Museumvliegtuie van die SAL en vliegtuie van die SAL-museumvereniging

Die **Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging** (SALMV) is in Augustus 1986 gestig. Die eerste werk deur die SALMV is op 29 Junie 1986 verrig. Aan die begin het baie oud-SAL-personeellede geskiedkundige items na die SALMV gebring – oudhede van die SAL se verlede, om aan die museum te skenk. Ou kaartjies, spyskaarte, koerantknipsels, foto’s, uniforms, modelle van vliegtuie en boeke is versamel. Dit is alles vertoon in die museum se tydelike vertoongebied in die loods waar die Junkers Ju 52 by Jan Smuts-lughawe gehuisves is.

Die Lockheed Lodestar-vliegtuie is net voor die Tweede Wêreldoorlog deur die SAL bestel en nadat die oorlog ’n aanvang geneem het, is die vliegtuie deur die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) in gebruik geneem. Die vliegtuie is vanaf 8 Julie 1941 vir die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Egipte gebruik. Die meeste van hulle was in ’n kamoefleerskema van donkergroen, donker grondkleur en hemelblou onderkante geverf.

SAL Tegnies het op 8 Junie 1991 in alle êrens met die restourasie van ZS-DKH begin, maar die restourasiewerk is gestaak en die vliegtuig het by Jan Smuts-lughawe in die strawwe Afrika-klimaat verweer en ’n onooglike wrak geword wat naby die plek waar vliegtuie se enjins laat loop word, gestaan het. Vroeg in 2015, sowat 28 jaar nadat die vliegtuig by Jan Smuts aangekom het, was daar hernude belangstelling in die verlate wrak. Die eerste Viking-werksdag is op Saterdag, 14 Maart 2015 gehou. Ietwat vordering is op 18 April 2015 gemaak, en op Saterdag, 15 Augustus 2015 was die vliegtuig gereed om na die Randse Lughawe verskuif te word. Die vlerke het op 9 Maart 2016 by die Randse Lughawe aangekom. Die Viking-romp het uiteindelik op Sondag, 22 Januarie 2017 by die museum se perseel by die Randse Lughawe aangekom nadat dit by FAJS gestaan het. (Die lughawe het gedurende die tyd wat die Viking daar was die name Jan Smuts-lughawe, Johannesburg Internasionale Lughawe en O.R. Tambo Internasionale Lughawe gehad.) Daarna is daar met die restourasie van die vliegtuig begin. Daar is op 3 Junie 2022 met verfwerk begin (die aanwending van die grondverflaag). Kleur was op 15 April 2023 op die vliegtuig te bespeur. Op 17 Mei 2023 was die vliegtuig vol kleur – net die titels moes nog aangebring word.  “Protea Lugdiens” is op 1 Julie 2023 op die vliegtuig gesien en die ander titels en logo’s is teen 13 Julie 2023 aangebring. 

Ná sy tweede diensbeurt in die Suid-Afrikaanse Lugmag is ZS-BXF weer deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens gekoop en het hy deel van die Historiese Vlug se vloot geword. ZS-BXF moes ’n volledige D-versiening ondergaan voordat ’n lugwaardigheidsertifikaat aan hom toegeken kon word, en dit is eers laat in 1993 bekom toe Kaptein Brian Stableford die vliegtuig vir sy eerste toetsvlug geneem het. Die vliegtuig se eerste openbare vertoning ná restourasie was by die Vereeniging-lugskou in Oktober 1993. *Klapperkop*, soos hy heet, is in ’n kleurskema geverf wat verteenwoordigend is van die DC-3’s wat gedurende die 1940's deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens in diens geneem is.
geen|duimnael|250px|Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was ’n deelnemer by Aerospace Africa ’98. Die Douglas DC-4 met die registrasienommer ZS-AUB van die Historiese Vlug van die SAL staan stil op 1 Mei 1998.

Die Douglas DC-4-1009-skroefvliegtuig met die registrasienommer ZS-AUB is in Desember 2007 aan die SAL-museumvereniging oorhandig. Die vliegtuig kon tot 50 passasiers in ’n besigheidsklaskonfigurasie karwei. Met sy reikafstand van meer as 3000 kilometer kon die DC-4 eksotiese bestemmings soos Sentraal- en Oos-Afrika maklik bereik. ZS-AUB is in die “Oranje Stert”-kleurskema van die 1960’s geverf. Hierdie vliegtuig is in 2018 amptelik aan diens onttrek en het op Woensdag, 5 Augustus 2020 in die vliegtuigpark van die SAL-museumvereniging aangekom.
geen|duimnael|250px|Die Douglas DC-4-1009-skroefvliegtuig met die registrasienommer ZS-AUB word op 17 September 2014 by die Randse Lughawe gesien. Dekals met maatskappylogo’s is vir reklamedoeleindes op die SAL-museum se vliegtuie aangebring.

##### Douglas C-54 ZS-PAJ 
Die SALMV het Douglas C-54 ZS-PAJ op 12 Januarie 2006 verkry. Sy konstruksienommer is 22192 en hy is voorheen deur Phoebus Apollo gebruik. Die identiteitsrekord van die Douglas C-54D-15-DC met die konstruksienommer 22192 is 43-17242 (USAAF), N-242 (Koninklike Deense Lugmag), N4988V, C-GRYY, C9-ATS, EL-AWX en ZS-PAJ.
geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54 skroefvliegtuig op 14 Julie 2023.

##### Boeing 747SP ZS-SPC 
Die Boeing 747SP met die registrasienommer ZS-SPC (naam *Maluti*) is op 17 Mei 1976 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 4 Junie 1976 onderneem, en hy is op 11 Junie 1976 aan die Suid-Afrikaanse Lugdiens afgelewer. *Maluti* het op 18 Junie 1976 by die destydse Jan Smuts-lughawe aangekom. Sy laaste vlug is op 24 Oktober 2003 gevlieg, toe hy vlug SA 280/281 onderneem het. Die vliegtuig het op 30 September 2006 by die Randse Lughawe geland.

##### Die verkryging van Douglas DC-6 ZS-XXX 
Die Douglas DC-6B met die konstruksienommer 45329 het die identiteitsrekord CF-CZV, SE-BDG, LN-SUT, OY-DRC, G-SIXB, 3D-ASA (Mei 1980 op naam van Air Swaziland Bpk geregistreer), 3D-ASB (in 1981 op naam van Air Swaziland geregistreer) (deur Interocean Airways verkry, in November 1985 as onderdeelbron na Suid-Afrika gevlieg), N90300, C9-ASR, ZS-MUL, 9Q-CJE en ZS-XXX.

## Fotogalery 

Lêer:DC-6 ZS-XXX (Now ZS-MUL) (12349319344).jpg|Douglas DC-6B ZS-XXX staan op 1 Julie 1999 op Swartkop
Lêer:Zsasn1 1984-02-04 FAJS 649 shd50 her 600x364.jpg|ZS-ASN 4 Feb 1984 op Jan Smuts-lughawe
Lêer:Zsbcc1 1983-06-29 FAJS 021 mode dust EL 600x364.jpg|ZS-BCC 29 Jun 1983 op Jan Smuts-lughawe
Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|ZS-DVJ 2 April 1992 op Jan Smuts-lughawe
Lêer:Zsuyu 1984-02-04 FAJS 655 cr shd25 her 600x364.jpg|ZS-UYU 4 Feb 1984 op Jan Smuts-lughawe
Lêer:Zsafa 1987-05-02 FAWK 925 dust LR 800x486.jpg|ZS-AFA vlieg op 2 Mei 1987 oor Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 800x533.jpg|ZS-BXF op 20 Sep 2014 te Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:Zsbmh 1993-09-04 FATH ice 784 LR 600x364.jpg|ZS-BMH 4 Sep 1993 in Venda
Lêer:Zsaub 2014-09-20 FAWK 5505 LR 800x533.jpg|ZS-AUB op 20 Sep 2014 te Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:Zssmd 2014-09-17 FAGM 4709 cr 800x533.jpg|ZS-SMD 17 Sep 2014 te Randse Lughawe, Germiston

## Verwysings