Listeriose

**Listeriose** is 'n bakteriële infeksie wat gewoonlik veroorsaak word deur die bakterie *Listeria monocytogenes*, hoewel die  bakterieë *L.&nbsp;ivanovii* en *L.&nbsp;grayi* ook al in sekere gevalle aangemeld is. *Listeria* veroorsaak hoofsaaklik infeksies van die sentrale senuweestelsel (meningitis, meningoencephalitis, breinabses, cerebritis) en bacteremia in diegene wat immuunonderdruk is, swanger vroue, en mense aan die twee uiterstes van ouderdom (pasgeborenes en bejaardes), sowel as gastro-enteritis in gesonde persone wat erg besmet is. *Listeria* is alomteenwoordig en word hoofsaaklik oorgedra deur die orale roete, na die inname van besmette voedselprodukte, waarna die  organisme die dermkanaal binnedring om sistemiese infeksies te veroorsaak. Die diagnose van listeriose vereis die isolasie van die organisme uit die bloed en/of serebrospinale vloeistof. Behandeling sluit in die langdurige administrasie van antibiotika, hoofsaaklik ampisillien en gentamicine, waarvoor die organisme gewoonlik vatbaar is.

## Tekens en simptome 
Die siekte affekteer hoofsaaklik ouer volwassenes, mense met verswakte immuunstelsels, swanger vroue en pasgeborenes. Mense sonder hierdie risikofaktore word selde geaffekteer. 'n Persoon met listeriose het gewoonlik  koors en spierpyn, dikwels voorafgegaan deur diarree of ander gastroïntestinale simptome. Byna almal wat gediagnoseer is met listeriose het indringende infeksie (wat beteken dat die bakterieë versprei van hul ingewande na hul bloed of ander liggaamsdele). Die siekte kan soveel as twee maande na die eet van besmette kos voorkom.

Die simptome van 'n besmette persoon kan as volg wissel:
* Hoë-risiko persone, behalwe swanger vroue: Simptome sluit koors, spierpyne, kopseer, 'n stywe nek, verwarring, verlies van balans en stuiptrekkings in.
* Swanger vroue: Swanger vroue ervaar tipies slegs 'n ligte, griepagtige siekte.  Infeksie tydens swangerskap kan egter lei tot 'n miskraam, stilgeboorte, premature geboorte of lewensgevaarlike infeksie van die pasgebore baba.
* Voorheen gesonde persone: Mense wat voorheen gesond was, maar  blootgestel is aan 'n hoë dosis van listeriose kan die ontwikkeling van 'n nie-indringende siekte ('n siekte waar die bakterieë nie in hul bloedstroom of ander liggaamsdele versprei het nie) ervaar. Simptome kan diarree en koors insluit.
As 'n dier voedsel geëet wat besmet is met listeriose en nie enige simptome toon nie, is die meeste kenners van mening dat daar geen toetse of behandeling nodig is, selfs vir mense met 'n hoë risiko vir listeriose.

## Voorkoming 
Die hoof manier van voorkoming is deur die bevordering van veilige hantering, kook en verbruik van voedsel. Dit sluit in die was van rou groente en om rou kos deeglik te kook, sowel as oorskiet of gereed-om-te-eet kos soos warmbrakke verhit tot dit stomende warm is.

Nog 'n aspek van voorkoming is om hoë-risiko groepe soos swanger vroue en immuungekompromitteerde pasiënte te adviseer om rouwe pâtés en voedsel soos sagte kaas soos feta, Brie, Camembert kaas, en bleu te vermy. Room kaas, jogurt en maaskaas word as veilig beskou. In die Verenigde Koninkryk, advies langs hierdie lyne van die Hoof Mediese Beampte  wat geplaas is in kraam klinieke het gelei tot 'n skerp afname in die gevalle van listeriose in swangerskap in die laat 1980's.

## Behandeling 
Bacteremia moet behandel word vir 2 weke, meningitis vir 3 weke, en brein abses vir ten minste 6 weke. Ampisillien word oor die algemeen beskou as antibiotika van keuse; gentamicine is gereeld bygevoeg vir sy sinergistiese effek. Algehele sterftesyfer is 20-30%; van alle swangerskap-verwante gevalle, het 22% tot fetale verlies of neonatale sterfte, maar gewoonlik oorleef die moeders.

## Onlangse uitbrekings 
### 2017 Verenigde State van Amerika listeriose uitbreek 
In Maart 2017 het die VSA se Sentrum vir Siektebeheer en Voorkoming (CDC) die ondersoek van 'n uitbraak van listeriose gekoppel aan die verbruik van sagte rou melk kaas gemaak deur Vulto Creamery wat gelei het tot twee sterftes. Die ondersoek het gelei tot 'n herroeping van sekere sagte kase wat deur die maatskappy vervaardig is.

### 2017–2018 Suid-Afrikaanse listeriose uitbreek 
In die begin van Desember 2017 was 'n uitbraak van listeriose gerapporteer deur die Suid-Afrikaanse Departement van Gesondheid. Die uitbreek, vanaf 8 Januarie 2018, het dit 61 mense vereis, en dit is bevestig dat dit meer as 727 mense besmet het. Die bron van die uitbreek is nog nie bevestig nie. Op 5 Maart 2018 het Aaron Motsoaledi, die minister van gesondheid, gesê dat Enterprise Foods se Polokwane-fabriek die skuldige onderneming is wat die listeriose-uitbreking in Suid-Afrika betref.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* CDC Listeriose webwerf