open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rooiskub-moddervis

Die **Rooiskub-moddervis** (*Labeo congoro*) is 'n varswater vis wat voorkom in die middel en onderste gedeeltes van die Zambezirivier en daarvandaan suidwaarts in riviere aan die ooskus van Afrika tot by die Pongolarivier. Die vis staan ook bekend as die *Perslyf-moddervis* en in Engels as die *Purple labeo*.

## Voorkoms 
Die vis het 'n diep lyf, die stertvin is gevurk en die dorsale vin is groot. Die vis het 'n groot mond en daar is tuberkels op die snoet. Die vis is normaalweg donker groenerig grys met 'n pers skynsel en die middel van die skubbe is rooierig. Die vinne is gewoonlik dof swart. Die vis word tot 415&nbsp;mm lank. Die hengelrekords vir Suid-Afrika, Zimbabwe en Malawi is 3.407, 4.308 en 1.05&nbsp;kg onderskeidelik.

## Habitat 
Die vis leef in sterk vloeiende rotsagtige dele van standhoudende riviere. Die vis het grootliks verdwyn uit die Karibadam. Hulle vreet alge en migreer stroomop om te broei. Die vis is belangrik vir bestaansvissers.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Labeo-congoro.html
Loodvis

Die **Loodvis** (*Labeo molybdinus*) is 'n varswater vis wat voorkom in mere en riviere vanaf die middel en onderste gedeeltes van die Zambezirivier en verder suidwaarts tot by die Tugelarivier in KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Leaden labeo*.

## Voorkoms 
Die vis is gryserig bruin en die boonste skubbe is helder groen terwyl die skubbe aan die onderkant ligter is. Die vis word 380&nbsp;mm lank en die Suid-Afrikaanse hengelrekord is 1.685&nbsp;kg.

## Habitat 
Die vis leef saam met die Rooioog-moddervis maar blyk meer die dieper poele te verkies. Hulle vreet alge en migreer stroomop tydens die reënseisoen om te paar.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Labeo-molybdinus.html
PPC

**Pretoria Portland Cement**, ook bekend as **PPC**, is 'n maatskappy wat sement vervaardig en naby Pretoria geleë is. Die maatskappy is reeds in 1888 gestig deur 'n Duitse sakeman, Edouard Lippert, en was aanvanklik bekend as *Eerste Cement Fabrieken Beperkt*. Gedurende 1902 is die naam verander na *The First Portland Cement Company*. Die maatskappy betaal nog sedert 1908 getrou elke jaar 'n dividend aan sy aandeelhouers.

## Bron 
* *PPC-argief klink alte bekend* Rapport. 14 Oktober 2012

## Eksterne skakels 
* PPC se webtuiste
Lugkoördinaatstelsel

duimnael|250px|Regte klimming (blou) en deklinasie (groen) soos gesien van buite die hemelbol.

’n **Lugkoördinaatstelsel** of **astronomiese koördinaatstelsel** is ’n koördinaatstelsel wat in die sterrekunde gebruik word om die posisie van hemelliggame aan te dui.

Verskeie stelsels kan gebruik word:
* die **ekwatoriale koördinaatstelsel** ten opsigte van die hemelewenaar
* die **horisontale koördinaatstelsel** vanaf die waarnemer
* die **ekliptiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die sonnebaan
* die **galaktiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die vlak van die Melkweg

## Ekwatoriale koördinaatstelsel 
Die ekwatoriale koördinaatstelsel is ten opsigte van die vlak van die ewenaar. Dit stem ooreen met die geografiese koördinaatstelsel van lengte- en breedtegrade.

Om die posisie van ’n hemelliggaam aan te dui, word gebruik gemaak van die deklinasie (dek.) en regte klimming (RK). Die deklinasie dui die voorwerp se posisie aan noord (+) of suid (-) van die hemelewenaar en die regte klimming die posisie oos van die lentepunt of nulpunt.

Die eenhede wat vir deklinasie gebruik word, is meestal grade ( ° ), minute of boogminute ( ' ) en sekondes of boogsekondes ( " ), en die eenhede vir regte klimming is uur ( h ), minute ( m ) en sekondes ( s ), met 24h gelyk aan ’n volle sirkel.

## Ekliptiese koördinaatstelsel 
Die ekliptiese koördinaatstelsel is ten opsigte van die ekliptiese vlak. Die koördinate van ’n hemelliggaam bestaan hier uit die ekliptiese breedte β en lengte λ. Die lengte word uitgedruk ten opsigte van die lentepunt (punt Aries) in die rigting van die skynbare jaarlikse beweging. Deur die presessie van die nageweninge skuif die lentepunt 30 grade per 2&nbsp;148 jaar op en daarom is Aries tans nie meer in die sterrebeeld Ram (Aries) nie, maar in die Visse (Pisces).

## Eksterne skakels 
15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Kunene-moddervis

Die **Kunene-moddervis** (*Labeo ansorgii*) is 'n varswater vis wat voorkom in die Kunene- en Quanzariviere in Zimbabwe en Namibië. In Engels staan die vis bekend as die *Cunene labeo*.

## Voorkoms 
Die vis lyk baie soos die Rooioog-moddervis maar is net ietwat dunner, die vinne meer gepunt, die skubbe kleiner en die oë groter. Daar is stervormige tuberkels op die snoet, die lippe is vlesig en daar is 'n paar baarde om die mond. Die vis is olyf tot bruin kleurig en ligter aan die onderkant. Hulle word tot 270&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis leef in vinnig vloeiende water in rotsagtige areas.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Labeo-ansorgii.html
Treurrivier-ghieliemientjie

Die **Treurrivier-ghieliemientjie** (*Barbus treurensis*) is 'n varswatervis wat in die bolope van die Blyderivier, Mpumalanga voorkom. Dit het ook voorheen in die Treur- en Sabieriviere voorgekom. In Engels staan die vis bekend as die *Treur river barb*.

## Voorkoms 
Die vis is deuskynend olyfbruin aan die bokant en silwer aan die onderkant. Daar is 'n donker, horisontale band op die agterste helfte van die vis se lyf tot by die stertvin. Daar is twee pare baarde om die mond. Die vis word tot 95&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis leef in rotspoele in helder, koue strome. Hulle vreet insekte wat in strome voorkom. Broeityd is in die vroeë somer; dan ontwikkel beide geslagte tuberkels op hulle koppe. Die vis leef saam met die Natalse bergbaber. Die spesie is bedreigd verklaar en die reënboogforel teiken graag die vis. Die spesie is suksesvol hervestig in 'n tweede stroom.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-treurensis.html
Bo-Zambezi-moddervis

Die **Bo-Zambezi-moddervis** (*Labeo lunatus*) is 'n varswatervis wat voorkom in die boonste gedeelte van die Zambezi- en die Okavangorivier. In Engels staan hy bekend as die *Upper Zambezi labeo*.

In die Caprivi staan die vis bekend as die langvin-onderbek asook *mudsucker*.

## Voorkoms 
Die Bo-Zambezi-moddervis se kop is klein, met 'n skurwe neus. Daar is klein tuberkels op die neus. Die bek is onder geplaas en kort baarde kan aanwesig wees. Tande is afwesig, maar smaakknoppies kom op die bo- en onderkaak voor.

Die vis se lyf is platterig en die dorsale vin (rugvin) staan hoog uit, meer as twee keer die lengte van die kop. Die rugvinwimpel is die vis se vernaamste kenmerk. Die stertvin is vlak gevurk en die anale vin driehoekig. Dié vinne, asook die buik- en borsvinne, is goed ontwikkel.

Die Bo-Zambezi-moddervis is groenerig of donker silwergrys van kleur, silwer tot grys onder en die vinne het 'n pienk/pers skynsel.

Die skubbe se basis is donker, wat die voorkoms van horisontale strepe oor die lyf gee. Hulle is grof en die telling is 37-40 op die systreep en 16-20 op die stertstam.

Die vis word 400&nbsp;mm lank en weeg sowat 2,5&nbsp;kg.

## Habitat 
Die vis leef in diep water en in hoofstrome, met rotserige sowel as sanderige bodems, en ook in sagtebodem-vloedvlaktemere.

Hulle leef in skole en broei in die somer, vermoedelik in areas wat vol water is tydens die vloedtye. Hulle vreet alge, detritus en waterinsekte. Hulle word gevang met klein hoekies en deeg, gemaak van koekmeel en eier. Alge in 'n bolletjie gerol, en erdwurms sal ook werk, veral as op die bodem gehengel word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 
* *Hengel Visse in die Caprivi.* Willem Botha. 1984.

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Labeo-lunatus.html

## Verwysings
Limnothrissa

**Limnothrissa** is 'n genus van visse wat aan die familie Clupeidae behoort. Daar is slegs een spesie in die genus. Kenmerkend van die genus is dat die onderkaak langer is as die bokaak, die tande aan die bo kaak is klein terwyl die tande aan die onderkaak groot is.

## Spesie 
Die spesie wat hoort tot die genus en voorkom in Suider-Afrika:
::* *Limnothrissa miodon* - Kapenta

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001.
Groot Dochteren

**Groot Dochteren** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Lochem in die provinsie Gelderland in Nederland.
Breëstreep-ghieliemientjie

Die **Breëstreep-ghieliemientjie** (*Barbus annectens*) is 'n varswatervis wat voorkom in die ooskus riviere van Afrika vanaf die Zambezirivier suidwaarts tot by Mkuze in KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Broadstriped barb*.

## Voorkoms 
Die vis is deurskynend olyfbruin aan die bokant met drie vlekke of een donker streep horisontaal oor die lyf en is silwer aan die onderkant. Die donker streep kan ook bestaan uit drie kolle. Daar is ook 'n donker kol op die stertvin se basis en daar is twee pare kort baarde om die mond. Die vis word tot 75&nbsp;mm lank. Die vis is nou verbind of kan dieselfde spesie wees as die Barotse-ghieliemientjie.

## Habitat 
Die vis leef in stadigvloeiende strome met plantegroei in.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-annectens.html
Groenlanden

**Groenlanden** is ’n dorp in die munisipaliteit Berg en Dal in die provinsie Gelderland in Nederland.
Apiesdoring

Die **apiesdoring** *(Senegalia galpinii)* is 'n boom in die peulplantfamilie (Fabaceae). Die spesie is in Suid-Afrika inheems in Gauteng, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes. Dit is ook inheems in Angola, Botswana, Malawi, Namibië in die Caprivistrook, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

Apiesdorings kom van Zambië in die Noorde tot die Noordwesprovinsie in die Suide voor. Ander name vir die boom is *monkey-thorn* (Engels), *mologa* (Noord-Sotho) en *tshikwalo* (Venda). Die boom se FSA-nommer is 166.

## Naam 
Die spesie is vernoem na Ernest Edward Galpin (1854-1941), bankier en plantversamelaar.

## Beskrywing 
Die apiesdoring is 'n groot, halfbladwisselende boom tot 36 m hoog, met 'n spreidende half ronderige kroon. Die stam van ou bome het lengteverlopende groewe. Bas van jong takke is kurkagtig en gelerig, maar gelerig tot bruin, kurkagtig, grof en oorlangs gegroef by ouer takke, dikwels met verspreide dorings op stam en takke.

Dorings is teruggekrom tot byna reguit, 8–12&nbsp;mm lank, donkerbruin en in pare onder die knoppe. Blare is dubbelveervormig saamgesteld, glad, met 'n groot klier net onderkant die eerste blaartjies, tot 160&nbsp;mm lank, met 7-14 paar pinnas met 12-40 blaartjies.

Blomtyd is van September tot Januarie. Blomme is 60–120&nbsp;mm lank en op kort sytakke, blomme sittend, rooierig tot pers voor hulle oopgaan en die boom is dus rooierig voor die blomme heeltemal oop is. Die blomme het 'n heuninggeur. Vrugtevorming vind van Desember tot Maart plaas. Die peule is reguit, 100–200&nbsp;mm lank, rooierig tot persbruin, oopspringend en bros.

Die hout het 'n ligbruin spinthout en 'n harde, swaar (lugdroog 980&nbsp;kg/m3), donkerbruin kernhout met growwe draad.

## Habitat 
Die apiesdoring kom voor op rivieroewers, in oop beboste grasveld en oop bosveld.

## Gebruike 
Redelike sterk tou kan van die bas gemaak word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Galery 

Lêer:Senegalia galpinii00.jpg|Stam
Lêer:Senegalia galpinii 1DS-II 2-0829.jpg|Bloeiwyses van naby
Lêer:Senegalia galpinii 1DS-II 2-0078.jpg|Blomme van naby
Lêer:Ficus craterostoma, Manie van der Schijff BT.jpg|Apiesdoring wat deur 'n Bosvy verstrengel word in die Manie van der Schijff Botaniese Tuin
Lêer:Acacia galpinii, habitus te Elandsrivierbrug, Uitvluchtpad, a.jpg|Statige apiesdorings groei op die oewer van die Elandsrivier

## Verwysings 
## Bronne 
* Benut ons Inheemse bome, deur Fanie en Julye-Ann Venter, 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World ONline

## Eksterne skakels
Stekelneus-perdvis

Die **Stekelneus-perdvis** (*Congiopodus spinifer*) is endemies aan Suider-Afrika en kom voor vanaf Walvisbaai tot by KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Spinenose horsefish*.

## Voorkoms 
Die vis het stekels op die snoet bokant die mond, analevin strale en 'n skurwe vel.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *Coastal Fishes of Southern Africa*. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Congiopodus-spinifer.html
Pleistoseen

[duimnael|links|Die landskap in Noord-[Spanje (Eurasië) tydens die Laat Pleistoseen.]]
Die **Pleistoseen** is 'n tydperk in die geologiese tydskaal tussen 2,588 miljoen tot 11,56 duisend jaar gelede. Die Pleistoseen kom na die Plioseen en voor die Holoseen.

Die pleistoseen was 'n tydperk van globale afkoeling wat in die gematigde sones van die planeet tot 'n afwisseling van ystye en interglasiale tye gelei het.

Die flora en fauna het soos die huidige gelyk, behalwe dat daar steeds talle opvallende groot diere geleef het wat nou uigestorwe is. Van die diere was die mammoet en die mastodonte, die langhoringbison, die sabeltandkat, die reuseluiaard en die Amerikaanse perde en kamele. Daar was ook reusevoëls in die Amerikas, van die genus *Teratornis*. Al hierdie vorme het aan die einde van die laaste ystyd verdwyn en daar is baie debat oor die oorsake van hierdie uitsterwingsgolf, wat Kwartêre Uitwissing genoem word. Een van die teorieë is dat die mens *Homo sapiens* en sy verbeterde jagtegnieke die oorsaak was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Dikhololo-wildreservaat

**Dikhololo** is 'n wildreservaat in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika, 24&nbsp;km noord van die dorp Brits.

Dit is 'n maklik-bereikbare oord in 'n malaria-vrye gebied van die Transvaalse Bosveld. Die oord verskaf tyddeelbehuising in grasbedekte chalets wat in kampe oral oor die terrein en tussen lae koppies versprei is.

Die reservaat beskik oor 'n groot verskeidenheid vrylopende wildsoorte: sebras, kameelperde, duikers, steenbokke, blesbokke, rooibokke, blouwildebeeste, rooihartbeeste, waterbokke, njalas, koedoes, elande volstruise en ander dierelewe. Die oord bied heelwat ontspanningsgeriewe: daar is verskeie swembaddens (een wat verhit word), 'n waterglybaan, verligte tennisbane, putjiespel, vierwielmotorfietse asook wildritte om van te kies.

Die oord se gaste en besoekers kom meestal vanaf omliggende streke, veral Pretoria en Johannesburg.

duimnael|links|300px|Elande kruis die pad in Dikhololo.
duimnael|senter|300px|'n Blesbokram op 'n vlakte in Dikhololo.
duimnael|regs|220px|Bord langs 'n dam in die reservaat.

## Eksterne skakels 
* Dikhololo se amptelike webblad
Southbroom

**Southbroom** is 'n klein kusdorp in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dorp lê in die Ray Nkonyeni Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Ugu-distriksmunisipaliteit ressorteer. In 2011 het hier 1 615 mense gebly.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Barotse-ghieliemientjie

Die **Barotse-ghieliemientjie** (*Barbus barotseensis*) is 'n varswatervis wat in die Kunenerivier, Okavangorivier en die boonste gedeelte van die Zambezirivier voorkom. In Engels staan die vis bekend as die *Barotse barb*.

## Voorkoms 
Die vis kom ooreen met die breëstreep-ghieliemientjie maar die pigmentasie van die drie of meer kolle op die lyf is meer duidelik en eweredig. Die vis word tot 50&nbsp;mm lank.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-barotseensis.html
Groot Deunk

**Groot Deunk** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Aalten in die provinsie Gelderland in Nederland.
Prag-ghieliemientjie

Die **prag-ghieliemientjie** (*Barbus bellcrossi*) is 'n varswatervis wat voorkom in die boonste gedeelte van die Zambezirivier, amper naby die oorsprong. In Engels staan die vis bekend as die *Gorgeous barb*.

## Voorkoms 
Die vis het 'n slank lyf met lang vinne en die sylyn is duidelik sigbaar. Daar is twee pare baarde om die mond. Die vis is olyfbruin kleurig en silwer aan die onderkant. Die oë is rooi aan die bokant en die vinne is oranje of rooi. Daar is 5 - 6 groot kolle in 'n reguit lyn oor die middel van die lyf. Die rante van die skubbe is donker. Die vis word tot 46&nbsp;mm lank.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Clypeobarbus-bellcrossi.html
Gurthrö Steenkamp

**Gurthrö Steenkamp** (gebore in Paarl op 12 Junie 1981) is 'n oud-Springbokrugbyspeler wat vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die Bulls in Superrugby as loskopstut gespeel het.

Hy maak sy debuut vir die Springbokke op 27 November 2004 teen Skotland op Murrayfield in Edinburg.

Oorsee in die Franse Top 14, het Steenkamp van 2011–2017 as loskopstut vir Toulouse en 2017-2018 vir Stade Français gespeel, voor hy sy stewels opgehang het. In 2021 is hy as hulpafrigter van La Rochelle aangestel.

## Eksterne skakels 
* 
* 
* Gurthrö Steenkamp by espnscrum.com
One Churchill Place

duimnael|One Churchill Place

**One Churchill Place** is 'n wolkekrabber wat in 2004/5 in Londen voltooi is. Die gebou het 'n hoogte van 156&nbsp;meter en 32 verdiepings.

## Eksterne skakels
Lynkol-ghieliemientjie

Die **Lynkol-ghieliemientjie** (*Barbus lineomaculatus*) is 'n varswater vis wat voorkom in die Okavango-, Kunene-, Zambezi- en Limpoporiviere en ook in Sentraal- en Oos-Afrika. In Engels staan die vis bekend as die *Line-spotted barb*.

## Voorkoms 
Die vis het 'n slanke lyf met twee pare baarde om die mond. Die vis is deurskynend bruin aan die bokant en silwer-wit aan die onderkant. Die skubbe op die sylyn het 'n swart rant. Daar is ook 'n ry swart kolle op die sye wat soos 'n lang lyn lyk. Die mannetjies word helder geel tydens die broeityd. Die vis word tot 75&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Hulle woon in 'n groot verskeidenheid habitate van klein strome tot groot riviere.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-lineomaculatus.html
10 Holloway Circus

duimnael|upright|10 Holloway Circus

**10 Holloway Circus** is 'n wolkekrabber wat in 2006 in Birmingham voltooi is. Die gebou het 'n hoogte van 121,5&nbsp;meter en 39 verdiepings. Dit is die hoogste gebou in die stad.

## Eksterne skakels
Kortvin-ghieliemientjie

Die **kortvin-ghieliemientjie** (*Barbus brevipinnis*) is 'n varswatervis wat voorkom in die Sabierivier in Mpumalanga en sytakke van die Pongolarivier in KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *shortfin barb*.

## Voorkoms 
Die lyf is kompak en die kop is kort. Daar is twee pare baarde om die mond. Die vis is deurskynend bruin aan die bokant en silwerwit aan die onderkant. Daar is 'n swart streep in die middel van die lyf. Tydens die broeityd word die mannetjies helder geel. Die vis word tot 45&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis leef in die groot strome wat plantegroei in het en vreet klein ongewerweldes. Hulle broei in die lente en somer. Die vis word bedreig deur ontbossing, nuwe damme en uitheemse forel wat hier vrygelaat is en word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-brevipinnis.html
Kindle Fire HD

Die **Kindle Fire HD** is die tweede generasie van *Amazon* se *Kindle Fire*-reeks van tabletrekenaars met kleurraakskerms. Die toestel is op 6 September 2012 aangekondig en in twee vormfaktore, 7 en 8,9 duim, beskikbaar. Albei weergawes was in die Verenigde State vanaf 6 September vooraf bestelbaar; die 7 duim-toestel is op 14 September vrygestel, terwyl die 8,9 duim-model (met slegs draadlose netwerk) vanaf 16 November en die 4G-LTE-weergawe daarvan vanaf 18 November te koop was.

Die 7 duim-model is ook op Europese markte met nasionale *Amazon*-aanlynwinkels (Frankryk, Duitsland, Italië, Spanje en die Verenigde Koninkryk) ingevoer. Die 8,9 duimmodel was aanvanklik net in die Verenigde State beskikbaar, maar is in Maart 2013 ook op die Europese en Japannese mark ingevoer.

## Eksterne skakels 
* Amptelike *Amazon.com*-webtuiste vir die 7 duim-model
* Amptelike *Amazon.com*-webtuiste vir die 8,9 duim-model
* *Ars Technica* se artikel oor die *Kindle Fire HD*-persgebeurtenis
Tenofovir

**Tenofovirdisoproksielfumaraat** (**TDF** of **PMPA**), behoort tot die klas teenretrovirale middels bekend as nukleosied analoog trutranskriptase remmers (NRTIs), wat die ensiem trutranskriptase blokkeer, 'n ensiem wat onmisbaar is vir virusvoortplanting. In die VSA word dit bemark deur Gilead Sciences onder die **Viread**-handelsnaam, maar is ook in Suid-Afrika beskikbaar by Aspen en ander farmaseutiese firmas.

## Geneesmiddelvorms 
Tenofovirdisoproksielfumaraat is 'n voorloper van tenofovir. Tenofovir is algemeen beskikbaar in tablette bevattende 300 mg tenofovirdisoproksielfumaraat. Die nuutste formulering is 'n vasgestelde 300&nbsp;mg dosis in kombinasie met 200&nbsp;mg emtrisitabien en 600&nbsp;mg efavirens in 'n produk genaamd **Atripla** ® as 'n eenmaal-per-dag dosering vir MIV.

## Geskiedenis 
Tenofovir is ontdek ná 'n gesamentlike poging deur Antonín Holý by die Instituut vir Organiese Chemie en Biochemie, Akademie vir Wetenskap van die Tsjeggiese Republiek in Praag, en Erik DeClercq by die Rega Instituut vir Mediese Navorsing aan die Katolieke Universiteit Leuven in België.
 
## Sien ook 
* Efavirens/emtrisitabien/tenofovir

## Eksterne skakel 
*  Amptelike Viread webblad *URL besoek op 17 Desember 2013.*

## Verwysings
Amazon.com

**Amazon.com, Inc.** is 'n Amerikaanse multinasionale elektroniese handelsmaatskappy met sy hoofkwartier in Seattle, Washington. Dit is die wêreld se grootste aanlyn-handelaar. Daarnaas vervaardig *Amazon* ook elektroniese verbruikersware soos die *Amazon Kindle*-reeks van e-boeklesers en die *Kindle Fire*-tabletrekenaar en is een van die grootste verskaffers van wolkdienste vir internet-gebruikers. In Julie 2015 het *Amazon.com* *Walmart* verbygesteek om die grootste Amerikaanse handelsreus volgens markkapitalisasie ($250 miljard) te word.
duimnael|links|Net buite sy *Day One*-hoofkampus in Seattle het Amazon.com die sogenaamde *Amazon Spheres* laat oprig - reusekweekhuise wat kantore, restaurante, ontmoetplekke en geselskapsale vir medewerkers huisves en intussen 'n toeriste-aantreklikheid geword het
*Amazon* het tans nasionale aanlynwinkels in die Verenigde State, Kanada, Meksiko, Brasilië, die Verenigde Koninkryk en die Republiek Ierland, Frankryk, Duitsland, Oostenryk, Italië, Spanje, Nederland, Turkye, Japan, Indië, die Volksrepubliek China en Australië. Nederlandse, Poolse en Turkse weergawes van die Duitse Amazon-aanlynwinkel is reeds in 2016 geloods.

Die maatskappy is oorspronklik in Julie 1994 deur Jeff Bezos as *Cadabra* geïnkorporeer en het in 1995 as *amazon.com* aanlyn gegaan. Dit is na die Amasone-rivier in Suid-Amerika, een van die grootste riviere ter wêreld, genoem. Aanvanklik het *amazon.com* as aanlyn-boekwinkel opgetree, maar sy besighede vinnig uitgebrei om ook kompakskywe, DVD's, MP3-lêers, sagteware, videospelletjies, elektroniese verbruikersware, klere, meubels, kos, speelgoed en juweliersware in te sluit. 

In enkele Amerikaanse metropole het Amazon sy besigheidsbelange uitgebrei na vars en bevrore kos. Klante kan tussen 20&nbsp;000 produkte kies wat deur Amazon se eie vloot vragmotors afgelewer word. In Februarie 2016 het die vierde grootste Britse supermarkketting ''Morrison's'' bekend gemaak dat hulle 'n strategiese alliansie met die Amerikaanse aanlynreus gesluit het. Klante, wat op Amazon se Prime- en Pantry-programme ingeteken het, sal kos aanlyn kan bestel.

In September 2018 het Amazon.com donasies ter waarde van VSA-$1 miljoen aan die Wikimedia-stigting geskenk.

Op 13 November 2018 het Amazon.com bekend gemaak dat die kampusse van sy tweede hoofkwartier in Long Island City, New York en Crystal City (in die noorde van die deelstaat Virginië) gevestig sal word. Die besluit, waaraan beleggings ter waarde van $5 miljard en die skepping van 50&nbsp;000 nuwe goedbetaalde poste in die hoëtegnologiebedryf gekoppel sal wees, sal voor- en nadelige ekonomiese uitwerkings vir die metropolitaanse gebiede van New York en Washington, D.C. hê.

## Sien ook 
* Kuiper Systems

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Tegnologie
----
* ''VB Venturebeat.com, 7 Junie 2017: How 'Star Trek' inspired Amazon's Alexa''
Greffelkamp

**Greffelkamp** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Montferland in die provinsie Gelderland in Nederland.
Greffeling

**Greffeling** is ’n nedersetting in die munisipaliteit West Maas en Waal in die provinsie Gelderland in Nederland.
Rooioog-moddervis

Die **Rooioog-moddervis** (*Labeo cylindricus*) is 'n varswater vis wat wydverspreid voorkom in riviere in Oos-Afrika, vanaf die Zambezirivier tot by die Pongolarivier. Dit kom ook voor in sekere dele van die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as die *Redeye labeo*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is silindries en het 'n kenmerkende uitstaande snoet; gewoonlik met stervormige tuberkels op. Die bek is groot en die lippe vlesig. Daar is een paar baarde om die bek. Die vis is geel-groen met 'n donker baan wat horisontaal oor die lyf strek. Die groter visse is donkerder olyf grys. Die oë is kenmerkend rooi en die vis word tot 230&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis leef in helder, vloeiende water in rotsagtige dele van klein en groot riviere. Ook in rotsagtige dele van damme en mere. Hulle leef in skole saam en vreet alge. Hulle migreer in skole stroomop om te broei en gebruik die mond en pektorale vinne om oor versperrings te kom.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Eksterne skakel 
* 
* http://fishbase.org/summary/Labeo-cylindricus.html
Aksiale presessie

duimnael|regs|250px|Die presessiebeweging van die Aarde. Die Aarde roteer (wit pyle) een keer per dag om sy rotasie-as (rooi). Hierdie as roteer self stadigaan (wit sirkel) en voltooi een kringloop elke sowat 26&nbsp;000 jaar.
[regs|duimnael|250px|Die presessie-siklus van byna 26&nbsp;000 jaar soos gesien vanaf ’n punt naby die Aarde. Die huidige noordelike poolster is Polaris (bo). Oor sowat 8&nbsp;000 jaar sal dit die helder ster [Deneb (links) wees, en oor sowat 12&nbsp;000 jaar Vega (middel links). (Die Aarde se rotasie is nie volgens skaal nie.)]]

**Aksiale presessie**, meestal net **presessie** genoem, is ’n stadige en onafgebroke verandering in die oriëntasie van ’n hemelliggaam se rotasie-as wat deur swaartekrag veroorsaak word. Dit verwys veral na die geleidelike verskuiwing in die oriëntasie van die Aarde se rotasie-as, wat soos dié van ’n slingerende tol verskuif en ’n kringloop in sowat 26&nbsp;000 jaar voltooi. So ’n tydperk word in die sterrekunde ’n "Groot Jaar" genoem.

## Uitwerking 
Die presessie van die Aarde se as het ’n paar waarneembare uitwerkings. Een daarvan is dat dit lyk of die posisie van die noordelike en die suidelike hemelpool in sirkels beweeg teen die agtergrond van "vaste" sterre. (Die hemelpole is die Aarde se pole wat tot in die ruimte verleng word; dit roteer dus saam met die Aarde se pole.) So ’n sirkel neem 25&nbsp;772 jaar om te voltooi.

Hoewel die huidige noordelike poolster dus Polaris is, sal dit mettertyd verander en ander sterre sal die noordelike poolster word. Daar is nie tans ’n duidelike suidelike poolster nie, maar mettertyd sal presessie tot gevolg hê dat daar ook aan die suidelike sterrehemel ’n poolster is.

Saam met die hemelpole skuif die skynbare oriëntasie van die hele sterrehemel, soos gesien van ’n spesifieke punt op Aarde. Die koördinate van hemelliggame verander dus voortdurend. Daarom hou ’n voorwerp se lugkoördinate verband met die jaar van waarneming. Sterrekundiges dui die koördinate aan met verwysing na ’n spesifieke jaar, bekend as ’n epog. Koördinate van verskillende epogs moet wiskundig aangepas word met betrekking tot mekaar, of om ooreen te stem met ’n standaard-epog. Die huidige standaard-epog is J2000, wat staan vir 1&nbsp;Januarie 2000 om 12:00 UTC.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* D'Alembert en Euler se debat oor die oplossing vir die presessieby

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

## Kyk ook 
* Skroefdraad (Waarom sommige skroewe/boute geneig is om los te draai by roterende masjiene)
Gendt

:*Hierdie artikel handel oor ’n stad in Nederland.  Vir die stad in België, sien gerus Gent.*

**Gendt** is ’n stad in die munisipaliteit Lingewaard in die provinsie Gelderland in Nederland.
Geldermalsen

**Geldermalsen** is ’n dorp en voormalige munisipaliteit in die provinsie Gelderland in Nederland.

Op 1 Januarie 2019 is Geldermalsen opgegaan in die nuwe munisipaliteit West Betuwe.

Geldermalsen is die administratiewe setel van West Betuwe.
Gameren

**Gameren** is ’n dorp in die munisipaliteit Zaltbommel in die provinsie Gelderland in Nederland.

## Naburige stede en dorpe
Reitzburg

**Reitzburg** is ’n nedersetting in die Noord-Vrystaat en die kleinste dorpie in die Vrystaat. Dit bestaan uit ’n skool, algemene handelaar, polisiekantoor, poskantoor en ’n paar huise.

## Geskiedenis 
Die geskiedenis van Reitzburg is beïnvloed deur die ontdekking van goud in 1886 in die Reitzburg- en Vredefortomgewing. Die eerste openbare delwerslisensie is op 14 Oktober 1887 toegeken aan D. H. Marx, eienaar van die plaas Lindequesfontein. Op 1 Desember 1887 is die delwery amptelik geopen en is die eerste kleims verkoop teen tien sjielings elk. Mnr. H. A. Robinson is aangestel as myninspekteur.

Probleme het ontstaan aangesien die meeste delwers buitelanders was en die grondeienaars so gou as moontlik ’n groot wins wou maak.  Die uiteinde was dat baie van die delwers na die swakker goudriwwe, wat aan die Transvaalse kant oopgestel is, verhuis het.

Ten spyte van al die kwelpunte het die goudkoors gestyg. ’n Spesiale posroete is vanaf Vredefort oor die goudvelde na Potchefstroom ingestel. Ander Vredefortse boere het ook aansoek gedoen vir publieke delwerylisensies. Naby Schoemansdrift is opmetings gedoen vir ’n voorgenome delwersdorp wat die naam van Bothasburg sou dra aangesien verskeie ander riwwe ontdek was.

Dit het egter vinning duidelik geword dat die mynbou-ontwikkeling aansienlike kapitaal sou benodig wat buite die normale delwer se bereik was aangesien die rif nie aaneenlopend was nie maar kol-kol voorgekom het.  Gou is tot die stigting van maatskappye oorgegaan waarvan die belangrikste *Molteno Kie*, *Philippolis Kie*, *Neebe en Rörich*, *Devon Kie* en *Vredefort Kie* was.  Terselfdertyd het die Lindequesfonteinse gebied die naam Reitzburg gekry ter ere van President F. W. Reitz. D. H. Marx is as vrederegter aangestel.  Daarna het die gewone delwer uitgewyk as gevolg van die hoë kostes en selfs van die maatskappye het ’n moeilike bestaan gevoer.  Teen die begin van die Tweede Vryheidsoorlog het die mynboubedrywighede feitlik tot stilstand gekom in die Vredefortdistrik.

Teen die 1930’s was daar weer belangstelling in die goudvelde en het die *Great-Western*-myn tot produksie oorgegaan maar dit is ook later weer gesluit.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Vrystaatse Goudvelde
Kindle Fire

Die **Kindle Fire** is 'n minitabletrekenaar-weergawe van die Amerikaanse aanlynwinkel *Amazon.com* se *Kindle*-e-boekleser.

Die toestel, wat op 28 September 2011 aangekondig is, het 'n 7 duim-multiraakskerm met IPS-tegnologie en het 'n aangepaste weergawe van Google se *Android*-bedryfstelsel as raamwerk vir sy sagteware. *Kindle Fire*-gebruikers het toegang tot Amazon se toepwinkel, rolprente en TV-programme (wat as stroming aangebied word) en *Kindle*-e-boeke.

*Kindle Fire* is op 15 November 2011 op die Amerikaanse mark ingevoer. Op 7 September 2012 is 'n opgradering vir die toestel asook weergawes vir Europese markte met nasionale *Amazon*-aanlynwinkels aangekondig (Verenigde Koninkryk, Frankryk, Duitsland, Italië en Spanje).

Die *Kindle Fire* se afmetings is 7,5×4,7×0,45 duim (190×120×11 mm), met 'n sigbare skerm van 6×3,5 duim (150×89 mm). Die verkoopprys was aanvanklik VSA-$199. Die materiaalkoste is op tussen $150 en $201,70 beraam. *Amazon* se bemarkingstrategie is om geld met die verkoop van digitale inhoud te verdien, eerder as met die toestel self. Op 6 September 2012 is die verkoopprys verlaag tot $159, die RAM tot 1GB en die verwerker se klokspoed tot 1,2GHz opgegradeer. Daarnaas is 'n nuwe weergawe met 'n hoër skermresolusie ingevoer, die *Kindle Fire HD*, wat meer geskik vir video's is.

In Oktober 2012 was die *Kindle Fire* die tweede mees verkoopte tabletrekenaar ná Apple se iPad, met 7 miljoen verkoopte eenhede volgens *Forrester Research*.
Mevrou Verenigde Nasies Internasionaal

Die **Verenigde Nasies-skoonheidskompetisie** is in die VSA in 1996 begin. Die skoonheidskompetisie is nou saamgestel deur ses afdelings: Elite Verenigde Nasies Internasionaal (ouderdomme 50 en op), Mev. Verenigde Nasies Internasionaal (ouderdomme 21-49), Mev. Verenigde Nasies Internasionaal (ouderdomme 30-49); Mej. Verenigde Nasies Internasionaal (ouderdomme 18-29), Tiener Mej. Verenigde Nasies Internasionaal (ouderdomme 13-17), mnr. Verenigde Nasies Internasionaal, en die eindronde vind elke jaar in Negril, Jamaika plaas. Die kompetisie het begin met die idee van vroue van alle vlakke van die lewe wat hul tyd wy vir liefdadigheid.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Umbumbulu

**Umbumbulu** is 'n nedersetting sowat 30&nbsp;km wes van Kingsburgh in KwaZulu-Natal. Die R603-streeksroete gaan deur die nedersetting.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Eston

**Eston** is 'n nedersetting in KwaZulu-Natal geleë op die R624-streeksroete.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Thornville

**Thornville** is 'n nedersetting en stasie tussen Richmond en Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal op die R56 hoofpad.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
WASP-12b

**WASP-12b** is ’n planeet van die ster WASP-12 wat deur die SuperWASP-planeetopname ontdek is. Die ontdekking is op 1 April 2008 aangekondig. Vanweë die sogenaamde "getyverhitting" en sy nabyheid aan die ster is die oppervlaktemperatuur meer as 2&nbsp;500 kelvin.

Op 20 Mei 2010 is met die Hubble-ruimteteleskoop opgemerk dat WASP-12 die planeet "verorber". Wetenskaplikes het geweet dit is moontlik, maar dit is die eerste keer dat dit so duidelik waargeneem is. Nasa voorspel dat die ster nog net sowat 10&nbsp;miljoen gaan bestaan.

Die planeet se atmosfeer het uitgesit tot byna drie keer die radius van Jupiter, terwyl die planeet self 40% meer massa as Jupiter het.

Onlangse studies het gewys WASP-12b is ’n koolstofryke gasreus en die moontlikheid bestaan dat ander planete in die stelsel ook baie koolstof bevat.
Een van die navorsers van dié studie het opgemerk: "Met meer koolstof as suurstof kan jy rotse van suiwer koolstof kry, soos diamante en grafiet". Sulke opmerkings het daartoe gelei dat die media selfs begin praat het van ’n "diamantplaneet".

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*

## Eksterne skakels 
* SuperWASP Wide Angle Search for Planets: The Planets , SuperWASP.
* Star-hugging planet is hottest and fastest found , New Scientist.
* BBC News – Hubble spots a planet-eating star
Sykol-ghieliemientjie

Die **Sykol-ghieliemientjie** (*Barbus neefi*) is 'n varswatervis wat wyd verspeid is. Dit kom voor in sytakke en in die Limpopo-, Steelpoortriviere en naby die oorspronge van die Zambezirivier, Kafuerivier en buite Suider-Afrika in die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as die *Sidespot barb*.

## Voorkoms 
Daar is twee pare baarde om die mond. Die vis is donkerolyf aan die bokant en goud-groen aan die sye. Die kieudeksel is heldergoud van kleur. Kenmerkend van die vis is die groot, donker kolle op die sye in 'n ry terwyl daar ook swart kolle op die basisse van die stertvin en die analevin voorkom. Daar is ook horisontale lyne op die boonste en onderste ry skubbe. Die vis word tot 70&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis kan in 'n akwarium aangehou word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Barbus-neefi.html
King's Lynn

'''King's Lynn** (uitgespreek /ˌkɪŋz ˈlɪn/, afgekort **Lynn''') is 'n markdorp en seehawe in die Engelse seremoniële graafskap Norfolk met 'n bevolking van 42&nbsp;800 in 2007. King's Lynn is padlangs ongeveer 71&nbsp;km vanaf Norwich geleë en ongeveer 156&nbsp;km vanaf Londen.

King's Lynn is temidde van 'n uitgestrekte moerasgebied geleë wat plaaslik as die Fenlands of The Fens bekend staan. Die dorp se geskiedenis strek terug tot in die tyd van die Normandiese verowering van Engeland in die 11de eeu. In die Middeleeue het dit as handelsvennoot van die Hanseverbond tot 'n besige Noordseehawe ontwikkel van waar plaaslike produkte soos linnegoed en wol uitgevoer is.

'n Ryk argitektoniese erfenis van Middeleeuse koopmanshuise, waarvan baie langs die Ouserivier met hul eie stoorgeriewe opgerig is, getuig vandag van dié ekonomiese bloeitydperk. In die omgewing van King's Lynn word voortreflike voorbeelde van Engelse *country houses* (adellike kontreihuise) en kerkgeboue aangetref.

## Verwysings
Essebroek

**Essebroek** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Buren in die provinsie Gelderland in Nederland.
Epe, Nederland

**Epe** is ’n dorp en munisipaliteit in die provinsie Gelderland in Nederland.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Engbergen

**Engbergen** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Oude IJsselstreek in die provinsie Gelderland in Nederland.
Great Yarmouth

**Great Yarmouth** (afgekort **Yarmouth**) is 'n kusdorp in die Engelse graafskap Norfolk met sowat 58 duisend inwoners. Die dorp is, naas die hoofdorp Norwich, die grootste nedersetting in die graafskap en is padlangs ongeveer 32&nbsp;km vanaf Norwich geleë. Great Yarmouth was tot die middel 20ste eeu as 'n vername vissershawe bekend.

## Bekende persone 
* Jack Cardiff (1914–2009) – kinematograaf
* Matthew Macfadyen (gebore 1974) – akteur
* Daniel Ross (1902–1982) – akteur
* Hannah Spearritt (gebore 1981) – sangeres en aktrise

## Sustserstad 
*  Rambouillet, Frankryk

## Verwysings
Christian Doppler

**Christian Andreas Doppler** (29 November 1803 – 17 Maart 1853) was ’n Oostenrykse wiskundige en fisikus, na wie die doppler-effek vernoem is.

## Lewe 
Hy het in Salzburg, Oostenryk, grootgeword as die seun van ’n messelaar. Weens swak gesondheid kon hy nie in sy pa se onderneming werk nie. Ná skool het Doppler filosofie in Salzburg studeer en wiskunde en fisika in Wene, waar hy van 1829 af as ’n assistent gewerk het. In 1835 het hy aan die Praagse Politegniese Skool (nou die Tsjeggiese Tegniese Universiteit) begin werk, waar hy in 1841 aangestel is.

Kort daarna het Doppler sy belangrikste werk gepubliseer: *Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels* ("Oor die gekleurde lig van die dubbelsterre en ’n paar ander sterre aan die lugruim"). Hierin verduidelik hy sy beginsel (later die Doppler-effek genoem) dat die waargenome frekwensie van ’n golf afhang van die relatiewe spoed van die bron en die waarnemer, en gebruik hy hierdie beginsel om die kleur van dubbelsterre te probeer verduidelik. Gedurende sy tyd as professor in Praag het Doppler meer as 50 artikels gepubliseer oor wiskunde, fisika en sterrekunde. In 1847 het hy ’n professor in Slowakye geword en in 1849 het hy in Wene gaan woon vanweë rewolusionêre bedrywighede in groot dele van Europa. Daar het hy en Franz Unger ’n groot rol gespeel in die ontwikkeling van die jong Gregor Mendel, wat later bekend geword het as die vader van genetika.

Doppler is op 18 Maart 1853 op 49-jarige ouderdom in Venesië oorlede.

## Volle naam 
Daar heers soms verwarring oor Doppler se volle naam. Hy het na homself as Christian Doppler verwys. Op sy geboortesertifikaat en doopseël word sy naam aangegee as Christian Andreas Doppler. Veertig jaar ná sy dood het die sterrekundige Julius Scheiner die naam Johann Christian Doppler gebruik en sedertdien word sy naam dikwels verkeerdelik so aangegee.

## Verwysings 
## Bronne 
15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

## Verdere leesstof 
* Alec Eden: *Christian Doppler: Leben und Werk.* Salzburg: Landespressebureau, 1988. 
* Schuster, Peter M. (2005). *Moving the Stars — Christian Doppler: His Life, His Works and Principle, and the World After*.  Pöllauberg, Austria: Living Edition.  (vertaal deur Lily Wilmes; Webtuiste van die skrywer)
Sagittarius A

**Sagittarius A** (of **Sgr&nbsp;A**) is ’n komplekse astronomiese radiobron in die middel van die Melkweg in die sterrebeeld Boogskutter. Dit kan nie in sigbare golflengtes van die Aarde af gesien word nie weens groot wolke ruimtestof in die spiraalarms van die Melkweg.

Sgr&nbsp;A  bestaan uit drie komponente, die supernova-oorblyfsel **Sagittarius A-Oos**, die spiraalstruktuur **Sagittarius A-Wes** en ’n baie helder, kompakte radiobron in die middel van die spiraal, **Sagittarius A***. Die drie oorvleuel mekaar: Sagittarius A-Oos is die grootste, Wes is in Oos, effens van die middel af, en A* is in die middel van Wes.

## Sagittarius A-Oos 
Dié struktuur is sowat 25 ligjare in breedte en het die eienskappe van ’n supernova-oorblyfsel ná ’n ontploffing tussen sowat 35&nbsp;000 en 100&nbsp;000&nbsp;v.C. Dit sou egter 50 tot 100 keer meer energie verg as ’n standaard-supernova om ’n struktuur van so ’n grootte en energie te skep. Daar word vermoed Sgr&nbsp;A-Oos is die oorblyfsel van die ontploffing van ’n ster wat gravitasioneel saamgepers is toe dit naby die sentrale swartkolk gekom het.

## Sagittarius A-Wes 
Sgr&nbsp;A-Wes lyk van die Aarde af soos ’n spiraal met drie arms. Die driedimensionele struktuur is egter nie dié van ’n spiraal nie; dit bestaan uit verskeie stof- en gaswolke wat om Sagittarius A* wentel en daarop val teen snelhede van tot 1&nbsp;000&nbsp;km/s. Die oppervlaklaag van die wolke is geïoniseer. Die bron van die ionisering is die massiewe sterre (meer as 100 OB-sterre is tot dusver geïdentifiseer) in die middelste parsek.

## Sagittarius A* 
: *Hoofartikel: Sagittarius A*.*
Sterrekundiges glo daar is ’n supermassiewe swartkolk in die middel van die Melkweg en dat dit waarskynlik in Sagittarius A* geleë is. Daar is sterre wat teen hoër snelhede as ander sterre in die sterrestelsel om Sgr&nbsp;A* wentel. Een ster, S2, beweeg na raming teen snelhede van meer as 5&nbsp;000&nbsp;km/s op sy naaste afstand aan Sgr&nbsp;A*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Galactic Center Research by MPE
* Sagittarius A East
* Chandra Photo Album Sagittarius A

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Thetford

**Thetford** is 'n dorp in die Engelse graafskap Norfolk. Ongeveer 6% van die dorp se inwoners is van Portugese afkoms.
Supermassiewe swartkolk

[thumb|350px|Die supermassiewe swartkolk in die middel van die groot [elliptiese sterrestelsel Messier 87 in die sterrebeeld Maagd. Sy massa is na raming miljarde kere so groot soos die Son s'n.
 Dit is die heel eerste swartkolk wat regstreeks afgeneem is, deur die Event Horizon Telescope. Die foto is op 10 April 2019 uitgereik.]]

’n **Supermassiewe swartkolk** is ’n swartkolk met ’n massa van tussen 105 en 1010 sonmassas. Wetenskaplikes is oortuig daarvan daar is supermassiewe swartkolke in die middel van die meeste sterrestelsels, ook ons eie Melkweg.

## Vorming 
Hoe supermassiewe swartkolke vorm, is nog onduidelik. Astrofisici stem saam dat wanneer ’n swartkolk in die middel van ’n sterrestelsel voorkom, dit kan groei deur materie aan te trek en met ander swartkolke saam te smelt. Die vorming van gewone (stergrootte) swartkolke wat ontstaan nadat ’n ster ingeplof het, is wyd bestudeer en deur waarnemings bevestig.

Dit lyk egter of daar ’n gaping tussen stellêre en supermassiewe swartkolke is. Eersgenoemde word gevorm wanneer ’n ster die einde van sy leeftyd bereik en kan tot sowat 33 sonmassas wees. Die minimum grootte van ’n supermassiewe swartkolk is ’n paar honderdduisend sonmassas. Dit lyk of daar baie min swartkolke tussen hierdie uiterstes voorkom, wat daarop dui dat hulle op verskillende maniere gevorm word. Daar is ook aanduidings dat supermassiewe swartkolke redelik vroeg in die heelal ontstaan het, toe dit minder as ’n miljard jaar oud was. Sommige sterrekundiges verwys na swartkolke groter as 5&nbsp;miljard sonmassas as **ultramassiewe swartkolke**, maar die term word nie algemeen gebruik nie. Moontlike voorbeelde sluit in die swartkolke in die kern van TON 618, NGC 6166, ESO 444-46 en NGC 4889; hulle is van die grootste swartkolke bekend.

Sterrekundiges is seker daarvan ’n supermassiewe swartkolk kom in die middel van die Melkweg voor. Dit is sowat 26&nbsp;000 ligjare van ons sonnestelsel af, in ’n streek genaamd Sagittarius A*.

## Verwysings 
## Skakels