open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arboretum Norr

duimnael|280px|Deel van die Arboretum

Die **Arboretum Norr** (*Arboretum Noord*) is 'n arboretum (boomtuin) in die omgewing van die Sweedse stad Umeå. Die afkorting van die naam van die arboretum is UMEA.

Die idee vir die arboretum het in 1975 tussen die Universiteit van Umeå, die Sweedse Universiteit vir Landbouwetenskappe en die munisipaliteit van Umeå ontstaan. Die arboretum is in 1981 geopen en is slegs in sneeuvrye maande oop vir besoekers.

Die arboretum bevat die volgende landskappe:
* *Bryggan* (die brug)
* *Kvarnängen* (die saagmeule). Hierdie landskap is geleë op die plek waar daar vroeër 'n saagmeule was.
* *Östra Nordamerika* (die ooste van Noord-Amerika)
* *Västra Nordamerika* (die weste van Noord-Amerika)
* *Europa* (Europa)
* *Östasien* (Oos-Asië)

Die arboretum het as doelstelling die bewaring en kweek van boomspesies, veral uit die koue streke, en om kennis hieroor te versprei. Die arboretum het ook 'n saadbank van 60 spesies.

## Eksterne skakels 
*  Webtuiste van Arboretum Norr
Beijing Capital Internasionale Lughawe

duimnael|links|Die Capital-lughawe in 1959
[duimnael|links|Die Amerikaanse President [Richard Nixon se Air Force One op die Capital-lughawe in 1972.]]
**Beijing Capital Internasionale Lughawe** (IATA: **PEK**, ICAO: **ZBAA**) is die belangrikste internasionale lughawe wat Beijing in China bedien. Dit is 32&nbsp;km (20&nbsp;myl) noord van die stadsentrum van Beijing geleë, in 'n enklawe van Chaoyang-distrik en die voorstedelike Shunyi-distrik,  en beslaan 'n 6&nbsp;vierkante kilometer (1&nbsp;480 hektaar) perseel. Die lughawe word besit en bedryf deur die *Beijing Capital International Airport Company Limited*, 'n staatsbeheerde maatskappy. Die lughawe se IATA-kode, PEK, is gebaseer op die stad se voormalige geromaniseerde naam, Peking.

Die lughawe is 'n spilpunt vir China se vlagdraer Air China wat na 120 bestemmings vanuit Beijing vlieg, asook vir  China Southern Airlines en Hainan Airlines.

Om die groeiende passasiersverkeer te akkommodeer, het Beijing Capital die enorme Terminaal 3 in 2008 geopen, betyds vir die Olimpiese Spele, die tweede grootste lughaweterminaal in die wêreld na Doebai Internasionale Lughawe se Terminaal 3, en die sesde grootste gebou in die wêreld per oppervlak. Beijing Capital Internasionale Lughawe beslaan 1&nbsp;480 hektaar grond.

## Verwysings
Taoyuan Internasionale Lughawe

**Taiwan Taoyuan Internasionale Lughawe** (IATA: **TPE**, ICAO: **RCTP**) is die internasionale lughawe wat die hoofstad van die Republiek China (Taiwan), Taipei, asook die noordelike dele van die land bedien. Dit is ongeveer 40 km van Taipei geleë in die dorp Dayuan, Taoyuan County, en is Taiwan se grootste lughawe. Dit is een van die vyf lughawens in die Republiek van China met gereelde internasionale vlugte, en is by verre die besigste internasionale lugtoegangspunt onder hulle. Dit is die belangrikste internasionale sentrum vir China Airlines en EVA Air.

## Verwysings
Barbican Centre

220px220px
**Barbican Centre for Arts and Conferences**

----

**Ligging**

*City of London*, Londen

----

**Geopen in**

1982

----

**Tipe**

Konferensie- en kunssentrum

----

**Webtuiste**
*barbican.org.uk*

Die **Barbican Centre** is 'n sentrum vir konferensies en uitvoerende kunste in die *City of London*. Die kunssentrum, wat in Silk-straat, tussen Aldersgate- en Moorgate-straat, geleë en ná 'n boutyd van tien jaar op 3 Maart 1982 deur Haar Majesteit koningin Elizabeth II amptelik ingewy is, is die grootste van sy soort in Europa. Die boukoste het destyds ₤161 miljoen beloop (wat gelykstaan aan ₤480 miljoen volgens die 2014-geldwaarde). Die koningin het tydens die openingsplegtigheid na die kunssentrum verwys as "een van die moderne wonders van die wêreld".

Die sentrum, wat in die brutalistiese styl uitgevoer is, maak deel uit van die *Barbican Estate*-kompleks, 'n groot behuisingsprojek vir 6&nbsp;000 mense wat onder meer in drie woonsteltorings op 'n hoogte van sowat 120 meter gehuisves word. In die kuns- en konferensiesentrum, wat jaarliks deur byna 1,8 miljoen mense besoek word, word klassieke en popkonserte aangebied, net soos toneelopvoerings, rolprentvertonings en kunsuitstallings. Die Barbican Centre huisves daarnaas ook 'n biblioteek, drie restaurante en 'n musiekkonserwatorium.

Die sentrum se konsertsaal is die tuissaal van twee internasionaal bekende orkeste, die *London Symphony Orchestra* en die *BBC Symphony Orchestra*. Sedert 2013 word ook die Londense opvoerings van die Koninklike Shakespeare-toneelgeselskap (*Royal Shakespeare Company*) hier gehou.

Die Barbican Centre is in besit van en word ook bestuur en befonds deur die *City of London Corporation*, die derde grootste befondser van kunsprojekte in die Verenigde Koninkryk.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Smithse rooiklipkonyn

Die **Smithse rooiklipkonyn** (*Pronolagus rupestris*) is 'n konyn wat in die Wes-Kaap, Oos-Kaap, Vrystaat en die suidelike gedeelte van die Noord-Kaap voorkom.

## Voorkoms 
Die dier se pels is dig en grof en die kleur is sout-en-peper rooibruin terwyl die onderkant roeserig dofgeel is. Die ken en wange is wit of gryswit. Die diertjie se massa is 1.3 - 3.1 kg. Hierdie spesie is die kleinste van die klipkonyne.

## Habitat 
Hulle vreet gras, veral jong gras. Hulle kom voor in rotsagtige terrein soos kranse, kliprantjies en rotsagtige klowe met eetbare gras en beweeg nooit weg van hulle tuiste nie. Hulle natuurlike vyande is die luiperd, rooikat en vaalboskat.

Na 'n draagtyd van een maand word een of twee kleintjies gebore gewoonlik in die somer.

## Sien ook 
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Bronnelys 
* Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009.
Pronolagus

**Pronolagus** is die rooiklipkonyn-genus wat hoort tot die familie *Leporidae*. Daar is drie spesies wat hoort tot die familie.
* Jamesonse rooiklipkonyn  - *Pronolagus randensis*
* Natalse rooihaas - *Pronolagus crassicaudatus*
* Smithse rooiklipkonyn - *Pronolagus rupestris*

## Sien ook 
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Bron 
* Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009.
Securitate

regs|duimnael|180px|Seël van die Sosialistiese Republiek van Roemenië.

Die **Departement van Staatsveiligheid** (Roemeens: *Departamentul Securității Statului*, algemeen bekend as die **Securitate**) was die amptelike staatsveiligheidsdiens van die Sosialistiese Republiek van Roemenië. Dit is algemeen beskou as een van die grootste, effektiefste en mees onderdrukkende intelligensie- en geheime polisie-agentskappe in die wêreld.

## Sien ook 
* Stasi – die amptelike staatsveiligheidsdiens van Oos-Duitsland (DDR)
William Booth

**William Booth** (1829–1912) was 'n Britse evangelis. Hy was die stigter en die eerste generaal van die Heilsleër. Hy het dié organisasie in 1865 as die *The Christian Mission* gestig, en dit in 1878 na die Heilsleër hernoem. Hierdie Christelike beweging met sy kwasi-militêre struktuur het vanuit Londen na verskeie wêrelddele versprei en is bekend vir die humanitêre hulp wat hulle lewer.

## Beginjare 
William Booth is op 10 Julie 1829 in Nottingham, Engeland gebore. Hy was die enigste oorlewende seun van Samuel Booth en Mary Moss. Samuel Booth was 'n ryk man, wie se besigheid later in sy lewe bankrot gespeel het. Sy pa is in 1842 oorlede. Hy laat sy vrou en kind brandarm agter.

Ná sy pa se dood bekeer Booth homself en word hy sterk gelowig. Hy het preke in die kerk en op straat gelewer, en word later 'n evangelis binne die Metodistiese kerk. In 1858 word hy as pastoor in Gateshead aangestel. Hy was egter nie gelukkig nie en wou hom voltyds op evangelisasie toespits. In 1861 is sy versoek om voltyds te evangeliseer weer verwerp, waarna hy 'n onafhanklike evangelis word. Sy boodskap bly egter dieselfde.

Booth is op 16 Junie 1855 met Catherine Mumford getroud. Die egpaar het agt kinders gehad:
* Bramwell Booth (8 Maart 1856 – 16 Junie 1929).
* Ballington Booth (28 Julie 1857 – 5 Oktober 1940).
* Kate Booth (18 September 1858 – 9 Mei 1955).
* Emma Booth (8 Januarie 1860 – 18 Oktober 1903).
* Herbert Booth (16 Augustus 1862 – 25 September 1926).
* Marie Booth (4 Mei 1864 – 5 Januarie 1937).
* Evangeline Booth (25 Desember 1865 – 17 Julie 1950).
* Lucy Booth (18 April 1868 – 18 Julie 1953).

## Sendingwerk 
duimnael|links|Standbeeld van William Booth.

In 1865 stig Booth en sy vrou die "*Christian Mission*", en hy organiseer byeenkomste op Sondae in die Londense *East End*, waar hy redding aan diegene wat dit die meeste nodig het bied, waaronder alkoholiste, kriminele en prostitute. Hy maak ook 'n sopkombuis oop.

In 1878 verander hy die organisasie se naam na die "Heilsleër" (*The Salvation Army*), met 'n bevelstruktuur soos die van 'n weermag. William Booth en die ander "soldate in God se leër" het uniform tydens byeenkomste gedra. Booth was die eerste generaal, en die ander evangeliste het ooreenstemmende range gehad.

As generaal skep hy poste vir sy leër in 58 lande en kolonies, en reis hy gereeld om byeenkomste te organiseer. Hy gee 'n tydskrif uit en skryf 'n aantal boeke. Hy het ook 'n aantal liedere gelewer. Sy boek *In Darkest England, and the Way Out* word 'n topverkoper nadat dit in 1890 uitgebring is.

Die Heilsleër en William Booth begin later respek afdwing en hy besoek konings, keisers en presidente. Selfs die die koerante het hom met respek "die Generaal" genoem.

## Afsterwe 
duimnael|Grafsteen

Booth is op 20 Augustus 1912 in Londen oorlede. Hy was 83 jaar oud. Hy is saam met sy vrou in die Abney Park Begraafplaas in Londen begrawe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Lughawe Londen-Stansted

duimnael|links|Aankomssaal van Lughawe Londen-Stansted
**Lughawe Londen-Stansted** (IATA: **STN**, ICAO: **EGSS**) is geleë in westelike Essex, 48&nbsp;km noordoos van Londen se middestad. In 2013 was Stansted die 4de besigste lughawe (naas Heathrow, Gatwick en Manchester) in die Verenigde Koninkryk.

Londen-Stansted bedien meer as 160 bestemmings regoor Europa, Asië en Afrika. Stansted is 'n basis vir 'n aantal groot Europese laekostediensverskaffers, synde die grootste basis vir laekostelugredery Ryanair, met meer as 100 bestemmings wat deur die lugredery bedien word. In 2015 was dit die vierde besigste lughawe in die Verenigde Koninkryk na Heathrow, Gatwick en Manchester. Stansted se aanloopbaan word ook gebruik deur private maatskappye soos die Harrods Aviation-, Titan Airways- en XJet-terminale, wat private grondhanteerders is wat privaatvlugte, huurvlugte en staatsbesoeke kan hanteer.

Nadat dit in die laat 1940's omgeskakel is na siviele gebruik vanaf RAF Stansted Mountfitchet, word Stansted deur huurlugrederye gebruik. Dit het in 1966 onder beheer van die Britse Lughawensowerheid (*British Airports Authority*) gekom. Die geprivatiseerde BAA het Stansted in Februarie 2013 aan Manchester Airports Group verkoop as gevolg van 'n Maart 2009-beslissing deur die Mededingingskommissie teen BAA se monopolieposisie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Teenpous Johannes XVI

**Teenpous Johannes XVI** gebore as **Johannes Philagathos** (in Latyn) of **Giovanni Filagato** (in Italiaans) was 'n teenpous van die Rooms Katolieke Kerk van 997 tot 998.

## Biografie 
**Johannes** is gebore in Rossano, die Bisantynse deel van suidelike Italië.  Hy was die kapelaan van keiserin Theophanu, die vrou van keiser Otto II.  Hy is  twee keer benoem as die keiserlike kanselier van Otto II in Italië van 980 tot 982. Van 991 tot 992 is hy ab van Nonantola.  Gedurende sy reise in Italië word hy in 987 aangestel as die leermeester van die keiser se sewe jaar oue seun, die latere keiser Otto III.  Deur toedoen van die keiserin word hy biskop van Placenza en word hy na Konstantinopel gestuur om 'n Bisantynse prinses huis toe te bring as vrou vir Otto III.

Na die dood van Otto II in 996 kom Otto III na Rome om Pous Johannes XV by te staan teen 'n opstand van Crescentius die jongere 'n ryk en magtige Romeinse edelman. Otto onderbreek egter sy reis in Pavia om daar as koning van Lombardye ingehuldig te word.  Hy kom pas in Rome aan na die dood van pous Johannes. In Rome reël Otto die verkiesing van sy neef Bruno van Karintië as Pous Gregorius V.  Pous Gregorius kroon toe Otto as keiser op 21 Mei 996.

Toe Otto III terugkeer na Duitsland word pous Gregorius met geweld deur Crescentius II verwyder en word Johannes XVI as pous aangestel met die hulp van die Bisantynse keiser Basilius II.  Tydens 'n sinode van Westerse biskoppe in Pavia in 997 word besluit dat Gregorius die wettige pous is en Johannes word geëkskommunikeer.

In Februarie 998 word die Crescentius-opstand finaal onderdruk toe Otto weer na Rome trek.  Johannes het gevlug, maar is deur die keiserlike troepe agterhaal.  Sy neus, tong en ore is afgesny, sy hande gebreek en sy oë uitgesteek.  Hy is publiek bespot in die teenwoordigheid van Otto en Gregorius.  Uiteindelik is hy opgesluit in 'n klooster in Fulda, Duitsland waar hy in ongeveer 1001 sterf.

## Verwysings
Lipied

'n **Lipied** is 'n tipe molekule wat nuttig is in biologie. Vette bestaan ook uit lipiedmolekules. Lipiede is olierig of vetterig en bronne kan gevind word in alge, sade, vleis, kaas, botter en vis. Lipiede is lang kettings van koolstof- en waterstofmolekules en word as eenvoudig of kompleks geklassifiseer. Voorbeelde van komplekse molekules is steroïede en fosfolipiede. 

## Noodsaaklikheid 
Lipiede is belangrike verskaffers van essensiële vetsure, wat onontbeerlik is vir die liggaam om nuwe selle te vorm. Dit is verder nodig aangesien Vitamien A, D, E en K vetoplosbaar is en hul absorpsie in die liggaam slegs kan plaasvind waar genoegsame lipied teenwoordig is.

'n Belangrike biologiese funksie van lipiede is die vorming van lipied-dubbellae, die basis van die meeste selmembrane. Nog 'n funksie van lipiede is om as 'n energiereserwe in die liggaam te dien.

## Eksterne skakels
KwaMashu

**KwaMashu** ("Plek van Marshall") is 'n township in KwaZulu-Natal, sowat 30&nbsp;km noord van Durban. Die township het 175&nbsp;663 inwoners in 2011 gehad, waarvan 98,8% swartmense was. KwaMashu is in 1959 gestig en is genoem na Marshall Campbell.

## Sien ook 
* Umlazi

## Verwysings
Soma, Manisa

**Soma** is 'n dorp en distrik in die Manisa-provinsie in westelike Turkye. Volgens die 2009-sensus het die distrik ongeveer 100 duisend inwoners, waarvan 75&nbsp;000 in die dorp self woon. Soma is veral bekend vir die Soma-mynramp in Mei 2014, waartydens ongeveer 280 mynwerkers gesterf het.

## Sien ook 
* Zonguldak-mynramp

## Verwysings
Steroïed

[duimnael|200px|Gonaan, die eenvoudigste steroïed en 'n substruktuur van alle ander steroide, hier getoon met sy [IUPAC-goedgekeurde ring- en atoombenamings. en die anti-inflammatoriese middel deksametasoon. 

Die kern van steroïede word saamgestel uit sewentien koolstofatome (wat aan mekaar verbind is) wat die vorm van vier saamgesmelte ringe aanneem: drie sikloheksaanringe (aangedui as ringe A, B en C in die figuur regs) en een siklopentaanring (die D-ring). Die steroïede wissel deur die funksionele groepe wat aan hierdie vierringkern geheg is, en deur die oksidasietoestand van die onderskeie ringe. 

Sterole is spesiale vorme van steroïede, met 'n hidroksielgroep in posisie-3 en 'n skelet wat afgelei is van cholestaan.

## Voorbeelde van steroïede 
Sommige van die gemeenskaplike kategorieë van steroïede is te vinde by:
*Diere
**Insekte
***Ekdisteroïede, soos ekdisteroon, wat vervelling beheer.
**Gewerweldes
***Steroïedhormone
****Geslagsteroïede is 'n onderdeel van geslagshormone wat seksverskille voortbring of voortplanting ondersteun. Dit sluit in androgene, estrogene en progesterone.
****Kortikosteroïede sluit in glukokortikoïede en mineraalkortikoiede. Glukokortikoïede reguleer baie aspekte van die metabolisme en immuunfunksies, terwyl mineraalkortikoiede bloedvolume help handhaaf en die uitskeiding van elektroliete beheer. Die meeste medisinale "steroïed"-middels is kortikosteroïede.
****Anaboliese steroïede is 'n klas van steroïede wat deur hul interaksie met androgeenreseptore spier- en beensintese verhoog. Daar is natuurlike en sintetiese anaboliese steroïede. In die omgangstaal verwys die woord "steroïede" gewoonlik na anaboliese steroïede, soos dié wat (onwettig) deur atlete gebruik word om hul prestasie te verbeter.
***Cholesterol, wat die elastisiteit van selmembrane moduleer en blykbaar die belangrikste oorsaak van aterosklerose is.
*Plante
**Fitosterole
**Brassinosteroïedien (dit sluit verskeie planthormone in)
**Steroïed-alkaloïede, veral gevind in die Solanaceae.
*Swamme (fungusse)
**Ergosterole

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Televisie in Nieu-Seeland

[duimnael|regs|'n Kleurtelevisietoets by die [Mount Kaukau-uitsaaistasie in Februarie 1970. Kleurtelevisie is in 1973–1975 formeel aan Nieu-Seeland bekendgestel.]]
**Televisie in Nieu-Seeland** is in 1960 ingevoer toe die eerste programme enkele aande per week as plaaslike programme in Auckland uitgesaai is. In die volgende twee jaar is plaaslike programme ook in drie ander groot stede - Wellington, Christchurch en Dunedin - gebeeldsaai. Die Uitsaaiwet van 1976 het vir die eerste keer voorsiening vir die lisensiëring van privaat radio- en televisiestasies gemaak.

Digitale televisie word in Nieu-Seeland tans deur middel van satelliet, kabel en terrestriële transmissie uitgesaai. Landswye satellietdienste word deur *Freeview* en *Sky* aangebied, terwyl terrestriële DVB-T-programme in digbevolkte stedelike gebiede deur *Freeview* en *Igloo* gebeeldsaai word. *Vodafone* se kabeltelevisie-netwerk dek Auckland, Wellington, Christchurch, Whangarei, Palmerston North en Dunedin met ultrasnelle breëband (*UFB*) per koperkabel of optiese vesel.

## Verwysings
Verwoerdpark, Alberton

:*Hierdie artikel handel oor die voorstad van Alberton. Vir die voorstad van Kimberley, sien Verwoerd Park, Kimberley*

**Verwoerdpark** is 'n voorstad in Alberton, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Verwoerdpark 'n bevolking van 8&nbsp;582 gehad, waarvan 83,4% Blankes was.

## Sien ook 
* Albertsdal
* Brackendowns
* Brackenhurst
* Randhart

## Verwysings
.so

100px|regs|

**.so** is die Internettopvlakdomein vir Somalië.

## Sien ook 
* Lys van Internettopvlakdomeine

## Eksterne skakels 
* IANA se whois-inligting vir .so
Kulturväven

duimnael|280px|Kulurväven in Maart 2014

**Kulturväven** is 'n kultuursentrum langs die rivier Ume in Umeå in die Sweedse provinsie Västerbottens län.

Kulturväven is in 2011-2014 gebou as deel van die stadsontwikkelingsprojek *Staden mellan broarna* ("Stad tussen die brûe"). Die opdraggewer was die munisipaliteit Umeå en die plaaslike makelaarsmaatskappy Balticgruppen, via die onderneming Väven i Umeå AB. Die totale oppervlakte is 24&nbsp;000&nbsp;m2 en die totale koste is op sowat 700&nbsp;miljoen krone geraam, die werke aan die binnekant uitgesluit. Die argitekte is die Noorse maatskappye Snøhetta en White Arkitekter, wat ook aan die bou van enkele geboue op die Umeå-kunskampus saamgewerk het.

Die kultuursentrum huisves 'n paar kulturele instellings wat voorheen in ander dele van die stad gevestig was, asook 'n paar nuwe kulturele inisiatiewe. Die gebou bevat werkwinkels, 'n kulturele jeugsentrum, teaters, die stadsbiblioteek, die rolprentteater Folkets Bio en die Kvinnohistoriskt-museum ("historiese museum van vroue"). 
 
Nog voor die inhuldiging van die gebou was daar beskuldigings dat die ontwerp plagiaat is omdat drie vertikale geboue met soortgelyke fasades al in 2006-2008 in Kopenhagen gebou is. Die Deense geboue is ontwerp deur die Deense maatskappy Vilhelm Lauritzen Arkitekte, wat niks met die ontwerp van Kulturväven te doen gehad het nie. 'n Argitek van dié maatskappy het ook gesê Kulturväven is nie plagiaat nie.

## Verwysings
African Independent Congress

Die **African Independent Congress** (**AIC**) is 'n klein politieke party in Suid-Afrika.

Die party is op 12 Desember 2005 in Matatiele gestig in protes teen die African National Congress se besluit om die dorp by die Oos-Kaap in plaas van KwaZulu-Natal in te lyf. Hulle ag hulself as "slagoffers van politieke manipulasie" en beskou die ANC as arrogant. Hulle is gekant teen 'n een partystaat, waar 'n regerende party besluite kan neem wat die hele land beïnvloed.

Hulle het 10 setels in die Matatiele-munisipaliteit tydens die Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006 gewen, 1 setel in die Oos-Kaap in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009 en sewe setels in die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal in die Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011. In die algemene verkiesing in 2019 het die AIC 48 107 stemme (0.28%) en twee setels in die Nasionale Vergadering gewen, een minder as in 2014. Die party het geen setels in die provinsiale wetgewers verower nie, en die een wat voorheen in die Oos-Kaap gehou is, verloor.

AIC gaan aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 deelneem.

## Verkiesingsresultate 
### Nasionale verkiesings 
### Provinsiale verkiesings 
### Munisipale verkiesings 
## Sien ook 
* Lys van politieke partye in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Nico Smit

duimnael|Nico Smit

**Nico Smit** (* 20 Oktober 1971– ) is ’n Afrikaanse wetenskapfiksie skrywer wat reeds die eerste van sy "Jagter Kronieke"-reeks, *Die halfbloed*, bekend gestel het.

## Agtergrond en opvoeding 
Smit word op 20 Oktober 1971 as enigste kind van Nicol en Elmien Smit in die dorp Citrusdal in die Wes-Kaap gebore. In 1989 matrikuleer Nico aan Citrusdal Hoërskool, wat in daardie tyd ’n volle 350 leerlingtal gehad het, klein maar gereken as een van die beste skole in die streek.

Na sy hoërskoolloopbaan begin Nico studeer en behaal in 1993 sy Nasionale Diploma in Menslike hulpbron-bestuur aan die Kaapse Technikon. Daarna behaal hy nog ’n Nasionale Diploma in Finansiële Rekeningkunde aan die Instituut van Administrasie en Handel in Kaapstad. Hy besluit in om internasionaal uit te reik en slaag sy internasionale eksamen as Gesertifiseerde Staatsouditeur in 2008.

Smit se professionele werksloopbaan begin in Junie 2003 by die Munisipaliteit van Cederberg as senior Interne Ouditeur, waar hy ook Julie 2007–2008 as waarnemende Bestuurder Tesouriedienste dien. Intussen voltooi hy ’n gesertifiseerde kursus aan die Universiteit van Stellenbosch in Munisipale Finansiële Bestuur.

In Desember 2008 neem Nico ’n kort verposing by die Cederberg Munisipaliteit en begin werk as Finansiële Deskundige en Konsultant vir munisipaliteite aan die Weskus by die DBSA (Ontwikkelingsbank van Suidelike Afrika), waar hy verantwoordelik is vir die beheer en bestuur van verskeie finansiële projekte by munisipaliteite; insluitende Cederberg, Bergrivier, Saldanhabaai en Matzikama.

April 2011 keer Smit terug na die Cederberg Munisipaliteit waar hy as Bestuurder: Interne Ouditeurseenheid aangestel word. In Februarie 2013 word hy bevorder tot Bestuurder: Tesourieafdeling, waar hy steeds werksaam is.

Nico en sy vrou Coleen woon in Clanwilliam met hulle twee seuns, Drian en Hanré.

## Werk 
Cederberg Munisipaliteit: Bestuurder, Tesouriedienste.

Nico Smit dien ook al vir die afgelope sowat 18 jaar in die plaaslike regering.

Hy behartig ook sy eie klein rekenmeesterspraktyk, genaamd *Accounting MAN cc*, in Clanwilliam.

## Skryfwerk 
As enigste kind en geen televisie totdat hy in standerd twee was nie, was baie lees en Nico se verbeeldingswêreld sy enigste vermaak. Dit is dan ook hierdie verbeeldingswêreld wat maar altyd in sy agterkop bly draai het wat aanleiding gegee het tot die skryf van die Jagter Kronieke, wat Nico se eerste skryfpogings was. Daarna skryf hy nog 3 fiksie verhale.

Nico is tans besig met die skryf van die Jagter Kronieke, ’n reeks wat (volgens plan) uit 5 boeke sal bestaan. Die eerste boek van die reeks, Die Halfbloed, is pas deur Thompson Boekdrukkery bekend gestel.

## Verwysings 
* www.thompsonboeke.com

## Eksterne skakels 
* http://thompsonboeke.com/index.php
* http://afrifiksie.com/
Leeuhof

**Leeuhof** is 'n voorstad in Vereeniging, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Leeuhof 'n bevolking van 1&nbsp;859 gehad, waarvan 47,5% Blankes was.

Die Leeuhof-treinstasie en Leeuhof-gevangenis is hier geleë.

## Galery 

Class 34 Iscor G04 Kumba 4.jpg|Die Klas 34 Yskor G04 Kumba 4 op Leeuhof se stasie.
SAR Class 10E1 10-168.jpg|SAR Klas 10E1 10-168
SAR Class 38-000 38-041.jpg|SAR Klas 38-000 38-041

## Sien ook 
* Duncanville
* Peacehaven
* Sprincol
* Waldrift

## Verwysings
11 v.C.

## Gebeure 
* Tiberius Claudius Nero skei van sy swanger vrou Vipsania Agrippina. Keiser Augustus Octavianus dwing hom om met sy dogter Julia Caesaris te trou.

## Geboortes 
* 

## Sterftes 
* Octavia minor (* 66 v.C.), Augustus se suster en Marcus Antonius se vrou
Verwoerdpark

**Verwoerdpark** of **Verwoerd Park** kan na een van die volgende voorstede verwys:

* Verwoerdpark, Alberton, Gauteng
* Verwoerdpark, Kimberley, Noord-Kaap

## Sien ook 
* Hendrik Verwoerd, persoon na wie hierdie voorstede vernoem is.
Albertsdal

**Albertsdal** is 'n voorstad in Alberton, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Albertsdal 'n bevolking van 4&nbsp;559 gehad, waarvan 26,5% Blankes was. Die voorstad is net 1&nbsp;km van die township Katlehong geleë.

## Sien ook 
* Brackendowns
* Brackenhurst
* Randhart
* Verwoerdpark

## Verwysings
Thokoza

**Thokoza** (somtyds **Tokoza** gespel) is 'n township suidoos van Alberton, Gauteng, wat in 1973 gestig is. Die township het 105&nbsp;827 inwoners in 2011 gehad, waarvan 99,13% swartmense was. 40,2% van Thokoza se inwoners praat Zoeloe as hulle huistaal.

## Verwysings
Haaie

: *Vir die Haaie-rugbyspan, sien Natalse Haaie*

220px|links

Die **haaie** is 'n groep seevisse wat gekenmerk word deur 'n kraakbeenagtige skelet, vyf tot sewe kieusplete weerskante van die kop en borsvinne wat nie aan die kop versmelt is nie.

Moderne haaie word in die klade **Selachimorpha** (of Selachii) geklassifiseer en is verwant aan die groep van rôe (Batoidea), wat wel varswaterspesies insluit. Die benaming "haai" word egter ook gebruik vir uitgestorwe lede van die subklas Elasmobranchii buite die Selachimorpha, soos die *Cladoselache* en *Xenacanthus* genera. Volgens hierdie breër definisie word die eerste bekende haaie na meer as 420 miljoen jaar gelede dateer.

Sedertdien het die haaie in meer as 470 spesies gediversifiseer. Hulle wissel in grootte van die klein dwerglanternhaai (*Etmopterus perryi*), 'n diepseespesie van net 18 sentimeter (7 duim) in lengte tot die walvishaai (*Rhincodon typus*), die grootste vis ter wêreld, wat ongeveer 12 meter bereik (39 voet). Haaie word in al die oseane aangetref en is algemeen tot 'n diepte van 2&nbsp;000 meter (6&nbsp;600 voet). Hulle kom oor die algemeen nie in varswater voor nie, maar daar is 'n paar bekende uitsonderings, soos die Zambezihaai en die rivierhaai, wat beide in seewater en varswater kan oorleef.

links|duimnael|'n Fossielversameling haaitande
Hulle bekom suurstof deur 5-7 kieusplete elk weerskante net agter die kop. Haaie het verder 'n bedekking van dermale dentikels wat hul vel teen skade en parasiete beskerm, wat ook bykomend hul vloeidinamika deur die water verbeter. Hulle het veelvuldige stelle van vervangbare tande.

Bekende spesies soos die witdoodshaai, tierhaai, blouhaai, kortvin-mako en die hamerkophaai is uiters suksesvolle roofvisse - organismes op die kruin van hul voedselketting in die water.

Baie haaibevolkings word bedreig deur menslike aktiwiteite.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Cliff, Geremy: Shark attack! In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 5, nr. 6, November 1990. ISSN 0258-3313
* Compagno, Leonard J.V.: Let's save the sharks. Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel6, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0258-3313

## Eksterne skakels 
* 
*
Mmusi Maimane

**Mmusi Aloysias Maimane** (gebore 6 Junie 1980) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en gewese leier van die Demokratiese Alliansie (DA). Hy is in Krugersdorp gebore en het in Dobsonville, Soweto, gewoon en skoolgegaan. Hy is met Natalie getroud en hulle het twee kinders, Kgalaletso en Daniel.

Maimane word in Mei 2014 as parlementslid ingehuldig nadat die DA nie Gauteng, waar hy die premierskandidaat was, kon wen nie. Hy volg op 26 Mei 2014 Lindiwe Mazibuko as parlementêre leier en op 10 Mei 2015 Helen Zille as partyleier op. 

Hy bedank op 23 Oktober 2019 weens onduidelike redes as leier van die Demokratiese Alliansie Hy loods 'n nuwe politieke party, Build One South Africa op  24 September 2022. In 2024 wen BOSA twee setels in die nasionale parlement en Maimane word lid van die parlement.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Mmusi Maimane op die DA se amptelike webwerf

|-

 
|-

 
|-
Tim Swiel

**Timothy Swiel** (* 4 Junie 1993 in Taunton, Engeland) is 'n Engelsgebore Suid-Afrikaanse beroepsrugbyspeler. Hy speel tans op losskakel vir die Sharks  in die Superrugbykompetisie en die Natal Haaie in die Curriebekerreeks.

## Loopbaan 
### Jeug
Hy het die Westelike Provinsie verteenwoordig op o.16-vlak by die 2009 Grant Khomo-week en op o.18-vlak by die 2010 Academy Week en 2011 Cravenweek toernooi, wat gelei het tot sy insluiting in die SA Skolespan in 2011. 

Hy het vir die Westelike Provinsie se o.21-span in die 2012 o.21-Curriebeker gespeel en sy puntetelling van 81 het hom gesamentlik sewende laat eindig. Hy het ook in die 2013 o.21-Curriebeker-kompetisie gespeel.

### Westelike Provinsie
Sy seniordebuut kom gedurende die 2013 Vodacombekerkompetisie, as 'n plaasvervanger vir die Westelike Provinsie in 'n 17-17 gelykopstryd teen die Boland Kavaliers in Ceres. Hy maak daarna nog sewe verskynings in die kompetisie. 

Hy is daarna opgeneem in die Westelike Provinsie se Curriebekergroep vir die 2013 Premierliga Curriebekerkompetisie. Hy maak sy Curriebekerbuiging in die wedstryd teen die Goue Leeus, wat ook gelykop geëindig het met 31 elk. 

### Natal Sharks
Aan die einde van die 2013-Premierliga Curriebekerseisoen sluit hy by die Sharks aan. 

## Eksterne skakels 
*SA rugby profiel 
*Tim Swiel by itsrugby.co.fr

## Verwysings
Dobsonville

**Dobsonville** is 'n township in Soweto, Gauteng. Die township het 40&nbsp;328 inwoners in 2011 gehad, waarvan 99,14% swartmense was. 38,2% van Dobsonville se inwoners praat Tswana as hulle huistaal.

## Bekende persone 
* Mmusi Maimane, die leier van die Demokratiese Alliansie, het hier gewoon en skoolgegaan.
* Yvonne Chaka Chaka, internasionaal bekende sangeres.

## Verwysings
Slag van Rooiwal

Die **Slag van Rooiwal** het op 11 April 1902 plaasgevind op die plaas Rooiwal suidwes van Lichtenburg. 'n Britse mag onder bevel van generaal Ian Hamilton het slaags geraak met die kommando's van generaal Jan Kemp.

## Sien ook 
* Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog

## Bron 
* *The War Reporter*. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004.
Norkempark

**Norkempark** is 'n voorstad in die noorde van Kemptonpark, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Norkempark 'n bevolking van 12&nbsp;229 gehad, waarvan 34,7% Blankes was. Afrikaans (25,4%) en Engels (23,5%) is die grootste huistale in Norkempark.

## Verwysings
Oksidatiewe stres

150px|duimnael|Waterstofperoksied, 'n voorbeeld van 'n reaktiewe suurstofverbinding.

**Oksidatiewe stres** is waar die liggaam 'n wanbalans aan reaktiewe suurstofverbindings (soos superoksied en waterstofperoksied) het. Daar word voorgestel dat oksidatiewe stres aan siektes soos kanker, Alzheimer se siekte en outisme gekoppel is.

## Eksterne skakels 
* PubMed.gov artikel oor Oksidatiewe stres (Feb 2000)
Protea Glen

**Protea Glen** is 'n township in Soweto, Gauteng, wat in die 1990's gestig is. Die township het 75&nbsp;634 inwoners in 2011 gehad, waarvan 99,0% swartmense was. 34,3% van Protea Glen se inwoners praat Zoeloe as hulle huistaal.

## Verwysings
Conchita Wurst

**Thomas "Tom" Neuwirth** (gebore op 6 November 1988), beter bekend onder sy verhoognaam **Conchita Wurst**, is 'n Oostenrykse musikant.
Hy verteenwoordig Oostenryk by die Eurovision-sangfees van 2014 en wen die kompetisie met sy liedjie *Rise Like a Phoenix*.
Die sanger gebruik vroulike voornaamwoorde om homself te beskryf as hy die rol van *Wurst* vertolk.

## Diskografie 
duimnael|links|Neuwirth in 2007

* 2011 - Unbreakable
* 2012 - That's What I Am
* 2014 - Rise Like a Phoenix

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Uitveër

duimnael|260px|'n Saamgestelde uitveër met 'n sagte linker- en 'n harde regterkant
duimnael|260px|Uitveër aan die agterkant van 'n potlood, dit voorkom dat die uitveër soek raak.

'n **Uitveër** (sinoniem: **uitwisser**) is 'n rubberagtige hulpmiddel waarmee lyne en teks wat met 'n potlood aangebring is, uitgevee kan word. Dit word veral gebruik om dele uit te wis, of om foute reg te stel. Die uitveër het 'n ligte skuuraksie teen die papier wat die potloodmerke wegskuur sodat regstellings aangebring kan word.

Met die gebruik van 'n uitveër ontstaan korreltjies wat die gebruiker kan wegvee of -blaas. As 'n uitveër baie gebruik word, kan daar grafiet op die uitveër agterbly. In sulke gevalle moet die uitveër eers skoongemaak word, anders sal dit merke op die papier laat. Die maklikste metode is om die uitveër op 'n aparte stukkie papier te vryf totdat dit skoon is.

Uitveërs is in 'n verskeidenheid vorme en kleure beskikbaar. Meeste is vierkantig, reghoekig of rond. Sommige kan ook interessante vorme, soos die van 'n hondjie of karretjie aanneem. Hulle word ook algemeen op die agterkant van potlode aangebring, wat verhoed dat hulle wegraak.

Die Britse chemikus, Joseph Priestley het per ongeluk in 1770 ontdek dat potloodstrepe verwyder kan word deur 'n stukkie rubber daaroor te vryf. Klein stukkies rubber is van daardie oomblik af as uitveërs verkoop.

## Fotogalery 

Faber Castell Erasers.jpg|Wit uitveërs
Office-pink-erasers.jpg|Pienk uitveërs
Crystal128-eraser.svg|Uitveër met 'n omhulsel

## Sien ook 
* Potlood
Amrum

**Amrum** (in die eilanddialek Öömrang: *Oomram*) is 'n Noord-Friese eiland wat suid van Sylt en wes van Föhr geleë is. Administratief behoort dit aan die administratiewe distrik Nordfriesland van die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein.
Napoléon Eugène Louis Bonaparte

Prins **Napoléon Eugène Louis Bonaparte** (16 Maart 1856 - 1 Junie 1879) was die seun van Napoleon III en die laaste nasaat van Napoleon Bonaparte. Hy het gesterf tydens die Anglo-Zoeloeoorlog in Suid-Afrika. Ná die afsterwe van sy vader is hy deur aanhangers van die Franse ryk geproklameer as **Napoleon IV**.

## Kinderjare 
Bonaparte het as 'n klein seuntjie saam met sy ouers, Napoleon III en moeder Eugénie, na Engeland gegaan nadat sy vader die oorlog teen die Koninkryk Pruise verloor het in 1871 en uit Frankryk verban is. In Engeland het hy militêre opvoeding volgens die Britse tradisie ontvang by die Koninklike Militêre Akademie te Woolwich. Hier het hy homself bewys as 'n goeie perderuiter.

## Anglo-Zoeloe-oorlog 
duimnael|links|Bonaparte se lyk word na Engeland vervoer
Met die uitbreek van die Anglo-Zoeloe-oorlog het hy, op sy eie aandrang, 'n kommissie as luitenant in die verkennerskorps van kolonel Harrison gekry. Hy vergesel lord Chelmsford se tweede inval in Zoeloeland.

Op die oggend van 1 Junie 1879 word 'n verkenningskorps waarvan hy deel was gestuur om 'n geskikte plek te soek vir 'n kamp vir die hoofgroep. Gedurende die middag het hulle by 'n verlate kraal afgeklim om verversings te geniet. Die kraal was blykbaar nie verlate nie en die groep word deur sowat 50 Zoeloes aangeval. Die prins en nog twee ander soldate word doodgesteek. 

Daar is 'n gedenkteken opgerig op die plek waar hy gesneuwel het. Sy lyk is na Engeland gestuur waar hy in Farnborough begrawe is. Sy moeder het later die plek besoek waar hy gesterf het.

## Lees ook
*Eugène Bonaparte-monument

## Verwysings 
## Bronne 
* *Field Guide to the BATTLEFIELDS of South Africa* Nicki von der Heyde. 2013 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Geest

duimnael|regs|Die Lüneburger Heide is 'n tipiese voorbeeld van 'n Geestlandskap

Die vakterm **Geest** verwys na 'n landskapsvorm in Noord-Duitsland, Vlaandere, Nederland en Denemarke wat gedurende die ystydperke deur sandafsettings gevorm is en met alluviale vleilande kontrasteer. Aangesien die Geest steeds uit hoër geleë terrein bestaan, word daarna ook as Geestruggens of sandruggens verwys. Die term is afgelei van die Nederduitse adjektiewe *gest* ("droog", "onvrugbaar") en *güst* ("onvrugbaar" by melkgewende diere).

In die noordwestelike dialekte van Nederduits word die landskap ook *Gast* genoem. Hiervan afgelei is plekname soos Tergast of Holtgast. 'n Ander sinoniem is *Geist*, wat ook in plekname soos Geistviertel, Hohe Geist of Hölzengeist voorkom.

## Verwysings
Noord-Duitsland

duimnael|Noord-Duitsland

Die term **Noord-Duitsland** (Duits: *Norddeutschland*) verwys na 'n gebied in die noorde van die Bondsrepubliek van Duitsland. Die noord-, wes- en oosgrens is Denemarke, Nederland en Pole. Die suidelike binnelandse grens kan op verskillende maniere afgebaken word:

* Volgens 'n taalkundige definisie sluit Noord-Duitsland alle gebiede in die Noord-Duitse Laagvlakte in waar oorspronkllik Nederduits, in die omgangstaal ook Platduis genoem, gebesig is.
* Histories en kultureel is Noord-Duitsland aan die Hanseverbond verbind, waarby alle streke in die gebied ook 'n gemeenskaplike mentaliteit deel en deur die nabyheid van die see beïnvloed word.
* As Noord-Duitse deelstate of Noord-Duitse kusgebiede word diegene Duitse deelstate beskou wat aan die Noord- of Oosseekus geleë is of oor hul eie seehawe beskik. Hierdie definisie sluit die Vrye Hansestad Bremen, Hamburg, Mecklenburg-Voorpommere, Nedersakse (soms sonder Suid-Nedersakse) en Sleeswyk-Holstein in.
Vir beter of baie beter

***Vir beter of baie beter*** is 'n situasiekomedie (sitkom) wat op kykNET uitgesaai word. Die program draai rondom 'n hegte gesin wat in Johannesburg in 'n luukse huis woon. Die gesinslede bestaan uit Pa, Ma, dogter en seun.

Die onderliggende humor lê in die veeleisende gesinsomstandighede, ironie, dubbele standaarde, en sinspeling.

## Rolverdeling 
Die rolspelers is as volg:
* Wynand van Vollenstee as Boetie Botha
* Belinda Parkin as Barbara
* Lelia Etsebeth as Bokkie, die lugwaardin
* Alvin Bruinders as Colin, die buurman
* Michelle du Plessis as Barbie (die dogter)
* Luan Jacobs as Buks Botha (die seun).

## Skrywer 
* Willie Esterhuizen

## Regie 
* Willie en Pieter Esterhuizen

## Vervaardiger 
* WESTEL
Noord-Friesland

duimnael|links|Die oorspronklike Noord-Friese taalgebied (geel) aan die weskus van die huidige deelstaat Sleeswyk-Holstein, omstreeks 800 tot 1100 n.C.
duimnael|Vlag van Noord-Friesland
duimnael|Wapen van Noord-Friesland

**Noord-Friesland** (Duits: *Nordfriesland*, Nederduits: *Noordfreesland*, Deens: *Nordfrisland*, Noord-Fries: *Nordfraschlönj/Nordfriislon/Nuurdfriisklun*) is 'n streek in die noordweste van die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein wat rofweg tussen die Eider- en Wiedauriviere geleë is en ook 'n aantal eilande, waaronder die Noord-Friese eilande Sylt, Amrum en Föhr, en Helgoland insluit. Noord-Friesland is die noordelikste deel van die oorspronklike Friese taalgebied in Noord-Duitsland en Noord-Nederland.

Die huidige administratiewe distrik Nordfriesland in Sleeswyk-Holstein, wat in 1970 gevorm is, sluit naas Noord-Friesland ook gebiede in wat oorspronklik deur Jute bewoon is. Die laasgenoemde beslaan sowat 'n derde van die distrik se oppervlakte.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die distrik Nordfriesland
Skêr

duimnael|links|Skêre word gebruik vir naaldwerk, in die kombuis en om papier mee te sny.
duimnael|'n Skêr

'n **Skêr** is 'n stuk gereedskap waarmee dun materiale mee gesny of geknip word. 'n Skêr het twee lemme wat verby mekaar kan skuif en twee handvatsels wat met die hand oopgemaak of toegeknyp kan word. As gevolg hiervan is daar skêre vir links- en regshandige persone. Dit word tipies gebruik om papier, materiaal, plastiek en ander dunnerige materiale mee te sny. Dit maak van skuifspanning gebruik om die materiaal te sny.

## Spesiale skêrre vir ander gebruike 
* Kleremakerskêr
* Haarsnyskêr
* Heiningskêr
* Naaldwerkskêr
* Naelskêr
* Sigaarskêr
* Sjirurgiese skêr
* Skaapskêr (ook vir tuinwerk)
* Snoeiskêr
* Uitdunskêr (vir hare)

## Eksterne skakels 
* 
*
Nehemia

**Nehemia** is die 16de boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Ook Nehemia se optrede is in belang van die tempeldiens deurdat hy Jerusalem, die tempelstad, se mure onder teenstand herbou en die stad beveilig teen die teenstanders van die Jode. Sy hervormings is ook op die behoud van die suiwer tempeldiens gerig. Dieselfde geld vir Esra se optrede saam met hom. Die liefde vir die tempeldiens blyk verder uit die optrede van die priesters en die Leviete. Nehemia, 'n skinker van die Persiese koning, was in alles afhanklik van die Here; dit blyk uit sy kort skietgebede (2:4;6:9) maar veral uit die pragtige langer gebede wat in die boek opgeteken is en uit die woorde waarmee hy sy mense bemoedig het.

## Bron 
* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)

## Eksterne skakels 
*
Skerpmaker

duimnael|260px|'n Rooi skerpmaker wat se lem kan afgeskroef as dit geslyp moet word.
duimnael|260px|'n Planeetwiel-skerpmaker met 'n slinger en tenk waarin die skaafsels opgevang word

'n **Skerpmaker** is 'n toestel waarmee die skryfpunt van potlode skerpgemaak word. 'n Tipiese skerpmaker bevat 'n opening waarin die potlood se punt gesteek word en 'n lem wat die hout wegsny. Die potlood word in die skerpmaker gedraai wat 'n dun velletjie hout van die punt afskil.

Sodra 'n potlood se punt stomp word, word 'n skerpmaker ingespan om 'n verdere slukkie van die potlood se "lood" te ontbloot. Soos 'n potlood skerpgemaak word, word dit dus al hoe korter.

As baie potlode skerpgemaak moet word, soos by 'n skool, is dit handig om 'n tafelmodel te installeer. Die potlood word met 'n veermeganisme vasgeklem en die slinger word gedraai wat die lem (of lemme) om die potlood se punt beweeg. Mens kry selfs elektriese skerpmakers wat outomaties begin maal as 'n potlood daarin gedruk word.

## Geskiedenis 
Potlode is aanvanklik met 'n mes gekerf. Skerpmakers is eers in die 19de eeu uitgevind. Die eerste patent is in 1828 deur die Franse wiskundige Bernard Lassimone (as patent nº 2444 in Frankryk) geregistreer. Die eerste Amerikaanse skerpmaker is in 1855 deur Walter K. Foster gepatenteer.

Die planeetwiel-skerpmaker is tussen 1900 en 1910 ontwikkel en is in die twintigste eeu reg oor die wêreld in kantore en skole gebruik. Elektriese skerpmakers vir kantoorgebruik het reeds in 1917 bestaan.

Die plaaslike sentrum van die Amerikaanse stad Logan het 'n versameling van 3&nbsp;400 skerpmakers, waarvan die oudste uit 1906 dateer.

## Fotogalery 

Wooden pencil sharpener.jpg|'n Gewone prisma-skerpmaker van hout
Sharpener with Pencil.jpg|Prisma-skerpmaker van metaal
2-Hole Pencil Sharpener.JPG|'n Skerpmaker met twee gate
PencilSharpenerBatteryOp.jpg|'n Batteryaangedrewe skerpmaker

## Sien ook 
* Potlood
Malan

[duimnael|regs|200px|[Daniël François Malan]]

**Malan** is 'n Franse familienaam wat algemeen onder Afrikaners van Hugenote afkoms voorkom.

## Bekende Malans 
* Avril Malan, Springbokkaptein
* Daniël François Malan, 4de eerste minister van Suid-Afrika
* Magnus Malan, Suid-Afrikaanse soldaat en politikus
* Nico Malan, Suid-Afrikaanse prokureur en politikus
* Rian Malan, Suid-Afrikaanse skrywer en joernalis
* Sailor Malan, Suid-Afrikaanse vlieënier tydens die Tweede Wêreldoorlog
* Wynand Malan, Suid-Afrikaanse regsgeleerde en politikus
* François Stephanus Malan, Suid-Afrikaanse prokureur en politikus

## Ander gebruike 
* *Alles Malan*, Suid-Afrikaanse televisiereeks
Bastille

: *Hierdie artikel handel oor die kasteel en tronk. Vir ander gebruike, sien Bastille (dubbelsinnig).*
duimnael|Die Bastille (voor sy verwoesting)
duimnael|Binnekant van die Bastille in 1785, deur Jean Honor Fragonard
duimnael|Uitleg van die Bastille

Die **Bastille** (wat eintlik "*versterkte kasteel met torings*" beteken) was 'n voormalige vesting en tronk in Parys, Frankryk. Tydens die heerskappy van koning Lodewyk XVI van Frankryk dien dit as staatsgevangenis en word dit 'n simbool van die dwingelandy van die absolutistiese monargie. Op 14 Julie 1789 bestorm die Paryse burgers die Bastille en verwoes dit. 'n Verdere styging in die reeds baie hoë broodprys het aanleiding tot die onluste gegee. Hoewel die betekenis van die bestorming destyds oordryf is, word dit as die begin van die Franse Rewolusie beskou. Hierdie gebeurtenis is van groot simboliese belang en word nog steeds in Frankryk as die *Fête Nationale* (Nasionale Dag) gevier. Van die Bastille self het niks oorgebly nie, behalwe vir sy ou sleutels wat vandag in die museum Hôtel Carnavalet in Parys bewaar word.

Die Bastille is tydens die Honderdjarige Oorlog gebou en was aanvanklik 'n stadspoort. Van 1370 tot 1383 is dit vergroot en in 'n fort omskep. Dit is gebou om die oostekant van die stad en die koninklike paleis te verdedig. Ná die oorlog is dit in 'n tronk omskep. Louis XIII was die eerste koning om gevangenes daar te interneer.

Die kompleks was in die vorm van 'n onreëlmatige reghoek met agt torings. Hierdie torings het elk sy eie naam gehad:

* *Tour du Coin* (Hoektoring)
* *Tour de la Chapelle* (Kapeltoring)
* *Tour du Trésor* (Skattoring)
* *Tour de la Comté* (Graafskapstoring)
* *Tour du Puits* (Puttoring)
* *Tour de la Liberté* (Vryheidstoring)
* *Tour de la Bertaudière*
* *Tour de la Basinière*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Bastille op www.discoverfrance.net
Bezuidenhoutspas

**Bezuidenhoutspas** is 'n bergpas in die noorde van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika op die pad tussen Harrismith en Bergville.

Die pas is tussen die Van Reenen- en Oliviershoekpas geleë. Dit is 'n grondpad wat ongeveer 1 km buite Harrismith begin en in Bergville eindig. Omdat die pas afgeleë is en selde gebruik word, word 'n 4x4 aanbeveel, maar voertuie met goeie grondvryhoogte kan dit ook gebruik. Die pad bied 'n besondere uitsig oor die streek.

Nabygeleë plekke: Nondela, Skoenkop, Dumbe (5 km oos), Beauchef (6km oos), Tintwa (7 km noordwes), Kerkenberg (8 km noordoos), Steps Pass (8 km suidoos), Tshenilempisi (9 km oos) en Tintwapas (10 km noord).

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Norra skenet

duimnael|280px|Norra skenet

**Norra skenet** ("Noorderlig") is 'n beeldhouwerk in Umeå van die Sweedse kunstenaar Ernst Nordin. 

Die beeld het 'n diagonale komposisie met vier pote en bestaan uit gelaste vierkantige pype van gepoleerde vlekvrye staal en is van 'n koplamp voorsien. 

Die beeld is 'n simbool vir die Universiteit van Umeå en word dikwels in amptelike publikasies van die universiteit gebruik. Met die beeldhouwerk het Nodin in 1967 die eerste prys van die landelike wedstryd vir die fasiliteit van die kampus gewen. Die beeld moes in 1995 na die huidige ligging verskuif word om plek te maak vir die bou van die onderwyskollege.

## Verwysings 
*  Skulpturguide Umeå, 2005, Västerbottens konstförening, 
*  Konstvandring på Umeå universitet. En guide till konsten på campus, Umeå Universiteit,
Grysskuimnesboompadda

Die **grysskuimnesboompadda** of **suidelike skuimnesboompadda** (*Chiromantis xerampelina*) is 'n paddaspesie in die *Rhacophoridae*-familie. Hulle kom voor in Angola, Botswana, Eswatini, Kenia, Malawi, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika, Tanzanië, Zambië, en Zimbabwe, en moontlik die Demokratiese Republiek van die Kongo en Somalië.

Die padda se natuurlike habitat is subtropiese of tropiese droë bos, droë savanne, vogtige savanne, subtropiese of tropiese droë of klam struikveld, subtropiese of tropiese droë laeveldse grasveld, subtropiese of tropiese seisoenaal nat of oorstroomde laeveldse grasveld, afwisselende varswatervleie, landbougrond, weiveld, landelike tuine, stedelike gebiede, ergvervalle ou woude, damme en waterslote.

## Voortplanting 
Die grysskuimnesboompadda paar in wat beskryf kan word as die uiterste voorbeeld van poliandrie onder werweldiere. Die gelyktydige poliandrie begin wanneer 'n enkele wyfie eiers begin lê op 'n boomtak. Tot 12 mannetjies drom dan rondom haar saam en bevrug die eiers met sperma wat hulle met hul agterpote opswiep in 'n skuimnes. Die wyfie sal hulle tydelik verlaat om ontwatering te voorkom voordat sy na die nes terugkeer omdat die hele proses 'n paar uur kan duur.

Die nageslag van hierdie poliandriese ontmoetings is geneig om beter te oorleef as die eiers wat deur 'n enkele manlike padda bevrug is.