open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bylaag

'n **Bylaag** of 'n **bylae** is aanvullende materiaal aan die einde van 'n boek, artikel, dokument of ander teks, gewoonlik van 'n verklarende, statistiese, of bibliografiese natuur.

## Bylaag vs bylae 
Kollega Kobus Bergh doen navraag oor bylaag vs. bylae. Wat is die korrekte vorm vra hy?

Dis maklik: beide is korrek. Bylaag (en sy meervoudsvorm bylae) asook bylae (en sy meervoudsvorm bylaes) word altwee gebruik – en ook erken in standaardbronne – om aan te dui dat ŉ stuk, geskrif of dokument bygevoeg word by ’n ander dokument, dus as Bylaag A of Bylae A, ens. As sodanig is hierdie vorme dan wisselvorme. Gebruikers van hierdie vorme maak dit moeilik vir hulleself deur nie konsekwent te wees in hulle eie gebruik van dié vorme nie. My raad is daarom: kies een vorm en bly konsekwent daarby. Dan sal daar nie verwarring ontstaan nie.

## Addendum vs. Bylaag 
* **Addendum**: Latere toevoeging
* **Bylaag**: Dit is nie 'n latere byvoeging nie, maar addisionele inligting wat nie deel vorm van die hoofinhoud van die dokument nie, maar wat die hoofinhoud beter verduidelik.

Dikwels word "addendum" egter gebruik met dieselfde betekenis as "bylaag".

## Kyk ook 
* Addendum

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Deelwoord

'n **Deelwoord**  is 'n woord wat gedeeltelik 'n werkwoord en gedeeltelik 'n ander woordsoort is byvoorbeeld 'n selfstandige of byvoeglike naamwoord, 'n bywoord of 'n ander werkwoord.  

Daar is twee soorte deelwoorde: Teenwoordige deelwoorde en Verlede deelwoorde 

## Teenwoordige deelwoorde 
Wanneer die aksie nog besig is om te gebeur, word –de, -ende of –end aan die woord gevoeg.

Slegs die werkwoorde doen, gaan, sien, slaan, staan (en hulle afleidings) kry -de, byvoorbeeld:Hy het hard gewerk en sodoende goeie punte behaal.voldoende bewyse;bestaande reëls;hy is siende blind;verbygaande motors

Behalwe vir 'n paar uitsonderings kry alle werkwoorde  -ende wanneer die beskrywende woord voor die selfstandige naamwoord (attributief) is, byvoorbeeld: huilende kind   (kind is die selfstandige naamwoord)sterwende oupawaaiende windkokende water-end na die s.nw, byvoorbeeld:Die dansende meisie is gelukkig.  (Meisie is die selfstandige naamwoord)My ouers is baie ondersteunend.  (Ouers is die selfstandige naamwoord)

### Uitsonderings 
Versag  - versagtende omstandighedeliefhê - liefhebbende moedersê - veelseggende glimlagvertroos - vertroostende drukkie

## Verlede deelwoorde 
Wanneer die aksie reeds verby is, (verlede tyd) vorm ons ‘n beskrywende woord deur –ge vooraan en –de, -te of –e agter aan die woord te voeg:Swak verlede deelwoorde word letterlik gebruik, byvoorbeeld: 'n gebreekte been, terwyl sterk verlede deelwoorde figuurlik gebruik word, byvoorbeeld 'n gebroke hart. 

Swak verlede deelwoorde: ge- + -te of ge- + -de word agteraan die werkwoord gevoeg, byvoorbeeld:'n getroude paartjie'n gestrykte hempAs die woord op K of P eindig, kry dit ge-+-te. Byvoorbeeld:  (kook) water gekookte water(kap) hout gekapte houtAs die woord op F, G of S eindig, kry dit ge- + -te of ge- + -de. Byvoorbeeld:(afstof) boekrak afgestofte/de boekrak(droog) vrugte gedroogte/de vrugte(was) skoene gewaste/de skoene

Sterk verlede deelwoorde word gewoonlik gevorm deur vokaalverandering en eindig altyd met ‘n –e in die attributiewe vorm. Byvoorbeeld:(bederf) kind – bedorwe kind;(opwen) mense – opgewonde mense'n Ryke verbeelding (teenoor ryk mense)
'n donkere toekoms (teenoor 'n donker kamer)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Suspensie (chemie)

duimnael|250px|'n Water-meel suspensie

In chemie, is 'n **suspensie** 'n heterogene mengsel wat soliede deeltjies bevat wat groot genoeg is vir uitsakking. Ons sê dat die deeltjies in suspensie is. Gewoonlik moet hulle meer as 1 mikrometer wees. Die interne fase (vastestof) is versprei oor die hele eksterne fase (vloeistof) deur middel van meganiese roering, met behulp van sekere hulpstof of suspendeermiddels. Anders as kolloïedes, sal suspensies uiteindelik uitsak. 'n Voorbeeld van 'n suspensie is sand in water. Die gesuspendeerde deeltjies is sigbaar onder 'n mikroskoop en sal uitsak met verloop van tyd as dit ongestoord gelaat word. Dit onderskei 'n suspensie van 'n kolloïede: in 'n  kolloïede is die gesuspendeerde deeltjies kleiner en sak nie uit nie. Kolloïedes en suspensies verskil van oplossings, daarin dat die opgeloste stof in oplossings nie 'n vastestof is nie – in oplossings is die oplosmiddel en opgeloste stof homogeen vermeng.

## Kyk ook 
* Kolloïede
* Oplossing
Klas 21-stoomlokomotief

Die **Klas 21** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is vir werk op 60-pond spore beperk tot asladings van 15 ton. Hierdie klas het geen subklasse nie en was toegerus met Walschaerts-klepratwerk. Daar was slegs een lokomotief van die klas gebou en wel deur *North British Locomotive Company*. Die lokomotief is in 1937 in diens gestel in die Oos-Transvaal en uit diens gestel in 1952, na 15 jaar diens.

SAR Class 21 2551 (2-10-4).JPG|Nommer 2551 met rookdeflekteerders

## Bron 
* *Locomotives of the South African Railways*. Struik. Leith Paxton & David Bourne. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Louis Botha-standbeeld

duimnael|Standbeeld van Louis Botha op Stalplein in Kaapstad
duimnael|Die standbeeld van Louis Botha in Kaapstad
[duimnael|Standbeeld van Louis Botha voor die [Uniegebou in Pretoria.]]

Daar is standbeelde van genl. Louis Botha in Kaapstad, Durban en Pretoria.

## Kaapstad 
'n Ruiterstandbeeld van genl. Louis Botha staan op Stalplein aan die bopunt van Pleinstraat in Kaapstad. Die beeldhouer was die Italiaan Romano Romanelli en die beeld is op 2 Februarie 1931 onthul deur die vrou van sir Nicolaas Frederic de Waal. Die inskripsie op die beeld lui: “*Louis Botha, boer, krysgsman, staatsman*”.

Die standbeeld is in April 2015 gevandaliseer en met rooi verf besmeer. Dit volg nadat die EFF sy lede aangemoedig het om standbeelde van “apartheidsikone” te vernietig. 

## Durban 
Die eerste gedenkteken wat ter ere van genl. Louis Botha opgerig is, is 'n standbeeld in die Botha-tuin in Koning Dinuzuluweg (voorheen Bereaweg) en Julius Nyererelaan (Warwicklaan). Sedert 2008 staan 'n standbeeld van koning Dinuzulu regoor Botha. Botha se bronsbeeld deur Anton van Wouw is op 14 Juie 1923 deur genl. J.C. Smuts onthul. Die eenvoudige opskrif lui: Louis Botha 1862–1919. Hy is effens groter as lewensgroot uitgebeeld en staan op 'n voetstuk van 'n 3&nbsp;m.

## Pretoria 
Voor die Uniegebou langs Kerkstraat staan 'n ruiterstandbeeld wat Botha uitbeeld in die tyd toe hy kommandant-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek was tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Die bronsbeeld deur Coert Steynberg is op 15 Augustus onthul deur Botha se oudste dogter, mev. Helen de Waal, en die eerste minister, genl. J.C. Smuts, het 'n toespraak gelewer.  Die beeld weeg 4 ton, staan ongeveer 5&nbsp;m hoog en staan op 'n voetstuk van 4½m. Ses bronsplate op die voetstuk beeld hoogtepunte uit Botha se loopbaan uit. Bydraes deur die publiek het die beeld betaal.

## Verwysings 
## Bibliografie 
* Grobler, Jackie: Monumentale erfenis. 'n Gids tot 50 Afrikaner-gedenktekens. Pretoria: Kontak, 2012. 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.

## Eksterne skakels
Egiptoloog

[duimnael|180px|Die egiptoloog [Jean-François Champollion.]]
[thumb|180px|[Howard Carter.]]
'n **Egiptoloog** is iemand wat Egiptologie studeer en wat in Antieke Egipte spesialiseer.

Binne die egiptologie bestaan verskillende spesialiserings. 'n Papiroloog is iemand wat die tekste op papirus bestudeer. 'n Demotisant hou hom besig met Demoties, een van die taalfases van die Antieke Egiptiese skryfstelsels. 'n Epigraaf is iemand wat Antieke Egiptiese tekste en reliëfs kopieer en interpreteer.

Die grondslag van Egiptologie is in die vroeë 19de eeu gelê, toe Jean-François Champollion daarin geslaag het om die Egiptiese hiërogliewe en grammatika met behulp van die Rosettasteen te ontrafel. Hy het dit vir die moderne beskawing moontlik gemaak om vir die eerste keer hiërogliewe te lees. Sy boek *Précis du Système Hieroglyphique* het gelei tot die ontsyfering van duisende inskripsies, wat weer gelei het tot baie meer kennis oor Antieke Egipte en 'n groot openbare belangstelling in die kultuur. 'n Paar historici het toe spesifiek op Egiptologie begin fokus, en aparte leerstoele vir Egiptologie is by verskeie universiteite ingestel.

## Egiptoloë 
Belangrike egiptoloë uit die verlede is Jean-François Champollion (1790-1832), Flinders Petrie (1853-1942) en Howard Carter (1874-1939).

## Fiktiewe egiptoloë 
* Evelyn Carnahan (The Mummy)
* Lara Croft (Tomb Raider)
* Daniel Jackson (Stargate en Stargate SG-1)
* Indiana Jones (Raiders of the Lost Ark)
* Sarah Page (Primeval)
* Philomenus Siclone (Die avonture van Kuifje: Die sigaren van die farao)
* Zeno Terpsta was 'n egiptoloog uit die televisiejeugreeks *Die Huis Anubis* wat deur Hero Muller vertolk word.
Klas 25-stoomlokomotief

Die **Klas 25** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is. Hierdie lokomotiewe is ontwerp om die Klas 23-lokomotiewe op die Touwsrivier - De Aar hooflyn te vervang. Hierdie hooflyn is 550 km (345 myl) lank deur die Karoo en het destyds 'n groot waterbehoefte vir stoomtreine gehad - water wat gedurende die winter skaars kon raak. Die Klas 25 is ontwerp met 'n kondenseerder wat tot 60% water kon bespaar. Hierdie klas is toegerus met Walschaerts-klepratwerk.

## Kondenseerders 
Hierdie klas se ontwerp is beïnvloed deur eksperimente wat gedoen was met Klas 20 en kondenseerders. Daar is 90 van die lokomotiewe bestel. *Henschel* het slegs een lokomotief en 60 kondenseerders en *North British Locomotive Company* het 89 lokomotiewe en 30 kondenseerders afgelewer. Dit is omrede *Henschel* die meeste ervaring met kondenseerders gehad het.

By lokomotiewe met kondenseerders word die gebruikte stoom nie in die lug weggeblaas nie maar teruggevoer na 'n lugverkoelde kondenseerder in die kolewa. Nadat die stoom afgekoel en water gevorm het, word dit hersirkuleer na die stoomketel toe. Die proses het ook doeltreffendheid verbeter omrede die hersirkulerende water reeds warm was, en minder hitte dus nodig was om weer stoom te vorm in die stoomketel van die lokomotief. 

Die kondenseerder het ook 'n nadeel. By gewone stoomlokomotiewe word die stoom wat van die siliders kom deur die skoorsteen uitgeblaas via die blaaspyp. Dit veroorsaak dat warm lug uit die vuurkas deur die stoomketel na die skoorsteen gesuig word en in die proses die water verhit tot stoom. Met kondenseerders moet 'n stoomaangedrewe turbine in die skoorsteen geïnstalleer word om dieselfde effek te kry. Hierdie turbine het die Klas 25-stoomlokomotief 'n unieke klank gegee.

In die kondenseertender was vyf stoomaangedrewe waaiers om lug deur die kondenseerder te blaas wat 550 perdekrag benodig het om operasioneel te wees.

SAR Class 25 3537 (4-8-4).jpg|SAR no. 3537 op 26 Junie 1966 in Beaufort-Wes
SAR Class 25NC 3464 De Aar 060479.jpg|SAR no. 3464 op 6 April 1979 in De Aar
SAR Class 25 3511 (4-8-4) a.jpg|SAR no. 3511 *Frieda* in Pudimoe, Noord-Kaap, ~1991
SAR Class 25 3511 (4-8-4) Engine.JPG|SAR no. 3511 *Frieda* in Beaconsfield, 17 September 2009
SAR Class 25 3511 (4-8-4) Tender.JPG|Kondenseerkolewa 28790

## Klas 25NC 
As gevolg van die baie en moeilike instandhoudingsvereistes van die kondenseerders is al die Klas 25-lokomotiewe behalwe twee se kondenseerders verwyder. Hulle is hergeklassifiseer as Klas 25 NC. Daar is 'n watertenk in die plek van die kondenseerder op die kolewa gebou. Terselfdertyd is nog 50 Klas 25NC-lokomotiewe bestel by *North British Locomotive Co* en 39 by *Henschel & Son*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
George Grey-standbeeld

duimnael|links|Die George Grey-standbeeld voor die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika
duimnael|Die George Grey-standbeeld van nader afgeneem

'n Standbeeld van sir George Grey staan in die Kompanjiestuin in Kaapstad voor die deur van die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika. Die inskripsie lui bloot “Sir George Grey K.C.B. Governor 1854-1861”. Grey het sy eie boekery, die Grey-versameling, aan hierdie biblioteek nagelaat. William Calder-Marshall van Londen het die beeld in 1863 voltooi.
Koningin Victoria-standbeeld

duimnael|links|Koningin Victoria se standbeeld voor Port Elizabeth se hoofbiblioteek.
duimnael|Koningin Victoria se standbeeld voor die parlementsgebou in Kaapstad.

'n Standbeeld van **koningin Victoria** staan op die terrein van die Parlementsgebou in Kaapstad. Dit is 'n werk van sir Thomas Brock en opgerig tydens die koningin se goue jubileum. In 1887 het sir Hercules Robinson die voetstuk en op 21 Januarie 1890 sir Henry Loch die standbeeld onthul.

Peter Blum sê in sy gedig *Oor monnemente gepraat* (sic):

In Port Elizabeth, Durban, Pietermaritzburg en in Kimberley is daar ook standbeelde van koningin Victoria.
Klas 23-stoomlokomotief

Die **Klas 23** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is vir algemene werk op 80-pond spore. Hierdie klas het geen subklasse nie. Hulle was aanvanklik ontwerp met dryfwiele van 5-voet 6-duim in deursnee maar was uiteindelik gebou met dryfwiele met 'n 5-voet 3-duim deursnee. Dit was gedoen om te verseker dat die lokomotief draaie met 'n 300-voet radius kan hanteer. Hierdie klas was toegerus met Walschaerts-klepratwerk. Die 12-wiel kolewa kon 9500 gelling water stoor sodat hulle in die Karoo kon diens doen waar watervoorsiening nie altyd verseker was nie.

Daar was 136 van die lokomotiewe in diens gestel waarvan 98 deur *Henschel* en 38 deur *Berliner Maschinenbau* verskaf is. As gevolg van die verslegtende politieke situasie in Europa is die hele bestelling geplaas teen Augustus 1939, minder as 'n maand voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog. Die lokomotiewe het aanvanklik op die Touwsrivier - Beaufort-Wes en die De Aar - Klerksdorphooflyne diens gedoen maar nadat die Klas 25 en Klas-25NC in diens gestel was is hulle oorgeplaas na Bloemfontein. Hiervandaan het hulle Kimberley en Kroonstad bedien. 

## Galery 

SAR Class 23 3300 (4-8-2).jpg|No. 3300 op 6 Oktober 1989 in Koppies, Vrystaat.
Class 23 (4-8-2) Playing Cards.jpg|'n Klas 23 sonder rookdeflektors op 'n speelkaart.
 

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Lag met Wena: ’n Afrikaanse Filmkonsert

**Lag met Wena: ’n Afrikaanse Filmkonsert** is 'n Afrikaanse rolprent wat op 13 April 1977 deur  Brigadiers Films uitgegee is. Verna Vels het die draaiboek vir die film geskryf. Die hoofrolspelers is Wena Naudé, Tobie Cronje en Regardt van den Bergh.

## Genre 
Die rolprent is 'n komedie. Dit het geen ouderdomsperk op nie.

## Hoofrolspelers 
* Wena Naudé as haarself
* Tobie Cronje as doktor
* Regardt van den Bergh as Ben
* Sann de Lange as Sann
* Chris du Toit as Titus
* Nilo Naudé-van Zyl as helper (gekrediteer as Nilo Mostert) 

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Benede-Egipte

duimnael|'n Kaart van Antieke Egipte.
**Benede-Egipte** (Arabies: مصر السفلى, *Maṣr el-sofla*) is die noordelikste streek van Egipte: die vrugbare Nyldelta tussen Bo-Egipte en die Middellandse See. Dit sluit die hedendaagse Egiptiese hoofstad, Kaïro, in.

## Geskiedenis 
Benede-Egipte was in die tyd van Antieke Egipte bekend as *Ta-Mehoe*, "Land van die Papirus". Dit was verdeel in 20 nomosse (distrikte); die eerste nomos was el-Lisjt.  Die streek se simbole was die rooi desjret-kroon, die papirus en die by.

Die hoofstad van Benede-Egipte was Memphis.

## Sien ook 
* Bo-Egipte
* Memphis
* Antieke Egipte

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Klas 20-stoomlokomotief

Die **Klas 20** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is. Hierdie lokomotief is ontwerp deur A.D. Watson, Hoofmeganiese Ingenieur van die SAS&H in 1934, om goedere te vervoer in Suidwes-Afrika. Die lokomotief was 'n hibried: die stoomketel was dié van 'n Klas 19A-stoomlokomotief, die dryfwiele was van 'n onttrekte Klas 8-stoomlokomotief en die res van die lokomotief was ingevoer. Die lokomotief is gebou in SAS&H se werkswinkels in Salvokop, Pretoria en in diens gestel in 1935. Die goederetreine in Suidwes-Afrika was egter nie swaar genoeg vir die kragtige lokomotief nie en dus het hy in Pretoria en omgewing gewerk.

duimnael|links|260px|Nommer 2485 met die eksperimentele kondenseerder in 'n werkswinkel te Pretoria.
In 1948 is daar besluit om met 'n kondenseerder te eksperimenteer en een is bestel van *Henschel & Son* in Duitsland. Die eksperiment was suksesvol en dit het gelei tot die Klas 25-stoomlokomotief. Die Klas 20 is uit diens gestel in 1962.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Bo-Egipte

duimnael|'n Kaart van Antieke Egipte.

**Bo-Egipte** (Arabies: صعيد مصر, *Saʿīd Miṣr*) is ’n strook land weerskante van die Nylvallei wat noordwaarts strek van Nubië tot by Benede-Egipte.

## Geskiedenis 
In Antieke Egipte was Bo-Egipte bekend as *Ta Shemaoe*, "Land van die Biesies". Dit was verdeel in 22 nomosse (distrikte). Die eerste nomos was min of meer waar die hedendaagse Aswan lê, en die 22ste nomos was naby die hedendaahse Atfih. net suid van Kaïro.

Die politieke en godsdienstige hoofstad van Bo-Egipte was Nechen (Grieks: Hierakonpolis), waarvan die bekermgodin Nechbet was.

Die administratiewe hoofsentrum tydens die grootste deel van die tyd van die farao's was Thebe. Die simbole van Bo-Egipte was die wit hedjet-kroon, die lotus en die waterbiesie.

## Sien ook 
* Benede-Egipte
* Thebe
* Antieke Egipte

## Verwysings 
### Bronne 
*  David, Ann Rosalie  (1975) *The Egyptian Kingdoms* Elsevier Phaidon, Londen, OCLC 2122106
*  Ermann, Johann Peter Adolf en Grapow, Hermann (1982) *Wörterbuch der Ägyptischen Sprache* Akademie, Berlyn, 

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kate Bush

**Catherine "Kate" Bush** CBE (* 30 Julie 1958) is 'n Engelse sangeres, liedjieskryfster, musikant en platevervaardiger wat internasionale sukses behaal het met haar eklektiese musiekstyl, dikwels romantiese en poëtiese liedtekste en rare sangstem (wat deur 'n album van Lotte Lenya geïnspireer is).

In 1978 het Kate Bush in die ouderdom van 19 jaar met haar debuut-enkelsnit *Wuthering Heights* boaan die Verenigde Koninkryk se enkelsnit-trefferlys gestaan en sodoende die eerste vroulike musikant geword wat dié topposisie met 'n selfgeskrewe lied behaal het. Bush het sedertdien tien albums opgeneem waarvan drie boaan die Verenigde Koninkryk se album-trefferlys gestaan het. 25 van haar enkelsnitte het die VK se top-veertig-trefferlys bereik, insluitende ses treffers wat die top-tienlys behaal het - *Wuthering Heights*, *The Man with the Child in His Eyes*, *Babooshka*, *Running Up that Hill* (wat in 2012 nog eens as hermengde weergawe vrygestel is), ''Don't Give Up'' ('n duet met Peter Gabriel) en *King of the Mountain*.

## ‎Ateljeealbums 
* The Kick Inside (1978)
* Lionheart (1978)
* Never for Ever (1980)
* The Dreaming (1982)
* Hounds of Love (1985)
* The Sensual World (1989)
* The Red Shoes (1993)
* Aerial (2005)
* Director's Cut (2011)
* 50 Words for Snow (2011)

## Verwysings
The Co-operative Group

**The Co-operative Group** is 'n Britse verbruikerskoöperatief met 'n verskeidenheid belange in die kleinhandelbedryf. Dit is in gemeenskaplike besit van sy lede en word ook deur hulle bestuur. Die groep is die grootste organisasie van sy soort in die Verenigde Koninkryk met 'n ledetal van agt miljoen. Lede is betrokke by die bestuursake en -styl van die koöperatief en bepaal ook hoe die groep se sosiale doelwitte bereik moet word.

Tans het *The Co-operative Group* meer as 70&nbsp;000 personeellede in diens. Die groep se hoofkwartier, *One Angel Square* wat in 2013 geopen is, is in Manchester geleë en maak deel uit van 'n kompleks van altesaam agt geboue wat as nasionale monumente gelys is - *CIS Tower*, *Hanover Building*, *New Century House* en *Redfern Building*.

Die koöperatief se belange strek van voedselkleinhandel, finansiële dienste, begrafnisdienste en regsdienste tot reisagentskappe en elektriese verbruikersware (wat aanlyn aangebied word). In die Verenigde Koninkryk staan die groep algemeen as *The Co-op* bekend, veral wat sy voedselkleinhandelafdeling betref.

Lidmaatskap staan oop vir elkeen vanaf die ouderdom van sestien jaar, mits die voornemende lid die waardes en beginsels deel waarop die koöperatief sedert sy stigting baseer. Die groep se wins word jaarliks tussen lede verdeel, afhangende van die winsbedrag en die bedrag wat 'n lid in dié jaar aan *The Co-op* se goedere en dienste bestee het. Die getal aktiewe lede is in 2017 op 4,6 miljoen beraam.
Klas 18-stoomlokomotief

Die **Klas 18** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is. Hierdie lokomotief is ontwerp om die probleme met die steenkooltreine op die Witbank - Germistontrajek op te los. Hierdie klas het geen subklasse nie. Die Klas MF Mallet-stoomlokomotief wat eers hier gebruik is, was te stadig. 

Daar is twee lokomotiewe deur *Henschel* gebou en afgelewer in 1927. Die lokomotiewe het drie silinders gehad; twee aan die kante toegerus met Walschaerts-klepratwerk en 'n derde in die middel met Gresley klepratwerk. Die klepratwerk het egter baie probleme gegee en die lokomotiewe is onttrek in 1951.

## Galery 

Class 18 2-10-2.jpg|Klas 18 met die derde silinder sigbaar, soos afgelewer, ongeveer 1930
Lok.HENSCEL(2040909).jpg|Diagram wat die komponente van die Klas 18  aandui
SAR Class 18 (2-10-2).jpg|'n Klas 18 in Germiston se lokomotiefdepot met plate onder die rookkas wat die derde silinder bedek

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
1ste Dinastie van Egipte

Die **1ste Dinastie** (ook **Dinastie I** geskryf) was die eerste dinastie van Antieke Egipte ná die vereniging van Bo- en Benede-Egipte. Dit het geduur van omstreeks 3100 tot 2890 v.C. en was die begin van die Egiptiese historiese tyd. Dié dinastie word saam met die 2de Dinastie beskou as die sogenaamde Vroegdinastiese Tydperk, met die mag in Thinis.

## Heersers 
Die bekendste heersers van die 1ste Dinastie was:

! scope=col width="15%" | 24px Naam
! scope=col width="30%" | 16px Notas
! scope=col width="30%" | 24px Bewind
|-
| Narmer
| Moontlik Menes op vroeëre lyste
| Omstreeks 3130–3050 v.C.
|-
| Hor-Aha
|
| Omstreeks 3080 v.C.
|-
| Djer
|
| Omstreeks 3073–3036 v.C. 41 jaar.
|-
| Djet
|
| 3008–2975 v.C.?
|-
| Merneith
| Die ma van Den
| 3008/2946–2916 v.C.
|-
| Den
|
| 2975–2935 of 2928–2911 v.C. 19 tot 50 jaar.
|-
| Anedjib
|
| 2916–2896 v.C. 20 jaar.
|-
| Semerchet
|
| 2912–2891 v.C.? 20 jaar.
|-
| Qa'a
|
| 2906–2886 v.C.? 30 jaar.
|}

Inligting oor die dinastie kom van ’n paar monumente en ander voorwerpe met koninklike name, sowel as die Den- en Qa'a-koningslyste.

Groot grafkelders van farao's by Abydos en Naqada, asook begraafplase by Saqqara en Helwan naby Memphis, wys strukture is hoofsaaklik van hout en modderstene gebou, met minimale gebruik van stene vir mure en vloere. Klip is gebruik vir ornamente en standbeelde. Tamariskhout is gebruik vir die maak van bote.

## Menslike offerandes 
Dat mense geoffer is as deel van begrafnisrituele, blyk uit die feit dat mense (en diere) doodgemaak en naby die farao begrawe is. Daar is 338 individue saam met Djer begrawe. Die mense en diere moes die farao in die hiernamaals bystaan. Om die een of ander rede is die praktyk aan die einde van die dinastie beëindig.

## Verwysings
2de Dinastie van Egipte

duimnael|Die name van die farao's van die 2de Dinastie op verskillende koningslyste.
Die **2de Dinastie** (ook **Dinastie II** geskryf) was die tweede van die dinastieë van Antieke Egipte wat as die Vroegdinastiese Tydperk bekend staan. Dit het geduur van omstreeks 2890 tot 2686 v.C. Die mag van dié tydperk was in Thinis. 

Hoewel argeologiese bewyse uit die 2de Dinastie baie skaars is, dui verskille tussen die 1ste en die 3de Dinastie daarop dat daar belangrike institusionele en ekonomiese ontwikkelings moes plaasgevind het.

## Heersers 
Die name van die heersers van die 2de Dinastie is taamlik onduidelik. Die eerste vier is redelik seker, die volgende drie kon verskillende name vir dieselfde farao's of legendariese name gewees het. Oor die laaste heerser is daar weer eenstemmigheid.

! scope=col width="25%" | 24px Naam
! scope=col width="10%" | 24px Bewindsduur
|-
|Hotepsechemwy
| 38
|-
|Nebra
|10–14
|-
|Nynetjer
|40
|-
|Senedj
|20
|-
| Seth-Peribsen (Kaires volgens Manetho)
| 
|-
| Nephercheres (Manetho)
|
|-
| Sekhemib-Perenmaat (Sesokhris volgens Manetho)
|
|-
|Chasechemwy
| 17&ndash;18
|}

Hoewel die Egiptiese historikus Manetho skryf die hoofstad was Thinis, dieselfde as tydens die 1ste Dinastie, is minstens die eerste drie konings by Saqqara begrawe, wat daarop kan dui dat die mag na Memphis geskuif het.

## Verwysings
Henry Lukin-standbeeld

duimnael|links|Foto van Henry Lukin
duimnael|Henry Lukin se standbeeld in die Kompanjiestuin

In die Kompanjiestuin in Kaapstad staan naby die museums die standbeeld van genl.-maj. Henry Timson Lukin. Hy was die Suid-Afrikaanse bevelvoerder tydens die Slag van Delvillebos (1916) in die Eerste Wêreldoorlog.

Die "Lukin Memorial Committee" het die kunstenaar Anton van Wouw op 25 Julie 1929 gevra om die beeld van Lukin te maak. Die beeld is by die kunstenaar se studio in Johannesburg gemaak en na Nederland verskeep om gegiet te word in 1930. Die beeld is onthul in die Tuine op die 3de Maart 1932.

## Verwysings
Klas 17-stoomlokomotief

Die **Klas 17** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë gebruik is vir rangeerwerk. In 1926 was daar 'n tekort aan rangeerlokomotiewe en 21 Klas A 4-8-2 T tenklokomotiewe, oorspronklik gebou deur *Dübs and Co* tussen 1890 en 1900, was aangepas vir hierdie tipe werk. 'n Kolewa is bygevoeg en die oorspronklike kolehouer is verwyder. Hierdie lokomotiewe het diens gedoen in Durban en Port Elizabeth en is in 1961 onttrek.

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Verwysings
Ray Moore

**Raymond J. "Ray" Moore** (gebore 24 Augustus 1946 in Johannesburg) is 'n voormalige professionele tennisspeler van Suid-Afrika. Hy het agt dubbelspeltitels oor sy loopbaan gewen, en was 12 keer die naaswenner in die dubbelspel gewees. Moore het ook tussen 1967 en 1977 aan 12 Davisbeker-toernooie deelgeneem, insluitend die oorwinning van 1974, met 'n 12–10 rekord in enkels en 'n 0–1 rekord in dubbels.

## Dubbelspeltitels (8) 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Ray Moore se ATP-profiel
*  Ray Moore se ITF-profiel
Radiosfeer

**Radiosfere** is mikroskopies klein konsentries verkleurde sirkels wat waargeneem word onder 'n mikroskoop in deursigtige minerale soos biotiet, muskoviet, fluoriet en diamant. Dit word algemeen aanvaar dat hulle gevorm is deur die alfaverval van radioaktiewe isotope. Die uitstraal van alfadeeltjies verrig skade aan die minerale, veral aan die einde van hul pad wanneer hulle uiteindelik uit energie loop en gryp elektrone uit die nabygeleë atome. Hulle laat 'n ronde, verkleurde streek, wat sirkelvorming vertoon wanneer dit deurgesny word. Radiosfere kan uitgewis word wanneer die gasheer minerale verhit word, selfs by temperature so laag as 250°C.
Betaverval

In kernfisika is **betaverval** (β-verval) 'n tipe radioaktiewe verval waar 'n betadeeltjie ('n elektron of positron) van 'n atoomkern vrygestel word. Betaverval is 'n proses wat die optimale verhouding van protone en neutrone in 'n atoom veroorsaak.

Betaverval word bemiddel deur die swak krag. Daar is twee subtipes betaverval: beta minus en beta plus. Beta minus (β−)-verval produseer 'n elektron, terwyl beta plus (β+)-verval die vrystelling van 'n positron veroorsaak; daar word dus daarna verwys as positronvrystelling.
 
'n Voorbeeld van elektronvrystelling (β−-verval) word gewys wanneer koolstof-14 verval na stikstof-14:

:\mathrm{~^{14}_{6}C} \rightarrow \mathrm{~^{14}_{7}N} + e^- + \bar{\nu}_e

'n Voorbeeld van positronvrystelling (β+-verval) word gewys met magnesium-23 wat na natrium-23 verval:

:\mathrm{~^{23}_{12}Mg} \rightarrow \mathrm{~^{23}_{11}Na} + e^+ + \nu_e

## Sien ook 
* Atoom
* Alfaverval
Robert Scott-gedenkteken

[duimnael|280px|[Robert Falcon Scott.]]

In die Heerengracht in Kaapstad is 'n klein monumentjie ter ere van kapt. Robert Scott wat saam met vier kamerade in Maart 1912 omgekom het op hul reis terug van Antarktika. Die oorspronklike gedenkteken is ontwerp deur Joseph Solomon en op 15 Mei 1916 onthul. Omdat dié gedenkteken in 1948 gevandaliseer is, is dit met 'n replika in brons vervang.
Lughawe Londen-Southend

Die **Lughawe Londen-Southend** (Engels: *London Southend Airport*) (IATA-kode: **SEN**, ICAO: **EGMC**) is een van ses lughawens wat Groter Londen bedien. Dit is 60 km of 42 myl oos van Londen se middestad en 2,8 km noord van Southend-on-Sea in die Rochford-distrik van die graafskap Essex geleë.

Gedurende die 1960's was Southend die derde besigste lughawe in die Verenigde Koninkryk. Vir die hoofstad Londen was dit tot en met die laat 1970's, toe dit deur Stansted verbygesteek is, die derde belangrikste lughawe.

Southend het oorspronklik vanaf 1914 as basis vir die *Royal Flying Corps* gedien. In 2008 is die lughawe deur die *Stobart Group* oorgeneem wat 'n ambisieuse ontwikkelings-, moderniserings- en uitbreidingsprogram begin het. Om Southend meer mededingend te maak, is die aanloop- en landingsbane verleng en 'n nuwe beheertoring en spoorwegstasie opgerig. Treindienste verbind Southend met die Liverpool Street-stasie in Londen se middestad.

Die tweede fase van die uitbreidingsprogram is in April 2012 goedgekeur. Dit maak voorsiening vir die uitbreiding van die terminaalgebou sodat meer veiligheidskontroles uitgevoer kan word, asook vir fasiliteite soos nuwe bagasierolbane, winkels, restaurante en 'n vertreksitkamer. Die lughawe behoort sy beplande maksimumkapasiteit van twee miljoen passasiers per jaar teen 2020 te bereik. In Oktober 2012 het die internasionale *Holiday Inn*-ketting 'n nuwe hotel naby die lughawe geopen.

In Julie 2012 het Southend naas Heathrow, Gatwick, Stansted, Luton en London City-lughawe die sesde amptelike IATA-lughawe geword wat Londen bedien.

## Galery

Lêer:Southend Airport terminal building 01.jpg
Lêer:Southend Airport terminal. (geograph 2919596).jpg
Lêer:Southend Airport terminal building 03.jpg
Lêer:Holiday Inn (241433497).jpeg

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Walschaerts-klepratwerk

Die **Walschaerts-klepratwerk** is 'n tipe ratstelsel wat deur die Belgiese spoorwegingenieur Egide Walschaerts in 1844 ontwikkel is om die vloei van stoom na die suiers in stoomenjins te reguleer. Die naam word soms sonder die "s" aan die einde gebruik omdat dit verkeerdelik onder die naam gepatenteer is. Dit is op grootskaal in stoomlokomotiewe vanaf die laat 19de eeu tot en met die einde van die stoom-era gebruik.

frame|senter|600px|Komponente van 'n Walschaertsklepratwerk
Verklaring:
1. vliegkruk
2. vliegkrukstaaf
3. omstelstang
4. ligskakel
5. ligarm
6. tru-arm
7. uitsetskakel
8. trekstang
9. kruiskoparm
10. klepsteelleier
11. voorylskakel
12. kombinasiehefboom
13. klepsteel
14. suierklep

## Grafiese voorstelling van werking van die kleprat 
frame|senter|Voorstelling van die herhalende aksie van 'n Walschaerts-klepratwerk wys een omwenteling vorentoe teen maksimumkrag, truverstelling, een omwenteling agtertoe teen maksimumkrag, vorentoeverstelling.

## Eksterne skakels 
*
Onze Jan Hofmeyr-standbeeld

duimnael|300px|regs|Standbeeld van Onze Jan Hofmeyr op Kerkplein in Kaapstad.

'n Standbeeld van **Onze Jan** (Jan Hendrik Hofmeyr) staan op Kerkplein in Kaapstad. Dit is 'n werk in brons deur Anton van Wouw.

Hofmeyr staan met sy gesig na die Groote Kerk, is geklee in 'n swaelstertmanel en hou 'n pluiskeil met beide hande agter sy rug vas. Peter Blum sê in sy gedig *Oor monnemente gepraat* (sic) oor die beeld:

duimnael|links|Plaket op die standbeeld se voetstuk.
Die beeld is effens groter as lewensgetrou en staan op 'n opvallend hoë voetstuk. Die inskripsie daarop is “Jan Hendrik Hofmeyr, Onze Jan, 4 Julie 1845 – 16 Oktober 1909. Is het ons ernst?” Dit is op 5 Julie 1920 onthul deur die destydse minister van mynwese en nywerhede, F.S. Malan.
Veiligheid

duimnael|300px|'n Kernkragsentrale moet aan hoë veiligheidstandaarde voldoen as gevolg van die groot gevaar wat dit inhou.
duimnael|'n Gevaar op die pad: Die motorfiets is oorlaai en vervoer gasbottels wat 'n groot ontploffing kan veroorsaak as dit beskadig word.
duimnael|Brandweerjins soos hierdie word dikwels genoem om nooddekking by ongelukke te verskaf.

**Veiligheid** is 'n toestand waarin daar gevoel word dat niks slegs gaan gebeur nie. Dit is dus die afwesigheid van gevaar en die aanwesigheid van beskermende maatreëls teen gevaarlike toestande. Veiligheid bly egter 'n relatiewe begrip, omdat omstandighede nooit absoluut veilig kan wees nie. 'n Veilige situasie of omgewing is een waar die risiko vir beserings of skade laag en bestuurbaar is.

Veiligheid in die konstruksie bedryf word gereguleer deur die *Occupational Health and Safety Act*. No 85 of 1993.

## Skynveiligheid 
Die begrip veiligheid bestaan rasioneel sowel as denkbeeldig. Rasioneel kan allerlei berekeninge op 'n situasie toegepas word om te bepaal hoe veilig dit is. Daarnaas kan mense ook onder die denkbeeldige persepsie van veiligheid verkeer. Iemand kan dus veilig voel, waar dit rasioneel gesien nie so is nie. Dit word skynveiligheid (of skynonveiligheid) genoem.

## Organisasies 
Verskeie organisasies bemoei hulle met veiligheid. Die polisie is daar om openbare veiligheid te verseker en die publiek teen mense wat die wet oortree te beskerm. Die brandweer bestry brandgevaar en inspekteer geboue en toerusting om te verseker dat dit veilig is.

## Reëls en regulasies 
Reëls en regulasies bestaan oral om ons, en moet gehoorsaam word om veiligheid te verseker. Padreëls verseker byvoorbeeld motoriste en voetgangers se veiligheid. Daar moet aan streng vereistes voldoen word as gif- en plofstowwe geberg word. Geboue moet ook aan sekere veiligheidsmaatreëls voldoen.

## Toerusting 
Veiligheidstoerusting is ook uiters noodsaaklik. So kan brandblussers mense se lewens red as 'n brand uitbreek. Helms word gedra om die kop teen besering te beskerm. Jou huis bied veiligheid teen die weer.

## Sport byeenkomste 
Alle publieke sportbyeenkomse in Suid-Afrika is onderhewig aan die *Safety at Sport, Recreational Events Act 2010*. Die wet is gepromulgeer om die publiek se veiligheid te verseker tydens sport byeenkomste. Hierdie wetgewing het ontstaan na aanleiding van die Ellisparkramp van 11 April 2001.

## Bronnelys 
*
Staat van Hatay

Die **Staat van Hatay** (Turks: *Hatay Devleti*, Frans: *État du Hatay*, Arabies: دولة خطاي‎ *Dawlat Hatay*), ook bekend as die **Republiek van Hatay**, was ‘n kortstondige politieke entiteit wat tussen 7 September 1938 en 29 Junie 1939 in die gebied van die Sandjak van Alexandretta in die Franse Mandaat van Sirië bestaan het, waarna die wetgewende vergadering gestem het om dit by Turkye te voeg. Die staat is *de jure* op 7 Julie 1939 in die Hatay-provinsie verander en is *de facto* op 23 Julie 1939 met Turkye verenig.
Passer (instrument)

duimnael|Gewone passer

'n **Passer** is 'n instrument waarmee 'n mens sirkels trek. Dit het gewoonlik twee bene, ongeveer 10 cm tot soveel as 20 cm lank (of selfs langer) en is aan die een punt aanmekaar vas. Waar die bene vas is, kan die bene uitmekaar skarnier. Die een been het 'n skerp punt en die ander been iets wat 'n merk kan maak, soos 'n potlood. Die skerp punt word op die papier geplaas waar die sirkel se middelpunt moet wees en dan word die ander been rondom getrek en 'n sirkel word op die papier afgemerk.

Om groot sirkels te trek op 'n stuk grond, kan 'n pen in die grond geslaan word en 'n tou om die pen vasgemaak word. Aan die anderkant van die tou kan nog 'n pen vasgemaak word waarmee die sirkel in die grond gekrap kan word.

In Engels word beide 'n passer en 'n kompas 'n "compass" genoem.

Steekpasser.jpg|'n Steekpasser
Fallnullenzirkel01.jpg|'n Valpasser
Compverg.jpg|'n Stokpasser
OutsideCalipers.jpg|Twee krompassers, en 'n voetjiespasser.

## Eksterne skakels 
* 
*
Passer

**Passer** kan na een van die volgende verwys:

* Passer, instrument waarmee sirkels getrek word.
* Passer, 'n klein sterrebeeld in die suidelike hemelruim.
* Passer, 'n rivier in die Italiaanse Suid-Tirol.
* Passer, genus van sangvoëls.
Marcus Antonius

**Marcus Antonius** (Latyn: M·ANTONIVS·M·F·M·N, oftewel *Marcus Antonius Marci Filius Marci Nepos*, d.w.s. "Marcus Antonius, seun van Marcus, kleinseun van Marcus") (14&nbsp;Januarie  1&nbsp;Augustus 30&nbsp;v.C.) was 'n Romeinse politikus en generaal wat 'n deurslaggewende rol gespeel het in die transformasie van die Romeinse Republiek van 'n oligargie na die outokratiese Romeinse Ryk.

Antonius was 'n belangrike ondersteuner van en militêre aanvoerder vir Julius Caesar tydens sy verowering van Gallië en die burgeroorlog daarop. Caesar het Antonius as die administrateur van Italië aangestel terwyl hy sy politieke teëstanders in Griekeland, Noord-Afrika en Spanje ondergesit het. Na die sluipmoord op Julius Caesar in 44 v.C., het Antonius sy kragte saamgesnoer met Marcus Lepidus, een van Caesar se generaals, en Caesar se aangenome seun Octavianus in 'n diktatoriale driemanskap wat vandag as die Tweede Triumviraat bekend staan. Die Triumviraat het die strydmagte van Caesar se sluipmoordenaars, die Liberatores, in 42 v.C. in die Veldslag van Philippi verslaan en die regering van die Republiek onder mekaar verdeel. Rome se oostelike provinsies is aan Antonius toegedeel, insluitend Ptolemeïese Egipte met Kleopatra as koningin, wat aan Rome onderhorig was, en die bevel oor die Roomse oorlog teen Parthië.

Verhoudinge binne die Triumviraat is verydel namate die lede na meer omvattende politieke mag gestrewe het. 'n Burgeroorlog tussen Antonius en Octavianus is in 40 v.C. afgeweer deurdat Antonius met Octavianus se suster Octavia Minor in die eg getree het. Antonius het egter ten spyte van sy huwelik sy liefdesverhouding met Kleopatra voortgesit, wat sy politieke bande met Rome verder gekortwiek het. Na Lepidus se ontslag in 36 v.C., het die Triumviraat finaal opgebreek in 33 v.C. weens die geskille tussen Octavianus en Antonius. Die onenigheid is tot breekpunt gevoer met die burgeroorlog van 31 v.C. Die Romeinse Senaat het op Octavianus se aandrif oorlog verklaar teen Kleopatra, en Antonius is as verraaier gekondemneer. Antonius is dieselde jaar deur Octavianus verslaan by die Slag van Actium. Die oorwonne Antonius en Kleopatra het na Egipte gevlug waar hulle selfmoord gepleeg het.

Met Antonius se dood het Octavianus oorgebly as die onbestrede alleenheerser van die Romeinse wêreld. Octavianus sou die titel *Augustus* aanvaar en regeer as die eerste Romeinse keiser.

Antonius verskyn in Shakespeare se dramas *Antonius en Cleopatra* en *Julius Caesar*. In laasgenoemde stuk lewer hy die beroemde toespraak wat begin met die woorde "*Friends, Romans, countrymen, lend me your ears*".

## Verwysings
83 v.C.

## Gebeure 
*

## Geboortes 
* Marcus Antonius, generaal in die Romeinse weermag († 30 v.C.).
* Lucius Scipio Asiagenus, wat in 106-100 muntmeester was, word konsul
*Die vorst van Ituraea, die *tetrarch* Ptolemeus, seun van Mennaios, val vanuit Chalkis sub Libano, sy hoofstad in die Beka'a-dal, die stad Damaskus aan.

## Sterftes 
*

## Verwysings
Krakatoa

**Krakatoa** (Indonesies: *Krakatau*) is 'n aktiewe vulkaan in Indonesië tussen die eilande Java en Sumatra in die Straat van Soenda. Die vulkaan is veral bekend as gevolg van sy ongekende swaar uitbarsting in 1883.

duimnael|links|Die uitbarsting van 1883
'n Indonesiese sultan se geskrifte wat bewaar gebly het vertel hoe 'n uitbarsting in die jaar 535 die eilande Sumatra en Java verdeel het, en dus aanvanklik een eiland was. Hierdie uitbarsting was moontlik die oorsaak van die uiterste weerstoestande in die jare 535 tot 536.

In 1927 is 'n nuwe eiland, Anak Krakatau, of "Kind van Krakatoa", van die kaldera wat deur die uitbarsting in 1883 gelaat is, asook die huidige ligging van vulkaniese aktiwiteit gevorm.

Die Ujung Kulon Nasionale Park is saam met Krakatoa in 1991 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

## Verwysings 
## Lees ook
*Laki
*Jaar sonder somer

## Eksterne skakels 
* 
*   Amptelike Unesco-bladsy
Jan Smuts-standbeelde

duimnael|links|Standbeeld van Smuts in die Kompanjiestuin, Kaapstad.
[duimnael|Standbeeld voor die Ou [Slawelosie in Kaapstad.]]
duimnael|Die Smuts-standbeeld in Durban

Kaapstad het twee standbeelde van genl. **J.C. Smuts**. In die Kompanjiestuin is 'n beeld deur die Britse beeldhouer Sydney Harpley. Dit beeld Smuts informeel geklee uit soos hy dikwels op Tafelberg gaan stap het. Hierdie beeld is op 29 Mei 1964 deur sy dogter onthul. Daarna was daar groot ongelukkigheid oor die beeld omdat dit glo nie 'n goeie indruk van Smuts skep nie. 'n Nuwe komitee onder voorsitterskap van die burgemeester van Kaapstad, dr.  Jan Dommisse, is gevorm om 'n aanvaarbare standbeeld van Smuts te verkry. Hierdie nuwe beeld  deur Ivan Mitford-Barberton staan sedert Januarie 1974 in Adderleystraat voor die kultuur-historiese museum (die Ou Slawelosie, Ou Hooggeregshof) en naby die ingang tot die Kompanjiestuin. Smuts is in hierdie beeld 5,30&nbsp;m hoog, staan op 'n voetstuk van 1,50&nbsp;m hoog en beeld hom uit as 'n bergklimmer.

Voor die stadsaal van Durban is 'n standbeeld van Smuts wat hom as staatsman en krygsman van wêreldformaat uitbeeld. Op die voetstuk van die standbeeld staan geskrywe:
Jacques-Louis David

**Jacques-Louis David** (30 Augustus 1748 - 29 Desember 1825) was 'n politikus en kunstenaar wat tydens die Franse Revolusie geleef het. Hy was die leidende figuur van die neoklassisisme en het vele 19de-eeuse Franse skilders beïnvloed.

As politikus is hy veral bekend as een van die handjievol leiers wat Frankryk tydens die gewelddadigste deel van die Franse Revolusie regeer het. David het geglo dat Frankryk 'n republiek en nie 'n monargie moet wees nie. Hy het gestem ten gunste daarvan om koning Lodewyk XVI van Frankryk met die guillotine tereg te stel. Toe die Franse Revolusie begin misluk, was David gretig om te sien dat Napoleon Bonaparte die keiser van Frankryk word.

duimnael|links|*Die Dood van Marat* deur Jacques-Louis David (1793)
As skilder wou Jacques-Louis David sien dat kunswerke 'n politiese boodskap uitdra. Hy het dikwels die helde (of mites) van die geskiedenis wat volgens hom goeie ideale soos krag, broederskap en deugsaamheid verteenwoordig het geverf. Sy skilderye is baie realisties en beeld dikwels helde van Antieke Griekeland en Rome uit. Dit is bekend as die neoklassieke styl van die skilderkuns.

Een van David se bekende skilderye is die van sy beste vriend, Jean-Paul Marat, wat tydens die Franse Revolusie vermoor is. David se skildery het gehelp om Marat as 'n gewilde martelheld te vestig.

## Sien ook 
* Die Dood van Sokrates, een van sy skilderye.

## Eksterne skakels 
*  Profiel op artcyclopedia
*
La Palma

**La Palma** is die verste noordwestelikgeleë eiland van die Kanariese Eilande in die Atlantiese Oseaan langs Afrika. Dit onderskei homself van ander Kanariese Eilande soos Tenerife en Gran Canaria deur die afwesigheid van massa-toerisme. Die eiland ervaar net beskeie ekotoerisme en toeriste (hoofsaaklik stappers) besoek die eiland vir sy pragtige natuurskoon en outentieke eilandkultuur.

duimnael|links|Uitsig oor Santa Cruz, die hoofstad van La Palma.
duimnael|links|Vlag en wapen van La Palma

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Klas 22-stoomlokomotief

Die **Klas 22** is 'n tipe stoomlokomotief wat vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë beplan, maar nooit gebou is nie. Die Hoofmeganiese Ingenieur van die SAS&H, A.G. Watson, het hierdie ontwerp vir 'n stoomlokomotief, wat swaar goederetreine sou kon trek, in 1935 voltooi. Die lokomotief is ontwerp om die maksimum krag uit 'n 2-10-4 "Texas"-wieluitleg met 'n maksimum aslading van 22 ton op 'n 96-pond spoor te verkry. Die lokomotief is nooit gebou nie omrede daar besluit is dat die SAS&H eerder moet belê in meerdoelige lokomotiewe, as lokomotiewe wat beperkte gebruik het.

## Bron 
* Paxton, Leith & Bourne, David. *Locomotives of the South African Railways*. Struik. Kaapstad.
500 v.C.

## Gebeure 
### Afrika 
* Bantoe-sprekende mense migreer na die suidweste van Uganda uit die weste. (geraamde datum)
* Die Hutu-stam ontstaan rondom hierdie tyd, in Midde- en Suider-Afrika.
* Gran Canaria, in die huidige Spaanse Kanariese Eilande, word bevolk deur die Guanche (Canarii-mense), afstammelinge van die Noord-Afrikaanse Berberstam.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
*
Gran Canaria

**Gran Canaria** (Spaanse uitspraak: [ɡɾaŋ kana.ɾja]; oorspronklik "Groot eiland van honde") is die tweede digsbevolkte eiland van die Kanariese Eilande, 'n Spaanse eilandgroep geleë in die Atlantiese Oseaan sowat 150&nbsp;kilometer (93&nbsp;myl) van die noordwestelike kus van Afrika en oor die 1&nbsp;350&nbsp;km (838 myl) van Europa. Dit het 'n bevolking van 838&nbsp;397 wat ongeveer 40% van die totale bevolking van die sewe eilande uitmaak.

duimnael|links|Vlag van Gran Canaria
duimnael|links|Wapen van Gran Canaria
Gran Canaria is bevolk deur die Canarii (Guanchen), wat reeds in 500 v.C. hier aangekom het. Die Canarii het die eiland "Tamaran" of "Land van die dappere" genoem. Na meer as 'n eeu van Europese aanvalle en pogings om verowering is die eiland op 29 April 1483 beset ná 'n veldtog wat vyf jaar geduur het, deur die kroon van Castile, met die steun van Koningin Isabella Ek. Die verowering het geblyk 'n belangrike stap te wees in die uitbreiding van die Verenigde Spanje.

Die hoofstad Las Palmas is op 24 Junie 1478 onder die naam "Real de Las Palmas" gestig deur Juan Rejón, hoof van die invallende Castiliaanse leër. In 1492 anker Christopher Columbus in die hawe van Las Palmas, en verken die eiland op sy eerste besoek aan Suid-Amerika. Las Palmas is, saam met Santa Cruz de Tenerife, die hoofstad van die outonome gemeenskap van die Kanariese Eilande. Risco Caido en die heilige berge van die kulturele landskap Gran Canaria is in 2019 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*   Amptelike Unesco-bladsy
*
El Hierro

**El Hierro** is 'n eiland, met die bynaam "Isla del Meridiano" (die "Meridian Island"), die kleinste en verste suidwes van die Kanariese Eilande ('n outonome gemeenskap van Spanje), in die Atlantiese Oseaan aan die kus van Noord-Afrika, met 'n bevolking van 10 162 (2003).

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Fiscus

**Fiscus,** waaruit die Afrikaanse term *fiskaal* ook afgelei is, het verwys na die persoonlike tesourie van die keisers van Rome. Die woord kan letterlik vertaal word as "mandjie" of "beurs" en is gebruik om daardie soorte inkomste aan te dui wat van die provinsies (en spesifiek die imperiale provinsies) gehef is, en dan die keiser toegekom het. Die bestaan daarvan kan teruggevoer word na die verdeling van mag wat in die vroeë era van die Ryk tussen die keiserlike hof en die senaat bestaan het. In die jare daarop het die keisers groter beheer oor die finansies van die Romeinse wêreld aanvaar, en die *fiscus* is dienooreenkomstig vergroot.

Die digter Juvenalis sou die spot dryf met die tesourie deur te skryf dat 'n groot turbot ('n soort seevis) wat in die Adriatiese See gevang is na Rome gestuur moes word om Domitianus se *fiscus* aan te vul.

Die hoof van die *fiscus* in die vroegste jare was die rationalis, oorspronklik 'n vryman weens Augustus se wens om die amp aan 'n dienaar oor te laat wat nie aan gevestigde belange van die stande in die samelewing onderhorig was nie. Mettertyd sou die tipiese korrupsie en reputasie van die vryman egter nuwe en meer betroubare administrateurs noodsaak. Vanaf die Hadriaanse bewind (117-138 n.C.) sou alle *rationalis* uit die Ridderorde (*equites*) kom, 'n praktyk wat regdeur die wanorde van die 3de eeu, en tot en met die era van Diocletianus volgehou is.
218 v.C.

## Gebeure 
; Europa
* Eerste vermelding van Genua, 'n hawestad aan die Middelandse See in die huidige Noord-Italië.
* Die Romeinse stuur vir Kartago opsetlik 'n ultimatum met onaanvaarbare eise.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
*

## Verwysings