open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jannie de Beer

**Jannie de Beer** (gebore 22 April 1971) is 'n Suid-Afrikaanse voormalige rugbyspeler. Hy het op losskakel vir die Suid-Afrikaanse nasionale span, die Springbokke, gespeel. Hy het die Springbokke in 13 toetse verteenwoordig en 181 punte aangeteken. Hy was bekend as 'n skoppende losskakel.

## Loopbaan 
De Beer is in Welkom gebore en het Noord-Vrystaat by die 1989 Cravenweek-skoletoernooi verteenwoordig. Hy het in 1990 as 19-jarige sy senior provinsiale buiging vir die Vrystaat gemaak.

De Beer het sy debuut teen die Britse en Ierse Leeus in 1997 gemaak, en is ingebring vir die afgedankte Henry Honiball wie se hardloopstyl in die eerste twee toetse deur die Leeus se verdediging in bedwang gebring is.

De Beer is veral bekend vir sy wêreldrekord van vyf skepdoele in 'n enkele toetswedstryd, wat hy in die Rugbywêreldbeker 1999 in Parys teen Engeland aangeteken het. Die Springbokke het die wedstryd met 44–21 gewen en Engeland uit die toernooi geskakel. Sy pogings om die taktiek in die halfeindstryd teen Australië te herhaal het egter misluk, want ondanks verskeie pogings kon hy net een skepskop in die wedstryd aanteken, en die Australiërs het op hom toegesak. Dit was sy laaste verskyning vir die Springbokke.

De Beer, 'n belydende Christen, erken sy geloof in God vir sy suksesse. De Beer het in 2002 uit beroepsrugby getree weens 'n kniebesering.

## Verwysings
Henry Honiball

**Henry William Honiball** (gebore 1 Desember 1965) is 'n Suid-Afrikaanse voormalige professionele rugbyspeler. Hy het gewoonlik op losskakel gespeel en soms as 'n senter.

Honiball het vroeg in sy loopbaan vir die Vrystaat gespeel, maar het veral bekend geword tydens sy tyd saam met Natal en die Sharks. Teen die einde van sy rugbyloopbaan het hy by die Engelse klub Bristol aangesluit. Hy het 35 wedstryde vir Suid-Afrika van 1993 tot 1999 gespeel, tydens die vroeë post-apartheid-era.

Honiball het 'n baie uitgebreide hardloopwedstryd gehad wat die losvoorspelers vinnig in die wedstryd in aksie gebring het. Hy was ook baie lank vir 'n losskakel en uiters fisiek, aangesien hy 'n sterk verdediger was en nie bang was om die bal te vang en die opposisie uit te daag nie. Hy het sy bynaam "Lem" verdien vir sy vermoë om deur sy opponente se verdediging te "sny". Saam met Joost van der Westhuizen op skrumskakel was Honiball 'n integrale deel van Nick Mallett se legendariese Springbokgroep wat die rekord van 17 agtereenvolgende toetsoorwinnings geëwenaar het, 'n rekord wat met Nieu-Seeland gedeel is. Honiball het in 14 van die 17 oorwinnings gespeel, wat die skoonskip van die 1998-Drienasiesreeks, die Springbokke se eerste reeksoorwinning ooit, ingesluit het. Sodanig was sy lees, balverspreiding en taktiese kennis van die spel dat hy 'n benydenswaardige Springbok-suksessyfer van byna 75 persent gehad het.

## Verwysings
Prinses Adrienne, Hertogin van Blekinge

**Prinses Adrienne, Hertogin van Blekinge** (* 9 Maart 2018) is 'n Sweedse prinses. Sy is die dogter van Prinses Madeleine, Hertogin van Hälsingland en Gästrikland en haar man, die Brits-Amerikaanse finansier Christopher O'Neill. 

Sy is in die Danderyds hospitaal in Danderyd Munisipaliteit, Stockholm gebore, en op 8 Junie 2018 in die Drottningholm Paleis se kapel as Adrienne Josephine Alice gedoop. Sy is negende in die lyn van opvolging tot die Sweedse troon.
Prinses Madeleine, Hertogin van Hälsingland en Gästrikland

**Prinses Madeleine van Swede, Hertogin van Hälsingland en Gästrikland** (Madeleine Thérèse Amelie Josephine; gebore op 10 Junie 1982) is die tweede dogter en jongste kind van koning Carl XVI Gustaf en koningin Silvia. Met haar geboorte was sy derde in die opvolging van die Sweedse troon, tans is sy agtste. Prinses Madeleine is getroud met die Brits-Amerikaanse finansier Christopher O'Neill. Hulle het drie kinders, prinses Leonore, prins Nicolas en prinses Adrienne.

## Vroeë lewe 
Madeleine is op 10 Junie 1982 om 19:05 MEST by Drottningholm-paleis gebore en is 'n lid van die Sweedse koninklike familie van die Huis van Bernadotte. Sy is op 31 Augustus 1982 by The Royal Palace Church gedoop, Madeleine het die eretitel van Hertogin van Hälsingland en Gästrikland ontvang. Dit was die eerste keer sedert die vroeë 17de eeu wat 'n Sweedse hertogtitel meer as een provinsie ingesluit het. Beide Hälsingland en Gästrikland word deur Gävleborg County ingesluit.

## Opvoeding 
Vanaf 1985 tot 1989 het Madeleine haar opleiding aan die Västerled Parish Pre-School begin. In die herfs van 1989 is sy na Smedslättsskolan in Bromma om op juniorvlak onderrig te ontvang. Vir die intermediêre vlak het sy na Carlssons Skool in Stockholm gegaan, en daarna na Enskilda Gymnasiet in Stockholm, wat sy op seniorvlak bygewoon het. Sy het haar hoërskoolloopbaan by Enskilda voltooi, waar sy in 2001 gematrikuleer het. Sy het 23 Januarie 2006 gegradueer met 'n Baccalaureus artium in kunsgeskiedenis, etnologie en moderne geskiedenis.

## Ampsfunksies 
duimnael|Madeleine het in 2010 die Göran Gustafsson-prys aan Johan Elf oorhandig.
Madeleine onderneem verskeie verbintenisse namens haar pa en die mense van Swede. Sy neem deel aan die vieringe van Swede se nasionale dag, die Nobelfeeste, etes en staatsbesoeke saam met ander lede van die koninklike familie. Sy het Swede verteenwoordig by die opening van die *New Sweden Gallery* op 5 Junie 2011, by die American Swedish Historical Museum in Philadelphia, Pennsilvanië, wat 'n geanimeerde kaart van die New Sweden-nedersetting deur Sean Moir bevat.

## Ontspanningsaktiwiteite 
Madeleine is 'n entoesiastiese ruiter. Sy het perde besit (wat by die Royal Stables op stal was) en het aan skouspring deelgeneem onder die naam "Anna Svensson". Op 23 Desember 2012 is aangekondig dat die troue op 8 Junie 2013 by die Koninklike Paleis-kapel in Stockholm sou plaasvind. O'Neill het verkies om titelloos te bly: 'n lid van die Sweedse koninklike familie moet Sweedse burgerskap hê, wat O'Neill geweier het.

Die egpaar het drie kinders:

* Prinses Leonore Lilian Maria, Hertogin van Gotland, gebore op 20 Februarie 2014 in New York.
* Prins Nicolas Paul Gustaf, Hertog van Ångermanland, gebore op 15 Junie 2015 in Stockholm.
* Prinses Adrienne Josephine Alice, Hertogin van Blekinge, gebore op 9 Maart 2018 in Stockholm.

## Verwysings
Bernard van Italië

**Bernard** (797 – 17 April 818) was vanaf 810 tot 818 Koning van die Lombarde. Hy het 'n komplot teen sy oom, Lodewyk die Vrome (van die Heilige Romeinse Ryk), gevoer toe Lodewyk se *Ordinatio Imperii* (Ryksordonnansie) vir Bernard vasaal van sy neef Lotarius I gemaak het. Toe Bernard se komplot ontdek is, het Lodewyk beveel dat hy verblind word. Hy het aan sy besering beswyk.

## Lewe 
Bernard is gebore in 797 as die buite-egtelike seun van Koning Pepyn van Italië, seun van Karel die Grote. In 810 sterf Pepyn aan 'n siekte wat opgedoen is tydens die beleg van Venesië. Bernard se grootvader het toegelaat dat hy sy titels erf, ten spyte daarvan dat hy buite-egtelik was. Bernard is getroud met 'n vrou genaamd Cunigunde. Die jaar van hul huwelik en haar oorsprong is onseker. Sommige bronne verwys na haar as "van Laon". Hulle enigste seun was Pepyn van Vermandois, wat in 817 gebore is.

In 817 het Lodewyk die Vrome die *Ordinatio Imperii* laat optrek, wat die toekoms van die Frankiese Ryk uitgestippel het. Ingevolge die oktrooi het die grootste deel van die Frankiese grondgebied na Lodewyk se oudste seun Lotarius gegaan. Bernard het geen verdere grondgebied ontvang nie, en alhoewel hy as koning van Italië bevestig is, sou hy voortaan 'n vasaal van Lotarius I wees, soos wat ook die geval was met betrekking tot Lodewyk en Karel die Grote. Sekere van sy raadgewers, waaronder graaf Eggideo, en sy kamerheer Reginhard, het Bernard oortuig dat die reëling sy posisie bedreig. Ander betrokkenes was Reginhar (hy was die kleinseun van 'n rebel uit Thüringen wat Karel die Grote teengestaan het) en Harrad. Anshelm, Biskop van Milaan en Theodulf van Orléans, is ook daarvan beskuldig dat hulle betrokke was: daar is egter geen bewyse om Theodulf se skuld of onskuld te bewys nie, terwyl die mate van Anshelm se betrokkenheid onduidelik is.

Dit blyk dat Bernard voor die gebeurtenis goed saamgewerk het met sy oom.

## Nalatenskap 
duimnael|17de eeuse gedenk-fresko uit Bernard se graf in Milaan, Italië
Die Koninkryk van Italië is na Bernard se dood weer in die Frankiese ryk opgeneem, en kort daarna aan Lodewyk se oudste seun Lotarius I toegeken. In 822 het Lodewyk in die openbaar 'n boetedoening gemaak by Attigny, waar hy voor die hele hof erken het dat hy sy broerskind vermoor het; hy het ook sy halfbroers weer verwelkom. Hierdie optrede spruit moontlik uit gewetenswroeginge jeens sy aandeel in Bernard se dood. Sommige historici voer aan dat sy gedrag hom oop gelaat het vir oorheersing deur die priestersklas, en dat hy deur die optrede aansien en respek onder die Frankiese adel ingeboet het. Ander wys egter daarop dat Bernard se komplot 'n ernstige bedreiging vir die stabiliteit van die koninkryk was; so óók die oordrewe reaksie daarop; Lodewyk se openbare vertoning van boetedoening was dus 'n goed beoordeelde gebaar om harmonie te herstel en sy gesag te hervestig.

## Verwysings
Ruschia ceresiana

***Ruschia ceresiana*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap in die Tankwa Karoo voor waar dit deel van die Sukkulente Karoo is. Dit het 'n voorkomsgebied van kleiner as 500 km² en word as seldsaam beskou.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Newport, Wallis

**Newport** is 'n stad en distrik in Wallis, geleë aan die rivier Usk naby sy samevloeiing met die Severn Estuary, 19 km noordoos van Cardiff. Met 'n bevolking van 159 600 tydens die 2021-sensus, is Newport die derde grootste owerheid met stadstatus in Wallis, en algeheel sesde mees bevolkte. Newport het in 1996 'n eenheidsowerheid geword en vorm deel van die Cardiff-Newport metropolitaanse gebied. Newport was die plek van die laaste grootskaalse gewapende opstand in Groot-Brittanje, die Newport-opstand van 1839.

Newport is 'n hawe sedert die Middeleeue toe die eerste Newport-kasteel deur die Normandiërs gebou is. Die dorp het die vroeëre Romeinse stad Caerleon ontgroei, onmiddellik stroomop en nou deel van die stad. Newport het sy eerste handves in 1314 gekry. Dit het aansienlik gegroei in die 19de eeu toe sy hawe die fokus geword het van steenkooluitvoer uit die oostelike Suid-Wallis-valleie. Newport was die grootste steenkooluitvoerder in Wallis tot die opkoms van Cardiff in die middel 1800's.

In die 20ste eeu het die hawe in belangrikheid afgeneem, maar Newport het 'n belangrike sentrum vir vervaardiging en ingenieurswese gebly. Later word sy ekonomie versterk as deel van die M4-korridor-hoëtegnologiekluster. Dit het in 2002 stadstatus verkry. Newport het die Ryderbeker in 2010 aangebied en was die plek vir die 2014 NAVO-beraad. Dit bevat uitgebreide landelike gebiede rondom die beboude kern. Sy dorpies is van aansienlike argeologiese belang. Newport Cathedral is die katedraal van die Bisdom Monmouth.

## Middestad
Die hoofwinkelstrate van Newport se stadsentrum is voetgangersones met Highstraat en Commercialstraat wat die noord/suid-as vorm plus aangrensende paaie insluitend Newport Arcade, Market Arcade, Skinner Street, Bridge Street, Upper Dock Street, Market Street, Griffin Street, Corn Street, Cambrian Road, Hill Street en Llanarth Street.

Die vyf strate van High, Commercial, Skinner en Bridge en Stow Hill konvergeer by Westgate Square en word algemeen beskou as die sentrale punt van die stad.
 
Kingsway Winkelsentrum is 'n binnenshuise winkelsentrum. Die aangrensende £90 miljoen Friars Walk winkelsentrum wat in November 2015 geopen is, het die middestad baie bevoordeel; dit het 30 winkels, sowat 12 restaurante en 'n 8-skerm bioskoop. Newport Market is 'n Victoriaanse-era binnenshuise mark op twee verdiepings met afsetpunte vir produkte en algemene produkte.

File:Newport Arcade - geograph.org.uk - 515556.jpg|Newport Arcade, Highstraat
File:Newport city centre 01.jpg|thumb|Die kruising van High-, Commercial-, Skinner- en Bridge-strate en Stow Hill in die middestad
File:High Street and Olde Murenger Pub, Newport, Wales.jpg|Highstraat
File:Newport - Commercial Street.jpg|Commercialstraat

File:Newport, Westgate Hotel (geograph 5040411).jpg|Die Westgate Hotel in Commercialstraat
File:Kingsway shopping centre.jpg|Kingsway winkelsentrum

## Verwysings
Kalaharirooivingers

Die **Kalaharirooivingers** (*Xylopia odoratissima*) is 'n boom wat inheems is aan Angola, Botswana, Namibië, Zambië en Zimbabwe.

Die boom se FSA-nommer is 110.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
Jacquère

duimnael|regs|Jacquère in Viala & Vermorel
**Jacquère** is 'n wit druifsoort wat hoofsaaklik in die Savoie-wynboustreek van Frankryk verbou word. Dit lewer 'n hoë opbrengs, en word gebruik om ligte, verfrissende en sag-aromatiese wyn te maak, soos byvoorbeeld Vin de Savoie. Jacquère word ook gebruik in Apremont-wyn, en word gewoonlik gedrink saam met kaasfondue ('n gereg uit dieselfde streek). Dit word ook gebruik om Bugey-wyn te maak.

Jacquère word ook verbou in sommige Condrieu-wingerde, maar dit mag nie gebruik word om Condrieu ''Appellation d'Origine Contrôlée''-wyn te maak nie.

In die 20ste eeu het die ampelograwe Louis Levadoux en (dekades later) Linda Bisson Jacquère gekategoriseer as 'n lid van die Pelorsien eko-geogroep, saam met Bia blanc, Béclan, Dureza, Exbrayat, Durif, Joubertin, Mondeuse blanche, Peloursin, Servanin en Verdesse.

## Sinonieme 
links|duimnael|Vin de Savoie Apremont wyn, wat van Jacquère gemaak word.
Sinonieme vir die druifsoort sluit in Altesse de Saint-Chef, Blanc des Ecoutoux, Buisserate, Cherche, Coufe Chien, yCugnete, Cugnette, Cugniette, Jacquère Blanche, Jacquèrre, Jacquière, Martin Cot, Martin Cot Blanc, Molette de Montmelian, Patois Rossette, Plant de Myans, Plant des Abymes, Redin, Robinet, Rossettin, Roussette, en Roussette de Montmelian.

## Verwysings
Llangefni

**Llangefni** (wat beteken "kerk aan die rivier Cefni") is die hoofstad van die Anglesey County in Wallis en bevat die hoofkantore van die Isle of Anglesey County Council. Die Verenigde Koninkryk se Sensus 2011 het Llangefni se bevolking as 5&nbsp;116 mense aangeteken, wat dit die tweede grootste nedersetting in Anglesey maak. Die gemeenskap sluit die dorpie Rhosmeirch in.

links|duimnael|Llangefni Stadsaal
## Ligging 
Die dorp is naby die middel van Anglesey, en is geleë aan die rivier Cefni, waarna dit vernoem is. Sy besienswaardighede sluit die Oriel Ynys Môn- museum in, wat die geskiedenis van Anglesey uiteensit en versamelings van die skilders Kyffin Williams en Charles Tunnicliffe huisves. In die weste van die dorp is 'n groot sekondêre skool, Ysgol Gyfun Llangefni (Llangefni Comprehensive School), en in die noorde 'n Victoriaanse parochiekerk, St Cyngar's, geleë in 'n beboste ligging langs die rivier genaamd die Dingle. Die dorp is voorheen Llangyngar genoem, Wallies vir "St Cyngar's Church".

## Handel en onderwys 
links|duimnael|Brugstraat, Llangefni omstreeks 1875
duimnael|Middestad
Llangefni is 'n kommersiële en plaasdorp in Anglesey en het eens die grootste beesmark op die eiland gehuisves. Daar is 'n relatief groot nywerheidslandgoed, wat 'n groot hoenderverwerkingsaanleg, die grootste enkele industriële onderneming in die dorp, asook verskeie ander klein besighede insluit.

Llangefni was gasheer vir die Nasionale Eisteddfod in 1957 en 1983, en het in 1999 sy naam gegee aan die Eisteddfod wat by die nabygeleë dorpie Llanbedrgoch gehou is. Dit het ook die Urdd Eisteddfod (jeug Eisteddfod) in 2004 aangebied. Die dorp het ook 'n kollege, Coleg Menai (Llangefni-terrein).

## Sport 
Die plaaslike sokkerklub, Llangefni Town, is aan die einde van die 2006–07-seisoen bevorder tot die Walliese Premierliga, maar een seisoen later gerelegeer.

Die plaaslike rugbyklub is Llangefni RFC, wat in die Walliese Rugbyunie-ligas speel. Die klub het onlangs bevordering na Afdeling 2-Wes verkry, maar die WRU het toe besluit om die klub terug na Afdeling 4 Noord- Wallis-liga te relegeer.

## Vervoer 
Die dorp het 'n stasie op die Anglesey Central Railway gehad wat in 1864 geopen is. Dit het in 1964 gesluit, hoewel goederetreine tot 1993 deur die dorp geloop het. Alhoewel dit nie meer in gebruik is nie, is die spoorlyne nie verwyder nie. Die naaste stasie is nou by Llanfairpwllgwyngyll, 8 km weg soos die kraai vlieg . Daar is gereeld busse na die groter nedersettings Bangor en Holyhead sowel as na die kleiner dorpe Amlwch en Beaumaris. Met die pad is die dorp net 2 km van die belangrikste A55- en A5 -paaie af, via die kort A5114. Water vir die dorp kom van Llyn Cefni, 'n reservoir 2,4 km na die noordweste.

## Walliese taalvaardighede 
Volgens die 2011-sensus is Llangefni die gemeenskap met die hoogste persentasie Walliessprekendes op die eiland Anglesey, en die 6de hoogste in Wallis. 80,7% van die inwoners van drie jaar en ouer het gerapporteer dat hulle Wallies in die 2011-sensus kon praat, in vergelyking met 83,8% wat dit in die 2001-sensus aangemeld het. 91,6% van diegene wat in Wallis gebore is, kon Wallies praat.

## Verwysings
Ruschia diversifolia

***Ruschia diversifolia*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie en is endemies in Suid-Afrika. Dit kom in die Wes-Kaap voor vanaf die Piketberg tot by Tygerberg en Worcester waar dit deel van die fynbos en renosterveld is. Die spesie het 'n voorkomsgebied van en 8912&nbsp;km² en daar is tussen agt tot tien ernstige gedefragmenteerde subpopulasies oor nadat die dit reeds 80% van sy habitat afgestaan het aan gewasverbouing. Verdere verliese weens gewasverbouing gebeur steeds in die Breederiviervallei en die Swartland. Die oorblywende subpopulasies word bedreig deur oorbeweiding asook indringerplante. Verdere ontwikkeling in Paarl, Tygerberg en Worcester is ook 'n bedreiging.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ruschia festiva

***Ruschia festiva*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Wes-Kaap voorkom.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Prins Nicolas, Hertog van Ångermanland

**Prins Nicolas van Swede, Hertog van Ångermanland** (Nicolas Paul Gustaf Bernadotte; gebore 15 Junie 2015), is die jonger kind en enigste seun van prinses Madeleine en Christopher O'Neill. Hy is agtste in die lyn van opvolging van die Sweedse troon. Ten tyde van sy geboorte was hy sesde in lyn.

## Geboorte 
Prins Nicolas is op 15 Junie 2015 in die Danderyd-hospitaal in Danderyd, Swede, gebore. Die geboorte is begroet met 'n saluut van 21 kanonskote vanaf Skeppsholmen in Stockholm en vanaf die salueringstasies in Göteborg, Härnösand, Karlskrona en Boden. Op 17 Junie is sy name en titel by 'n staatsraad aangekondig deur sy oupa, koning Carl XVI Gustaf.

## Verwysings
Skemer

[duimnael|300px|Skemer is die tydperk tussen (astronomiese) [dagbreek en sonsopkoms, of tussen sonsondergang en (astronomiese) skemer.]]
[duimnael|regs|300px|Oggendskemer: astronomiese, see en siviele stadiums om [dagbreek. Die skynskyf van die Son word volgens skaal getoon.]]
duimnael|regs|300px|Aandskemer: siviele, see en astronomiese stadiums om skemer. Die sonskyf word volgens skaal getoon.

**Skemer** is lig wat geproduseer word deur  die sonlig se verstrooiing in die boonste atmosfeer, wanneer die Son onder die horison is, verlig dit die onderste atmosfeer en die Aarde se oppervlak. Die woord skemer kan ook verwys na die tydperke wanneer hierdie verligting plaasvind.

Hoe laer die son onder die horison is, hoe dowwer is die skemer (gegewe dat ander faktore soos atmosferiese toestande dieselfde is). Wanneer die son 18° onder die horison bereik, is die skemer se helderheid byna nul, en aandskemer word nagtyd. Wanneer die Son weer 18° onder die teenoorgestelde horison bereik, word die nag oggendskemer. Skemer is lank reeds gewild onder fotograwe en skilders, wat dikwels daarna verwys as die blou uur, na aanleiding van die Franse uitdrukking ''l'heure bleue''. Die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug, is 'n kenmerkende kwaliteit van dié tyd van die dag. 

Na analogie van aandskemer word die woord *skemering* ook soms metafories gebruik om te impliseer dat iets krag verloor en tot 'n einde kom. Daar kan byvoorbeeld gesê word dat baie ou mense "in die skemer van hul lewens" is. 

## Verdere leesstof 
* 

## Verwysings
Verstrooiing

[duimnael|regs|[Feynman-diagram van verstrooiing tussen twee elektrone deur emissie van 'n virtuele foton.]]
**Verstrooiing** is 'n term wat in fisika gebruik word om 'n wye reeks fisiese prosesse te beskryf waar bewegende deeltjies of straling van een of ander vorm, soos lig of klank, gedwing word om van 'n reguit trajek af te wyk deur gelokaliseerde nie-uniformiteite (insluitend deeltjies en straling) in die medium waardeur hulle beweeg.
Beligting

[duimnael|Verligte kersiebloeisels, lig van die winkelvensters, en Japannese lantern in die nag in [Ise, Mie, Japan]]

**Beligting** is die doelbewuste gebruik van lig om praktiese of estetiese effekte te bereik. Beligting sluit die gebruik van beide kunsmatige ligbronne soos lampe en ligtoebehore in, sowel as natuurlike beligting deur daglig vas te vang. Dagbeligting (deur vensters, dakvensters of ligrakke te gebruik) word soms gebruik as die hoofbron van lig gedurende die dag in geboue. Dit kan energie bespaar in die plek van die gebruik van kunsmatige beligting, wat 'n groot komponent van energieverbruik in geboue verteenwoordig. Behoorlike beligting kan taakverrigting verbeter, die voorkoms van 'n area verbeter, of positiewe sielkundige uitwerking op insittendes hê.

Binne-beligting word gewoonlik bewerkstellig deur gebruik te maak van ligtoebehore, en is 'n belangrike deel van binneontwerp. Beligting kan ook 'n belangrike komponent van landskapprojekte wees.
Aand

[duimnael|Aand in Parambikkulam, [Kerala, Indië]]

Die **aand** is die tydperk van 'n dag wat aan die einde van die namiddag begin en met die begin van nag oorvleuel. Die presiese tye wanneer aand begin en eindig hang af van ligging, tyd van die jaar en kultuur, maar dit word algemeen beskou dat dit begin wanneer die Son laag in die hemel is en duur tot die einde van skemer. Afhangende van die spreker, kan dit so vroeg as 5-uur begin en tot die nag hou. Dit kan in die omgang gebruik word om die laaste kwynende namiddag kort voor sonsondergang in te sluit.

## Verwysings
Vergrootglas

duimnael|Teks gesien deur 'n vergrootglas
[duimnael|[Jim Hutton as speurder Ellery Queen, met 'n vergrootglas.]]

'n **Vergrootglas** is 'n konvekse lens wat gebruik word om 'n vergrote beeld van 'n voorwerp te produseer. Die lens word gewoonlik in 'n raam met 'n handvatsel gemonteer. 'n Vergrootglas kan gebruik word om lig te fokus, soos om die son se straling te konsentreer om 'n warm plek by die brandpunt te skep om 'n vuur te begin.

[duimnael|regs|'n [Fresnel-lens in 'n vuurtoring.]]

'n **Bladvergroter** bestaan uit baie baie smal konsentriese ringvormige lense, sodanig dat die kombinasie as 'n enkele lens optree, maar baie dunner is. Hierdie reëling staan bekend as 'n Fresnel-lens.

Die vergrootglas is 'n ikoon van speurfiksie, veral dié van Sherlock Holmes.
Luminansie

duimnael|'n Kers afgebeeld met 'n luminansiekamera; die vals kleure dui luminansievlakke aan volgens die balk aan die regterkant (cd/m2)

**Luminansie** is 'n fotometriese maatstaf van die ligintensiteit per oppervlakte-eenheid van lig wat in 'n gegewe rigting beweeg. Dit beskryf die hoeveelheid lig wat deurgaan, uitgestraal word vanaf, of weerkaats word vanaf 'n spesifieke area, en val binne 'n gegewe ruimtehoek.

Helderheid is die term vir die *subjektiewe* indruk van die *objektiewe* luminansiemetingstandaard.

Die SI-eenheid vir luminansie is candela per vierkante meter (cd/m2), soos omskryf deur die SI-stelsel. 'n Nie-SI-term vir dieselfde eenheid is die nit.
Duisternis

[regs|duimnael|Die Skepping van Lig, deur [Gustave Doré.]]

**Duisternis** of **donkerte**, die direkte teenoorgestelde van ligheid, word gedefinieer as 'n gebrek aan beligting, 'n afwesigheid van sigbare lig, of 'n oppervlak wat lig absorbeer, soos swart of bruin.

Menslike visie is nie in staat om kleure te onderskei in toestande van baie lae luminansie. Dit is omdat die tint sensitiewe fotoreseptorselle op die retina onaktief is wanneer ligvlakke onvoldoende is, in die omvang van visuele persepsie waarna verwys word as skotopiese visie.

Die emosionele reaksie op duisternis het metafooriese gebruike van die term in baie kulture gegenereer, wat dikwels gebruik word om 'n ongelukkige of onheilspellend gevoel te beskryf.

Met verwysing na 'n tyd van die dag, vind volledige duisternis plaas wanneer die Son meer as 18° onder die horison is, sonder die uitwerking van skemer op die naghemel.
Drosanthemum hallii

***Drosanthemum hallii*** is 'n vetplant in die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en naby Worcester in die Wes-Kaap voorkom. Die spesie is deel van die fynbos en renosterveldbiome. Dit het 'n voorkomsgebied van 657 km² en daar is drie subpopulasies wat bedreig word deur indringerplante en die aanlê van wingerde.

## Galery 

Drosanthemum hallii 109910270.jpg
Drosanthemum hallii 109910297.jpg
Drosanthemum hallii 15108834.jpg
Drosanthemum hallii 217401871.jpg

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ligheid

[frame|regs|Drie tinte in die [Munsell-kleurstelsel|Munsell-kleurmodel. Elke kleur verskil in waarde van bo na onder in gelyke persepsie stappe. Die regterkolom ondergaan 'n dramatiese verandering in waargenome kleur.]]

**Ligheid**, **Ligtheid** of **ligtigheid** is 'n visuele persepsie van die luminansie (L) van 'n voorwerp. Dit word dikwels beoordeel relatief tot 'n soortgelyke verligte voorwerp. In kleurometrie- en kleurvoorkomsmodelle is ligheid 'n voorspelling van hoe 'n verligte kleur vir 'n standaardwaarnemer sal lyk. Terwyl luminansie 'n lineêre meting van lig is, is ligheid 'n lineêre voorspelling van die menslike persepsie van daardie lig.

Dit is omdat menslike visie se ligheidpersepsie nie-lineêr is relatief tot lig. Verdubbeling van die hoeveelheid lig lei nie tot 'n verdubbeling in waargenome ligheid nie, slegs 'n beskeie toename.

Die simbool vir perseptuele ligheid is gewoonlik óf J soos gebruik in CIECAM02 of L^* soos gebruik in CIELAB en CIELUV. L^* ("L-ster") moet nie verwar word met L wat gebruik word vir luminansie. In sommige kleurbestellingstelsels soos Munsell, word ligheid na verwys as **waarde**. Sommige kleurmodelle soos HSV gebruik ook *waarde* as 'n alternatiewe term vir ligheid.

Chiaroscuro en Tenebrisme maak albei voordeel uit dramatiese kontraste van ligheid om drama in kuns te verhoog. Kunstenaars kan ook skakering, subtiele manipulasie van waarde gebruik.
Drosanthemum bellum

***Drosanthemum bellum*** is 'n vetplant in die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Wes-Kaap van Ceres tot by Worcester voorkom. Die spesie is deel van die fynbos. 

Dit het 'n voorkomsgebied van 2 000 km² en daar is vyf subpopulasies wat bedreig word deur die aanlê van wingerde. 'n Paar subpopulasies het verlore gegaan toe die Brandvleidam in 1923 gebou is.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Drosanthemum calycinum

***Drosanthemum calycinum*** is 'n vetplant in die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Wes-Kaap van Clanwilliam tot by Koeberg en Riversdal voorkom. Die spesie is deel van die fynbos.

Dit het 'n voorkomsgebied van 20 000&nbsp;km² en daar is sestien subpopulasies. Die plant het reeds 80% van sy habitat afgestaan aan koringverbouing die afgelope 100 jaar. Die plant word steeds bedreig deur indringerplante, gewasverbouing en menslike ontwikkeling.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Drosanthemum hispidum

***Drosanthemum hispidum*** is 'n vetplant in die vygiefamilie wat inheems aan die Noord-, Oos- en Wes-Kaap, Vrystaat en Namibië is.

*D. hispidum* bevat die alkaloïed 4'-O-demetielmesembrenol, struktuurgewys verwant aan alkaloïde in die kanna (*Sceletium tortuosum*).

## Gewone name 
Die plant se Afrikaanse naam is die ''fyn T'nouroebos* en in Engels staan dit bekend as die *hairy dewflower''.

## Galery 

Drosanthemum Hispidum (5772032911).jpg
Drosanthemum hispidum - CT 0.jpg
Drosanthemumhispidum.jpg
Drosanthemum hispidum 2 (villa Hanbury, Italy).jpg

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Eberlanzia sedoides

***Eberlanzia sedoides*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat inheems aan Namibië en die Noord-Kaap is. Dit kom in die suide van Namibië voor, die Richtersveld en so ver suid as Hondeklipbaai in Namakwaland.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Eberlanzia (plant)

***Eberlanzia*** is 'n vetplant-genus wat tot die Aizoaceae behoort en in 1926 vir die eerste keer beskryf is. Die genus is inheems aan Namibië en Suid-Afrika.

## Spesies 
Daar is slegs agt spesies wat tot die genus hoort:
* *Eberlanzia clausa* (Dinter) Schwantes
* *Eberlanzia cyathiformis* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia dichotoma* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia ebracteata* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia gravida* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia parvibracteata* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia schneideriana* (A.Berger) H.E.K.Hartmann
* *Eberlanzia sedoides* (Dinter & A.Berger) Schwantes

## Verwysings
Roussanne

duimnael|regs|Roussannedruiwe
duimnael|regs|Blare van die Roussannedruifsoort
**Roussanne** is 'n wit druifsoort wat oorspronklik in die Rhônestreek in Frankryk verbou is. Dit word dikwels met Marsanne gemeng. Roussanne word ook verbou in verskeie "nuwewêreldse" wynstreke soos Kalifornië, Washington, Texas, Suid-Afrika en Australië, sowel as in Kreta, Toskane en Spanje se wynstreke. 

Die bessies word uitgeken aan hul rooibruin kleur wanneer die druif rypheid bereik – *roux* is Frans vir rooibruin en is waarskynlik die bron van die druifsoort se naam. Roussanne se geur herinner aan kruietee. In warm streke produseer die druifsoort 'n effens swaar wyn met heuning- en peergeure. 

In koeler streke het die wyn 'n hoër suurinhoud. Dit is dikwels 'n moeilike plant om te groei, en is veral vatbaar vir skimmelsiektes. Boonop is dit nie wind- of droogtebestand nie, word laat ryp en lewer wisselvallige opbrengste.

## Sinonieme en verhouding met ander druifsoorte 
Sinonieme sluit in Barbin, Bergeron (veral in die Savoiestreek), Courtoisie, Fromental, Fromental jaune, Fromenteal, Fromenteau, Greffon, Greffou, Martin Cot, Petite Rousette, Picotin blanc, Plant de Seyssel, Rabellot, Rabelot, Ramoulette, Rebellot, Rebolot, Remoulette, Roussane, Roussane blanc, Roussanne blanc, Roussette, Rusan Belyi en Rusan Blan.

Daar bestaan ook gelyknamige druifsoorte – waarvan die bekendste druif die pienkvellige Roussanne du Var is wat in Provence verbou word, sowel as die Roussette wat in Savoie verbou word en ook bekendstaan as Altesse.

## Verwysings
Eberlanzia clausa

***Eberlanzia clausa*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan Namibië is.

## Bron 
* Plants of the World Online
Oggend

[duimnael|regs|Oggend, net na [sonsopkoms op 'n plaas in Namibië]]
**Oggend** is die tydperk van sonsopkoms tot middag. Daar is geen presiese tye vir wanneer die oggend begin nie (ook waar vir die aand en nag) want dit kan verskil volgens 'n mens se lewenstyl en die ure van daglig in elke tyd van die jaar. Die oggend eindig egter streng om die middag, want dit is wanneer middag begin. Oggend kan ook gedefinieer word as vanaf middernag tot middag.

Oggend gaan voor namiddag, aand, en nag in die volgorde van 'n dag. Oorspronklik het die term na sonsopkoms verwys.

## Verwysings
Eberlanzia

**Eberlanzia** kan verwys na:
* *Eberlanzia* (arachnid), 'n genus van arachnid in die Daesiidae familie
* *Eberlanzia* (plant), 'n genus van plante in die Aizoaceae familie
Ruschia virens

***Ruschia virens*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie van Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap voor. Die plant is endemies in Suid-Afrika.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Breyton Paulse

**Breyton Paulse** (gebore 25 April 1976 in De Keur, Koue Bokkeveld) is 'n Suid-Afrikaanse voormalige rugbyspeler wat van 1999 tot 2007 op vleuel vir die nasionale span, die Springbokke, gespeel het. Hy het 64 toetswedstryde vir Suid-Afrika gespeel en 26 drieë gedruk.

## Vroeë lewe 
In sy jeug het hy, benewens rugby, aan krieket, sokker en atletiek deelgeneem en Boland in die 200m en 400m naellope verteenwoordig. Die boer vir wie sy ouers gewerk het, het sy talent vir rugby raakgesien, en om dit te koester, het hy sy klasgeld betaal om aan die Universiteit Stellenbosch te studeer,

Aan die einde van die 2000 seisoen het hy die eerste speler van kleur geword wat as Suid-Afrikaanse Rugbyspeler van die Jaar aangewys is, wat 'n seisoen afsluit waarin hy twee drieë gedruk het in die Westelike Provinsie se oorwinning oor Natal in die Curriebeker-eindstryd

Aan die einde van 2006 is Paulse deur die Stormers-franchise gekies as deel van hul span vir die 2007 Super 14 waar hy sy kanse versterk het om weer vir die Springbokke uit te draf.

Hy is gekies vir die span wat by die 2003 Rugbywêreldbeker-eindstryde teenwoordig was, maar is slegs as reserwespeler vir die 2007 Rugbywêreldbeker-eindstryd gekies.

Sy laaste verskyning in die groen en goud was teen Nieu-Seeland in Christchurch in 2007 op die ouderdom van 31.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
GrysKrag

**GrysKrag** (**GreyPower**) is 'n organisasie sonder winsoogmerk vir ouer persone in Suid-Afrika. Dit is in 1995 gestig en word deur 'n direksie bestuur. Die organisasie se leuse is: "Met ons vaardighede en ondervinding verenig ons en help ons die toekoms bou."

## Doelstellings 
GrysKrag strewe die volgende doelstelling na:

* Verskaf toepaslike inligting op allerlei maniere aan persone ouer as 50

* Help aktiewe veroudering bevorder

* Onderneem projekte ten bate van seniors

* Doen navorsing oor seniors se behoeftes en

* Verteenwoordig seniors teenoor owerheidsinstansies in sake wat hulle raak

## Aktiwiteite 
GrysKrag bedryf aktiwiteite and projekte soos:

* Maandelikse "Bring-en-Vertel"-geleenthede vir lede in Pretoria oor 'n wye reeks onderwerpe soos aftree-behuising, gesondheid, kultuursake, sport- en ontspanning, wêreldgebeure, ens

* Elektroniese kwartaallikse *GrysKrag Nuusbrief*

* Kursus in tuisverpleging en noodhulptassie in samewerking met die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga

* Afslag op intekening op die *PLUS 50*-tydskrif

* Kleuters/oumas- en oupas-projekte

* Familiestambome en familiegeskiedenisse (genealogie)

* Lede-voordele in samewerking met verskeie rolspelers oa beleggingsadvies, groepbegrafnisversekeringspolis, goedkoper gehoordienste, spesiale tariewe vir korttermynversekering, testamentêre advies en laer as normale boedelbelasting by 'n sakevennoot

* Wegbreek-uitstappies soos kuierweke vir seniors

* Verleen inligting/hulp met gemeentes en oorde se seniorbyeenkomste deur skakeling en samewerking met gasheer, wat 'n spreker oor 'n interessante onderwerp of 'n gaskunstenaar kan insluit. Avbob is soms 'n vennoot in die verband.

## Bron 
* www.gryskrag.co.za
Gegenschein

[thumb|240px|Die gegenschein verskyn op dié foto as 'n helder kol van links bo na regs onder bo die [Baie Groot Teleskoop.]]

**Gegenschein** (uit Duits; letterlik "teengloed" of "opposisielig") is 'n dowwe verligte kol in die naglug wat reg teenoor die son aan die ander kant van die aarde geleë is. Die trustrooiing van sonlig deur interplanetêre stof veroorsaak dié optiese verskynsel.

## Verduideliking
Nes sodiaklig, is gegenschein sonlig wat deur interplanetêre stof teruggestrooi word. Die meeste van dié stof wentel naby die sonnebaan om die son, met 'n moontlike konsentrasie van deeltjies by die L2-punt van die aarde-son-stelsel.

Gegenschein word van sodiaklig onderskei deur sy groot invalshoek van sonlig op die stofdeeltjies. Dit vorm 'n effens helderder elliptiese kol direk regoor die son binne die dowwer band van sodiaklig. Die intensiteit van die gegenschein word relatief verhoog omdat elke stofdeeltjie teen volle fase gesien word.

## Verwysings
## Skakels
Otto van Boergondië

**Otto van Boergondië** (944 – 22 Februarie 965) was vanaf 956 tot sy dood in 965 Hertog van Boergondië en Graaf van Auxerre. 

Otto was die seun van Hugo die Grote en sy vrou Hedwig van Sakse, suster van Otto I, keiser van die Heilige Romeinse Ryk, en dogter van Hendrik die Voëlkyker, Hertog van Sakse. Hy was die jonger broer van Hugo Capet, die latere koning van Frankryk en die stigter van die Huis van Capet.Hy behoort tot die Dinastie van die Robertiens.

Hy het deur sy huwelik aan Luitgard, dogter van Giselbert van Châlon, wat die meeste van die hertogdomme in Boergondië besit het, hertog geword. Hy het geen afstammelinge gehad nie.

Sy broer, Hendrik I van Boergondië, het hom opgevolg as Hertog van Boergondië.

## Lewensloop
Otto was die tweede seun van hertog Hugo die Grote van Boergondië en Hedwig van Sakse, dogter van Hendrik die Voëlkyker, Hertog van Sakse.

In 955 tree hy op 11-jarige ouderdom in die huwelik met Luitgard, die dogter en erfgenaam van Giselbert van Châlon. Die huwelik moes die konflik tussen die Robertiens – die familie van sy vader – en die Buvinidiene – die familie van Giselbert van Châlon – beëindig. Toe sy skoonvader in 956 oorlede is, verwerf Otto formeel die volledige heerskappy oor Boergondië. Sy vader sterf egter dieselfde jaar, waarna die minderjarige Otto alleen oor sy gebiede moes heers. Koning Lotarius van Frankryk het hiervan gebruik gemaak om sy koninklike posisie in Boergondië te versterk, wat hy gedoen het deur Dijon in te neem. Die gevolg was die geleidelike verswakking van die hertog se gesag, aangesien ook die vasale in Boergondië daarna gestreef het om groter vryhede te verkry. Otto is eers in 960 amptelik as hertog erken. Sy regering was so swak dat die kroniekskrywer Flodoard van Reims geweier het om Otto as hertog te betitel. 

Otto van Boergondië het in 965 gesterf. Hy was na alle waarskynlikheid ongetroud en kinderloos, en is deur sy jonger broer Hendrik I van Boergondië opgevolg.

## Voorouers 
## Verwysings
Sammy Marks-tiekie

Die **Sammy Marks-tiekie** is ‘n besondere Suid-Afrikaanse munt met groot versamelaarswaarde.

## Geskiedenis
Sammy Marks was goed bevriend met Paul Kruger en ander leiers in die destydse ZAR. Hy het dikwels opgetree as hul finansiële adviseur. Volgens oorlewering is die staatsmunt in Pretoria vir een volle dag tot Marks se beskikking gestel as belonig vir sy dienste. Hy het met die stempels vir die 3-pennie-munte 215 van die munte in goud laat slaan. Gewoonlik was die  munte in silwer. Al die stempels vir die 1898-reeks van die ZAR-munte het reeds uit Duitsland in Transvaal aangekom, maar was nog nie gebruik nie. Die tiekie-stempels is vir Marks se doel aan die reeks onttrek.  In 1898 is daar dus geen tiekies in silwer gemunt nie.  Die Sammy Marks-tiekie was nie ‘n wettige betaalmiddel in die ZAR nie en hulle was nooit in omloop nie. Marks het die goue tiekies as geskenke aan sy familie en vriende, soos die president en sekere Volksraadslede gegee.  Hierdie munte is baie skaars en daar is al ‘n eksemplaar verkoop vir ‘n R1½ miljoen.

## Metaal
Die gewig van so ‘n tiekie is 2.611 gram (in die destydse maat 40 grein). Die munt het ‘n middellyn van 16.3mm en die metaalinhoud van  goud  is 916.67 en van koper 83.33.

## Uitbeelding
Aan die voorkant word die syprofiel van pres. Paul Kruger afgebeeld. Aan die agterkant is ‘n lourierkrans rondom die jaartal 1898 en die syfer 3 (vir 3 pennies) en die afkorting ZAR. Otto Schultz van Berlyn was die ontwerper.

## Bibliografie
*coinweek.com
*Green, Lawrence G.: Something Rich and Strange. The Story of South Africa’s Treasures, Famous and Unknown, Sunken and Buried, and   Some Personal Experiences in the Search for Lost Hoards. Kaapstad: Howard Timmins, 1962.
Ruschia parvifolia

***Ruschia parvifolia*** is 'n vetplant uit die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en in die Wes-Kaap voorkom.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Len Taunyane

duimnael|regs|Len Taunyane
**Len Taunyane** ([lɪn tauˈɲanɪ]  1880's – na 1904) was 'n Suid-Afrikaanse baan- en veldatleet wat aan die Olimpiese Somerspele 1904 aan die mansmaraton deelgeneem het, en was dus een van die eerste twee swart Afrikane wat aan die moderne Olimpiese Spele deelgeneem het.

## Vroeë lewe
Taunyane was 'n lid van die Tswanavolk en 'n veteraan van die Tweede Vryheidsoorlog, nadat hy as 'n boodskapper gedien het. 'n Foto wat tussen 1900 en 1902 geneem is, wys hom as 'n krygsgevangene op Sint Helena. Min is andersins oor sy lewe bekend. Taunyane was moontlik ook 'n student aan die Universiteit van die Vrystaat. Hy het in 1904 na die VSA gereis om aan die Boereoorlog-tentoonstelling by die St. Louis Wêreldtentoonstelling te verskyn. Daar het hy twee keer per dag deelgeneem aan heruitvoerings van die Slag van Colenso en die Slag van Paardeberg.

duimnael|Taunyane (tweede van links) as krygsgevangene op Sint Helena, ongeveer 1900.
## 1904-maraton 
Die 1904-maraton was 'n grootliks informele byeenkoms, wat op 'n ongeskikte baan en oor paaie so stowwerig gehardloop is dat dit baie van die atlete laat neerval het. Taunyane het op die nippertjie as 'n Zoeloe (hy was 'n Tswana nie 'n Zoeloe nie) vir die wedloop ingeskryf en het dus nie formeel Suid-Afrika verteenwoordig nie wat eers in 1910 as Unie van Suid-Afrika tot stand gekom het. Daar is na hom verwys as "Len Tau" of "Lentauw" deur amptenare wat nie sy naam kon uitspreek nie.

Taunyane het waarskynlik kaalvoet gehardloop en in die negende plek uit 'n veld van 32 en 14 geëindig. Dit was 'n teleurstelling, aangesien baie waarnemers seker was dat Taunyane beter kon gedoen het as hy nie byna 'n myl van koers af gejaag is deur aggressiewe honde nie.

Saam met Jan Mashiani was Taunyane een van die eerste twee swart Afrikane wat aan die moderne Olimpiese Spele deelgeneem het.

Niks is van Taunyane se latere lewe bekend nie.

## Verwysings
2022-Rugbykampioenskapreeks

Die **2022-Rugbykampioenskapsreeks** was die tiende jaarlikse rugbytoernooi tussen die nasionale spanne van Argentinië, Australië, Suid-Afrika en Nieu-Seeland. Die kompetisie word bedryf deur SANZAAR, ’n gesamentlike onderneming van die vier lande se nasionale rugbyunies. Die spanne is onderskeidelik die Pumas, Springbokke, Wallabies en die All Blacks. Die toernooi keer terug om in alle mededingende lande aangebied te word, nadat reisbeperkings in 2020–21 weens COVID-19 die toernooi belemmer het.

Die toernooi is egter vir die eerste keer herstruktureer sedert Argentinië by die kompetisie aangesluit het, met elke span wat hul wedstryde tuis en weg gespeel het. Elke land het drie wedstryde aangebied, maar nie eweredig oor hul mededingende nasies nie. Argentinië was twee keer gasheer vir Australië en Suid-Afrika een keer; Australië het Suid-Afrika twee keer gehuisves en Nieu-Seeland een keer; Nieu-Seeland was twee keer gasheer vir Argentinië en Australië een keer; en Suid-Afrika was twee keer gasheer vir Nieu-Seeland en Argentinië een keer.

Nieu-Seeland het die toernooi vir die 19de keer gewen. Buitendien het hulle die Bledisloebeker ingepalm en die Vryheidsbeker gewen, terwyl Australië met die Mandela Uitdaagplaat en die Poematrofee weggestap het.

## Formaat 
Die formaat vir die 2022-toernooi was soortgelyk aan dié van vorige jare. Elke span het ’n totaal van ses wedstryde elk gespeel, en twaalf in totaal. Met ’n wen het ’n span vier punte verdien, gelykop twee ligapunte, en ’n verloor met agt of meer punte nul ligapunte. ’n Bonuspunt kon verdien word op een van twee maniere: deur ten minste drie drieë meer as die teenstander in ’n wedstryd te druk, of deur met sewe punte of minder te verloor. Die kompetisie se wenner was die span met die meeste ligapunte aan die einde van die toernooi.

## Telkaart 
## Wedstryddatums 
### Week 1 
### Week 2 
### Week 3 
### Week 4 
### Week 5 
### Week 6 

## Statistiek 
### Meeste punte en drieë 
| Meeste drieë gedruk:

|}

## Sien ook 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Boso van Arles

**Boso van Arles** (gebore omstreeks 800; sterf in 855) was 'n Frankiese graaf van onderskeidelik Turyn en Valois uit die Bosoniede-dinastie.

## Familie en kinders
Hy was getroud met Engeltrude. Hulle het die volgende kinders gehad:

* Boso, Graaf van Valois (sterf 874)
* Theutberga (sterf voor 25 November 875), getroud met Lotarius II
* Richildis (sterf 883), getroud met Bivinus van Metz
* Hugbert, Graaf van Valois en leke-ab van die Abdy van Sint Mauritius (820–864).

## Bronne 
*Pierre Riché, *The Carolingians, a family who forged Europe*.

## Eksterne skakels 
*GENEALOGY.EU: Bosonides
*Stirnet: Provence1
Childebrand

**Childebrand** (678 – 743 of 751) was 'n Frankiese hertog (*dux*). Hy was die buite-egtelike seun van Pepyn van Herstal en Alpaida, en die broer van Karel Martel. Hy is gebore in Autun, waar hy later dood is. Hy was getroud met Emma van Austrasië. Hy ontvang heerskappy oor die Koninkryk van Boergondië van sy vader en word hierdeur 'n hertog. Saam met sy broer speel hy 'n beslissende rol in die verdrywing van die Sarasene uit Frankryk, toe hy Marseille, een van die grootste stede wat steeds in die hande van die Oemajjads was, verower.

Sommige navorsers is van mening dat Childebrand die halfbroer van Karel Martel was aan vaderskant. Sy sterfdatum is ook 'n omstrede kwessie aangesien sommige bronne sy sterfjaar as 743 aangee, en andere as 751.

## Verwysings
Dagtyd

duimnael|Sonopkoms in die Brisbane Water Nasionale Park, Australië

**Dagtyd** soos waargeneem op Aarde is die tydperk van die dag waartydens 'n gegewe plek natuurlike beligting van direkte sonlig ervaar. Dag vind plaas wanneer die Son bo die plaaslike horison verskyn, dit wil sê, enige plek op die aardbol se hemisfeer wat na die son kyk. In direkte sonlig kan die beweging van die son aangeteken en waargeneem word met behulp van 'n sonwyser wat 'n skaduwee gooi wat stadig beweeg gedurende die dag. Ander planete en natuurlike satelliete wat roteer relatief tot 'n lig primêre liggaam, soos 'n plaaslike ster, ervaar ook dagtyd, maar hierdie artikel bespreek hoofsaaklik dagtyd op Aarde.
Edgar de Wahl

**Edgar Alexei Robert von Wahl** of ** de Wahl** (23 Augustus 1867 – 9 Maart 1948) was 'n Baltiese Duitse onderwyser, wiskundige en taalkundige. Hy is veral bekend daarvoor dat hy die skepper was van Interlingue (bekend as Occidental dwarsdeur sy lewe), 'n naturalistiese kunsmatige taal gebaseer op die Indo-Europese tale, wat aanvanklik in 1922 gepubliseer is.

De Wahl is gebore in Olwiopol (volgens sommige bronne in Bohopil, 'n nabygeleë dorp), Kherson gebied, Russiese Ryk (nou deel van Pervomaisk, Mykolaiv Oblast, Oekraïne). Die gesin het etlike jare in die Oekraïne deurgebring, aangesien De Wahl se pa daar as 'n spoorwegingenieur gewerk het. Daarna het die gesin vir etlike jare in Tallinn gebly en toe na Sint Petersburg verhuis. Wahl het daar gestudeer en toe begin diens in die Imperiale Russiese vloot. Vanaf 1894 het de Wahl as onderwyser in Tallinn gewerk.

De Wahl het eers 'n aanhanger van Volapük geword nadat hy deur Waldemar Rosenberger ('n kollega van de Wahl se pa) aan die taal bekendgestel is en 'n leksikon vir mariene terminologie begin saamstel. 'n Paar maande later in 1888 het hy 'n brosjure oor die taal Esperanto in 'n boekwinkel ontdek en 'n sterk ondersteuner van die nuwe taal geword. Een van die eerste gebruikers van Esperanto, het hy Ludwik Lejzer Zamenhof oor sommige punte van grammatika en woordeskat geadviseer. Na etlike jare het hy Esperanto laat vaar ná die mislukte stemming om die taal te hervorm in 1894 (de Wahl was een van die min wat gestem het vir 'n heeltemal ingrypende hervorming), en in die volgende dekades het hy gewerk aan die probleem van die ideale vorm van 'n internasionale hulptaal.

## Verwysings
Fynstowwe

**Fynstowwe** is mikroskopiese deeltjies van vaste stof of vloeistof materie gesuspendeer in die lug. Die term *aërosol* verwys gewoonlik na die fynstof/lug mengsel, in teenstelling met die fynstowwe alleen. Bronne van fynstowwe kan natuurlik of antropogenies wees. Hulle het impak op klimaat en neerslag wat menslike gesondheid nadelig beïnvloed, op maniere bykomend tot direkte inaseming.

## Verwysings