Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer die Jongere** (soms ook *Duerer* gespel; 21 Mei 1471 - 6 April 1528 in Neurenberg) was 'n Duitse skilder, grafikus, wiskundige en kunsteoretikus wat as een van die vooraanstaande kunstenaars van die Renaissance-tydperk beskou word. Sy grafiese werk – houtsnee-en gravuurwerk - het Noord-Europese kunstenaars gestimuleer om Laat-Gotiese vormgewing te laat vaar ten gunste van die Italiaanse Renaissance.

Dürer is op 21 Mei 1471 in Neurenberg gebore. Sy vader was 'n goudsmid. Op 15-jarige ouderdom het hy by die ateljee van die skilder en houtsnyer Michael Wolgemut (1434--1519) aangesluit. In daardie jare is houtsneewerk onder andere gebruik om boeke te illustreer. Dürer, wie se peetvader die bekende uitgewer Anton Koburger (1440-1513) was, het daartoe bygedra dat houtsneekuns 'n hoë peil bereik het.

In Italië het hy kennis gemaak met die skilder en grafikus Jacopo de' Barbari uit Venesië. Sy skilderye en grafiese werk het in sy tyd 'n ongewoon moderne blik op die wêreld gegee – so het Dürer die nuwe boekdrukkuns met groot sukses as kommunikasiemiddel ingespan en sy reekse grafiese werke aangebied as 'n kunsvorm wat vir almal toeganklik was. Sy kuns het sodoende wye toegang verkry, en vanweë sy veelsydige kunstenaarskap is reeds in sy eie leeftyd na hom verwys as die Duitse Leonardo da Vinci.

## Lewe 
In 1490 het Dürer op 'n reis na Colmar, Basel en Strassburg vertrek. In Colmar het hy die werk van die pas gestorwe Martin Schongauer (1450-1491) bestudeer. Die Italianers het by Dürer belangstelling gewek in die teorie van perspektief. Die boukonstruksie in sy gravure *Die geboorte van Christus* (1504) is suiwer perspektiwies. Sy gravure *Die sondeval* toon 'n woud vol Noord-Europese dieresimboliek, met Adam en Eva as naakstudies van 'n klassieke Apollo- en Venusbeeld.

Dürer het 'n tweede reis na Italië onderneem (1505-1507) en in Venesië lof ontvang vir sy tekeninge, terwyl die kleur van sy skilderye gekritiseer is. Om dié rede het Drüer besluit om hom meer as voorheen op skilderwerk toe te spits. *Die rosekransfees* (1506), geskilder vir 'n Duitse kerk in Venesië (tans in Praag), het 'n meesterwerk geword. Hoewel Dürer baie by die Italianers geleer het, het sy werk tog tipies Noord-Europees gebly vanweë die liniêre en gedetailleerde karakter daarvan. Sy gravures van 1513 en 1514 het groot beroemdheid verwerf, soos *Ridder, dood en duiwel* (1513), *Sint Jeronimus in sy studeerkamer* (1514) en *Melancholie* 1 (1514). Die humanistiese denke wat uit hierdie werke spreek, het Dürer in groot mate aan sy vriend Willibald Pirckheimer (1470-1530) te danke gehad, van wie hy ook 'n portret gemaak het.

Tussen 1512 en 1520 het Dürer in opdrag van die Renaissance-vors, Maksimiliaan van Oostenryk gewerk en onder andere 'n bydrae gelewer tot die Triomfboog van Maksimiliaan, 'n reusagtige afbeelding wat uit afdrukke van 'n aantal houtsneewerke opgebou is. Hy het ook vir die keiser 'n gebedeboek met 45 pentekeninge geïillustreer. In 1520, na die dood van Maksimiliaan, het Dürer na Nederland gereis om die nuwe keiser, Karel V, te versoek om sy jaargeld te betaal. Die reis het ŉ volle jaar geduur en die kasboek wat Dürer by hom gehad het, vertel van sy belewenisse. 'n Paar blaaie van 'n sketsboek vol tekeninge van mense, diere en voorwerpe het ook behoue gebly.

Dürer het 'n groot deel van sy lewe gewy aan teoretiese verhandelings oor die beeldende kuns. Hy wou die skllderberoep noord van die Alpe uit die ambagsfeer verhef tot die sfeer van vrye kuns. Daarvoor het 'n kunstenaar naas vaardigheld ook 'n ruim algemene ontwikkeling nodig. Hierdie opvatting van Dürer spreek uit ‘n selfportret van 1498 wat tans in die Prado in Madrid hang. Die portret toon ŉ elegant geklede, beskaafde man, bewus van sy posisie in die wêreld.

In navolging van Leonardo da Vinci se *Trattato* het Dürer begin skryf aan 'n boek wat *Underricht der Malerei* ("Onderrig in die skilderkuns") sou heet. Uiteindelik het net een hoofstuk daarvan in 1525 in druk verskyn. Dit bevat meetkundige uiteensettings en konstruksiemetodes vir perspektief. Die *Vier Bücher von menschlicher Proportion* het kort na sy dood verskyn.

In teenstelling met die Italianers was Dürer van mening dat absolute skoonheid nie bestaan nie. Volgens hom was daar uiteenlopende soorte skoonheid in die natuur en was dit die taak van die kunstenaar om die natuur harmonies weer te gee. 

Sy publikasie van 1527, *Etliche Underricht zu Befestigung der Stett*, was van 'n heel ander aard. Daarin behandel hy vestingbou. In 1526 het Dürer sy laaste groot werk geskilder, bestaande uit twee panele: Links verskyn Johannes en Petrus en regs Markus en Paulus. Onderaan verskyn aanhalings uit hul geskrifte, waarmee hy pleit vir die eenheid in die geloof wat Luther gebring het. Dürer is op 6 April 1528 in Neurenberg oorlede. Tallose kunswerke van die 16de eeu, veral in Duitsland en Nederland maar ook in ander Europese lande, is deur Dürer se werk beïnvloed. Sy werke is vandag in museums oral in Europa te sien.

## Museums met skilderye van Albrecht Dürer 
* Alte Pinakotek, München
* Kunsthistorisches museum, Wene
* Museo del Prado, Madrid

## Bronnelys 
* KENNIS,  vol 9, 1980, bl. 1678-1679, 
* Wêreldspektrum, 1982,  band

## Eksterne skakels 
* www.albrechtdürer.com Albrecht Durer webwerf 
* http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/durer/
* http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/Mathematicians/Durer.html 
* http://www.artchive.com/artchive/D/durer.html
* Alternative Albrecht Durer 
* Albrecht Durer by Olga's Gallery
* Art Gallery - Albrecht Durer