Airbus

[duimnael|Airbus A 330-200 van [Air Seychelles.]]
**Airbus S.A.S.** is die vliegtuigvervaardiger en dogtermaatskappy van EADS N.V., 'n geheel-Europese lug- en ruimtevaartmaatskappy. Dit is in Toulouse, Frankryk gesetel met beduidende bedrywe in ander Europese lande. Airbus produseer ongeveer die helfte van die wêreld se kommersiële straalvliegtuie, met die meeste van die res wat deur die maatskappy se Amerikaanse mededinger Boeing Commercial Airplanes vervaardig word.

## Oorsig 
Airbus is in 2001 onder die Franse reg gestig as 'n "vereenvoudigde gesamentlike-effekte-maatskappy" of *S.A.S.* (Frans: *Société par Actions Simplifiée*). Airbus het tevore bekend gestaan as *Airbus Industrie.* 

Airbus was voorheen gesamentlik besit deur EADS (80%) en BAE Systems (20%), Europa se twee grootste verdedigingsmaatskappye. BAE Systems het in April 2006 sy voorneme aangedui om die maatskappy se 20% aandeel in Airbus te verkoop en het in Junie 2006 sy opsie uitgeoefen om EADS te dwing om sy aandeel te koop. Die direksie het die beleggingsbank Rothschild aangestel om 'n onafhanklike waardering van Airbus te onderneem. Rothschild se waardering was £1,9 miljard (€2,75 miljard), heelwat onder BAE en EADS se verwagting. Nadat BAE nie tevrede was met die waardering nie het dit onafhanklike ouditeure aangestel om die waarde van die maatskappy se 20% aandeel te bepaal.  Op 6 September 2006 het die raad van BAE by sy aandeelhouers aanbeveel dat hulle hul aandele vir €2,75 miljard (£1.87 miljard of $3,53 miljard) verkoop.

Airbus het 55&nbsp;000 werknemers  by sestien persele in vier Europese lande: Duitsland, Frankryk, die Verenigde Koninkryk, en Spanje. Finale aanmekaarsit vind in Toulouse (Frankryk) en Hamburg (Duitsland) plaas. Airbus het ook drie dogtermaatskappye in die VSA, Japan en China.

## Geskiedenis 
*Airbus Industrie* het ontstaan as 'n konsortium van Europese lugvaartmaatskappye om met Amerikaanse maatskappye soos Boeing, McDonnell Douglas, en Lockheed mee te ding. In die 1960's het Europese vliegtuigvervaardigers met mekaar sowel as met die Amerikaanse reuse gekompeteer. Teen die middel van die 1960's het voorlopige gesprekke aangaande Europese samewerking begin.

In Mei 1966 kondig Edgar Pisani en Brittanje se Fred Mulley hulle voorneme aan om 'n vliegtuigontwikkelingsprogram te loods en versoek die industrie om voorstelle in die verband te maak. In Julie 1966 wys hulle Sud-Aviation en Hawker Siddeley Aviation (HSA) aan as die Franse en Britse vennote in die onderneming. Op 9 Mei 1967 vind 'n vergadering van die Franse minister van Buitelandse Sake, André Bettencourt, Britse Minister van Tegnologie, John Stonehouse, en die Duitse Minister van Ekonomie Johänn Schollhorn in Parys plaas waar regeringsfinansiering ter waarde van 190 M£ vir die vliegtuig en 60 M£ vir die enjins toegeken word. Die bedrag vir die vliegtuig word op 'n tweede ministeriële vergadering, die keer tussen Jean Chamant, John Stonehouse en Klaus Schnetz, op 25 Julie na 130 M£ verhoog.  Die onderneming was ook daarop gemik om die Amerikaanse oorheersing van die lugvaartindustrie uit te daag.

Op 26 September 1967 het ministers Jean Chamant, John Stonehouse en Klaus Schnetz die Franse, Britse en Duitse regerings in Lancaster Huis in Londen 'n ooreenkoms onderteken vir die ontwikkeling van 'n nuwe 300-sitplek wyeromppassasiersvliegtuig wat die Europese Airbus genoem sou word. Die groepering is in 1972 aangevul deur CASA van Spanje. Elke maatskappy sou sy onderdele as volledig toegeruste vlieggereedkomponente aflewer. Die naam "Airbus" is afkomstig van 'n term wat algemeen in die 1960's deur die lugvaartindustrie gebruik is om na kommersiële vliegtuie met 'n sekere grootte en vlugbereik te verwys.

In Augustus 1991 is die A300-600 Super Transporter, wat as die *Beluga* bekend sou word, as gevolg van die kenmerkende vorm van die vliegtuig, geloods. Die Beluga is 'n aangepaste A300 wat ontwikkel is om komponente van Airbusvliegtuie tussen die verskeie fabrieke in Europa te vervoer. Die Beluga is tweekeer so groot as die *Super Guppy* wat dit voorafgegaan het. Dit kan die onderdele van 'n hele A340 in 19 vliegure hanteer teenoor die Super Guppy wat 54 ure geneem het.
duimnael|250px|Airbus A340-600 by die Farnborough Lugskou, 2006.

### Airbus A340-500/600 
:*Hoofartikel: Airbus A340*
duimnael|links|250px|Suid-Afrikaanse Lugdiens A340-600 in Frankfurt (EDDF)
Die A340-500 en A340-600 is twee nuwe ultralangafstand weergawes in die Airbus A340-familie. Die A340-600 is 9.07&nbsp;m langer as die A340-300 wat dit toelaat om 372 passasiers in 'n tipese drie-klas konfigurasie te vervoer. Met die vliegtuig het Airbus 'n ware mededinger vir die Boeing 747 bekom, met soortgelyke afstandreik, maar beter bedryfskoste per sitplek. Die A340-500 is slegs 3.19&nbsp;m langer as die A340-300 met 313 passasiers in drie klasse, maar met die reuse afstandreik van 15&nbsp;740&nbsp;km - die verste van enige kommersiële vliegtuig ter wêreld. Die A340-500 kan onderbroke van Los Angeles na Singapoer vlieg.

Die twee nuwe A340 modelle deel dieselfde vlerk wat op die A330/A340 se vlerk gegrond is, maar 1.6&nbsp;m langer is en 'n tapse vlerkstuk-insetsel het wat die vlerkoppervlak en brandstofkapasiteit vermeerder. Die vliegtuie gebruik ook Airbus se tweeman-stuurkajuit met 'n aantal verbeteringe op ouer modelle soos vloeikristalvertone en ander moderner stelsels. Die A340-500/600 is in 1997 by die Paryse Lugskou bekendgestel. In Desember 1997 het Virgin Atlantic agt A340-600's bestel en 'n opsie uitgeneem vir nog agt. Die A340-600 se nooiensvlug was op 23 April 2001 en die A340-500 s'n op 11 Februarie 2002.

### Stigting van EADS en die A380 program 
Airbus was 'n redelike los alliansie tot in 2000 toe groot samesmeltings in die industrie plaasgevind het. DaimlerChrysler Aerospace (opvolger tot Deutsche Airbus), Aérospatiale-Matra (opvolger tot Sud-Aviation) en CASA het saamgesmelt om EADS te vorm. In 2001 het BAE Systems (voorheen British Aerospace) en EADS die **Airbus Integrated Company** gevorm wat saamgeval het met die ontwikkeling van die nuwe Airbus A380 wat 845 passasiers sou kon vervoer en die grootste kommersiële passasierstraler was toe dit laat in 2007 ingebruik geneem is.

### Airbus A350 
:*Hoofartikel: Airbus A350*
duimnael|250px|'n Airbus A350
Die Airbus A350 is 'n langafstand, mediumgrootte, ekstrawyeromp-vliegtuigfamilie wat onlangs deur Airbus vrygestel is. Dit is bedoel om met die Boeing 777 en Boeing 787 Dreamliner mee te ding. Die vliegtuig, wat ingebruik geneem is in 2015 het 'n geheel-en-al nuwe ontwerp met 'n wyer en hoër romp vir ekstra ruimte en beter passasiersgemak.

Drie passasiersweergawes word deur Airbus aangebied, die A350-800 met 'n vlugbereik van 15&nbsp;380&nbsp;km en 270 passasiers in 'n drieklaskonfigurasie, die A350-900 met 314 passasiers en die A350-1000 wat 350 passasiers kan vervoer. 'n Ultralangafstandweergawe, die A350–900R, kan selfs verder vlieg. 'n Vragvliegtuigweergawe, die A350–900F, word ook beplan.

## Verwysings