Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag

Die **Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag** (afgekort **RNZAF**) (Māori: *Te Hokowhitu o Kahurangi* "The Warriors of the Sky of New Zealand"; voorheen "War Party of the Blue") is die lugdienstak van Nieu-Seeland se weermag. Dit is gevorm uit Nieu-Seelandse elemente van die Koninklike Britse Lugmag en het in 1923 'n onafhanklike mag geword, hoewel baie RNZAF-lugbemanningslede steeds in die Koninklike Britse Lugmag gedien het tot die einde van die 1940's.

Die RNZAF het in die Tweede Wêreldoorlog, Malaya, Korea-oorlog, Viëtnamoorlog en die Golfoorlog geveg, asook verskeie VN-vredesmissies onderneem. Vanaf 'n hoogtepunt in 1945 van meer as 1 000 gevegsvliegtuie het die RNZAF gekrimp tot 'n sterkte van ongeveer 48 vliegtuie in 2022, met die fokus op maritieme patrollie- en vervoerpligte ter ondersteuning van die Koninklike Nieu-Seelandse Vloot en die Nieu-Seelandse Leër. Die RNZAF se luggevegvermoë het in 2001 geëindig, onder die Vyfde Arbeidsregering met die ontbinding van die A-4 Skyhawk- en Aermacchi MB-339-gebaseerde eskaders.

Die Lugmag word gelei deur 'n Lugvisemaarskalk wat die aanstelling van "Hoof van die Lugmag" beklee. Die RNZAF-leuse is dieselfde as dié van die Britse Lugmag (Royal Air Force), *Per ardua ad astra*, wat beteken "Deur ontbering na die sterre".
duimnael|Die gerestoureerde Mk IX Spitfire is eens deur die NZ-bobaas Johnnie Houlton DFC gevlieg. Dit is in 1946 na 'n dubbele opset omgeskakel.
links|duimnael|'n P-51D bewaar in No. 3 (Canterbury) TAF kleure

## Operasionele geskiedenis 
### Antarktiese vlug
Die RNZAF Antarktiese Vlug is in 1956 gevorm om die Statebond Trans-Antarktiese Ekspedisie by te staan, toegerus met 'n Auster Mk.7c wat gekoop is van die UK Air Ministry (NZ1707), De Havilland Canada DHC-3 Otter (NZ6081), en 'n De Havilland Canada DHC-2 Beaver (NZ6001, verander na NZ6010 om oorvleuelende getalle met 'n RNZAF Gloster Meteor te verwyder), verhard en toegerus met ski's. Dit het gehelp om mans, hondespanne en voorrade te vervoer, en het geologiese kartering oor die somers van 1956, 1957 en 1958 uitgevoer voordat dit in 1960 ontbind is.

Bedrywighede in Antarktika is hervat in 1965 toe 'n Hercules, die eerste van wat jaarlikse somervlugte van Christchurch na die vasteland geword het, gevlieg het. Tot vandag toe bedryf die RNZAF beide Boeing 757 en Lockheed C-130 Hercules na Phoenix Vliegveld, Williams Field en die Ice Runway.

### Viëtnam-oorlog
links|duimnael|'n RNZAF UH-1H Huey
Vanaf 1962 was die primêre RNZAF-bydrae tot die Viëtnam-oorlog No. 40 Eskader RNZAF en No. 41 Eskader RNZAF wat troepevervoer verskaf het vir Nieu-Seeland, Australiese en Amerikaanse troepe met behulp van *Handley Page Hastings*, *Bristol 170 Freighter* en C-130 Hercules. Die eerste Nieu-Seelandse gevegstroepe is in 1965 per lug deur No. 40 Eskader na Suid-Viëtnam geneem. 

Vliegtuie het gereelde toevoerlopies van Singapoer na Saigon gemaak. Canberra-bomwerpers is in 'n nie-gevegsrol ontplooi, met bemanning wat Amerikaanse operasies waargeneem het, en na Suid-Viëtnam ontplooi om gesamentlike opleiding met die Amerikaanse Lugmag te doen. In Junie 1996 het No. 9 Eskader RAAF na Suid-Viëtnam vertrek en hom by Vung Tau gevestig, toegerus met Bell UH-1 Iroquois-vliegtuie. Polities en operasioneel was dit voordelig vir die RNZAF om die Australiërs, wat 'n tekort aan beskikbare vlieëniers in die gesig gestaar het, by te staan. Altesaam 16 RNZAF-offisiere sou in operasionele diens in Viëtnam by No. 9 Eskader RAAF dien. Luitenant Bill Waterhouse, die RNZAF se enigste Maori-helikoptervlieënier op daardie stadium, is in Januarie 1969 dood toe hy 'n Iroquois in Canberra gevlieg het terwyl hy voorberei het vir diens in Suid-Viëtnam. 

Vlugte om die mediese span by Qui Nhon en die Nieu-Seelandse ambassade in Saigon te ondersteun, het voortgegaan ná die onttrekking van Nieu-Seelandse grondmagte in 1971. Vroeg in April 1975 het die eskader 'n afdeling by Tan Son Nhat Internasionale Lughawe naby Saigon gestig om Nieu-Seelandse personeel uit die land te ontruim namate Noord-Viëtnamese magte vinnig gevorder het. Die laaste No. 41 Eskader-vlug uit die land het op 21 April vertrek met 38 ambassadepersoneel (insluitend die Nieu-Seelandse ambassadeur) en vlugtelinge, net voor die val van Saigon.

## ANZUK en ANZUS samewerking 
Na die einde van konflik in Viëtnam het die RNZAF 'n sterker maritieme fokus aangeneem. Langafstand-toesigpatrollies het meer gereeld in die waters rondom Nieu-Seeland geword namate P-3 Orion-spanne en Vloot Westland Wasp-helikopters gejag het vir Sowjet- en Chinese vaartuie in Nieu-Seeland se eksklusiewe ekonomiese sone. Terselfdertyd het lugspanne nouer bande met die Verenigde State en Australië aangeneem deur die ANZUS-alliansie. Die eerste oorsese ontplooiing van die nuwe A-4 Skyhawk 's het in 1971 na RAAF-basis Williamtown en HMAS Albatross in Australië plaasgevind. Skyhawk-spanne is deur C-130 Hercules, Andover- en later Boeing 727-vliegtuie ondersteun om grondondersteuningspersoneel te voorsien en die opstel van mobiele navigasiestelselstasies moontlik te maak. Daarbenewens is agt enkelsitplek Skyhawk's na Singapoer gestuur om aan Oefening Vanguard deel te neem. Ontplooiings het op 'n gereelde basis plaasgevind na Singapoer, Maleisië en Indonesië.
duimnael| Die A-4 Skyhawk NZ6206 wat by die Kin Nan-voorval betrokke was, word hier by die Clark-lugbasis, 1982, gesien.

### Kin Nan-voorval
Die Kin Nan-voorval het in Maart 1976 plaasgevind. Die *Kin Nan* was 'n Taiwanese inkvissersboot wat onwettig in Nieu-Seelandse water geopereer het. Na 'n versuim om te antwoord op waarskuwingskote en boodskappe van twee RNZN-patrolliebote, is verskeie Skyhawks gestuur om die skip te onderskep, gewapen met Zuni-vuurpyle en 20 mm-rondtes. ’n Skyhawk wat deur Jim Jennings geloods is, het ’n sarsie van 53 rondes op die boot afgevuur, wat dit laat stop en die vloot toegelaat het om aan boord te gaan. Die betrokke Skyhawk word by die Museum van Vervoer en Tegnologie in Auckland bewaar.
[links|duimnael|RNZAF [Boeing 727 in 2001.]]
Die einde van die Koue Oorlog het dramatiese veranderinge in die samestelling van die RNZAF meegebring. Met regeringsbeleid van die Vierde Arbeidersregering wat daarop aandring het om openbare besteding te verminder, het die RNZAF begin om sy fasiliteite te konsolideer, gelei deur die Minister van Verdediging Bob Tizard. Die *Air Force Stores Depot* by Te Rapa is in 1992 gesluit, met herontwikkeling in "The Base Shopping Centre".  Op 14 September 1995 is die afsluitingsparade gehou vir die eerste RNZAF-vliegveld, RNZAF Station Wigram in Christchurch. Die ondersteuningsbasis RNZAF Shelly Bay, geleë op Wellington se Miramar-skiereiland, het ook gesluit. Die helikopter- en voormalige seevliegtuigbasis *RNZAF Hobsonville* is aan *Housing New Zealand* verkoop, en word herontwikkel as 'n woongebied deur die "Hobsonville Land Company". Beide Wigram en Hobsonvillle is herontwikkel in woongebiede, terwyl Shelly Bay verlate bly. 

## Terugsnoei van uitgawes 
Na aanleiding van die neoliberale ideologie van die 1990's, is nie-kernaktiwiteite soos onderhoud en spyseniering geprivatiseer of uitgekontrakteer. 

Ten spyte van die vermindering in begroting en mannekrag, is internasionale ontplooiings deur die Lugmag uitgebrei. No. 2 Eskader RNZAF lewer voortgesette diens by Nowra in Nieu-Suid-Wallis, Australië, en verskaf opleiding vir die Koninklike Australiese Vloot en omskakeling vir RNZAF Skyhawk-vlieëniers. 

No. 42 Eskader het vyf maande in Somalië ontplooi, met drie Andover-vervoervliegtuie. Humanitêre lughysers is uitgevoer deur Hercules- en Boeing-vliegtuie van No. 40 Eskader in die Midde-Ooste en Rwanda. No. 40 Eskader het ook lugvervoerondersteuning aan die Nieu-Seelandse leërkontingent in Bosnië verskaf.
duimnael| RNZAF T-6 Texan van No 14 Eskader

## Lugmag-erfenisvlug 
Die *Air Force Heritage Flight of New Zealand* is 'n samewerkende vennootskap tussen die RNZAF en 'n aantal burgerlike organisasies wat in 2022 geskep is. Die doel daarvan is om erfenisvliegtuie te bedryf wat relevant is tot die geskiedenis en tradisies van die lugmag. Ter vervanging van die RNZAF Historiese vlug, verskaf die lugmagvlieëniers om 'n aantal vliegtuie te loods met die doel om vertoonvlugte en uitstallings in Nieu-Seeland te doen.
duimnael| ’n Lid van die RNZAF Valskermopleiding en Ondersteuningseenheid vertoon die valskermsoldaatvlag tydens die lugskou by Whenuapai in Maart 2009.

## Lugbemanning-uniform 
As deel van die *Air Warrior*-projek in 2016, het RNZAF-lugbemanning begin om MultiCam-uniform te toets om die DPM-variant wat hulle sedert die laat 1980's gebruik het, te vervang. Proewe vir die uniform is in 2016 voltooi.

Vir alle vliegopdragte dra lugbemanning 'n Nomex brandwerende groen een- of tweestukvliegpak. Vir operasies na 'n woestynomgewing dra lugbemanning 'n sandkleurige weergawe van die groen uniform.
duimnael|RNZAF vliegkenteken

## Verwysings