open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Verlatenkloofpas

**Verlatenkloofpas** is 'n bergpas oor die Roggeveldberge suid van Sutherland op die R354 na Matjiesfontein. Die pas bereik 'n hoogte van 1&nbsp;584&nbsp;m en 'n helling van 1:10.

Die pas is deel van die eerste pad van die Kaap na die noorde. Hierdie roete het gegaan oor die huidige Michellspas, Ceres, Karoopoort, deur die Tankwa Karoo, en dan deur die Verlatenkloof na die huidige dorp Sutherland. Die Duitse plantkundige Hinrich Lichtenstein‎ het hierdie roete gevolg in 1805 en na die ontdekking van diamante by Kimberley was dit deel van die grootpad wat deur die poskoetse na die Noorde gevolg is.

Die pas is gebou deur Thomas Bain vanaf 1875.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Groenklapper

Die **groenklapper** (*Strychnos spinosa*) is 'n boom wat voorkom in oop bosveld vanaf die Wes-Kaap tot in Limpopo deur die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal. Buite Suid-Afrika is die spesie inheems in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Comore-eilande, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Dit het ook 'n geoksiele vorm.

## Sinonieme 
Daar is 37 sinonieme vir die boom:

* *Strychnos buettneri* Gilg
* *Strychnos cardiophylla* Gilg & Busse
* *Strychnos carvalhoi* Gilg
* *Strychnos courteti* A.Chev.
* *Strychnos cuneifolia* Gilg & Busse
* *Strychnos djalonis* A.Chev.
* *Strychnos dulcis* A.Chev.
* *Strychnos emarginata* Baker
* *Strychnos euryphylla* Gilg & Busse
* *Strychnos flacurtii* Desv. ex Thouars
* *Strychnos gilletii* De Wild.
* *Strychnos gracillima* Gilg
* *Strychnos gracillima var. paucispinosa* De Wild.
* *Strychnos harmsii* Gilg & Busse
* *Strychnos laxa* Soler.
* *Strychnos leiosepala* Gilg & Busse
* *Strychnos lokua* A.Rich.
* *Strychnos madagascariensis* Spreng. ex Baker
* *Strychnos megalocarpa* Gilg & Busse
* *Strychnos meughe* Chiov.
* *Strychnos miniungansamba* Gilg
* *Strychnos mueghe* Chiov.
* *Strychnos omphalocarpa* Gilg & Busse
* *Strychnos pluvialis* A.Chev.
* *Strychnos radiosperma* Gilg & Busse
* *Strychnos rhombifolia* Gilg & Busse
* *Strychnos sansibariensis* Gilg
* *Strychnos schweinfurthii* Gilg
* *Strychnos spinosa subsp. lokua* (A.Rich.) Bruce
* *Strychnos spinosa var. pubescens* Baker
* *Strychnos spinosa subsp. volkensii* (Gilg) E.A.Bruce
* *Strychnos tonga* Gilg
* *Strychnos unguacha var. retusa* Chiov.
* *Strychnos volkensii* Gilg ex Engl.
* *Strychnos volkensii* Gilg
* *Strychnos vuntac* Bojer

## Galery 

Lêer:Strychnos spinosa fruit.jpg|Ryp vrug.
Lêer:Strychnos spinosa fruit dried.jpg|Verrotte vrug.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000.
Joubertpas

Die **Joubertpas** is 'n bergpas in die Joubertberge noord van Palmwag in Namibië op die C43-roete noordwaarts na Opuwo in Kaokoland.

Hierdie bergpas moet nie met Joubertspas in Suid-Afrika verwar word nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Studerpas

Die **Studerpas** is 'n bergpas op 'n grondpad noordoos van Garies in Namakwaland. Die pas is in 1933 gebou en bereik 'n hoogte van 400m bo seespieël. In die pas is **Letterklip**, 'n plek met groot rotsblokke met graffiti.  Reeds in 1685 het Simon van der Stel en lede van sy geselskap hul name daar uitgekerf. Andere het later hul voorbeeld gevolg. In die Tweede Vryheidsoorlog het Britse soldate daar geskuil vir Boerekommando's en ook hul name en regimentswapens daar aangebring.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Wildesalie

Die **wildesalie** (*Buddleja salviifolia*) - ook bekend as *saliehout* - is 'n klein boom wat voorkom in die Wes-Kaap, Oos-Kaap en sentrale gedeeltes van die land. Die boom kan ook as 'n struik voorkom.

Dit is ook inheems in Angola, Eswatini, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

## Galery 

Buddleja salviifolia, white form.jpg|*B. salviifolia*, wit vorm.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Wildevlier

Die **Wildevlier** (*Nuxia congesta*) is 'n boomspesie in die Stilbaceae familie.

Die boom se FSA-nommer is 633.

## Verspreiding 
Die boom kom voor vanaf Albanie in die Oos-Kaap tot in KwaZulu-Natal. Dit kom ook verspreid voor in die volgende lande in Afrika: Angola, Botswana, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Ghana, Guinee, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Liberië, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Rwanda, Saoedi-Arabië, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Habitat 
Dit is 'n komponent van woudveld, bosveld of grasveld, en kom langs bosrande voor, maar het 'n aanleg vir rotsagtige terrein en kranslyne. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Noordelike Kroon

Die **Noordelike Kroon** (Latyn: *Corona Borealis*) is ’n klein sterrebeeld in die noordelike hemelruim. Dit is een van die 48 konstellasies wat deur die 2de-eeuse sterrekundige Ptolemeus beskryf is en is steeds een van die 88 moderne sterrebeelde.

## Ruimtevoorwerpe 
Die Noordelike Kroon kry sy naam van sy vorm en het geen sterre met ’n groter helderheid as 1&nbsp;mag nie. Sy helderste ster, Alpha Coronae Borealis (ook bekend as Alphecca of Gemma) is 2,2&nbsp;mag en is ’n effense veranderlike ster. Die sterrebeeld het verskeie interessante veranderlike sterre: die bekendste is R&nbsp;Coronae Borealis en T&nbsp;Coronae Borealis.

Die sterrebeeld bevat geen ander helder voorwerpe nie. Abell&nbsp;2065 is ’n digte sterrestelselswerm met meer as 400 stelsels – die helderste een het ’n helderheid van 16&nbsp;mag.

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Corona Borealis
* Star Tales – Corona Borealis

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Suidelike Kroon

Die **Suidelike Kroon** (Latyn: *Corona Australis*) is ’n klein sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit is een van die 48 konstellasies wat deur die 2de-eeuse sterrekundige Ptolemeus beskryf is en is steeds een van die 88 moderne sterrebeelde.

Die Antieke Grieke het die sterrebeeld beskou as ’n blomkrans eerder as ’n kroon en het dit verbind met die Boogskutter of Sentour. Alpha en Beta Coronae Australis is die helderste twee sterre, met ’n oënskynlike magnitude van sowat 4,1. Hoewel die Suidelike Kroon nie helder is nie, het dit ’n kenmerkende voorkoms. Dit bevat een van die naaste stervormende streke aan die Aarde.

## Ruimtevoorwerpe 
Alpha Coronae Australis is ’n blou-wit hoofreeksster 130 ligjare van die Aarde af. Beta Coronae Australis is ’n oranje reusester sowat 510 ligjare van die Aarde af. Dit word verberg deur ’n omringende nebula, NGC&nbsp;6729, wat saam met hom verdof en verhelder. NGC&nbsp;6729, NGC&nbsp;6726 en 6727 en IC&nbsp;4812 vorm saam die Corona Australis-nebula, ’n stowwerige, donker nebula wat ’n aktiewe stervormende streek is.

Die Suidelike Kroon bevat ook RX&nbsp;J1856.5-3754, ’n geïsoleerde neutronster wat een van die naastes aan die Aarde is.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*

* *The Cambridge Guide to the Constellations*, Michael E. Bakich, Cambridge University Press, 1995, bl. 85

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Corona Australis
Glen

[duimnael|regs|[Glen Coe in die Skotse Hoogland]]
## Brittanje 
Die term **glen** verwys na 'n lang, diep en dikwels U-vormige vallei in die Skotse Hoogland of ander Keltiese gebiede op die Britse Eilande. Daarnaas word ook valleie met 'n waterloop *glens* genoem.

Die term is van Goideliese herkoms (vergelyk *gleann* in Skots- en Iers-Gaelies en *glion* of *glan* in Manx). Dit is verwant aan die Walliese *glyn*. As die naam van 'n rivier is dit waarskynlik afgelei van die Walliese woord *glan* ("skoon") of *gleindid* ("reinheid").

*Glen* kom dikwels as deel van 'n pleknaam voor, soos Great Glen of Glenrothes in Fife, Skotland; Glendalough in die Republiek van Ierland; Glengowrie in Suid-Australië en ander nedersettings.

## Voorstede van Pretoria 
Die twee voorstede in die ooste van Pretoria, nl. Lynnwood Glen en Faerie Glen, se name verwys na dieselde begrip van 'n **glen**, omrede die Moreletaspruit daardeur vloei.

## Verwysings
Diageo

**Diageo plc** (uitgespreek as [daɪ̯'æd͡ʒəʊ̯], [diːˈɑːʒiːoʊ] of [diˈædʒioʊ]) is 'n Britse multinasionale drankvervaardiger wat sy hoofkwartier in Londen het. Dit is die wêreld se grootste produsent van alkoholiese dranke asook 'n beduidende produsent van bier en wyn.

Diageo is 'n markleier met premiumhandelsmerke soos *Smirnoff* (wodka), *Johnnie Walker* (Skotse whisky), *Baileys* (likeur) en *Guinness* (bier). Diageo is daarnaas die eksklusiewe internasionale verspreider van *José Cuervo* (die leidende handelsmerk vir tequila) en besit 34 persent van die aandele in *Moët Hennessy* (met handelsmerke soos *Moët & Chandon*, *Veuve Clicquot* en *Hennessy*). Diageo verkoop sy produkte in meer as 180 lande en het kantore in sowat 80 lande.

Diageo se primêre notering is op die Londense Effektebeurs, met 'n sekondêre notering in New York. Sy aandele maak deel uit van die FTSE 100 Index, en sy markkapitalisasie het op 7 Mei 2013 £48,9 miljard beloop. Dit is die 8ste grootste maatskappy wat op die Londense Effektebeurs genoteer word.
Haggis

220px
**Haggis**

**Die nasionale gereg van**

----
**Tipe gereg**
Vleispoeding
----
**Hoofbestanddele**
Hart, lewer, long en pens van 'n skaap (of worsderm); uie, hawermeel, niervet, speserye

**Haggis** is 'n tradisionele geurige Skotse vleisgereg bestaande uit die fyngemaalde harslag van 'n skaap (hart, lewer en long), met uie, hawermeel, niervet, speserye, sout en peper as smaakmiddels. Die hawermeel gee aan Haggis 'n ietwat swaarder tekstuur as wors.

Die vleisvulsel word met vleissop vermeng, in 'n skaappens geplaas, toegevou en sowat drie ure lank gekook. Industrieel vervaardigde haggis, soos dit in supermarkte aangebied word, word eerder in 'n worsderm as 'n skaappens berei.

Die Engelse 2001-uitgawe van *Larousse Gastronomique* gee 'n treffende beskrywing van die gereg: "Alhoewel sy beskrywing nie sommer aantreklik klink nie, het Haggis 'n uitstekende neutagtige tekstuur met 'n lekker geurige smaak."

Danksy die gedig *Address to a Haggis*, wat deur Robert Burns, Skotland se nasionale digter, in 1787 geskryf is, word Haggis as die nasionale gereg van Skotland beskou. Dit word tradisioneel met *neeps and tarties* (Skots: raap en aartappels) bedien, waarby die groente gekook en apart van mekaar fyngestamp word, en 'n *wee dram* ('n sopie Skotse whisky), veral as die hoofgereg van 'n sogenaamde Burns-aandete. 

Lêer:Haggis cooked.jpg|'n Haggis voor bediening.
Lêer:Haggis content.jpg|'n Oopgesnyde Haggis.

## Eksterne skakels 
* *The Guardian, 21 Januarie 2019: Haggis isn’t just for Burns Night – it’s a versatile delight*
Richardsbaai-Noord-breekwatervuurtoring

duimnael|regs|300px|Die Noord-breekwatervuurtoring by Richardsbaai

Die **Richardsbaai-Noord-breekwatervuurtoring** is geleë aan die punt van die noordelike breekwater by Richardsbaai. Die skraal betontoring is 12&nbsp;m (39 voet) hoog, met 'n klein lantern en galery, en het 'n fokale vlak van 15&nbsp;m (49 voet) bo seevlak. Die toring is geverf met swart en wit horisontale bane en lewer twee groen flitse elke 5 sekondes.

## Verwysings
Pokysterhout

Die **pokysterhout** (*Noronhia foveolata*) is 'n klein tot groot boom wat aan die kusgebiede en bergwoude voorkom vanaf Kaapstad via Eswatini tot in Mosambiek. Dit kom ook in Limpopo voor. In Engels staan die boom bekend as die *pock ironwoord*.

## Infraspesies 
Die spesie het drie infraspesies:
* *Noronhia foveolata subsp. foveolata*
* *Noronhia foveolata subsp. major* (I.Verd.) Hong-Wa & Besnard
* *Noronhia foveolata subsp. tomentella* (I.Verd.) Hong-Wa & Besnard

## Galery 

Juvenile Pock Ironwood tree - Chionanthus foveolatus - Cape Town 4.jpg|Jong boompie in Kaapstad.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Clotted cream

duimnael|regs|*Clotted cream* met 'n sagte kors bo-op
**Clotted cream** (soms ook **clouted cream** of **Devonshire cream** genoem) is 'n soort dik room wat van volroommelk gemaak word. 

Die melk word indirek met stoom of in 'n waterbad verhit en daarna in 'n vlak pan gegooi om af te koel. Terwyl dit afkoel, begin die room of melkvet na die oppervlakte van die melk opstyg waar dit klontjies (Engels: *clots* of *clouts*) vorm. *Clotted cream* is 'n belangrike bestanddeel van Britse *cream tea*, 'n ligte maaltyd wat in die namiddag bedien word.

Alhoewel die presiese oorsprong nie bekend is nie, word *clotted cream* gewoonlik met melkboerderye in die suid-weste van Engeland, veral Cornwall en Devon, verbind. Die grootste kommersiële produsent is ''Rodda's* in Redruth, Cornwall wat daagliks sowat 25 ton se *clotted cream* vervaardig. Die benaming *Cornish clotted cream'' word sedert 1998 deur 'n verordening van die Europese Unie as room van oorsprong beskerm mits die melk in Cornwall geproduseer is en die vetgehalte nie laer is as 55% nie. 

## Eksterne skakels
Oleaceae

**Oleaceae** is die olyfboom-familie wat hoort tot die orde *Lamiales*. Die bekendste spesie van die familie is die olyfboom *Olea europaes*, subspesie *Eurooaea* en is veral bekend vir sy vrugte en olie wat daaruit verkry word. Ander bekende spesies is die ligosters (genus: *Ligustrum*), die Europese es (*Fraxinus excelsior*) en die jasmyn (genus: *Jaminum*). Wêreldwyd hoort daar 600 spesies tot die familie, waarvan 15 plaaslik voorkom en 10 bome is.

## Genera 
* *Abeliophyllum* Nakai
* *Cartrema* Raf.
* *Chengiodendron* C.B.Shang, X.R.Wang, Yi F.Duan & Yong F.Li
* *Chionanthus* Royen
* *Chrysojasminum* Banfi
* *Comoranthus* Knobl.
* *Dimetra* Kerr
* *Fontanesia* Labill.
* *Forestiera* Poir.
* *Forsythia* Vahl
* *Fraxinus* Tourn. ex L.
* *Haenianthus* Griseb.
* *Hesperelaea* A.Gray
* *Jasminum* L.
* *Ligustrum* L.
* *Menodora* Bonpl.
* *Myxopyrum* Blume
* *Nestegis* Raf.
* *Noronhia* Stadman ex Thouars
* *Notelaea* Vent.
* *Nyctanthes* L.
* *Olea* L.
* *Osmanthus* Lour.
* *Phillyrea* L.
* *Picconia* DC.
* *Priogymnanthus* P.S.Green
* *Schrebera* Roxb.
* *Syringa* L.
* *Tetrapilus* Lour.

## Boomspesies 
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* Bosolienhout (*Olea woodiana*) 
* Olienhout (*Olea europaea*) 
* Pokysterhout (*Chionanthus foveolatus*)
* Wildejasmyn (*Schrebera alata*)
* Ysterhout (*Olea capensis*)

## Plantspesies 
* Duine-olienhout (*Olea exasperata*)
* Jasmyn (*Jasminum polyanthum*)
* Sterretjiesjasmyn (*Jasminum multipartitum*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll. 2013. 

## Verwysings
Wildejasmyn

Die **Wildejasmyn** (*Schrebera alata*) is 'n klein tot middelgroot boom wat tot die *Oleaceae* familie hoort. In Suid-Afrika kom die spesie voor in die woude en bosveld van KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Limpopo. Die boom kom ook voor in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Kenia, Malawi, Mosambiek, Rwanda, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

In Engels staan die boom bekend as *Wing-leaved wooden-pear*.

## Sinonieme 
Die spesie het twintig sinonieme:

* *Nathusia alata* Hochst.
* *Nathusia holstii* Engl. & Gilg
* *Nathusia obliquifoliolata* (Gilg) Chiov.
* *Schrebera alata var. tomentella* Welw.
* *Schrebera argyrotricha* Gilg
* *Schrebera excelsa* Lingelsh.
* *Schrebera excelsa var. somnifera* Lingelsh.
* *Schrebera gilgiana* Lingelsh.
* *Schrebera goetzeana* Gilg
* *Schrebera greenwayi* Turrill
* *Schrebera holstii* (Engl. & Gilg) Gilg
* *Schrebera latialata* Gilg
* *Schrebera mazoensis* S.Moore
* *Schrebera merkeri* Lingelsh.
* *Schrebera nyassae* Lingelsh.
* *Schrebera obliquifoliolata* Gilg
* *Schrebera saundersiae* Harv.
* *Schrebera saundersiae var. latialata* (Gilg) Gilg & G.Schellenb.
* *Schrebera tomentella* (Welw.) Gilg
* *Schrebera welwitschii* Gilg

## Galery 

Schrebera alata, blaar, Laeveld NBT.jpg|Blaarvorm
Schrebera alata, winterloof en vrugkapsules, a, Waterberg.jpg|Vrugkapsules

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lamiaceae

**Lamiaceae** is 'n familie van blomplante wat algemeen as die **salie-** of **mentfamilie** bekendstaan. Die familie behoort tot die orde *Lamiales* en kom wêreldwyd voor, en die plante is gewoonlik kruie of struike. Daar hoort 6 900 spesies tot die familie wêreldwyd waarvan 75 in Suider-Afrika voorkom en daarvan is 15 bome. Die blare is enkelvoudig en teenoorstaande met een paar reghoekig teenoor die volgende geplaas. Die familie het dikwels kliere en ruik lekker wanneer dit gekneus of gebreek word. Baie van die spesies se blomme is spesifiek aangepas om bestuiwing deur insekte te bevorder. Hierdie familie voorsien baie geurmiddels vir kos: kruisement, basielkruid, salie, roosmaryn en tiemie.

## Boomspesies 
Van die Suider-Afrikaanse spesies is:
* Bruinbekvingerblaar (*Vitex payos*)
* Growweblaarkatsnorbosse (*Rotheca myricoides*)
* Keivingerblaar (*Vitex obovata*)
* Noordelike perssambreelblom (*Karomia tettensis*)
* Perssambreelblom (*Karomia speciosa*)
* Stinkbessievingerblaar (*Vitex mombassae*)
* Witblomtontelhout (*Clerodendrum glabrum*)

## Plantspesies 
* Pienksalie (*Orthosiphon labiatus*)
* Spoorsalie (*Plectranthus fruticosus*)
* Tiemie
* Watersalie (*Tetradenia riparia*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Septeeboom

Die **septeeboom** (*Cordia caffra*) is 'n boom wat merendeels as 'n struik groei maar word 'n middelgroot boom op die rante van woude. Hulle aard nie in woude nie want hulle het genoegsame lig nodig om te groei. Die spesie kom vanaf die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Mpumalanga tot by Limpopo voor. Dit is ook inheems in Botswana, Eswatini, Madagaskar, Mosambiek en Namibië. Die boom se FSA-nommer is 652.

Botswana, Cape Provinces, KwaZulu-Natal, Madagascar, Mozambique, Namibia, Northern Provinces, Swaziland
## Blare en vrugte 
Die blare is enkelvoudig, afwisselend en word op lang, dun blaarstele gedra. Die boom het 'n welriekende, wit, klokvormige blom van sowat 10&nbsp;cm lank. Die vrug is 1,2&nbsp;cm in deursnee en is oranje wanneer dit ryp is. Die vrug word omsluit deur die blomkelk wat dikwels aan die boom bly nadat die vrug afgeval het.

## Bas 
Die bas is glad en lyk asof dit geverf of vernis is - kenmerkend van die boom. Die bas skilfer ook onreëlmatig af sodat dit herinner aan 'n lekkerbreek of koejawelboom.

## Fotogalery 

Cordia afra 5Dsr 2098.jpg|Bas
Cordia afra 1DS-II 1-1506.jpg|Loof en blomme
Cordia afra 1DS-II 1-0077.jpg|Blomme
Cordia afra 5Dsr 2097.jpg|Vrugte

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Witblomtontelhout

Die **witblomtontelhout** (*Volkameria glabra*) - ook bekend as die **Tontelhout** - is 'n klein boom of struik wat voorkom in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en noord van die Vaalrivier in Suid-Afrika. Dit is ook inheems in Aldabra, Angola, Botswana, Comore-eilande, Eswatini, Kenia, Mosambiek, Namibië, Seychelle, Somalië en Tanzanië. 

## Sinonieme 
* *Clerodendrum capense* D.Don ex Steud.
* *Clerodendrum capense* Eckl. & Zeyh. ex Schauer
* *Clerodendrum glabratum* Gürke
* *Clerodendrum glabrum* E.Mey.
* *Clerodendrum glabrum var. angustifolium* E.Mey.
* *Clerodendrum glabrum var. minutiflorum* (Baker) Fosberg
* *Clerodendrum glabrum var. ovale* H.Pearson
* *Clerodendrum glabrum var. pubescens* B.Thomas
* *Clerodendrum glabrum f. pubescens* R.Fern.
* *Clerodendrum glabrum var. vagum* (Hiern) Moldenke
* *Clerodendrum minutiflorum* Baker
* *Clerodendrum ovale* Klotzsch
* *Clerodendrum ovalifolium* Engl.
* *Clerodendrum rehmannii* Gürke
* *Clerodendrum somalense* Chiov.
* *Premna suaveolen* Chiov.
* *Siphonanthus glaber* (E.Mey.) Hiern
* *Siphonanthus glaber var. incarnatus* Hiern
* *Siphonanthus glaber var. vaga* Hiern

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Bignoniaceae

**Bignoniaceae** is die *jakaranda*-familie wat hoort tot die orde *Lamiales*. Die familie kom veral voor in tropiese Amerika. Meer as 700 spesies behoort tot die familie, waarvan 11 in suidelike Afrika voorkom en 8 bome is. Die familie dra gewoonlik besonder mooi blomme en sluit die Jakarandaboom (*Jacaranda mimosifolia*), die Vlamboom (*Spathodea campanulata*) en die inheemse struik, die Kaapse kanferfoelie (*Tecomaria capensis*) in.

## Boom spesies 
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* Kaapse kanferfoelie (*Tecoma capensis*)
* Mopaniegeeldoring (*Rhigozum zambesiacum*)
* Pienkjakaranda (*Stereospermum kunthianum*)
* Worsboom (*Kigelia africana*)

Uitheemse spesies:
* Jakaranda (*Jacaranda mimosifolia*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Algemene gids tot BOME.* Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Wayuu

**Wayuu** (*Wayuunaiki*, [wajunaiki]) is die belangrikste inheemse taal in Venezuela en Colombia wat deur sowat 321&nbsp;000 mense gepraat word. Dit is nou verwant aan die kleiner Venezuelaanse taal – Añú (30–50 sprekers); albei behoort aan die Arawaktale. Hulle vorm saam deel van die Noord-Arawak-taalfamilie. Wayuu word veral op die Guajira-skiereiland in die noordooste van Colombia en in die noordweste van Venezuela aan die Karibiese See net noord van die Maracaibomeer gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fikile Mbalula

**Fikile Mbalula** (gebore op 4 Augustus 1971 te Adelaide, Oos-Kaap) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en die 17de Sekretaris-generaal van die African National Congress (ANC). Hy was voor hierdie pos die land se Minister van Vervoer. Hy is 'n lid van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK). Mbalula het vantevore as die Adjunkminister en later as Minister van die Suid-Afrikaanse Polisiediens gedien en is 'n voormalige president en sekretaris-generaal van die ANC-jeugliga.

## Loopbaan 
Mbalula is in Augustus 2004 tot president van die ANC-jeugliga verkies, nadat hy voorheen die pos van sekretaris-generaal beklee het.

Hy word beskou as die persoon wat president Thabo Mbeki in die posisie help plaas het, en wat uiteindelik verantwoordelik was vir Mbeki se afsetting as leier van die ANC. Sy ondersteuning is ook al beskryf as die sleutel tot Zuma se presidentskap.

Mbalula is in Desember 2007 tot die ANC-NUK verkies by die party se Polokwane-konferensie. Volgens stemme behaal hy die 15de plek. Daarna het hy uitgetree as die president van die ANC-jeugliga. Hy was 36 jaar oud en kon weens sy ouderdom nie meer 'n lid van die jeugliga wees nie.

Hy het die kandidatuur van Julius Malema as sy opvolger as president van die Jeugliga ondersteun, wat beskou is as 'n skuif om die Jeugliga se steun vir Zuma te verseker. Tydens die algemene verkiesing van 2009 was Mbalula die bestuurder van die ANC se verkiesingsveldtog, wat as hoogs suksesvol beskou is.

Mbalula is in Mei 2009 deur Zuma as die adjunkminister van polisie aangestel en was van November 2010 tot Maart 2017 die minister van sport en ontspanning nadat president Zuma sy kabinet geskommel het. Hy is aangestel na steunwerwing van die ANC-jeugliga en, volgens mediaspekulasie, moontlik ook as 'n beloning vir sy lojaliteit teenoor Zuma.

Tussen 31 Maart 2017 en 26 Februarie 2018 dien hy as die Suid-Afrikaanse Minister van Polisie in die kabinet van Jacob Zuma. Van Mei 2019 tot 6 Maart 2023 was hy die Minister van Vervoer onder president Ramaphosa, maar het sy kabinetspos ontruim nadat hy in Desember 2022 as die 17de Sekretaris-generaal van die African National Congress verkies is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Fikile Mbalula op People's Assembly

|-

|-

|-

|-
Witolienhout

Die **witolienhout** (*Buddleja saligna*) is 'n boom wat oor groot dele van Suid-Afrika voorkom behalwe die Noord-Kaap. Dit is ook inheems in Zimbabwe. Die blomme is wit of roomwit met 'n rooierige keel, ruik na heuning en word in hofies van 12&nbsp;cm gedra. Die blare is donker, dofgroen aan die bokant en ligter aan die onderkant en bedek met ligte hare.
 
## Galery 

Lêer:Buddleja saligna - Cape Town 6.jpg|Takkie.
Lêer:Buddleja saligna tree - Cape Town 4.jpg|Blare.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Canary Wharf

**Canary Wharf** is 'n sake- en wolkekrabberbuurt in die Londense stadsdistrik Tower Hamlets. Dit is een van Londen se twee finansiële hoofsentrums - naas die historiese middestad of *City of London* - en huisves baie van die hoogste geboue in die Verenigde Koninkryk, waaronder die tweede hoogste wolkekrabber, *One Canada Square*.
duimnael|links|Canary Wharf
duimnael|links|Canary Wharf na sononder
duimnael|links|'n DLR-trein ry oor die misomhulde Canary Wharf-brug
duimnael|links|'n Voetgangerkorridor
Veral sake- en kantoorpersele het hier ontstaan sodat Canary Wharf met 1,3 miljoen m² se kantoor- en winkelruimte in die vraag na gehalte-sakeruimte in Londen voorsien. 730&nbsp;000 m² hiervan is in besit van die *Canary Wharf Group*. Canary Wharf bied sowat 90&nbsp;000 werkgeleenthede en huisves die internasionale of Europese hoofkwartiere van 'n groot aantal banke, professionele dienste-ondernemings en media-organisasies, waaronder *Barclays*, *Citigroup*, *Crédit Suisse*, *HSBC*, *J.P. Morgan*, *KPMG*, *MetLife*, *Morgan Stanley* en *Thomson Reuters*.

Canary Wharf is in die West India Docks op die Isle of Dogs in die East End van Londen geleë. Die kronkel, wat die Teemsrivier hier maak, was nog tot in die vroeë 19de eeu niks meer as 'n moerasgebied nie. Sy ontwikkeling het met grootskaalse droogleggings en die bou van dokke, die West India Docks, in 1802 begin. Dié dokke en aangrensende nywerheidsbuurte het op hul hoogtepunt tot die besigste hawe ter wêreld gegroei. 'n Verskeidenheid invoergoedere is hier gehanteer - van rum tot mahoniehout, later ook landbouprodukte soos piesangs en tomate vanuit die Kanariese Eilande - vandaar die naam *Canary Wharf*.

Nadat die dokke in 1980 gesluit is, het die Britse regering verskeie projekte begin om die gebied te herontwikkel. So is in 1981 die *London Docklands Development Corporation* gestig en die Isle of Dogs in 'n sakegebied omgeskep. In 1987 het die Kanadese onderneming *Olympia and York* 'n kontrak vir die bou van 'n grootskaalse kantoorgebou-projek op die Isle of Dogs onderteken. Boubedrywighede het in die volgende jaar begin. 

Die befondsing van basiese openbare vervoerinfrastruktuur was aanvanklik omstrede - die konserwatiewe regering was nie bereid om meer as die helfte van die koste te dra wat daaraan verbonde was nie. So was pendelaars jare lank op die Docklands Light Railway-stelsel aangewese. Eers vanaf 1999 het 'n uitbreiding van die Jubilee Line-moltreinroete Canary Wharf met Sentraal-Londen verbind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Abiekwasgeelhout

Die **Abiekwasgeelhout** of **Dabbie** (*Tamarix usneoides*) is nie 'n ware Geelhout nie, maar 'n struikerige Tamariskboom wat in die Wes-, Noord-Kaap, Angola en Namibië aangetref word. Dit groei veral langs die kuslyn, brakkerige rivieroewers en langs droë rivierbeddings. Dit het fyn, skubagtige loof, en die blomme word laatwinter in digte bloeiwyses gedra. Elke blom kan duisende sade voortbring wat elk deur kapsule omvat word met 'n haartossel aan die apeks.

Die boom se FSA-nommer is 487.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Tamarix usneoides , Plantzafrica
Higgsveld

Die **Higgsveld** is ’n teoretiese en onsigbare energieveld wat deur die hele heelal voorkom. Dit het net ná die Groot Knal ontstaan. Dit is genoem na die Britse fisikus Peter Higgs, wat ’n meganisme ontwikkel het waarvolgens deeltjies massa verkry.

Volgens wetenskaplikes was alle deeltjies massaloos net ná die Groot Knal. Namate die heelal afgekoel het tot by ’n sekere temperatuur, het ’n onsigbare veld gevorm. Die meeste deeltjies in die heelal kry massa deur middel van ’n wisselwerking met hierdie veld – hoe groter dit is, hoe swaarder word die deeltjies. Sommige deeltjies, soos die fotone wat lig vorm, het nie dié wisselwerking met die Higgsveld nie en het dus geen massa nie. 

Die Higgsboson, waarvan die bestaan in 1964 al voorspel is en wat dalk in Julie 2012 ontdek is, is die kwantumdeeltjie wat met die Higgsveld verbind word nes die foton die kwantumdeeltjie is wat met die elektromagnetiese veld verbind word. Omdat die veld self nie gesien kan word nie, is die ontdekking van die boson noodsaaklik om die bestaan van die veld te bewys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Op soek na die Higgsboson by CERN
* *Why the Higgs particle is so important!*
Riohacha

**Riohacha** (Spaans: *Nuestra Señora Santa María de los Remedios del Río de la Hacha*; Wayuunaiki *Süchiimma*) is 'n stad in die noorde van Colombia wat in 1545 deur Nicolás de Federmann gestig is. Die stad is die hoofstad van die noordelike department La Guajira.
Kulkuns

duimnael|regs|300px|*Die towenaar* ('n skildery).
duimnael|regs|300px|Hierdie amateur-kulkunstenaar vermaak 'n groepie kinders tydens 'n verjaarsdagpartytjie.

**Kulkuns** of **goëlery** is 'n uitvoerende kuns wat gehore vermaak met truuks en illusies wat skynbaar onmoontlik of bonatuurlik is. Kulkuns skep die indruk van bonatuurlike mag, maar die illusie van kulkuns word uitsluitlik deur natuurlike metodes geskep. Die gehoor is gewoonlik bewus dat kulkuns deur oëverblindery uitgevoer word, maar die vaardigheid en geheimsinnigheid daaragter fassineer die gehoor. 

Kulkuns kan professioneel of as 'n stokperdjie beoefen word. Baie ure se oefening en geduld word benodig om dit te bemeester. Die persoon wat die kulkunsies uitvoer word 'n *kulkunstenaar* genoem.

## Toertjies 
Daar word tussen sewe basiese kategorieë van illusies, of oëverblindery onderskei. Dit sluit in produksie, verdwyning, transformasie, herstelling, teleportasie, levitasie en penetrasie.

### Produksie 
Die kulkunstenaar produseer iets uit niks nie. 'n Voorbeeld van produksie is die gewilde toertjie om 'n "hasie uit die hoed" te trek of om 'n lint uit iemand se oor te trek. 

### Verdwyning 
Die "verdwyning"-toertjie is basies die teenoorgestelde van produksie. 'n Soortgelyke tegniek word toegepas om items te laat verdwyn - byvoorbeeld, wanneer die kulkunstenaar sy hande klap, verdwyn 'n voël vanuit sy hok.

### Transformasie 
Transformasie-oëverblindery is byvoorbeeld wanneer 'n stukkie materiaal se kleur van rooi na blou verander, of die speelkaart wat gekies is skielik in 'n ander kaart verander.

### Herstelling 
Die illusie van herstelling (of restourasie) kan deur die gewilde "getoorde tou" gedemonstreer word.  Die tou word in twee stukke gesny, die twee ente word aanmekaar gebind en die knoop verdwyn, wat net een reguit stuk tou laat.  Of 'n koerant word in stukke geskeur en die kulkunstenaar kan dit weer heelmaak. Restourasie plaas die voorwerp na sy oorspronklike toestand terug.

### Teleportasie 
Teleportasie is die oordrag van 'n item van een plek na 'n ander, byvoorbeeld om 'n muntstuk wat verdwyn het, in 'n dig geseëlde houer te vind.

### Levitasie 
Levitasie gebeur wanneer die kulkunstenaar iemand in 'n skynbare "beswyming" plaas, en die persoon in die lug laat sweef.  Levitasie is illusies waar iets of iemand "toweragtig" opgelig word.

### Penetrasie 
Penetrasie is wanneer 'n soliede voorwerp deur 'n ander gaan, soos wanneer 'n "soliede" staalringe inmekaar geskakel word en nie weer uitmekaar kan kom nie.

## Sien ook 
* ''Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin''
* Martino, 'n bekende Suid-Afrikaanse kulkunstenaar.

## Eksterne skakels
West India Docks

duimnael|300px|'n Skildery van 1802 toon die voltooide dokke. Die kanaal aan die linkerkant is later gesluit en toegegooi om tot 'n derde dok omgeskep te word. Die skildery bied uitsig in 'n westelike rigting, met die Londense middestad in die agtergrond
duimnael|300px| Die West India Docks. Hierdie gravure het in Rudolph Ackermann se *Microcosm of London, or, London in Miniature* (1808–11) verskyn

Die **West India Docks** is 'n reeks van drie skeepsdokke op die Teems-eiland Isle of Dogs in Londen waarvan die eerste in 1802 geopen is. Die dokke is in 1980 vir kommersiële vervoer gesluit en herontwikkel tot die Canary Wharf-sakedistrik.

## Geskiedenis 
Die West India Docks het danksy die inisiatief van Robert Milligan (omstreeks 1746–1809), 'n welvarende Engelse sakeman en reder met belange in die suikerhandel met Wes-Indië, ontstaan. Milligan was ontsteld oor die verliese wat hy as gevolg van diefstal en vertragings in Londen se rivierdokke gely het. As leier van 'n groep invloedryke sakemanne, onder wie die voorsitter van die Londense Wes-Indië-handelaars, George Hibbert, het Milligan hom vir die bou van 'n natdok beywer wat deur 'n hoë muur omsluit sou wees.

Die groep het uiteindelik die West India Docks beplan en gebou nadat die Engelse parlement die stigting van 'n Wes-Indië-dok-kompanjie in die West India Docks-wet van 1799 goedgekeur het. Dit was die eerste keer dat die bou van 'n skeepsdok deur die parlement en nie deur die stadsraad besluit is. Milligan het as adjunk-voorsitter en voorsitter van hierdie kompanjie gefungeer.

Die dokke is in twee fases opgerig. Die twee noordelike dokke het volgens 'n ontwerp van William Jessop, een van die leidende siviele ingenieurs van sy tyd, in samewerking met John Rennie (as konsultant) en Thomas Morris, Liverpool se derde dokingenieur, tussen 1800 en 1802 in opdrag van die Wes-Indië-dok-kompanjie ontstaan en is op 27 Augustus 1802 as eerste kommersiële natdokke in Londen amptelik ingewy. Die hoeksteen is op 12 Julie 1800 deur die Britse eerste minister, William Pitt die Jongere, en lord-kanselier Lord Loughborough saam met Milligan en Hibbert gelê.

Die formele opening het op 27 Augustus 1802 plaasgevind toe die nuutgeboude en nog leë vragskip *Henry Addington* met toue na die dokke gesleep is. Dit is gevolg deur die *Echo* wat met 'n vrag uit Wes-Indië belaai was. 'n Klousule in die parlementswet oor die West India Docks het bepaal dat in die volgende 21 jaar alle skepe, wat by die handel met Wes-Indië betrokke was en in die Londense hawe angedoen het, die West India Docks moes gebruik.

Die mees suidelike dok, die *South West India Dock* wat later as South Dock sou bekend staan, is in die 1860's gebou om 'n nie-winsgewende stadskanaal van 1805, die *City Canal* wat in opdrag van die *City of London Corporation* ontstaan het en deur die Wes-Indië-dok-kompanjie in 1829 gekoop is, te vervang. Die West India Docks is in 1909 deur die *Port of London Authority (PLA)* oorgeneem, saam met die ander ingeslote dokke van St. Katharines tot by Tilbury-hawe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Sutton Hoo

duimnael|regs|Die gerekonstrueerde helm van 'n 7de eeuse Angel-Saksiese heerser
**Sutton Hoo** is 'n beduidende argeologiese opgrawingsplek naby Woodbridge in die Engelse graafskap Suffolk.
duimnael|links|Die gerekonstrueerde grafkamer van die Angel-Saksiese skeepsgraf
In 1939 het die plaaslike argeoloog Basil Brown hier langs die oewer van die Deben-rivier Angel-Saksiese twee begraafplase uit die 6de en vroeë 7de eeu ontdek waarvan een die skeepsgraf van 'n heerser (*warlord*) bevat het wat blykbaar nie deur grafrowers verstoor is nie. Die graf was gevul met 'n verskeidenheid unieke Angel-Saksiese kunsskatte van besondere kunshistoriese en argeologiese belang, met Ierse, Skandinawiese, Merowingiese en Oos-Mediterreense invloede, wat tans in die Britse Museum te Londen vertoon word.

Sutton Hoo is tans in besit van die *National Trust*. Die terrein, waar sommige van die oorspronklike grafheuwels herstel is, staan oop vir die publiek en word deur twee rondpaaie vir besoekers ontsluit. Naby die ingang is 'n museum opgerig waar 'n model van die koningsgraf vertoon word, net soos namaaksels van die argeologiese vondste van 1939, insluitende die befaamde goudhelm.
Bosvlier

Die **bosvlier** (*Nuxia floribunda*) is 'n middelgroot boom wat deel is van die *Stilbaceae* familie. 

## Beskrywing 
Dit is 'n multi-vertakte struik met eenvoudige, blinkgroen en groot blare (tot 15 x 5&nbsp;cm). Die piepklein blommetjies (3&nbsp;mm lank) is roomwit, word aan groot trosse gedra en ruik geurig. Die vrugte is ook klein (4&nbsp;mm) en word vaalbruin wanneer ryp. Die boom se FSA-nommer is 634.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems aan suidelike en oostelike Afrika, vanaf Suid-Afrika, deur Eswatini, Zimbabwe, Mosambiek, Zambië, Malawi, Tanzanië, Burundi, Rwanda, oostelike Demokratiese Republiek van die Kongo, na Uganda en Kenia.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees donnes tu Plantes à Fleurs D'Afrique.
* Gibbs Russell, G. Et., W. G. Welman, Et. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. V. Wyk & À. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
* Plants of the World Online
Laventelboom

Die **Laventelboom** (*Heteropyxis natalensis*) kom as 'n klein boompie of struik voor. Die boom kom noord van die Vaalrivier en in die suide van KwaZulu-Natal voor, noordwaarts tot in Eswatini, Malawi, Mosambiek en Zimbabwe. Die boom groei graag op klipperige heuwels, termiethope, in bosveld en op die rande van woude. Die takkies en blare ruik na laventel indien dit gekneus word. Die bas skilfer af en is grys tot witbont van kleur.

In Engels staan die boom bekend as *Weeping lavender tree*. Die boom was voorheen onder die familie *Heteropyxidaceae* geklassifiseer.

## Fotogalery 

Heteropyxis natalensis, habitus, Pretoria NBT.jpg|'n Laventelboom in Pretoria.
Heteropyxis natalensis03.jpg|Stam

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
PEC Zwolle

**PEC Zwolle** is 'n sokkerklub in Zwolle (Nederland) wat in die Eredivisie speel. Die span se tuisveld is die PEC Zwolle Stadion, wat 'n kapasiteit van 12 500 sitplekke het. Die klub is op 12 Junie 1910 gestig as *PEC Zwolle* ('n saamsmelting van *PH* uit 1906 en *EDN* uit 1904). PEC raak in 1990 bankrot en die klub maak 'n nuwe begin as *FC Zwolle*. Sedert seisoen 2012/13 heet die klub weer *PEC Zwolle*. Die klub het drie keer die titel in die Eerste divisie gewen en in 2014 die KNVB-Beker gewen. PEC Zwolle het baie mededinging met Go Ahead Eagles, wat uit die nabygeleë dorp Deventer kom. Hierdie derby is bekend as een van die swaarste derbies in Nederland: die IJsselderby.

## Erelys 
* **Kampioen Eerste divisie (3)**
: 1977/78, 2001/02, 2011/12
: (naaswenner (5): 1972/73, 1976/77, 1985/86, 1999/00, 2010/11)
* **KNVB-Beker (1)**
: 2014
: (naaswenner (3): 1928, 1977, 2015)
* **Johan Cruijffschaal (1)**
: 2014

## Beroemde sokkerspelers en afrigters 
### Spelers 
*  Rinus Israel
*  Kamohelo Mokotjo
*  Piet Schrijvers
*  Jaap Stam

### Afrigters 
*  Co Adriaanse
Klein Beer

Die **Klein Beer** of **Klein Wa** (Latyn: *Ursa Minor*) is ’n sterrebeeld in die noordelike hemelruim. Dit is een van die 48 konstellasies wat deur die 2de-eeuse sterrekundige Ptolemeus beskryf is en is steeds een van die 88 moderne sterrebeelde. Nes by die Groot Beer kan die Klein Beer se stert gesien word as die handvatsel van ’n lepel, vandaar die Engelse naam *Little Dipper* wat soms gebruik word.

Die Klein Beer is veral bekend daarvoor dat die noordelike hemelpool daarin geleë is, hoewel dit oor ’n paar eeue sal verander vanweë die presessie van die nagewenings. Vanweë sy beweging beskryf die aarde se as in 25&nbsp;770 jaar ’n groot draaiende keël aan die hemel, sodat die twee hemelpole in ’n sirkel beweeg en dus langsamerhand skuif.

## Ruimtevoorwerpe 
Die sewe helderste sterre van die Klein Beer vorm die handvatsel van ’n opskeplepel. Die ster aan die einde van die handvatsel is Polaris, die noordelike poolster. Die vier sterre wat die "kom" van die opskeplepel vorm, is ongewoon omdat hulle ’n helderheid van 2, 3, 4 en 5&nbsp;mag het. Hulle is dus ’n nuttige gids om die helderheid van sterre te meet (en as ’n oogtoets vir stadsjapies).

Die ses sterre in die sterrebeeld wat name het, is:

Polaris, die helderste ster in die sterrebeeld, is ’n geel-wit superreus met ’n sigbare magnitude van 2,02. Dit is ’n Cepheïed, ’n seldsame klas veranderlike sterre. Kochab is net effens dowwer as Polaris. Dit is ’n oranje reusester van 2,08&nbsp;mag, 16&nbsp;grade van Polaris af. Met ’n oppervlaktemperatuur van 4&nbsp;000&nbsp;K is dit 130 keer so helder soos die son.

Die Klein Beer bevat ook die Ursa Minor-dwergsterrestelsel.

## Geskiedenis en mitologie 
Die sterrebeeld word meestal uitgebeeld as ’n klein beer met ’n besonder lang stert. Die Klein en Groot Beer is deur die Antieke Grieke verbind met die nimf Kallisto en haar seun Arkas. In ’n ander weergawe waar die Veewagter Arkas voorstel, is die Klein Beer ’n hond. Dit verklaar die lengte van die stert en die verouderde alternatiewe naam vir Polaris, die noordelike poolster: Cynosura ("die hond se stert").

Die Klein Beer is voorheen beskou as net sewe sterre wat na aan mekaar geleë is, wat in die mitologie as susters beskou is (nie die bekende sterreswerm Sewe Susters nie). In die vroeë Griekse mitologie was die sewe sterre van die Klein Lepel die Hesperides, die dogters van die Titaan Atlas. Saam met die nabygeleë sterrebeelde Veewagter, Groot Beer en Draak kon dit die oorsprong gewees het van die mite van die appels van die Hesperides wat deel vorm van die twaalf take van Hercules.

Omdat die Klein Beer eers net uit sewe sterre bestaan het, is die Latynse woord vir "noord" (wat deur Polaris aangewys word) *septentrio*, van sewe en drie (die sewe sterre lyk ook soos drie osse voor ’n wa).

## Verwysings 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. . Princeton University Press, Princeton. .

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ursa Minor
* The clickable Ursa Minor
* Star Tales&nbsp;– Ursa Minor

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Minor Engelse Wikipedia
Hoëveldkiepersol

Die **hoëveldkiepersol** (*Cussonia paniculata*) is 'n boom wat inheems is aan die hoërliggende dele van Suider-Afrika. Die boom is meestal kort en stewig. By groter bome vertak die kaal, verdikte stamme bolangs om 'n geronde, stofferagtige kroon te vorm. Dit word ook die **bergkiepersol** of **karookiepersol** genoem, en staan in Engels as die *cabbage tree* bekend.

## Verspreiding
Dit is inheems aan Gauteng, die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Dit kom ook in Botswana, Eswatini en Lesotho voor.

## Subspesies
Twee subspesies word erken:
* *Cussonia paniculata subsp. paniculata*
* *Cussonia paniculata subsp. sinuata* (Reyneke & Kok) De Winter

## Groeiwyse 
Hierdie kiepersolspesie is waarskynlik die bekendste in die genus, een van die aanskoulikstes, asook die gehardste. Dit is immergroen in warm streke, maar heeltemal of gedeeltelik bladwisselend in koue gebiede. *Cussonia paniculata* groei betreklik stadig, maar weens sy besondere voorkoms is die wag beslis die moeite werd indien hy in 'n tuin aangeplant word. Dit is besonder dekoratief as aksentplant en lyk baie mooi in houers op patio's, terrasse en stoepe.

Hoewel dit rypbestand is, stort veral die jong kiepersolle dikwels sonder enige rede ineen, maar loop soms weer teen die basis van die stam uit - vandaar die besonder interessante krom voorkoms wat hulle soms het. *Cussonia paniculata* hou van baie warmte en sonskyn en sal eerder droogte as te veel water oorleef. Die plant verkies veral in die winter baie min water en aard goed in ligte, goed gedreineerde klipperige grond. Nuwe plante groei uit saad en jong lote. 

## Loof en blomme
Die blare het ŉ bekoorlike grysgroen bladkleur en die klein, geel blommetjies is opgestel in kort bloeiwyses wat in pluime van 25 tot 30&nbsp;cm lank saamgevoeg is. Die blare is handvormig saamgestel uit tussen 7 en 12 blaartjies wat elkeen 15 tot 30&nbsp;cm lank is. Die blaartjies is vingervormig en die rande is oneweredig en veeragtig gelob. Soms is die bopunte ook skerppuntig. 

## Galery 

Lêer:Cussonia paniculata07.jpg|Bloeiwyses in die Oos-Kaap
Lêer:Cussonia paniculata, loof, a, Krugersdorp.jpg|Nabyskoot van blare
Lêer:Cussonia paniculata, habitus, Magaliesberg, a.jpg|'n Voorbeeld in die Magaliesberg
Lêer:Suikerbosrand-Cussonia paniculata-001.jpg|Aan die hange van die Suikerbosrand
Lêer:Cussonia paniculata, habitus, Groenkloof Natuurreservaat.jpg|Hoë eksemplare in die Groenkloof-reservaat
Lêer:Kiepersol.jpg|Eksemplaar in die Klipriviersberg
Lêer:Bgbo cussonia paniculata ies.jpg|In verbouing in die Bochum- Botaniese Tuin

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Verwysings
Fynblaarrooihout

Die **fynblaarrooihout** (*Ochna serrulata*) is 'n boom wat voorkom van die suidelike Wes-Kaap tot in KwaZulu-Natal en Gauteng. Die boom kom meer voor as 'n struik asook Eswatini en Lesotho. Die blomme is geel, welriekend en ongeveer 2&nbsp;cm in deursnee.

Die boom se FSA-nommer is 479.1

## Galery 

IMG 4246-Ochna serrulata.jpg|Vrugte en kelkblare.
Ochna serrulata MickeymouseTree Cape Town 3.jpg|'n Fynblaarrooihout struik.
Ochna serrulata1.jpg|Die boom se kenmerkende rooi blomme en swart bessies.
345Aven's Nature Farm 07.jpg
Buisson de fleurs à Sydney.jpg
Ochna Serrulata (Mickey Mouse bush).jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Bosperske

Die **bosperske** (*Rawsonia lucida*) is 'n boom wat in Suid-Afrika voorkom vanaf Oos-Londen, deur KwaZulu-Natal, Mpumalanga tot in Limpopo. Die Latynse woord *Lucida* beteken blink, en beskryf die blare wat glansend heldergroen aan die bokant is.

Dit is ook inheems in Angola, Botswana, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Kenia, Malawi, Mosambiek, Rwanda, Somalië, Soedan, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Die boom se FSA-nommer is 491.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online