open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diony Kempen

**Diony Kempen** is 'n Suid-Afrikaanse rolprentregisseur, -vervaardiger en draaiboekskrywer.

## Filmografie 
As draaiboekskrywer:
* ’n Saak van geloof, 2011
* *Snare* (dokumentêr) (medeskrywer)
* Meisie, 2007

As regisseur:
* ’n Saak van geloof, 2011
* *Snare*, 2011
* 100 meter Leeuloop, 2013

As vervaardiger:
* Jakhalsdans (mede-vervaardiger), 2010
* Meisie (vervaardiger), 2007
Warrenton, Virginië

:*Hierdie artikel handel oor die dorp in Virginië in Amerika. Vir ander gelyknamige plekke, sien Warrenton (dubbelsinnig).*

**Warrenton** is 'n dorp in die staat Virginië in die ooste van die Verenigde State van Amerika en val onder bestuur van Fauquier County. Die dorp is in 1810 gestig en vernoem na Joseph Warren, wat deur Amerikaners as 'n held van die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog beskou word.

240px|duimnael|links|Warrenton oor Kerstyd: tussen Fauquier Bank en John Barton Payne-gebou
## Demografie 
Die amptelike sensus in 2010 gee die aantal inwoners aan as 9&nbsp;611, nadat dit 6&nbsp;670 was in die 2000 sensus. Die beraamde bevolking was 10&nbsp;027 in 2019.

## Geografie 
Volgens die Verenigde State Sensusburo beslaan die dorpe 'n oppervlakte van 11,0&nbsp;km², waarvan 11,0&nbsp;km² land en geen water is. Warrenton lê ongeveer 196 meter bo seevlak.

## Verwysings
En die vonke spat

**En die Vonke Spat** is 'n swart-en-wit Afrikaanse rolprent wat op  2 Oktober 1961 vrygestel is. Die regisseur was Pierre de Wet.

## Genre 
Die rolprent is 'n romantiese komedie. Dit het geen ouderdomsperk nie en is goeie gesinsvermaak. 

## Hoofrolspelers 
* Frederik Burgers as Koot du Toit
* Marié du Toit as Esmé du Toit, die buurvrou
* Jan Cronjé as Wessels, Eskom se verteenwoordiger
* Pieter Bezuidenhout as Septimus Labuschagne
* Esther Mentz as Chrissie
* Gerrie Albertse	
* Danie Maree
* Abrie van Rooyen
* Willie van Rensburg
* Awie Labuschagne

## Storielyn 
Oom Koot, 'n koppige boer weier volstrek dat elektrisiteitspale oor sy plaas opgesit word. Hy kom goed genoeg oor die weg met sy paraffienstofie, opsitkers en flikkerende lampe. Dan vind hy tot sy ontsteltenis uit dat sy windpomp eintlik op sy buurvrou, by wie hy probeer aanlê, se grond is. Intussen steel diewe die koperdraad van die elektrisiteitskabels en hy word verdink. Op die ou einde trek hy die diewe vas en kry tog 'n kans om sy buurvrou vir die ja-woord te vra.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Pieter Bezuidenhout

**Pieter Bezuidenhout** was 'n Suid-Afrikaanse regisseur en vervaardiger.

## Filmografie 
As akteur:
* Voor sononder, 1962 as sersant Hannes
* En die Vonke Spat, 1961 as Septimus Labuschagne
* Basie, 1961

As vervaardiger:
* Voor sononder, 1962 (produksiebestuurder)
Albert II van België

**Albert II van België** (volledige naam: *Albert Felix Humbert Theodoor Christiaan Eugène Marie*; gebore op 6 Junie 1934), prins van Luik, prins van België, was vanaf 9 Augustus 1993 tot 21 Julie 2013 die sesde koning van België.

Hy is die jongste seun van koning Leopold III en koningin Astrid. Hy het sy broer Boudewyn opgevolg nadat Boudewyn in 1993 oorlede is. Sy suster Josephine Charlotte was die metgesel van groothertog Jan van Luxemburg.

Op 3 Julie 2013 het hy aangekondig dat hy op 21 Julie 2013, die Nasionale Dag van België, sou abdikeer. Sy oudste seun, Filip het hom as koning opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die paleis se webtuiste
Basie

***Basie*** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat op  28 Augustus 1961 uitgereik is. Gordon Vorster het die draaiboek geskryf en die regie behartig.

## Genre 
Die rolprent is ’n drama. Dit het geen ouderdomsperk nie.

## Hoofrolspelers 
* Ian Strauss
* Vicki Vosloo
* Pieter Bezuidenhout
* Ralph Loubser
* George Canes
* Len Lindeque
* Wena Naudé
* Willem Loots
* Dale Swanepoel
* Pieter Hauptfleisch
* Arthur Swemmer
* Willie van Rensburg
* Arthur Hall

## Storielyn 
'n Pasgetroude paartjie se wittebrood begin op die verkeerde voet. Hulle is skaars onder die trougaste se oë uit en sit reeds met mekaar vas. Maar, wanneer die bruidegom vir sigarette stop, begin dinge regtig gespanne raak. In die bruidegom se afwesigheid steel 'n jong dief (Basie) die kar en jaag met bruid en al weg. Binnekort is nie net die bruidegom op sy spoor nie, maar ook Basie se vennote wat hulle deel van die buit soek.

Basie en sy gevangene vlug met alle vervoermiddels tot hul beskikking, insluitende 'n munisipale bus, sportmotor en 'n bromfiets. Selfs meer vreesaanjaend is hulle roete, deur die riole van Johannesburg na Hillbrow, waar Basie uiteindelik in hegtenis geneem word.

Ongeërg bel die paartjie toe hulle bekommerde families om te sê dat hulle effens opgehou is, maar nou op pad is na hulle gelukkige wittebrood.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Ian Strauss

**Ian Strauss** was 'n Suid-Afrikaanse akteur.

## Filmografie 
* *Rip van Wyk*, 1959 as Ducktail
* *Basie*, 1961
* *Stropers van die Laeveld*, 1962
* *Petticoat Safari*, 1969
* *Stadig oor die Klippe*, 1969
* *Katrina*, 1969 as dr. Paul Winters
* *Wing Commander*, 1975
T Tauri-ster

[duimnael|regs|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n T Tauri-ster met ’n [protoplanetêre skyf om.]]

**T Tauri-sterre** is ’n klas veranderlike sterre. Hulle word aangetref naby molekulêre wolke en word geëien aan hul optiese veranderlikheid en sterk chromosferiese lyne.

## Eienskappe 
T Tauri-sterre is voor-hoofreekssterre – die jongste sigbare vorm van sterre van spektraalklasse F, G, K en M (<2 sonmassas). Hul oppervlaktemperatuur is dieselfde as dié van hoofreekssterre met dieselfde massa, maar hulle is baie helderder omdat hul radiusse groter is. Hul sentrale temperatuur is te laag dat die fusie van waterstof kan plaasvind. Hulle word eerder van krag voorsien deur swaartekragenergie wat vrygestel word terwyl die ster instort en na die hoofreeks beweeg – wat hulle ná sowat 100&nbsp;miljoen jaar bereik. Hul tipiese rotasieperiode is tussen een en twaalf dae, in vergelyking met die Son se maand, en hulle is baie aktief en veranderlik.

Die prototipe van die sterre is T Tauri, ’n ster van spektraalklas K1, waarvan die skynbare magnitude wissel tussen 9,3 en 13,5. Daar is bewyse van groot gebiede met stervlekke op die sterre, en hulle het intense en veranderlike X-straal- en radio-emissies (sowat 1&nbsp;000 keer dié van die Son). Baie het uiters sterk sterwinde. ’n Protoplanetêre skyf, wat oorgebly het van die gaswolk waaruit die sterre ontstaan het, kom om hulle voor.

T Tauri-sterre kom steeds voor in gas- en stofgebiede van die Melkweg, soos in die Orion-newel en die donker stofwolke in die sterrebeeld Bul. 

Daar is soortgelyke sterre met ’n groter massa (van 2 tot 10 sonmassas), wat Herbig AeBe-sterre genoem word.
Herbig Ae/Be-ster

’n **Herbig Ae/Be-ster** is ’n voor-hoofreeksster – die jongste sigbare vorm van sterre van spektraalklasse A en B. 

## Eienskappe 
Die sterre bevind hulle steeds in die omgewing van gas en stof waaruit hulle ontstaan het en word soms omring deur ’n protoplanetêre skyf. Waterstof- en kalsium-emissielyne kom in hul elektromagnetiese spektrum voor. Hulle het ’n massa van 2 tot 10 sonmassas en verbrand nog nie waterstof in hul kern nie – hulle is nog besig om in te stort om ’n hoofreeksster te word. 

Die sterre is genoem na die Amerikaanse sterrekundige George Herbig, wat hulle in 1960 van ander sterre onderskei het. Soortgelyke sterre met ’n massa van kleiner as 2 sonmassas word T&nbsp;Tauri-sterre genoem.
Meisie (rolprent)

**Meisie** is 'n Afrikaanse kunsrolprent met Engelse onderskrifte wat op 20 Junie 2007 vrygestel is. Darrell Roodt het die regie behartig terwyl Diony Kempen en Roodt saam aan die draaiboek gewerk het. Die rolprent is op Riemvasmaak in die Noord-Kaap verfilm en die meeste rolle word deur nie-professionele akteurs uit die gemeenskap vertol.

## Genre 
Die rolprent is 'n drama.

## Hoofrolspelers 
* Abrina Bosman as Meisie Adams
* Renate Stuurman as juffrou Esmeralda September
* Raymond Basson

## Storielyn 
Die film handel oor 'n meisie wat haar pa se bokke oppas en nie skool toe kan gaan nie. 
Sy het ’n verstommende aanleg vir wiskunde en moet hierdie lief­de in klipspeletjies uitleef.
Die nuwe onderwyseres op Riemvasmaak, juffrou September probeer haar pa tot ander insigte oortuig en verander hulle lewens onherroeplik.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Auri Dias Faustino

**Auri Dias Faustino** (Nova Aurora, 17 November 1973), beter bekend as **Auri**, is 'n voormalige Brasiliaanse sokkerspeler. Hy speel onder meer vir Coritiba, V. Guimarães, Desportivo Chaves, Gil Vicente, Naval, V. Setúbal en Sp. Covilhã.

## Eksterne skakels 
* SportingdaCovilha
Claudiomiro Salenave Santiago

**Claudiomiro Salenave Santiago** (Santana do Livramento, 25 Augustus 1971), beter bekend as **Claudiomiro**, is 'n Brasiliaanse sokkerspeler. Hy speel onder meer vir Coritiba, Santos, Grêmio en Vitória.

## Erelys 
### Santos 
* **Copa Conmebol**:
:: 1998

### Grêmio 
* **Copa do Brasil**
:: 2001

### Vitória 
* **Kampioen van Bahia**:
:: 2005
Valdeci Basílio da Silva

**Valdeci Basílio da Silva** (Andradina, 14 Julie 1972), beter bekend as **Basílio**, is 'n voormalige Brasiliaanse sokkerspeler. Hy speel onder meer vir XV de Jaú, Andradina, Inter de Bebedouro, Olímpia, São José, Coritiba, Kashiwa Reysol, Palmeiras, Ituano, Ponte Preta, Grêmio, Marília, Santos, Itumbiara, Ipatinga en Barueri.

## Erelys 
### Coritiba 
* **Kampioen van Paraná**:
:: 1999

### Palmeiras 
* **Torneio Rio-São Paulo**:
:: 2000
* **Copa dos Campeões**:
:: 2000

### Ituano 
* **Kampioen van São Paulo**:
:: 2002

### Santos 
* **Kampioen van Brasilië**:
:: 2004

## Eksterne skakels 
* oGol 
* Sambafoot
Protoplanetêre skyf

[duimnael|220px|'n [Europese Suidelike Sterrewag#Atacama Large Millimeter/submillimeter Array|ALMA-foto van die T Tauri-ster HL&nbsp;Tauri.]]
duimnael|220px|Kunstenaarsvoorstelling van ’n protoplanetêre skyf.
’n **Protoplanetêre skyf** is ’n skyf van digte gas wat om ’n pas gevormde ster of protoster, ’n T Tauri- of Herbig Ae/Be-ster, draai. Dit is teoreties ’n voorloper van ’n planetêre stelsel. Deurdat ons eie Sonnestelsel ook eindelik uit ’n protoplanetêre skyf gevorm het, lê al die planete in ’n elliptiese vlak om die Son.

Die radius van protoplanetêre skywe kan tot 1&nbsp;000&nbsp;AE wees. Hul temperatuur is laag in vergelyking met dié van sterre; slegs in hul middel kan die temperatuur tot sowat 1&nbsp;000&nbsp;kelvin wees. Met die Hubble-ruimteteleskoop is protoplanetêre skywe om verskeie sterre in die Melkweg waargeneem, onder meer in die Orion-newel. 

Protosterre word gewoonlik uit ’n gaswolk gevorm wat hoofsaaklik uit waterstof bestaan. Wanneer die wolk ’n kritieke stadium bereik, begin dit onder sy eie swaartekrag instort. Terwyl die wolk digter word, kan ’n deel van die gas om die wolk begin draai. Namate die rotatiesnelheid vergroot, plat die gas af tot dit ’n skyf vorm. 

Die aanvanklike instorting van die gaswolk duur sowat 100&nbsp;000 jaar. Eindelik word dit ’n T&nbsp;Tauri- of Herbig&nbsp;Ae/Be-ster. Ná sowat 10&nbsp;miljoen jaar verdwyn die skyf.

## Verwysings
Molekulêre wolk

duimnael|’n Deel van die Molekulêre Wolk Taurus.
duimnael|Saamgestelde foto wat jong sterre wys in en om die Molekulêre Wolk Cepheus B.
’n **Molekulêre wolk** is ’n soort interstellêre wolk waarvan die digtheid en grootte die vorming van molekules, gewoonlik molekulêre waterstof (H2), moontlik maak.

## Voorkoms 
In die Melkweg maak molekulêre gaswolke minder as een persent van die volume van die interstellêre medium uit, maar dit is die digste deel van die medium en bevat rofweg die helfte van die totale gasmassa aan die binnekant van die Son se galaktiese wentelbaan.

Die grootste deel van die gas kom voor in ’n kring tussen 3,5 en 7,5&nbsp;kiloparsek (11&nbsp;000 en 24&nbsp;000 ligjare) van die middel van die Melkweg af – die Son is sowat 8,5&nbsp;kiloparsek van die middel af.

## Stervorming 
Die algemene veronderstelling is dat nuwe sterre slegs binne molekulêre wolke kan vorm. Dit is vanweë hul lae temperatuur en hoë digtheid, aangesien die swaartekrag wat ’n wolk laat instort, hoër is as die interne druk wat ’n instorting voorkom. Daar is ook bewyse dat groot, stervormende wolke in ’n groot mate ingeperk word deur hul eie swaartekrag (nes sterre, planete en sterrestelsels), eerder as deur eksterne druk (soos wolke in die lug).

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sonligsterkte

**Sonligsterkte** (\begin{smallmatrix}L_\odot\end{smallmatrix}) is ’n standaardeenheid in sterrekunde wat gebruik word om die ligsterkte van sterre aan te dui. Dit is gelyk aan die ligsterkte van die Son, 3,839×1026 watt, of 3,839×1033 erg/s.

## Verwysings
Martigny

**Martigny** (Duits: *Martinach*, Latyns: *Octodurum* of "Die Agt Poorte") is 'n munisipaliteit (*commune*) en nedersetting in die tweetalige Switserse kanton Valais (Duits: *Wallis*) en die administratiewe setel van die gelyknamige distrik.

Die dorp is naby 'n rivierkronkel van die Rhône en by die kruispunt van die belangrike Groot St. Bernardpas- en Simplon-roetes geleë. Volgens sy bevolkingtal is Martigny die vierde grootste nedersetting in die kanton na Sion (Duits: *Sitten*), Monthey en Sierre (*Siders*).
Gimie

**Gimie** is 'n bergmassief in Noord-Amerika op die eiland St. Lucia. Dit het 'n hoogte van 950 meter en is die hoogste berg in St. Lucia. Dit is van vulkaniese oorsprong en word deur 'n tropiese reënwoud bedek.
Maori (skip)

duimnael|300px|Die Maori in 1909 terwyl dit besig was om te sink.

Die Britse stoomskip **Maori** het op 5 Augustus 1909 naby Kommetjie in die Kaapse Skiereiland vergaan. Omdat die wrak van die skip so besonder goed en heelwat beter as tydgenootlike wrakke bewaar gebly het en boonop ook goed bereikbaar is, is dit baie gewild onder duikers. Weens hierdie en ook die stranding van ander skepe in die direkte omgewing is die Slangkop-vuurtoring in Februarie 1919 opgerig.

Die Maori van 5317 ton is in 1893 in Newcastle in Engeland as 'n passasierskip vir die Shaw Savill Co. gebou. Mettertyd is dit al meer as vragskip benut.

Op 3 Augustus 1909 was die Maori voor anker in Kaapstad se hawe om steenkool in te skeep vir die voortsetting van sy reis van Londen in Engeland na Dunedin in Nieu-Seeland. Aan boord was 'n bemanning van net oor die 50 en 'n vrag hoofsaaklik bestaande uit springstof, spoorwegstawe en Engelse porselein. Die kaptein was G. Nicole. Met die skip se vertrek uit die hawe, het die noordwestewind besonder hewig gewaai, 'n dik mis het oor die hawe gehang en stortbuie het uitgesak. Minder as 'n uur na die Maori se vertrek uit Tafelbaai, loop dit net oos van Duikerpunt en onder Karbonkelberg by Houtbaai op die rotse. Ongeveer 30 man oorleef nie die ramp nie.

Deur die jare heen het duikers verskeie metaal objekte en heel porseleinware van die skip geberg.

## Bibliografie 
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* Turner, Malcolm: Shipwreck and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988.
Nag van vrees

**Nag Van Vrees** is ’n Afrikaanse rolprent wat in 1985 uitgereik is. Die vervaardiger was Flip Bezuidenhout, terwyl Stanley Roup die regie behartig het.

## Genre 
Die rolprent is ’n riller. As gevolg van sekere spannigstonele, asook 'n omstrede naaktoneel het die rolprent 'n 2-18 ouderdomsperk.

## Hoofrolspelers 
* Ian Roberts as Steve
* Brümilda van Rensburg as Sonja
* Peter Sepuma (soms ook gespel: Peter Se-Puma), as Thabo
* Sandra Ferreira as Katrien

## Storielyn 
Steve doen navorsing op sy plaas oor giftige slangoorte met die hulp van sy jarelange assistent en vriend, Thabo. Hy en sy vrou, Katrien is pasgetroud en dolverlief, maar vrees vir sy gevaarlike werk gooi 'n skadu oor Katrien se geluk en veroorsaak spanning tussen hulle.

Katrien se vriendin Sonja kuier by hulle en as kunstenares put sy inspirasie uit die lieflike omgewing, maar raak ook bewus van onderstrominge wat haar vreesbevange stem. Vreemde moorde in hul omgewing verdiep haar onrus, en 'n onverwagte ontdekking bepaal haar noodlot.

Katrien verdwyn en vrees vir haar welsyn dryf Steve tot die uiterste.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Oostende

**Oostende** is 'n hawestad aan die Noordsee in die Belgiese provinsie Wes-Vlaandere. Die stad is min of meer in die middel van die Belgiese kus geleë en het sowat 70&nbsp;000 inwoners (2013). Dit is 'n belangrike sentrum vir toerisme en ekonomiese bedrywighede. Die stad beskik oor beide 'n see- en lughawe.
Dyle

Die **Dyle** (Frans: *Dyle*, Nederlands: *Dijle*) is 'n rivier in België. Leuven en Mechelen lê aan die Dyle se oewers.

## Sien ook 
*Slag aan die Dyle (891)

## Galery 

DemerDijleWerchter.JPG|Monding van die Demer (links) in die Dyle (regs) te Werchter
Doode bemde3.jpg|Die Dyle by St. Joris Weert
Kraanbrug (Mechelen).jpg|Dyle te Mechelen
Dijle bij Zennegat.jpg|Dyle by Zennegat in Mechelen
Huis van Boergondië

Die **Huis van Boergondië** (huis van Valois) was 'n dinastie van hertoë uit die 14de, 15de en begin 16de eeu. Die hertoë was Filips die Stoute, Jan sonder Vrees, Filips die Goeie, Karel die Stoute en Maria van Boergondië. 

duimnael|Filips die Goeie

Filips die Goeie en sy seun Karel die Stoute (1433 – 1477) was die hertog van Boergondië, Brabant, Limburg en Luxemburg, en die graaf van Vlaandere, Artesië, Henegouwen, Holland, Zeeland en Namen.
Sterwind

’n **Sterwind** is ’n stroom neutrale of gelaaide gas wat van die boonste atmosfeer van ’n ster weggedryf word. Verskillende tipes sterre het verskillende soorte sterwinde. Sterre wat uit die hoofreeks beweeg het en die einde van hul leeftyd bereik, verloor dikwels groot dele van hul massa in swaar (> 10-3 sonmassas per jaar), stadige (v = 10&nbsp;km/s-1) winde. Hulle sluit in rooireuse en rooi superreuse. Dié winde word waarskynlik aangedryf deur stralingsdruk op stof wat in die boonste atmosfeer van die ster saampak.

Swaar sterre van Klas O en B het sterwinde met ’n laer tempo van massaverlies (-6 sonmassas per jaar), maar baie hoë snelhede (v > 1-2&nbsp;000&nbsp;km/s-1). Sulke winde word aangedryf deur stralingsdruk op die resonansie-absorpsielyne van swaar elemente soos koolstof en stikstof.

Klas G-sterre soos die Son het ’n wind wat deur hul warm, gemagnetiseerde korona aangedryf word. Die Son se wind word die sonwind genoem. Dié winde bestaan meestal uit hoë-energie-elektrone en –protone (sowat 1 keV) wat uit die ster se swaartekrag ontsnap vanweë die hoë temperatuur van die korona.

Die sterwind van hoofreekssterre beïnvloed nie die evolusie van sterre met ’n laer massa soos die Son sterk nie. Maar swaarder sterre, soos Klas O-sterre, kan tot 50% van hul massa verloor terwyl hulle in die hoofreeks is; dit het dus ’n groot invloed op die later fases van evolusie. Die invloed kan selfs by sterre van ’n gemiddelde massa gesien word. Hulle word witdwerge aan die einde van hul leeftyd eerder as dat hulle ontplof as supernovas bloot omdat hulle genoeg massa in hul winde verloor.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Timocharis

**Timocharis van Alexandrië** (omstreeks 320–260 v.C.) was ’n Griekse sterrekundige en filosoof. Hy is waarskynlik in Alexandrië gebore en was ’n tydgenoot van Euklides.

Die bietjie wat van Timocharis bekend is, kom uit aanhalings deur Ptolemeus in die *Almagest*. Ptolemeus het die deklinasie van 18 sterre gelys wat omstreeks 290 v.C. deur Timocharis of Aristillus aangeteken is. Tussen 295 en 272 v.C. het Timocharis onder meer vier maansverduisterings aangeteken. Sy waarnemings is van die oudste Antieke Griekse rekords wat aan ’n spesifieke datum gekoppel kan word. Die enigste vroeëre rekord is van ’n sonstilstand in 432 v.C. 

Die krater Timocharis op die maan is na hom genoem.

## Verwysings
Aristillus

**Aristillus** (omstreeks 261 v.C.) was ’n Griekse sterrekundige, moontlik van die skool van Timocharis (omstreeks 300 v.C.). Sy deklinasie van sterre was van die akkuraatstes van sy tyd. Dit lyk of hy in Alexandrië gewerk het.
 
’n Krater op die maan, Aristillus, is na hom genoem.
Aaron Mokoena

**Teboho Aaron Mokoena** (gebore op 25 November 1980 in Boipatong) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler. Hy het vir die Bafana Bafana uitgedraf.

## Loopbaan 
## Verwysings
Tycho Brahe

**Tycho Brahe** (gebore as **Tyge Ottesen Brahe**, Skåne, 14 Desember 1546 – Praag, 24 Oktober 1601) was ’n Deense sterrekundige.

Brahe het in 1572 ’n "nuwe helder ster" in die sterrebeeld Kassiopeia ontdek. Hy beskryf dié vreemde gebeurtenis in sy boek *De Stella Nova* (Latyn vir "Oor die nuwe ster"). Dit is nou bekend dat dit ’n supernova, ’n sterontploffing, genaamd SN 1572 was. Hy het dadelik in Europa bekend geword en in 1576 het hy, met die ondersteuning van koning Frederik II van Denemarke, twee sterrewagte laat bou op die eiland Ven wat onder Deense beheer was: Uraniborg en Stjerneborg. Die sterrewagte is deur die inwoners van die eiland opgerig, met Tycho Brahe as hulle heer.

In 1577 het hy ’n komeet waargeneem en deur parallaksmeting vasgestel die verskynsel is verder weg van die Aarde as die maan. Dit was in teenstelling met die opvatting van destyds dat komete in die atmosfeer voorkom. Na Frederik II se dood is hy deur Christian IV opgevolg en hy het Tycho se inkomste verklein. Tycho het ook stry gekry met die kerk en die adellikes. Hy het Denemarke in 1597 verlaat en eindelik in Praag gaan woon, waar hy in 1601 dood is.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Lusitania

**Lusitania** kan na een van die volgende verwys:

* Lusitania (Romeinse provinsie), 'n landstreek in Europa 
* Lusitania (skip), 1911 
* Lusitania (skip), 1915
Lusitania (Romeinse provinsie)

duimnael|Ligging van Lusitania

**Lusitania** was 'n Romeinse provinsie op die Iberiese Skiereiland. Dit het die huidige Portugal en groot dele van Spanje ingesluit. Die gebied is in 139 v.C. deur die Romeine verower, maar dit is eers omstreeks 72 v.C. deur Pompey finaal aan Rome onderwerp. Teenswoordig word die naam Lusitania soms as sinoniem vir Portugal gebruik.
Annie Cannon

**Annie Jump Cannon** (11 Desember 1863 – 13 April 1941) was ’n Amerikaanse sterrekundige wie se werk instrumenteel was in die ontwikkeling van die moderne sterreklassifikasie. Sy het saam met Edward C. Pickering die krediet gekry vir die skepping van die Harvard-klassifikasiestelsel, die eerste ernstige poging om sterre te klassifiseer volgens hul temperatuur.

In 1896 het Cannon lid geword van ’n groep vroue wat deur die direkteur van die Harvard-sterrewag gehuur is om die Henry Draper-katalogus te voltooi. Nie lank daarna nie het onenigheid ontstaan oor hoe om sterre te klassifiseer. Cannon het ’n kompromie gereël tussen ’n ingewikkelde en ’n eenvoudige stelsel. Sy het sterre ingedeel volgens spektraalklasse O, B, A, F, G, K en M. Haar skema was geskoei op die sterkte van die sterre se absorpsielyne. Nadat ontdek is dat absorpsielyne en temperatuur saamhang, is haar stelsel aangepas om te voorkom dat katalogusse verander moet word.

Cannon se waarneming van sterre en spektrums was uitstekend. Haar Henry Draper-katalogus het byna 230&nbsp;000 sterre bevat. Sy het ook katalogusse van veranderlike sterre gepubliseer, onder meer 300 wat sy ontdek het.

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Lusitania (skip), 1915

duimnael|300px|Die RMS *Lusitania*

Die **RMS Lusitania** is tydens die Eerste Wêreldoorlog op 7 Mei 1915 deur 'n Duitse duikboot aan die suidkus van Ierland gekelder. Hierdie skip was die eiendom van die Britse Cunard-redery en was onderweg van New York na Liverpool. Binne 20 minute het die skip gesink en het 1&nbsp;198 mense verdrink. Daaronder was 128 met Amerikaanse burgerskap. Die Duitsers het die torpedering geregverdig omdat die *Lusitania* wapentuig vervoer het. Die aanval op die skip het die openbare mening in die VSA laat wegswaai van neutraliteit.

## Kyk ook
* SS Lusitania

## Eksterne skakels 
;Aanlyn-versamelings
----
* *Lusitania Online - The home port of RMS Lusitania on the web*
;Museums
----
* *National Museums Liverpool - Merseyside Maritime Museum: Lusitania collection*
Kansasrivier

Die **Kansasrivier** (Engels: *Kansas River*), in die sentrale deelstaat Kansas in die Verenigde State, vloei in 'n oostelike rigting as een van die takriviere van die Missouririvier met 'n lengte van slegs 185 kilometer van sy oorsprong in Geary County tot by sy monding in die Missouririvier in Wyandotte County. Die rivier maak deel uit van die Jefferson-Missouri-Mississippi-rivierstelsel, die grootste in Noord-Amerika en een van die grootstes ter wêreld – met 'n totale lengte van 6&nbsp;300 kilometer (3&nbsp;900 myl) is dit die vierde langste ter wêreld, en volgens sy afloop van 2&nbsp;445&nbsp;m³/s (86&nbsp;340 ft³/s) die tiende grootste ter wêreld.

## Oorsprong en roete 
Vanaf die samevloei van die Republicanrivier en die Smoky Hillrivier, net oos van die plek gepas genaamd Junction City (310&nbsp;m bo seevlak), vloei die Kansasrivier ongeveer 238 kilometer in 'n oostelike rigting om by die Missouririvier aan te sluit by Kaw Point (220&nbsp;m bo seevlak) in Kansas City. Die hele Kansasrivier val slegs 98 meter op sy roete seewaarts, dit is ongeveer 38&nbsp;cm/km. Die Kansasvallei is slegs 185 kilometer lank;

Die Kansasrivier is vernoem na die Kanza- (Kaw) mense wat die area lank gelede begin bewoon het. Die Kansasrivier speel steeds 'n beduidende rol vir die Amerikaanse uitbreiding na die weste.

## Eksterne skakels 
* Bowersock Mills & Power Company
* Kaw Point 
* Kaw Valley Heritage Alliance
* USGS
* Lower Kansas

## Verwysings
SS Lusitania

duimnael|300px|Die SS *Lusitania*

Die '*SS *Lusitania''''' was 'n Portugese passasierskip wat op 18 April 1911 by Kaappunt in Suid-Afrika op die rotse geloop het. Omdat die wrak op 'n diepte van byna 40&nbsp;m lê, is dit 'n gewilde uitdaging vir ervare duikers.

## Konstruksie
Die stoomskip van 5&nbsp;557&nbsp;ton met 'n staalromp en twee skroewe is in 1906 deur Sir Raylton Dixon & Co gebou vir Empreza Nacional de Navogacas van Lissabon. Dit was een van die grootste Portugese skepe van sy tyd. 

## Stranding
Op 15 April 1911 het die skip die hawe van Lourenco Marques  (vandag Maputo) verlaat op pad na Lissabon. Aan boord was 800 passasiers en bemanning onder bevel van kapt. Faria. In 'n kalm see, maar weens digte mis en 'n sterk seestroom, tref die skip om middernag van 18 April die Bellowsrots op 'n afstand van maar net 4&nbsp;km van die vuurtoring.

Slegs 8 opvarendes het die ramp nie oorleef nie. Enkele dae later het die *Lusitania* van die Bellowsrots afgegly en in die diepte verdwyn. Die wrak is 'n gewilde skubaduikplek, alhoewel teen 33 to 40 meter 'n bietje diep vir die meeste sportduikers.

duimnael|regs|Kaart van die wrakligging van die SS *Lusitania*

Die gevolg van hierdie skeepsramp was die bou van die aansienlik laer Kaappuntvuurtoring (Kaap Maclear).

## Kyk ook 
* Lusitania (skip), 1915
* Skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus

## Verwysings 
## Bronne 
* Burman, Jose: Strange shipwrecks of the southern seas. Kaapstad: Struik, 1968.
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 

## Eksterne skakels 
* 
*
61 Cygni

**61 Cygni** is ’n dubbelster in die sterrebeeld Swaan en een van die naaste sterre aan die Aarde. Dit bestaan uit twee Klas&nbsp;K-dwergsterre wat om mekaar wentel in 'n periode van sowat 659&nbsp;jaar. Teen die 5de en 6de skynbare magnitude is hulle van die mees onopsigtelike sterre aan die naghemel vir iemand sonder ’n optiese instrument.

61 Cygni het die eerste keer die aandag van sterrekundiges getrek met sy groot eiebeweging. In 1838 het Friedrich Wilhelm Bessel sy afstand van die Aarde af geraam op 10,4&nbsp;ligjare, baie naby aan die werklike afstand van sowat 11,4&nbsp;ligjare. Dit was die eerste afstand van ’n ster naas die Son wat geraam is, en die eerste ster waarvan die parallaks gemeet is. Deur die 20ste eeu het verskeie sterrekundiges gemeen daar is ’n planeet met ’n groot massa om een van die twee sterre, maar onlangse hoëpresisie-waarnemings het getoon dit is nie die geval nie. Tot op datum is geen bevestigde planeet nog in die stelsel gevind nie.

## Eienskappe 
links|duimnael|250px|Die grootte van die Son (links) in vergelyking met 61&nbsp;Cygni&nbsp;A (onder) en 61&nbsp;Cygni&nbsp;B.
Die helderste ster van die stelsel, **61&nbsp;Cygni&nbsp;A**, se magnitude is 5,2, en **61&nbsp;Cygni&nbsp;B** is 6,1. Dit lyk of albei ouer as die Son is.

Die stelsel het ’n netto ruimtesnelheid van 108&nbsp;km/s met betrekking tot die Son, en dit het die hoë eiebeweging oor die lug tot gevolg. Die stelsel is nou net meer as 11&nbsp;ligjare van die Son af en sal in omstreeks 20000&nbsp;n.C. die naaste daaraan wees – sowat 9&nbsp;ligjare.

Die twee sterre draai in ’n periode van 659 jaar om hul massamiddelpunt. Hulle het ’n groot wentelbaanafwyking en is met hul periapsis sowat 44&nbsp;AE van mekaar (sowat 44 keer die afstand tussen die Son en die Aarde) en met hul apoapsis sowat 124&nbsp;AE. Die lang wentelperiode maak dit moeilik om hul onderskeie massa vas te stel.

Die sterwind van komponent A skep ’n borrel in die lokale interstellêre wolk wat 30&nbsp;AE ver strek terwyl die stelsel deur die Melkweg beweeg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Hervormingsoorlog

Die **Hervormingsoorlog** (Spaans: *Guerra de Reforma*) in Meksiko was een van die episodes van die lang stryd tussen liberale en konserwatiewe kragte wat die geskiedenis van die 19de eeu in die land oorheers het. Die liberale wou 'n federale regering met 'n beperkte invloed van die Rooms-Katolieke Kerk en die weermag op die land, terwyl die konserwatiewe gestreef het ná 'n sentralistiese regering met 'n monarg met die Kerk en weermag op hul tradisionele rol en bevoegdhede.

Hierdie konflik het tot 'n burgeroorlog gelei, nadat liberale kragte die regering onder Antonio López de Santa Anna verdring en 'n reeks wette implementeer het om die regte van die kerk en weermag te besny. Die konserwatiewe weerstand teen hierdie besluite het tot die "Plan van Tacubaya" gelei, wat die regering van president Ignacio Comonfort vernietig en die oorblywende liberale gedwing het om ná Veracruz te vlug. Die konserwatiewe het nou Meksikostad en die sentrum van die land beheer, maar die meeste ander deelstate het geen van die twee partye ondersteun.

Omdat die liberale kragte min militêre ervarings gehad het, het hul die meeste van die vroeë gevegte verloor, maar die gety draai nadat die konserwatiewe twee keer misluk het om Veracruz te verower. Liberale oorwinnings het daarna toegeneem, terwyl die konserwatiewe kragte in Desember 1860 gekapituleer het. Terwyl die konserwatiewe kragte die oorlog verloor het, het guerrillas vir die volgende jare landwyd aktief gebly, en die konserwatiewe sou met Franse troepe saamspan om tydens die inval in Meksiko die Habsburgse Maksimilian I as keiser van Meksiko te installeer.

## Bronnelys 
*  
*  
*  Miguel Galindo y Galindo (1987). *Historia de México, La gran década nacional.* Fondo de Cultura Económica (bl. 224). 
*  José Luis Trueba Lara (2010). *La derrota de Dios.* Suma de Letras

## Eksterne skakels
Seelandië

duimnael|Topografiese kaart van Seelandië.
duimnael|Geologiese kaart van Seelandië.

**Seelandië**, ook bekend as **Tasmantis** of die **Nieu-Seeland-kontinent**, is ’n feitlik heeltemal onderwaterse kontinentale fragment in die Suidelike Halfrond. Dit is oos van die kontinent Australië in die Stille Oseaan geleë. Seelandië streek oor ’n gebied van meer as 3,5&nbsp;miljoen vierkante kilometer en is groter as Groenland of Indië, maar kleiner as Australië. Op die kontinentale fragment is die land Nieu-Seeland en die Franse oorsese gebied Nieu-Kaledonië geleë.

Seelandië het meer as 60-85&nbsp;miljoen jaar gelede van Australië en meer as 85-130&nbsp;miljoen jaar gelede van Antarktika weggebreek. Dit is vermoedelik al 23&nbsp;miljoen jaar feitlik heeltemal onderwater.

Vanweë verskeie geologiese oorwegings, soos die dikte en digtheid van die kors, kan dit waarskynlik as ’n kontinent uit eie reg beskou word. Dit is die mening wat in 2017 die nuus gehaal het toe geoloë van Nieu-Seeland, Nieu-Kaledonië en Australië tot die gevolgtrekking gekom het dat Seelandië aan al die nodige vereistes voldoen om as ’n kontinent beskou te word, eerder as ’n kontinentale fragment. Dit is wyd deur die media gedek.

## Gebiede 
* Nieu-Seeland, met ’n oppervlakte van 267&nbsp;988&nbsp;km² en ’n bevolking van 4&nbsp;430&nbsp;400
* Nieu-Kaledonië, met ’n oppervlakte van 18&nbsp;576&nbsp;km² en ’n bevolking van 252&nbsp;000
* Verskeie gebiede van Australië
** Lord Howe-eiland, met ’n oppervlakte van 56&nbsp;km² en ’n bevolking van 347
** Norfolkeiland, met ’n oppervlakte van 35&nbsp;km² en ’n bevolking van 2&nbsp;302

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  *Zealandia the New Zealand (drowned) Continent.* Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand
*  *The coast and beyond.*  GNS Science, met ’n kaart van Seelandië
Hombori

**Hombori** is 'n bergmassief in Afrika in die Republiek van Mali. Dit het 'n hoogte van 1153 meter en is die hoogste berg in Mali. Mount Hombori is 'n belangrike argeologiese terrein, met 2&nbsp;000 jaar-oue grotte.
Lys van saligverklarings deur Pous Pius XII

Pous Pius XII die 260ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1939 tot 1958 het 31 saligverklarings gedoen, waaronder die 7 martelaresse van Shanxi.
duimnael|Pous Pius XII

## Verwysings 
* Catholic Forum - Beatifications of Pius XII
Lys van heiligverklarings deur Pous Pius XII

Pous Pius XII die 260ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1939 tot 1958 het 28 persone heilig verklaar waaronder sy voorganger Pous Pius X.
duimnael|Pous Pius XII

## Verwysings 
* Catholic Forum – Canonizations by Pope Pius XII
Kommunistiese Party van Namibië

Die **Kommunistiese Party van Namibië** (**KPN**) is 'n kommunistiese politieke party in Namibië. Die party het aan die 2009-verkiesing deelgeneem, maar het nie enige setels gewen nie.
Hoërskool Ficksburg

Die **Hoërskool Ficksburg** die enigste oorblywende van die dorp Ficksburg se destyds twee tradisioneel Afrikaanse hoërskole.

Die skool, wat nou dubbelmedium is, het die bynaam die Kanne gehad. Die skool was in die noordelike gedeelte van die dorp geleë en gedeeltes van die skoolgeboue is gebou met sandsteen van die Clarens-sandsteenformasie. Die tweede hoërskool, die *Hoër Tegniese Skool Ficksburg* (HTS), het die bynaam die Sixies gehad. Hierdie skool, wat eens 'n groot getal kinders gehad het, het nadat passasierstreine na Ficksburg gestaak is, begin kwyn toe 'n groot voedingsaar afgesny is. Dit het gelei tot die samesmelting van die twee skole onder die naam die Hoërskool Ficksburg.

Die perseel van die HTS (in die suide van Ficksburg) is toe oorgeneem as skoolterrein vir die hoërskool, terwyl die Hoërskool Ficksburg se ou terrein oorgeneem is deur die Laerskool Ficksburg.

## Geskiedenis 
Die Hoërskool Ficksburg is in 1874 gestig. Willem Beukes is as die eerste onderwyser en skoolhoof aangestel. Die aanvanklike skoolgebou is eers in 1878 gebou, maar is na die tweede Anglo-Boereoorlog  gesloop weens strukturele probleme. Toe Willem Beukes die skool in 1879 ná vyf jaar verlaat, was daar 'n leerlingtal van 15. Ná die Tweede Vryheidsoorlog is die skool in 'n tent en in die stadsaal gehuisves.

## Gedenkwaardighede 
Een van die besonderse geboue van die Hoërskool Ficksburg is die ou biblioteek, waarvan die mure aan die bokant deur die skilder Pierneef beskilder is.

## Noemenswaardige oudleerders 
* Minnie Postma, skrywer

## Eksterne skakels 
* Die skool se amptelike webtuiste
Oosterland

Die ***Oosterland*** was 'n groot 17de-eeuse :nl:Spiegelretourschip van die VOC.

Die skip het die eerste groep Franse Hugenote na Suid-Afrika gebring. In 1697 het die skip in Tafelbaai gestrand en in die laaste dekade van die twintigste eeu was die wrak die eerste wetenskaplike maritieme argeologiese projek in suidelike Afrika.

Die Oosterland is in 1685 vir die Kamer van Amsterdam van die VOC in Middelburg, die hoofstad van die provinsie Zeeland in Nederland, gebou. Dit het 1123 ton geweeg, was 50 m lank en sowat 13 m breed.

Op die skip se tweede vaart na die Ooste kom dit in Julie 1688 in Tafelbaai aan. Onder die passasiers was die stamvaders van bekende Suid-Afrikaners  soos Frederik Willem de Klerk, Coenraad de Buys, Morné du Plessis, Charlize Theron en Danie Theron.

Op 17 Februarie vertrek die skip in konvooi met vier ander skepe vanaf Ceylon (Sri Lanka) terug na Nederland. Tydens die reis van 3 maande na Kaapstad sterf 11 man weens slegte drinkwater. In Mei wag verskeie skepe in Tafelbaai vir ander skepe uit Asië om saam in konvooi verder na Europa te vaar. Op 23 Mei bars 'n noordwesterstorm los. Ankerkabels breek en bote stamp teenmekaar aan. Die Oosterland beskadig sy boegspriet, begin lek en die hoofmas breek. Die skip breek op by die mond van die Soutrivier. Van die meer as 300 opvarendes oorleef slegs twee.

In 1988 het duikers naby die ingang van die Milnerton-strandmeer in 6 m water die wrak van die Oosterland opgespoor. Sedert 1990 is dit deeglik ondersoek en dit lei tot gevolge van wêreldwye belang. Tekstiel, indigo, tropiese houtsoorte, neute, mandjies en besondere porselein is geberg. Museums moes daarna die datums op hul versamelings aanpas.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* Werz, Bruno E.J.S.: “Een bedroefd, en beclaaglijck ongeval”: de wrakken van die VOC-schepen Oosterland en Waddinxveen (1697) in de Tafelbaai. Zutphen: Walburg Pers, 2003.
* Werz, Bruno E.J.S.: The shipwrecks of the Oosterland and Waddinxveen – 1697, Table Bay. Johannesburg: Zulu Planet, 2009.
Hemelliggaam

|-
|'n Versameling van hemelliggame.
|}

’n **Hemelliggaam** is ’n natuurlike voorwerp of struktuur wat in die sigbare ruimte voorkom. Dit sluit in die sterre, planete, mane, asteroïdes en komete. Hulle kan ook bestaan uit talle afhanklike voorwerpe wat saam sterreswerms, newels en sterrestelsels vorm.

## Beskrywing
Die grootste hemelliggame wat voorkom, is sterrestelsels, wat uit dwergsterrestelsels bestaan. Die sterrestelsels word gegroepeer in sterrestelselswerms, wat dikwels weer in groter superswerms lê wat in groot filamente tussen byna leë holtes voorkom. Dit alles vorm ’n web wat die sigbare heelal genoem word. 

Sterre- en dwergsterrestelsels het ’n verskeidenheid vorms, wat bepaal word deur hul evolusiegeskiedenis, wat interaksies met ander sterrestelsels insluit. Na gelang van die soort sterrestelsel kan dit spesifieke kenmerke hê soos spiraalarms, halo's en ’n kern. In die middel van die meeste sterrestelsels kom ’n swartkolk voor. Hulle het ook satelliete in die vorm van dwergsterrestelsels en bolswerms.

Die groot verskeidenheid van stervorms word feitlik geheel en al bepaal deur die massa, samestelling en evolusiefase van ’n ster. Hulle kan voorkom in veelvoudige stelsels wat om mekaar wentel, soos dubbelsterre en veelvoudige sterre.

Die verskillende soorte sterre kan gesien word in die Hertzsprung-Russell-diagram – ’n grafiek wat sterre se ligsterkte stel teenoor hul oppervlaktemperatuur. Elke ster volg ’n evolusiebaan deur die grafiek. 

Na gelang van die aanvanklike massa van ’n ster en die teenwoordigheid of afwesigheid van ’n metgesel, kan ’n ster die laaste fase van sy bestaan deurbring as ’n kompakte ster – óf ’n witdwerg óf ’n neutronster óf ’n swartkolk.

## Kategorieë 

Die tabel lys die mees algemene hemelliggame in die heelal na gelang van hul ligging.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SkyandTelescope.com Lugkaart
* Maandelikse lugkaarte vir alle plekke op Aarde

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Keirrison de Souza Carneiro

**Keirrison de Souza Carneiro** (Dourado, 3 Desember 1988), beter bekend as **Keirrison**, is 'n Brasiliaanse sokkerspeler. Hy speel onder meer vir Coritiba (2006-2008; 2013-); Palmeiras, FC Barcelona (2009-), Benfica, Fiorentina, Santos en Cruzeiro. 

## Erelys 
### Coritiba 
* **Kampioen van Brasilië (Série B)**:
:: 2007

* **Kampioen van Paraná**:
:: 2008

### Santos 
* **Kampioen van São Paulo**:
:: 2011
* **Libertadores**:
:: 2011

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Torpedo

duimnael|300px|'n *Merk 46 Mod 5*-liggewig torpedo word afgevuur.
duimnael|300px|'n Sweedse 533&nbsp;mm torpedo.

'n **Torpedo** is 'n projektiel wat deur duikbote, skepe en vliegtuie in water gelanseer word om ander skepe en duikbote te vernietig. Die koms van die torpedo het tot die skepping van twee nuwe tipe skepe gelei naamlik die torpedoboot en die torpedojaer.

## Agtergrond 
Die naam torpedo was vir die eerste keer deur die Amerikaanse ingenieur Robert Fulton gebruik en het alle toestelle ingesluit wat onder water kon ontplof met die bedoeling om skepe wat op die oppervlak is te sink. Die toestelle het twee tipes ingesluit; die wat staties is (later bekend as seemyne) en die wat self aangedrewe is.

## Geskiedenis 
'n Kommandeur van die Oostenrykse vloot het in 1862 'n miniatuur stoomboot gebou wat hy beheer het met twee toue wat aan die roer vas was. Op die boot was 'n lading plofstof. Robert Whitehead het besef dat indien die stoomboot sy teiken onderwater kan nader, dit totaal onsigbaar sal wees. Hy het die idee verder ontwikkel en 'n onderwater lokomotief-tipe (self aangedrewe) torpedo gebou. Sy eerste prototipe het in 1886 die lig gesien. Die torpedo was spoelvormig met lang parallele vinne om stabiliteit te verbeter en was 14-duim in deursnee. Die torpedo was aangedryf deur saamgeperste lug.

Twee jaar later het hy 'n verbeterde model die lig laat sien; sy torpedo het 'n swaar pendulum bevat wat verseker dat die topedo gestel kon word om op 'n bepaalde diepte te loop. Gedurende 1870 het Whitehead 'n demonstrasie gedoen aan die Britse Vloot. Sy torpedo kon 'n 30&nbsp;kg lading dra teen 8 knope oor 'n afstand van 250&nbsp;m. Hierna het die Britse Vloot die vervaardigings regte gekoop. Gedurende 1873 het Whitehead ook torpedo's aan die Franse Vloot verkoop.

Later gedurende die 1870's is die torpedo met kontra-roterende skroewe toegerus wat verseker dat die torpedo in 'n reguit lyn vaar; dit het die wringkrag effek van 'n enkel skroef teengewerk. Teen hierdie tyd was die reikafstand van die torpedo 1,000&nbsp;m teen 7 knope of 300&nbsp;m teen 12 knope. Teen 1894 het die reikafstand verbeter na 3,000&nbsp;m.

## Vliegtuie 
Torpedos is nie net deur skepe afgevuur nie maar ook deur sekere vliegtuie gedra. Tegnies word die vliegtuie as bomwerpers beskou. 'n Bekende voorbeeld is die Fairey Swordfish.

## Bronne 
* *An Illustrated History of Destroyers of the World*. Bernard Ireland. Hermes House. 2010. 
* *Bombers 1935-1945*. Kenneth Munson. Bounty Books. 2012.
The Independent

**The Independent** is 'n Britse koerant wat sedert 1986 daagliks in die Verenigde Koninkryk verskyn. Hulle susterkoerant, *Independent on Sunday* verskyn op Sondae.

Daar is egter ook koerante in ander lande wat dieselfde naam dra, soos:
* *The Independent* (Bangladesh), Engelse koerant wat in Bangladesh en Dhaka uitgegee word.
* *The Independent* (Dominica), koerant wat vanaf 1996 tot 2000 in Dominica gepubliseer is.
* *The Independent* (Perth), gepubliseer in Wes-Australië vanaf 1969 tot 1986.

Daarbenewens is daar ook 'n paar Engelse rolprente wat "*The Independent*" gedoop is, onder ander:
* *The Independent* (2000), met Jerry Stiller.
* *The Independent* (2007), 'n Australiese film.
John Hemmingham

**John Hemmingham** is 'n Engelse sokkeradministrateur en is tans die kommersiële bestuurder van Sheffield Wednesday Ladies. Hy was vantevore die uitvoerende hoof van *Mansfield Town FC*. Hy is ook bekend as die leier en die trompetspeler van die orkes, "Pukka Pies England Band", die amptelike ondersteuners-orkes van die Engelse nasionale sokkerspan.

## Verwysings
Mariette Bosch

**Mariëtte Sonjaleen Bosch** (oorlede 31 Maart 2001, later ook bekend as **Mariëtte Wolmarans**) was 'n Suid-Afrikaanse vrou wat op 31 Maart 2001 op 50-jarige ouderdom deur die regering van Botswana tereggestel is. Sy is gehang vir die moord op **Maria Magdalene "Ria" Wolmarans** in Junie 1996, ook 'n Suid-Afrikaanse vrou. Sy was die vierde vrou wat sedert Botswana se onafhanklikheid daar gehang is. Daar is na die voorval verwys as Botswana se "White Mischief" (blanke onheil), 'n sinspeling op die 1987-rolprent oor 'n moordsaak waarby wit mense in Kenia betrokke was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* "In the Court of Appeal of Botswana Held at Lobatse Court of Appeal Criminal Appel No. 37 of 1999 High Court Criminal Trial No. 34 of 1997 In the matter between MARRIETTE SONJALEEN BOSCH APPELLANT and The State Respondent" (Archive) - Appeals Court Ruling
Adelfotis

Die stoomskip **Adelfotis** het op 30 Desember 1956 by Quoin Point in die Overberg op die rotse geloop.

Die skip van 2310 ton is in 1925 in Nederland gebou en het drie name gehad voordat dit in 1955 tot Adelfotis herdoop en in Costa Rica geregistreer is. In Desember 1956 was die skip onderweg van Bremerhaven in Duitsland via Maputo na Moembaai in Indië met 'n vrag van 3 300 ton ammoniumsulfaat. Met 'n gematigde suidoostewind en digte mis, sterk seestrome en 'n beweerde afwyking van die kompasnaald strand die skip. Al die opvarendes is gered, maar die skip was 'n volslae wrak. Teenswoordig word die wrak deur ervare duikers besoek.

## Bibliografie 
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa - 1505 to the pressent. Kaapsstad: Struik, 1988.
Buffelspruit-natuurreservaat

**Buffelspruit-natuurreservaat** langs die dorp Aliwal-Noord, is 'n klein natuurreservaat in die verre-noorde van die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika.

Die grasvlakte van die reservaat beslaan 'n area van 6,22 km2 langs die Kraairivier, aangrensend aan die dorp Aliwal-Noord. Dit word besit en bestuur deur die Walter Sisulu Plaaslike Munisipaliteit en is die hele jaar oop. 

Direk teenaan die reservaat se grensdraad is ook 'n kleingeweerskietbaan geleë, wat hoofsaaklik deur die plaaslike polisietak gebruik word vir skietopleiding. Vir besoekers aan die baan is die idee natuurlik om na 'n papierteiken te skiet en nie enige van die vrylopende wildsbokke te probeer raakskiet nie.

Die toegangshek is by .

## Dierelewe 
Die volgende wildsoorte kom vryelik in die reservaat voor: 

Antidorcas marsupialis.jpg|Springbokke,
Burchell's Zebra (Etosha).jpg|bontkwaggas,
Oryx gazella (Okevi).jpg|gemsbokke
Black Wildebeest.jpg|swartwildebeeste,
Strauss m Tanzania.jpg|volstruise en
Damaliscus pygargus phillipsi.jpg|blesbokke.

## Verwysings
Generasie (deeltjiefisika)

In deeltjiefisika is ’n **generasie** (of **familie**) ’n afdeling van die elementêre deeltjies. Deeltjies verskil van generasie tot generasie wat hul aroma-kwantumgetal en massa betref, maar hul interaksies is dieselfde.

Daar is volgens die Standaardmodel van deeltjiefisika drie generasies. Elk is verdeel in twee leptone en twee kwarke. Die twee leptone kan geklassifiseer word in een met ’n elektriese lading van −1&nbsp;(elektron) en een neutraal (neutrino); die twee kwarke kan geklassifiseer word in een met ’n lading van − (af-tipe) en een met ’n lading van + (op-tipe).

## Oorsig 
Elke lid van ’n hoër generasie het ’n groter massa as die ooreenstemmende deeltjie van die vorige generasie, met die neutrino's as moontlike uitsondering (hul klein massas is nog nie akkuraat bepaal nie). So het die eerstegenerasie-elektron ’n massa van net , die tweedegenerasie-muon het ’n massa van  en die derdegenerasie-tau het ’n massa van  (feitlik twee keer so swaar as ’n proton). Hierdie massahiërargie veroorsaak dat deeltjies van ’n hoër generasie verval tot die eerste generasie, wat verduidelik hoekom alledaagse materie (atome) uit deeltjies van die eerste generasie bestaan. Elektrone omring ’n atoomkern, wat bestaan uit protone en neutrone wat op- en af-kwarke bevat. Die tweede en derde generasie van gelaaide deeltjies kom nie in gewone omstandighede in die natuur voor nie, maar net in uiters hoë-energie-omstandighede, soos kosmiese straling of deeltjieversnellers.

Die term "generasie" is in 1976 die eerste keer bekend gestel deur Haim Harari in die Les Houches-somerskool.

Neutrino's van alle generasies stroom regdeur die heelal, maar het selde interaksies met gewone materie. Daar word gehoop dat ’n beter begrip van die verhouding tussen die generasies leptone eindelik die massaverhouding van die basiese deeltjies sal verduidelik en verdere lig sal werp op die aard van massa in die algemeen, uit ’n kwantumperspektief.

## Verwysings 
15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia