open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hel

[duimnael|180px|Die hel, detail van ’n fresko in die Middeleeuse Kerk van Sint Nikolaas in Raduil, [Bulgarye.]]

Die **hel** is in godsdiens en folklore ’n bestemming vir afgestorwenes, soms ’n plek van lyding en straf. Godsdienste met ’n lineêre uitkyk beskou die hel dikwels as ’n bestemming vir ewig, terwyl dié met ’n sikliese uitkyk dit dikwels sien as ’n plek vir tussen inkarnasies. Die hel word gewoonlik uitgebeeld as ’n plek onder die aardoppervlak wat ’n ingang vanaf die land van die lewendes het. Ander plekke van die hiernamaals sluit in die hemel, vaevuur, paradys en limbo.

In ander tradisies, wat nie die heirnamaals beskou as ’n plek van straf of beloning nie, beskryf die hel bloot as ’n bestemming van die afgestorwenes, die graf, ’n neutrale plek onder die oppervlak van die aarde (soos Sjeool of Hades.)

## Verskillende sienings
Die god Hades was in die Griekse mitologie bekend as die koning van die onderwêreld, ’n plek waarheen siele ná die dood gegaan het. Hermes, die boodskapper van die gode, en Charon, die bootsman, sou ’n afgestorwene se siel neem na die onderwêreld, wat ook Hades genoem is. Hier is die siel geoordeel. As die mens in die lewe boos was, is hy na Tartaros gestuur waar die siel gestraf is deur dit met lawa te brand of op ’n folterbank uitmekaar te trek. 

Sjeool is in die Hebreeuse Bybel is ’n plek van donkerte waarheen alle afgestorwenes gaan, beide die regverdiges en goddeloses. Dit is ’n plek van stilte en donkerte wat van die lewe en van God afgesny is. Dit word in die Afrikaanse Bybel as "doderyk" vertaal.

In die Christendom is die hel die plek of toestand waarheen onboetvaardige sondaars gaan – óf met hul dood óf met die laaste oordeel. Die Nuwe Testament beskryf die hel dikwels as die "onblusbare vuur" of "ewige vuur". Op ander plekke word gepraat van ’n plek waar mense "sal huil en op hulle tande sal kners", van "lyding" en "benoudheid", "ewige verdoemenis", "gloeiende vuur" en "veroordeel en verdelg". Openbaring praat van "die poel van vuur en swael" waar "die duiwel, die dier en die vals profeet dag en nag gepynig [sal] word tot in alle ewigheid".

In Islam is jahannam gevul met vuur, kookwater en verskeie ander martelings vir dié wat nie in Allah geglo en die sjaria (wette) gevolg het nie of die profete en boodskappers van Islam verwerp het. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Toengoesiese tale

Die **Toengoesiese tale** of **Mantsjoe-Toengoesies** is 'n taalfamilie wat uit 11 tale bestaan en deur 750&nbsp;000 mense in Siberië en Mantsjoerye gepraat word. Dié taalfamilie bestaan uit twee groepe, naamlik die Noord-Toengoesiese en die Suid-Toengoesiese tale. Soms word die Toengoesiese tale ook in drie takke verdeel: Sentraal-Toengoesies, Mantsjoe-Jurgies en Nord-Toengoesies.

[duimnael|links|Gedenkplaat in die [Verbode Stad in Beijing, Volksrepubliek China, in beide Chinees (links, *qián qīng mén*) en Mantsjoe (regs, *kiyan cing men*)]]
Die grootste tale (volgens moedertaalsprekers) is: Xibe (30&nbsp;000), Ewenkies (15&nbsp;800) en Ewenies (5&nbsp;660). Die Toengoesiese tale in Rusland word met die Cyrilliese alfabet geskryf, terwyl die Toengoesiese tale in die Volksrepubliek China veral met die Mongoolse skrif of soms met Chinese karakters geskryf word. Mantsjoe vorm as voormalige amptelike taal van die Qing-dinastie die histories belangrikste taal van die Toengoesiese tale, maar is nou ernstig bedreig. Die meeste Mantsjoes praat intussen Mandaryns.

Sommige taalkundiges groepeer die Toengoesiese tale saam met die Mongoolse en die Turkse tale, soms nog met die Japannese tale, Koreaans en Ainoe, by die Altaïese tale, hoewel dit algemeen betwis word.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*  
*
Paul Morphy

**Paul Charles Morphy** (Junie 22, 1837&nbsp;– Julie 10, 1884) was 'n Amerikaanse skaakspeler. Hy word gesien as een van die skaakmeesters van sy tyd. 'n Skaakwonderkind wat op 'n vroeë ouderdom afgetree het. Bobby Fischer het hom beskou as een van die top tien beste spelers ooit.

Morphy is gebore in New Orleans. Hy het geleer skaak speel deur te kyk hoe sy vader en oom speel. Teen nege jaar oud was hy gesien as een van die beste in die stad.

## Verwysings
Nigel Short

**Nigel David Short** (gebore 1 Junie 1965) is 'n Britse skaakspeler, grootmeester, skaakafrigter en skaakkommentator. Short het 'n grootmeester geword toe hy 19 jaar oud was. In 1993 word hy die eerste Britse speler in 'n wêreldkampioenskap, toe hy gekwalifiseer het om te speel teen Garri Kasparof in 1993 in London (Kasparof het gewen, 12½ - 7½). Hy die tans die oudste speler in die FIDE rang se top 100 spelers.

## Vroeë lewe 
Hy is die tweede oudste van drie seuns van David and Jean Short. Sy vader is 'n joernalis en sy moeder 'n skoolsekretaris. Sy ouers het geskei toe hy 13 jaar oud was. Short het ophou skoolgaan op 17 om op skaak voltyds te fokus.

Short se pa het hom leer skaak speel. 'n Skaakwonderkind, Short het media-aandag aangetrek as 'n 10-jarige, deur Viktor Korchnoi te wen, toe hy nommer 2 in die wêreld was, in 'n gelyktydige uitstalling in Londen oor 31 borde, waar Short die enigste oorwinnaar was. Hy was selfonderrig en in 1977 drie dae voor sy 12de verjaarsdag word hy die jongste deelnemer aan die Britse Skaakkampioenskap. Hy het tien keer Britse kampioen Jonathan Penrose verslaan en met 5/11 voltooi, 'n uitstekende vertoning vir 'n debutant. Short oorheers Britse jeugskaak gedurende hierdie tydperk, en het 'n Meestergradering behaal met sy vertoning in die 1977-Britse eindstryd.

## Persoonlike lewe 
Short woon in Griekeland en het getrou met Rhea Argyro Karageorgiou in 1987. Hulle het twee kinders saam. 

## Boek 
*

## Verwysings
Mantsjoe

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Mantsjoes.*

**Mantsjoe** (17px, *manju gisun*) is 'n Toengoesiese taal wat eens deur die Mantsjoes in Mantsjoerye van die Volksrepubliek China gepraat is. Dit is tans amper uitgestorwe.

[duimnael|links|Gedenkplaat in die [Verbode Stad in Beijing, Volksrepubliek China, in beide Chinees (links, *qián qīng mén*) en Mantsjoe (regs, *kiyan cing men*)]]
Mantsjoe was een van die amptelike tale van die Qing-dinastie (1644–1912), ook bekend as Mantsjoe-dinastie, in China. Die meeste Mantsjoes praat intussen Mandaryns. Volgens data van Unesco word Mantsjoe tans deur 10 Mantsjoes as moedertaal gebesig, uit 'n totaal van byna 10 miljoen etniese Mantsjoes. Onlangs het egter baie Mantsjoes begin om die taal aan te leer. Nou kan 'n paar duisend Mantsjoe dit as 'n tweede taal besig te danke aan regeringsonderwys of gratisklasse vir volwassenes in klaskamers of aanlyn.

Mantsjoe geniet hoë historiese waarde vir historici van China, veral weens die Qing-dinastie. Mantsjoe-tekste verskaf inligting wat nie in Chinees beskikbaar is nie, en wanneer beide Mantsjoe en Chinese weergawes van 'n gegewe teks bestaan, verskaf dit sekerheid om die Chinese eweknie te kan verstaan. Amptelike dokumente is tydens die Qing-dinastie in beide Chinees en Mantsjoe geskryf, en baie geboue uit die Qing-dinastie vertoon Mantsjoe-inskripsies.

Mantsjoe word as 'n dogtertaal van Jurgies beskou en word met die Mantsjoe-alfabet, 'n gewysigde Mongoolse skrif, geskryf. Dit toon in teenstelling met al die ander Toengoesiese tale 'n hoë persentasie van Koreaanse leenwoorde wat op 'n invloed van Koreaans op Jurgies en die vroeë Mantsjoes dui. Mantsjoe is nou verwant aan Xibe van Xinjiang en albei tale is onderling verstaanbaar.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*
Demi Lee Moore

**Demi Lee Moore** (7 Desember 1989, Worcester, Suid-Afrika), van Durbanville is ’n Suid-Afrikaanse sangeres en die wenner van die TV-musiekwerklikheidsreeks *Die Kontrak* op die TV-kanaal VIA. Sy het ’n platekontrak by Coleske Artists losgeslaan en op 2018 se Afrikaans Is Groot-konserte opgetree as deel van haar prys. 

Demi Lee se eerste liedjie by Coleske Artists, "Mis Eet Slaap Herhaal", is net voor die konsert uitgereik en was gou no. 1 op die Afrikaanse iTunes.

## Lewe
Demi Lee is op Worcester gebore, maar haar gesin het later na Durbanville getrek. Sy het op negejarige ouderdom begin sing en op 19 besluit om voltyds te sing. Sy het onder meer vir ’n paar maande by The Barnyard Theatre aangesluit en is in 2013 benoem vir ’n Ghoema vir beste popalbum vir *Net ’n Mens*. Sy het in 2014 aan Idols X deelgeneem, waar sy die sewende plek behaal het. Haar enkelsnit "Liefdes Wen Resep" is in 2015 uitgereik en het binne die eerste dag die no. 1-plek op die Afrikaanse iTunes behaal.

In 2018 het Demi Lee aan *Die Kontrak* deelgeneem. Dit was ’n realiteitsangkompetisie waarop agt aspirantmusieksterre ná ’n landwye aanlynveldtog uit bykans 2&nbsp;000 sangers gekies is. Hulle is deur mentors gebrei vir die uitklopkonserte wat hulle week na week moes aandurf. Demi Lee en Ivan Roux was die laaste twee deelnemers wat oorgebly het en Demi Lee het eindelik gewen. Haar mentor was Monique Steyn. 

Demi Lee se album *Mis Eet Slaap Herhaal* is op 30 November 2018 uitgereik. Dit bevat die volgende snitte:
**Mis Eet Slaap Herhaal*
**Vulkaan*
**Lelie*
**Spore*
**Lei My na die Water*
**Sproetjies*
**Ek Is Hier*
**Diane* (saam met Monique Steyn)
**My Alles*
**Gooi Jou Arms om My*
**Somebody to Love*

## Diskografie
### Albums
**Net ’n Mens* (2014)
**Mis Eet Slaap Herhaal* (2018)
**Country* (2019)
**Jy Ken My Naam* (2021)

### Liedjies
**Liefdes Wen Resep* (2015)
**Jy Maak My Beter* (2016)
**Amanda* (2018, saam met Steve Hofmeyr)
**There was Jesus* (2020, saam met Riaan Benadé)

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*
Salomo se Tempel

duimnael|250px|’n Voorstelling van Salomo se Tempel.

**Salomo se Tempel**, ook bekend as die **Eerste Tempel**, was volgens die Bybel die Heilige Tempel (Hebreeus: בֵּית־הַמִּקְדָּשׁ, *Beit HaMikdash*) in Jerusalem voor die vernietiging daarvan deur Nebukadnesar II ná die beleg van die stad in 587&nbsp;v.C. en die daaropvolgende vervanging daarvan met die Tweede Tempel in dieselfde eeu.

## Geskiedenis en hede
Volgens die Ou Testament is die tempel onder Salomo, koning van Israel en Juda, gebou en is die tempel opgedra aan Yahweh. Die Verbondsark is glo ook daar gehou. Die Joodse historikus Josephus sê die tempel is vernietig "470 jaar, 6 maande en 10 dae nadat dit gebou is".

Vanweë godsdienstige sensitiwiteit en die polities plofbare situasie in Jerusalem, is net beperkte argeologiese opnames op Tempelberg gedoen. Nog geen uitgrawings is in die moderne tyd op die berg toegelaat nie en daar is dus min argeologiese bewyse vir die tempel se bestaan. 

’n Granaat van ivoor wat priesters in die huis "van ---h" noem en ’n inskripsie oor die restourasie van die tempel onder Joas het hul verskyning op die oudhedemark gemaak, maar hul egtheid word betwis.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Diepsloot

**Diepsloot** kan verwys na:

# Diepsloot (Oos-Kaap), 
# Diepsloot (Noord-Kaap, lat -30,26, long 24,65), 
# Diepsloot (Noord-Kaap, lat -29,53, long 23,00), 
# Diepsloot (Mpumalanga, lat -24,92, long 30,31), 
# Diepsloot (Mpumalanga, lat -26,29, long 29,53), 
# Diepsloot (spruit in Kaapstad), 
# Diepsloot (nedersetting), Gauteng, Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit,
Japannese tale

Die **Japannese tale** of **Japannees-Ryukyu** is 'n taalfamilie wat uit 12 tale bestaan en deur sowat 130 miljoen mense op die Japanse Argipel gepraat word. Dié taalfamilie bestaan uit twee groepe, naamlik Japannees en die Ryukyu-tale.

duimnael|links|Padtekens vir verkeersveiligheid in Kin, Okinawa, in beide Japannees (middel) en Okinawaans (links en regs)
Die grootste tale (volgens moedertaalsprekers) is: Japannees (129 miljoen), Okinawa-Amami (900&nbsp;000) en Sakisjima (100&nbsp;000). Al die Japannese tale word met die Japannese skryfstelsel, bestaande uit Kanji, Hiragana en Katakana, geskryf.

Die Ryukyu-tale word deur sommige taalkundiges as dialekte van Japannees beskou wat dus gesamentlik as een Japannese taal gegroepeer word. Ander taalkundiges sien egter groter verskille tussen die Ryukyu-tale en Japannees wat nie hierdie klassifikasie regverdig nie. Hulle argumenteer dat Japannees en die Ryukyu-tale nie onderling verstaanbaar is nie. Net die genetiese verwantskap tussen albei takke is 'n algemene konsensus. Die Japannese tale is nie verwant aan Japan se ander inheemse taal, Ainoe, nie; laasgenoemde word dus as 'n geïsoleerde taal beskou. Soms word dit saam met Turkse, Mongoolse en Toengoesiese tale, Koreaans asook Ainoe by die Altaïese tale gegroepeer, hoewel dit algemeen betwis word.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*
Emanuel Lasker

**Emanuel Lasker** (24 Desember 1868 – 11 Januarie 1941) was 'n Duitse skaakspeler, wiskundige en filosoof van Joodse afkoms, wat die wêreldkampioen was vir 27 jaar (vanaf 1894 tot 1921). 

## Lewe en loopbaan 
### Vroeë lewe 1868–1894 
duimnael|links|upright|Lasker as 'n jong man

Emanuel Lasker was gebore op Desember 24, 1868 in Berlinchen in Neumark (nou Barlinek in Pole). Op die ouderdom van ag was hy in Berlyn om wiskunde te studeer, waar hy saam met sy broer gewoon het Berthold, wat ag jaar ouer as hy was, en hom leer skaak speel het.

Om geld te verdien het Emanuel Lasker skaak en kaartspeletjies gespeel vir klein bedrae, veral by Kaffee&nbsp;Kaiserhof.

Lasker het Kaffee Kaiserhof's se jaarlike Wintertoernooi van 1888/89 gewen. Lasker het toe 'n meester geword wat sy skaakloopbaan begin het.

## Oorlede 
Lasker het gesterf van 'n nier-infeksie in New York op January 11, 1941, op die ouderdom van 72. Hy is oorleef deur sy vrou Martha en sy suter Lotta Hirschberg.

## Skryfwerk 
### Skaak 
duimnael|Lasker's skaaktydskrif voorblad van November 1906.
* *The London Chess Fortnightly*, 1892–93
* *Common Sense in Chess*, 1896 
* ''Lasker's How to Play Chess: An Elementary Text Book for Beginners, Which Teaches Chess By a New, Easy and Comprehensive Method*, 1900
* *Lasker's Chess Magazine*, 1904–1907.
* *The International Chess Congress, St. Petersburg, 1909*, 1910
* *Lasker's Manual of Chess*, 1925,.
* *Lasker's Chess Primer*, 1934

### Ander speletjies 
* *Encyclopedia of Games*, 1929.
* *Das verständige Kartenspiel* (*Sensible Card Play*), 1929 
* *Das Bridgespiel'' ("The Game of Bridge"), 1931.

### Wiskunde 
*
*
* – Lasker's Ph.D. thesis.
*

### Filosofie 
* *Kampf* (*Struggle*), 1906. 
**Das Begreifen der Welt* (*Comprehending the World*), 1913.\
**Die Philosophie des Unvollendbar* (sic; *The Philosophy of the Unattainable*), 1918.
* *Vom Menschen die Geschichte* ("History of Mankind"), 1925 – a play, co-written with his brother Berthold Lasker.
**The Community of the Future*, 1940.

## Verwysings
Peter Klatzow

**Peter James Leonard Klatzow**, (14 Julie 1945 te Springs, Gauteng - 29 Desember 2021, Kaapstad) was 'n Suid-Afrikaanse komponis en pianis. Hy het reeds op 4-jarige ouderdom begin klavier speel en van 1951 tot 1957 klavieronderrig by Lilly Shapiro ontvang en tot in 1962 by Julienne Brown en Aida Lovell. Gedurende 1963 het hy Afrikaans en musiek in Swaziland gedoseer. Nadat hy 'n SAMRO-studiebeurs ontvang het, het hy in 1964 aan die Royal College of Music in Londen onder Kathleen Long klavier en onder Bernard Stevens komposisie begin studeer. 

Hy het ook orkestrasie bestudeer. In 1965 het Klatzow die Royal Philharmonic-prys vir Statebondskomponiste onder die ouderdom van 30 verower, asook die Ascherberg, Hopwood & Crewe-prys en die Octavia-reisbeurs. In 1966 het hy by die gevierde Nadia Boulanger aan die *Cite Internationale des Arts* in Parys gestudeer. Na sy terugkeer na Suidelike Afrika het hy dosent in klavier, harmonie en komposisie aan die destydse Rhodesiese Musiekkollege in Harare (toe Salisbury) geword. 

Hy was ook twee jaar lank dirigent van Harare se stadsorkes en het 'n televisiereeks aangebied. In 1968 is hy aangestel as musiekregisseur by die radiodiens van die SAUK en na 'n studiejaar in 1972 in Engeland het hy in 1973 lektor in komposisie aan die Suid-Afrikaanse Musiekkollege van die Universiteit van Kaapstad geword. Klatzow is 'n produktiewe komponis en het veral 'n groot hoeveelheid kamermusiek gekomponeer. Sy *Contours and Transformations* (1977) vir kitaar, fluit, klarinet, harp, slagwerk en elektroniese orrel het in 1977 'n prys van die Toronto-kitaarvereniging in samewerking met die Internasionale Kitaarfees gewen. 

In dieselfde jaar het hy die eerste prys verower in die Stroud-fees se internasionale komponistewedstryd vir sy *Trio vir horing, viool en klavier*. Hy het 'n aantal Engelse gedigte en Shakespeare-tekste sowel as Afrikaanse gedigte getoonset, onder andere *Die dans van die reën* (vir koor en orkes; 1963) en *Tyd van verhuising* (vir sopraan, fluit en kitaar; 1977) van onderskeidelik Eugène Marais en Ernst van Heerden. Onder sy orkeswerke tel 'n horingkonsert, die ballet *Die drie diere* (1978), en die *Phoenix-simfonie* (1972), opgedra aan Edgar Cree.

## Bron 
* Wêreldspektrum, 1982,  band
Sergey Karjakin

**Sergey Alexandrovich Karjakin** (gebore 12 Januarie 1990) is 'n Russiese skaakspeler en grootmeester. 'n Skaakwonderkind, hy het die rekord vir die jongste grootmeester ooit, toe hy die titel ontvang op 12 jaar en 7 maande oud in 2003. Karjakin het geleer skaak speel op 5 jaar oud. 

Hy het die Wêreld Jeug skaakkampioenskap O-12 gewen in 2001. Hy het gespeel in die 2016 Wêreldkampioenskap en verloor teen Magnus Carlsen

## Skaakwonderkind 
Karjakin het geleer skaak speel op 5 jaar oud. 

Karjakin het op die FIDE ranglys se top 100 skaakspelers ingekom op April 2005.

## 2008 
In Julie 2008, het Karjakin gewen in 'n wedstryd teen GM Nigel Short 7½–2½.

## 2016 
Karjakin het die 2016 Wêreldblitsskaak Kampioenskap gewen op 29 en 30 Desember 2016. 

## Persoonlike lewe
Karjakin het getrou met Galiya Kamalova in Mei 2014. Hulle het twee seuns, een gebore in 2015 en die ander een 2017. 

## Verwysings
Lys van nedersettings in Israel

Hierdie is 'n **lys van nedersettings in Israel**.

Die volgende 77 munisipaliteite is stede en het 'n stadsraad.

## Verwysings
Judit Polgár

**Judit Polgár** (gebore 23 Julie 1976) is 'n Hongaarse skaakspeler en grootmeester van Joodse afkoms. Sy word beskou as die sterkste vroulike skaakspeler van alle tye.

In 1991, het Polgár 'n grootmeester geword op die ouderdom van 15 jaar en 4 maande, op die tyd die jongste om dit te doen en breek die vorige rekord van Bobby Fischer. Sy was die jongste speler om in die FIDE rang se top 100 speler in te kom in Januarie 1989, op die ouderdom van 12. Sy is die enigste vroumens om te kwalifiseer vir die Wêreldkampioenskap in 2005. Sy is nogsteed die enigste vrou met meer as 2700 punte rang. Sy was no. 1 vroumensskaakspeler in die wêreld vanaf Januarie 1989 tot Maart 2015.

Polgár is die enigste vrou wat 'n wedstryd teen 'n no.1 gewen het, en het elf voormalige skaakkampioene gewen: Magnus Carlsen, Anatoly Karpov, Garry Kasparov, Vladimir Kramnik, Boris Spasski, Vasily Smyslov, Veselin Topalov, Viswanathan Anand, Ruslan Ponomariov, Alexander Khalifman, en Rustam Kasimdzhanov.

## Verwysings
InSight

300px|duimnael|’n Kunstenaar se voorstelling van die InSight-landingstuig.

**InSight** is ’n robotlandingstuig wat ontwerp is om die binnekant van die planeet Mars te bestudeer. Dit is op 5 Mei 2018 gelanseer en het op 26 November 2018 op Mars geland ná ’n reis van 485&nbsp;miljoen&nbsp;km. Dit sal ’n seismometer en ’n hittesondeerder gebruik om proefnemings uit te voer. Dit sal ook ’n reeks radio-eksperimente doen ter aanvulling van studies oor Mars se interne struktuur en rotasie.

Die sending word deur die Jet Propulsion Laboratory vir Nasa hanteer. 

## Beskrywing
InSight se naam staan vir ***In**terior Exploration using **S**eismic **I**nvestigations, **G**eodesy and **H**eat **T**ransport*. Dit sal skuddings op Mars meet met die seismometer, bekend as SEIS (*Seismic Experiment for Interior Structure*), asook hitteverplasing om die planeet se vroeë geologiese evolusie te bestudeer. InSight sal diep onder die oppervlak soek na vingerafdrukke van prosesse wat verantwoordelik was vir die vorming van die aardplaneet. Dit kan nuwe lig werp op al die Sonnestelsel se aardplanete – Mercurius, Venus, Aarde en Mars – en Aarde se Maan.

Die tuig sou aanvanklik in Maart 2016 gelanseer word. Ná ’n tegniese probleem met die SEIS-instrument voor die lanseringsdatum het Nasa-amptenare besluit om die lansering tot in Mei 2018 uit te stel en is InSight vir eers gestoor. Die seismometer is in dié tyd herstel, maar dit het die uiteindelike koste van $675&nbsp;miljoen tot $830&nbsp;miljoen opgestoot.

## Werking
Vroeëre Marssendings het slegs die geskiedenis van die planeet se oppervlak ondersoek. Die valleie, vulkane, rotse en bodem is bestudeer, maar nie die vroeë evolusie nie – en dié is net diep onder die oppervlak te vinde.

Omdat Mars geologies minder aktief was (daar is byvoorbeeld geen plaattektoniek nie) het sy geskiedenis noukeuriger bewaar gebly in die kern, mantel en kors. Deur die grootte, dikte, digtheid en algemene struktuur daarvan te meet, asook die hoeveelheid hitte wat uit die middel van die planeet straal, word gehoop om ’n insig te kry in die evolusieprosesse van al die aardplanete wat om die Son wentel.

Mars is ideaal wat betref ondersoeke na planeetvorming omdat dit groot genoeg is om inwendige opwarming en differensiasieprosesse (die skeiding van die kors, mantel en kern) te ondergaan het, nes die ander aardplanete. Hy is egter ook klein genoeg om die kenmerke van hierdie prosesse in die volgende 4&nbsp;miljard jaar te bewaar het.

InSight bevat die volgende wetenskaplike instrumente: die seismologiese instrument, SEIS, vir die bepaling van die planeet se inwendige struktuur, ’n sondeerder om warmtestrome te meet en ’n instrument vir die meet van diverse fisiese parameters (HP3). Daar is ook ’n instrument wat data van die tuig af sal gebruik vir ’n baie noukeurige meting van Mars se rotasie.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en die Nederlandse Wikipedia
Sjalot

Die **sjalot** is 'n tipe ui, spesifiek 'n botaniese variëteit van die spesie *Allium cepa*.

Die sjalot is voorheen as 'n afsonderlike spesie geklassifiseer, *A. ascalonicum*, 'n naam wat nou as sinoniem met die tans-aanvaarde naam beskou word.

Sy naasverwantes sluit knoffel, preie, sprietuie, en Chinese ui in.
duimnael|In skywe gesny en 'n heelsjalot
duimnael|Sjalotte word die sogenaamde "klein uie" in die suide van Indië genoem en word op groot skaal gebruik in die kookkuns daar.

links|duimnael|250px|'n Sjalotplant (*A. cepa var. aggregatum*) groei in Castelltallat, Spanje
[regs|duimnael|220px|[Ui- en sjalotproduksie in 2005]]
duimnael|Heel sjalotplante, bestaande uit wortels, knolle, blare, stingels en blomme
duimnael|190px|Die swart saadjies van 'n sjalot

## Kulinêre gebruik 
Sjalotte word in die kookkuns gebruik. Hulle kan gepiekeld wees. In Asiatiese kookkuns word fyngesnyde, diepgebraaide sjalotte as 'n krui gebruik, dikwels bedien met slappap. As 'n spesie van *Allium*, smaak sjalotte ietwat soos 'n gewone ui, maar dit het definitief 'n ligter smaak op die tong. Net soos met uie, sal rou salotte wat gekerf word, sekere stowwe vrystel wat die oë laat traan.

Sjalotte bevat skynbaar meer flavonoïede en fenole as ander lede van die ui-genus.

Vars sjalotte kan gestoor word in 'n koel, droë area (0 tot 4 °C, 32 tot 40 °F, 60 tot 70% RH) vir ses maande of langer. Gekapte, gedroogde sjalotte is ook  beskikbaar.

## Verwysings
Chinese ui

Die **Chinese ui**(*Allium chinense*) (ook bekend as **Chinese scallion**, **glinsterende sprietui**, **Japannese scallion**, **Kiangsi scallion** en **Oosterse ui**) is 'n eetbare spesie van *Allium*, inheems aan China en Korea, maar dit word ook in baie ander lande verbou. Sy naasverwantes sluit die ui, sjalot, prei, sprietui en knoffel in.

## Verspreiding 
*Allium chinense* is inheems aan China (in Anhui, Fujian, Guangdong, Guangxi, Guizhou, Hainan, Henan, Hubei, Hunan, Jiangxi, en Zhejiang-provinsies) plus in gebiede waar dit ook doelbewus aangeplant word. Dit is genaturaliseer in ander dele van Asië sowel as in Noord-Amerika.

## Gebruike 
### Kulinêr 
As gevolg van sy baie sagte en vars smaak, word *A. chinense* dikwels gepiekeld bedien as 'n bykos in Japan en Viëtnam, om die sterker geure van ander komponente in 'n maaltyd te neutraliseer. In die Japannese kookkuns word dit bv. saam met Japannese kerrie as 'n garnering geëet.

In Viëtnam word gepiekelde Chinese uie dikwels tydens Tết (die Viëtnamese nuwejaar) bedien.

### Medisinaal 
*Allium chinense* word gebruik as 'n volksmedisyne in tonikums om te help met 'n ongemaklike ingewande.

## Name in ander tale 
Name in ander tale sluit in: in Japannees, '*** (rakkyō), ook geskryf as , of ; in Chinees:  (xiè) of  (jiào tóu); in Viëtnamees ***'.

## Sien ook 
* Knoffel grasuie
* Gepiekelde uie

## Verwysings
La grande bellezza

***La grande bellezza*** [la ˈɡrande belˈlettsa] is 'n Italiaanse satiriese kunsdrama-rolprent wat in 2013 onder regie van Paolo Sorrentino verfilm is. Sorrentino was daarnaas ook die mededraaiboekskrywer. Die rolprent is vanaf 9 Augustus 2012 in Rome geskiet en het sy première ter geleentheid van die Cannes-rolprentfees in 2013 gehad waar dit om die Goue Palm-filmprys (''Palme d'Or'') meegeding het.

## Storie 
Die rolprent begin met 'n aanhaling uit *Voyage au bout de la nuit* ("Reis tot die einde van die nag"), die Franse skrywer Louis-Ferdinand Céline (1894–1961) se eerstelingroman wat in 1932 gepubliseer is. 

 ''Reis is 'n baie nuttige ervaring: dit laat jou verbeelding hoog vlieg, alle ander dinge is net teleurstellings en moeilikhede. Ons reis uitsluitlik binne onsself - en hierin lê die sterkte van dié reis.''

Ná sy 65ste verjaardag voel Jep Gambardella, 'n kultuurjoernalis met 'n passie vir partytjies en mooi vroue, verlore tussen die nostalgie van die verlede - sy eerste liefde, die sukses van sy eerstelingroman wat nooit opgevolg is deur verdere publikasies nie - en die onsekerheid van die toekoms. Jep besef dat sy lewe maar oppervlakkig was en dat die lewensjare, wat nog aan hom gegun sal wees, moontlik min in getal is. Toe hy verneem dat sy eerste groot liefde op haar sterfbed lê, word sy weemoed al hoe groter. So begin hy met 'n soektog na ware skoonheid, tussen die moreel agteruitgaande bourgeoisie van Rome en die stereotipes van die beskawing.

## Eksterne skakels 
;Media
----
* *La grande bellezza - Trailer ufficiale*
;Artikels
----
* *Turismo Roma: Discover Rome - Discovering “The Great Beauty”*
Brian Drummond

**Brian Drummond** (gebore 10 Augustus 1969) is 'n Kanadese akteur en vervaardiger.

## Eksterne skakels 
* 
*
Judea-en-Samaria-gebied

duimnael|Ligging van die gebied Judea en Samaria (rooi)

Die gebied **Judea en Samaria** (Hebreeus: מחוז יהודה ושומרון - *Ezor Yehuda VeShomron*) is 'n gebied wat sentraal geleë is in die Wesoewer. Hierdie gebied is in 1967 tydens die Sesdaagse Oorlog deur Israel verower.

Die gebied behoort nie aan die staat van Israel nie, maar word deur Israel as 'n administratiewe gebied beskou (die streke in die sogenoemde C-gebied waar Israeliese burgers die meerderheid vorm).

Die gebied se administratiewe (nieamptelike) hoofstad is Ariel.

In 2017 het die gebied 'n bevolking van 435&nbsp;000 gehad (slegs Israelse burgers in ag genome).
Rishon LeZion

**Rishon LeZion**, Hebreeus: ראשון לציון , Arabies: ريشون لتسيون , is 'n Israelse stad in die Sentrale distrik met 'n bevolking van sowat 250&nbsp;000 in 2017.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Be'er Sheva

'''Be'er Sheva'* (ook wel *Beersheba* en *Beër Sjeva''), Hebreeus: באר שבע , Arabies: بئر السبع , is 'n Israelse stad en die hoofstad van die Suidelike distrik met 'n bevolking van sowat 209&nbsp;687 in 2020.

Die metropolitaanse gebied van Be'er Sheva is die vierde van Israel en het 'n bevolking van sowat 377&nbsp;000 in 2017 gehad.

Die stad lê in die Negev-woestyn en word ook wel die 'hoofstad van die Negev' genoem.

Die nuwe Be'er Sheva is in 1900 gestig maar die ou stad het al in die tyd van die Ou Testament bestaan.

Be'er Sheva herberg die Ben-Gurion Universiteit van die Negev en is 'n sentrum van Israel se hoë-tegnologie nywerheid.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Ntsikeni-natuurreservaat

In die **Ntsikeni-natuurreservaat** in Griekwaland-Oos is die grootste vleiland op so ‘n hoë hoogte bo seespieël in Suid-Afrika. 

## Ligging 
Die reservaat lê in die voetheuwels van die Drakensberge, tussen die nedersettings Creighton en Franklin in die suide van kwaZulu-Natal, noord van Kokstad, oos van die R617-streeksroete en suid van Himeville, Underberg en die Coleford-natuurreservaat. Dit is by koördinate 30° 8′ suid en 29° 28′ oos.

## Reservaat 
Die wildpark is 9&nbsp;200&nbsp;ha groot, waarvan 1&nbsp;070&nbsp;ha ‘n vlei op ‘n besonder hoë plato is.  Hierdie gebied bereik ‘n hoogte van 1&nbsp;750m bo seevlak en die hoogste pieke is dikwels in digte mis gehul en is selfs soms bo die wolkdek. Sneeu kom jaarliks voor. Die meer dreineer na die noorde en reguleer die vloei van die bolope van die Umzimkulurivier. Dit speel ‘n groot rol in die waterbewaring en -voorsiening vir die gemeenskappe stroomaf. Omdat die reservaat so afgeleë is, het min ekologiese veranderinge plaasgevind. Die gebied leen hom uitstekend tot voetslaan, perdry, bergfietsry en besigtiging van dierelewe. Akkommodasie is beskikbaar. Die paaie in die reservaat is in ‘n swak toestand.

## Flora en fauna 
Ongeveer 1&nbsp;300 plantspesies, waarvan 65 orgideesoorte, kom hier voor. Meer as 120 voëlspesies is al waargeneem. Die bekendste voëls in die reservaat is die grootrietreier (roerdomp), lelkraanvoël, Afrikaanse kwartel, grootriethaan, vleikuikens, grasuil, kransaasvoël,  baardaasvoël, geelborskoester, kalkoenibis, witkruisvleivalk, rooireier, Kaapse ooruil, Afrikaanse vleivalk, veldpou en sangvoëls van die Cisticolidae. Ander diere is die rietbok, groototter, oorbietjie, rooiribbok, vaalribbok, gewone duiker en die langtoon-boompadda (*Leptopelis xenodactylus*). In 2008 is swartwildebeeste en blesbokke na Ntsikeni oorgeplaas.

## Geskiedenis 
Die gebied is in 1978 tot natuurreservaat verklaar. Met ‘n grensverskuiwing is dit in 2006 deur die Oos-Kaap aan KwaZulu-Natal oorgedra. In 2010 is dit tot Ramsar-gebied verklaar.

## Lees ook 
*Ramsar-konvensie
*Ramsar-vleilande in Suid-Afrika

## Bronne 
*Bryan, Peter en John Graham: Ntikeni Nature Reserve  -  an overlooked IBA.  In  Africa Birds en Birding, Februarie/Maart 2006. www.fitzpatrick.uct.ac.za
*https://africageographic.com
*wiki.sabirding.co.za
*www.saramsar.com
Ark (dubbelsinnig)

Die Bybelse term **ark** kan verwys na:

*Noag se ark, ’n skip wat Noag met die sondvloed gebou het.
*Die Verbondsark, ’n heilige kis van die Israeliete met die Tien Gebooie in.
Marsbewing

'n **Marsbewing** is 'n aardbewing wat op die planeet Mars plaasvind. Die ruimtesonde InSight van die Amerikaanse ruimteagentskap NASA wat op 26 November 2018 in die *Elysium Planitia* streek van Mars geland het, bevat 'n seismograaf om marsbewings te meet en te bestudeer.
Ainoe (taal)

**Ainoe** (アイヌ・イタㇰ, *Aynu=itak*; Japannees: アイヌ語, *Ainu-go*) is die taal wat deur die Ainoe, 'n etnies, kultureel en taalkundig van die Japanners aparte inheemse groep, op die noordelike Japannese eiland Hokkaido gepraat word.

duimnael|links|Verspreiding van Ainoe-tale en -dialekte voor 1945
Tot in die 20ste eeu is Ainoe ook in die suidelike gedeelte van Sachalin en op kleiner skaal op die Koerile gebesig. Ainoe bevat drie hoofdialekte, saam met 19 ander dialekte. Net die Hokkaido-variant bestaan nog, die laaste spreker van Sachalin-Ainoe is in 1994 oorlede. Hokkaido-Ainoe is op die punt om uit te sterf, alhoewel pogings aangewend word om dit te laat herleef. In Junie 2008 het die Japannese regering 'n besluit geneem om Ainoe as 'n inheemse taal te erken. Die Japannese regering bou tans 'n fasiliteit wat toegewy is aan die bewaring van die Ainoe-kultuur, insluitende die taal.

Ainoe het geen algemeen aanvaarde genealogiese verhouding met enige ander taalfamilie nie en is nie verwant aan die Japannese Argipel se ander taalfamilie, die Japannese tale, nie; Ainoe word dus as 'n geïsoleerde taal beskou. Sommige taalkundiges groepeer dit saam met Turkse, Mongoolse, Toengoesiese, Koreaanse en Japannese tale by die Altaïese tale, hoewel dit algemeen betwis word. Nes die Japannese tale word Ainoe met die Japannese skryfstelsel, bestaande uit Kanji, Hiragana en Katakana, geskryf. Vir Transliterasie word die Latynse alfabet gebruik; vir Ainoe se uitgestorwe Sachalin-dialek in Rusland is die Cyrilliese alfabet gebruik.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  
*  
*  

## Eksterne skakels
Patrice O'Neal

'''Patrice Malcolm O'Neal''' (7 Desember 1969 – 29 November 2011) was 'n Amerikaanse komediant, skerpskertser en akteur. Hy het groot geword in Boston en 'n belangstelling vir skerpskertsery op 'n jong ouderdom ontwikkel.

## Vroeë lewe 
Patrice Malcolm O'Neal was gebore op 7 Desember 1969 in New York. 

## Loopbaan 
O'Neal het vir die eerste keer opgetree in Oktober 1992 in Boston. 

## Oorlede 
O'Neal is gediagnoseer met tipe 2-diabetes op die ouderdom 23, 'n toestand wat sy ma ook gehad het. O'Neal het egter nie mediese advies gevolg nie en het dosisse medikasie oorgeslaan en 'n dieet aangeneem wat nie vir diabete aanbeveel is nie. Teen die einde van sy lewe het O'Neal probeer om sy gesondheid te verbeter deur 'n vegan dieet aan te neem, sap te maak en sy inname van ongesonde kos te verminder, maar hy kon steeds nie gewig verloor nie.

Op 29 November 2011 is O'Neal dood aan komplikasies van sy beroerte. Hy was 41 jaar oud.

## Diskografie 
* *Elephant in the Room* (2011)
* *Mr. P* (2012)
* *Better Than You* (2012)
* ''Patrice O'Neal: Unreleased'' (2013)

## Filmografie 
### Film 
## Verwysings
Seekoeivlei-natuurreservaat

Die **Seekoeivlei-natuurreservaat** in die Vrystaat is 'n belangrike bron van water vir huishoudelike sowel as nywerheidsgebruik in  Gauteng.

## Ligging
Hierdie vleiland lê noord van Memel, naby die Drakensberg-platorand en naby die punt waar die Vrystaat, Mpumalanga en KwaZulu-Natal ontmoet. Dit is nagenoeg by  en lê 2&nbsp;000 m bo seespieël.

## Vleiland
Net noord van Memel loop die Pampoenspruit in die Kliprivier, 'n sytak van die Vaalrivier, in ‘n moeras van 25&nbsp;km2 met baie vleie, poele, vloedvlaktes, mere en graslande wat in die reënseisoen dikwels oorstroom. Dit vorm een van die grootste vleilande op die Hoëveld. Die reservaat van 4 754 ha is in 1997 tot Ramsar-vleiland verklaar en word veral deur mense besoek met 'n besondere belangstelling in die voëllewe. Vir hulle is uitkykskuilings en 'n piekniekplek beskikbaar. Op die graslande op die oewers wei gereeld vee.

## Flora en fauna
Die vleigebied is die tuiste van 'n wye verskeidenheid voëlspesies waaronder skaars en  bedreigde soorte. Veral die volgende voëls het dit hul tuiste gemaak: kleinrietreier, nimmersat, witvlerkvleikuiken, bloukraanvoël, reier, ooievaar, ibis, vee-reier, vinke, Afrikaanse kwartel, witbaardsterretjie, lelkraanvoël, bleekkopgrassanger, Drakensberglewerik en die Vaalrivierlewerik. Seekoeie en sebras is in die reservaat hervestig. Waarskynlik weens die koue op hierdie hoogte bo seevlak kom daar byna geen slange voor nie.

## Lees ook
*Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
Netanya

**Netanya**, Hebreeus: נתניה , Arabies: نتانيا , is 'n Israelse stad in die Sentrale distrik van Israel met 'n bevolking van sowat 214&nbsp;000 in 2017.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Ashdod

**Ashdod** (ook wel *Asdod*), Hebreeus: אשדוד , Arabies: أشدود , is 'n Israelse hawestad in die Suidelike distrik met 'n bevolking van sowat 223&nbsp;000 in 2017.

Ashdod is Israel se grootste hawestad en het in die Oudheid tot die Filistyne-gebied behoort.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Yang Jiang

**Yang Jiang** (Chinees: 杨绛; Wade–Giles: ***Yang Chiang***; 17 Julie 1911 – 25 Mei 2016) was 'n Chinese dramaturg, skrywer, en vertaler. Sy het verskeie suksesvolle komedies geskryf en was die eerste Chinese persoon wat 'n volledige Chinese weergawe van Miguel de Cervantes se roman *Don Quijote* vertaal het.

duimnael|**Yang Jiang in 1953**

## Biografie 
Sy is gebore in Beijing as **Yang Jikang**, en het groot geword in die Jiangnan omgewing. Nadat sy van Soochow Universiteit in 1932 gegradueer het, het Yang Jiang ingeskryf in die nagraadse skool van Tsinghua Universiteit waar sy haar man, Qian Zhongshu, ontmoet het. Gedurende 1935-1938 het hulle na Engeland gegaan om verder te studeer by Oxford Universiteit. Terwyl hulle oorsee was het Yang geboorte gegee aan hul dogter, Qian Yuan (錢瑗), in 1937. Hulle het later by die Pantheon-Sorbonn Universiteit in Parys, Frankryk, gaan studeer. Hulle het dikwels Frans en Engels met mekaar gepraat regdeur hul lewens in China.

Hulle het teruggekeer na China in 1938.

Yang het ook drie hoof Europese werke van pikareske fiksie na Chinees vertaal: *Lazarillo de Tormes* (1951), *Gil Blas* (1956) en *Don Quijote* (1978). Haar Chinese vertaling van *Don Quijote* word vanaf 2016 steeds beskou as die definitiewe weergawe.

duimnael|Yang Jiang en Qian Zhongshu 1934

Sy is ook in Oktober 1986 die Burgerlike Orde van Alfonso X, die Wyse daarvoor, toegeken deur koning Juan Carlos I. Haar suster Yang Bi () (1922–1968) was ook 'n vertaler.

Sy het haar ondervinding van "hervorming deur arbeid" in 'n Mei Sewende Kaderskool in Henan vanaf 1969 tot 1972, waartydens sy as deel van die "Na die Platteland Beweging" weggestuur is, tydens die Kulturele Rewolusie gebruik om ''Six Chapters from My Life 'Downunder'* (1981) te skryf. Dit is hierdie boek waarmee sy naamgemaak het as skrywer in die post-Mao era. In verband met hierdie memoires, het sy ook *Soon to Have Tea* geskryf () (aka *Toward Oblivion*), wat gepubliseer is in 1983.

In 1988 het sy haar enigste roman, *Baptism* (), gepubliseer wat altyd verbind was met *Fortress Besieged* (), een van haar man se meesterstukke. Haar memoires van 2003, *We Three* (), herroep herinneringe van haar man en haar dogter, Qian Yuan, wat oorlede is aan kanker een jaar oor haar vader se dood in 1998. Teen die ouderdom van 96 het sy *Reaching the Brink of Life'' () gepubliseer wat 'n filosofiese werk waarvan die titel in Chinees duidelik verwys na haar oorlede man se versameling opstelle, *Marginalia to Life* (). Die novelle, *After the Baptism* (), 'n afsluiting tot haar roman *Baptism*, is  in 2014 gepubliseer. Op 25 Mei 2016 is Yang op die ouderdom van 104 in Beijing oorlede.

Haar man het Yang beskryf as "die mees kuise vrou en talentvolle meisie in China" wat in teenstrydigheid met 'n Chinese gesegde is dat dit onmoontlik is vir 'n vrou om 'n kuise vrou en begaafde geleerde of talentvolle kunstenaar te wees.

## Verwysings
Amanda Peet

**Amanda Peet** (gebore 11 Januarie 1972) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *The Whole Nine Yards* (2000), *Identity* (2003), *A Lot Like Love* (2005), en *2012* (2009).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1997: *Touch Me*
* 1999: *Two Ninas*
* 2000: *The Whole Nine Yards*
* 2000: *Whipped*
* 2001: *Saving Silverman*
* 2003: *Identity*
* 2003: ''Something's Gotta Give*
* 2004: *The Whole Ten Yards*
* 2005: *A Lot Like Love*
* 2005: *Syriana*
* 2006: *The Ex*
* 2006: *Griffin & Phoenix*
* 2007: *Martian Child*
* 2008: *The X Files: I Want to Believe*
* 2008: *What Doesn't Kill You*
* 2009: *2012*
* 2010: *Quantum Quest: A Cassini Space Odyssey*
* 2010: *Gulliver's Travels*
* 2013: *Identity Thief*

### Televisiereekse 
* 1999: *Jack & Jill*
* 2006: *Studio 60 on the Sunset Strip*
* 2012: *Bent*
* 2015: *Togetherness*
* 2017: *Brockmire*
* 2018: *The Romanoffs''

### Video's 
* 2003: *Igby Goes Down: In Search of Igby*
* 2010: *Behind the Scenes of Please Give*
* 2010: *Please Give: Outtakes*
* 2016: *The Atheist Delusion*

## Eksterne skakels 
*
For Whom the Bell Tolls

**For Whom the Bell Tolls** (**Vir wie die klok lui**) is 'n roman gepubliseer in 1940, geskryf deur Ernest Hemingway.

## Inhoud
Die boek vertel die verhaal van Robert Jordan, 'n jong Amerikaanse plofstofkenner wat as lid van die Internasionale Brigades diens doen by 'n anti-fascistiese guerrilla-eenheid in die berge tydens die Spaanse Burgeroorlog. Saam moet hulle 'n brug opblaas om 'n aanval op Segovia te laat slaag. Jordan word tydens die sending verlief op Maria, wat haar ouers in die oorlog verloor.

Belangrike temas in die boek is die verskrikking van die moderne oorlogsvoering, eer, dood en selfmoord. Die sending kan ten beste omskryf word as 'n selfmoordsending. Die lede van die guerrilla groep word gekonfronteer met anonieme vyande in vliegtuie en tenks.

Die boek bevat outobiografiese gedeeltes: in 1937 en 1938 reis Hemingway vier keer na Spanje om as korrespondent vir die North American Newspaper Alliance (NANA) oor die burgeroorlog verslag te doen. Die hoofkarakter baseer hy waarskynlik op Robert Hale Merriman, 'n Amerikaner wat in 1938 in Spanje gesneuwel het. Merriman was 'n kennis van Hemingway. Net soos Merriman is sy romanheld Robert Jordan 'n kollegedosent in die Verenigde State en 'n vrywilliger wat veg aan die kant van die republikeine; en net soos Merriman verdwyn hy aan die einde van die oorlog agter vyandige linies. Hemingway gebruik ook 'n deel van sy eie familiegeskiedenis vir die verhaal en vir die karaktersketsing van die hoofkarakter, wanneer Jordan aan die einde van die boek terugdink aan die selfmoord van sy vader.

## Verfilming
[duimnael|[Gary Cooper as Robert Jordan]]
Hemingway het die boek in 1939 in Kuba en Key West in Florida geskryf. Dit is in 1940 uitgegee. In 1943, toe die VSA betrokke was in die Tweede Wêreldoorlog, is dit verfilm deur Sam Wood met Gary Cooper as Robert Jordan en Ingrid Bergman as Maria.

## Waardering
*For Whom the Bell Tolls* word as deel van die wêreldliteratuur beskou en is in 1999 opgeneem in Le Monde se 100 boeke van die eeu-lys.

## Bron 
* Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia
Betsy Beutler

**Betsy Beutler** is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Aaah! Zombies!!* (2007) en *Last Look* (2014), en in die televisiereekse *Scrubs* (2001) en *Cold Case* (2003).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2007: *Aaah! Zombies!!*
* 2014: *Last Look*

### Televisiereekse 
* 2001: *Scrubs*
* 2003: *Cold Case*
* 2009: *Scrubs: Interns*
* 2011: *Becoming Famous*

### Televisierolprente 
* 2013: *Partners*

## Eksterne skakels 
* 
*
Bettina Bush

**Bettina Bush** (gebore 28 Januarie 1972) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Rainbow Brite and the Star Stealer* (1985) en *Final Fantasy VII: Advent Children* (2005), en in die televisiereekse *The Littles* (1983) en ''My Little Pony 'n Friends* (1986).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1985: *Rainbow Brite and the Star Stealer*
* 1985: *Here Come the Littles*
* 1988: *Journey to Spirit Island*
* 2005: *Final Fantasy VII: Advent Children*

### Televisiereekse 
* 1983: *The Littles*
* 1984: *The Get Along Gang*
* 1984: *Rainbow Brite*
* 1986: *My Little Pony 'n Friends*
* 1989: *The Karate Kid*
* 2002: *Stargate: Infinity*
* 2003: *Sabrina's Secret Life*

### Televisierolprente 
* 2002: *Inspector Gadget's Last Case: Claw's Revenge*
* 2002: *Sabrina the Teenage Witch in Friends Forever''

### Video's 
* 1985: ''It's Your Birthday Party with Rainbow Brite and Friends*
* 2002: *Groove Squad''

## Eksterne skakels 
* 
*
Barbara Mandrell

**Barbara Mandrell** (gebore 25 Desember 1948) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse *The Rockford Files* (1974), *Baywatch* (1989), *Walker, Texas Ranger* (1993), en *Touched by an Angel* (1994).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2006: *Marty Robbins: Seems Like Yesterday*

### Televisiereekse 
* 1974: *The Rockford Files*
* 1974: *Mel Tillis Time*
* 1978: *Hee Haw Honeys*
* 1979: *Concrete Cowboys*
* 1980: *Barbara Mandrell and the Mandrell Sisters*
* 1980: *The Nashville Palace*
* 1989: *Baywatch*
* 1991: *The Statler Brothers Show*
* 1993: *Walker, Texas Ranger*
* 1994: *Touched by an Angel*
* 1995: *Riders Radio Theater*
* 2005: *Master Series*

### Televisierolprente 
* 1978: *Jamboree in the Hills*
* 1978: *Merry Christmas from the Grand Ole Opry*
* 1979: *Country Superstars of the 70s*
* 1979: *Merry Christmas from the Grand Ole Opry*
* 1980: *Nashville Remembers Elvis on His Birthday*
* 1981: *Oral Roberts Celebration*
* 1983: *Barbara Mandrell: The Lady Is a Champ*
* 1984: *Burning Rage*
* 1984: *Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus 114th Edition*
* 1985: *Barbara Mandrell: Something Special*
* 1985: *Give Me a Reason to Live with Barbara Mandrell*
* 1986: ''Barbara Mandrell's Christmas: A Family Reunion*
* 1988: *Opryland Celebrates 200 Years of American Music*
* 1991: *Great American Celebration*
* 1993: *The Ultimate Driving Challenge*
* 1995: *The Life and Times of Marty Robbins*
* 1996: *Barbara Mandrell: Steppin Out*
* 1996: *The Grand Ole Opry Musical Salute to Minnie Pearl*
* 1997: *Get to the Heart: The Barbara Mandrell Story*
* 1998: *Barbara Mandrell and the Do-Rites: The Last Dance*
* 1999: *The Wrong Girl*
* 1999: *The Life and Times of the Women of Country*
* 2000: *Stolen from the Heart''

### Video's 
* 2008: *Marty Robbins: Music Anthology*

## Eksterne skakels 
*
Camryn Manheim

**Camryn Manheim** (gebore 8 Maart 1961) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Happiness* (1998), *Scary Movie 3* (2003), en *An Unfinished Life* (2005), en in die televisiereeks *The Practice* (1997).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1997: *David Searching*
* 1998: *Happiness*
* 1998: ''Fool's Gold*
* 1999: *Joe the King*
* 1999: *100 Years of Women*
* 2003: *Scary Movie 3*
* 2003: *Just Like Mona*
* 2005: *An Unfinished Life*
* 2009: *Just Peck*
* 2010: *Faire: An American Renaissance*
* 2013: *The Hot Flashes*
* 2015: *Return to Sender*
* 2018: *All About Nina*

### Televisiereekse 
* 1986: *Closeups*
* 1997: *The Practice*
* 2003: *The System*
* 2004: *Celebrity Blackjack*
* 2004: *Storyline Online 3*
* 2005: *Ghost Whisperer*
* 2005: *Ballbreakers*
* 2013: *The Adventures of Mr. Clown*
* 2018: *Living Biblically*

### Televisierolprente 
* 1998: *Most Fascinating Women of 1998*
* 1998: *The Annual Museum of TV and Radio Honors. A Salute to Jerry Seinfeld and David E. Kelly*
* 2001: *Kiss My Act*
* 2005: *Snow Wonder*
* 2005: *Untitled Camryn Manheim Pilot*
* 2013: *The Makeover*
* 2017: *An American Girl Story: Summer Camp, Friends for Life''

### Video's 
* 2004: *Creating a Twisted Web of Intrigue*
* 2005: *Dark Water: Extraordinary Ensemble*
* 2008: *Dreaming Slipstream Dream*

## Eksterne skakels 
*
Sunita Mani

**Sunita Mani** (* 1986) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent *Little Sister* (2016) en in die televisiereekse *Mr. Robot* (2015), *The Good Place* (2016), en *GLOW* (2017).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2015: *3rd Street Blackout*
* 2015: *Cast Party*
* 2016: *Little Sister*
* 2017: *Snowy Bing Bongs Across the North Star Combat Zone*

### Televisiereekse 
* 2015: *Mr. Robot*
* 2015: *5 Stages (5tages)*
* 2016: *The Good Place*
* 2017: *GLOW*
* 2017: *Bobby Chew Sells a Car*
* 2017: *Better Briefs*
* 2017: *No Activity*

### Televisierolprente 
* 2016: *The Elephant in the Room*

## Eksterne skakels 
*
Aarti Mann

**Aarti Mann** (gebore 3 Maart 1978) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Danny Collins* (2015) en ''I'll See You in My Dreams* (2015), en in die televisiereekse *Heroes* (2006) en *The Big Bang Theory* (2007).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2009: *Today's Special*
* 2012: *The Monogamy Experiment*
* 2015: *Danny Collins*
* 2015: *I'll See You in My Dreams*

### Televisiereekse 
* 2006: *Heroes*
* 2007: *The Big Bang Theory''

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*