open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Algemene versadiging

[duimnael|Werkloses neem deel aan 'n optog tydens die [Groot Depressie.]]

'n **Algemene versadiging** is die makroekonomiese begrip van 'n oorvloed van aanbod in vergelyking met vraag, veral wanneer daar 'n oormaat van produksie in alle areas van produksie is in vergelyking met die hulpbronne wat beskikbaar is om hierdie produksie te koop. Hierdie verskynsel kom tydens algemene resessies of depressies voor met voortslepende ondergebruikmaking van hulpbronne, bv. in werkloosheid en ydel fabrieke. Die Groot Depressie word oor die algemeen as die grondvormlike voorbeeld van 'n algemene versadiging geag.

Die term dateer uit die laat 18de eeu toe die klassieke ekonomie as 'n denkrigting in aanvang was, en daar word lank reeds gedebateer oor die bestaan en oorsake van en oplossings vir 'n algemene versadiging. Sommige klassieke en nieuklassieke ekonome voer aan dat algemene versadigings nie bestaan nie, en dat ydel produksie die gevolg is van die wanaanwysing van hulpbronne tussen ekonomiese sektore. Ander noem die gereelde ekonomiese krisisse van die ekonomiese siklus as voorbeelde van 'n algemene versadiging. Hulle stel verskeie oorsake voor en skryf verskillende oplossings voor, meestal fiskale stimulus. Fiskale stimulus is 'n oplossing wat in die 19de en 20ste eeue deur onderverbruiksekonome voorgestaan is, en in die laat 20ste eeu en 21ste eeu deur Keynesianisme en verwante ekonomiese denkrigtings.

Daar word 'n onderskeid getref tussen diegene wat 'n algemene versadiging as 'n aanbodkwessie beskryf en dit oorproduksie noem, en diegene wat dit as 'n vraagkwessie beskryf en dit onderverbruik noem. Sommige sien dit as 'n kombinasie van die twee, soos Jean Charles Léonard de Sismond, een van die vroegste moderne teoretici in die veld van die ekonomiese siklus.

## Sien ook 
* Keynesianisme
Pasteurisasie

duimnael|200px|Louis Pasteur, wat pasteurisasie uitgevind het.

**Pasteurisasie** is 'n metode om melk, voedsel ook, tot 72° C te verhit vir 15 sekondes en dan dadelik weer afgekoel word om Mikro-organismes te vernietig wat siektes oordra. Die proses is na Louis Pasteur vernoem wat dit uitgevind het.

Louis Pasteur het as negejarige beleef hoe die inwoners in sy dorpie in die suide van Frankryk deur 'n dol hond hondsdolheid aangeval word. Hy het hom as jong man bekwaam as 'n mikrobioloog. Hy het met sy eksperimente waardevolle werk gedoen op virusse sowel as bakterieë. Sy eerste probeerslag was op wyn wat hy gekook het en toe verseël het om te bewys dat die bakterieë wat dit laat gis, vanuit die omringende omgewing gekom het.

## Bron 
* *Dokter in die huis*, Dr Jan van Elfen, 1993
Randapparatuur

duimnael|'n Rekenaarmuis
duimnael|'n Sleutelbord
duimnael|'n Eksterne hardeskyf

By 'n rekenaar is **randapparatuur** die hardeware wat nie deel van die rekenaarkas of skootrekenaar is nie, maar ekstern gebruik word om die funksionaliteit van die rekenaar uit te brei. Randapparatuur word gebruik om inligting aan die rekenaar te verskaf (toevoer) of van die rekenaar te kry (afvoer). Eksterne toestelle wat vir berging of tweerigtingkommunikasie gebruik word, kan gesien word as 'n kombinasie van hierdie toevoer- en afvoerfunksionaliteit. Randapparatuur word aan die rekenaar gekoppel met 'n kabel of radiotegnologie soos Bluetooth.

Voorbeelde van randapparatuur:
* Toevoer
** Sleutelbord
** Rekenaarmuis
** Skandeerder
** Digitale kamera
** Mikrofoon
* Afvoer
** Monitor
** Dataprojektor
** Drukker
** Plotter
** Luidspreker
* Berging
** Eksterne hardeskyf
** Laserskyf-leser/skrywer
** Slapskyf-leser/skrywer
** USB-stokkies
* Dataoordrag
** Modem
USB

duimnael|'n USB-prop

: *Hierdie artikel handel oor die rekenaarstamlyn. Sien USB (dubbelsinnig) vir ander gebruike.*

**USB** (afkorting vir **Universele Seriële Bus** of **universele seriebus**; Engels: *Universal Serial Bus*) is 'n standaard vir die aansluiting van randapparatuur op rekenaars. Dit vervang die stadiger parallelle en serie-poorte, hoofsaaklik omdat die spoed van data-oordrag met USB soveel groter is. Die standaard is deur Intel uitgevind en hulle het protokolweergawe 1.0 in 1996 bekendgestel. Met behulp van die gestandaardiseerde USB-poort kon vervaardigers produkte maak wat met beide die standaard persoonlike rekenaar en Apple Macintosh versoenbaar is. Behalwe randapparatuur vir rekenaars word verskillende tipes mikrobeheerders van 'n USB-poort voorsien, byvoorbeeld om hul toepassing binne rekenaars en ingebedde stelsels te vereenvoudig.

'n Bykomende voordeel van USB is dat dit kragtoevoer aan die ingepropte randapparatuur kan verskaf. USB-toerusting kan ook gekoppel en ontkoppel word sonder om die rekenaar te herlaai.

FireWire is 'n alternatief vir USB. Dit is veral geskik is vir die koppeling van toerusting wat hoë bandwydte vereis, soos eksterne hardeskywe en videokameras.

## Weergawegeskiedenis 
## Verbindingtipes 
senter|omraam|Vergelyking van USB-verbindings

## Sien ook 
* Rekenaarbus

## Bronne 
* 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* https://www.cablestogo.com/learning/connector-guides/usb
Gangreen

**Gangreen** is siektetoestand waar weefsels of liggaamsdele afsterf. Dit staan ook bekend as *kouevuur*, *weefseldood* of *nekrose*. Dit word dikwels veroorsaak deur die inkorting van die arteriële bloedvoorsiening. Daar word 'n onderskeid gemaak tussen 'n *droë* en *nat* gangreen.

## Bron 
* *Dokter in die huis*, Dr Jan van Elfen, 1993
Nissan Qashqai

Die **Nissan Qashqai** is 'n kompakte oorkruissportnutsvoertuig wat sedert 2006 deur die Japannese motorvervaardiger Nissan vervaardig word. Die eerste geslag Qashqai is onder die naam **Nissan Dualis** in Japan en Australië verkoop. Dit is nou in sy tweede geslag wat in 2014 vrygestel is, die nuwe model is net bekend as ***Qashqai***. Nissan het die motor vernoem na die Qashqai (uitgespreek [qaʃqaːʔiː]), 'n semi-nomadiese stam wat in die bergagtige Suidwes-Iran woon.

Die oorspronklike Qashqai het die Mistral/Terrano II veldvoertuig vervang as Nissan se SNV, en sy P32L motorplatform sal ook gebruik word vir 'n nuwe geslag Nissan oorkruis SNVs.
Nissan Juke

Die **Nissan Juke** is 'n mini sportnutsvoertuig wat sedert 2010 deur die Japannese motorvervaardiger Nissan vervaardig word. Die produksieweergawe het sy debuut in Maart 2010 by die Geneefse Motorskou gemaak, en in Amerika by die 2010 New York Internasionale motorskou.

## Verwysings
Hawthornden

duimnael|260px|Hawthornden in Herschel Walk, Wynberg
duimnael|260px|Die binnekant

**Hawthornden** is 'n besonder groot dubbelverdiepinghuis waarvan die geskiedenis terug dateer tot sover as 1683. Dit is geleë in Herschel Walk in Wynberg (Kaapstad) en grens aan die terrein van die Hoër Seunskool Wynberg.

Die huis is gebou in die Victoriaanse styl. Die versierde plafonne en mure en die meubels is in die Victoriaans-Edwardiaanse styl met 'n sterk Italiaanse invloed.

In 1891 het die mynmagnaat sir J.B. Robinson die huis en landgoed gekoop en daar gewoon tot sy dood. Hy het die huis vergroot en opgeknap. Later is dit deur sy oudste dogter Ida Labia en haar man bewoon. Die huis met sy unieke versameling laat-Victoriaanse skilderye en beeldhoukuns en twee antieke motors is in 1976 deur Robinson se kleinseun, graaf Natale Labia, as 'n museum aan die Kaapse regering geskenk. Op die terrein is die grafkelder van die Robinson- en Labia-families.

Die huis en die oorblywende deel van die landgoed is tot gedenkwaardigheid verklaar. Omdat dit 'n private woning is, is dit nie vry toeganklik nie.

## Bibliografie 
* Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. 
* Van Hoven, Lynette: 'Viva, Italiani!' In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 37, nr. 5, September/Oktober 1992. ISSN 0491-4783
Moederbord

[duimnael|300px|Moederbord in [ATX-formaat, ABIT KT7.]]
duimnael|300px|'n Uitbreidingskaart wat op 'n moederbord inprop.

'n **Moederbord** in 'n rekenaar is 'n gedrukte stroombaanbord met elektronika waarop ander stroombaanborde gemonteer kan word. Vandaar die naam, *moeder*- of hoofbord. Al die verskillende dele van die rekenaar is aan die moederbord verbind. Dit verseker dat al die komponente as 'n geheel kan saamwerk. In die meeste rekenaars is die moederbord 'n groot groen bord, maar hulle kom in verskillende groottes en kleure voor. Sommige is swart, rooi of geel.

Op die moederbord se oppervlak kan metaalbane gesien word. Elektrisiteit vloei deur die bane tussen die komponente wat op die moederbord gemonteer is. Die moederbord bevat ook kapasitore en resistors wat help om die elektrisiteitsvloei te beheer. Daarnaas kan verskeie proppe gesien word, nie net vir die SVE en geheue nie, maar ook vir randapparatuur, soos die sleutelbord, rekenaarmuis, hardeskywe, ensomeer.

Oor die jare is meer en meer funksionaliteit op moederborde aangebring. In 1989 bevat die moederbord hoofsaaklik 'n aansluiting vir die sentrale verwerkingseenheid (SVE) en geheue. Die oorblywende funksionaliteit is deur uitbreidingskaarte voorsien. Teen 2014 is klankkaarte, netwerkkaarte en selfs videokaarte op die moederbord self aangebring. Dit het meegebring dat rekenaars al hoe goedkoper en kleiner geword het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Nissan Micra

Die **Nissan Micra**, ook bekend in Latyns-Amerika en Asië as die **Nissan March**, is 'n superminimotor wat sedert 1982 deur die Japannese motorvervaardiger Nissan vervaardig word.

In Japan het die **March** die Japannese mark se **Nissan Cherry** vervang en was eksklusief tot die Nissan Japannese handelaarnetwerk "Nissan Cherry Store" tot 1999, toe die "Cherry" netwerk met die "Nissan Red Stage" gekombineer is tot 2003.

## Verwysings
Anemie

**Anemie**, ook bekend as *bloedarmoede*, is 'n siektetoestand wat voor kom wanneer die aantal eritrosiete (rooibloedselle) en/of die hoeveelheid hemoglobien in die bloed verlaag.

Omdat die bloed nie die vereiste hoeveelheid suurstof vir selmetabolisme vervoer nie, is anemiese mense gou moeg, bleek, kortasem en kry gou koud.

Daar is oor die algemeen 4 maniere waarop mense anemies raak:

* 'n **Tekort aan stowwe wat deur die beenmurg benodig word** om rooibloedselle te vervaardig, bv. yster, foliensuur en vitamien B12. Yster is 'n noodsaaklike deel van 'n hemoglobienmolekule. As daar 'n ystertekort is, word dit ystertekort-anemie genoem.
* **Siektes van die beenmurg**, bv. leukemie, of skade aan die beenmurg as gevolg van middels om kanker met chemoterapie te behandel.
* Die **buitengewone afbreek van rooibloedselle** in die bloedstroom, bv. malaria.
* **Bloedverlies**, bv. tydens swaar menstruasie, traumas en inwendige parasiete soos wanneer kinders wurms het.

Ystertekort-anemie kan deur 'n gesonde dieet, wat vleis en groen groente insluit, behandel word. Ysteraanvullings kan ook geneem word.

## Bron 
* *Dokter in die huis*, Dr Jan van Elfen, 1993 
* *Mind Action Series Lewenswetenskappe*, J. Grogan en R. Suter, 2019 978177611338-5
Max Sisulu

**Max Vuyisile Sisulu** (gebore 23 Augustus 1945) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat van 2009 tot 2014 as Speaker van die Nasionale Vergadering gedien het. Hy is op 6 Mei 2009 tot die posisie verkies. Hy volg Gwen Mahlangu-Nkabinde op en word so die eerste manlike post-apartheid speaker van die Nasionale Vergadering. Hy is ook die eerste swartman wat speaker geword het.

Na afloop van die algemene verkiesing van 2014 is Sisulu deur Baleka Mbete as Speaker van die Nasionale Vergadering opgevolg.

Hy is 'n lid van die African National Congress (ANC). Sisulu is die seun van wyle Walter en Albertina Sisulu, beide prominente anti-apartheid aktiviste van die ANC. Hy is die broer van die politikus Lindiwe Sisulu en (wyle) joernalis Zwelakhe Sisulu, beide lede van die ANC.

## Eksterne skakels
Kameelstandbeeld

duimnael|Upington se kameelstandbeeld

Die **kameel- en ruiterstandbeeld** in Upington is opgerig ter ere van die kamele en hul ruiters wat tydens die pioniersjare deur die polisie gebruik is om die Kalahari te patrolleer. Hierdie beeld staan voor die polisiekantoor in Schröderstraat. Die beeldhouer was brig. Buks van Staden en dit is op 29 April 1988 deur Adriaan Vlok, die minister van wet en orde, onthul.

## Verwysings
Donkiestandbeeld

duimnael|Donkiestandbeeld met die Kalahari Oranje Museum in die agtergrond
duimnael|Upington se donkiestandbeeld

'n Lewensgroot beeld van 'n **donkie** wat 'n **bakkiespomp** aandryf staan op die terrein van die Kalahari Oranje Museum in Upington. Hierdie beeld simboliseer die besondere bydrae wat die twee faktore saam gelewer het in die ekonomiese ontwikkeling van die dorp en die laer Oranjeriviervallei  en die hele Groen Kalahari. Die vestiging en opbloei van die beskawing in die pionierstydperk van die 19de eeu in hierdie streek kan regstreeks toegeskryf word aan die donkie en die bakkiespomp.

Die beeld in brons is in 1984 opgerig en is die werk van Hennie Potgieter.
Nissan Murano

Die **Nissan Murano** is 'n middelgrootte oorkruis SNV wat sedert 2002 deur die Japannese motorvervaardiger Nissan vervaardig word. Die Murano was Nissan se eerste oorkruis SNV vir die Verenigde State en Kanada. Die eerste geslag Murano is aanvanklik ontwerp deur "Nissan America" in La Jolla, Kalifornië, en is gebaseer op die Nissan FF-L platform wat die eerste keer gebruik is deur die derde geslag Altima. 

Die **Murano** was Nissan se enigste oorkruis SNV in die VSA tot September 2007, toe die nuwe 2008 Nissan Rogue daar vrygestel is. In Kanada het die X-Trail verkoop as Nissan se tweede motor-gebaseerde SNV sedert 2005; dit is vervang deur die nuwe 2008 Nissan Rogue teen die einde van 2007. Die Murano pas tussen die Xterra en die Pathfinder in, maar het 'n effens hoër prysetiket as die Nissan Pathfinder.

Die SNV is vernoem na Murano in Italië.
Onkologie

duimnael|regs|'n Koronale CT wat 'n kwaadaardige mesothelioom toon, aangedui deur die asterisk en die pyle
**Onkologie** is die studie van die oorsake, siektesimptome en -tekens van verskillende soorte kanker. 'n Dokter wat onkologie praktiseer word 'n **onkoloog** genoem. Die term is afkomstig van die Griekse *onkos* (ονκος), wat "*lomp*" of "gewas" beteken; en die agtervoegsel -ologie, wat "*studie van*" beteken.

## Bron 
* *Dokter in die huis*, Dr Jan van Elfen, 1993 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* <
* 
*
Waskamer

duimnael|260px|'n Kommersiële waskamer

'n **Waskamer** (ook bekend as 'n nutskamer) is 'n kamer waar klere gewas en gestryk word. In 'n moderne huis is 'n waskamer toegerus met 'n outomatiese wasmasjien, 'n tuimeldroër en dikwels 'n groot trog, vir die handwas van delikate kledingstukke soos truie, en 'n strykplank.

Gewoonlik was 'n waskamer in die kelder van ouer huise geleë, maar in moderne huise is die waskamer op die belangrikste vloer naby die kombuis of selfs bo naby die slaapkamers.

Nog 'n tipiese plek is aangrensend aan die garage en die waskamer kan dien as 'n deurloop vir die ingang na die garage. Waskamers kan ook ingeboude stoorkaste bevat, 'n tafel om klere op te vou, en as die ruimte dit toelaat, 'n klein naaimasjien.

Die meeste huise in Engeland het nie aparte wasgoedkamers nie, die wasmasjien en kleredroër word gewoonlik in die kombuis of garage gevind.
Hoefyster

duimnael|260px|Moderne hoefysters van staal word vasgespyker deur die onsensitiewe hoefmuur.
'n **Hoefyster** is 'n mensgemaakte produk, ontwerp om 'n perd se hoef te beskerm teen slytasie. Dit word gewoonlik van metaal vervaardig, maar soms gedeeltelik of in sy geheel van moderne sintetiese materiale. Hoefysters word op die plat oppervlakke van die hoewe aangeheg, gewoonlik vasgespyker deur die onsensitiewe *hoefmuur* (wat anatomies soortgelyk is aan die menslike toonnael, hoewel baie groter en dikker).

## Hoefsmid 
Die pas van hoefysters is 'n professionele beroep, wat deur 'n **hoefsmid** beoefen word. Hy spesialiseer in die voorbereiding van hoewe, ondersoek potensieel verlammende kwessies, en pas gepaste skoene, insluitend remediërende funksies waar nodig. In sommige lande, soos die Verenigde Koninkryk, word die pas van hoefysters wetlik beperk tot mense met spesifieke kwalifikasies en die nodige ondervinding. In die Verenigde State egter, waar professionele lisensiëring nie wetlik vereis word nie, verskaf professionele organisasies sertifiseringsprogramme wat gekwalifiseerde individue in die openbaar identifiseer.

Lêer:PassenVanHoefijzer.jpg|Pas van 'n hoefyster,
Lêer:BeslaanVanPaard.jpg|beslaan van die perd
Lêer:AfwerkingVanHoefijzer.jpg|en netjies afgewerk.
Lêer:Hufnaegel.jpg|Hoefspykers

## Soorte ysters 
Hoefysters is beskikbaar in 'n wye verskeidenheid van materiale en style ontwikkel vir verskillende tipes perde en vir die werk wat hulle doen. Die mees algemene materiale is staal en aluminium, maar gespesialiseerde hoefysters kan gebruik maak van rubber, plastiek, magnesium, titaan of koper. Staal word in ruitersport verkies waar 'n sterk, duursame skoen nodig is, soos polo, driegangitems, perdespring, en "westerns". Aluminiumskoene is ligter en veral geskik vir perdewedrenne, waar 'n ligter skoen verlang word. Dikwels fasiliteer sekere tipes hoefysters die gewenste beweging, so bevoordeel dit die dissipline van dressuur. Sommige hoefysters het uitsteeksels op die tone of hakke van die skoen, of beide, om bykomende vastrap aan die perd te verleen.

duimnael|300px|'n Verskeidenheid van hoefysters, insluitend aluminiumrenskoene (lig gekleur).
## As 'n gelukbringer 
Daar word gesê dat 'n hoefyster wat as 'n deurbehangsel aangebring is, goeie geluk aan die huisbewoners bring. Sommige mense glo dat deur dit op te hang met die punte wat na boontoe wys goeie geluk bring, want dit dien as 'n stoorhouer vir enige goeie geluk: terwyl deur dit op te hang met die punte wat af wys, bring slegte geluk want al die geluk sal uitval. Ander glo dat die hoefyster op die ander manier gehang moet word (met die punte wat af wys), want dit sal dan die geluk aan die mense rondom dit vrystel. 'n Gestileerde variasie van die hoefyster word gebruik vir 'n gewilde gooispel: "Hoefysters".

## Verwysings
Chubut (provinsie)

Die **Provinsie Chubut** (Spaans amptelik: *Provincia del Chubut*) is in die suide van Argentinië in die Patagonië-streek. Die hoofstad is Rawson en die grootste stad is Comodoro Rivadavia.

## Geskiedenis 
Voor die aankoms van die Europeërs, is die gebied bewoon deur nomadiese Indiane, veral tson'k, genoem in Spaans of patagones tehuelches.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Afrikaners in Argentinië
* Walliesers in Argentinië
Simetikoon

**Simetikoon** is 'n mondelingstoegediende anti-skuimmiddel wat gebruik word om opgeblaasdheid en ongemak of pyn wat veroorsaak word deur oormatige gas in die maag of ingewande te verminder. Die gas is hoofsaaklik ingeslukte lug, asook klein hoeveelhede waterstof en metaan.

Simetikoon is 'n mengsel van polidimetielsiloksaan en gehidreerde silikagel. Simetikoon is 'n anti-skuimmiddel wat die oppervlakspanning van gasborrels verminder, wat hulle in groter borrels in die maag laat saamsmelt, wat dan makliker gepasseer kan word. Simetikoon verminder of verhoed nie die vorming van gas in die spysverteringskanaal nie, maar verhoog eerder die tempo waarteen dit die liggaam verlaat. Simetikoon kan egter die pyn wat veroorsaak word deur oormatige gas in die ingewande verlig deur 'n vermindering van skuim, wat veroorsaak dat winderigheid makliker opgebreek word. 

Simetikoon word nie deur die liggaam in die bloedstroom geabsorbeer nie, en is dus relatief veilig. Volgens verslae van die "National Institutes of Health" (NIH) is daar gewoonlik geen newe-effekte indien simetikoon soos aangedui geneem word nie. Hoewel simetikoon ook aanbeveel word as 'n behandeling vir koliek by babas, het ewekansigkontroleerde proewe nie bewys dat simetikoon effektief is vir hierdie gebruik nie. Ten spyte van die tradisionele standpunte oor die onderwerp, blyk dit dat koliek nie deur ingewandsgas veroorsaak word nie.

## Verwysings
Kafeekat-beeld

Voor die stadsaal in Pleinstraat in Stellenbosch is 'n lewensgroot beeld van die kafee-kat.

Tot in 1965 het die Stellenbosse kafee-eienaars katte aangehou om rotte en muise te beheer. Daar was naderhand so baie katte dat die stadsraad besluit het dat alle kafee-katte van kant gemaak moes word. Diereliefhebbers het hierteen beswaar gemaak en die stadsraad gedwing om sy besluit te herroep. Om hierdie oorwinning te herdenk, het die Kaapse kunstenares Nerine Desmond in 1959 hierdie bronsbeeldjie gemaak en aan die gemeenskap van Stellenbosch geskenk. Die beeldjie is al verskeie male gesteel en teruggevind.

## Bibliografie 
* Die Burger, 31 Augustus 1984.
Danie Bosman

**Daniel Ferdinand (Danie) Bosman** (7 Februarie 1907 – 27 Mei 1946), was 'n pionier en komponis van ligte Afrikaanse musiek. Hoewel sy huistaal Engels was, het hy vir Afrikaanse liedjies soos "*Boereseun*", "*In die skadu van ou Tafelberg*" en "*Oom Bossie van die Bosveld*" gesorg. Hy is in 1946 in Muizenberg oorlede.

In 1969 het Kavalier Films 'n rolprent die lig laat sien wat op die lewe van Bosman gegrond is, met Franz Marx in die titelrol.

Van die liedjies wat Bosman gekomponeer het, is:
* *Boereseun*
* *In die skadu van ou Tafelberg*
* *Oom Bossie van die Bosveld*
* *Kaapse Draai*
* *Ou musikant*
* *In my skemeruurtjie*
* *Bergrivier*
* *Daar onder in die Kaap*
* *In my droomskuitjie*
* *Goeienag*

## Bronne 
* Wallis, F. (2000). Nuusdagboek: feite en fratse oor 1000 jaar, Kaapstad: Human & Rousseau Swart: Afrikaanse Kultuuralmanak
* http://www.sahistory.org.za/dated-event/daniel-ferdinand-danie-bosman-pioneer-and-composer-light-afrikaans-music-born-he-died-27
* http://www.netwerk24.com/vermaak/2014-03-09-danie-bosman-se-musiek-nuut-afgestof

## Verwysings
De Tijd

***De Tijd*** was die eerste Nederlandse koerant in die Oranje-Vrystaat.

Omdat *The Friend of the Free State*, hoofsaaklik Engels, jare lank al nuusblad in die Vrystaat was, is herhaalde pogings aangewend om ’n Nederlandse koerant in die republiek op te rig, maar al dié pogings het misluk. Eindelik het J.W. Spruyt *De Tijd* op 29 Oktober 1862 in Bloemfontein laat gepubliseer as ’n klein nuusblad met vier bladsye wat verkoop is teen ’n sikspens. Hoewel die formaat ’n jaar later ietwat vergroot is, het die getal bladsye altyd dieselfde gebly.

Die koerant se doelwit was patrioties: om nasionale gevoelens aan te wakker, om die burgers in te lig en hulle bewus te maak van hul plig as burgers van ’n vrye en nuwe land, om plaaslike en buitelandse nuus te voorsien, om groter welvaart teweeg te bring deur inligting te verstrek oor onderwerpe soos die landbou en nywerheid, en om samewerking tussen die onderskeie rassegroepe en tussen mense en die regering te bevorder. 

Spruyt was die drukker en uitgewer tot Maart 1864, toe die koerant ’n vir jaar gestaak is weens ’n tekort aan setters. Op 4 Oktober 1865 het dit weer begin verskyn toe Van Iddekinge & Kie. die publikasie oorgeneem het nadat Spruyt Transvaal toe gegaan het. Daar het hy sekretaris van die Volksraad geword. Kort daarna het W.C. Peeters sr. die drukker en uitgewer geword.

Die laaste uitgawe van *De Tijd* het op 28 Januarie 1875 verskyn, die dag waarop Peeters se kontrak vir die druk van die *Staatskoerant* verstryk het.

## Bronne 
* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).

## Eksterne skakels 
*  Artikel oor Afrikaans in *De Tijd*. URL besoek op 20 Januarie 2015.
Hubble- Ekstreme Diepveld

[duimnael|300px|Die Hubble- Ekstreme Diepveld (XDF). Buiten ’n paar sterre is elke ligkolletjie ’n hele sterrestelsel – sommige is tot 13,2&nbsp;miljard jaar oud.

Die Ekstreme Diepveld is 2,3 x 2&nbsp;[boogminute groot, of sowat 80% van die oppervlakte van die HUDF. Dit is op 25 September 2012 deur Nasa uitgereik en wys sterrestelsels tot 13,2&nbsp;miljard jaar gelede. Die beligtingstyd was twee miljoen sekondes, of sowat 23 dae. 
  
Die XDF voeg 5&nbsp;500 sterrestelsels by dié wat in die HUDF ontdek is.

## Sien ook 
* Hubble-diepveld
* Hubble-ultradiepveld
* Webb se Eerste Diepveld

## Verwysings
Sint Agnes

Die heilige **Agnes** (oorlede in Rome, 21 Januarie 254 of 304) was 'n dertienjarige martelaar wat vir haar Christelike geloof gesterf het.

Agnes is as dertienjarige aan heidense gode gewy en was die slagoffer van verkragting. Toe hulle haar na die tempel van Minerva neem, het sy 'n kruisteken gemaak en geweier om teen God te draai. Verskeie jong mans het om haar hand gevra, maar sy het geweier en gesê dat sy reeds aan Jesus Christus verloof is. Hulle het haar gedreig en gemartel en sy is uiteindelik met 'n swaard deur die keel gedood. Agt dae nadat sy in die katakombes by *Via Nomentana* begrawe is, is sy in 'n goue kleed gesien. Sy het 'n verloofring van Jesus Christus aan haar vinger gehad en daar was 'n wit lam aan haar regterkant.

Sy word gesien as die beskermheilige van verloofde paartjies, die kuisheid, van jong meisies en maagde, asook die slagoffers van verkragting. Haar naamdag is 21 Januarie. Sy word in die *Kanon I*, die vernaamste eucharistiese gebed van die Rooms-Katolieke Kerk vermeld.

Agnes word in Rome op twee plekke in besonder vereer: Die ''Sant'Agnese fuori le mura* is die basiliek waar sy vermoedelik begrawe is. Relieke van haar word steeds daar in bewaring gehou. Die kerk lê aan die Via Nomentana, buite die Aureliaanse Muur. Die tweede is die *Sant'Agnese in Agone* wat op *Piazza Navona'' gebou is, die plek waar Agnes volgens oorlewering gesterf het.

## Eksterne skakels 
* 
*  H.Agnes, maagd en martelares (HeiligenNet)
Hubble-ultradiepveld

[duimnael|300px|Die foto van die Hubble-ultradiepveld sluit van die mees verafgeleë sterrestelsels in wat kort ná die [Oerknal ontstaan het (nie volle foto nie).]]
Die **Hubble-ultradiepveld** (Engels: *Hubble Ultra-Deep Field*, *HUDF*) is ’n foto van ’n baie klein deel van die ruimte in die sterrebeeld Oond wat saamgestel is uit data van die Hubble-ruimteteleskoop. Dit is geneem van 24 September 2003 tot en met 6 Januarie 2004. 

## Beskrywing 
Op die foto is sterrestelsels van tot 13&nbsp;miljard jaar gelede (sowat 800&nbsp;miljoen jaar ná die Oerknal) en dit word gebruik om sterrestelsels uit dié tyd te ondersoek. Die HUDF-foto is geneem in ’n deel van die heelal met min helder sterre op die voorgrond sodat die dowwer, meer verafgeleë voorwerpe beter gesien kan word. Die beeld bevat na raming sowat 10&nbsp;000 sterrestelsels. In Augustus en September 2009 is Hubble se diepveld uitgebrei met die infrarooikanaal van die onlangs aangehegte *Wide Field Camera 3 (WFC3)*. Deur dit te kombineer met bestaande HUDF-data, kon sterrekundiges ’n nuwe lys potensieel verafgeleë sterrestelsels eien.

Die foto is van ’n deel van 3,4 boogminute van die ruimte, diagonaal gemeet. Dit stem ooreen met sowat ’n tiende van die deursnee van ’n volmaan, kleiner as ’n stuk papier van 1&nbsp;mm x 1&nbsp;mm wat 1 meter van die oë gehou word, of ’n 13&nbsp;miljoenste van die totale oppervlakte van die ruimte. 

Op 25 September 2012 het Nasa ’n beter weergawe van die foto uitgereik wat die Hubble Ekstreme Diepveld (XDF) genoem word. Die XDF wys sterrestelsels van tot 13,2&nbsp;miljard jaar gelede, minder as 600&nbsp;miljoen jaar ná die Oerknal. 

## Sien ook 
* Hubble-diepveld
* Hubble- Ekstreme Diepveld
* Webb se Eerste Diepveld

## Verwysings
Tweevlerkiges

**Tweevlerkiges** (*Diptera*) is 'n orde van insekte waaraan alle vlieë (*Brachycera*) en muggies (*Nematocera*) behoort. Die naam *Diptera* is van Grieks afgelei: *di* = twee, en *ptera* = vlerke.

Tweevlerkiges kom wêreldwyd voor en word deur honderdduisende spesies verteenwoordig, wat in verskillende vorme voorkom en 'n breë spektrum van lewenswyses dek. Vlieë (*Brachycera*) en muggies (*Nematocera*) is soms moeilik uitkenbaar, omdat muggieagtige (fyn) vlieë baie soos vliegagtige (grofgeboude) muggies lyk.

duimnael|links|'n Vlieg
duimnael|links|'n Langpoot-muggie
Alle ander ordes van insekte (behalwe die baie klein orde van *Strepsiptera*) het nul of vier vlerke. Die tweede paar vlerke van tweevlerkiges is tot halters gewysig. Halters is klein, soms knotsvormige orgaantjies agter die vlerke wat veral maklik by langpoot-muggies waargeneem kan word. Net soos ander insekte het die tweevlerkiges een paar pote per borssegment, wat beteken dat hulle ses pote het.

Die tweevlerkiges is een van die suksesvolste ordes van insekte; ongeveer 160&nbsp;000 spesies is al beskryf. Hulle is dikwels goeie vlieërs met 'n kort lewensduur. Hulle ondergaan 'n volledige gedaanteverwisseling: die larwes wat uit die eiers broei is dikwels pootloos en wurmagtig. Vlieglarwes word maaiers genoem.

## Eksterne skakels 
* 
*
Vlieg

**Vlieg** kan na een van die volgende verwys:

* Vlieg (insek), 'n tweevlerkige insek.
* Vlieg (sterrebeeld), ’n sterrebeeld in die suidelike hemelruim.
* Vlieg (werkwoord), om deur die lug te beweeg.

## Sien ook 
* Vliegtuig, aangedrewe voertuig waarmee lugvlugte onderneem word. 
* Vlieg-in vlieg-uit, werksmetode vir mense wat in afgeleë gebiede werk.
* Vliegdekskip, skip wat ontwerp is om as 'n drywende lugmagbasis te dien.
* Vliegwiel, 'n roterende skyf wat gebruik word om kinetiese energie te stoor.
* Die Spaanse Vlieg, Afrikaanse rolprent wat in 1978 uitgereik is.
Eneïde

[duimnael|300px|[Eneas se vlug uit Troje, geskilder deur Federico Barocci]]

Die ***Eneïde*** of ***Aeneïde*** (Latyn: Aenēis) is ’n epiese gedig in daktiliese heksameters (sesvoetige verse). Daar word tradisioneel aanvaar dat Vergilius dit geskryf het.

## Eksterne skakels 
* 
* *Die Aeneïs*, in Afrikaans vertaal deur J.T. Benade, 1975
Muggie

**Muggies** (*Nematocera*) is vlieënde insekte wat aan die orde van tweevlerkiges behoort. Sommige spesies lyk meer soos vlieë, spinnekoppe of vlinders as ander muggies. Op die oog af lyk muggies soos primitiewe vlieë met 'n klein, dun en broos liggaam, ses dun pootjies, gewoonlik twee veeragtige antennes, 'n klein kop en dikwels 'n sigbare suigsnoet.

Muggies leef van plantsappe (soos nektar) en is redelik onopvallende insekte. In rus word die twee vlerke agter die rug ingevou en die agterste pote na agter uitgestrek. Hulle neem die posisie in om aankomende vyande te bespeur. Hulle kan lugbewegings met die agterpote waarneem en vinnig wegvlieg sou gevaar nader.

Steekmuggies of muskiete is die bekendste muggies en is in beginsel onskuldige insekte wat van nektar leef. Tog is hulle berug as bloedsuiers. Die wyfies benodig die bloed vir die ontwikkeling van hul eiers. Dit veroorsaak meestal 'n rooi jeukerige knop, maar bytende muggies kan ook groot skade aanrig weens die siektes wat hul versprei. In tropiese gebiede dra muggies dikwels dodelike siektes (soos malaria) op groot skaal aan mense en ander diere oor. Miljoene mense sterf jaarliks aan hierdie siektes en dit veroorsaak enorme ekonomiese skade vir veeboere.

In die Benede-Oranjegebied is die steekmuggie 'n groot probleem gedurende die warm somermaande vir mens en dier, wat behoorlik deur hierdie insekte aangeval word. Die skape, bokke, perde, donkies en pluimvee word gesteek en gesuig dat die bloed loop. Die wonde raak septies indien dit nie behandel word nie, en die diere vind dit moeilik om behoorlik te wei.

Die Departement Waterwese reguleer die vlakke van die Oranjerivier gereeld sodat die muggie-eiers tot niet kan gaan in die bloedige son waar hulle dan op die rotse blootgestel word.

## Eksterne skakels 
* 
*
Blou-Nyl

Die **Blou-Nyl** (Amharies: ዓባይ, *ʿAbbay*, Arabies: النيل الأزرق, *an-Nīl al-Azraq*) is die tweede grootste sytak van die Nylrivier in Afrika. Dit is saam met die Wit-Nyl een van twee bronriviere van die Nyl. Ofskoon sy gemiddelde afloop groter as dié van die Wit-Nyl is, word die Blou-Nyl as grootste sytak beskou en nie as gelykwaardige bronrivier nie, terwyl die Wit-Nyl as die Nylrivier se hoofloop beskou word.

[duimnael|links|Saamvloei van die Blou- en Wit-Nyl naby [Khartoem]]
duimnael|links|Satellietbeeld van die Blou- en Wit-Nyl se saamvloei naby Khartoem
Die naam van die rivier is 'n onakkurate vertaling van die Arabiese woord *Azraq*, wat sowel "blou" as "donker" beteken. Die donker kleur van die Blou-Nyl word deur die groot hoeveelheid fyn, korrelrige grondmateriaal veroorsaak wat uit die Ethiopiese Hoogland meegevoer word.

Die Blou-Nyl ontspring in Noord-Ethiopië suidoos van die Tanameer, vloei 800&nbsp;km deur Ethiopië en 650&nbsp;km deur Soedan, waar die Blou-Nyl net suid van Khartoem met die Wit-Nyl saamvloei. Belangrike stede aan die rivier is Bahri, Khartoem en Omdoerman.

## Sien ook 
* Lys van riviere in Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Halter (tweevlerkiges)

duimnael|300px|'n Langpoot-muggie met halters.

**Halters** is klein, soms knotsvormig orgaantjies agter die vlerke van insekte wat aan die orde van tweevlerkiges (*Diptera*) behoort. Die tweede paar vlerke van hierdie spesies is as **halters** aangepas. Alle ander ordes van insekte (behalwe die baie klein orde van Strepsiptera) het nul of vier vlerke.

Dit het 'n funksie om ewewig te handhaaf en vlug te stabiliseer. Dit dien waarskynlik ook as sensors om lugstrome en vibrasies waar te neem.

Halters kan veral by die langpoot-muggie nog maklik waargeneem word.
Saeima

:*Hierdie artikel handel oor die parlement van Letland. Vir die parlement van Litaue, sien gerus Seimas.*

duimnael|2018 lede van politieke partye:

Die **Saeima** is die parlement van Letland. Dit bestaan uit 100 lede wat elke vier jaar verkies word. Die president van Letland kan die Saeima ontbind hangende 'n referendum vir so 'n ontbinding. Proporsionele verteenwoordiging word vir die verkiesing gebruik. Die gebou is in die negentiende eeu deur 'n Baltiese Duitser ontwerp.

Lêer:Coat of Arms of Latvia.svg|Wapen van Letland
Lêer:Flickr - Saeima - 4.maijs Saeimā (6).jpg|Die parlementsgebou in Riga. Die Huis van die Lyflandse Ridderskap.
Lêer:Saeimas sēžu zāle - Flickr - Saeima (11).jpg|Die parlementsaal

## Eksterne skakels 
*  Die Saeima se amptelike webwerf
Benuerivier

duimnael|links|Satellietbeeld van die Benuerivier
Die **Benuerivier** (Engels: *Benué River*; Frans: *la Bénoué*; Bantoe *Tschadda*, letterlik "Moeder van Waters") is 'n groot wes-vloeiende rivier in Wes-Afrika. Die rivier is met 'n lengte van 1&nbsp;400 km die grootste sytak van die Nigerrivier.

Die Benuerivier ontspring in die suidelike Hoogland van Adamaua noord van Ngaoundéré in Kameroen net wes van Tsjad. Aansluitend vloei die rivier in 'n groot boog in 'n noordelike rigting, voordat dit naby Garoua weswaarts vloei. Aansluitend kruis die Benuerivier die grens van Nigerië en bereik die stad Yola. Verder in die weste mond die Gongolarivier, die Benuerivier se grootste sytak, uit. Hiervanaf vloei die rivier in 'n suidwestelike rigting tot by Makurdi en aansluitend verder weswaarts. Vir die laaste deel vloei die Benuerivier in 'n westelike rigting, voordat dit in die suidelike sentrum van Nigerië net suid van die hoofstad Abuja in die Nigerrivier uitmond. By die samevloeiing is die Benuerivier groter as die Niger.

Die Benuerivier is in 1851 deur die Duitse Afrika-verkenner Heinrich Barth ontdek en in 1854 deur sy landsgenoot Eduard Vogel besoek. Die Skotse William Balfour Baikie het die rivier in 1854 en 1857–58 vir die eerste keer met 'n stoomboot tot die grens by Adamaua bevaar. Sedertdien is die onderloop verskeie keer bevaar, soos deur Gerhard Rohlfs, Adolph Burdo en Eduard Flegel, wie in 1882 ook die Benuerivier se bron ontdek het. 

Die rivier was in die 19de eeu 'n belangrike vertrekpunt na Sentraal-Afrika. Die belangrikste hawestad is Yola, waar jaarliks tussen 60 en 80 ton ivoor gehandel is. Vanaf Adamaua het die Benuerivier die grens tussen die Sokoto-kalifaat en die kleiner lande suid daarvan in Swart-Afrika gevorm.

## Sien ook 
* Lys van riviere in Afrika

## Verwysings
Jackie Selebi

**Jackie Selebi** (7 Maart 1950 – 23 Januarie 2015) was ’n voormalige Nasionale Polisiekommissaris (2000–2009), president van die ANC-jeugliga (1987–1991), asook voormalige president van Interpol.

In Januarie 2008 is Selebi op verpligte verlof geplaas en het hy as die president van Interpol bedank, waarna hy weens korrupsie aangekla is. Hy is in Julie 2009 deur Bheki Cele as polisiekommissaris opgevolg.

Selebi is op 2 Julie 2010 aan korrupsie skuldig bevind. Op 3 Augustus 2010 is hy vyftien jaar gevangenisstraf opgelê. Sy aansoek om appèl is op 2 Desember 2011 afgekeur. Desnieteenstaande is hy in Julie 2012 op mediese parool vrygelaat.

Selebi is op 23 Januarie 2015 ná ‘n lang siekte in die ouderdom van 64 jaar oorlede.

## Verwysings
Rawson

**Rawson** is die hoofstad van die provinsie Chubut in Argentinië. Die stad lê langs die *Nasionale Roete 3*, ongeveer 1&nbsp;360 kilometer suid van Buenos Aires en ongeveer 20 kilometer van Trelew. Dit het 33&nbsp;601 inwoners (2013).

## Verwysings
Nissan Caravan (E20)

duimnael|links|280px|'n Netjiese Nissan E20 taksie
Die **Nissan Caravan/Urvan** is 'n paneelwa en minibus wat vanaf Februarie 1973 deur Nissan vervaardig is met 3, 5, 7, en tot 10 sitplekke. Dit was eksklusief aan Japan se Nissan Bluebird Store, terwyl sy tweeling, die Nissan Homy, eksklusief was aan Nissan Prince Store. 

Dit was veral gewild in Europa, en is selfs as brandweerwa en ambulans in sekere lande gebruik. Dit het 'n bietjie moeilik hanteer, was swaar om te stuur, en was nie beskikbaar met kragstuur nie. Die rathefboom was op die vloer geplaas, en het 80 cm hoog tot by die bestuurder se hand gestrek, so dit was 'n bietjie lomp te skuif. Die bussie was toegerus met vyf ratte, ongewoon vir daardie tydstip in Europa. Dit was beskikbaar met 'n 1.5 en 'n 2.0 liter-petrolenjin, sowel as 'n 2.2 liter dieselenjin. Dit is vervaardig totdat dit vervang is deur die E23 Caravan in die laatsomer van 1980.

Op die uitvoermark was die eerste en tweede geslag die **Datsun Urvan** genoem, totdat die Nissanmerk dit wêreldwyd vervang het in 1983 - 1984. Hierdie geslag model is reeds skaars en ly aan roesprobleme.
Byewas

[duimnael|'n [Kers wat van byewas gemaak is.]]

**Byewas** is 'n natuurlike was ('n vetterige stof) wat heuningbye vervaardig om hul heuningkoeke te bou. Die koeke bestaan uit selle waarin heuning opgegaar word. Die selle dien ook as bewaarplekke van die jongbye (larwes en papies) van die korf. Byewas word deur agt waskliere in die abdominale segmente 4 tot 7 van werkersbye gevorm.

duimnael|links|Byewas is op 'n stadium as materiaal vir tandestopsels gebruik.
Die was word in skoonheidsmiddels en die farmaseutiese bedryf gebruik. Groot hoeveelhede byewas word vir die vervaardiging van kerse aangewend. Daarteenoor speel dit net 'n klein rol in die chemiese bedryf, byvoorbeeld om skiwas van te maak. Lekkers van gelatien gebruik soms byewas as 'n bedekking. In die geneeskunde word byewas soms in medikasie vir hoes en verkoue, asook die behandeling van spierpyn, gebruik.

Dit is 'n stewige stof met 'n betreklik hoë molekulêre gewig. Dit smelt tussen 62 en 65°C. Byewas bestaan hoofsaaklik uit esters van vetsure en verskeie lang-ketting-alkohole.

## Griekse Oudheid
Die Grieke het uit die heuningkoeke van bye goedkoop was (κηρός, kērós) verkry. Hulle het dit gebleik deur dit in seewater te kook en koeksoda by te voeg. Die was is daarna in die lug gedroog. Was is medies gebruik vir salwe, pleisters en setpille. Klein items (κηροπλαστική kēroplastikḗ) is van was vervaardig as speelgoed vir kinders, maar ook as godebeelde of dekoratiewe vrugte. 'n Belangrike aanwending was die verlorewasproses. 'n Model van was is gebruik om metaalgietwerk te vervaardig. Die wasmodel is om 'n pleisterkern gevorm en bedek met geëlustrieerde klei. Toe is gesmelte metaal, meestal brons, daaroor gegiet. Die was het gesmelt en is vervang deur die gesmelte metaal wat sy vorm aangeneem het. Die was het verlore gegaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tourettesindroom

**Tourettesindroom** of **Tourette se siekte** is 'n oorerflike neurologiese versteuring wat meervoudige motoriese en/of vokale spiertrekkings veroorsaak. Die siekte is vernoem na Gilles de la Tourette, die persoon wat dit eerste beskryf het.

Tourettesindroom begin gewoonlik tussen 4 en 14 jaar, gewoonlik met spiertrekkings van die gesig, arms en bene. Later begin die persoon gewoonlik onwillekeurige geluide maak, byvoorbeeld keelskoonmaak, hoes, grom en snuif. Koprolalie (onbeheerste gebruik van kru taal) kom ook in enkele gevalle voor. Dit is meer algemeen by mans as vroue.

Mense met Tourettesindroom het 'n normale intelligensie en 'n normale lewensverwagting. Dit raak gewoonlik beter namate 'n persoon ouer word en daar is nie baie volwassenes met ernstige Tourettesindroom nie. Minder as 15% van mense met Tourette het koprolalie.

Die meeste mense met Tourette het nie behandeling nodig nie. Desnieteenstaande is medikasie beskikbaar wat daarvoor kan help. Daar is ook terapieë wat mense help om makliker daarmee saam te leef.
Rusmassa

**Rusmassa** (m_0\,) is die massa van ’n deeltjie in ’n rustoestand. Rusenergie is die energie-inhoud daarvan in rus, en dié is volgens die massa-energieverband *E* = *mc*2 direk verwant aan die rusmassa. In die spesiale relatiwiteitsteorie is hierdie rusmassa gelyk aan die **invariante massa** van ’n deeltjie.

## Relativistiese massa 
In die spesiale relatiwiteitsteorie kan ’n mens ’n snelheidsafhanklike massa definieer, waarby die momentele waarde van die massa afhanklik is van die snelheid; daar is dan ’n massatoename as die snelheid toeneem. Hierdie snelheidsafhanklike massa word die relativistiese massa genoem. Die effek is net merk- of meetbaar wanneer die deeltjie naby genoeg aan die ligsnelheid kom. Daar is al hoe meer energie nodig om die deeltjie te versnel namate dit die ligsnelheid nader.

Die massa *mv* by ’n gegewe snelheid *v* kan gedefinieer word deur die massa-energieverband toe te pas op die totale energie van die bewegende stelsel (rusenergie plus kinetiese energie):
: E_\mathrm{tot} = m_v c^2\,
waarmee by ’n rusmassa *m*0 die relativistiese massa gelyk word aan:
: m_{v}=\frac{m_0}{\sqrt{1-(\frac{v}{c})^2}}=m_0 \gamma

waarby die volgende geld:
* m_{v}\, is die relativistiese massa by die gegewe snelheid
* m_{0}\, is die rusmassa
* v\, is die gegewe snelheid
* c\, is die ligsnelheid
* \gamma\, is die Lorentz-faktor

Om die ligsnelheid te bereik is dan ’n oneindige hoeveelheid energie nodig, wat beteken ’n deeltjie met massa sal nooit die ligsnelheid kan bereik nie. Fotone het geen rusmassa nie en beweeg in ’n vakuum teen die ligsnelheid. Die relativistiese massa kan dan nie bepaal word uit die direkte formule daarvoor nie, maar wel deur gebruik te maak van die fundamentele definisie en die uitdrukking vir die energie van ’n foton:
: E = m_v c^2 = h \nu\,
met ν (nu) die frekwensie en *h* die konstante van Planck, dus
: m_v = h \nu / c^2\,

’n Ander manier om daarna te kyk is dat elke massalose deeltjie teen die ligsnelheid moet beweeg om ’n sekere energie te kan hê en dus te bestaan.

’n Beter manier om die relatiwiteitsteorie te beskryf is deur te sê die massa is konstant (en gelyk aan die rusmassa), maar die impuls van ’n deeltjie is gelyk aan \gamma mv\, in plaas van mv\,. Albei maniere gee vanuit ’n wiskundige oogpunt presies dieselfde meetbare resultate. In die praktyk word egter voorkeur gegee aan ’n beskrywing met konstante massa.

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Konstante van Planck

Die **konstante van Planck**, aangedui met *h*, is ’n natuurkundige konstante wat in alle vergelykings van kwantummeganika voorkom. Dit is genoem na die natuurkundige Max Planck, wat die konstante in 1900 ingevoer het by sy verklaring van die straling van swartstralers. Die konstante het die waarde:

: h = (6,\!626\,069\,57 \pm 0,\!000\,000\,29) \times10^{-34}\ \mbox{J}\cdot\mbox{s}

Dikwels word ook die *gereduseerde* konstante van Planck gebruik:

:  \hbar = h/2\pi = (1,\!054\,571\,800 \pm 0,\!000\,000\,013) \times10^{-34}\ \mbox{J}\cdot\mbox{s}

Die konstante van Planck *h* is ingevoer vir die verband tussen frekwensie *ν* (Griekse nu) en energie *E* vir ’n ligkwantum (foton) volgens:

:  E = h\,\nu

## Hersiening van die SI-stelsel in November 2018 
Met die hersiening van die SI-stelsel op 16 November 2018 sal die waarde van die konstant van Planck vanaf 19 Mei 2019 vasgestel sal word met 'n waarde van presies 
: h = 6,\!626\,070\,15 \times10^{-34}\ \mbox{J}\cdot\mbox{s} 

Terselfdetyd sal die huidige definisie van die kilogram geskraap word en dit sal bereken word met gebruik van die definisie van die sekonde, die meter en die konstant van Planck.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Abdoellah van Saoedi-Arabië

**Abdoellah bin Abdoel Aziz al-Saoed** (Arabies: *عبد الله بن عبد العزيز آل سعود* '' 'Abd ullāh ibn ‘Abd al-‘Azīz Āl Su‘ūd'') (1 Augustus 1924 – 23 Januarie 2015) was van 1 Augustus 2005 tot en met sy dood op 23 Januarie 2015 die koning van Saoedi-Arabië. Abdoellah was een van die 45 seuns van Abdoel Aziz al-Saoed, die stigter van Saoedi-Arabië. Hy het die troon ná die dood van sy halfbroer Fahd in 2005 bestyg. Hy was egter sedert 1995 die de facto-leier van die land nadat Fahd ’n beroerte gehad het.

Abdoellah was 'n sterk bondgenoot van die VSA in die stryd teen die terreurgroep Al-Kaïda. Hy het hom vir die modernisering van die ultrakonserwatiewe Moslemkoninkryk beywer, onder meer deur meer geleenthede vir vroue te bewerkstellig.

Abdoellah is op 90-jarige ouderdom aan longontsteking dood. Sy halfbroer Salman het kom as koning opgevolg. Ná sy dood is Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk die oudste monarg in die wêreld.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Natuurkundige konstante

In die wetenskap is ’n **natuurkundige konstante** ’n fisiese grootheid waarvan die waarde nooit verander nie, byvoorbeeld ligsnelheid in ’n vakuum. Dit verskil van ander fisiese groothede soos temperatuur, druk en elektriese veldsterkte, wat in tyd en plek kan verskil. Met die hersieining van die SI-stelsel, is vyf van hierdie konstante vasgestel. Vanuit hul waarde is vyf van die maateenhede van SI-stelsel gedefinieëer.

## Vaste Konstantes
Gedurende die negentiende en twintigste eeu is verskillende natuurkundige konstante gemeet en gekatalogiseer. Wetenskaplikes wat die golflengte van liggolwe bestudeer het, besef het dat die definisies van die meter vir hul doeleindes onvoldoende was, dus het hulle die ångström-eenheid (wat nominaal 10-10&nbsp;meter was) bekendgestel het. In 1960 is die meter sodanig deur die Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte (GCPM) herdefinieer dat die ångström presies 10-10&nbsp;meter was en in 1983 het die CGPM die meter weer herdefineer deur die meter te definieer as die afstand waarvoor die snelheid van die lig presies 299&nbsp;792&nbsp;458&nbsp;ms−1 was.

In 2018 besluit die CGPM om die kilogram, ampere, kelvin en die mol op 'n soortgelyke manier te herdefinieer deur die waardes van die konstante van Planck, die Elementêre lading, die konstante van Boltzmann en die Konstante van Avogadro met die CODATA 2018 waardes vas te stel.
 

Aangesien dat die verhouding tussen elektronvolts en joules 'n konstant is (1 eV = 1.602 176 634×10-19 J) en ook dat π 'n konstant is, kry die volgende natuurkundige konstante ook vasgestelde waardes:

## Konstantes 
In die onderstaande tabel word die waardes van ander konstantes wat onlangs aanvaar is, gegee. Hierdie waardes is deur verskillende laboratoriums regoor die aarde gerapporteer en is deur CODATA (Komitee vir Data vir Wetenskap en Tegnologie) versamel. Die onsekerheid geassosieer met konstantes van die natuur waarvan die presiese waarde nie bekend is nie is in hakkies gegee. Byvoorbeeld, die waarde " beteken "". 

**Notas**

NB: *Die datum in die kolom "Bron" verwys na die laaste datum van kontrole.*

## Eksterne skakels 
* Oorsig, 2005
* NIST-konstantes
* 15px Hierdie artikel is oorsponklik vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

## Verwysings
Volkswagen Polo

Die **Volkswagen Polo** (uitgespreek [fɔlksˌvaːgən ˈpoːloː]) is 'n superkleinmotor wat deur die Duitse vervaardiger Volkswagen  vervaardig word sedert 1975. Dit word in Europa en ander markte wêreldwyd in luikrug-, sedan-, koepee- en stasiewavariante verkoop.

Die Polo is die eerste keer in 1975 vrygestel en strek reeds oor ses geslagte met tussentydse opknappings. Verwante Volkswagengroepmodelle sluit die Škoda Fabia, SEAT Ibiza en Audi A1 in.

Die Volkswagen Polo het die "2010 Wêreldmotor van die Jaar"-toekenning verower.

In die herfs van 2020 is die Polo visueel herontwerp met die oorskakeling na die modeljaar 2021. Sedertdien is die voertuig voorsien van die nuwe Volkswagen-kenteken en die Polo-letters op die agterklap, wat eers linksonder was, is nou in 'n nuwe lettertipe in die middel onder die VW-kenteken geplaas. Tegnies was daar 'n opdatering van die "Modular Infotainment Kit 3" (MIB3).

## Verwysings