open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Goldstone

**Richard Joseph Goldstone** (gebore 26 Oktober 1938) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse regter. Nadat hy vir 17 jaar as 'n kommersiële prokureur gewerk het, het die Suid-Afrikaanse regering hom tot die Transvaalse Hooggeregshof aangestel, waar hy van 1980 tot 1989 gedien het. Daarna het hy van 1990 tot 1994 by die appèlafdeling van die Hooggeregshof van Suid-Afrika gewerk.

Goldstone is as 'n liberale regter beskou wat verskeie beslissings geneem het om die gevolge van apartheid te verlig of te omseil. As voorbeeld het hy uitsettings ingevolge die groepsgebiedewet beperk. As 'n resultaat is die wet geneutraliseer en is vervolgings in terme van die wet feitlik gestaak. Sy kritici het egter opgemerk dat hy ten spyte van sy liberale posisie twee swart Suid-Afrikaners ter dood veroordeel het, terwyl hy die doodstraf van meer as 20 ander swart Suid-Afrikaners gehandhaaf het.

Tydens die oorgang van apartheid na 'n veelrassige demokrasie was hy van 1991 tot 1994 die hoof van die invloedryke Goldstone-kommissie, wat politieke geweld in Suid-Afrika ondersoek het. Die kommissie het verseker dat veelparty-onderhandelinge, ten spyte van herhaalde uitbrake van geweld, op koers kon bly. Sy bereidwilligheid om albei kante te kritiseer het vertroue ingeboesem. Hy het 'n bekende openbare figuur in Suid-Afrika geword en het wydverspreide internasionale ondersteuning en belangstelling gewek.

Goldstone het daarna van 1994 tot 1996 as 'n hoof-aanklaer van die Verenigde Nasies se Internasionale Kriminele Tribunaal gedien, waar hy menseregteskendings in Joego-Slawië en Rwanda ondersoek het. Hy het 'n aantal oorlogsmisdadigers vervolg, waaronder die Bosnies-Serwiese politieke en militêre leiers, Radovan Karadzic en Ratko Mladic.

Ná sy terugkeer na Suid-Afrika is hy deur president Nelson Mandela tot die nuutgestigte Konstitusionele Hof van Suid-Afrika benoem. Hy tree egter in 2003 af om meer tyd aan ander belangstellings, soos opleiding en skryf te bestee.

In 2009 stuur die VN se Menseregteraad hom op 'n feitesending na Gaza. Hy kom tot die gevolgtrekking dat beide Israel en Hamas oorlogsmisdade teen die mensdom gepleeg het. Die verslag het groot ontevredenheid in Israel en verdeeldheid in die Joodse gemeenskap in Suid-Afrika en elders veroorsaak.

## Verwysings
Norman Simons

**Norman Simons**, soms ook bekend as ** Avzal**, is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar en verkragter wat in 1995 aan een moord en ontvoering skuldig bevind is: dié van die 10-jarige Elroy van Rooy van die Strand, Wes-Kaap. Hy is tot 35 jaar tronkstraf gevonnis (25 jaar vir moord en 10 jaar vir ontvoering). Hy is ook bekend as die **Stasiemoordenaar**.

## Biografie 
Simons was intelligent, het klassieke musiek gespeel en sewe tale gepraat, benewens Engels en Afrikaans ook Xhosa en Frans. Hy was ’n graad 5-onderwyser in Mitchells Plain. Sy slagoffers was almal jong seuns tussen 9 en 13 jaar oud.

Daar word geglo Simons het sy sporadiese moorde in September 1986 begin. Hy is nege jaar later, in April 1995, aangekeer. Hy het sy bynaam gekry toe dit duidelik word hy het sy slagoffers van treinstasies af weggelok, nes die Sowjet-reeksmoordenaar die "Slagter van Rostof".

Simons het sy slagoffers verkrag en gesodomiseer voordat hy hulle verwurg het. Hulle is in vlak grafte gevind met hul gesig na onder en hul arms agter hul rug vasgemaak. Hul onderklere was soms om hul nek; dit is vermoedelik gebruik as ’n knelverband. Handgeskrewe notas is ook langs die lyke gevind.

Norman Simons het hom in 1993 tot die Islam bekeer en die naam Avzal aangeneem, maar in 1994 weer ’n Christen geword.

## Vrylating
Simons is in Julie 2023 op parool vrygelaat en is in November 2023 vrygelaat, tot die ontsteltenis van die Parow-gemeenskap. Die voorsitter van die Parow-gemeenskapspolisieforum, wat deel was van gereelde vergaderings voor Simon se vrylating, het egter gesê dat hy hom goed gedra het en sy paroolvoorwaardes nagekom het. Hy is onder huisarres en word 24/7 deur 'n versorger gemonitor en word vir 'n mediese toestand behandel. Hy het ook gereelde vergaderings met die Departement van Korrektiewe Dienste.

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Anatoli Onoprijenko

**Anatoli Joerijowitsj Onoprijenko** (Oekraïens: Анатолій Юрійович Онопрієнко, 25 Julie 1959 – 27 Augustus 2013) was ’n Oekraïense reeks- en massamoordenaar. Hy is ook bekend as die **Ondier van Oekraïne** en **Burger O**. Nadat die polisie die 37-jarige voormalige bosboustudent op 16 April 1996 aangekeer het, het Onoprijenko beken dat hy 52 mense doodgemaak het.

## Kinderjare 
Onoprijenko is op die dorp Laski in die Zjitomir-oblast, Oekraïense SSR,

## Moorde 
Toe die polisie hom eindelik aankeer, was Onoprijenko in besit van altesaam 122 items, onder meer ’n afgesaagde TOZ-34-haelgeweer en verskeie ander wapens, wat in verskeie van die moorde gebruik is, asook artikels wat aan die slagoffers behoort het. Terwyl hy aangehou is, het hy eindelik skuld beken op agt moorde tussen 1989 en 1995. Hy het eers skuld op enige ander aanklagte ontken, maar toe beken hy het oor ’n periode van ses jaar 52 mense doodgemaak. Mozola het geweier om skuld te beken en is tydens die marteling dood. Die sewe mense wat vir sy dood aanspreeklik was, het tronkstraf gekry. Die regte moordenaar, Onoprijenko, is 17 dae later ná ’n enorme soektog aangekeer – sewe jaar ná sy eerste moord.

Onoprijenko het die doodstraf vrygespring omdat Oekraïne in 1995 by die Raad van Europa aangesluit het en in dié tyd onderneem het om die doodstraf af te skaf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Volle biografie van Onoprijenko
* Anatoly Onoprienko  by crimelibrary.com
* 15px Hierdie artikel is merendeels vertaal uit die Engelse Wikipedia
Massamoord

duimnael|Mutsuo Toi, 'n 21-jarige wat 30 mense, insluitende sy ouma, op 21 Mei 1938 met 'n haelgeweer, Japannese swaard en 'n byl vermoor het. Na die massamoord het hy homself om die lewe gebring.

'n **Massamoord** is 'n daad wat gepleeg word deur 'n persoon wat 'n klomp ander mense vermoor. Volgens die Amerikaanse Kongres se definisie verwys massamoord na die moord op drie of meer mense sonder enige afkoeltydperk tussenin. Hierdie moorde vind dus op dieselfde tyd, of in 'n relatief kort periode plaas. Wanneer daar 'n afkoeltydperk tussen moorde is, is die term reeksmoordenaar meer gebruiklik.

Massamoord kan deur 'n persoon of 'n groep (soos 'n terroristegroep of regering) gepleeg word. In baie gevalle is die moordenaar geestelik versteurd. Soms pleeg so 'n moordenaar selfmoord, of word deur die polisie vermoor.

## Massamoordenaars 
Enkele voorbeelde ter illustrasie:
* Anatoli Onoprijenko, bekend as die *Ondier van Oekraïne*, het 52 mense doodgemaak.
* Anders Behring Breivik vermoor 77 mense in Oslo en op die vakansie-eiland Utoeya.
* Jesse Van Rootselaar het 9 mense in skietvoorvalle in Kanada doodgeskiet.

## Verwysings
Bessie

duimnael|Deursnee van 'n vierhokkige tamatie.

In die algemene spreektaal is 'n **bessie** die kleinerige vrug van 'n plant. In botaniese terme is 'n bessie egter, ongeag grootte, 'n eenvoudige, vlesige vrug met 'n enkele vrugbeginsel. Die soort bessies word "egte" of "ware bessies" genoem om hulle van valse bessies te onderskei. Volgens die definisie is tamaties, koejawels en druiwe egte bessies, maar moerbeie ('n saamgestelde vrug) en aarbeie ('n bykomstige vrug) is nie.

duimnael|links|Hierdie vrugte is volgens die botaniese definisie "egte bessies".
duimnael|links|Hierdie vrugte is volgens die botaniese definisie nie bessies nie.
duimnael|Swartbessies

Bessies kan verskillende vorme hê, van rond tot langwerpig, en kan eenhokkig of meerhokkig wees. Die vrugwand (die eksokarp) van 'n bessie kan dun (soos by rooibessies of druiwe) of dik (soos by spanspek) wees. Die bessie se sade is in die vleis (die mesokarp) ingebed.

Meeste bessies is klein, sappig en helder van kleur sodat hulle maklik deur voëls en ander diere raakgesien kan word. Plante wat bessies produseer maak hoofsaaklik op diere staat om die sade daarin te versprei. Sommige van die sade sal slegs ontkiem as dit deur 'n spysverteringstelsel gaan, waarna die saadhuid onder invloed van die verteringssap en mikrobiese inwerking vir water deurdringbaar word.

Mense gebruik hoofsaaklik groter bessies vir voedselproduksie. Die meeste wilde spesies dra kleiner bessies. Nie alle bessies is eetbaar nie en sommige daarvan is giftig vir mense.

## Eksterne skakels 
* 
*
Tessa Jubber

**Tessa Jubber** is 'n Suid-Afrikaanse aktrise en opgeleide danseres. Sy is bekend vir haal rol as die Florida-meisie in Stander (2003), asook rolle in sepies soos Binnelanders en Isidingo. Jubber is op 27 Oktober 1977 in Kaapstad gebore, maar woon in Johannesburg. Sy is op 29 Desember 2012 met die akteur Anton Fatti getroud.

## Filmografie 
* *Hector and the Search for Happiness*, 2014 as eersteklas-passasiers
* *Diana*, 2013 as Christina Lamb
* *Victor Orange*, 2011 as Ida (kortfilm)
* *Winnie*, 2011 as lugwaardin (nie gekrediteer nie)
* *The Wild*, 2011 as Nina Rawson (TV-reeks)
* *Sokhulu and Partners II*, 2011 as Dianne Westerberg (TV-reeks)
* *America: The Story of Us*, 2010 as Susanna White (dokumentêre TV-reeks)
* *Joburg*, 2007 as Renee (kortfilm)
* Binnelanders, 2006 as Julia (TV-reeks)
* *Isidingo: The Need*, 2005 as Erin McPherson (TV-reeks)
* *Drum*, 2004 as Carol Shand (as Tessa Jaye)
* *Proteus*, 2003 as Elize
* Stander, 2003 as Florida-meisie
* *Dissonances*, 2003 as kelnerin
* *Citizen Verdict*, 2003 as 'n student
* *Monsieur N.*, 2003 as 'n prostituut
* *Cavegirl*, 2003 as Leggs (TV-reeks)
* *Backstage*, 2006 as Angelica Harvey (TV-reeks)
* *Justice for All*, 2007 as Lana Pretorius (TV-reeks)
* *The Adventures of Sinbad*, 1997 as prinses Gaia (TV-reeks)

## Verwysings
Johannesburg Consolidated Investment

**Johannesburg Consolidated Investment Co** was 'n myngroep wat in 1889 deur Barney Barnato gestig is. In 1905 het dit die *Barnato Consilidated Mines Ltd* oorgeneem. Die maatskappy het baie aandele in die goud-, steenkool- en die brouerybedryf besit.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Moses Sithole

**Moses Sithole ** (geb. 17 November 1964) is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar en verkragter wat die sogenaamde ABC-moorde gepleeg het. Dit is so genoem omdat hulle in Atteridgeville begin en daarna na Boksburg en Cleveland, ’n voorstad van Johannesburg, uitgebrei het. Sithole is daarom ook die **ABC-moordenaar** genoem, asook die **South African Strangler**.

## Vroeë lewe 
Hy is in Vosloorus, ’n arm deel van Boksburg, Gauteng, gebore. Sy pa is dood toe hy vyf jaar oud was en sy ma het die gesin alleen gelaat. Sithole en sy sibbes het die volgende drie jaar in ’n weeshuis grootgeword waar hulle volgens hom sleg behandel is. Daar is nie veel van sy lewe bekend nie, behalwe wat hy self vertel het. Volgens hom is hy in sy tienerjare vir verkragting in hegtenis geneem en was hy daarna sewe jaar in die tronk. Die destydse president, Nelson Mandela, het Boksburg in ’n stadium besoek om die publiek se hulp te vra om die moordenaar aan te keer.

Sithole is eindelik in Johannesburg opgespoor en in hegtenis geneem. Die polisie het hom in die maag, arm en voet geskiet toe hy ’n konstabel met ’n byl aanval. Hy is daarna hospitaal toe geneem, waar hy positief vir MIV getoets het.

Op 5 Desember 1997 is Sithole gevonnis tot 50 jaar tronkstraf vir elk van die 38 moorde, 12 jaar vir elk van 40 verkragtings en vyf jaar vir elk van ses diefstalaanklagte. Aangesien hy dit agtereenvolgens moet uitdien, is hy effektief tot 2&nbsp;410 jaar tronkstraf gevonnis. Regter David Carstairs het gelas Sithole moet minstens 930 jaar daarvan uitdien voordat hy in aanmerking kan kom vir parool. Hy is aanvanklik in die C-Max-maksimumsekuriteitsafdeling van die Pretoria Sentraal-gevangenis aangehou en is nou in die Manguang-gevangenis in Bloemfontein in die Vrystaat.

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars

## Verwysings 
## Bronne 
* 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is merendeels vertaal uit die Engelse Wikipedia
NG gemeente Randfontein

[duimnael|170px|regs|Ds. J.M. van den Berg was die gemeente se eerste leraar en het hier gebly tot hy in 1946 na die [NG gemeente Magaliesburg vertrek het.]]

duimnael|links|230px|Die kerkgebou van die destydse NG gemeente Randfontein.
[duimnael|regs|170px|Ds. [Sarel du Plessis|S.P. du Plessis, leraar van 5 September 1964 tot 1969.]]

Die **NG gemeente Randfontein** was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die dorp Randfontein, maar dit is later ingelyf by die dogtergemeente Randfontein-Noord.

Die gemeente is van die NG gemeente Randpoort afgestig op 28 April 1939 en het by afstigting reeds 'n mooi en ruim saal met die nodige ameublement gehad om as vergaderplek te dien. Dit was sowat 10 jaar nadat die dorp Randfontein, wat eers deel was van Krugersdorp, op 1 Januarie 1929 'n afsonderlike munisipaliteit geword het. 

Die eerste Keskraadsvergadering is op 16 Mei 1939 gehou en merkwaardig is dit dat by hierdie geleentheid reeds besluit is om, met die medewerking van die moedergemeente, 'n plaaslike sendinggemeente te stig en om vir die helfte van die onkoste in verband met die sendingaangeleenthede verantwoordelikheid te neem. Op 29 September van dieselfde jaar is sendingkandidaat A.A. Odendaal as leraar van die sendinggetneente bevestig.

Dit was vir Randfontein 'n blye dag toe hy op 7 Desember 1939 prop. J.M. van den Berg kon verwelkom — Randfontein se eerste leraar in sy eerste gemeente. Met noeste vlyt het leraar en kerkraad aan die werk gespring. 'n Pastorie is gebou en amper sonder skuld ingewy. Hoewel die saal nog steeds ruim genoeg was vir die gewone byeenkomste, is tog gevoel dat 'n kerkgebou 'n ander gees sou adem en 'n groter aansporing tot gemeentelike ywer sou wees. Daarom het ds. Van den Berg dan ook vroeg reeds self met insamelings vir die kerkboufonds begin. 

1946 was 'n veelbewoë jaar. Op 11 Mei het Venterspost, 'n nuwe gemeente, van Randfontein afgestig. Op 29 Junie het ds. Van den Berg en gesin na Magaliesburg vertrek. Op 30 November is ds. J.F. Kelber en gesin hier welkom geheet. Gedurende ds. Kelber se eerste vyf jaar het ook veel voorgeval. Die gemeente kon sy tienjarige bestaan vier. 'n Sendingkerk en evangelistewoning is gebou en in gebruik geneem. Eerw. Odendaal het reeds met die insameling van fondse hiervoor begin, eerw. S. F. Skeen het daarmee voortgegaan en eerw. W.H. du Plessis, die huidige sendeling, het die finale afrondingswerk gedoen. 

Die heuglikste dag vir hierdie gemeente was seker Saterdag 27 Januarie 1951 toe hy 'n pragtige siersteen-toringkerk, wat £22&nbsp;000 gekos het, aan die diens van die Meester kon wy. 

## Enkel leraars 
* Jacobus Marthinuns van den Berg, 1939 - 1946
* Johan Frederik Kelber, 1946 - 1954
* Willem Johannes Annandale, 1953 - 1956
* Adriaan Cornelis Barnard, 1959 - 1961
* Sarel Petrus du Plessis, 1964 – 1969
* Frandu Schreumar Marais, 1981 - 1990

## Bron 
*  Olivier, ds.  P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*.  Kaapstad en Pretoria: N.G.  Kerk-uitgewers, 1952.
Carleton Jones

**Guy Carleton Jones** (30 Junie 1888 - 3 Desember 1948) was 'n myningenieur en geoloog en is gebore in Halifax, Kanada. Hy ontvang sy opleiding aan McGill-Universiteit, Montreal. Hy arriveer in 1914 in Suid-Afrika en na sy oorlogdiens werk hy vir die res van sy lewe vir *Consolidated Goldfields of South Africa*. Hy maak 'n groot bydrae tot die ontwikkeling van die goudbedryf by Randfontein en Carletonville - wat na hom genoem is. Die Goue Medalje van die *Institute of Mining and Metallurgy* is aan hom toegeken.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal. 1967
Amagat se wet

Volgens **Amagat se wet** van parsiële volume, moet die totale volume van 'n nie-reagerende mengsel van gasse by konstante temperatuur en druk gelyk wees aan die som van die individuele parsiële volumes van die samestellende gasse. So as V_1, V_2, \dots, V_n parsiële volumes van komponente in 'n gasmengsel is, dan word die totale volume van die gasmengsel V soos volg voorgestel:

:V = V_1 + V_2 + V_3 + \dots + V_n = \sum_{i} V_i
Pedro López

**Pedro Alonso López** (geb. 8 Oktober 1948 in Santa Isabel, Colombia) is ’n Colombiaanse psigopatiese reeksmoordenaar wat aangekla is van die verkragting van en moord op meer as 300 meisies in sy geboorteland asook in Peru, Ecuador en moontlik ander lande. Sy geval het die eerste keer internasionaal bekend geword ná ’n onderhoud met Ron Laytner, ’n vryskutfotojoernalis, in 1980 in sy tronksel in Ambato.

Volgens Laytner se verhaal het López in 1980 as die **Monster van die Andes** bekend geword toe hy die grafte van 53 slagoffers in Ecuador aan die polisie uitgewys het. Hulle was almal meisies tussen nege en twaalf jaar oud.

In 1983 is hy skuldig bevind aan die moord op 110 jong meisies net in Ecuador. Hy het skuld beken aan die moord op nog 240 vermiste meisies in die naburige Peru en Colombia. Hy is in 1998 vir goeie gedrag uit ’n psigiatriese hospitaal vrygelaat nadat hy aanvanklik kranksinnig verklaar is.

## Verwysings
John Wayne Gacy

[200px|duimnael|links|John Gacy op 6 Mei 1978 afgeneem saam met die destydse presidentsvrou, [Rosalynn Carter.]]

**John Wayne Gacy jr.** (17 Maart 1942&nbsp;– 10 Mei 1994) was ’n Amerikaanse reeksmoordenaar en verkragter wat skuldig bevind is aan die seksuele aanranding en moord op minstens 33 tienerseuns en jong mans tussen 1972 en 1978 in Chicago, Illinois.

Hy het bekend geword as die **Killer Clown** vanweë sy welsyndienste by geldinsamelings, parades en kinderpartytjies waar hy soos "Pogo die Hanswors" sou aantrek – ’n karakter wat hyself geskep het.

Al Gacy se moorde is sover bekend in sy buurt gepleeg; sy slagoffers is gewoonlik na sy huis gelok deur oorreding of geweld en al sy teikens behalwe een is vermoor deur óf versmoring óf verwurging met ’n knelverband (sy eerste slagoffer is doodgesteek). Gacy het 26 van sy slagoffers in die lae kelder van sy huis begrawe; nog drie is elders op sy erf begrawe en sy laaste vier bekende slagoffers is in die Des Plaines-rivier gegooi.

Gacy is skuldig bevind aan 33 moorde en op 13 Maart 1980 tot dood veroordeel vir 12 van die moorde. Hy het 14 jaar in die dodesel deurgebring voordat hy op 10 Mei 1994 met ’n dodelike inspuiting tereggestel is.

: 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pedro Filho

**Pedro Rodrigues Filho** (geb. 17 Junie 1954 in Santa Rita do Sapucaí, Brasilië - 5 Maart 2023 in Mogi das Cruzes) was ’n Brasiliaanse reeksmoordenaar wat in 1973 in hegtenis geneem is en in 2003 skuldig bevind is aan die moord op minstens 71 mense. Hy is tot 128 jaar tronkstraf gevonnis, hoewel die maksimum tyd wat ’n persoon in Brasilië in die tronk kan deurbring, 30 jaar is. Filho was ook bekend as **Pedrinho Matador** (Moordenaar Pietertjie).

## Biografie 
Filho is op ’n plaas gebore met ’n beseerde kopbeen omdat sy pa sy ma tydens haar swangerskap op haar maag geslaan het. Hy het later gesê hy het op 13 jaar die eerste keer die behoefte gekry om te moor. Op 14 het hy die onderburgemeester van Alfenas, Minas Gerais, vermoor omdat hy sy pa, ’n skoolwag, afgedank het ná beskuldigings dat hy die kinders se kos in die kombuis gesteel het. Hy het daarna ’n ander skoolwag, vermoedelik die regte dief, ook vermoor.

Hy het na São Paulo gevlug waar hy ’n reeks inbrake begin en ’n dwelmhandelaar vermoor het. Daar het hy ook Maria Aparecida Olympia ontmoet, saam met wie hy gewoon het totdat sy deur bendelede vermoor is. Filho het ontsnap en verskeie mense gemartel en vermoor om uit te vind wie Maria se moordenaars is.

Op 18 jaar het hy reeds ’n spoor van 10 lyke en verskeie beseerdes agtergelaat. Hy het in dié tyd sy eie pa vermoor wat toe in die plaaslike tronk was omdat hy Filho se ma met ’n byl doodgekap het. Filho het ’n stuk van sy pa se hart uitgesny, dit gekou en weggegooi.

Hy is die eerste keer op 24 Mei 1973 in hegtenis geneem en tronkstraf opgelê. In die tronk het hy 47 medegevangenes vermoor. Hy het later beweer hy het 100 mense doodgemaak. In 2003 is hy aangekla van 71 moorde, onder meer die een op sy pa, en tot 126 jaar tronkstraf gevonnis. Hy kon nie langer as 30 sit nie, maar weens die moorde wat hy in die tronk gepleeg het, is sy vonnis verleng tot meer as 400 jaar. Hy is egter op 24 April 2007 vrygelaat.

## Dood 
Filho is omstreeks 10:00 op 5 Maart 2023 in Mogi das Cruzes deur twee mans in 'n motor  doodgeskiet, wat toe in 'n ander motor gevlug het. Geen verdagtes is in hegtenis geneem nie.

## Verwysings 
## Notas 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Dingo

'n **Dingo** (*Canis lupus dingo*) is 'n soogdier wat in Australië en Suid-Oos Asië voorkom. Hulle is soortgelyk aan wilde honde en is waarskynlik 5&nbsp;000 jaar gelede as huisdiere aangehou. Hulle het egter weer wild geword en het 'n leefwyse soortgelyk aan die van die wolf ontwikkel. Dingo's is kleiner as wolwe en het die massa van 'n middelgrootte hond (10 tot 20 kilogram).

Dingo's is ongeveer 4&nbsp;000 jaar gelede vanaf Suid-Oos Asië na Australië gebring. Hulle word egter nie in Tasmanië aangetref nie, omdat die seevlak 10&nbsp;000 jaar gelede gestyg en dié eiland van die Australiese vasteland afgesny is. Die meeste dingo's in die natuur is nie meer opreg nie. Hulle wetenskaplike naam is onlangs van *Canis familiaris (hond) dingo* na *Canis lupis (wolf) dingo* verander. Dit is gedoen om aan te toon dat hulle verwant is aan die witvoetige wolf wat in Asië voorkom.

duimnael|links|'n Dingo

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Die Visser

**Die Visser** is 'n kort ballade geskryf deur Johann Wolfgang von Goethe in 1779. Die Afrikaanse vertaling deur Eugène Marais ("met behulp van Joan Couzyn") is die eerste keer opgeneem in *Versamelde Gedigte* van 1945.

## Inhoud 
Die ballade handel oor 'n visser wat op die oewer sit en visvang, toe 'n watergees voor hom opduik en met gesang en woorde hom na die waterdieptes lok.
Fernkloof-natuurreservaat

**Fernkloof-natuurreservaat** lê in die Kleinrivierberge bokant Hermanus in die Wes-Kaap.
Die oppervlak  van die reservaat is 1&nbsp;800 hektaar en die hoogte verskil van 0 tot 842&nbsp;m bo seespieël.

Die reservaat huisves 'n groot verskeidenheid van fynbos-spesies. Die Fernkloof-natuurreservaat beslaan slegs 0,002% van die oppervlakte van die Kaapse blommeryk, maar bevat 14% van sy plantspesies in slegs 18 vierkante kilometer. Daar is meer as 60&nbsp;km se wandelpaadjies en staproetes in die park.

duimnael|links|Inligtingsbord en kaart

## Flora 

Image:Berzelia_lanuginosa02.JPG|Berzelia lanuginosa
Image:Brunia nodiflora02.JPG|Brunia nodiflora
Image:Mimetes cucullatus (4).JPG|Mimetes cucullatus
Image:Protea_compacta_89.jpg|Protea compacta
Image:Erica_coccinea.JPG|Erica coccinea
Image:Protea repens (3).JPG|Protea repens
Image:Erica_viscaria.JPG|Erica viscaria
Image:Phaenocoma_prolifera_02.JPG|Phaenocoma prolifera
Image:Protea_longifolia_(4).JPG|Protea longifolia
Image:Protea scolymocephala02 (3).JPG|Protea scolymocephala
Image:Saltera sarcocolla (2).JPG|Saltera sarcocolla
Image:Erica cerinthoides02.JPG|Erica cerinthoides

## Fauna 

Image:Promerops cafer (233).JPG|Kaapse suikervoël (*Promerops cafer*)
Image:Chersina angulata (10).JPG|Skilpad (*Chersina angulata*)

## Sien ook 
*Herfspypie
*Maanskynkop-natuurreservaat
*Vogelgat

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Fernkloof-natuurreservaat by Hermanus Botanical Society
Sand

duimnael|Woestynwinde skep kenmerkende patrone in fyn kwartssand
[duimnael|Kwartssandkorrels onder die [mikroskoop, 200 maal vergroot]]
**Sand** is 'n korrelagtige materiaal wat natuurlik op aarde voorkom. Dit bestaan uit fyn korrels kwarts, rots of klip waarvan die grootte kan varieer. Tegnies gesproke is die term "sand" net 'n groottekategorie en verwys na materiaal wat groter as silt en kleiner as gruis is. Die term word dikwels ook gebruik om na die tekstuur van grond te verwys - die verhouding waarin sand, slik en klei voorkom. Grond, wat volgens sy massa-inhoud meer as 85 persent partikels met die grootte van sandkorrels bevat, word sanderig genoem.

Die samestelling van sand varieer grootliks, afhangende van plaaslike rotsbronne en ander omstandighede, maar die belangrikste bestanddeel in binnelandse omgewings op vastelande en in nie-tropiese kusgebiede is silika of silikondioksied (SiO2) wat meestal as kwarts voorkom. Die tweede belangrikste tipe sand is kalsiumkarbonaat, byvoorbeeld aragoniet, wat in die laaste 500 miljoen jaar deur verskillende lewensvorme soos byvoorbeeld korale en skaaldiere gevorm is en tans veral in gebiede voorkom waar die ekostelsels al miljoene jare lank deur riwwe oorheers word soos die Karibiese See.

Kwartssand speel 'n belangrike ekonomiese rol as grondstof in 'n verskeidenheid bedrywe, waaronder die bou-, glas- en halfgeleierbedryf.
Cedric Maake

**Maoupa Cedric Maake** (geb. 1965) is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar wat in 1996 en 1997 minstens 27 moorde gepleeg het. Hy is ook bekend as die **Wemmerpan-moordenaar** omdat baie van die moorde in dié deel van Johannesburg gepleeg is.

## Moorde 
Maake het in April 1996 sy eerste moord gepleeg. Aanvanklik het die Brixtonse moord-en-roofeenheid van die SAPD nie sy misdade met mekaar verbind nie en gedink dit is die werk van twee verskillende reeksmoordenaars vanweë die verskillende patrone tussen die moorde. Twee verskillende misdadigerprofiele is geskep, een vir die "Wemmerpan-moorde" en een vir die "Hamermoorde".

Daar was verskeie patrone in die Wemmerpan-moorde. Die een groep slagoffers was mans en vroue wat alleen geloop het. Maake het hulle met klippe doodgeslaan. Die tweede groep was paartjies wat in motors in die Wemmerpan-gebied gesit het. Maake sou die mans doodskiet en die vroue verkrag. in die middestad wat met hamers doodgeslaan is.

## Arres 
Maake is in Desember 1997 aangekeer as ’n verdagte in die Wemmerpan-moorde en het aanvanklik skuld beken. Hy het op verskeie geleenthede met die polisie saamgewerk; hy het hulle deur die gebied gelei en die plekke van die misdade uitgewys. Dié data is later gebruik saam met geografiese inligtingstelsels (GIS) en ander tegnologie om diagramme van die area op te stel waar die moorde gepleeg is. Die saak was een van die eerstes waar GIS deur die polisie in die hofvervolging van ’n verdagte gebruik is. Later is gewys die meeste van Maake se moorde was gesentreer om sy twee blyplekke, die plek waar hy gewerk het en die blyplekke van sy broer en meisie. Maake het in die hof skuld op al die aanklagte ontken. ’n Maand ná sy inhegtenisneming het hy beken hy het die Hamermoorde gepleeg.

Op 6 September 2000 is hy skuldig bevind aan 27 moorde, 26 pogings tot moord, 14 verkragtings, 41 rooftogte en baie kleiner aanklagte. Van die altesaam 134 aanklagte is hy aan 114 skuldig bevind en hy is gevonnis tot 27 keer lewenslange tronkstraf (een keer vir elke moord) plus 1&nbsp;159 jaar en drie maande. Sy vonnis is effektief 1&nbsp;340 jaar tronkstraf.

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is merendeels vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alfonso d' Albuquerque

'''Alfonso d' Albuquerque''' (1453 - 1515) was 'n Portugese seevaarder, soldaat en tweede Portugese onderkoning van Indië. Hy verwerf groot aansien in die oorloë teen die More en in 1503 seil hy, vergesel van sy broer, met bevele om vestings op onder andere Cotchin te vestig. Hy en Tristão da Cunha verwoes die dorpe Oja en Brava aan die kus van Oos-Afrika en plaas Lamu onder Portugese gesag. Hy volg Francisco de Almeida op as onderkoning van Indië op 5 November 1509.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

## Eksterne skakels 
*
Dabulamanzi

**Dabulamanzi** was 'n beroemde Zoeloe-opperhoof en halfbroer van Cetshwayo. Hy het die aaval in die Anglo-Zoeloe-oorlog gelei tydens die Slag van Rorke's Drift. Hy het later oorgegee en keer terug na Zoeloeland. Hy was egter weer verantwoordelik vir veredere onrus. Hy word in 1886 gearresteer, ontsnap en word doodgeskiet.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
De Beer-broers

**Diedrich Arnoldus** en **Johannes Nicolaas de Beer** was twee broers wat die plaas, *Vooruitzight*, oorspronklik besit het waarop diamante in Mei 1871 ontdek is en gelei het tot die stigting van Kimberley en die De Beersmaatskappy. Hulle het die plaas in 1860 gekoop vir £ 50 en later vir £ 6,000 verkoop. Na die ontdekking van die eerste diamant het die werklike groot ontdekking gevolg toe 'n arbeider 'n paar diamante op die nou bekende *Colesbergkoppie* gevind het in Julie 1871. Die eerste diamantmyn op die plaas het eers as *Old De Beers* bekend geraak en in 1874 amptelik as die *De Beersmyn*. Alhoewel beide die myn en die maatskappy hulle naam dra, was hulle glad nie verbonde aan enige van die twee organisasies nie.

## Bronne 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
* *Die ontdekking van Rykdom* Diko van Zyl. 2013
Elektriese stoel

[duimnael|“Old Sparky”, die elektriese stoel wat in die deelstaat [New York (deelstaat)|New York gebruik is.]]
Teregstelling deur middel van ’n elektriese stroom, wat gewoonlik in ’n **elektriese stoel** uitgevoer word, is ’n teregstellingsmetode wat in die VSA ontstaan het. ’n Persoon word aan ’n spesiale houtstoel vasgegespe en elektrodes word aan sy kop en bene vasgemaak. ’n Elektriese stroom word dan deur die persoon se lyf gestuur wat dodelike skade aan die interne organe, insluitende die brein, veroorsaak. Dit is in 1890 vir die eerste keer gebruik, aanvanklik dekades lank net in die VSA, maar daarna ook in die Filippyne (vanaf 1924) onder Amerikaanse besetting. 

Hoewel die elektriese stoel ’n simbool van teregstelling in Amerika geword het, word dit al hoe minder gebruik ten gunste van dodelike inspuitings, wat volgens baie ’n mensliker teregstellingsmetode is. Vandag word die stoel meestal net gebruik as die terdoodveroordeelde dit bo ’n inspuiting verkies. 

Die eerste mens wat in die elektriese stoel gesterf het, was die moordenaar William Kemmler – op 6 Augustus 1890 in New York.

## Verwysings
Mbulaeni Mulaudzi

duimnael|Mbulaeni Mulaudzi in 2008

**Mbulaeni Mulaudzi** (8 September 1980 – 24 Oktober 2014) was 'n Suid-Afrikaanse 800&nbsp;m atleet. Hy was 'n wêreldkampioen en Olimpiese silwermedaljewenner. Hy het die binnenshuise wêreldtitel in 2004 verower en die buitenshuise titel in 2009. Hy het sy silwermedalje tydens die Olimpiese Somerspele 2004 verower. Mulaudzi het by die openingseremonie die Suid-Afrikaanse vlag gedra. Hy was ook die Statebondspele-kampioen van 2002.

Hy is in 2014 op 34-jarige leeftyd in 'n motorongeluk naby Witbank, Mpumalanga, oorlede.

## Titels 
* Wêreldkampioen 800 m - 2009
* Binnenshuise Wêreldkampioen 800 m - 2004
* Gemenebeskampioen 800 m - 2002
* Suid-Afrikaanse kampioen 800 m - 2001, 2002, 2003, 2005, 2006
* Afrika-jeugkampioen 800 m - 1999

## Persoonlike rekords 
;Opelug

;Binnenshuis

## Eerbetonings 
Mulaudzi is met die Orde van Ikhamanga in 2015 postuum bekroon.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Mbulaeni Mulaudzi se IAAF-profiel
*
Verkragting

**Verkragting** is ’n soort seksuele aanranding wat gewoonlik seks of ’n ander vorm van penetrasie behels  met iemand sonder sy of haar toestemming. Die daad kon uitgevoer gewees het deur fisieke geweld, dwang, magsmisbruik of teen iemand wat nie in staat is om geldige toestemming te verleen nie, soos iemand wat bewusteloos of buite aksie is of onder die wettige ouderdom is. Die term "seksuele aanranding" word soms gebruik in plaas van "verkragting".

duimnael|links|400px|Kaart van die wettige status van huweliksverkragting volgens lande:
Die mate waarin verkragting aangemeld, vervolg of skuldiges gevonnis word, verskil grootliks van gebied tot gebied. Die voorkoms van bekende voorvalle van verkragting het in 2010 gewissel tussen 0,2 per 100&nbsp;000 mense in Azerbeidjan en 92,9 per 100&nbsp;000 mense in Botswana. Die gemiddelde was 6,3 per 100&nbsp;000 mense in Litaue. Volgens die Amerikaanse Mediese Vereniging (1995) is seksuele geweld, veral verkragting, die misdaad wat die minste aangemeld word.

Verkragting deur vreemdelinge is gewoonlik minder algemeen as verkragting deur iemand wat die slagoffer ken. Verskeie studies toon aan die verkragting van mans deur mans en vroue deur vroue in tronke is die soort verkragting wat die minste aangemeld word.

Mense wat verkrag is, kan erg getraumatiseer wees en kan aan posttraumatiese stressteuring ly; benewens die sielkundige skade kan verkragting ook lei tot fisieke beserings, seksueel oordraagbare infeksies en swangerskap. Soms kry verkragtingslagoffers geweldddadige dreigemente van die verkragter en, in sommige kulture, van die slagoffer se eie familie.

In middel Desember 2007 is die Suid-Afrikaanse Wet op Seksuele Oortredings verander dat die seksuele aanranding van ’n seun of man vir die eerste keer ook as verkragting beskou word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ekskommunikasie

[duimnael|’n Voorstelling van [pous Gregorius IX wat keiser Hendrik IV van die Romeinse Ryk ekskommunikeer.]]
**Ekskommunikasie** is ’n godsdienstige sensuur wat teen iemand ingestel word wat sy lidmaatskap van ’n kerk wegneem, opskort of beperk (soos om Nagmaal te gebruik).
Nekrofilie

**Nekrofilie** is die seksuele aangetrokkenheid tot lyke. Dit word as ’n parafilie geklassifiseer in die *Diagnostiese en Statistiese Handleiding* van die Amerikaanse psigiatrievereniging. Die term is afgelei van die Griekse woorde νεκρός (*nekros*, "dood") en φιλία (*philia*; "vriendskap"). Dit is die eerste keer in 1850 gebruik.

Rosman en Resnick (1989) het inligting bestudeer van 34 gevalle van nekrofilie wat deur kollegas verskaf is. Hulle het nekrofiele se motief verdeel in vyf groepe: ’n behoefte aan ’n seksmaat sonder teenkanting of verwerping (68%), herenigings met ’n romantiese maat (21%), ’n seksuele aangetrokkenheid tot lyke (15%), om gevoelens van isolasie te oorkom (15%) en om eiewaarde te verhoog deur mag oor die slagoffer uit te oefen (12%).

Drie reeksmoordenaars wat nekrofiele was, was Jeffrey Dahmer, Ted Bundy en Dennis Nilsen. Eersgenoemde het gesê hy het sy slagoffers vermoor omdat hy nie wou hê hulle moet hom ná die tyd verlaat nie en omdat hulle kwaad sou gewees het dat hy hulle bedwelm het. Hy het dus voldoen aan die kriterium van ’n behoefte aan seksmaats wat hulle nie teensit nie. 

Bundy het ’n begeerte gehad om mag oor sy slagoffers uit te oefen en hulle te "besit". 

## Verwysings
Korinthe

350px|regs|duimnael|Ruïnes van die antieke stad
links|350px|duimnael|Suile van die Apollo-tempel

**Korinthe** of **Korinte** (Grieks: Κόρινθος) is 'n saamgevoegde munisipaliteit ("dimos") in die Griekse provinsie ("periferia") in die Peloponnesos. Dit was vroeër die hoofstad van die departement ("nomos") Korinthe.  Die vyf plekke wat saamgevoeg is, is naamlik:
* Assos-Lechaio (Άσσος-Λέχαιο)
* Korinthe (Κόρινθος)
* Saroniko (Σαρωνικό)
* Solygeia (Σολύγεια)
* Tenea (Τενέα)

## Geskiedenis 
In die oudheid was Korinthe 'n belangrike stadstaat. Korinthe het verskeie kolonies langs die Middellandse See gestig, waaronder Sirakuse op Sisilië. Die stad was strategies geleë tussen Attika met Athene, en die Peloponnesos met Sparta. Weens die gunstige posisie het hul handel gefloreer. Die Romeine onder leiding van Lucius Mummius het die stad na 'n beleëring in 146 v.C. verwoes.

In 44 v.C. is die stad deur Julius Caesar herbou en dit het vinnig aangegroei tot die belangrikste stad in die suide van Griekeland. Korinthe was ook die hoofstad van die Romeinse provinsie Achaia.  Die stad het beroemd geword weens die Istmiese Spele wat tweejaarliks gehou is en wat slegs deur die Olimpiese spele oortref is.

Korinthe het ook bekend geword weens die feit dat hier al vroeg in die jare 50 na Christus 'n Christelike gemeente gestig is, waarheen Paulus briewe geskrywe het. Die Eerste en Tweede brief aan die Korinthiërs maak deel uit van die Nuwe Testament.

Antieke Korinthe word tans as 'n argeologiese terrein bedryf. Dit lê 'n bietjie buite die moderne stad en daar is nie veel van die ou stad oor nie. Slegs 'n paar suile van die Apollo-tempel het bly staan. Ook die "Akrokorinthos", die akropolis van die ou stad, is nog te siene.

## Vervoer en ekonomie 
Korinthe lê aan die beroemde Kanaal van Korinthe wat die Ioniese See, via die Golf van Korinthe met die Egeïese See verbind. Dit stel skepe in staat om van Piraeus (die hawe van Athene) na die Ioniese eilande te kan vaar sonder om rond om die Peloponnesiese skiereiland te moet vaar. Vandag nog versterk dit die posisie van Korinthe as handelstad.

Sedert die Olimpiese Spele van 2004 is daar ook 'n vinnige treinverbinding met Athene en die res van die Peloponnesos.

## Galery 

Lêer:Corinth 3.JPG|Die sentrale voetgangerspad in Korinte
Lêer:Corinth 22.JPG|Die stad se hof
Lêer:Statue du Damaskinós à Corinthe.jpg|'n Standbeeld van Damaskinos
Lêer:Pegasus Square in New Corinth.jpg|Pegasus-plein in Noord-Korinte
Lêer:Pegasus - the symbol of New Corinth.jpg|Standbeeld van Pegasus, embleem van die stad
Lêer:Squarecorinth.jpg|Uitsig oor die sentrale plein van die stad
Lêer:Istmo de Corinto ESC large ISS011 ISS011-E-13188.JPG|Lugfoto van die Landengte van Korinte

## Verwysings 
## Bronne 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van die Stad Korinte 
* Amptelike webwerf van Kórinthos FC
Beet

Eetbare **beet** is die penwortelgedeelte van 'n beetplant, ook in Noord-Amerika bekend as die tafelbeet, tuinbeet, rooi of goue beet, of eenvoudig net **beet**. Dit is 'n paar van die aangeplante variëteite van beet (*Beta vulgaris*) wat gekweek word vir hul eetbare penwortels en hul groenigheid. Hierdie rasse word geklassifiseer as *B. vulgaris subsp. vulgaris Conditiva* groep.

Benewens as voedsel, word dit ook gebruik as voedselkleursel en as 'n medisinale plant. Baie beetprodukte word gemaak van ander *B. vulgaris* rasse, veral suikerbeet.
duimnael|links|280px|'n Bossie vars beet

## Sien ook 
* Spinasiebeet
* Spinasie

Lêer:Rote Bete eine Haelfte.jpg|Snit deur 'n beet se penwortel
Lêer:Borshch2.jpg|Borscht
Lêer:Salad of grated beet and apple C IMG 4352.JPG|Gerasperde beet-en-appelslaai
Lêer:Rote Beete - sauer eingelegt (8987-89).jpg|Gesnyde piekelbeet
Lêer:Beet juice-01.jpg|Beetsap - 'n drankie

## Eksterne skakels 
*
Snowtown-moorde

Die **Snowtown-moorde** was ’n reeks moorde wat tussen Augustus 1992 en Mei 1999 in Suid-Australië gepleeg is deur John Bunting, Robert Wagner en James Vlassakis. ’n Vierde persoon, Mark Haydon, is skuldig bevind aan medepligtigheid om van die lyke ontslae te raak. Die verhoor was een van die langstes en opspraakwekkendstes in Australië. Dit was ook bekend as die ***bodies-in-barrels murders***. Bunting het in 1991 na ’n huis in Salisbury-Noord, Suid-Australië, getrek en daar het hy bevriend geraak met sy bure Mark Haydon, Robert Wagner en dié se meisie, Vanessa Laney.

Bunting het **Robert Joe Wagner** (geb. 28 November 1971 in Parramatta, Nieu-Suid-Wallis) oorreed om hom met die moorde te help.

## Verhore en vonnisse 
Die verhoor van Bunting en Wagner het amper twaalf maande geduur, die langste in die geskiedenis van Suid-Australië. In Desember 2003 is Bunting skuldig bevind aan elf moorde en Wagner aan tien, waarvan hy aan net drie skuld beken het.

Volgens die hof was Bunting die leier en hy het elf agtereenvolgende vonnisse van lewenslange tronkstraf gekry sonder die vooruitsig van parool. Wagner het tien agtereenvolgende vonnisse van lewenslange tronkstraf gekry. Hy het met sy vonnis in die beskuldigdebank gesê: "Pedofiele het kinders vreeslike goed aangedoen. Die owerhede het niks daaraan gedoen nie. Ek het besluit om tot aksie oor te gaan. Dankie." Vlassakis het vier agtereenvolgende vonnisse van lewenslange tronkstraf gekry en kan eers ná 26 jaar in aanmerking kom vir parool; Haydon is gevonnis tot 25 jaar, met die vooruitsig op parool ná agt jaar.

Meer as 250 hofbevele het die publikasie van inligting oor die saak verbied. Vroeg in 2011 het ’n regter die bevele opgehef op versoek van die vervaardigers van *Snowtown*, ’n rolprent oor die moorde. Dit is op 19 Mei 2011 in Australië uitgereik.

## Verwysings 
## Bronne 
* Hooggeregshofverhoor, 4 Maart 2002 tot 8 September 2003 by die Australiese Regsinligting-instituut
* Haydon v. Chivell Dringende hofsaak oor die lyke, hooggeregshof, 29–30 Julie 1999  by die Australiese Regsinligting-instituut
* R v. Haydon (No. 3) &#91;2005&#93; SASC 17 (21 Januarie 2005) by die Australiese Regsinligting-instituut
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Harold Shipman

**Harold Frederick Shipman** (14 Januarie 1946&nbsp;– 13 Januarie 2004) was ’n Britse dokter in Hyde, naby Manchester, en een van die grootste reeksmoordenaars in die geskiedenis. Daar is bewys hy het tot 250&nbsp;mense vermoor. Hy het die byname **Dr. Dood** en **Engel van die Dood** gekry.

## Onraad en ondersoek 
In Maart 1998 het dr. Linda Reynolds van Hyde, aangespoor deur Deborah Massey van ’n begrafnisondernemer, teenoor die lykskouer John Pollard haar kommer uitgespreek oor die hoë voorkoms van sterftes onder Shipman se pasiënte. Sy was veral bekommerd oor die getal verassingsvorms vir ouer vroue wat hy laat mede-onderteken het.

Die saak is onder die aandag van die polisie gebring, maar hulle het nie genoeg bewyse gehad om hom aan te kla nie. Tussen 17 April 1998, toe die polisie die saak laat vaar het, en Shipman se eindelike arres het hy nog drie mense vermoor. Sy laaste slagoffer was Kathleen Grundy, wat op 24 Junie 1998 dood in haar huis aangetref is. Shipman was die laaste mens wat haar lewend gesien het. Hy het later haar doodsertifikaat onderteken en die oorsaak aangedui as "ouderdom".

Grundy se dogter, die prokureur Angela Woodruff, het onraad bemerk toe sy meegedeel word sy en haar kinders word nie in die testament genoem nie, maar haar ma het £386&nbsp;000 aan Shipman nagelaat. Dit is by die polisie aangemeld en hulle het ’n ondersoek begin. Grundy se lyk is opgegrawe en daar is spore van diamorfien in haar liggaam ontdek – dit word dikwels gebruik as pynstiller in terminale kankerpasiënte. Shipman is op 7 September 1998 in hegtenis geneem. ’n Soortgelyke tikmasjien as die een waarop die vervalsde testament getik is, is in sy besit ontdek.

Die polisie het toe nog 15 mense se dood ondersoek waarvoor Shipman doodsertifikate uitgereik het. Hulle het ’n patroon van dodelike dosisse diamorfien gevind. Mediese rekords is vervals om aan te dui die pasiënte se gesondheid was swak.

## Vonnis en gevolg 
Shipman is op 31 Januarie 2000 deur ’n jurie skuldig bevind aan 15 moorde. Hy het lewenslange tronkstraf gekry plus vier jaar vir die vervalsing van Grundy se testament; die regter het aanbeveel dat hy nooit vrygelaat word nie.

Ná sy verhoor is ’n ondersoek gehou na al die doodsertifikate wat deur Shipman uitgereik is. Dit het op 1&nbsp;September 2000 begin en twee jaar geduur. Sowat 80% van sy slagoffers was vroue; sy jongste slagoffer was ’n 41-jarige man. ’n Groot deel van Brittanje se regstelsel rakende gesondheidsorg en medisyne is hiersien en aangepas as ’n regstreekse of onregstreekse gevolg van die Shipman-moorde.

Hoewel ander Britse dokters al van moord aangekla is, is Shipman die enigste een wat al skuldig bevind is daaraan dat hy sy pasiënte vermoor het.

Shipman is op 13 Januarie 2004, ’n dag voor sy 58ste verjaardag, dood nadat hy hom in sy sel opgehang het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Shipman-ondersoek 
* BBC&nbsp;— Die Shipman-moorde
* Lys van beweerde moorde
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Klas 15B-stoomlokomotief

Die **Suid-Afrikaanse Klas 15B 4-8-2** van 1918 is 'n stoomlokomotief van die Suid-Afrikaanse Spoorweë-era.

Tussen 1918 en 1922 het die Suid-Afrikaanse Spoorweë dertig Klas 15B-stoomlokomotiewe met 'n 4-8-2 *Mountain*-tipe wieluitleg in diens geplaas.

## Vervaardiger 
As gevolg van die ontwrigting van die oorlog in Europa, is die eerste groep van tien Klas 15B 4-8-2 stoomlokomotiewe vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë (SAS) bestel by die *Montreal Locomotive Works* (MLW) in Kanada. Hulle is gebou en afgelewer in 1918, genommer in die reeks van 1829 tot 1838 en 'n tweede groep van twintig lokomotiewe is van dieselfde bouers bestel en afgelewer in 1922, genommer in die reeks van 1971 tot 1990. Hulle was volgens die algemene spesifikasies gebou van die Klas 15, maar met staaframe en 'n paar tipiese Noord-Amerikaanse kenmerke. Hulle was toegerus met Belpaire-vuurkaste met verbrandingskamers. 

## Klas 15BR 
Lokomotiewe wat nuwe stoomketels moes kry is as Klas 15BR geklassifiseer. Hierdie lokomotiewe het aanvanklik in die oostelike Vrystaat, maar later in die Kaapse Middellande diens gedoen; hulle was by Noupoort gebaseer en het diens gedoen tot by Cradock en uit na De Aar. Toe die verbeterde Klas 15F sy verskyning maak, is die lokomotiewe geleidelik na Kaapstad oorgeplaas, van waar hulle goedere en passasierstreine noordwaarts getrek het. Hulle het ook oor die Sir Lowryspas gewerk na Caledon en Bredasdorp in die Overberg en op die Bitterfontein-lyn via Malmesbury en Klawer. totdat hulle uit diens gestel is in 1976.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Klas 15C-stoomlokomotief

Die **Suid-Afrikaanse Klas 15C 4-8-2** van 1925 is 'n Suid-Afrikaanse stoomlokomotief van die Suid-Afrikaanse Spoorweë-era.

In 1925 het die Suid-Afrikaanse Spoorweë twee Klas 15C-stoomlokomotiewe met 'n 4-8-2 *Mountain*-tipe wieluitleg in diens geplaas.Nog tien lokomotiewe is bestel en 'n jaar later afgelewer.

## Vervaardiger 
Die Klas 15C 4-8-2 stoomlokomotief is in 1925 en 1926 deur *Baldwin Locomotive Works* (BLW) gebou, wat voldoen aan die Suid-Afrikaanse Spoorweë (SAR) vereistes sover moontlik, maar ook met die integrasie van die nuutste Amerikaanse spoorweg ingenieurspraktyke. Hierdie lokomotiewe het verskeie eienskappe wat nuut was vir die SAR daardie tyd, soos bovoer na die ketel, self-skoonmaak rookkaste, Sellar se drywende kleppe en ghriessmering. Hul vuurkaste was toegerus met suigbuise om die baksteenboog te ondersteun en sirkulasie te verbeter. 

## Klas 15CA en Klas 15CB 
Die Klas 15C lokomotiewe het egter begin kraak kort na hulle in diens gestel is. Die Suid-Afrikaanse Spoorweë het soortgelyke modelle van *American Locomotive Co.* (Alco) bestel met verbeterde ontwerpe en hulle is as Klas 15CA geklassifiseer. Die *A* het na *Alco* verwys. Die oorspronklke Klas 15C's is as Klas 15CB geklassifiseer, die *B* verwys na *Baldwin*. Daar is altesaam 83 lokomotiewe van die klas afgelewer tussen 1926 en 1930.

Hulle het eers diens gedoen op die Kaapstad-Johannesburg-hooflyn maar is later ook in die Vrystaat gebruik. Hulle is ook later na die Oos- en Wes-Transvaal en 'n paar na KwaZulu-Natal oorgeplaas.

Class 15C 4-8-2.jpg|'n Klas 15C 4-8-2
SAR Class 15CA 2802 (4-8-2).JPG|'n Klas 15CA 4-8-2

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Klas 15E-stoomlokomotief

Die **Suid-Afrikaanse Klas 15E 4-8-2** van 1935 is 'n Suid-Afrikaanse stoomlokomotief van die Suid-Afrikaanse Spoorweë-era.

Tussen 1935 en 1937 het die Suid-Afrikaanse Spoorweë vier-en-veertig Klas 15E-stoomlokomotiewe met 'n 4-8-2 *Mountain*-tipe wieluitleg in diens geplaas.

## Vervaardigers 
Die Klas 15E 4-8-2 *Mountain*-tipe gemengde verkeer stoomlokomotief was 'n verfyning van die Klas 15C en Klas 15CA. Dit is ontwerp deur AG Watson, Hoofmeganiese ingenieur van die Suid-Afrikaanse Spoorweë gedurende 1929-1936, en vele van die verbeterings wat deur hom  ontwikkel is, is aanvaar en in werking gestel. Twee hiervan was 'n baie groter gestandaardiseerde ketel en 'n Watsonkajuit.

Hulle is deur drie vervaardigers gebou. In 1935 het die Britse lokomotiefbouers *Robert Stephenson en Hawthorns* (RSH) twintig lokomotiewe afgelewer, genommer in die reeks van 2858 tot 2877. *Henschel & Son* van Duitsland het sestien gebou en afgelewer in twee groepe in 1936, genommer in die reeks van 2878 tot 2893. In 1936 bou die Duitse lokomotiefbouers *Berliner Maschinenbau* nog agt lokomotiewe, wat in 1937 gelewer is, genommer in die reeks van 2894 tot 2901.

Lêer:Class 15E 2878 (4-8-2).jpg|Henschel-geboude no. 2878 te Paardeneiland, Kaapstad, ongeveer 1940
Lêer:SAR Class 15E 2878 Millsite 230479.jpg|Henschel-geboude no. 2878 te Millsite, 23 April 1979

Lêer:Class 15E 2879 (4-8-2).jpg|Henschel-geboude no. 2879 met rookdeflekteerder, ongeveer 1940
Lêer:Class 15E 2897 (4-8-2).jpg|Berliner-geboude no. 2897 te Paardeneiland, Kaapstad, ongeveer 1940

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings