open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lachenalia lutzeyeri

***Lachenalia lutzeyeri*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Gansbaai en Pearly Beach voor. Dit het 'n voorkomsgebied van kleiner as 10&nbsp;km². Die plant word bedreig deur indringerplante en onbeheerde veldbrande.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia macgregoriorum

***Lachenalia macgregoriorum*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en word gevind op die Bokkeveldberge-eskarp naby Nieuwoudtville. Daar was een populasie, die plant is laas in 1962 gesien en word as uitgestorwe beskou. Daar word vermoed dat oorbeweiding en indringerplante verantwoordelik was vir die uitsterwe van die plant. Daar is nog lewende plante by Kirstenbosch.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia magentea

***Lachenalia magentea*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos en strandveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en het 'n voorkomsgebied van 2&nbsp;839&nbsp;km². Dit kom van Franskraalstrand tot by Riversdal voor, daar is ses subpopulasies. Die spesie word bedreig deur indringerplante en moontlike kus ontwikkeling is altyd 'n bedreiging.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia marlothii

***Lachenalia marlothii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die struikveld. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom van die Richtersveld tot by die Bokkeveld- en Roggeveldberge-eskarps voor.

Die plant is vernoem na Hermann Wilhelm Rudolf Marloth.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia martiniae

***Lachenalia martiniae*** is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Olifantsriviervallei tussen Vanrhynsdorp en Clanwilliam voor. Die spesie het habitat afgestaan vir die aanlê van vrugte boorde. Bedreigings tans is padverbeterings, gewasverbouing en ontwikkeling.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia martleyi

***Lachenalia martleyi*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Somerset-Wes voor. Die spesie is egter in 1922 laas gesien en word as uitgestorwe beskou. Die gebied waar die plant voorgekom het, het drasties verander, wingerde is aangelê of is toegebou weens ontwikkeling.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia maximiliani

***Lachenalia maximiliani*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die struikveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die noordelike Sederberg, Biedouwvallei en vanaf Wupperthal tot by Matjiesrivier voor. Dit het 'n voorkomsgebied van 240&nbsp;km². Die spesie word beskou as seldsaam.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia mediana

***Lachenalia mediana*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos en renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Vredenburg en vanaf Porterville tot by Gordonsbaai voor. Meer as 80% van die spesie se habitat het verlore gegaan aan gewasverbouing (wingerde en graan) en ontwikkeling ook, terwyl indringerplante ook 'n bedreiging geword het.

## Subspesies 
Daar is twee subspesies:
* *Lachenalia mediana subsp. mediana*
* *Lachenalia mediana subsp. rogersii* (Baker) G.D.Duncan

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia minima

***Lachenalia minima*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die vygieveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Bitterfontein, noord van die Knersvlakte, voor. Die spesie word bedreig deur oorbeweiding en potensiële padkonstruksie.

## Galery 

Lachenalia minima 1DS-II 1-8709 02.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia moniliformis

***Lachenalia moniliformis*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom  in die Breederiviervallei tussen Worcester en Villiersdorp en Bonnievale voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 233&nbsp;km² en daar is drie subpopulasies waarvan een amper uit 100 plante bestaan. Die totale populasies word op minder as 300 plante beraam.

Die spesie het meer as 50% van sy habitat afgestaan aan gewasverbouing en die proses hou steeds aan. Kleiner gedeeltes het ook verlore gegaan weens oorbeweiding, 'n gebrek aan veldbrande en erosie.

## Galery 

Lachenalia moniliformis 1DS-II 3-5126 01.jpg
Lachenalia moniliformis 1DS-II 3-5126 02.jpg
Lachenalia moniliformis2.jpg
Lachenalia moniliformis3.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia montana

***Lachenalia montana*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Franschhoek tot by Hangklip en Hermanus voor. Die spesie groei meestal op suidelike hellings en blom nadat dit gebrand het. Die subpopulasies in die Franschhoek-berge en om Houw Hoek word bedreig deur moontlike indringerplante.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia multifolia

***Lachenalia multifolia*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die Sukkulente Karoo. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom vanaf Calvinia, suidwaarts deur die Tankwa-Karoo tot by Touwsrivier voor.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia namaquensis

Die **Namakwa- smalblaarviooltjie** (*Lachenalia namaquensis*) is 'n meerjarige blomdraende plant en bolvirmige geofiet en is deel van die Namakwaland heuweltjieveld en struikland. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom by Eksteenfontein, Steinkopf, Spektakelpas en tussen die Spoegrivier en Groenrivier voor.

## Galery 

Lachenalia namaquensis KirstenboschBotGard09292010C.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Fritz Krampe

**Fritz Krampe** (1913-1966) word in die kunsgeskiedenis van Suider-Afrika beskryf as Namibië se beroemdste skilder van die dierelewe van daardie land. 

Krampe is in Desember 1913 in Berlyn gebore. Van kindsbeen af besoek hy gereeld die bekende Berlynse dieretuin en veral die olifante en gorillas maak indruk op hom. In Berlyn en München ontvang hy onderrig in die teken- en skilderkuns en hy lees baie oor die kuns en diere. Hy is ook in sy tyd in Duitsland lid van die *Preussische Akademie der Künste*. Op ’n besoek van drie maande aan Siberië bewonder hy die robbe, walvisse en rendiere. Uit hierdie ervaring spruit die opdrag om die boeke “Moby Dick” en “Peer Gynt” te illustreer. In  die Tweede Wêreldoorlog is hy ’n  krygsgevangene in Australië en in 1950 verhuis hy van Duitsland na Kaapstad. Daar verf hy aanvanklik huise, maar reeds in Julie 1951 hou hy daar ’n uitstallling van sy tekeninge, waterverfskilderye en litografieë.

Daarna vestig hy hom in Windhoek in die voormalige Suidwes-Afrika en daar is hy ’n baie gereelde besoeker aan die Etosha Nasionale Park. Krampe raak veral bekend vir sy baie groot muurskilderye in die ekspressionistiese styl van wilde diere. Hierdie skilderye is gewoonlik gans te groot vir ’n gewone huis en meestal is die uitbeelding te wreed. Geweld is ’n herhalende tema. Verder doen hy portretskilderye van inheemse mense en soms landskapppe. Ook doen hy in die tydperk nog boekillustrasies en skryf hy artikels oor die dierelewe vir plaaslike koerante.

Tydens sy leeftyd hou hy uitstallings in Suid-Afrika, Keulen, Venesië, Nederland en België. Sy laaste uitstalling was in Windhoek in Julie 1965.

Krampe word beskryf as ’n avonturier met ’n rustelose gees, skaam, nors, kortaf, onafhanklik, vreesloos, waaghalsig. Hierdie alleenloper se wanderlust bring hom in Oos-Afrika, Europa en Asië. In 1966 is hy op safari in die Midde-Ooste en op 28 Julie sterf hy in Indië in ’n onderonsie met ’n olifant.

Sy werke is te besigtig in o.a. die Rupert Museum op Stellenbosch, en in galerye in Johannesburg, Kimberley se William Humphreys-kunsgalery, Graaff-Reinet, Kaapstad, Pretoria en Windhoek.

## Lees ook
*Adolph Jentsch

## Bibliografie
*Levinson, Olga: Portrait of Fritz Krampe. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, no. 4, Junie 1967.
* Brosjure van die Republiekfees 1966 • Kunsuitstallings in amptelike opdrag gereël deur die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging
* namibiana.de
* the-art-world.com
Lachenalia obscura

***Lachenalia obscura*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Dit vorm deel van verskeie biome onder andere die renosterveld, vygieveld en struikveld. Dit spesie kom voor van Steinkopf in die suidelike Richtersveld, suidwaarts deur Namakwaland en die Roggeveld-eskarp tot by die Montagudistrik in die Klein-Karoo.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia orchioides

***Lachenalia orchioides*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is endemies aan die Oos-Kaap en die Wes-Kaap. Dit vorm deel van die renosterveld en die fynbos. Dit spesie kom voor van die Nardousberg tot by die Kougaberge en in die binneland tot by Ceres, Montagu en Vanwyksdorp.

## Galery 

Lachenalia orchioides flower.JPG
Lachenalia orchioides KirstenboschBotGard09292010D.JPG

## Subspesies 
Daar is twee subspesies:
* *Lachenalia orchioides subsp. orchioides*
* *Lachenalia orchioides subsp. parviflora* (W.F.Barker) G.D.Duncan

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Perm-36

thumb|240px|Die hoofgebou van Perm-36.
thumb|240px|'n Rekonstruksie van een van die kasernes.
thumb|240px|Die heining by Perm-36.

**Perm-36** was 'n dwangarbeidkolonie in die Sowjetunie naby die dorp Koetsjino, 100&nbsp;km noordoos van die stad Perm in Rusland. Dit was saam met **Perm-35** en **Perm-37** deel van 'n driehoek van kampe waarheen onder andere die andersdenkende Natan Sharansky gestuur is en van die nog groter Goelagstelsel van die Sowjetunie, veral in die Stalin-era. Sedert 1972 was die kamp bekend as 'n "strengbehandelingskolonie" vir "buitengewoon gevaarlike staatsmisdadigers", meestal Sowjetse andersdenkendes.

Die kamp is in 1946 gebou Dit is die enigste oorblywende voorbeeld van 'n Goelagkamp, deurdat die ander voor die verbrokkeling van die Sowjetunie deur die Sowjetregering verlaat of vernietig is.

## Verwysings
## Skakels
* Amptelike webtuiste
Ice Age (rolprent)

***Ice Age*** is 'n rekenaargeanimeerde gesins-/buddy-rolprent van 2002 wat deur Chris Wedge geregisseer is en onder andere die stemme van Ray Romano en John Leguizamo gebruik.

## Rolverdeling 
* Ray Romano as Manfred "Manny"
* Denis Leary as Diego
* John Leguizamo as Sid
* Chris Wedge as Scrat
* Goran Višnjić as Soto
* Jack Black as Zeke
* Diedrich Bader as Oscar
* Alan Tudyk as Lenny
* Cedric the Entertainer as Carl
* Stephen Root as Frank

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Lachenalia orthopetala

***Lachenalia orthopetala*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom op die lae kusgedeeltes vanaf Durbanville tot by Piketberg voor. Die plant het reeds 90% van sy habitat aan gewasverbouing afgestaan en slegs gefragmenteerde subpopulasies bestaan. In die Swartland word die spesie bedreig deur indringerplante, oorbeweiding en veldbrande wat nie bestuur word nie.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Refusenik

[thumb|180px|'n Tipe 2-emigrasievisum. Dit is uitgereik aan mense wat toestemming gekry het om die [Sowjetunie permanent te verlaat; hulle het hulle Sowjet-burgerskap verloor. Baie mense is so 'n visum geweier.]]

**Refusenik** (Russies: отказник, *otkaznik*; van "отказ", *otkaz*, "weiering") was 'n nieamptelike term vir individue – gewoonlik Jode van die Sowjetunie, maar nie altyd nie – wat toestemming deur die owerhede van die Oosblok geweier is om te emigreer, veral na Israel. 

## Geskiedenis
[thumb|180px|links|Yuli Edelstein, een van die Sowjetunie se bekendste refuseniks, wat van 2013 tot 2020 speaker van die [Knesset was.]]

'n Tipiese rede wat vir die weiering aangegee is, is 'n beweerde verbintenis met Sowjetse staatsgeheime. Sommige mense is daarvan beskuldig dat hulle buitelandse spioene of moontlike oproerstokers is wat Israelse alija en die reg om na dié land terug te keer wou misbruik om straf vir dinge soos hoogverraad te ontduik.

Benewens Jode was daar ook ander kategorieë:
*Lede van ander etniese groepe soos Wolga-Duitsers wat na Duitsland wou emigreer, Armeniërs wat by hulle diaspora wou aansluit en Grieke wat deur Stalin uit die Krim en ander suidelike dele na Siberië gestuur is.
*Lede van die godsdiensgroepe wat vervolg is, soos die Oekraïens-Griekse Katolieke Kerk, protestantse groepe, Mennoniete en Jehovasgetuies.

Die KGB het 'n aansoek om 'n emigrasievisum aangeteken, en toekomstige loopbaangeleenthede, wat byvoorbeeld vir Sowjetse Jode altyd onseker was, is so verder belemmer. Sowjetse andersdenkendes en refuseniks is gewoonlik by hulle werk afgedank en verdere werk in hulle veld geweier. Die gevolg was dat hulle klein werkies moes verrig, soos strate vee, anders het tronkstraf weens "sosiale parasitisme" (werkloosheid) hulle in die gesig gestaar.

Die verbod op die emigrasie van Jode na Israel is in 1971 opgehef, en dit het gelei tot 'n uittog van Jode uit die Sowjetunie in die 1970's. Michail Gorbatsjof se verkiesing tot staatshoof in die 1980's, sy beleide van glasnost en perestroika en 'n behoefte om beter betrekkinge met die Weste aan te knoop, het tot groot veranderings gelei en die meeste refuseniks is toegelaat om te emigreer.

## Verwysings
## Nog leesstof
* Galina Nizhnikov, *Against the Kremlin Wall*.  A participant's account of the Soviet Jewish women movement of the 1970's and the events surrounding the arrest and imprisonment of Ida Nudel.
* Aba Taratuta, *Cheerful Memories/Troubled Years: A Story of a Refusenik’s Family in Leningrad and its Struggle for Immigration to Israel*.
* Natan Sharansky, ''Fear No Evil: The Classic Memoir of One Man's Triumph over a Police State*. .
* Chaim Potok, *Gates of November: Chronicles of the Slepak Family''. .

## Skakels
Lachenalia pallida

***Lachenalia pallida*** is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom vanaf Piketberg tot by Stellenbosch voor. Die plant het reeds 80% van sy habitat afgestaan aan gewasverbouing en stedelike ontwikkeling om Kaapstad en kus ontwikkeling vanaf Elandsbaai tot by Valsbaai. Indringerplante word ook 'n bedreiging.

## Galery 

Lachenalia pallida 1DS-II 2-1723.jpg
Lachenalia pustulata 1.jpg
Lachenalia unicolor KirstenboschBotGard09292010A.jpg

## Sinonieme 
* *Chloriza fragrans* (Jacq.) Salisb.
* *Lachenalia declinata* F.Dietr.
* *Lachenalia fragrans* Jacq.
* *Lachenalia gillettii* W.F.Barker
* *Lachenalia lucida* Ker Gawl.
* *Lachenalia odoratissima* Baker
* *Lachenalia purpurea* Jacq.
* *Lachenalia pustulata* Jacq.
* *Lachenalia pyramidalis* Dehnh.
* *Lachenalia racemosa* Ker Gawl.
* *Lachenalia reclinata* F.Dietr.
* *Lachenalia unicolor* Jacq.
* *Lachenalia versicolor* Baker
* *Orchiastrum pallidum* (Aiton) Lem.
* *Platyestes racemosa* (Ker Gawl.) Salisb.
* *Scillopsis fragrans* (Jacq.) Lem.
* *Scillopsis lucida* (Ker Gawl.) Lem.
* *Scillopsis purpurea* (Jacq.) Lem.
* *Scillopsis pustulata* (Jacq.) Lem.
* *Scillopsis racemosa* (Ker Gawl.) Lem.
* *Scillopsis unicolor* (Jacq.) Lem.
* *Triallosia pallida* (Aiton) Raf.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia patentissima

***Lachenalia patentissima*** is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom op die suidelike Kaapse Skiereiland voor. Dit spesie het 'n voorkomsgebied van 75&nbsp;km² en word as seldsaam beskou.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Alija

thumb|250px|Nuwe immigrante in Israel, Desember 2007.

**Alija** (Hebreeus: עֲלִיָּה, "opkoms") is die immigrasie van Jode van die Joodse diaspora na histories die Heilige Land, wat vandag die moderne staat Israel insluit. Dit word gedefinieer as "die daad om op te gaan" – dus na Jerusalem. Om "alija" te maak deur na die land Israel te verhuis is een van die basiesste leerstellings van Sionisme. 

Die teenoorgestelde aksie, emigrasie uit Israel, word in Hebreeus *jerida* ("daling") genoem.

## Agtergrond
Vir 'n groot deel van hulle geskiedenis het die meeste Jode in die diaspora gewoon, waar alija as 'n nasionale ambisie vir die Joodse volk ontwikkel is. Dit is egter nie gewoonlik vervul nie, tot met die ontwikkeling van die Sionistiese beweging in die laat 19de eeu. 

Die grootskaalse immigrasie na Palestina het in 1882 begin. Sedert die stigting van die moderne staat Israel in 1948 het miljoene Jode al na Israel verhuis. Teen 2014 het Israel en die aangrense gebiede 42,9% van die wêreld se Joodse bevolking bevat.

Die staat Israel se Terugkeerwet gee aan alle Jode, hulle kinders en hulle kleinkinders outomaties die reg om daar te woon en Israelse burgerskap te kry.

## Sien ook
*Joodse diaspora
*Terugkeerwet

## Verwysings
## Skakels
Terugkeerwet

thumb|220px|'n Stempel in 'n paspoort wat aan die eienaar Israelse burgerskap volgens die Terugkeerwet gee.

Die **Terugkeerwet** (Hebreeus: חֹוק הַשְׁבוּת, *ḥok ha-shvūt*) is 'n wet van Israel wat op 5 Julie 1950 aangeneem is en aan Jode die reg gee om in die land te kom woon en burgerskap te kry. 

Seksie 1 van die Terugkeerwet lui:

: "Elke Jood het die reg om as 'n *oleh* [immigrant] na hierdie land te kom." 

In die Terugkeerwet gee die staat Israel uitvoering aan die Sionistiese beweging se "geloofsoortuiging", wat 'n beroep doen vir die stigting van Israel as 'n Joodse staat.

In 1970 is die reg om te immigreer en in Israel te woon uitgebrei om mense in te sluit wat een Joodse grootouer het of met 'n Jood getroud is, ongeag of hy/sy as Joods beskou word volgens Ortodokse vertolkings van die Halacha (Joodse godsdienswette).

Op die dag dat 'n persoon Israel volgens die Terugkeerwet as 'n *oleh* binnekom, of in 'n latere stadium, sal hy 'n sertifikaat ontvang om aan te dui hy is wel 'n *oleh*. Die *oleh* het drie maande tyd om te besluit of hy 'n burger wil word of nie. Die reg tot 'n *oleh*-sertifikaat kan geweier word as die persoon betrokke is by aktiwiteite wat teen die Joodse volk gerig is, die openbare gesondheid of veiligheid van die staat in gevaar stel of 'n misdaadverlede het wat die algemene welsyn in gevaar stel.

## Sien ook
*Alija
*Joodse diaspora

## Verwysings
## Skakels
Lachenalia pearsonii

***Lachenalia pearsonii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bloagtige geofiet en is endemies aan Namibië. 

## Bron 
* Plants of the World Online
Lachenalia paucifolia

***Lachenalia paucifolia*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die Saldanha strandveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom tussen Paternoster en Langebaan voor. Dit het 'n voorkomsgebied van 213&nbsp;km² en daar is sewe gefragmenteerde subpopulasies. Die plant het habitat afgestaan aan voorstedelike en industriële ontwikkeling.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia perryae

***Lachenalia perryae*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaap en die Wes-Kaap. Dit kom vanaf Worcester tot by Albertinia voor en verder ooswaarts tot in die Oos-Kaap.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Camille Muffat

**Camille Muffat** (Nice, Frankryk, 28 Oktober 1989 - Villa Castelli, La Rioja, Argentinië, 9 Maart 2015)  was 'n Franse swemster en kampioen tydens die Olimpiese Spele in Londen in die 400 meter vryslag.

## Biografie 
### Vroeë jare 
Camille Muffat debuteer op 17-jarige ouderdom met 'n silwermedalje by die Europese Swemkampioenskappe in 2006. 'n Jaar later, in die 2007 Europese swemkampioenskappe, verower sy haar eerste goue medalje in die 200m vryslag met 'n tyd van 2:09.05 en ook 'n bronsmedalje in die 400m vryslag. In 2008 verower sy nog twee medaljes by die 2008 Europese kortbad swemkampioenskappe en by die Europese swemkampioenskappe. In 2009 het sy slegs aan die Mediterreense Spele in deelgeneem en goud in die 200m vryslag gewen. In 2010, nadat sy die silwermedalje by die Europese swemkampioenskappe gewen het, maak Muffat die sprong na die Wêreldkampioenskap vir kort swembaddens, en wen 'n brons- en  goue medalje, laasgenoemde in die 200m vryslag.

## Afgelope paar jare 
Nadat sy in 2011 aan die Wêreldswemkampioenskap deelgeneem het waarin sy twee bronsmedaljes wen, neem sy in 2012 aan haar eerste Olimpiese Spele deel. Daar het sy die goue medalje in die 400 m vryslag gewen en 'n nuwe Olimpiese rekord opgestel.  Ook wen sy die silwermedalje in die 200m vryslag en bronsmedalje in die 4×200m vryslag, met 'n totale tyd van 7:47.49.

Op 1 Januarie 2013 is Muffat aangewys as Ridder van die Legioen van Eer van Frankryk.  Op 12 Julie 2014 het die koerant ''L'Équipe'' 'n onderhoud met Muffat gepubliseer, waar sy haar uittrede aankondig. 

## Dood 
'n Vliegtuigongeluk eis haar lewe en dié van nege ander mense toe twee helikopters op 9 Maart 2015 in Villa Castelli, La Rioja in Argentinië, bots. Sy was besig om 'n werklikheidsprogram te verfilm.  

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Ficha de Camille Muffat en sports reference
Lachenalia polyphylla

***Lachenalia polyphylla*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos en renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 1&nbsp;723&nbsp;km² en daar is nege gefragmenteerde subpopulasies. Dit kom vanaf Piketberg tot by Tulbagh voor. Die plant het habitat afgestaan aan die aanlê van graan landerye, lae koste behuising projekte en indringerplante.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia polypodantha

***Lachenalia polypodantha*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom van die Richtersveld tot by Springbok en ooswaarts tot by Pella in die westelike Boesmanland voor. Die spesie word as seldsaam beskou.

## Subspesies 
Daar is twee subspesies:
* *Lachenalia polypodantha subsp. eburnea* G.D.Duncan
* *Lachenalia polypodantha subsp. polypodantha*

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia punctata

Die **sandviooltjie** (*Lachenalia punctata*) is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos en Saldanha strandveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom wyd voor, vanaf Kleinsee in die westelike Namakwaland tot suid van George en tot Vanrhynsdorp, Clanwilliam en Piketberg in die binneland.

## Galery 

Lachenalia punctata 5Dsr 2571.jpg
Lachenalia punctata Jacq.- Collectanea 2- 323 (1789). 20241103 204902.jpg
Lachenalia punctata Jacq.- Collectanea 2- 323 (1789). 20241103 205330.jpg
Lachenalia punctata Jacq.- Collectanea 2- 323 (1789). 20241103 205716.jpg
Lachenalia punctata Jacq.- Collectanea 2- 323 (1789). 20241103 205932.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Khumbudzo Ntshavheni

**Khumbudzo Phophi Silence Ntshavheni** (gebore 30 Januarie 1977) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika.   Sy dien sedert Maart 2023 as Minister in die Presidensie. Sy is ook 'n partylid van die African National Congress. Sy was van 2019 tot 2021 minister van kleinsake-ontwikkeling en was ook die minister van kommunikasie en digitale tegnologie van 2021 tot 2023.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Ntshavheni is in Sibasa in die Transvaalprovinsie gebore. Sy het aan die Mbilwi Sekondêre Skool gematrikuleer en in 2008 'n MBA-graad aan die Bradford Universiteit in die Verenigde Koninkryk verwerf. Haar ander kwalifikasies sluit in 'n BA Hons-graad in Ontwikkelingstudies en 'n BA Honneursgraad in Arbeidsverhoudinge, albei aan die Randse Afrikaanse Universiteit behaal.

## Loopbaan 
Ntshavheni was van 2008 tot 2010 die munisipale bestuurder van die Ba-Phalaborwa Plaaslike Munisipaliteit in Limpopo. Sy was voorheen die toerismebestuurder by Handel en Belegging van Limpopo, hoofinligtingsbeampte van die Limpopo Provinsiale Departement van Plaaslike Regering en Behuising. Sy was ook 'n dosent aan die Universiteit van Suid-Afrika en bedryfshoof by die Staatsinligtingstegnologie-agentskap (SITA).

Ná haar verkiesing tot die Nasionale Vergadering in Mei 2019, het president Cyril Ramaphosa haar aangestel as die minister van kleinsake-ontwikkeling.

Na die dood van die minister in die presidensie: beplanning, monitering en evaluering, Jackson Mthembu, in Januarie 2021, is Ntshavheni as sy waarnemende opvolger aangestel. 

Tydens 'n kabinetskommeling op 5 Augustus 2021, kondig president Ramaphosa aan dat die minister van kommunikasie en digitale tegnologie Stella Ndabeni-Abrahams en Ntshavheni hul ministeriële poste sal omruil. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Lachenalia purpureocaerulea

***Lachenalia purpureocaerulea*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en deel van die renosterveld en Saldanha-strandveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap tussen Darling, Mamre en Malmesbury. Die voorkomsgebied was op sy grootste 63&nbsp;km², dit is dus 'n plant wat van nature beperk was in sy verspreiding.

Die plant groei in nat, moerasagtige gebiede maar het reeds 80% van sy habitat verloor aan gewasverbouing. Die twee oorblywende subpopulasies is gefragmenteer en word nou ook bedreig deur indringerplante terwyl die bestaande habitat degradeer. Die totale populasie is minder as 500 plante.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Çanakkale

[duimnael|regs|280px|Gesig op Çanakkale, die antieke Dardanellia, in westelike Turkye. Die Sarıçay-rivier wat in die Idaberge ontspring, vloei deur die stadskern en mond in die [Dardanelle-seestraat op die voorgrond uit.]]
**Çanakkale** (uitgespreek[tʃaˈnakkale] ) is 'n stad en hawe in Turkye, in die provinsie Çanakkale. Dit is aan die suidelike kus van die Dardanelle-seestraat geleë, en by die smalste punt daarvan. In 2014 was die bevolking van die stad na raming 186&nbsp;116. Die stad is vernoem na sy beroemde kasteel – *kale* beteken "kasteel".

Çanakkale is elke jaar die eindpunt van 'n georganiseerde swem oor die Dardanelle vanaf Eceabat. Hierdie gebeurtenis volg die swempoging in 1810 deur Lord Byron na, wat self die legendariese poging deur Leander in die verhaal van Hero en Leander nagevolg het.

Çanakkale is die naaste groot stedelike sentrum aan die antieke stad Troje, wat (saam met die antieke Troad-streek) in die Çanakkale provinsie geleë is. Die houtperd uit die 2004 rolprent *Troy* word by die strand uitgestal.

## Geskiedenis 
Die eerste inwoners van die gebied het op die Bigaskiereiland gewoon. Baie min is egter bekend oor die identiteit en lewenstyl van hierdie vroeë setlaars. Volgens sommige opgrawings en navorsing is die vroegste nedersettings in die streek by Kumtepe gevestig. Daar word veronderstel dat Kumkale in 4000 v.C. en Troje tussen 3500 en 3000 v.C. gestig is.

Eoliese Grieke vestig hulle in die gebied in 8ste eeu v.C. en rig 'n handelskolonie genaamd Aeolis op. Die streek het onder die beheer van die Lydianers in die 7de eeu v.C. en die Perse in die 6de eeu v.C. gekom. Aeolis is deur die Ou Masedoniese leër oorgeneem toe Alexander die Grote die Perse by die Granicusrivier in die Slag van die Granicus verslaan het terwyl hy na Asië op pad was. Die streek het in die 2de eeu v.C. onder die bewind van die Pergamon-koninkryk gekom.

Tydens die Eerste Wêreldoorlog in 1915 probeer die Britse Ryk en Frankryk om die waterweg deur die Dardanelleseetraat oor te neem en uiteindelik Konstantinopel te verower. Dit staan bekend as die Gallipoli, of die Dardanellesveldtog. In Turkye word daarna as die Slag van Çanakkale (Turks: *Çanakkale Savaşı*) verwys. Tydens die slag kon die Britse Vloot nie daarin slaag om die Dardanelles te verower nie en het ernstige verliese gely. Tydens 'n reeks operasies is die Britse oorlogskepe *HMS Triumph*, *HMS Ocean*, *HMS Goliath*, *HMS Irresistible* en die Franse slagskip *Bouvet* almal tot sink gebring. Die Franse duikboot *Q84* *Joule* en die Australiese duikboot *AE2* is ook vernietig en verskeie ander belangrike skepe is gekreupel. Die meeste skade is aangerig deur seemyne, hoewel Duitse duikbote en klein Turkse vaartuie ook bygedra het.

## Bronne 
* J.M. Cook, *The Troad: An Archaeological and Topological Survey,* Clarendon Press Oxford, 1973.
* Régis Darques, *Salonique au XXe siècle: De la cité ottomane à la métropole grecque,* uitgawe CNRS 2000, bladsy 299.
* "Groundbreaking ceremony for bridge over Dardanelles to take place on March 18". *Hürriyet Daily News*. 2017-03-17.
Lachenalia neilii

***Lachenalia neilii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom by Nieuwoudtville voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van kleiner as 200&nbsp;km² en daar is vyf gefragmenteerde subpopulasies. Die plant word bedreig deur ontwikkeling en oorbeweiding.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia pusilla

***Lachenalia pusilla*** is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet en is deel van die Renosterveld en die fynbos. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Dit kom voor van die Bokkeveld-eskarp tot by die Vredenburg-skiereiland en suidwaarts tot by Swellendam en die Agulhasvlakte. Die plant het reeds 50% van sy habitat afgestaan aan ontwikkeling en gewasverbouing. Laasgenoemde is steeds 'n probleem veral op die Bokkeveld-eskarp en in die Sandveld. Indringerplante is ook 'n bedreiging.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Matrosskaja Tisjina

Die **Federale Staatsinstelling IZ-77/1 van die Kantoor van die Federale Strafgevangenisdiens van Rusland in die stad Moskou** is 'n gevangenis in die Sokolniki-distrik van Moskou, Rusland. Dit is algemeen bekend as **Matrosskaja Tisjina** (Russies: Матросская тишина, letterlik "Matroos se Stilte"), na aanleiding van die straat waarin dit in Noordoos-Moskou geleë is. 

Matrosskaja Tisjina word bedryf deur die federale strafgevangenisdiens en is bekend as die plek waar gevangenes soos Michail Chodorkofski en van die samesweerders van die 1991-poging tot 'n Sowjetse staatsgreep aangehou is.

## Geskiedenis
Die plek waar Matrosskaja Tisjina staan, is sedert 1775 die terrein van aanhoudingsgeriewe. In dié jaar is 'n sielsieke-inrigting daar geopen en in 1870 is die gebou in die Moskoutronk omskep met plek vir 300 mans en 150 vroue. In 1912 is nuwe tronkblokke opgerig en in 1918 is dit verander in 'n tronk vir jeugdiges.

Matrosskaja Tisjina is in 1945 ná die Tweede Wêreldoorlog in sy huidige vorm deur die Sowjetregering opgerig. Die departement van binnelandse sake het dit van 1946 tot 1956 bedryf, en daarna het dit twee hoofgeboue gehad met meer as 2&nbsp;000 volwasse gevangenes; daarna het nog 'n gebou bygekom. Van 1953 tot 1997 is jeugmisdadigers in die derde gebou aangehou en sedert 1999 is dit die tuberkulose-afdeling. In 1997 het dit tot 5&nbsp;000 gevangenis gehou wat op vonnisse gewag het.

## Ontsnappings
Net drie of vier gevangenes kon ooit uit Matrosskaja Tisjina ontsnap.

*Op 5 Junie 1995 het Aleksandr Solonik, 'n berugte kontrakmoordenaar en lid van 'n prominente Koerganse misdaadgroep, uit die tronk ontsnap.
*Op 2 Mei 2004 het Sergei Jersjof, 'n Oekraïense man, ontsnap deur stene uit te breek. Hy is egter minder as 24 uur later weer aangekeer en dit word slegs as 'n ontsnappingspoging beskou.
*Op 13 Maart 2003 het Aleksei Djoelger, 'n gevangene van Koersk, die reg tot vrye beweging van die tronkowerheid gekry en verdwyn in wat geglo is 'n ontsnapping is. Djoelger is 'n paar dae later gevind waar hy op 'n hoop bourommel op die tronkterrein sit en uit 'n nabygeleë vullisblik eet. Hy het saam met sy selmaats gedobbel en 'n groot som verloor; hy het toe besluit om weg te kruip eerder as om die risiko te loop om vir sy dobbelskuld vervolg te word.
*Op 7 Mei 2013 het Oleg Topalof, wat van diefstal en 'n dubbele moord aangekla is, ontsnap deur homself deur 'n gat in die plafon van sy sel te trek wat hy net met 'n metaallepel gemaak het. Hy het op die dak geklim en oor 'n heining gespring. Die owerhede het die onoplettende en korrupte veiligheidswagte geblameer vir Topalof se ontsnapping, omdat hy burgerlike drag aangehad en bergklimtoerusting gebruik het wat hy by 'n wag gekoop het. Topalof is die volgende dag aangekeer.

## Bekende gevangenes
Noemenswaardige gevangenes wat in Matrosskaja Tisjina aangehou is, sluit in:
*Michail Chodorkofski
*Platon Lebedev
*Aleksei Nawalni

## Verwysings
## Skakels
Lachenalia pygmaea

***Lachenalia pygmaea*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die Sukkulente Karoo en die fynbos. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom in twee gebiede voor. Dit kom in Namakwaland op die Kamiesberg en suid van Garies voor. Verder suid kom dit in die De Hoop-natuurreservaat asook op die noordelike voorheuwels van die Anysberg voor. Tans het die plant geen bedreigings nie.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia quadricolor

***Lachenalia quadricolor*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld en die fynbos-biome. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit kom op die Weskus vanaf Langebaan, suidwaarts tot in die noorde van die Kaapse Skiereiland, Kaapse Vlakte en Somerset-Wes voor. 

Die spesie het baie van sy habitat verloor in en om Langebaan, Kaapstad, Bellville, Brackenfell en Stellenbosch aan kus- en voorstedelike ontwikkeling. In die Swartland en om Stellenbosch is groot gedeeltes van die plant se habitat omgeploeg en in graanlanderye en wingerde omskep. By Darling en Mamre word die klein subpopulasies deur indringerplante bedreig.

## Galery 

Lachenalia aloides var. quadricolor (1).jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lefortowo-gevangenis

Die **Lefortowo-gevangenis** (Russies: Лефортовская тюрьма, *Lefortofskaja Tjoerma*; ) is 'n tronk in Moskou, Rusland, wat sedert 2005 onder die jurisdiksie van die Russiese departement van justisie val. Dit is in 1881 gebou in die Lefortowo-distrik van Moskou. Die distrik is genoem na Franz Lefort, 'n goeie vennoot van tsaar Pieter die Grote.

Gedurende die Groot Suiwering is Lefortowo deur die NKVD gebruik vir ondervraging wat met marteling gepaardgaan. In die tyd van die Sowjetunie was dit 'n berugte KGB-tronk en "isoleerder" vir politieke gevangenes. In 1994 is dit aan die MVD oorgedra en van 1996 tot 2005 was dit onder die bevoegdheid van die FSB, 'n opvolgerinstelling van die KGB. 

Die tronk het na bewering streng aanhoudingsmaatreëls. Net regsverteenwoordigers mag die gevangenes besoek. Hulle mag briewe kry, maar dit word gelees.

## Bekende gevangenes
Van die tronk se noemenswaardige gevangenes was: Frode Berg, 'n Noorse spioen; Jewgenia Ginzburg; Platon Lebedev; Alexander Litvinenko; Mathias Rust, 'n 18-jarige Wes-Duitser wat met 'n Cessna 172-vliegtuig op Rooiplein geland het; Natan Sharansky; Sergei Skripal; Aleksandr Solzhenitsyn; en Lina Codina, die vrou van Sergei Prokofiëf.

## Verwysings
## Skakels
*  Lefortowo – Sluit handgetekende vloerplan in
* "New Times Loom for Fabled Lefortovo Prison" , *The St. Petersburg Times*, 7 Junie 2005
Attalus III van Pergamum

**Attalus III** (Grieks: τταλος Γ) of **Philometor Euergetes** (170 v.C.  - 133 v.C.) was die laaste Attalid koning van Pergamon en het vanaf 138 vC tot 133 vC regeer.

## Biografie 
Attalus III was die seun van koning Eumenes II en sy koningin Stratonice van Pergamon, en die neef van Attalus II, wat hy opgevolg het. "Philometor Euergetes" beteken "Lief vir sy moeder, weldoener" in Grieks; hy was sogenaamd as gevolg van sy noue verhouding met sy ma Stratonice. Hy is waarskynlik die geadresseerde van 'n fragmentariese gesang deur die digter Nicander wat sy erfenis vier. 

Volgens Livy het Attalus III min belangstelling gehad om Pergamon te regeer, en sy tyd bestee aan die bestudering van medisyne, plantkunde, tuinmaak en ander aktiwiteite. Hy het geen manlike kinders of erfgename van sy eie gehad nie, en in sy testament het hy sy koninkryk aan die Romeinse Republiek oorgelaat, oortuig daarvan dat as hy dit nie doen nie, Rome in elk geval die koninkryk sou oorneem en dat hy op hierdie manier bloedvergieting sou vermy. Tiberius Gracchus het versoek dat Pergamon se skatkis oopgemaak word vir die Romeinse publiek, maar die senaat het dit geweier.

Nie almal in Pergamon het later die heerskappy van Rome aanvaar nie. In 131 vC het Aristonicus wat beweer het dat hy Attalus se broer was, sowel as die seun van Eumenes II, 'n vroeëre koning, 'n volksopstand gelei met die hulp van die Romeinse filosoof Blossius . Hy regeer daarna as *Eumenes III.* Die opstand is in 129 vC omver gegooi, en Pergamon is verdeel onder Rome, Pontus en Kappadokië .

## Bronne 
* Hansen, Esther V. (1971). *The Attalids of Pergamon*. Ithaca, New York: Cornell University Press; London: Cornell University Press Ltd. .
* Kosmetatou, Elizabeth (2003) "The Attalids of Pergamon," in Andrew Erskine, ed., *A Companion to the Hellenistic World*. Oxford: Blackwell: pp. 159–174. . text
* Nelson, T.J. (2020) ‘Nicander’s *Hymn to Attalus*: Pergamene Panegyric’, *CCJ* 66, 182–202.
* Simon Hornblower and Tony Spawforth, Who's Who (Classical World), bladsy 61.
Lachenalia salteri

***Lachenalia salteri*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit kom kuslangs voor vanaf die suide van die Kaapse Skiereiland, ooswaarts tot by by Elim op die Agulhasvlakte. Dit groei in moerasagtige gedeeltes waar die grond seisoenaal nat is. Die spesie het baie van sy habitat verloor weens kus en voorstedelike ontwikkeling, veral tussen Bettiesbaai en Hermanus. Verskeie subpopulasies, soos aangedui deur historiese rekords, is nou uitgestorwe. Ontwikkeling lei ook tot drooglegging van die plant se habitat. Rondom Elim word die spesie bedreig deur gewasverbouing en indringerplante.

Dit is na die plantkundige Terence Macleane Salter vernoem.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia sargeantii

***Lachenalia sargeantii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom op die Bredasdorpberge, op die noordelike hellings, voor. Hier het dit 'n voorkomsgebied van kleiner as 4&nbsp;km². Die plant word bedreig deur indringerplante.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Wonderkind

'n **Wonderkind** is in die algemeen 'n kind wat op 'n baie jong ouderdom buitengewone vermoëns toon op enige gebied van kuns, wetenskap of sport, op 'n vlak wat 'n mens nie van so 'n jong ouderdom sou verwag nie. Soms word wonderkinders kommersieel uitgebuit sonder dat hulle self veel daaruit kry.

[thumb|180px|links|[Mozart het op vyf begin musiek komponeer.]]
## Geheuekapasiteit van wonderkinders
PET-skanderings wat op uiteenlopende wiskundige wonderkinders uitgevoer is, dui daarop dat sulke kinders veral van langtermyngeheue gebruik maak. Dié soort geheue, gekombineer met 'n spesifieke kennisveld, kan inligting langer berg, byvoorbeeld 'n paar uur lank. Voorbeelde is ervare kelners wat die bestellings van 20 gaste kan onthou, maar in die herkenning van reekse getalle nie beter vaar as die gemiddelde mens nie. 

Die PET-skanderings dui ook aan in watter dele van die brein die manipulering van getalle plaasvind.

'n Proefkonyn wat as kind nie besonder goed in wiskunde was nie, het homself algoritmes en truuks geleer waarmee hy heel ingewikkelde berekenings vinnig kan doen. Sy brein is getoets en met ses ander mense s'n vergelyk. Dit het geblyk dat hy sekere dele van sy brein daarvoor manipuleer. Hy, en moontlik ander wonderkinders, gebruik onder meer sektore waar die visuele en ruimtelike geheues hulle bevind. Verder het hy 'n gebied van sy brein gebruik wat gewoonlik deur kinders gebruik word wanneer hulle op hulle vingers tel. Vermoedelik het hy so getalle gekoppel aan die visuele korteks van die brein, wat met beelde verbind word.

## Verwysings
## Skakels
Lachenalia schlechteri

***Lachenalia schlechteri*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die Sukkulente Karoo en fynbos. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom wydverspreid oor die provinsies voor. Dit kom van die Kamiesberg tot by die Olifantsrivier en Klawer voor. Die plant kon van sy habitat afgestaan het aan gewasverbouing maar die populasies is nou stabiel.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia reflexa

***Lachenalia reflexa*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld en die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit kom voor van Darling tot by die Kaapse Skiereiland en Franschhoek en het 'n voorkomsgebied van 2446&nbsp;km². Die plant het habitat afgestaan aan gewasverbouing in die Swartland en stedelike ontwikkeling op die Kaapse Vlakte. Die plant word bedreig deur indringerplante, oorbeweiding, 'n gebrek aan brandbestuur en besoedeling.

## Galery 

Lachenalia reflexa (3).jpg
1 Lachenalia reflexa at Kenwyn Nature Park - Yellow Soldiers - Chukker Road Open Space.jpg
Lachenalia reflexa - Kenwyn Chukker Road verge Cape Town.jpg
Lachenalia reflexa at Kenwyn Nature Park - Yellow Soldiers - Chukker Road Open Space d.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Marthinus Jacobus Martin

**Marthinus Jacobus Martin** (1851-1904) was ‘n gesiene boer in die omgewing van Fouriesburg en die Volksraadslid vir Bethlehem. Martin en sy groep het in 1894 uit die Vrystaat na die suidooste van Zimbabwe getrek. Dit was die grootste groep Afrikaanssprekendes wat hulle daar gevestig het. Martin en sy groep het geen politieke redes of ‘n sug na rykdom gehad as motief vir hulle landverhuising. Dus anders as by die Groot Trek of die Dorslandtrek. By Martin-hulle het dit gegaan oor hul liefde vir die grond en die boerdery en hulle was vas oortuig dat Gazaland (vandag deel van Masjonaland) ‘n paradys is vir ‘n boer. Hul vestiging daar het die ondersteuning gehad van die British South Africa Company en Cecil John Rhodes, want die boere sou ‘n buffer vorm tussen die Engelse vestiging in die nuwe kolonie Rhodesië en die Portugese in Mosambiek. Rhodes het dus graag gratis plase aan die trekkers verskaf.

Op 19 April 1894 het ‘n veelrassige groep van 104 mense met 24 waens Fouriesburg verlaat. Ander families het langs die pad aangesluit of later gevolg. Uit Martin se dagboek blyk dat die trek uitstekend georganiseerd was. Op die trekpad het die boere met baie probleme te kampe gehad: mense en diere het dors gely, vloede, waens wat in die modder vassit, veesiektes, sterfgevalle weens malaria, sprinkane en ‘n kind het selfs weggeraak. Op die trekpad was hulle egter nooit in gevegte betrokke nie. Die roete het hulle verby Fort Victoria (Masvingo), Morgenster en die Saverivier gelei. By hul aankoms op hul plase onder die pieke van die Chimanimaniberge is hulle ontvang deur Thomas Moodie (Rhodesiese setlaar) en sy gesin by Melsetter (Chimanimani). 

Daarna het verdere peste hulle geteister, naamlik die groot reën van 1895, rooiwater onder die beeste en nog malaria. Martin en sy volgelinge was nogtans baie tevrede weens die ideale klimaat met sy goeie reënval en die mooi omgewing met die baie hout, uitstekende weiding en die vooruitsig op goeie oeste en slagvee. Die tropiese siektes en die afstand van die markte was ‘n probleem. Martin self sterf in September 1904, maar kleiner trekgeselskappe het gevolg en hulle by sy groep aangesluit. Gazaland het bekend geword vir die groot aantal Afrikaanssprekende boere rondom Chipinga en Melsetter.

## Lees ook
*Gazaland
*Martins-waterval
*Morgenster-sendingstasie

## Bibliografie
*Parry, Constance: The Martin trek to Gazaland. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, no.4, Junie 1967.
Lachenalia sessiliflora

***Lachenalia sessiliflora*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die Strandveld en fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit kom aan die kus vanaf Bredasdorp tot by Stilbaai voor. Dit het habitat afgestaan weens gewasverbouing by Bredasdorp Poort, Kaap Infanta en die binneland vanaf Stilbaai. Die plant word bedreig deur indringerplante en ontwikkeling aan die kus by Arniston, Puntjie en Stilbaai.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia stayneri

***Lachenalia stayneri*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die renosterveld en fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in 'n beperkte gebied van 41-85&nbsp;km² voor. Dit word gevind in die Breederiviervallei by Worcester en Robertson asook in die Hexriviervallei by De Doorns.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Swart Dolfyn-tronk

Die **Federale Regeringsinstelling – Strafkolonie No. 6 Federale Strafgevangenisdiens van Rusland in die Orenburg-oblast**, algemeen bekend as die **Swart Dolfyn-tronk** (Russies: Чёрный дельфин, *Tsjorni delfin*), is 'n korrektiewe instelling in Sol-Iletsk, Orenburg-oblast, Rusland, naby die land se grens met Kasakstan. Die tronk is een van die oudstes in Rusland en een van die eerstes in die Orenburg-oblast vir onder andere gevangenes met lewenslange vonnisse. Die nieamptelike naam kom van die swart standbeeld van 'n dolfyn wat glo deur 'n gevangene gemaak is en by die hoofingang staan.

## Geskiedenis
Die Swart Dolfyn was sedert minstens 1745 'n gevangenis (*ostrog*, "fort" of "tronk") vir gevangenes wat tot dwangarbeid gevonnis is. Ná die onderdrukking van die Poegatsjof-rebellie in 1773 is die tronk opgedateer vir die deportasie en aanhouding van rowers. Die tronk het plek vir sowat 700 van Rusland se gehardste misdadigers, insluitende kindermolesteerders, moordenaars, terroriste, kannibale en reeksmoordenaars. 

Die gevangenes dien almal lewenslange vonnisse uit. Die tronk het dié soort gevangenes van 1 November 2000 af begin aanvaar.

Die Duitse aktrise Carola Neher het in 1942 in die Swart Dolfyn gesterf.

## Verwysings
## Skakels
Lachenalia suaveolens

***Lachenalia suaveolens*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet wat deel is van die renosterveld en fynbos. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom in 'n gebied van 4&nbsp;463 km² voor: vanaf die Bokkeveld-eskarp tot by die suidelike Tankwa Karoo.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi 
* Plants of the World Online
Lachenalia summerfieldii

***Lachenalia summerfieldii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet wat deel is van die Roggeveld Karoo. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom op die Roggeveld-plato, noord van Middelpos, voor. Oorbeweiding is 'n moontlike bedreiging vir die plant.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia thunbergii

***Lachenalia thunbergii*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Riebeek-Kasteel voor. Dit het 'n voorkomsgebied van slegs 50&nbsp;km², word nie bedreig nie en word as seldsaam beskou.

Die spesie is na die Sweedse plantkundige vernoem: Carl Peter Thunberg.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lachenalia undulata

***Lachenalia undulata*** is 'n meerjarige blomdraende plant en bolagtige geofiet en is deel van die fynbos en renosterveld. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom van Eksteenfontein tot by Vredendal, Vanrhynsdorp  en Loeriesfontein voor.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online