open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sylyn

[duimnael|regs|300px|Die sylyn kan by sommige visse as 'n streep oor die liggaam waargeneem word, soos op hierdie [Atlantiese kabeljou.]]
regs|300px|duimnael|Die sylyn van 'n haai.

Die **sylyn**, **laterale lyn** of **linea lateralis** is 'n sensoriese sintuig by akwatiese diere (hoofsaaklik visse) waarmee bewegings en trillings in die omliggende water waargeneem kan word.

Die sylyn is oor die algemeen sigbaar as 'n smal lyn oor die lengte van die vis, vanaf die kieue tot aan die basis van die stert. Die meeste amfiebiese larwes en sommige volwasse amfibieë het ook 'n sensoriese sylyn.

Soms is gedeeltes van die sylyn gemodifiseer tot elektro-reseptore. Dit is organe waarmee elektriese impulse waargeneem kan word. Sommige gewerweldes, soos haaie kan moontlik die sylyn gebruik om magnetiese velde waar te neem.

## Verwysings 
* A.N. Popper and C. Platt, "Inner ear and lateral line", in *The Physiology of Fishes*, 1ste ed. (CRC Press, 1993)
* N.A.M. Schellart and R.J. Wubbels, "The auditory and mechanosensory lateral line system", in *The Physiology of Fishes*, 2de ed. (CRC Press, 1998)
Rudno

**Rudno** is 'n dorp in die Poolse woiwodskap Klein-Pole, distrik Krakow. Dit is die grootste dorp van die munisipaliteit Krzeszowice. Dit is ongeveer 30 kilometer wes van die streek se hoofstad, Krakow, geleë (23&nbsp;km van die grens). Rudno het 'n bevolking van 745 in 2009 gehad.

Infrastruktuur:
* Die gemeente van Jehovah se Getuies, Koninkryksale
* Skool
* Kastel Tenczyn
Weerhaan-varkvis

Die **weerhaan-varkvis** (*Bodianus axillaris*) is 'n vis wat voorkom in die Indies-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Aliwal-bank in KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Turncoat hogfish*.

## Voorkoms en geslag 
Die vis word 20&nbsp;cm groot, het 'n sylyn en die hele lyf is met skubbe bedek. Die vis is 'n afwisselende hermafrodiet en is eers 'n wyfie wat kan verander na 'n mannetjie indien dit so verlang word. Die onvolwasse vis is bruin en kry later nege wit vlekke by. Indien die wyfie na  'n mannetjie moet verander word die kleur van die vis rooi-bruin en wit in die agterlyf vanaf die stam van die dorsale vin tot onder sy buik.

## Habitat 
Die vis leef in koraal- en rotsriwwe in water wat 10 – 50&nbsp;m diep is. Die volwasse visse is alleenswemmers. Die onvolwasse visse vreet dikwels parasiete van ander visse af. Die vis vreet hoofsaaklik klein skaaldiere, gastropodes, tweekleppiges en wurms en kan oorleef in 'n akwarium.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* Fishbase: *Bodianus axillaris*
Kamoeflering

duimnael|links|180px|'n Soldaat kamoefleer sy gesig met kleurverf.
[duimnael|260px|'n Gekamoefleerde soldaat in [Afghanistan.]]
[duimnael|260px|'n [Verkleurmannetjie op 'n tak smelt met sy omgewing saam.]]
[duimnael|260px|'n [Tropiese botvis gekamoefleer op die sandbodem.]]

**Kamoeflering** is die vermomming of wegsteek van voorwerpe deur die toepassing van kleur en vorm sodat 'n objek wat normaalweg sigbaar is teen die agtergrond verdwyn of moeilik uitkenbaar is. Kamoeflering is 'n vorm van misleiding. Die woord kamoeflering is afkomstig van die Franse woord *camoufler*, wat beteken "om te verdoesel".

## Militêre toepassing 
Soldate en militêre toerusting word dikwels gekamoefleer sodat die vyand hulle nie maklik kan opmerk nie. En vliegtuie word ook gekamoefleer sodat hulle nie afgeskiet word nie.

## Plante en diere 
Plante en diere gebruik ook kamoeflering as 'n oorlewingstrategie. 'n Jagter kan homself vir sy prooi kamoefleer om sodoende voedsel te bekom. Die prooi kan ook kamoeflering inspan om te keer dat dit maklik uitgeken en gevang sal word.

'n Goeie voorbeeld hiervan is verkleurmannetjies wat die kleur van hout of blare kan aanneem. Hulle staan ook in posisies wat in lyn met hulle agtergrond is om sodoende by die omgewing in te smelt.

Sommige diere, soos die glaskatvis, is selfs deursigtig. Slegs hulle oë en sekere organe is sigbaar wat dit moeilik maak om hulle raak te sien as hulle stil in die water hang.

## Ander gebruike 
Soms word alledaagse voorwerpe gekamoefleer om 'n meer estetiese omgewing te skep. As voorbeeld kan 'n selfoontoring soos 'n boom opgemaak word om dit by die omgewing te laat inpas.

## Eksterne skakels
Rudawa

**Rudawa** is 'n dorp in Pole, in die Woiwodskap Klein-Pole, distrik Krakow. Dit is die grootste dorp van die munisipaliteit Zabierzów met 'n bevolking van 1&nbsp;720. Dit is ongeveer 19 kilometer wes van die streek se hoofstad, Krakow, af geleë (13&nbsp;km van die grens).
Młoszowa

**Młoszowa** is 'n dorp in Pole, in die Woiwodskap Klein-Pole, distrik van Chrzanów. Dit is die grootste dorp van die munisipaliteit Trzebinia met 'n bevolking van 2&nbsp;610. Dit is ongeveer 37 kilometer wes van die streek se hoofstad, Krakau geleë (33&nbsp;km van die grens).
Saalrug-varkvis

Die **Saalrug-varkvis** (*Bodianus bilunulatus*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika vanaf Kenia tot by Margate. In Engels staan die vis bekend as die *Saddleback hogfish*.

## Voorkoms 
Die volwasse visse is rooierig aan die bokant en witterig aan die onderkant. Die skubbe is wit met 'n rooi rant wat horisontale lyne op die vis se sye vorm. Die sylyn is aaneenlopend en daar is 'n swart vlek op die vis net onder die dorsale vin waar dit eindig. Daar is 'n tweede, kleiner swart vlek op die tweede straal van die dorsale vin en daar is 'n wit band wat strek van die bek tot by die rand van die operkulum. Die onvolwasse visse is bleekwit met rooierige horisontale lyne, geel aan die bokant en daar is 'n groot swart vlek van die dorsale vin tot by die anale vin. Die vis word tot 55&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in aflandige koraalriwwe in water wat 8 – 108&nbsp;m diep is en vreet skaaldiere, slakke en vis. Die vis kan oorleef in 'n groot akwarium.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Bodianus-bilunulatus.html
Microdesmidae

Die **Dikkoppe en Wurmvisse** (*Microdesmidae*) is 'n vis-familie wat tot die orde Perciformes behoort. Die familie bestaan uit twee sub-families: 
* *Microdesminae*
* *Ptereleotrinae*

## Sub-familie: *Microdesminae* 
### Kenmerke
Die sub-familie staan bekend as die *wurmvisse* en bestaan uit vyf genera en dertig spesies wat in tropiese en subtropiese water van al die oseane van die wêreld voorkom.

## Sub-familie: *Ptereleotrinae* 
### Kenmerke 
Die subfamilie bestaan uit vyf genera en vier en veertig spesies. Twee van die genera en ses van die spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor. Die grootte wissel van 3 – 12&nbsp;cm. Die sub-familie is lank en effens plat en was voorheen geklassifiseer onder die familie *Gobiidae*.

### Habitat 
Die vis leef in getypoele en sanderige bodems naby riwwe en eet soöplankton.

### Genera 
Die volgende genera en spesies kom voor aan die Suid-Afrikaanse kus:

* *Nemateleotris*
::* *Nemateleotris magnifica* - Vuur-dikkop

* *Ptereleotris*
::* *Ptereleotris evides* - Skêrstert
::* *Ptereleotris heteroptera* - Swartstert-dikkop
::* *Ptereleotris monoptera* - Enkelvin-dikkop
::* *Ptereleotris zebra* - Zebra-dikkop

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004.
Diana se varkvis

**Diana se varkvis** (*Bodianus diana*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese Oseaan tot by Java, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Aliwal-bank. Die onvolwasse vissies is al opgemerk by die Groot-Keirivier. In Engels staan die vis bekend as ''Diana's hogfish''.

## Voorkoms 
Die mannetjie en wyfie lyk dieselfde met die kop en bokant van die lyf wat persrooi tot bruin is terwyl die res van die lyf gelerig is. Die sylyn is aaneenlopend. Die skubbe het 'n bruin rand behalwe dié wat by die sylyn en op die agterkant van die lyf is. Die skubbe aan die agterkant het 'n swart kol op. Daar is 'n paar wit vlekke net onder die dorsale vin en die buikvinne is rooi of rooibruin. Die onvolwasse vissies is rooibruin met rye wit en vlekke en kolletjies op. Die vis word tot 25&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in koraalriwwe in water wat 3 – 40&nbsp;m diep is. Die onvolwasse vissies en party volwasse visse dien as 'skoonmakers' - hulle eet die parasiete van ander visse af. Die vis kan oorleef in akwariums.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* Fishbase: *Bodianus diana*
Balkstertplatkop

Die **balkstertplatkop** (*Platycephalus indicus*) is 'n vis wat in die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Mosselbaai voorkom. Die vis het ook deur die Suezkanaal na die Middellandse See migreer. In Engels staan die vis bekend as die *Bartail flathead*.

## Voorkoms 
Die vis het 'n lang lyf. Die volwasse vis is bruin of gryskleurig aan die bokant en wit aan die onderkant. Die stertvin is wit of geel met 2 - 3 horisontale swart strepe en word tot 1&nbsp;m lank.

## Habitat 
Die vis leef in beskutte kuswater en ook in riviermondings in water wat tot 25&nbsp;m diep is. Hulle vreet garnale, krappe, wurms en vis. Die vis begrawe homself sodat net sy oë uitsteek. Die vis is eetbaar.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Platycephalus-indicus.html
Bief Stroganoff

duimnael|regs|300px|Bief Stroganoff

**Bief Stroganoff** of **Beesvleis Stroganoff** is 'n vleisgereg van Russiese oorsprong wat uit gebraaide beesvleisrepe in 'n suurroomsous met uie en sampioene bestaan en op rys of noedels bedien word. Dit is lank reeds een van die gunstelinggeregte in die internasionale kookkuns. 'n Verskeidenheid weergawes met alternatiewe bestanddele word in kookboeke gelys.

## Oorsprong 
Die gereg het sy oorsprong in Rusland, maar daar is 'n verskeidenheid verhale oor hoe dit bekendheid in die weste verwerf het. Moontlik was dit 'n kookwedstryd, wat in die laat 19de eeu in Sint Petersburg gehou is en waartydens dit as wenner bepaal is, waardeur Bief Stroganoff die belangstelling van Westerse sjefs gewek het. Die gesaghebbende Franse *Larousse Gastronomique* verwys na Charles Brière, 'n Franse sjef wat teen die einde van die 19de eeu in Sint Petersburg werksaam was en die gereg tydens 'n Franse kookwedstryd in Parys bekend gestel het.

Elena Molochowetz se Russiese kookboek van 1861 noem 'n gereg met die naam *Govjadina po-strogonovski* - 'n soort beesvleis-ragout wat met 'n mosterdsous bedien word. Die beesvleis word hier in blokkies gesny, in botter gebraai en in die sous geplaas. Die suurroom, waarmee die sous verfyn word, verwys na die Oos-Europese kookkuns. Sampioene of suur komkommers word egter nie as bestanddele gelys nie. 

Die eerste Franse beskrywing is in Auguste Escoffier se *Guide Culinaire* van 1903 gepubliseer. Die gereg is na die Russiese adellike gesin Stroganoff vernoem en word in anekdotes sowel aan graaf Grigori Alexandrowitsj Stroganoff (1774-1857) asook graaf Sergei Grigorjewitsj Stroganoff toegeskryf wat in 1923 in Paryse ballingskap oorlede is. 'n Derde kandidaat as naamgewer is Aleksander Graaf Stroganoff (1795-1891), 'n diplomaat en kunsversamelaar wat vanaf 1865 die burgemeester van Odessa was.

## Metode 
Beesvleis-filet word in blokkies of repies gesny, oor hoë hitte kort in botter gebraai en in 'n sous van goudgeel gebraaide uie en vleissop geplaas wat afsonderlik berei en met suurroom en meel gebind word. Afhangende van die resep word die sous met sampioene, komkommers, rooi beet (wat almal fyn gesny moet word), mosterd, paprika, estragon, asyn of suurlemoensap en sjerrie, konjak of witwyn verfyn. Nadat die vleis met sous vermeng is, moet dit nie verder verhit word nie en behoort dadelik bedien te word.

Bief Stroganoff word gewoonlik met rys, aartappelgeregte soos krokette of slaptjips, of noedels (bv. spätzle) bedien.

## Eksterne skakels 
* Resep op kookkuns.com
Fynlipvis

Die **Fynlipvis** (*Cirrhilabrus exquisitus*) is 'n vis wat in die Indies-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika voorkom vanaf Kenia tot by Park Rynie in Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Exquisite wrasse*.

## Voorkom 
Die volwasse vis se kleure is kompleks; dit is 'n mengsel van kleure maar hulle het altyd 'n oogvormige kol net bokant die sylyn by die stert se basis. Die onvolwasse vis is bruin, rooierig-oranje tot pers met 'n wit kol op die snoet en swart kol op die stert se basis. Die vis word tot 11&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in koraalriwwe in water wat 6 – 32&nbsp;m diep is. Die mannetjie bewaar en verdedig 'n groot harem wyfies en vertoon baie helder kleure gedurende paartyd.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Cirrhilabrus-exquisitus.html
Kolstert-coris

Die **Kolstert-coris** (*Coris caudimacula*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Oos-Londen. Die onvolwasse vissies is al opgemerk in Mosselbaai. In Engels staan die vis bekend as die *Spot-tail coris*.

## Voorkoms 
Die vis het 'n dun lyf met 'n lang dorsale vin. Die stertvin is bolrond en die sylyn is aaneenlopend. Die kleure van die vis wissel maar hulle het altyd 'n donker kol (rooi of swart) op die stertvin se basis, een op die bopunt van die operkulum en een op die voorste membraan van die dorsale vin. Die vis word tot 20&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in koraal en rotsriwwe in water wat 2 – 32&nbsp;m diep is. Hulle vreet skaaldiere, slakke, wurms en seesterretjies.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Coris-caudimacula.html
EMI

Die **EMI**-groep, ook bekend as *EMI Music* of net *EMI*, is 'n Britse multinasionale musiek maatskappy met sy hoofkwartier in Londen. Dit was die vierde grootste platemaatskappy in die opname-industrie en is as een van die "groot vier" platemaatskappye beskou. EMI-groep het ook 'n belangrike publikasie arm, *EMI Music Publishing* - ook in Londen gebaseer, met kantore wêreldwyd. Die maatskappy was eens deel van die FTSE 100 indeks, maar sedert Februarie 2011 word dit geheel en al deur Citigroup besit (wat die maatskappy wat op daardie stadium finansieel gesukkel het met meer as $ 4 miljard skuld, oorgeneem het). EMI is n lid van die RIAA en IFPI.

In November 2011 het Citigroup aangekondig dat 'n voorlopige ooreenkoms bereik is om die maatskappy te ontbondel en stukke van die maatskappy af te verkoop.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Vierstreep-varkvis

Die **vierstreep-varkvis** (*Bodianus trilineatus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika vanaf die Rooisee tot by Park Rynie in KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Lined hogfish*. Daar is tans onsekerheid oor die spesie en die gestreepte varkvis (*Bodianus leucosticticus*) se klassifisering; hulle mag dalk dieselfde spesie wees.

## Voorkoms 
Die vis se kop en lyf aan die bokant is rooi terwyl dit geel of wit is aan die onderkant.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Fishbase: *Bodianus trilineatus*
Villa Alemana

**Villa Alemana** is 'n stad in Chili met 122&nbsp;806 inwoners (2002) en 'n oppervlakte van 97&nbsp;km².

## Eksterne skakels 
* Villalemana.cl
Juweellipvis

Die **Juweellipvis** (*Halichoeres lapillus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Aliwal-bank langs KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Jewelled wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is reghoekig en dun met 'n bolronde stert. Die sylyn is aaneenlopend. Die wyfie is rooi met klein wit kolletjies en swart vlekke op die lyf. Die mannetjie is oranjerooi met pers en geel of liggroen merke op die lyf en strepe op die kop en lyf. Die vis word tot 14&nbsp;cm lank.

## Habitat 
Die vis leef in koraal en rotsriwwe waar daar baie alge is in water wat 5 – 18&nbsp;m diep is. Die visse is alleenswemmers of kom in klein groepies oor.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* http://fishbase.org/summary/Halichoeres-lapillus.html
AMD Fusion

**AMD Fusion**

**Versnelde verwerkingseenhede**

----
**Geskik vir**

Netboeke
Intreevlak-skootrekenaars

----

**Aanbieders van AMD-Fusion-netboeke** 
220px

*Acer*
*Asus* 
*Hewlett-Packard* 
*Sony*

**AMD Fusion** is die kode- en bemarkingsnaam vir 'n reeks sentrale verwerkingseenhede (SVE) wat deur die Amerikaanse vervaardiger AMD ná die samesmelting met ATI, een van die twee beduidendste aanbieders van grafiese verwerkingseenhede ter wêreld, ontwikkel is. 

Die AMD Fusion-konsep behels die samesmelting van sentrale en grafiese verwerkingseenheid asook video- en ander hardeware-versnellers op die basis van mobiele sentrale verwerkingseenhede om goeie prestasie in bekostigbare rekenaars te lewer, terwyl die kragverbruik laag bly. Die Fusion-tegnologie is in 2006 bekend gestel en word sedertdien verder ontwikkel. 

Eerste *Fusion*-SVE-modelle, wat deur AMD as versnelde verwerkingseenhede (*Accelerated Processing Unit, APU*) bemark word, is in Januarie 2011 tydens die *Consumer Electronics Show* in Las Vegas vertoon. Hulle is onder meer gemik op die netboek-mark.
Prentlipvis

Die **Prentlipvis** (*Halichoeres nebulosus*) is 'n vis wat voorkom in die Indies-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Algoabaai in Suid-Afrika. In Engels staan die vis bekend as die *Picture wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is reghoekig en dun met 'n bolronde stert. Die sylyn is aaneenlopend. Die vis word tot 12&nbsp;cm groot.
Die wyfie se kop en lyf is bruinerig aan die bokant met 'n groot ligrooi area op die sye net bo die anale vin. Net agter die rooi area is twee wit lyne en 'n swart kol agter die oog. Daar is 'n swart kolletjie op die voorkant van die dorsale vin en 'n swart oogvormige kol op die dorsale vin, asook rooibruin strepe op die dorsale en anale vinne.

Die mannetjie is hoofsaaklik groenbruin van kleur aan die bokant en ligter van kleur aan die onderkant tewyl daar geen rooi area op die pens is soos by die wyfie nie. Daar is verskeie swart vlekke op die liggaam en pienk strepe op die kop. Daar is 'n swart merk op die dorsale vin.

## Habitat 
Die vis leef in koraal- en rotsriwwe in water wat tot 40&nbsp;m diep is en word ook in hawens opgemerk.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Halichoeres-nebulosus.html
Bloustreep-skoonmakertjie

Die **bloustreep-skoonmakertjie** (*Labroides dimidiatus*) is 'n vis wat voorkom in die Indies-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Algoabaai. Die onvolwasse vissies is al by Tsitsikamma opgemerk. In Engels staan die vis bekend as die *Bluestreak cleaner wrasse*.

## Voorkoms 
[links|300px|duimnael|'n Voorbeeld in [Praag se seeakwarium.]]

Die vis is lank en plat en die mannetjie en wyfie het dieselfde kleur. Die volwasse vis is blouerig van kleur en is meer wit aan die voorkant. Daar is 'n swart streep vanaf die snoet, deur die oog, wat breër word tot by die verste punt van die stertvin. Daar is ook donker strepe by die basisse van die dorsale en anale vinne. Die onvolwasse visse is swart met 'n helder blou streep oor die bokant van die kop en lyf tot by die stertvin se basis. Die vis word tot 12&nbsp;cm lank.

## Habitat 
Die vis leef in koraal- en rotsriwwe in water wat 2 – 40&nbsp;m diep is. Hulle vreet hoofsaaklik skaaldiere of vis.

## Skoonmaakdienste 
Die vis het sy naam gekry weens sy gewoonte om ander visse se bek en tande skoon te maak. 'n Paar **bloustreep-skoonmakertjies** sal op 'n sekere plek by die rif so 'n skoonmaakstasie bedryf. Hulle buitengewone kleurpatroon en 'wip'-swemaksie is hul manier om hul diens te adverteer. Die kliënt wag geduldig met sy vinne uitgestrek, bek oop en kieudeksels wawyd oop terwyl die skoonmakers alle parasiete van hul liggaam afpik. Die skoonmaakstasie word gereeld besoek deur die plaaslike rif se visse en selfs verbygaande pelagiese vis (mantas, barrakuda, koningvis, ens.) sal hier stop om skoongemaak te word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* *Labroides dimidiatus* by FishBase
Geringde lipvis

Die **Geringde lipvis** (*Hologymnosus doliatus*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die suidelike Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Margate. In Engels staan die vis bekend as die *Pastel ringwrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is reghoekig en dun en bedek met klein, fyn skubbetjies. Die sylyn buig afwaarts agter by die dorsale vin. Die onvolwasse vissies is goud of silwer kleurig met drie horisontale strepe oor die lyf. Soos die vis groei breek die lyne op in kolle en later word hulle breë, vertikale, oranje strepe. Die vis word in sy volgende fase oranje of liggroen met 20 – 30&nbsp;vertikale strepe op die lyf. Mannetjies word lig blou-groen tot lig rooi of geel met blou strepe. Ongeag die fase van die vis se lewenssiklus, daar is altyd 'n donker kol by die punt van die operkulum. Die vis word tot 50&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in oopsee koraal en rotsriwwe in water wat tot 30&nbsp;m diep is en eet hoofsaaklik vis en skaaldiere. Die onvolwasse vissies swem in klein groepies saam naby die bodem terwyl die volwasse visse een-een bokant die riwwe swem.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Hologymnosus-doliatus.html
Streepwang-lipvis

Die **Streepwang-lipvis** (*Oxycheilinus digramma*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika vanaf die Rooisee tot by Sodwanabaai. In Engels staan die vis bekend as die *Cheeklined wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is reghoekig met 'n lang snoet en die sylyn word onderbreek. Die kleur van die vis wissel, die kop en lyf is groenerig tot grys terwyl daar 4 – 8 rooierige lyne op die onderkant van die operkulum is. Die pens gedeelte en die bekken- en anale vinne is oranjerooi.

Die onvolwasse visse is rooibruin met twee parallelle strepe van die kop tot amper by die basis van die stertvin. Daar is rooi kolletjies op die bekken en anale vinne.

Die vis word tot 35&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Die vis leef in koraalriwwe tot op dieptes van 30&nbsp;m en vreet skaaldiere en vis. Hulle is alleenswemmers en swem bokant die rif.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Oxycheilinus-digramma.html
Sigaar-lipvis

Die **Sigaar-lipvis** (*Cheilio inermis*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Groot-Keirivier in Suid-Afrika. In Engels staan die vis bekend as die *Cigar wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis is lank en ietwat plat. Die sylyn is aaneenlopend en loop feitlik reguit oor die lyf. Die dorsale en anale vinne is laag en lank. Die stertvin is bolrond en die pektorale en bekken vinne is kort. Die vis is gewoonlik groenerig grys van kleur en kan ook bruin aan die bokant wees. Die onderkant is wit. Die onvolwasse visse en wyfies het 'n swart streep deur die middel van die lyf wat onderbreek kan word deur 'n ry kolletjies en spikkels. Die uitgegroeide mannetjies het onreëlmatige oranjegeel tot pienk areas en wit spikkels by die punte van die pektorale vinne.

## Habitat 
Die vis leef in seegrasbeddings in koraalriwwe in water wat tot 30&nbsp;m diep is en vreet tweekleppiges, krappe, garnale en gastropodes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Cheilio-inermis.html
Tsitsikamma

**Tsitsikamma** beteken 'plek van baie water'. Dit kan na een van die volgende verwys:

* Tsitsikamma (streek), die oostelike deel van die Tuinroete tussen Knysna en Humansdorp.
* Tsitsikammaberge, bergreeks wat van die Wes-Kaap na die Oos-Kaap strek.
* Tsitsikammarivier, mond in die see uit.
* Tsitsikamma Nasionale Park, vorm deel van die Tuinroete Nasionale Park
Sesstreep-lipvis

Die **Sesstreep-lipvis** (*Pseudocheilinus hexataenia*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Aliwal-bank. In Engels staan die vis bekend as die *Sixstripe wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se liggaam is reghoekig en dun en die stertvin is bolrond. Die sylyn is onderbroke. Die vis is bloupers van kleur met ses helder horisontale oranjegeel strepe oor die lyf. Die boonste strepe gaan tot op die kop. Die stertvin is groenerig met 'n swart kol op die boonste kant van die basis. Daar is geel en rooi spikkels op die onderkant van die kop. Die vis word 9&nbsp;cm lank.

## Habitat 
Die vis leef in koraalriwwe in water wat 2 – 35&nbsp;m diep is. Hulle vreet soöplankton en bodem skaaldiere en leef in klein groepies saam.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Pseudocheilinus-hexataenia.html
Rotsskuiwer-lipvis

Die **Rotsskuiwer-lipvis** (*Novaculichthys taeniourus*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by die Aliwal-bank. In Engels staan die vis bekend as die *Rockmover wrasse*.

## Voorkoms 
Die vis se lyf is langwerpig en dun. Die sylyn word onderbreek en die stertvin is bolrond. Daar is slegs 'n paar skubbe op die kop agter die oë terwyl die res van die lyf bedek is.

Die volwasse wyfie vis is bruin, die skubbe is lig met 'n donker rant en die pens gedeelte is rooi. Die kop is grys met donker strepe wat vanaf die oog uitstraal. Die iris is rooi. Die basis van die stertvin is baie lig, die basis van die pektorale vinne is swart en die bekken vinne se basis is donker na swart. Die eerste twee membrane van die dorsale vin is donker.

Die mannetjie het nie die donker strepe op die kop nie, die pens is sonder die rooi area en die skubbe is gelerig. Die onvolwasse vis is rooi, groen of bruin met vier rye onreëlmatige wit kolletjies en strepe op die lyf. Die vinne se membrame is 'n mengsel van kleur en wit en die stertvin is deurskynend. Die vis word tot 30&nbsp;cm lank.

## Habitat 
Die vis leef in koraal- en rotsriwwe in water wat tot 45&nbsp;m diep is. Die volwasse vis gebruik sy mond om stukke rots of afval koraal te skuif om klein diertjies soos krappe, seesterre, slakke en wurms te vang. Die volwasse visse jag in pare saam; die een vis lig die rots op en die ander vang die prooi.

Die volwasse vis sal, in sanderige areas, in die sand induik om jagters te ontduik terwyl die onvolwasse vissies alge sal namaak – hulle dryf saam met alge rond en beweeg hulle liggaam soos 'n alg wat deur die stroom rondgepluk word.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Novaculichthys-taeniourus.html
Lod

**Safed** (Hebreeus: לוֹד, Arabies: الْلُدّ&lrm;) is 'n stad in Israel met sowat 70&nbsp;000 inwoners. Die stad lê sowat 15&nbsp;km van Tel Aviv af.

## Verwysings
Chromitiet

[duimnael|Chromitiet met [bronziet-fenokriste uit die Stillwaterstollingskompleks]]
**Chromitiet** is 'n kumulaat-stollingsgesteente wat hoofsaaklik uit die mineraal chromiet saamgestel is. Dit word aangetref in gelaagde intrusies soos die Bosveldstollingskompleks in Suid-Afrika en die Stillwaterstollingskompleks in Montana.

## Verwysing 
* Guilbert, John M. en Charles F. Park, jr., 1986, *The Geology of Ore Deposits*, Freeman
Anortosiet

duimnael|250px|regs|Anortosiet uit Pole
[duimnael|250px|regs|[Maangeologie|Lunêre anortosiet van Apollo 15 se landingsplek]]
**Anortosiet** is 'n faneritiese, intrusiewe stollingsgesteente wat gekenmerk word deur 'n oorwig plagioklase-veldspaat (90–100%), en 'n baie klein mafiese komponent (0–10%). Pirokseen, ilmeniet, magnetiet en olivien is die oorwegende mafiese minerale. 

Aardse anortosiet kan in twee soorte verdeel word: Proterozoïese anortosiet (ook bekend as massiewe anortosiet) en Archeïese anortosiet. Hierdie twee soorte anortosiet het verskillende omstandighede van voorkoms, blyk tot verskillende periodes in die geskiedenis van die aarde beperk te wees, en het vermoedelik verskillende oorspronge gehad. 

Lunêre anortosiete verteenwoordig die liggekleurde areas van die maanoppervlak en was al aan heelwat navorsing onderworpe.

## Verwysing
Maatsteen

[duimnael|280px|Groot blokke granietmaatsteen word in 1827 by [Teignmouth gelaai.]]
**Maatsteen** is natuurlike steen of rots wat geselekteer en gefabriseer  (d.i. afgewerk, gesny, geboor, geslyp of ander) is in spesifieke groottes of vorme. Kleur, tekstuur en patroon, en oppervlakafwerking van die steen is ook normale vereistes. Nog 'n belangrike seleksiekriterium is duursaamheid: – die tydsbestek van die vermoë van maatsteen om stand te hou en die noodsaaklike en kenmerkende eienskappe van sterkte, weerstand teen verwering, en voorkoms te behou.

Steengroewe wat maatsteen of gruisklip (gebruik as konstruksieaggregaat) produseer is verwisselbaar. Aangesien meeste steengroewe enige van die twee kan produseer, kan 'n gruisklip-steengroef omgeskakel word na maatsteenproduksie. Alvorens moet die verbryselde steenreste van blindelingse skietwerk egter verwyder word. Maatsteen word gesplyt deur meer presiese en delikate tegnieke, soos diamantdraadsae, diamantbeltsae, branders (vlymstrale), of lig en selektiewe skieting met Primacord, 'n swak springstof.

## Verwysings
Otterwandelpad

duimnael|Getypoele by *Ngubu Huts*.
[duimnael|*Scott Huts* langs die mond van die [Geelhoutbosrivier.]]
duimnael|Sonsondergang by *André Huts* aan die monding van die Kliprivier.

Die **Otterwandelpad** is 'n staproete langs die kus en woude binne die Tuinroete Nasionale Park (vroeër die Tsitsikamma Nasionale Park). Dit is na die groototter vernoem, wat algemeen in die area voorkom.

Die staproete word as een van die beste staproetes ter wêreld beskou en strek van die Stormsrivier se monding (34°01′15.5″S 23°52′47.5″O) in die ooste tot by Nature's Valley (33°58′56″S 23°34′36″O) in die weste. Dit is 26 km lank (soos die kraai vlieg), maar 41 km as dit per voet gestap word. Dit neem 5 dae om die staproete te voltooi, en altesaam 4 nagte word in gerieflike hutte met mooi uitsigte deurgebring. 

## Roete 
* Dag 1 - 4.8&nbsp;km (± 2 ure)
* Dag 2 - 7.9&nbsp;km (± 4 ure)
* Dag 3 - 7.7&nbsp;km (± 4 ure)
* Dag 4 - 13.8&nbsp;km (± 6 ure)
* Dag 5 - 6.8&nbsp;km (± 3 ure)
* Totale afstand 41&nbsp;km (per voet)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Inligting op Sanparke se webtuiste 
*  Inligting op footprint.co.za
Opperman

duimnael|regs|240px|D.J. Opperman in 1960 by die Universiteit van Stellenbosch.

**Opperman** kan verwys na:

## Persone 
* Daniel Opperman ("Rooi" Daniel, D.J.E.), kommandant Boereoorlog Slag van Spioenkop (1900), gedood in die Slag van Bakenlaagte (1901)
* Deon Opperman (gebore 1962), Afrikaanse akteur en dramaturg,
* Diederik Johannes Opperman (1914-1985), Afrikaanse digter.
* Frank Opperman (gebore 1960), Suid-Afrikaanse akteur en musikant. 
* Hendrik Opperman (gebore 1964), Suid-Afrikaanse sanger wat onder die verhoognaam Dozi optree.
* Twee Oppermans het aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem.

## Ander 
* Bloemhofdam, vroeër bekend as die Oppermansdrifdam.
Lewe

Die **lewe** is ’n karaktertrek van voorwerpe wat kan groei, voortplant en aanpas by hul omgewing, onderskei van dié wat dit nie kan doen nie – óf weens die dood óf omdat hulle lewelose organismes is. Meer komplekse lewende organismes kan op verskeie maniere kommunikeer. ’n Verskeidenheid lewende organismes word op die aarde aangetref: van swamme en bakterieë tot plante en diere.

## Klassifikasie van die lewe 
Mense het organismes tradisioneel in die klasse "plante" en "diere" ingedeel bloot op grond van hul vermoë om te kan beweeg of nie. Die eerste bekende poging om organismes te klassifiseer was deur die Griekse filosoof Aristoteles (384–322 v.C.). Hy het alle lewende organisme wat in dié tyd bekend was, geklassifiseer as óf ’n plant óf ’n dier. Hy het diere met bloed onderskei van diere sonder bloed (of ten minste sonder rooi bloed) – dit stem ooreen met die moderne konsepte gewerweldes en ongewerweldes onderskeidelik. Hy het elk van hierdie groepe weer onderverdeel in vyf subgroepe. Hoewel sy werk nie sonder foute was nie, was dit vir eeue ná sy dood die mees betroubare bron.

Met die verkenning van Amerika is ’n groot aantal nuwe plante en diere ontdek wat beskrywings en klassifikasies nodig gehad het. In die laat 16de eeu en vroeë 17de eeu is begin met die noukeurige bestudering van diere en dit het gelei tot ’n aansienlike bron van inligting vir klassifikasie volgens anatomiese eienskappe.

In die laat 1740's het Carolus Linnaeus sy metode bekend gestel om elke spesie ’n naam te gee – ’n metode wat vandag nog gebruik word. Hy het ontslae geraak van onnodige lang name en nuwe beskrywende terme met ’n buitengewone presiesheid daargestel. Hierdie metode staan bekend as binominale benaming. Eindelik is die huidige drie-domein-stelsel ontwikkel.

## Buiteaardse lewe 
Die Aarde is die enigste planeet sover bekend waarop daar lewe is. Talle mense glo dat lewe in die buitenste ruim moontlik of selfs waarskynlik is. Daar is miljarde sterrestelsels in die heelal en elke sterrestelsel bevat weer miljarde sterre. Talle van dié sterre het planete. Daar kan dus biljoene planete in die heelal wees.

Na gelang van die vraag wat die presiese omstandighede is wat lewe moontlik maak, soos water, kan die aantal planete met lewe wissel van een (die Aarde) tot honderde miljoene.

Geen lewe is egter tot dusver in ons sterrestelsel, die Melkweg, gevind nie. As daar wel lewe is, sal dit moontlik veral bestaan uit mikroörganismes, plante of onontwikkelde diere.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* 
* Walker, Martin G. *LIFE! Why We Exist...And What We Must Do to Survive*  Dog Ear Publishing, 2006, 

## Skakels 
* "The Adjacent Possible: A Talk with Stuart Kauffman"
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
Ave Duthie

**Augusta Vera Duthie** (18 Julie 1881 - 8 Augustus 1963) was ‘n Suid-Afrikaanse plantkundige.

Dr. Ave Duthie is gebore op die familielandgoed Belvidere, net buite Knysna. Sy was die tweede dogter van Archibald Hamilton Duthie en sy vrou Augusta en die kleindogter van T. H. Duthie. Sy studeer Plantkunde, Natuurkunde en Wiskunde aan die Hugenote-kollege in Wellington. In 1902 ken die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop die BA-graad aan haar toe en word so die eerste persoon gebore op Knysna wat ‘n graad verwerf. Daarna word sy aangestel as lektrise in Plantkunde aan die Victoria Kollege (nou die Universiteit van Stellenbosch) om die Departement Plantkunde daar te stig. In 1910 behaal sy ‘n MA-graad by die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop en in 1912 ken die Universiteit van Suid-Afrika ‘n doktorsgraad aan haar toe oor ‘n verhandeling getiteld *The vegetation and flora of the Stellenbosch flats*. Na haar aftrede in Desember 1939 vestig sy haar weer op Belvidere.

Haar navorsing was gerig op die plantspesies en plantegroei rondom Stellenbosch. ‘n Twintigtal publikasies oor die onderwerp is internasionaal bekend. Duthie se bydrae tot die plantkunde van Suid-Afrika word herdenk in gebrandskilderde vensters van die Belvidere Holy Trinity-kerk. Twee van die dertien nuwe plantspesies wat sy ontdek het, verskyn in die vensters. Sy was die grondlegger van die Botaniese tuin op Stellenbosch. Die Duthie-natuurreservaat in Banhoekweg, Stellenbosch is ‘n Suid-Afrikaanse natuurerfenisprojek.

Die standaardskrywerafkorting **A.V.Duthie** word gebruik om haar as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

Sy lê begrawe tussen ander lede van haar familie in die kerkhof van die kerkie op Belvidere.

## Eponieme 
* *Duthiastrum*
* *Chlorotalpa duthieae*, 'n tipe mol.
* *Impatiens duthieae* nou 'n sinoniem van *Impatiens hochstetteri subsp. hochstetteri*
* *Ischyrolepis duthieae* nou 'n sinoniem van *Restio duthieae*
* *Ornithogalum duthiae* nou 'n sinoniem van *Ornithogalum nanodes*
* *Psilocaulon duthieae* nou 'n sinoniem van *Mesembryanthemum articulatum*
* *Romulea duthieae* nou 'n sinoniem van *Romulea tabularis*
* *Ruschia duthieae*
* *Stomatium duthieae*

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting.

## Bibliografie 
* Fourie-Basson, Wilda: Ontmoet 'Miss Duthie', die botanis van Belvidere. In: Die Burger, 28 Junie 2025
* Knysna Museum
* *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. 
* van Wijk, Elfriede: Waar vrede woon. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0491-4783
Gestreepte varkvis

Die **Gestreepte varkvis** (*Bodianus leucosticticus*) is 'n vis wat voorkom aan Madagaskar, die Comore-eilande en die Maskareense eilande. In Engels staan die vis bekend as die *Lined Hogfish*. Daar is tans onsekerheid oor dié spesie en die Vierstreep-varkvis (*Bodianus trilineatus*) se klassifisering; hulle mag dalk dieselfde spesie wees.

## Voorkoms 
Die vis se kop en lyf aan die bokant is rooi terwyl dit geel of wit is aan die onderkant.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Fishbase: *Bodianus leucosticticus*
Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop

[regs|duimnael|270px|Sir [Walter Hely-Hutchinson het die hoeksteen van dié eksamenlokaal en kantoor van die universiteit in Koningin Victoriastraat, Kaapstad, op 24 Februarie 1906 gelê. Dit was later die Kaapse Argief se tuiste en huisves tans (2021) 'n uitbreiding van die Suid-Afrikaanse Openbare Biblioteek.]]

[duimnael|170px|regs|Sir [Thomas Muir was van 1897 tot 1901 vise-kanselier van die universiteit.]]

Die **Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop** was Suid-Afrika se eerste universiteit en is geskep ná die aanvaarding van Wet No. 16 van 1873 deur die regering van eerste minister John Molteno. 

Die instelling was geskoei op die Universiteit van Londen en het nie lesings aangebied nie, maar slegs studente geëksamineer. Dit was met sy stigting die enigste onderwysinstelling wat grade in Suid-Afrika kon toeken nadat studente onderrig ontvang het aan die konstituerende kolleges, soos die Gill-kollege, St. Andrew-kollege (voorloper van die Rhodes-universiteit), Hugenote-kollege en Suid-Afrikaanse Kollege. 

In 1916 het die universiteit die Universiteit van Suid-Afrika geword, maar die eksaminerende funksie bestaan wel nog in die departement van musiek, wat al meer as 100 jaar lank musiekstudente eksamineer. 

## Bronne 
*  Die geskiedenis van Unisa. URL besoek op 18 Mei 2016.
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen** (21 September 1934–7 November 2016) was 'n Kanadese sanger, liedjieskrywer, musikant, digter en romanskrywer wat in die 1960’s gewild geword het. Hy het ’n baie lae sangstem gehad en sy vroeë liedjies is bekend vir hul hartseer en neerslagtige toon.

Cohen het sy grootste suksesse in die 1960's behaal en word naas Bob Dylan en Paul Simon as een van die invloedrykste musikale kunstenaars van dié periode beskou. Hy het tot in die 21ste eeu gehore met sy unieke diep stem en melancholiese sangstyl vermaak. Sy werk behandel dikwels temas van godsdiens, seksualiteit en die verhoudinge tussen mense. Onder sy bekendste liedjies tel "*Suzanne*" (1968) en "*I’m Your Man*" (1988). Sy lirieke het vir meer as vyftig jaar lank 'n beslissende invloed op ander musikale kunstenaars en skrywers uitgeoefen.

Leonard Cohen is deur die Amerikaanse *Rock and Roll Hall of Fame* asook die Kanadese *Music Hall of Fame* en *Songwriters Hall of Fame* vereer. Die sanger het daarnaas die hoogste burgerlike toekenning in Kanada, die *Ordre du Canada/Order of Canada,* ontvang.

## Biografie 
Cohen is op 21 September 1934 in Westmount, 'n Engelssprekende voorstad van Montreal, Quebec, in 'n Joodse middelklasgesin gebore. Sy ma, Marsha (Masha) Klonitsky, 'n boorling van Kaunas, was die dogter van 'n Talmoediese skrywer van Litaus-Joodse afkoms, Rabbi Solomon Klonitsky. Sy oupa aan vaderskant, wat saam met sy gesin in 1927 uit Pole na Kanada geïmmigreer het, was die stigterspresident van die Kanadese Joodse Kongres.

Sy pa, Nathan Cohen, die eienaar van 'n betreklike groot klerebesigheid, is oorlede toe Cohen nege jaar oud was. Die Cohens was aanhangers van  Ortodokse Judaïsme, 'n stroming binne die Joodse godsdiens waarin tradisie en 'n streng onderhouding van die Wet van Moses sentraal staan, en lede van die Shaar Hashomayim-kongregasie, 'n Joodse Asjkenasi-gemeente in Westmount waarmee Cohen gedurende sy gehele lewe bande gehandhaaf het.

Hy is op 7 November 2016 in Los Angeles in die  Verenigde State oorlede. Sy vyftiende ateljee-album *Thanks for the Dance* met nege nuwe liedere, waaraan Leonard Cohen kort voor sy afsterwe nog aan gewerk het, is deur sy seun Adam voltooi. Dit is in November 2019 postuum vrygestel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
PDF

**PDF** (Engels: *Portable Document Format*) is 'n lêerformaat vir die stoor van dokumente op rekenaars. Die formaat is in 1993 deur Adobe geskep om dit makliker te maak om dokumente te versprei en te deel. PDF word dikwels gebruik om dokumente voor te berei voor dit gedruk word. Die dokumente kan gestileerde teks en beelde bevat.

Anders as ander formate word dokumente gestoor sodat die inhoud nie die manier hoe dit op verskillende skerms, rekenaars en drukkers vertoon word beïnvloed nie.

PDF is ook 'n oop-standaard wat amptelik op 1 Julie 2008 deur die Internasionale Standaardeorganisasie (ISO) gepubliseer is.

PDF-leser sagteware word benodig om PDF-dokumente te lees. Voorbeelde van sulke lesers is *Adobe Acrobat*, *Adobe Reader* en *Foxit*-leser.

## Eksterne skakels 
* Adobe Acrobat
* Foxit-leser 
* Sumatra PDF - 'n minimalistiese PDF-leser vir Windows.
Xcode

**Xcode** is ’n Geïntegreerde Ontwikkelingsomgewing (GOO) wat ’n reeks programmatuurontwikkelingsinstrumente bevat wat deur Apple Inc. geskep is om sagteware vir OS X en iOS te ontwikkel.  Dit is vir die eerste keer in 2003 vrygestel en die nuutste stabiele vrystelling is weergawe 5.0 wat gratis beskikbaar is via die Mac-toepwinkel vir gebruikers van Mac OS X Lion en Mac OS X Mountain Lion.  Geregistreerde ontwikkelaars kan die voorskouweergawe asook vorige weergawes van die reeks aflaai deur die Apple Developer-webblad.

## Verwysings
Delitzsch

**Delitzsch** is die klein stad in die Duitse deelstaat van Sakse aan die Loberrivier, 125 kilometer suidwes van Berlyn en 25 kilometer noord van Leipzig, met sowat 26&nbsp;300 inwoners. Die stad is geleë in die metropolitaanse gebied (Leipzig-Halle) en maak ook deel uit van die sogenaamde *Sachsendreieck* (Driehoek van Sakse) met drie groot stede.

Die naam van die stad is afgelei van die Slawiese term *Delc* of *Delcz* ("heuwel"). *Delc* is ook die Sorbiese naam van Delitzsch.  

## Klimaat 
Delitzsch lê in die oorgangsgebied tussen die vogtige Atlantiese en die droë kontinentale klimaat. Die winters duur van Desember tot Maart en is relatief koud met 'n gemiddelde temperatuur van 0,5&nbsp;°C in Januarie. Die somers in Delitzsch duur van Mei tot September en is gewoonlik warm met 'n gemiddelde temperatuur van 18&nbsp;°C in Julie, die warmste maand van die jaar.
 
Die hoogste temperatuur wat in die Duitse Weerdiens DWD se amptelike weerstasie in Delitzsch ooit aangeteken is, was 38,2&nbsp;°C.
Die laagste temperatuur´wat in die Duitse Weerdiens DWD se amptelike weerstasie in Delitzsch ooit aangeteken is, was -26,3&nbsp;°C.
In 2010, 'n totaal van 1768 uur van sonskyn met Delitzsch die sonnigste plek in die hele Vrystaat van Sakse.

## Geskiedenis 
Argeologiese opgrawings in die geskiedkundige stadsentrum dui daarop dat die eerste menslike nedersettings reeds teen die einde van die Jonger Steentydperk (omtrent 2000 v.C.) ontstaan het. Die enigste heuwel in die middestad, Spitzberg, was dan ook die bakermat van die huidige stad. Die oudste bekende Slawiese nedersetting in die gebied van Delitzsch dateer uit die tydperk omtrent 1050. Duitse setlaars het die stad in die jaar 1166 digby 'n Slawiese dorpie (Delc) gestig. Die nedersetting het vinnig gegroei en in die jaar 1207 stadstatus en die voorreg om as 'n markstad op te tree gekry.

Danksy die strategiese ligging by die kruispunt in die omgewing van twee ou handelroetes, die Via Regia en die Via Imperrii, het Delitzsch in die middeleeue tot 'n welvarende stad ontwikkel. Dit blyk besonder goed bewaar ou stad, met sy talle parke, meenthuise en patriciërswoning huise, die oprigting van torings, wat insluit barok kasteel en die vesting van die bes bewaarde van Sakse.

In 1539 het Delitzsch die Lutherse geloof aangeneem. In 1813 het die Volkereslag naby Leipzig plaasgevind, een van die grootstes tydens die sogenaamde Vryheidsoorloë. Die geallieerde leërs van Oostenryk, Pruise, Rusland en ander lande het hier 'n oorwinning oor Frankryk se Napoleontiese troepe behaal.

In 1813 het die Volkereslag naby Leipzig plaasgevind, een van die grootstes tydens die sogenaamde Vryheidsoorloë. Die geallieerde leërs van Oostenryk, Pruise, Rusland en ander lande het hier 'n oorwinning oor Frankryk se Napoleontiese troepe behaal.
1848/49 Hermann Schulze kommoditeit vir skrynwerkers en skoenmakers en 10 Mei 1850 die eerste lening vereniging - die voorloper van vandag se mense se banke in Delitzsch.

Vandag, Delitzsch, 'n energie-doeltreffende stad en as gevolg van sy nabyheid aan ontspanning, bewaringsgebiede en mere is 'n gewilde sport en ontspanning.

## Verwysings