open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2009 Monaco Grand Prix

Die **2009 Monaco Grand Prix** is op 24 Mei 2009 op die Circuit de Monaco in Monte Carlo gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Jenson Button in 'n Brawn-Mercedes gewen.

## Renuitslag
2008 Monaco Grand Prix

Die **2008 Formule Een Monaco Grand Prix** is op 25 Mei 2008 op die Circuit de Monaco in Monte Carlo gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Lewis Hamilton in sy McLaren-Mercedes gewen.

## Kwalifisering 
900px|duimnael|links|← VOORWegspringrooster vir die 2008 Monaco Grand Prix.

## Renuitslag
Epsilon Centauri

**Epsilon Centauri** (**ε Centauri**, afgekort as **Epsilon Cen** of **ε Cen**) is ’n ster in die suidelike sterrebeeld Sentour (Centaurus).  Dit is een van die helderste sterre in die sterrebeeld, met ’n effens veranderlike skynbare magnitude van 2,3. Volgens metings van die Hipparcos-satelliet is dit sowat 430&nbsp;ligjare van die Son af.

ε Centauri het ’n groot massa van omtrent 12 keer dié van die Son en ’n sterreklassifikasie van B1&nbsp;III, Dit word geklassifiseer as ’n Beta Cephei-tipe veranderlike ster, met ’n primêre periode van 0,16961 dae (4&nbsp;uur en 4&nbsp;minute); dit voltooi 5,9 siklusse per dag. Tydens elke siklus wissel die helderheid van die ster tussen 2,29 en 2,31&nbsp;m.

ε Centauri is ’n relatief jong ster van sowat 16&nbsp;miljoen jaar.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
2009 Bahreinse Grand Prix

Die **2008 Formule Een Bahreinse Grand Prix** is op 26 April 2009 op die Bahrein Internasionale Renbaan in Sakhir, Bahrein gehou. Dit was die vierde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Jenson Button in sy Brawn-Mercedes gewen.

[270px|duimnael|regs|Die wenner was [Jenson Button.]]

## Renuitslag 
## Verwysings
Magaliesmoot

**Magaliesmoot** is 'n voorstad en kleinhoewes van Pretoria, Suid-Afrika. Dit is oos van Kameeldrif-Wes en net noord van Van Der Hoffweg geleë.

## Verwysings
Alderamin

**Alderamin** (ook bekend as **Alpha Cephei** of **α Cep**) is ’n helder ster in die sterrebeeld Kefeus (Cepheus) naby die noordelike hemelpool. Dit is redelik naby aan die Son, sowat 49&nbsp; ligjare.

Met ’n deklinasie van meer as 62&nbsp;grade noord is Alderamin meestal in die Noordelike Halfrond sigbaar, en reg deur die jaar in Europa, Noord-Asië, Kanada en Amerikaanse stede so ver suid as San Diego. Vanweë sy skynbare magnitude van sowat 2,5 is dit maklik met die blote oog sigbaar, selfs in stede met ligte lugbesoedeling.

## Name
Die ster se Bayer-naam is "Alpha Cephei" en sy Flamsteed-naam "5 Cephei". Die tradisionele naam, "Alderamin", kom van die Arabiese frase الذراع اليمين *al-dhirā‘ al-yamīn*, "die regterarm". 

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Alderamin" vir die ster goedgekeur. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Beta Centauri

**Beta Centauri** (**β Centauri**, afgekort as **Beta Cen** of **β Cen**), met die tradisionele naam **Hadar**, is ’n driedubbele ster in die suidelike sterrebeeld Sentour (Centaurus). Die stelsel se gesamentlike skynbare magnitude van 0,61 maak dit die tweede helderste ster in Sentour en een van die helderste sterre in die naglug. Volgens metings van die Hipparcos-satelliet is dit sowat 390&nbsp;ligjare van die Son af.

Beta Centauri is goed in die Suidelike Halfrond bekend as die binneste van twee sterre wat wys na die asterisme bekend as die Suiderkruis. ’n Lyn wat van die ander aanwyser, Alpha Centauri, deur Beta Centauri getrek word, lei na binne ’n paar grade van Gamma Crucis, die ster aan die bopunt van die kruis. Deur ’n lyn van dié ster af te trek na Alpha Crucis aan die onderkant van die kruis, kan ’n navigator vasstel waar suid is.

## Eienskappe 
Die Beta Centauri-stelsel het drie komponente: **Beta Centauri Aa, Ab en B**. Al die spektraallyne wat waargeneem word, stem ooreen met dié van ’n B1-tipe ster.

Joan Voûte het Beta Centauri&nbsp;B in 1935 geïdentifiseer. Dit is 1,3&nbsp;boogsekondes van die primêre komponent af en het sedert die ontdekking dieselfde gebly, hoewel die posisiehoek sedertdien met ses grade verander het. Beta Centauri&nbsp;B wentel op ’n afstand van 0,6&nbsp;ligjare om die primêre komponent, met ’n periode van rofweg 1&nbsp;500&nbsp;jaar. 

In 1967 het Beta Centauri se periodieke wisseling in radiale snelheid daarop gedui dat Beta Centauri&nbsp;A ’n spektroskopiese dubbelster is. Dit is in 1999 bevestig. Hulle word Aa en Ab genoem; hulle het dieselfde massa en wentel om mekaar met ’n periode van 357&nbsp;dae met ’n groot eksentrisiteit van sowat 0,8245. 

In 2005 is geraam die twee sterre is rofweg 4&nbsp;AE van mekaar af.

Aa se massa is omtrent 12,02 keer dié van die Son en Ab s’n 10,58 keer. Agena is moontlik afgelei van die Latynse *genua*, "knieë". 

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Hadar" vir die ster Beta Centauri Aa goedgekeur omdat hulle eiename aan individuele sterre toegeken het in plaas van aan stergroepe. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Cactaceae

Die **Cactaceae** is die kaktusfamilie. Dit is 'n groot plantfamilie uit die Amerikas, wat ook in ander dele van die wêreld indringerplante opgelewer het soos die *Opuntia* wat ook in Suid-Afrika wydverspreid voorkom.

Die kaktusse is sukkulente wat deur groot dorings gekenmerk word.

In Noord-Amerika is die *Cactaceae* een van twee belangrikste sukkulentefamilies van die woestyngebiede. Die ander een is die jukkas (Agavaceae). Die kaktusse is stam-sukkulente, die jukkas is blaar-sukkulente. Altwee groepe is CAM-plante wat oordag hulle huidmondjies geslote kan hou en snags wanneer dit koeler is deur die oop mondjies koolstofdioksied kan in- en suurstof kan uitasem. Die sukkulente weefsels stoor nie net vog nie maar ook die malaat wat snags gevorm en bedags gedekarboksileer word, wat 'n stap is in die fotosintetiese pad. 

Kaktusse is vetplante en nie regte xerofiete nie. In die droogste woestyne waar reënval baie onreëlmatig is, of waar dit in die groeiseisoen vries, kan hulle nie oorleef nie. In Noord-Amerika word hulle veral in die Sonorawoestyn en dele van die Chihuahuawoestyn aangetref en baie minder in die Mojavewoestyn wat min somerreëns kry en waar die winters deur buitegewoon lae temperature gekenmerk word.

Kaktusse het vyf basiese morfologiese trekke:
#Die groot kolomkaktusse soos *Carnegiea gigantea* of *Pachyvereus* spp.
#Die korter maar stewiger vatkaktusse soos *Ferocactus* spp. en *Echinocactus* spp.
#Die silindriese *Cylindropuntia*-spesies ("cholas") soos *C. acanthocarpa* en *C. bigelovii*
#Die plat-opuntias met afgeplatte stamme soos *O. basilaris*
#Party kort, bolvormige kaktusse soos van die genusse *Mammillaria* of *Coryphantha*

Saguaro1.JPG|1. *Carnegiea gigantea*
Ferocactus pilosus1.jpg|2. *Ferocactus pilosus*
Cylindropuntia acanthocarpa 1.jpg|3. *Cylindropuntia acanthocarpa*
Beaver Tail Cactus Night Bloom.jpg|4. *O. basilaris*
Mammillaria polythele 1.jpg|5. *Mammillaria polythele*

## Verwysings
2009 Turkse Grand Prix

Die **2009 Formule Een Turkse Grand Prix** is op 7 Junie 2009 op die Istanbul Park-renbaan in Istanboel, Turkye, gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Jenson Button in sy Brawn-Mercedes gewen.

## Kwalifisering 
duimnael|links|900px|Wegspringrooster vir die 2009 Turkse Grand Prix.

## Renuitslag 
## Verwysings
2009 Spaanse Grand Prix

Die **2009 Formule Een Spaanse Grand Prix** is op 10 Mei 2009 op die Circuit de Barcelona-Catalunya in Montmeló, Spanje gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Jenson Button in 'n Brawn-Mercedes gewen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag 
## Verwysings
2009 Britse Grand Prix

Die **2009 Formule Een Britse Grand Prix** is op 21 Junie 2009 op die Silverstone-renbaan in Silverstone, Brittanje gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in sy Red Bull-Renault gewen.

## Kwalifisering 
duimnael|links|1000px|Wegspringrooster vir die 2009 Britse Grand Prix.

## Renuitslag 
## Verwysings
Manzini, Mpumalanga

:*Vir die stad in eSwatini, sien Manzini.*

**Manzini** is 'n dorp in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga, Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Westland Whirlwind

Die **Westland Whirlwind** was 'n tweemotorige, enkelsitplek vegvliegtuig wat deur die Britse Lugmag gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit was ook hul eerste tweemotorige, enkelsitplek vegvliegtuig en was ontwerp as hoë prestasie, lang togafstand, nagvegter begeleidings vliegtuig. Gedeeltes van sy ontwerp was ultramodern vir sy tyd: motor verkoelers was voor in die vlerke, borrel tipe kajuit met goeie sig en die bewapening in die neus was dodelik. Die vliegtuig se vorm was oorheers deur die twee enjingondels en produksie was vertraag as gevolg van probleme met die Rolls-Royce Peregrine motors.

Die eerste eskader wat toegerus met die vliegtuig was, was 263 eskader in Desember 1940. Die eskader het tot Junie 1941 aanvallende verkenningstogte uitgevoer. Die *Westland Whirlwind* was egter ongewild met *Fighter Command* omrede die motors nie sterk genoeg was nie en ook deurentyd probleme gegee het. Die vliegtuig het ook 'n hoë landings spoed gehad van 129 km/h wat lang aanloopbane vereis het. Tog het 263 eskader die Britse Lugmag bomwerpers vergesel op daglig missies oor Europa, die bekendste is die bombardering van Keulen in Augustus 1941.

Die ander eskader wat toegerus met die *Whirlwind* was, 137 eskader, het die vliegtuig (model 1A) 'n as vegter/bomwerpers gebruik in lae hoogte aanvalle oor die Engelse Kanaal. Teen Desember 1943 was beide eskaders toegerus met ander vliegtuie en in Junie 1944 was die vliegtuig as verouderd verklaar.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Gamma Cephei

**Gamma Cephei** of **γ Cephei** (afgekort as **Gamma Cep** of **γ&nbsp;Cep**) is ’n dubbelsterstelsel sowat 45&nbsp; ligjare van die Son af in die sterrebeeld Kefeus (Cepheus). Die primêre komponent, Gamma Cephei&nbsp;A, amptelik bekend as **Errai**, het ’n sterreklassifikasie van K1&nbsp;III-IV en is dus ’n oranje subreus. Dit het ’n rooidwergmetgesel, Gamma Cephei&nbsp;B. ’n Eksoplaneet met die naam **Gamma Cephei&nbsp;Ab**, wat later **Tadmor** gedoop is, wentel waarskynlik om die primêre ster.

Gamma Cephei is die ster wat met die blote oog sigbaar is wat Polaris eindelik sal vervang as die poolster vanweë aksiale presessie. Dit sal omstreeks 3000&nbsp;n.C. nader as Polaris aan die noordpool wees en sal omstreeks 4000&nbsp;n.C. op sy naaste aan die pool wees. Omstreeks die 6de millennium&nbsp;n.C. sal dit as poolster vervang word deur Iota Cephei.

Gamma Cephei het ’n skynbare magnitude van 3,22, waarvoor Gamma Cephei&nbsp;A feitlik alleen verantwoordelik is. Die primêre ster is sowat 6,6&nbsp;miljard jaar oud (gebaseer op sy Fe/H-metaalinhoud) en is aan die wegbeweeg van die hoofreeks. Sedert 1943 dien die ster se spektrum as een van die stabiele verwysingspunte waarvolgens ander sterre geklassifiseer word.

Gamma Cephei&nbsp;B se massa is omtrent 0,409&nbsp;keer dié van die Son. Daar word vermoed die twee sterre is ewe oud.

## Planeetstelsel 
’n Planeet wat om Gamma Cephei&nbsp;A wentel, is aanvanklik in 1988 ontdek deur ’n Kanadese span bestaande uit Bruce Campbell, Gordon Walker en Stephenson Yang. In 1989 het ook Anthony Lawton en P. Wright die bestaan daarvan aangekondig. Dit sou die eerste bevestigde eksoplaneet gewees het wat ontdek is, en die ontdekking was geskoei op dieselfde radialesnelheidstegniek wat later suksesvol deur ander gebruik is. Die aanspraak op die ontdekking is egter in 1992 teruggetrek vanweë die gehalte van die data. 

In 2002 is bewyse van die bestaan van die planeet aansienlik versterk deur nuwe metings deur Artie Hatzes en sy samewerkers by die McDonald-sterrewag.

## Name
Die ster se Bayer-naam is "Gamma Cephei" en sy Flamsteed-naam "35&nbsp;Cephei". Die tradisionele naam, "Errai" (ook gespel Er Rai of Alrai) kom van die Arabiese الراعي *ar-rā‘ī*, "die herder".  

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Errai" vir die ster Gamma Cephei&nbsp;A goedgekeur omdat hulle eiename aan individuele sterre toegeken het eerder as aan stergroepe. 

In Julie 2014 het die IAU 'n proses van stapel gestuur om eiename aan sekere eksoplanete te gee deur die publiek vir name te laat stem. In Desember 2015 is aangekondig die wennaam vir Gamma Cephei&nbsp;Ab is "Tadmor". Dit is die antieke Semitiese naam en die Arabiese naam vir die stad Palmyra, 'n Unesco-wêrelderfenisgebied.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Tylecodon bodleyae

***Tylecodon bodleyae*** is 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Noord-Kaap provinsie voorkom. Op die SANBI-rooilys word dit as 'kritiek bedreigde' (CR B1ab(v)+2ab(v)- spesie gelys.

Dit is 'n vetplant wat net in die struikgebied van Vyftienmyl se Berge naby Port Nolloth voorkom en bedreig word deur versamelaars vir die handel in vetplante. Dit groei op kwartsitiese sandsteenklowe op die hange wat op die suide uitsien. Dit word saam met die vygie *Conophytum bolusiae* gevind.

Dit is 'n dwergvetplantjie wat 10cm hoog word en groei uit 'n uitsonderlik geswolle wortelstok groei. Dit is dalk nie voldoende verskillend van *Tylecodon similis* nie. Die spesie is na Elise Bodley van Wyk (1922-1997) genoem wat *Tylecodon*-spesies geskilder het.

## Verwysings
Steekbossie

Die **steekbossie** (*Cliffortia ruscifolia*) is 'n struik wat endemies aan Suid-Afrika is. Dit kom in die Noord- en Wes-Kaap en effens in die Oos-Kaap voor. Die plant word op die SANBI-rooilys as 'veilig' (LC) gelys.

Dit is 'n struik wat in renosterveld voorkom en baie skerp blare het wat tot verwondings kan lei. Dit word volop op Kaapstad se Tafelberg aangetref. Dit word nogtans in Engels ''Climbers' friend'' genoem omdat sy wortels stewig in die grond veranker is en die plant aan die klimmer houvas gee om nie te val nie.

## Subspesies 
SANBI gee twee subspesies:
* Cliffortia ruscifolia L. var. purpurea Weim. (Seldsaam)
* Cliffortia ruscifolia L. var. ruscifolia (LC)

## Galery 

Plant Galls on Cliffortia species IMG 7341.jpg
Plant Galls on Cliffortia species IMG 7340.jpg
Cliffortia ruscifolia Gifberg 02.jpg
Cliffortia ruscifolia 1DS-II 2-2740.jpg
Cliffortia ruscifolia 1DS-II 3-5840.jpg

## Verwysings
Close Encounters of the Third Kind

**Close Encounters of the Third Kind** is ’n Amerikaanse rolprent wat in 1977 deur Steven Spielberg vervaardig is. Dit handel oor wesens van ’n ander deel van die heelal wat die aarde besoek.

Die fliek is vir agt Academy Awards benoem en het die prys vir beste kinematografie gewen. Frank E. Warner kry ook 'n spesiale prestasie-toekenning vir die fliek se klankeffekte. Daarbenewens het die film elf ander pryse ingepalm, waaronder 'n Grammy vir John Williams se musiek, 'n Bafta vir beste produksieontwerp, en 'n *Saturn Award* vir beste scenario, beste regie en beste musiek.

Die fliek is in 2007 in die Amerikaanse *National Film Registry* opgeneem.

## Rolverdeling 
[duimnael|*Devils Tower* in [Wyoming, een van die plekke waar die fliek geskiet is.]]
duimnael|John Williams

## Verwysings
2009 Duitse Grand Prix

Die **2009 Formule Een Duitse Grand Prix** het op 12 Julie 2009 op die Nürburgring in Nürburg, Duitsland plaasgevind. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen.

## Kwalifisering 
duimnael|links|1000px| ← VOORWegspringrooster vir die 2009 Duitse Grand Prix

## Renuitslag 
[duimnael|Die wenner [Mark Webber op die Nürburgring.]]
[duimnael|[Lewis Hamilton het 'n pap band gekry.]]
2009 Hongaarse Grand Prix

Die **2009 Formule Een Hongaarse Grand Prix** is op 26 Julie 2009 op die Hungaroring renbaan in Mogyoród, Hongarye gehou. Dit was die tiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Lewis Hamilton in 'n McLaren-Mercedes gewen.

## Kwalifisering 
:*Nota*:Felipe Massa is beseer in die tweede fase van kwalifisering en het daarom nie 'n tyd opgestel in K3 nie. Omrede Massa nie die wedren kon begin nie, het al die motors agter hom een plek vorentoe geskuif op die wegspringrooster. Sien rooi Ferrari in hakies:

duimnael|links|900px|<--  Wegspringrooster vir die 2009 Hongaarse Grand Prix.

## Renuitslag 
## Verwysings
Peter Parler

**Peter Parler** (ook bekend as *Peter von Gemünd*, Parlerius, Parlerz; Tsjeggies: *Petr Parléř*, Latyn: *Petrus de Gemunden in Suevia*; * 1330 of 1333 in Gmünd, † 13 Julie 1399 in Praag) was 'n Duits-Boheemse beeldhouer en argitek uit die befaamde Parler-familie van meesterbouers wat, saam met sy vader, Heinrich Parler, bekendheid verwerf het as een van die invloedrykste en vernaamste Gotiese ambagsmanne en katedraalboumeesters in Middeleeuse Europa.

Parler het sy opleiding in sy geboortestad Schwäbisch Gmünd ontvang en was gedurende sy loopbaan betrokke by 'n verskeidenheid laat Middeleeuse bouprojekte in onder meer Straatsburg, Keulen en Neurenberg. In 1356 het Parler hom in Praag gevestig, die hoofstad van die Koninkryk Boheme en destydse keiserlike setel van die Heilige Romeinse Ryk. Hier het twee van sy mees befaamde werke ontstaan - die Karelsbrug en die Sint-Vituskatedraal.
Klipnenta

Die **Klipnenta** (*Tylecodon ventricosus* (Burm.f.) Toelken) is 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is en in die provinsies Wes-Kaap, Oos-Kaap en Noord-Kaap voorkom. Op die SANBI-rooilys word dit as 'veilig' gelys. 

Dit is 'n stam- en blaarsukkulent wat uit 'n gedeeltelik ondergrondse verdikte wortelstok groei. Dit vorm stompige spreidende takke wat 30 cm hoog en 2 cm in deursnee kan word. Die plant is bladwisselend en die blare is langwerpig lansvormig en effens behaard. Die bloeiwyse is trosvormig en die blomme staan in groepies van 2-3 by mekaar. Die blomme is gelerig groen aan die basis en word perserig bruin na die effens teruggeboë toppe toe.

Nes ander spesies van die genus *Tylecodon* is hierdie plant giftig vir skape en veroorsaak die simptome van krimpsiekte.

## Verwysings
The Dolphin's Cry

'''The Dolphin's Cry''' is 'n liedjie deur Amerikaanse alternatiewe rockgroep Live. Dit is in Augustus 1999 vrygestel as die hoofenkelsnit van hul vierde studio-album *The Distance to Here*. Die liedjie is saam met Jerry Harrison van Talking Heads geproduseer.

## Musiekvideo 
In die musiekvideo, onder leiding van Martin Weisz, speel die groep in 'n stegie, terwyl watergolwe in hul rigting vloei. Die ander mense in die stegie word panikerig as die golwe groter word. Teen die einde van die liedjie sweep die grootste golf deur die stegie en slaan die groep om, maar hulle staan weer op en speel verder.

* "Live - Dolphin's Cry" op YouTube

## Verwysings
Villa Tugendhat

220px
**Villa Tugendhat**

in Brno, Tsjeggië

----

**Verdiepings**

3

----

**Voltooiing**

1929–1930

----

**Argitek**
Ludwig Mies van der Rohe

---- 

**Opdraggewers**

Fritz en Grete Tugendhat

----

**Argitektoniese besonderheid**

200px

Konstruksie met staalskelet sonder gewigdraende mure, filigrane staalsuile

**Villa Tugendhat** is 'n privaat woonhuis wat volgens 'n ontwerp van die Duits-Amerikaanse argitek Ludwig Mies van der Rohe (1886–1969) tussen 1929 en 1930 vir die entrepreneurs-egpaar Fritz en Grete Tugendhat, die ouers van die Duitse filosoof Ernst Tugendhat en die kunshistorikus Daniela Hammer-Tugendhat, in Černá Pole, 'n welgestelde noordelike buurt van Brno in Tsjeggo-Slowakye (tans Tsjeggië), van gewapende beton gebou is. Die gebou word as 'n baanbrekende prototipe van modernistiese boukuns in Europa beskou en het saam met Mies van der Rohe se befaamde Duitse uitstallingspawiljoen vir die Wêreldtentoonstelling van 1929 in Barcelona ontstaan, soos uit die ooreenstemmende gebruik van staalsuile sowel as edele materiale en meubels, oop ruimtes en die plat dakkonstruksie blyk. Binne die argitek se Europese werkperiode was Villa Tugendhat die beduidendste funksionalistiese ontwerp.

Villa Tugendhat is die mees bekende voorbeeld van modernistiese boukuns in Brno – en die enigste moderne gebou in Tsjeggië wat deur Unesco as wêrelderfenis gelys is. Sy innovatiewe ontwerp, waarvoor 'n met bakstene versterkte staalskelet sonder gewigdraende mure gebruik is om Mies van der Rohe se nuwe informele konsep van 'n maklik aanpasbare oop ruimte met groot vensterfronte, wat perfek in sy natuurlike omgewing pas, te verwesenlik, was 'n mylpaal wat van Villa Tugendhat een van die ikone van moderne residensiële argitektuur gemaak het – saam met Corbusier se *Villa Savoye*, Frank Lloyd Wright se *Robie House* en Hans Scharoun se *Haus Schminke*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Great Buildings: Villa Tugendhat*
* *Go to Brno: Villa Tugendhat*
Lightning Crashes

**Lightning Crashes** is 'n liedjie deur die *Amerika*anse rockgroep Live. Dit is in September 1994 vrygestel as die derde enkelsnit van hul album, *Throwing Copper*.

Alhoewel die liedjie nie as 'n enkelsnit in die VSA vrygestel is nie, het dit genoeg op die radio gespeel om in 1985 nommer 12 op die *Billboard Hot 100 Airplay-treffersparade* te bereik. Die liedjie het ook die *Billboard Album Rock Tracks* en *Hot Modern Rock Tracks* bereik. Die liedjie was ook 'n top 40-treffer in die Verenigde Koninkryk waar die enkelsnit in verskeie formate vrygestel is.

## Betekenis van die liedjie 
Hoofsanger Ed Kowalczyk sê: ''Ek het "Lightning Crashes" in my broer se slaapkamer, met 'n akoestiese kitaar geskryf, kort voor ek uit my ouerhuis getrek het en my eerste plek gekry het*. Kowalczyk sê dat die *Lightning Crashes-video'' verkeerde interpretasies van die lied se bedoeling veroorsaak het:
While the clip is shot in a home environment, I envisioned it taking place in a hospital, where all these simultaneous deaths and births are going on, one family mourning the loss of a woman while a screaming baby emerges from a young mother in another room. Nobody's dying in the act of childbirth, as some viewers think. What you're seeing is actually a happy ending based on a kind of transference of life.
*New York Magazine* het die groep as *diep misties* beskryf en beweer dat die liedjie was: ''Die verhaal van 'n ... verband tussen 'n ouerige vrou wat doodgaan en 'n nuwe ma op die oomblik van geboorte.''

## Musiekvideo's 
* "Live - Lightning Crashes" op YouTube

## Verwysings
Ray Phiri

**Ray Phiri** (1947–2017) was 'n Suid-Afrikaanse sanger, asook jazz- en mbaqangamusikant. Hy het die groep *Cannibals* in die 1970's gesig en later ook die groep *Stimela* begin. *Stimela* is bekend vir albums soos *Fire, Passion and Ecstacy* (1991) en *Look, Listen and Decide* (1992), asook die omstrede album ''People Don't Talk So Let's Talk''. Phiri was ook 'n kitaarspeler vir Paul Simon se *Graceland* gewees.

## Lewensloop 
Raymond Chikapa Enock Phiri is op 23 Maart 1947 in Nelspruit gebore. Hy was die seun van 'n Malawiese immigrant en 'n Suid-Afrikaanse kitaarspeler, genaamd "Just Now" Phiri.

In die 1970's stig hy die musiekgroep *Cannibals*. Nadat die groep ontbind het, het hy *Stimela* gestig. Laasgenoemde het talle platinum- en goue albums gelewer.

In 1985 het Paul Simon hom (asook vir Ladysmith Black Mambazo) gevra om aan sy *Graceland*-projek deel te neem. Die onderneming was suksesvol en het gehelp om dié musikante in die buiteland bekend te stel. Phiri het ook vir Simon met sy *Rhythm of the Saints*-album gehelp. In 2012 het Simon 'n Graceland-verjaardagtoer gereël, waaraan Phiri ook deelgeneem het.

Phiri is in 1987 ernstig in 'n ongeluk beseer. Die ongeluk het die lewens van sy musiekbestuurder en ses ander geëis. In 2003 is sy vrou in 'n motorongeluk oorlede, waartydens Phiri weereens ernstig beseer is.

Hy het talle toekennings vir sy musiek ontvang. In 2012 is hy met 'n Sama vir sy lewenslange bydrae tot plaaslike musiek vereer. Hy het ook die Orde van Ikhamanga (silwer) van die president van Suid-Afrika ontvang.

Phiri is op 12 Julie 2017 in Nelspruit (Mbombela) aan longkanker oorlede. Hy was 70 jaar oud.

## Diskografie 
* 1982: *Fire, Passion And Ecstasy*
* 1983: *Rewind*
* 1985: *Shadows, Fear And Pain*
* 1986: *Look, Listen And Decide*
* 1987: *Unfinished Story*
* 1989: *Trouble In The Land Of Plenty*
* 1996: *Out Of The Ashes*
* 2000: *Steam Tracks* (Best of)
* 2001: *Live At The Market Theatre – 1st Half* (Live)
* 2002: *The 2nd Half* (Live)
* 2010: *A Lifetime...*
* 2011:  *Turn On The Sun*

## Verwysings
Bush (Britse rockgroep)

**Bush** is 'n Britse rockgroep wat in 1992 in Londen, Engeland gestig is. Hulle bestaan tans uit hoofsanger en ritmekitaarspeler Gavin Rossdale, hoof-kitaarspeler Chris Traynor, baskitaarspeler Corey Britz, en Robin Goodridge op tromme.

## Diskografie 
* Sixteen Stone (1994)
* Razorblade Suitcase (1996)
* The Science of Things (1999)
* Golden State (2001)
* The Sea of Memories (2011)
* Man on the Run (2014)
* Black and White Rainbows (2017)
* The Kingdom (2020)

## Musiekvideo's 
* "BUSH - Letting the Cables Sleep (Rooftop Live)" op YouTube
Def Leppard

**Def Leppard** is 'n Engelse rockgroep wat in 1977 in Sheffield gestig is as deel van die Britse *heavy metal*-beweging.

## Diskografie 
* On Through the Night (1980)
* High 'n' Dry (1981)
* Pyromania (1983)
* Hysteria (1987)
* Adrenalize (1992)
* Slang (1996)
* Euphoria (1999)
* X (2002)
* Yeah! (2006)
* Songs from the Sparkle Lounge (2008)
* Def Leppard (2015)
* Diamond Star Halos (2022)

## Huidige lede 
* Joe Elliott – sang, kitaar (1977–hede)
* Rick Savage – baskitaar, sang (1977–hede)
* Rick Allen – tromme, sang (1978–hede)
* Phil Collen – kitaar, sang (1982–hede)
* Vivian Campbell – kitaar, sang (1992–hede)
Kasteel Karlštejn

duimnael|300px|Die Kasteel Karlštejn, soos gesien vanuit die weste
duimnael|300px|Karel IV was 'n merkwaardige heerser wat nie net sy lewensverhaal geskryf het nie, maar ook hierdie realistiese portret van homself en sy eggenote Anna van Schweidnitz vir die Sint Katharinakapel in die kasteel se Mariatoring laat skilder het
Die **Kasteel Karlštejn** (Tsjeggies: *hrad Karlštejn*, Duits: *Burg Karlstein*) is 'n hoogteburg wat bo-op 'n heuwelpiek in die gelyknamige nedersetting sowat 30 km suidwes van die Tsjeggiese hoofstad Praag geleë is. Die uitbreiding van 'n bestaande vesting tot 'n uitgestrekte Gotiese kasteelkompleks was een van die mees ambisieuse bouprojekte van Karel IV, koning van Boheme en keiser van die Heilige Romeinse Ryk, wat ná sy terugkeer uit Rome in 1348 begin is. Histories nie-outentieke herstelwerk, wat in die 19de eeu aan die kasteel, een van die mees besoekte besienswaardighede in Tsjeggië, gedoen is, word tans verwyder.

Die oorspronge van die kasteel, wat temidde 'n koninklike bos en 'n dagrit ver van Praag geleë was, is onbekend. Moontlik is dit deur vroeëre heersers uit die Huis van Luxemburg as plattelandse setel opgerig. Daarenteen is die doelwit van Karel IV se projek histories gedokumenteer. Karlštejn, wat deur die Valois-kasteel in Vincennes buite Parys geïnspireer is, het, afgesien van sy rol as koninklike woning buite Praag, sowel politieke asook godsdienstige funksies vervul. Tussen omstreeks 1350 en 1420 (die jaar waarin die Hussiete-oorloë begin het) is die Heilige Romeinse Ryk se kroonjuwele en kleinodieë hier bewaar. Ook die koninklike argiewe is hier tot in die 17de eeu gehuisves.

Die kasteel se sakrale karakter word bevestig deur sy vyf kapelle. 'n Voorheen wêreldlike saal in die Groot Toring is omgebou tot die Kapel van die Heilige Kruis wat as bewaarplek vir die Rykskroon- en kleinodieë sou dien. Langsaan, in 'n kapel wat sedert die 16de eeu as Sint Katharina-kapel bekend staan, is relikwieë van die Passie bewaar. Die keiserlike residensie was op die laagste verdieping geleë, met 'n verdere kapel wat aan Sint Nikolaas gewy is, moontlik ook 'n oratorium ter ere van Boheme se beskermheilige, Wenceslaus, wat deel uitgemaak het van die keiserlike egpaar se privaat woonvertrekke.

Volgens oorlewering het keiser Karel IV in 1355 sy eerste besoek aan die kasteel gebring om toesig te hou oor die boubedrywighede en die skilder- en dekorasiewerk in die kapelle. Tien jaar later is die bouprojek voltooi met die inwyding van die Kapel van die Heilige Kruis.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Amptelike webtuiste*
Newscom, Mpumalanga

**Newscom** is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga, Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Boet Pretorius

**Boet Pretorius** is 'n Afrikaanse musikant, musiekregisseur, -vervaardiger en -verwerker. Hy is 'n pionier wat baanbrekerswerk op die musiekfront (veral wat Afrikaanse musiek betref) gedoen het. Pretorius het talle kunstenaars oor die jare met hul musiekloopbane gehelp, insluitend Die Briels, Gé Korsten, Min Shaw, Lance James, Groep Twee en Carike Keuzenkamp.

Pretorius het al op skool in sangkompetisies gesing en kitaar begin speel. Ná skool het hy klasse in musiek geloop, op universiteit elektronika studeer en sy eie ateljee gebou. Hy het ook langspeelplate onder die naam "Dimpel Pretorius" gemaak en in die orkeste van Jurie Ferreira, Nico Carstens en Hendrik Susan gespeel.

Van ongeveer 1975 het hy by Brigadiers Musiek gewerk, wat later EMI geword het. In 1981 het hy die platemaatskappy Decibel Musiek saam met André Viljoen en Retief van Rooyen (Anneli van Rooyen se pa) begin. Hier was hy vir om en by 130 goue en 15 platinum plate verantwoordelik. In 2000 het hy Decibel verkoop.

Hy was ook vir die volgende rolprente se musiek verantwoordelik:
* Broer Matie, 1984
* Sing vir die harlekyn, 1980
* Aanslag op Kariba, 1973
* Kaptein Caprivi, 1972

In 2007 is hy met 'n Sama vir sy lewenslange bydrae tot plaaslike musiek vereer.

## Eksterne skakels 
* 
*
Gutshwakop

**Gutshwakop** is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die suidooste van Mpumalanga.

## Sien ook 
* Ngodinirivier

## Verwysings
Leeustert

Die **leeustert** (*Agave attenuata*) is 'n agave-spesie, wat vernoem is na aanleiding van die lang, imponerende bloeiwyse wat dikwels tot teen die grond afkrom. Dit het ook 'n krom stam wat ongewoon is onder agave-spesies. Dit is inheems aan die plato van Jalisco-staat in sentraal-Meksiko. Aangesien dit geen stekels het nie, het dit 'n gewilde sierplant in tuine geword, en is na bewering genaturaliseer in Madeira en Libië.

Die stamme wissel tipies van 50 tot 150&nbsp;cm in lengte en ou blare val eindelik af sodat die stam sigbaar word. Die blare is ovaat-akuminaat in vorm, 50–70&nbsp;cm lank en 12–16&nbsp;cm breed. Hulle vorm 'n roset en is bleek gekleurd, van liggrys tot 'n lig-gelerige groen. Die blare is nie getand nie, en het ook geen terminale stekel nie, alhoewel die gepunte blare mettertyd by die punt uitrafel. Die bloeiwyse is 'n digte raseem, 2.5 tot 3 meter hoog, met groenerige geel blomme.

Die ontdekkingsreisiger Galeotti het in 1834 eksemplare van hierdie plant na Kew-tuine in Engeland gestuur, wat hy by 'n ongespesifiseerde ligging in Meksiko versamel het. Meer onlangse ondersoeke het vasgestel dat hulle van Jalisco-staat ooswaarts tot in Meksiko-staat voorkom, en wel in klein kolonies op hoogtes van tussen 1&nbsp;900&nbsp;m en 2&nbsp;500&nbsp;m. Aangesien daar min waarnemings is, word aanvaar dat dit van nature skaars is.

## Galery 

Lêer:Starr 031114-0022 Agave attenuata.jpg|Plante met bloeiwyses
Lêer:Apis mellifera scutellata by Agave attenuata-helmknoppe, Piet Retief, c.jpg|Blomme van naby
Lêer:Starr 040509-0009 Agave attenuata.jpg|Oop vrugkapsules
Lêer:Agave attenuata MHNT.BOT.2009.7.9.jpg|Vrugkapsules en sade
Lêer:U shaped plant.JPG

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Toktokkie

**Toktokkie** kan na een van die volgende verwys:
* 'n Kinderspeletjie, sien Toktokkie (speletjie).
* 'n Kewerspesies, sien Toktokkie (kewer).

## Eksterne skakels 
*
Olomouc

**Olomouc** ([ˈolomou̯t͡s], Duits: *Olmütz*) is die sesde grootste stad van Tsjeggië en die setel van die administratiewe streek Olomoucký kraj, die tweede oudste universiteit, een van die land se twee hooggeregshowe en die Rooms-Katolieke aartsbisdom Olomouc. Tot 1641 was Olomouc die hoofstad van Morawië met 'n bevolking wat tot 1945 merendeels Duitssprekend was. Dit is tans 'n belangrike administratiewe, kulturele en handelsentrum in die ooste van die Tsjeggiese Republiek.

Olomouc het sy eerste bloeitydperk onder biskop Bruno von Schauenberg beleef, die belangrikste politieke raadgewer van koning Wenceslaus I en Přemysl Otakar II. Die Hongaarse koning Matthias Corvinus, wat Morawië in 1468 verower het, het homself op 3 Mei 1490 in Olomouc se Metropolitaankerk tot koning van Boheme laat kroon.

Die Tweede bloeitydperk het met die Teenreformasie gekom. In 1566 is 'n Jesuïete-akademie in Olomouc gevestig wat elf jaar later tot 'n universiteit verhef is. Vanaf 1855 is hierdie tersiêre instelling egter beperk tot 'n teologiese fakulteit, en eers in 1946 het dit sy vroeëre status as universiteit herwin.

## Verwysings
Toktokkie (kewer)

Die **toktokkie** (*Psammodes gibbus*) is 'n kewerspesie wat in die renosterveld voorkom.

Hierdie insek het 'n gladde lyf. Dit is swart van kleur en het rooibruin lyne. Die mannetjie het 'n geel viltagtige kol op die agterlyf. Die kewer klop met sy agterlyf op die grond om sy paarmaat te roep en dit verklaar sy naam.

## Eksterne skakels 
* 'n beeld

## Verwysings
Torianiet

**Torianiet** is 'n radioaktiewe mineraal met formule . Dit kom in pegmatiete en alluviale neerslae voor.

Dit is taamlik seldsaam en word in myne op Madagaskar, Sri Lanka en in Kanada aangetref. Die Kanadese mineraal is gewoonlik uranotorianiet en bevat uraan. Die mineraal het genoeg radioaktiwiteit om selfs in museumkolleksies gevaarlik te wees. Afhanklik van die uraangehalte wissel die aktiwiteit van 17 tot 32 milliröntgen/uur. 

## Verwysings
Kriptokristallyn

duimnael|311x311px|Voorbeeld van 'n kriptokristallyne mineraal.
Die term **kriptokristallyn** is 'n mineralogiese/geologiese term wat verwys na minerale wat sulke klein kristalle het dat die kristallografiese aard nie met die blote oog waargeneem kan word nie. Selfs mikroskopies in dun seksie deur gepolariseerde lig is dit moeilik om te onderskei.

## Voorbeelde van kriptokristallyne minerale/gesteentes sluit die volgende in 
### Minerale 
* Kalsedoon
* Agaat

### Sedimentêre Gesteentes 
* Chert
* Vuurklip

### Vulkaniese gesteentes 
* Felsiete en rioliete kan 'n kriptokristallyne matriks hê.

## Sien ook 
* Kalsedoon
* Agaat
* Silikaatminerale
Diphda

**Diphda** (ook bekend as **Beta Ceti** of **β Cet**) is die helderste ster in die sterrebeeld Walvis (Cetus). Hoewel dit die Bayer-naam Beta Ceti het, is dit met ’n skynbare magnitude van 2,04 eintlik helderder as Alpha Ceti met sy magnitude van 2,54. Die oranjereus is maklik om uit te ken vanweë sy ligging in ’n andersins donker deel van die hemelruim. Volgens parallaksmetings is dit sowat 96,3&nbsp;ligjare van die Son af.

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Diphda" vir die ster goedgekeur. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Beta Ceti: "Giant Star's Corona Brightens with Age"
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Menkar

**Menkar** (ook bekend as **Alpha Ceti** of **α Cet**) is die tweede helderste ster in die sterrebeeld Walvis (Cetus).

## Struktuur 
Hoewel die ster die Bayer-naam α&nbsp;Ceti het, is dit met ’n skynbare magnitude van 2,54 nie die helderste ster in die sterrebeeld nie. Dié eer kom Beta Ceti toe, wat ’n magnitude van 2,04 het. Menkar is ’n rooireus met ’n sterreklassifikasie van M1,5&nbsp;IIIa. Sy massa is meer as twee keer dié van die Son en as ’n reusester het dit uitgesit tot ’n radius van 89 keer dié van die Son. Die oppervlaktemperatuur is net 3&nbsp;795&nbsp;K (in vergelyking met die Son se 5&nbsp;778&nbsp;K), maar vanweë die groot oppervlakte van sy fotosfeer straal dit 1&nbsp;455 keer soveel energie uit. Die relatief lae temperatuur gee aan Menkar die rooi skynsel van ’n M-tipe ster. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Syfers oor Alpha Ceti
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Boheemse Paradys

duimnael|Besienswaardighede in die Boheemse Paradys - met die kasteel Hrubá Skála in die voor- en die Trosky-kasteel in die agtergrond
[duimnael|Die [ruïne|bouval van die Trosky-kasteel is die simbool van die Boheemse Paradys]]
duimnael|Die Kost-kasteel
duimnael|'n Plaashuis in die tradisionele boustyl
Die **Boheemse Paradys** (Tsjeggies: *Český ráj*, Duits: *Böhmisches Paradies*) is 'n berglandskap in die noordooste van Boheme, een van die historiese lande van die Tsjeggiese Republiek. Die landskap, wat aan die middelloop van die Jizera-rivier (Duits: *Iser*) geleë is, staan veral bekend vir sy sandsteen wat as boumateriaal vir plaaslike nedersettings gedien het. 

'n Deel van die streek word sedert 1955 as natuurberwaringsgebied beskerm (as die oudste van sy soort in Tsjeggië). Weens sy besonderse geologiese struktuur maak die gebied sedert 2005 deel uit van die netwerk van Europese Geoparke waarin 69 natuurbewaringsgebiede in 23 lande saamgesluit het. Naas sy natuurskoon word toerisme in die Boheemse Paradys ook bevorder deur 'n groot verskeidenheid historiese monumente, waaronder kastele, museums en tradisionele volksboukuns.

## Verwysings
Coalbrook-ramp

duimnael|regs|300px|Reddingswerkers laat sak klanktoerusting in ’n skag af in ’n poging om klank te hoor van vasgekeerde myners in die Coalbrook-myn.

Die **Coalbrook-ramp** (ook **Clydesdale-mynramp**) was die grootste mynramp tot nog toe in Suid-Afrika. Die ramp het op 21 Januarie 1960 in die Coalbrookskag van die Clydesdale-steenkoolmyn naby Sasolburg in die Vrystaat plaasgevind. Altesame 435 mynwerkers het omgekom. Die gebeure is deur Die Briels in hulle liedjie *Ter nagedagtenis aan 435 mynwerkers* beskryf.

## Gebeure 
Om 19:00 op die betrokke dag het die skag op 'n diepte van 180 meter ondergronds ingegee. Ongeveer 1&nbsp;000 myners was op daardie stadium in die myn gewees. Die meeste kon met behulp van 'n skuinsskag (hellingskag) ontsnap. Reddingspanne van ander myne in die omgewing het hulle te hulp gesnel. Boorgate is geboor in gebiede waar oorlewendes na verwagting sou wees en mikrofone is in die gate laat afsak. Hulle kon egter geen teken van lewe vind nie. Die reddingspoging is na 11 dae gestaak.

## Oorsaak 
In reaksie op die nuutgeboude Taaibos-kragstasie by Kragbron het produksie van steenkool by die myn van 134&nbsp;230 ton (1954) tot 2&nbsp;260&nbsp;660 ton per jaar (1958) toegeneem.

Die ongeluk is deur 'n kaskade van gebreekte pilare veroorsaak. Slegs 'n paar pilare het aanvanklik gefaal, wat die las op aangrensende pilare verhoog het, tot hulle ook gefaal het. Die effek het uiteindelik oor 'n gebied van 324 hektaar versprei.

'n Bydraende faktor was die verwydering van kool aan die bokant van die horisontale skagte. Dit het die tonnels vergroot, maar 'n gaping tussen die tonneldak en die strukture wat dit moes dra gelaat.

## Reaksie 
Ná die ramp het die Suid-Afrikaanse regering die koolmyn-navorsingsbeheerraad gestig om die veiligheid by steenkoolmyne te verbeter en navorsing oor die sterkte van pilare te doen. Die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) en die Kamer van Mynwese Navorsingsorganisasie het hulle hierin bygestaan.

## Sien ook 
* Grootste rampe in Suid-Afrika

## Verwysings
Alkmaar, Mpumalanga

**Alkmaar** is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die suidooste van Mpumalanga, Suid-Afrika. Alkmaar is vernoem na die stad met dieselfde naam in die provinsie Noord-Holland, Nederland.

## Ligging 
Alkmaar is geleë in die Schagenvallei, tussen Nelspruit en Montrose langs die R539 (ook toeganklik via die N4, 18&nbsp;km vanaf Nelspruit). Alkmaar is op 'n hoogte van 696 meter bo seevlak en kan ook per trein bereik word.

## Ekologie 
Daar is 'n ekologiese staproete in Alkmaar waaraan besoekers kan deelneem om ondervinding op te doen oor die natuur en die omgewing. Die Krokodilrivier vloei langs Alkmaar verby. 

## Verwysings
Daantjie, Mpumalanga

**Daantjie** is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga, Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Bhekiswayo

**Bhekiswayo** is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga, Suid-Afrika.

## Verwysings
Acrux

**Alpha Crucis** (**α Crucis**, afgekort as **Alpha Cru** of **α&nbsp;Cru**) is ’n sterregroep sowat 321&nbsp;ligjare van die Son af

Alpha Crucis lyk met die blote oog soos ’n enkele ster, maar dit is eintlik ’n groep van verskeie sterre. Twee komponente kan visueel onderskei word: **α1&nbsp;Crucis** en **α2&nbsp;Crucis**; ook genoem α&nbsp;Crucis&nbsp;A en α&nbsp;Crucis&nbsp;B. Albei is B-tipe sterre, wat baie swaarder en helderder as die Son is. α1&nbsp;Crucis is self ’n spektroskopiese dubbelster met die komponente **α&nbsp;Crucis&nbsp;Aa** (ook bekend as **Acrux**) en **α&nbsp;Crucis&nbsp;Ab**.

## Eienskappe 
duimnael|links|α Crucis en die nabygeleë HD 108250.
Die twee komponente van α&nbsp;Crucis, α1 en α2&nbsp;Crucis, is 4&nbsp;boogsekondes van mekaar af geleë. α1 het ’n magnitude van 1,4 en α2 van 2,09. Albei is vroeë B-tipe sterre, met ’n oppervlaktemperatuur van onderskeidelik sowat 28&nbsp;000 en 26&nbsp;000&nbsp;K. Hulle is 25&nbsp;000 en 16&nbsp;000 keer so helder as die Son. α1 en α2 wentel oor so ’n lang tydperk om mekaar dat dit nouliks gesien kan word. Uit hul minimum afstand van 430&nbsp;AE kan bereken word die tydperk is sowat 1&nbsp;500 jaar.

Die koeler, dowwer B-tipe ster HD&nbsp;108250 lê 90&nbsp;boogsekondes van die drie sterre van α&nbsp;Crucis en beweeg saam deur die ruimte, wat beteken dit kan deur swaartekrag daaraan verbind wees; dit word dus dikwels beskou as ’n fisiese assosiasie. Dit is self ’n spektroskopiese dubbelster, wat soms gelys word as komponent&nbsp;C van die α&nbsp;Crucis-stelsel, en dit het ’n dowwe visuele metgesel wat as komponent&nbsp;D gelys word. Nog sewe dowwe sterre word soms gelys as metgeselle; hulle is tot 2&nbsp;boogminute ver geleë.

Op 2 Oktober 2008 het die tuig Cassini-Huygens drie van die stelsel se komponente (A, B en C) geëien terwyl Saturnus se skyf hulle verduister het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* http://jumk.de/astronomie/big-stars/acrux.shtml
* http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/Acrux.html
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Hertogdom Friedland

[duimnael|'n Uitsig oor die Wallensteinplein in die huidige [Tsjeggië|Tsjeggiese stad Jičin, wat vroeër as Jitschin as residensiestad van die Hertogdom Friedland gedien het]]
Die **Hertogdom Friedland** (Tsjeggies: *Frýdlantské vévodství*) was 'n kortstondige domein wat gedurende die Dertigjarige Oorlog in die noordooste van Boheme bestaan het. Die hertogdom is deur die keiserlike generalissimus Albrecht von Wallenstein geskep wat vanaf 1625 die titel "Hertog van Friedland" gedra het. Die hertogdom se historiese kerngebied het uit twee domeine bestaan, Friedland en Reichenberg, wat in 1621 deur Ferdinand II, keiser van die Heilige Romeinse Ryk, aanvanklik as pand aan Wallenstein gegee is en een jaar later in 'n ewige erfleen omgeskep is.

Wallenstein het Friedland vanaf 1621 binne enkele jare tot 'n klein modelstaat uitgebou wat hy streng geadministreer het. Die ekonomiese doeltreffendheid van plaaslike boerderye, myne en sakeondernemings is deur Wallenstein merkbaar verhoog, terwyl die inkomste daaruit aangewend is om in die behoeftes van sy leër te voorsien. 

## Benaming en ligging 
[duimnael|links|200px|Kasteel en slot Friedland in [Frýdlant|Frýdlant v Čechách (*Friedland in Böhmen*)]]
Naamgewend vir die nuutgeskepte hertogdom was Friedland, 'n nedersetting in die noorde van Boheme, terwyl Jitschin in die Boheemse Paradys as residensiestad gedien het. Die hertogdom was noordoos van Praag geleë en het oor die grootste deel van die gebied gestrek wat deur die Elbe se rivierkronkel in Boheme omsluit word, met 'n totale oppervlakte van sowat 9&nbsp;000 vierkante kilometer. In die noorde het Friedland aan Silesië en Opper-Lausitz gegrens. Die Ysergebergte het, net soos dele van die Reusegebergte met die Elbe se brongebied, deel uitgemaak van die hertogdom.

## Eksterne skakels 
* Ernst Hess: *Böhmen: "Hier liegt der Wallenstein begraben." Eine Reise auf den Spuren des berühmten Feldherrn*. In: *Die Zeit*, 6 Maart 1981. Hersien op 22 November 2012. Besoek op 13 Julie 2017
Metastabiele ewewig

duimnael|'n Diagram van 'n sisteem in 'n metastabiele ewewig. Die minimum is diep, maar dit is nie die laagste punt nie.
'n **Metastabiele ewewig** tree op indien 'n sisteem in 'n toestand is waarin 'n elke verstoring die Gibbs vrye energie sal vergroot, watookal rigting hierdie vertoring plaasvind, hoewel die toestand nie die absoluut laagste Gibbs vrye energie besit nie. Daar is dus 'n ander toestand wat 'n laer Gibbs vrye energie het en 'n stabiele ewewig verteenwoordig.

Die twee minima word deur 'n drempel geskei. Indien hierdie drempel hoog is kan die metastabiele toestand so lank bestaan dat dit stabiel lyk. Diamante is 'n goeie voorbeeld. Die stabiele fase van koolstof onder normale omstandighede is grafiet en diamant verteenwoordig 'n metastabiele ewewig. Dit is hoekom mense sê: "diamonds are forever".

Indien die drempel laag is word die kans dat die sisteem oor die labiele oorgangstoestand van die drempel die stabiele toestand kan bereik. 
duimnael|'n Metastabiele toestand wat deur 'n labiele oorgangstoestand in die stabiele ewewig oorgaan

In die geval van metastabiele atoomkerne soos 99mTc speel kwantumtunneling 'n rol by die oorgang. In die drempel bepaal die halfleeftyd van die metastabiele isotoop.
Kolumbiet

**Kolumbiet** is 'n mineraal wat 'n reeks ortorombiese mengkristalle van  -  vorm. Dit is die belangrikste niobiumerts.

## Struktuur 
Die mineraal is die argetipe van sy eie kolumbiet-struktuur. Dit is gebaseer op heksagonale digpakking van suurstofione. Die helfte van die oktaëderholtes is gevul met metaalione. Die gevulde oktaëders vorm sig-sag-kettings en een laag gevul met A-ione word afgewissel deur twee lae met B-ione.  Die mineraal tantaliet is isostruktureel en tantaalatome kan maklik die niobiumatome vervang.

## Verwysings
Berthiëriet

**Berthiëriet** is 'n mineraal met die chemiese formule . Dit is na die Franse chemikus en mineraloog Pierre Berthier (1782-1861) genoem.

## Struktuur 
Die berthiërietstruktuur is die argetipe van  die strukturbericht-klassifikasie se E3-struktuur. Die simmetrie is ortorombies en die getal formule-eenhede in die sel Z=4.

Die antimoonatome is omring deur drie swaelatome. Twee van die swaelatome word gedeel met die volgende -groep. Dit vorm -kettings ewewydig aan die c-as. Daar is nogtans twee verskillende antimoonatome wat se omringing effens anders is.
Die ysteratome is omring deur 'n versteurde oktaëder van swaelatome. Hierdie oktaëders deel 'n rand met die volgende oktaëder wat 'n ketting vorm in die c-rigting. 

## Verwysings