maksimilian I uit die huis van Habsburg getrou om haar erfenis te red. Die Boergondiese en die Habsburgse erflande smelt saam. 

Filip die Skone, (Filip I van Kastilië) (22 Junie 1478 - 25 September 1506) was die seun van Maria van Boergondië.
Spin (fisika)

**Spin** is in deeltjiefisika en kwantummeganika ’n wesentlike vorm van hoekmomentum van elementêre deeltjies, saamgestelde deeltjies (hadrone) en atoomkerns. Spin is ’n suiwer kwantummeganiese verskynsel; dit het nie ’n ekwivalent in klassieke meganika nie al herinner die term "spin", wat van Engels af kom, aan verskynsels wat met "tolling" of "draaiing om ’n as" verband hou. Die bestaan van ’n spinhoekmomentum is afgelei uit eksperimente waarin deeltjies waargeneem is wat ’n hoekmomentum besit wat nie slegs aan baanhoekmomentum toegeskryf kon word nie.
## Sien ook 
*Spintoestand
## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Opkwark

Die **opkwark** of **u-kwark** (simbool: u, van die Engelse *up quark*) is die ligste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Saam met die afkwark vorm dit die neutrone (een opkwark, twee afkwarke) en protone (twee opkwarke, een afkwark) van atoomkerns. Dit is deel van die eerste generasie van materie, het ’n elektriese lading van +&nbsp;e en ’n massa van 1,5–.

Nes ander kwarke is die opkwark ’n elementêre fermion met spin- en ervaar dit al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag. Die antideeltjie van die opkwark is die anti-opkwark of anti-op), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het.

## Verwysings
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Maksimiliaan I van Meksiko

**Ferdinand Maksimiliaan Josef Maria van Oostenryk** (* 6 Julie 1832 in Schönbrunn, Wene, Keiserryk Oostenryk; † 19 Junie 1867 in Querétaro, Meksiko), ook bekend as **Maksimiliaan I van Meksiko** (Spaans: *Maximiliano I de México*, is tydens die Franse inval onder Napoleon III van Frankryk tussen 1864 en 1867 as enigste keiser van die Tweede Meksikaanse Keiserryk ingesit.

duimnael|links|Cesare Dell’Acqua: Maksimiliaan ontvang die Meksikaanse delegasie
[duimnael|links|[Édouard Manet: Die teregstelling van Maksimiliaan van Meksiko]]
Maksimiliaan I was die kleinseun van Frans II en die seun van Frans Karel. Sy ouer broer Frans Josef I het tussen 1848 en 1867 die Keiserryk Oostenryk en vanaf 1867 tot 1916 Oostenryk-Hongarye regeer.

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  

## Eksterne skakels 
*   Webwerf van die keiserlike Huis Habsburg-Iturbide
Bokwark

duimnael|links|250px|’n Botsing waarby bokwarke betrokke is.

Die **bokwark** of **t-kwark** (simbool: t, van die Engelse *top quark*) is die swaarste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Nes ander kwarke is die bokwark ’n elementêre fermion wat al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag ervaar. Die antideeltjie van die bokwark is die anti-bokwark (of anti-bo), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het. Bokwarke het ’n spin van +, 'n elektriese lading van +&nbsp;e en ’n massa van .

Die bokwark was eers in die Standaardmodel, wat in die 1970's ontwikkel is, voorgestel. Dit is die swaarste kwark en is in 1995 waargeneem met behulp van die D0-detektor en die CDF-detektor in Fermilab se Tevatron-versneller. Die bokwark word in die natuur in die termosfeer vervaardig wanneer kosmiese straling met ione bots. Op die oomblik is slegs die energie van die Tevatron-versneller en CERN se Groot Hadronversneller hoog genoeg om bokwarke in 'n laboratorium te produseer. Dit is 20 keer korter as die tyd vir sterk wisselwerkings en daarom vorm hulle nie hadrone nie – dit bied wetenskaplikes dus ’n unieke geleentheid om ’n "naakte" kwark te sien. (Alle ander kwarke kan net in hadrone gevind word.)

## Verwysings 
## Notas 
*15px Hierdie artikel is oorspronklik vertaal uit die Engelse Wikipedia
Onderkwark

Die **onderkwark** of **b-kwark** (simbool: b, van die Engelse *bottom quark*) is ’n soort elementêre deeltjie. Dit is ’n derdegenerasie-kwark, het ’n elektriese lading van −&nbsp;e en ’n groot massa van , ’n bietjie meer as vier keer dié van ’n proton.

Die onderkwark is die produk van die verval byna alle bokwarke. Hulle kan self verval in óf ’n op- of ’n sjarmekwark via die swak krag. Hul antideeltjie is die onder-antikwark of anti-onder), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het.

15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
City of Athens (skip)

duimnael|Die *City of Athens*.

Die Britse stoomskip **City of Athens**  van 5604 ton het tydens die Eerste Wêreldoorlog op 10 Augustus 1917 gesink toe dit twee seemyne laat ontplof het.

Die Duitse skip  Wolf (skip) het seemyne rondom Tafelbaai gelê. So 'n 30&nbsp;km van Tafelbaai tussen Groenpunt en Dasseneiland het die City of Athens gesink met aan boord 115 bemanningslede en 97 passasiers. Alle opvarendes kon veilig in die reddingsbote van die sinkende skip wegkom. Helaas het een van die reddingsbote omgeslaan en 15 passasiers en 4 bemanningslede verdrink. Onder die drenkelinge was vier Amerikaanse sendelinge onderweg na Madagaskar.

## Bibliografie 
* www.wrecksite.eu
* ahoy.tk-jk.net/MaraudersWW1
Vreemdkwark

Die **vreemdkwark** of **s-kwark** (simbool: s, van die Engelse *strange quark*) is die derde ligste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Hulle word in hadrone aangetref, wat subatomiese deeltjies is wat uit kwarke bestaan.

Saam met die sjarmekwark is dit ’n tweedegenerasie-kwark. Dit het ’n elektriese lading van - e en ’n massa van . Nes ander kwarke is die vreemdkwark ’n elementêre fermion met spin- en ervaar dit al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag. Sy antideeltjie is die anti-vreemdkwark of anti-vreemd), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Eerste Meksikaanse Keiserryk

Die **Eerste Meksikaanse Keiserryk** (Spaans: *Primer Imperio Mexicano*) het vanaf 1821 tot 1823 op die gebied van die huidige republieke Meksiko, Belize, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua bestaan. Die keiserryk het met die onafhanklikheid van die Spaanse kolonie Nieu-Spanje ontstaan. Met die abdikasie van Agustin de Iturbide is die monargie afgeskaf en die eerste Meksikaanse Republiek gestig, wat tot die proklamasie van die Tweede Meksikaanse Keiserryk bestaan het. Ná die ontbinding van die keiserryk is Agustin de Iturbide op 19 Julie 1824 in Padilla tereggestel.

[duimnael|upright|links|Regent (1821–1822) en keiser (1822–1823) [Agustin de Iturbide]]
[duimnael|upright|links|Kroning van keiser Agustin de Iturbide op 21 Julie 1822 in [Meksikostad]]
duimnael|links|Die 24 deelgebiede van Meksiko in 1821
Terwyl Kuba, Santo Domingo en die Filippyne deel uitgemaak het van die Vise-Koninkryk Nieu-Spanje, het hierdie gebiede nie deel van Meksiko geword nie. Ná die afskaffing van die Keiserryk het Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua op 1 Julie 1823 die Federale Republiek van Sentraal-Amerika gestig.

## Deelgebiede 
Die Eerste Meksikaanse Keiserryk het uit 24 deelgebiede bestaan:

## Bronnelys 
*  Walther L. Bernecker, Horst Pietschmann, Hans W. Tobler: *Eine kleine Geschichte Mexikos.* Suhrkamp, Frankfurt/M. 2007, .
*  Anna, Timothy E.: *The mexican empire of Iturbide.* Lincoln, Neb.: Univ. of Nebraska Publ. 1990. .
*  Castellanos, Francisco: *El trueno: gloria y martirio de Augustín de Iturbide.* Mexico, D.F.: Ed. Diana 1982. 

## Eksterne skakels 
*  Keiserryk Meksiko
*  Die dinastie van Meksiko
**  Die keiserlike Huis van Habsburg-Iturbide
Elektronneutrino

Die **elektronneutrino** of **elektron-neutrino** is ’n elementêre lepton wat geen netto elektriese lading het nie. Saam met die elektron vorm dit die eerste generasie van leptone, vandaar sy naam. Dit is in 1956 ontdek.

Soos alle elementêre deeltjies het die elektronneutrino ’n antideeltjie, die elektron-antineutrino, waarvan sommige eienskappe dieselfde magnitude maar ’n teenoorgestelde teken het.
Tau (deeltjie)

[duimnael|220px|links|’n Feynman-diagram van die algemene moontlike vervalle van die tau deur die emissie van ’n [W-boson.]] 

Die **tau** (τ), ook bekend as die **taulepton** of **tauon**, is ’n elementêre deeltjie soortgelyk aan die elektron, met ’n negatiewe elektriese lading en ’n spin van . Nes die elektron, muon en die drie neutrino's is dit ’n lepton. Soos alle elementêre deeltjies het die tau ’n antideeltjie met ’n teenoorgestelde lading maar dieselfde massa en spin – dit word die **antitau** of positiewe tau genoem.

Tauleptone het ’n leeftyd van  en ’n massa van . Aangesien hul wisselwerkings baie soos dié van die elektron is, kan aan ’n tau gedink word as ’n swaarder elektron. Soos met ander gelaaide leptone die geval is, het die tau ’n ooreenstemmende tauneutrino.

## Tauverval
Die tau is die enigste lepton wat in hadrone kan verval – die ander leptone het nie genoeg massa nie. Nes die ander vervalmodusse van die tau geskied die hadroniese verval deur die swak wisselwerking. Die vertakkingsverhouding van die dominante hadroniese tauvervalle is:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
W- en Z-bosone

Die **W- en Z-bosone** (saam bekend as die **swak bosone**) is die kragdraende elementêre deeltjies wat as bemiddelaar optree vir die swak wisselwerking. Hul simbole is W+, W- en Z. Die twee W-bosone het onderskeidelik ’n positiewe en negatiewe elektriese lading van 1 en is mekaar se antideeltjie. Die Z-boson is elektries neutraal en is sy eie antideeltjie. Al drie het ’n baie kort leeftyd. Hul ontdekking was ’n groot bydrae tot wat die Standaardmodel van deeltjiefisika genoem word.

## Eksterne skakels
15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Fermion

duimnael|regs|280px|Die elementêre fermione is in die eerste drie kolomme van die Standaardmodel gegroepeer.

’n **Fermion** is in deeltjiefisika ’n deeltjie met ’n halftallige spin (s=, s=, s= ens.). In teenstelling daarmee het ’n boson ’n heeltallige spin. Elke elementêre deeltjie van die Standaardmodel kan in een van dié twee groepe ingedeel word. Elementêre fermione is die boustene van materie, terwyl elementêre bosone kragte oorbring tussen die elementêre fermione.

Fermione is genoem na Enrico Fermi. Hulle kan elementêr (onverdeelbaar in kleiner dele) of saamgestel wees. Eersgenoemde kan onderverdeel word in leptone, (byvoorbeeld elektrone en muone) en kwarke (die elementêre boustene van hadrone). Voorbeelde van saamgestelde fermione is alle barione en sommige atome en kerns.

Omdat fermione ’n halftallige spin het, voldoen hulle aan die Uitsluitingsbeginsel van Pauli, waarvolgens twee fermione nie presies dieselfde kwantumgetal kan hê nie. Meer algemeen voldoen hulle aan die Fermi-Dirac-verdeling.

15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Tweede Meksikaanse Keiserryk

Die **Tweede Meksikaanse Keiserryk** (Spaans: *Segundo Imperio Mexicano*) het vanaf 1864 tot 1867 op die gebied van die huidige Verenigde Meksikaanse State bestaan. Die keiserryk het uit die eerste Meksikaanse Republiek ontstaan wat ná die ontbinding van die Eerste Meksikaanse Keiserryk gestig is. Die keiserryk is tydens die Franse inval op 10 April 1864 onder Napoleon III van Frankryk met die Oostenrykse aartshertog Maksimiliaan I van Habsburg as keiser gestig. Napoleon III het Meksiko binnegeval om 'n monargie te stig wat van Frankryk afhanklik sou wees. Met die teregstelling van Maksimiliaan I is die monargie afgeskaf en die Verenigde Meksikaanse State gestig wat steeds bestaan.

## Deelgebiede 
[duimnael|upright|links|Keiser [Maksimiliaan I van Meksiko (1864–1867)]]
duimnael|links|Cesare Dell’Acqua: Maksimiliaan ontvang die Meksikaanse delegasie
[duimnael|links|[Édouard Manet: Die teregstelling van Maksimiliaan van Meksiko]]
duimnael|links|Die 50 deelgebiede van Meksiko in 1865
Die Tweede Meksikaanse Keiserryk het uit 50 deelgebiede bestaan:

## Bronnelys 
*  Arnold Blumberg: *The Diplomacy of the Mexican Empire, 1863–1867.* Reprinted edition. Krieger, Malabar FL 1987, .
*  René Chartrand: *The Mexican Adventure 1861–67.* Osprey, London 1994,  (*Men-at-arms Series* 272).
*  Johann Lubienski: *Der maximilianeische Staat. Mexiko 1861–1867. Verfassung, Verwaltung und Ideengeschichte.* Böhlau, Wien u. a. 1988,  (*Forschungen zur europäischen und vergleichenden Rechtsgeschichte* 4).
*  Friedrich Weissensteiner: *Reformer, Republikaner und Rebellen. Das andere Haus Habsburg-Lothringen.* Piper, München 1995, .

## Eksterne skakels 
*  Keiserryk Meksiko
*   Keiserryk Meksiko
*  Mexiko: Die Franse inval en die Tweede Keiserryk, 1862-1867
Swartdwerg

[thumb|400px|[Sterevolusie; ’n swartdwerg is regs onder te sien.]]

’n **Swartdwerg** is ’n hipotetiese steroorblyfsel wat gevorm word wanneer ’n witdwerg so koel geword het dat dit nie meer veel hitte of lig uitstraal nie. Aangesien die tyd wat nodig is dat ’n witdwerg dié toestand bereik langer as die ouderdom van die heelal (13,8&nbsp;miljard jaar) is, bestaan daar na verwagting nog nie swartdwerge nie, en die temperatuur van die koelste witdwerge is een waarneembare perk op die ouderdom van die heelal.

Die naam "swartdwerg" word ook soms gebruik vir bruindwerge in ’n hipotetiese laat stadium – bruindwerge is substellêre voorwerpe wat nie genoeg massa het om die kernreaksie-verbranding van waterstof vol te hou nie (minder as sowat 0,08&nbsp;sonmassa).

## Vorming
’n Witdwerg ontstaan wanneer ’n hoofreeksster met ’n lae of middelmatige massa (minder as sowat 9 tot 10&nbsp;sonmassas) al sy buitenste lae verloor of al die elemente opgebruik het wat hy warm genoeg is om te verbrand. Wat oorbly, is ’n digte bol ontaarde materie wat vanweë termiese straling stadig afkoel en eindelik ’n swartdwerg word. As swartdwerge bestaan, sal hulle baie moeilik waarneembaar wees omdat hulle uitstraling per definisie baie min sal wees. Hulle sal egter waarneembaar wees danksy hulle swaartekraginvloed. Verskeie witdwerge wat tot onder 3&nbsp;900&nbsp;K (spektraalklas M0) afgekoel het, is in 2012 deur sterrekundiges ontdek wat die MDM-sterrewag in Arizona, VSA, se 2,4&nbsp;m-teleskoop gebruik het. Hulle is na raming 11 tot 12&nbsp;miljard jaar oud.

Aangesien die evolusie van witdwerge afhang van dinge waaroor min bekend is, soos donker materie en die moontlikheid en tempo van protonverval, is dit moeilik om te bepaal wanneer ’n witdwerg voldoende sal afkoel om ’n swartdwerg te word., § IIIE, IVA. Barrow en Tipler raam dit sal 1015 jaar duur voordat ’n witdwerg afgekoel het tot 5&nbsp;K Indien swak wisselwerkende massiewe deeltjies (WIMP's) egter bestaan, is dit moontlik dat wisselwerkings met hierdie deeltjies sommige witdwerge sowat 1025 jaar lank baie warmer as dit sal hou.

## Toekoms van die Son
Wanneer die Son oor sowat 8&nbsp;miljard jaar ophou om helium in sy kern te verbrand en sy lae in ’n planetêre newel wegstoot, sal dit ’n witdwerg word. Biljoene jare later sal dit feitlik geen lig meer uitstraal nie. Daarna sal die Son nie meer so helder wees soos ’n ster wat vandag met die blote oog van die Aarde sigbaar is nie. Dit sal dus uit sig verdwyn, al is sy swaartekraginvloed nog bespeurbaar. Die geraamde tyd waarin die Son genoeg sal afkoel om ’n swartdwerg te word, is sowat 1015 (1&nbsp;biljard) jaar. Dit kan egter veel langer duur as WIMP's bestaan, soos bo beskryf.

## Verwysings 
## Skakels
Tauneutrino

Die **tauneutrino** of **tau-neutrino** is ’n elementêre lepton wat geen netto elektriese lading het nie. Saam met die tau vorm dit die derde generasie van leptone, vandaar sy naam. Die ontdekking daarvan is in 2000 aangekondig.

Soos alle elementêre deeltjies het die tauneutrino ’n antideeltjie, die tau-antineutrino, waarvan sommige eienskappe dieselfde magnitude maar ’n teenoorgestelde teken het.
Rooiels

**Rooiels** kan na een van die volgende verwys:

* Die dorpie langs Valsbaai, Wes-Kaap, sien Rooiels, Wes-Kaap
* Die rivier by Rooiels, sien Rooiels, Wes-Kaap
* Die boom (plant), sien Rooi-els (boom)
Rooi-els (boom)

Die **rooi-els** (*Cunonia capensis*), (Engels: **Butterspoon tree**, **Butterknife tree**, of **Red alder**) is 'n kleinerige boom wat in die bergwoude en langs riviere en strome van Suider-Afrika groei.

Dit word ook as ornamentele boom vir tuinversiering gekweek weens sy aantreklike, blink blare en trosse klein, geurige, wit blomme. Die boom se FSA-nommer is 140.

## Voorkoms 
duimnael|links|Roomkleurige stande blomme
*Cunonia capensis* vorm 'n pragtige, lae boom wat veral mooi vertoon in Suider-Afrikaanse tuine. Dit beskik oor blink, rooi-getinte blare, en produseer sproeie digte, geurige, wit tot roomkleur blomme van Februarie tot Mei. Die blomme is dubbelslagtig en skoenlappers en heuningbye besoek dit gereeld. Die fyn saadjies verskyn in klein twee-horing kapsules en word versprei deur voëls en die wind.

Die groot steunblare wat die groeipunt toevou, is saamgepers om 'n lepelagtige vorm aan te neem, wat aan die boom sy naam *Butterspoon tree* in Engels gee.

duimnael|regs|Nabyskoot van blink, rooi-getinte blare
Hierdie immergroen tuinboom groei nie goed in droë toestande nie, maar verkies 'n vogtige, gematigde klimaat en benodig heelwat water gedurende sy eerste jare van groei. Dit weerstaan matige ryp en groei baie vinnig - mits dit voldoende water kry. In die oop son bereik die boom gewoonlik 'n hoogte van vyf meter, terwyl dit in bedekte woude tot 10 meter hoog kan word.

## Verspreiding 
[duimnael|links|'n Reuse eksemplaar langs 'n voetpaadjie op [Tafelberg.]]
Die rooi-els groei natuurlik vanaf Kaapstad en die Wes-Kaap in Suid-Afrika, ooswaarts tot in Eswatini en die suide van Mosambiek. Dit kom tipies algemeen voor in die inheemse Afrika-bergwoude van Suider-Afrika, veral langs riviere. Plekke met hoë reënval of volgehoue vogtigheid word grootliks verkies.

## Verbouing 
duimnael|regs|Aangeplante jong *Cunonia capensis* bome groei welig in 'n botaniese tuin
*Cunonia capensis* word in 'n groeiende mate dwarsoor Suider-Afrika verbou as 'n ornamentele of versieringsboom in die tuin.

Dit aard goed in volson en skaduwee-areas en kan langs geboue geplant word a.g.v. sy ligte, nie-oordadige wortelstelsel. Die plant raak sedert onlangs baie gewild in beboude gebiede.

Dit benodig 'n vogtige omgewing, bome wat in droë landskap geplant word, moet gereeld natgelei word. Dit maak die boom ook ideaal vir moeras-agtige, waterdeurdrenkte tuine, of langs riviere en waterstrome. Die boom word gewoonlik uit sy klein saadjies gekweek. Jong plante benodig heelwat water en 'n mate van beskutting teen direkte sonlig.

Dit is een van die vinniggroeiendste bome in Suider-Afrika.
duimnael|*Cunonia austrocaledonica*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Kubizki, Klaus ed. (2004). *Flowering Plants, Dicotyledons: Celastrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales (The Families and Genera of Vascular Plants, Volume VI)*. Springer, Berlyn.
* Missouri Botaniese Tuin se TROPICOS Nomenklatuur-databasis.
City of Lincoln (skip)

Die **SS City of Lincoln** was 'n Britse vragskip van 8039 ton wat in die vroeë oggendure van 9 November 1946 by Quoin Point in die Overberg gestrand het. Aan boord was 'n vrag splinternuwe motors. Dit het gelei tot een van die grootste bergingspogings ooit in Suid-Afrika.

Die skip is in 1938 gebou en het in die Tweede Wêreldoorlog verskeie reise na Malta onderneem. Aan die einde van 1946 was dit onderweg na Suid-Afrika met 13 nuwe motorvoertuie vir die besoek van koning George VI in 1947 aan die land. Toe die skip in die moeilikheid beland, beveel die kaptein dat verskeie van die motors oorboord gegooi word om die skip ligter te maak. Dit was tevergeefs.

Die Nederlandse bergingspesialis, kapt. Dirk van Delden, en sy assistent sterf beide tydens 'n ontploffing. Boonop strand altwee die sleepbote wat gestuur is om die vrag te red en die skip te probeer vlot maak. Uiteindelik is die skip op 10 Maart 1947 na Kaapstad gesleep. Daar is dit afgetakel en die res van die wrak is in Mei 1950 by Robbeneiland deur die lugmag gekelder.

## Bibliografie 
* www.geocaching.com
* www.upclosetours.co.za
Goodluck Jonathan

**Goodluck Jonathan** (* 20 November 1957) is die voormalige leier van Nigerië se PDP. Hy het vanaf 2010 tot 2015 as Nigerië se president gedien. Voor sy rol as president het Jonathan tussen 2005 en 2007 as goewerneur van die deelstaat Bayelsa en vanaf 2007 tot 2010 as adjunkpresident van Nigerië gedien. In 2015 het hy sy nederlaag in die presidentsverkiesing toegegee en daarmee die eerste Nigeriese president geword, wat dit tydens sy termyn gedoen het. Jonathan is op 29 Mei 2015 deur Muhammadu Buhari, Nigerië se voormalige staatshoof (1983–1985), opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Umaru Yar'Adua

'''Umaru Yar'Adua''' (16 Augustus 1951 - 5 Mei 2010) was die leier van Nigerië se People's Democratic Party (PDP). Hy was Nigerië se 13de president. Nadat hy behandeling vir perikarditis in Saoedi-Arabië ontvang het, het hy na Nigerië teruggekeer waar hy in 2010 oorlede is.
Abdulsalami Abubakar

**Abdulsalami Abubakar** (gebore 13 Junie 1942) was 'n generaal en die voormalige leier van Nigerië se PDP-party. Hy was vanaf 9 Junie 1998 tot 29 Mei 1999 (na Sani Abacha se dood) die presedent van Nigerië.
Sani Abacha

Generaal **Sani Abacha** (20 September 1943 - 8 Junie 1998) was 'n Nigeriese militaris en politikus. Hy was van 1993 tot 1998 die president en diktator van Nigerië. Sy bewind was een van die mees omstrede in die geskiedenis van Nigerië. Hoewel die land se ekonomie dramaties gegroei het is dit deur wydverspreide menseregteskendings gekenmerk.
Antenne-sterrestelsels

Die **Antenne-sterrestelsels** (ook bekend as **NGC 4038**/**NGC 4039** of **Caldwell 60/61**) is twee botsende sterrestelsels in die sterrebeeld Kraai. Hulle ondergaan tans ’n fase van steruitbarsting, waar die botsing van wolke gas en stof, met verstrengelde magneetvelde, vinnige stervorming veroorsaak. Die stelsels is in 1785 deur William Herschel ontdek. NGC 4038 is geleë by regte klimming  en deklinasie ; en NGC 4039 by  en .

## Oorsig 
duimnael|170px|links|Soos deur ’n teleskoop van die Aarde af gesien.
Die twee interaktiewe sterrestelsels is in die NGC 4038-sterrestelselgroep geleë saam met vyf ander stelsels en is besig om te bots. Hulle kry hul naam van die feit dat hul twee lang sterte van sterre, gas en stof wat weens die botsings uitgewerp word, soos die antennes van ’n insek lyk. Die stelsels se kerns is besig om te verenig en een groot sterrestelsel te vorm. Die meeste sterrestelsels ondervind waarskynlik minstens een botsing in hul bestaan. Dit sal ook oor ’n paar miljard jaar die lot van die Melkweg en die Andromeda-sterrestelsel wees.

Die Antenne-stelsels bevat ’n relatief jong versameling groot sterreswerms wat die resultaat kan wees van die botsing. Dié jong swerms, in teenstelling met die meeste bekende sterreswerms wat sowat 12&nbsp;miljard jaar oud is, het moontlik ontstaan vanweë skokgolwe en die meegaande samepersing van groot, swaar molekulêre wolke. 

In ’n onlangse studie is bevind die stelsels is nader aan die Melkweg as wat voorheen vermoed is – 45&nbsp;miljoen ligjare in plaas van 65&nbsp;miljoen. Vyf supernovas is tot dusver in die stelsels ontdek: SN&nbsp;1921A, SN&nbsp;1974E, SN&nbsp;2004GT, SN&nbsp;2007sr en SN&nbsp;2013dk.

## Tydlyn 
Sowat 1,2&nbsp;miljard jaar gelede was die Antennes twee verskillende sterrestelsels. NGC&nbsp;4038 was ’n staaf-spiraalsterrestelsel en NGC&nbsp;4039 ’n spiraalstelsel. Sowat 900&nbsp;miljoen jaar gelede het hulle na mekaar toe begin beweeg en 600&nbsp;miljoen jaar gelede het hulle in mekaar in beweeg. Nog 300&nbsp;miljoen jaar later het stelsels mekaar se sterre begin aantrek. Vandag strek dié strome sterre tot ver buite die oorspronklike stelsels.

Binne 400&nbsp;miljoen jaar sal die twee stelsels se kerns bots en ’n enkele kern vorm. Waarnemings en simulasies van botsende sterrestelsels dui daarop dat die twee stelsels eindelik ’n elliptiese sterrestelsel sal word.

## X-straalbron
Gebiede in die twee stelsels met groot hoeveelhede neon, magnesium en silikon is deur die Chandra-X-straalsterrewag ontdek. Hierdie elemente is nodig vir planete wat lewe kan onderhou, om te vorm. Dié spesifieke wolke bevat 16 keer soveel magnesium en 24 keer soveel silikon as die Son.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* The Register
* ESA/Hubble-nuusvrystelling
* ESA/Hubble-foto's
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ernest Shonekan

**Ernest Shonekan** (* 9 Mei 1936) was die negende president van Nigerië. Hy was slegs die President vir drie maande na sy aanstelling. 'n Suksesvolle staatsgreep deur generaal Sani Abacha beëindig sy ampstermyn voortydig.
Ibrahim Babangida

**Ibrahim Babangida** (gebore 17 Augustus 1941) is 'n afgetrede weermag-generaal en die voormalige militêre leier van Nigerië. Sy ampstermyn was van 27 Augustus 1985 tot 27 Augustus 1993.
Muhammadu Buhari

**Muhammadu Buhari** (17 Desember 1942 – 13 Julie 2025) was 'n leier van Nigerië se CPC (Congress for Progressive Change). Hy het twee keer as President van Nigerië gedien: van 1983 tot 1985 en weer van 2015 tot 2023. Buhari was 'n Generaal-majoor van die Nigeriese weermag wat tussen 1983 en 1985 ná 'n militêre staatsgreep van 1983 tot 1985 as staatshoof van Nigerië gedien het. Die term Buharisme word toegeskryf aan die militêre regering onder Buhari.

[duimnael|links|Muhammadu Buhari (regs) neem die presidentsamp van [Goodluck Jonathan (links) oor]]
Buhari het onsuksesvol vir die presidentsamp in die verkiesings van 2003, 2007 en 2011 gestaan. In Desember 2014 is hy benoem as die All Progressives Congress se presidentskandidaat vir die verkiesings in Maart 2015. Buhari het die algemene verkiesing in 2015 gewen en sy voorganger Goodluck Jonathan verslaan. Buhari was 'n boorling van Daura in Katsina; hy was van Fulani-etniese agtergrond.

Buhari het verklaar dat hy vir alles verantwoordelik is wat tydens sy militêre bewind gebeur het en gesê dat hy nie die verlede kan verander nie. Hy het homself ook as 'n "bekeerde demokraat" beskryf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Shehu Shagari

**Shehu Shagari** (* 25 Februarie 1925) was die leier van Nigerië se NPN. Hy president geword het na Olusegun Obasanjo se regering oorhandig krag.
Murtala Mohammed

**Murtala Ramat Muhammed** (1938–1976) was die militêre leier van Nigerië van 1975 tot sy dood in 1976.

Muhammed is op 8 November 1938 in Kano, Nigerië gebore.
Hy kom aan bewind nadat die regering van Yakubu Gowon tydens 'n militêre staatsgreep omvergewerp is.
Sy ampstermyn word voortydig op 13 Februarie 1976 na 'n sluipmoord op sy lewe beëindig.
Ná sy dood het Olusegun Obasanjo by hom oorgeneem.
Yakubu Gowon

**Yakubu Gowon** (gebore 19 Oktober 1934) was van 1966 tot 1975 die leier van Nigerië. Sy regering het die Biafraanse afskeiding opgehou.
Johnson Aguiyi-Ironsi

**Johnson Aguiyi-Ironsi** (3 Maart 1924 - 29 Julie 1966) was 'n Nigeriese soldaat. Hy was die hoof van die staat vanaf 16 Januarie 1966 totdat hy op 29 Julie 1966 omvergewerp en vermoor is.
Phil Ramone

duimnael|regs|240px|Phil Ramone

**Philip "Phil" Ramone** (* 5 Januarie 1934; † 30 Maart 2013) was 'n Suid-Afrikaans-gebore Amerikaanse klankingenieur, musiekvervaardiger, violis en komponis en in 1958 'n medestigter van *A & R Recording, Inc.*, 'n New York-gebaseerde klankateljee wat danksy sy groot sukses tot 'n plaatmaatskappy met 'n hele reeks ateljees gegroei het.

Phil Ramone is deur die musiektydskrif *Billboard* as een van die "legendariese" persoonlikhede in die musiekbedryf beskryf. As een van die suksesvolste musiekvervaardigers ooit het hy 14 *Grammy*-toekennings gewen en met internasionaal bekende sterre soos Ray Charles, Bob Dylan, Elton John, Frank Sinatra, Barbra Streisand en Paul McCartney saamgewerk. Die Britse uitsaaikorporasie *BBC* het hom as 'n "baanbreker vir die kompakskyf" gehuldig – die eerste belangrike kommersiële kompakskyf-album, Billy Joel se *52nd Street*, is in 1982 deur Ramone vervaardig.

## Verwysings
Bosveldtjeriktik

Die **Bosveldtjeriktik**  (*Parisoma subcaeruleum*), (Engels: *Chestnut-vented warbler* of *Rufous-vented warbler*) word gereeld onder die genus  *Sylvia* as *Sylvia subcaeruleum* gelys.

Die bosveldtjeriktik broei in Suidelike Afrika in Angola, Botswana, Zimbabwe, Zambië, Namibië, Suid-Afrika, Lesotho, Mosambiek en eSwatini. Dis 'n algemene spesie wat in 'n wye verskeidenheid habitatte gevind word, bv. fynbos, struike, bossies en droë rivierbeddings.

## Beskrywing 
Die bosveldtjeriktik is 14–15&nbsp;cm lank en weeg ongeveer 16 g. Die voël se bo-dele is bruingrys, en die stert is swart met 'n breë wit strook op die punt, en dit het 'n wit oogring. Die keelvere is grys met 'n baie donker streep, die bors en maag is grys, met die anale area 'n baie helder bruin. Die bene is swart en die oë is grys van kleur. Die geslagte lyk beide dieselfde, maar die jongeling het nie 'n gestreepte keel nie. Die roepgeluid is 'n hard-gefluite *tjeerup-tjee-tjee*.

## Gedrag 
Die bosveldtjeriktik bou 'n grasnessie in plantegroei. Die spesie is monogaam en paar dus lewenslank. Hulle word gewoonlik alleen of in pare opgemerk waar dit in plantegroei op soek is na insekte en ander klein ongewerweldes.

## Bewaringstatus 
Die voëltjie het 'n baie groot verspreidingsgebied, geskat op 2&nbsp;800&nbsp;000&nbsp;km². Die bevolkingsgrootte is blykbaar ook aansienlik, en die spesie staar nie enige afname in getalle in die gesig volgens die IUBN-rooilys se kriteria nie, dus is hy gelys as "Lae risiko".

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
* Ian Sinclair, Phil Hockey en Warwick Tarboton, *Sasol Voëls van Suider-Afrika* (Struik 2002)
Itumeleng Khune

**Itumeleng Isaac Khune** (gebore op 20 Junie 1987 in Ventersdorp) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler. Hy het as doelwagter vir die Bafana Bafana uitgedraf.

## Loopbaan
Eric Mathoho

**Eric "Tower" Mathoho** (gebore op 1 Mei 1990 in Venda) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler. Hy het vir die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan uitgedraf.

## Loopbaan
Sterk wisselwerking

duimnael|regs|Kragbindende deeltjies binne die atoomkern.
Die **sterk wisselwerking** is in natuurkunde en deeltjiefisika een van die vier fundamentele wisselwerkings van die natuur. Dit word ook **sterk krag** of **sterk kernkrag** genoem. Die ander wisselwerkings is elektromagnetiese wisselwerking, swak wisselwerking en swaartekrag. Op atomiese skaal is dit sowat 100 keer sterker as elektromagnetisme, wat op sy beurt sterker is as die swak wisselwerking en swaartekrag.

Die sterk wisselwerking is op twee gebiede waarneembaar: op ’n groot skaal is dit die krag wat protone en neutrone saambind om die kern van ’n atoom te vorm. Op ’n klein skaal is dit die krag (deur gluone gedra) wat kwarke bymekaarhou om protone, neutrone en ander hadron-deeltjies te vorm.

## Bronne 
* 
* 
* 

15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pointe-Noire

**Pointe-Noire** is 'n stad in die Republiek die Kongo (ook *Kongo-Brazzaville* genoem). Die stad is die sentrum van die Kongolese olie-industrie.
duimnael|links|Uitsig oor Ponte Noir
Sjimkent

**Sjimkent** (Kasaks: Шымкент; Russies: Чимкент, *Tsjimkent*) is 'n stad in Kasakstan. Dit is bekend vir sy kultuur. Die stad het ook 'n internasionale lughawe.
Karaganda

**Karaganda** (Kasaks: Қарағанды, Russies: Караганда; ) is die hoofstad van die Karaganda-streek in Kasakstan. Dit is die vierde grootste stad volgens bevolking naas Almati (Alma-Ata), Noer-Soeltan (Astana) en Sjimkent. Die geraamde bevolking in 2020 was 497&nbsp;777. Karaganda lê sowat 230&nbsp;km suidoos van Kasakstan se hoofstad, Noer-Soeltan.

Karaganda is die tuiste van baie mense van Duitse afkoms. Die meeste etniese Duitsers is deur Stalin na Siberië verban nadat Duitsland die Sowjetunie in 1941 binnegeval het. Tot in die 1950's was baie van hulle nog in strafkampe. Karaganda se inwonertal het van 1989 tot 1999, ná die verbrokkeling van die Sowjetunie, met 14% afgeneem. Sedertdien het sowat 100&nbsp;000 mense na Duitland geïmmigreer. Karaganda was eens die grootste stad in Kasakstan naas Almati. 

## Verwysings
Taraz

**Taraz** (Kasaks: *Тараз / Taraz*) is 'n stad in Kasakstan. Taraz het 'n lang geskiedenis met China, die Arabiese wêreld, en die syroete.
Pavlodar

**Pavlodar** (Kasaks: Павлодар) is 'n stad in Kasakstan. Pavlodar word meestal bewoon deur etniese Russe, Kasakke, Oekraïners, Duitsers en Tatare.

## Verwysings
Oskemen

**Oskemen** (Kasaks: *Өскемен*) is 'n stad in Kasakstan. Oskemen is 'n groot bastion vir mynbou en metallurgie, veral uraan, berillium, en tantalum, saam met koper, lood, silwer en sink.
Semey

**Semey** (Kasaks: *Семей / Semey*) is 'n stad in Kasakstan. Gedurende die Sowjet-tydperk is kernwapens hier toets. Moderne Semey is 'n universiteit-stad.
Olusegun Obasanjo

**Olusegun Obasanjo** (Joroeba: *Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ * [olúʃɛ̙́ɡũ ɒ̙básandʒɒ̙́]; gebore 5 Maart 1937) was die leier van Nigerië se PDP-party. Hy het as 'n militêre president gedien vanaf 1956 tot 1959, en as die verkose president vanaf 1999 tot 2007.

In Augustus 2021 het die Afrika -unie Olusegun Obasanjo aangestel as hoë verteenwoordiger vir vrede in die Horing van Afrika.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ui

Die **ui** (*Allium cepa*), ook bekend as die **bolui** of **gewone ui**, word as groente gebruik en is die mees verboude spesie van die genus *Allium*. Hierdie genus bevat ook verskeie ander spesies wat as uie bekend staan en verbou word as voedsel, soos die Japannese tros-ui (*A. fistulosum*), Egiptiese ui (*A.* ×*proliferum*), en die Kanadese ui (*A. canadense*). Die benaming "wilde ui" word toegeken aan 'n aantal *Allium* spesies maar. *A. cepa* is uitsluitlik bekend vanaf menslike verbouing en sy oorspronklike wilde vorm is nie tans bekend nie.

## Beskrywing van plant 
Moderne variëteite groei tot 'n hoogte van 45&nbsp;cm. Die uiplant bestaan uit 'n waaier van hol, blougroen blare. Die blare is vleesagtig, hol en silindries gevorm, met 'n afgeplatte kant. Hulle is op hul wydste omtrent kwartpad boontoe, en vernou tot 'n stomp eindpunt. Die basis van elke blaar is afgeplat en 'n bondel fyn worteltjies verleng vir 'n kort entjie in die grond in. Wanneer die ui ryp word, versamel voedingreserwes in die blaarbasisse en die bol swel uit.

As die bol deur die winter in die grond gelaat word, ontwikkel 'n nuwe groeipunt uit die middel van die bol in die lente. Nuwe blare verskyn en 'n lang, hol stammetjie skiet boontoe om die wit blomhofies wat vorm, te dra. Die sade is 'n blink swart kleur en driehoekig in dwarssnit.

## Verbouing 
Die uiplant is eintlik 'n twee- of meerjarige plant, maar word algemeen na die eerste jaar van verbouing geoes.

Die uiplant se bol aan die basis van die plant begin te swel wanneer 'n sekere daglengte bereik word. In die herfs sterf die blaardele af en die buitenste lae van die bol word droog en bros. Die oes word gepluk en gedroog, waarna die uie gereed is vir gebruik of om te stoor.

Die oes is vatbaar vir aanvalle deur peste en siektes, veral die uievlieg en die uiewurm, en verskeie swamme wat verrotting veroorsaak. Sommige soorte van *A. cepa* soos sjalotte en sg. *aartappeluie* produseer veelvoudige bolle.

## Gebruike 
Uie word wêreldwyd gekweek, verbou en verbruik. Gewoonlik word uie gekook as kos, as 'n groentesoort, of as bestanddeel van 'n voorbereide dis of southappie, maar kan ook rou geëet word. Daarbenewens kan dit ook ingelê word in bottels of as blatjang. Uie het 'n skerp reuk wanneer dit gekap of gerasper word en bevat sekere chemikalië wat die oë erg irriteer.

Daar word geglo dat die verbruik van uie sekere gesondheidsvoordele inhou, bv. anti-inflammatoriese, anticholesterol-, kankerbestrydende en antioksidant-eienskappe.

## Ekonomies 
## Galery 

Lêer:Zwiebel 2008-3-3-.JPG|'n Bolui wat uitgeloop het
Lêer:ARS red onion.jpg|Blare, worteltjies en ontwikkelende bol
Lêer:Onion Flower Head.jpg|Wit blomhofies
Lêer:Red Onion on White.JPG|'n Rooi ui
Lêer:Rote Zwiebeln aufgeschnitten asb 2004 PICT4222.JPG|Gekerfde rooi uie
Lêer:Tranby house 31 gnangarra.jpg|Ingelegde uie

## Sien ook 
* Sprietui

## Eksterne skakels 
*
Tau Ceti

**Tau Ceti** (τ&nbsp;Cet, τ&nbsp;Ceti) is ’n ster in die sterrebeeld Walvis (Cetus) met ’n klassifikasie soortgelyk aan dié van die Son, hoewel sy massa net 78% van die Son s’n is. Op ’n afstand van net onder 12&nbsp;ligjare van die Sonnestelsel af is dit een van die naaste sterre en die naaste enkele klas G-tipe hoofreeksster. (Alpha Centauri&nbsp;A is nader, maar lid van ’n veelvoudige stelsel.)

Tau Ceti is arm aan metale, wat gewoonlik daarop dui dat daar geen groot eksoplanete en min rotsagtige planete naby is. Waarnemings dui egter daarop dat daar meer as 10 keer soveel ruimtestof om die ster is as om die Son. Sedert Desember 2012 is daar bewyse gevind van vyf moontlike planete wat om Tau Ceti wentel, waarvan een dalk in die bewoonbare sone kan wees. Weens die baie stof om die ster is die moontlikheid dat ’n planeet deur ander voorwerpe getref kan word, baie groter as met die Aarde, maar vanweë die Son-eienskappe van die ster is daar groot belangstelling daarin. Dit word dikwels genoem as ’n moontlike teiken in die soektog na lewe in die ruimte.

Die ster kan met die blote oog van die Aarde af gesien word as ’n ster van die derde magnitude. Dit het ’n radiale snelheid van -17&nbsp;km/s, wat beteken dit beweeg teen 17&nbsp;km/s in die rigting van die Son.

## Sien ook 
* Lys van naaste sterre

## Verwysings 
## Bronne
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia