open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mufulira

duimnael|regs|250px|'n Ornament van koper wat hier ontgin is.

**Mufulira** is 'n Zambiese mynstad aan die suidelike grens van die huidige Demokratiese Republiek van die Kongo (die eertydse Belgiese Kongo) en is een van die vier groot plekke wat geheel en al danksy die ontdekking van koper hier in 1902 ontstaan het. Daar is eers in 1925 met die ontginning van koper begin. Sowat 10&nbsp;000 blankes het van daardie jaar tot 1930 na dié deel van Zambië gestroom en hoewel hulle getalle met die Groot Depressie afgeneem het, het dit daarna tot en met onafhanklikwording skerp toegeneem.

In 1959 was die bevolking van 59&nbsp;343, waarvan 7&nbsp;312 blankes was. Tans (2010) is dit 141&nbsp;270, oftewel die sewende grootste stad in Zambië.

## Maatskaplike probleme 
Net soos Chingola, gaan Mufulira gebuk onder werkloosheid van sowat 60% en is 'n sprekende voorbeeld van Zambië se algemene probleme. Die mynbou lok ongeskoolde werkersoekers, maar weens die hoë werkloosheidsyfer brei plakkersbuurte aan die stad se buitewyke vinnig uit, onder meer Muambe, wat die regering weier om te erken en wat dus nie baat vind by enige regeringsbystand nie. Daarom bou hy byvoorbeeld geen skole of hospitale in die buurt nie en verleen geen maatskaplike hulp aan buurtbewoners nie. Só het die buurt die middelpunt van die stad se informele ekonomie geword, maar ook 'n vrugbare teelaarde vir misdaad. Dit het ook die hoogste bevolkingsaanswas en werkloosheid van enige deel van Mufulira.

## Mynbou 
Die Mufulira-myn word deesdae besit en bedryf deur Mopani Copper Mines en bied werk aan 10&nbsp;000 heeltydse werknemers. Dit het in 2007 300&nbsp;000 ton koperstawe gelewer ná die Suid-Afrikaanse ingenieursfirma Vela VKE die kopersmelter gerehabiliteer het. Die myn kon egter nog nie sy hoogtepunt van 1969, toe dit van Zambië die vierde grootste koperprodusent ter wêreld help maak het, ewenaar of verbeter nie.

## Sport 
Mufulira is die tuisstad van die sokkerklub Mufulira Wanderers, wat meermale Zambië se nasionale kampioenspan opgelewer het.

## Sien ook 
*NG gemeente Mufulira

## Bron 
* George, K.J. (red.), *Official South African Municipal Year Book 1961-1962*, Pretoria, 1962.
Bulawayo

**Bulawayo** (Noord-Ndebele: *koBulawayo*) is met 'n geraamde bevolking in 2016 van 1&nbsp;200&nbsp;337 Zimbabwe se tweede grootste stad naas Harare en die hoofstad van die gelyknamige provinsie, hoewel dit vir alle praktiese doeleindes eintlik die hoofstad van Matabeleland is. Matabeleland is weens administratiewe doeleindes in twee provinsies verdeel: Lupane dien as hoofstad van Matabeleland-Noord en  Gwanda as hoofstad van Matabeleland-Suid. Dit is die vernaamste nywerheidstad in die land en dien as die spilpunt van die land se spoorwegnetwerk as gevolg van sy strategiese ligging tussen Zambië, Botswana en Suid-Afrika.

[duimnael|links|Die standbeeld van [Cecil John Rhodes in ongeveer 1925 afgeneem]]
duimnael|links|Bulawayo se stadsaal
Die stad is op sy huidige perseel in 1894 aangelê, maar sy geskiedenis kan teruggevoer word tot 1868 toe daar 'n hewige stryd gevoer is oor wie die opvolger van koning Silkaats moes wees. Sy seun Lobengoela het uiteindelik die nuwe koning van die Ndebele geword en in 1872 het hy sy nuwe hoofstad, kwaBulawayo ("plek van die vervolgde man"), gestig.

Bulawayo is op die sentrale hoogland in Zimbabwe aangelê, 1&nbsp;359 meter bo seespieël in 'n gebied wat sonnig en warm in die somer en koel in die winter is. Die reënval is hoofsaaklik tot die somer beperk en geweldadige donderstorms kom gereeld voor.

Op 1 November 1893 is die Ndebele deur die aankomende leër van die British South Africa Company verslaan. Lobengoela het gevlug na die noorde en sy hoofstad is aan die brand gesteek en het so byna geheel en al uitgebrand, sien Shangani-patrollie. Die blanke stigters van die stad het gehoop dit sou eendag vir Johannesburg in grootte kon ewenaar, omdat daar gerugte was van ontsaglike goudvelde in die nabyheid. So het fortuinsoekers hierheen gestroom.

Ná opstande deur die Mashona en Ndebele onderdruk is, het die dorp vooruitgang begin maak. Die spoorlyn vanaf Suid-Afrika het die dorp op 19 Oktober 1897 bereik en het van daar noordwaarts aangehou tot by die Victoria-waterval en Harare, toe Salisbury. Stadstatus is in 1943 aan Bulawayo verleen.

Bulawayo se Afrikaanse skool, die Excelsiorskool, het finaal gesluit in November 1982. As finale projek het die agt leerlinge 'n week lange uitstappie na die Victoria-waterval onderneem.

## Sport 
Die Queens Sportklubveld is een van twee toetskrieketstadions in Zimbabwe en een van die Zimbabwiese nasionale krieketspan se tuisstadions. Dié stadion is tydens die Krieketwêreldbeker 2003 vir drie wedstryde ingespan. Die Bulawayo Athletiekklub is 'n tweede krieketstadion in Bulawayo, maar dit word nie meer vir toetskrieket ingespan nie.

## Sien ook 
* NG gemeente Bulawayo
* NG gemeente Bulawayo-Noord
* NG Sinode van Midde-Afrika
* Khami, historiese stad 22&nbsp;km van Bulawayo

## Bronne 
*  Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
*  Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf van Bulawayo
*
Black Sash

duimnael|270px|regs|Lede van die Black Sash aan die betoog teen die aanvaarding van die Senaatwet in 1955.

Die **Black Sash** (in Afrikaans soms genoem die *Swart Serp*) is 'n organisasie van Suid-Afrikaanse vroue wat in 1955 gestig is om teen apartheid te betoog. Dit is deur blanke vroue begin wat swart bande gedra het. Tans tree die organisasie op as 'n waghond oor menseregte en is lidmaatskap natuurlik oopgestel aan alle rasse.

Die organisasie het begin as die ''Women's Defence of the Constitution League'', wat saam met onder meer die Verenigde Party en Torch Commando die regerende Nasionale Party se pogings om die Kleurlingkiesers van die algemene kieserslys te verwyder, teengestaan het. Toe die wetgewing wel deur die Parlement aanvaar is in 1956, het die Black Sash sy aandag op ander onregverdige apartheidswette gerig.

Lede het landswye protesaksies en optogte van stapel laat loop waartydens wit vroue swart lyfbande gedra het as 'n teken van roubeklaag oor die verlies van menseregte. Hoewel die soort protes voortgeduur het, is die Black Sash se belangrikste werk vanaf die dekade na 1960 gedoen deur sy advieskantore, wat slagoffers van die paswette en ander apartheidswetgewing gehelp het.

## Nasionale Presidente 
* Ruth Foley 1955–1957
* Molley Petersen 1958–1959
* Eulalie Doreen Stott 1960–1961
* Jean Sinclair 1961–1975
* Sheena Duncan 1976–1978
* Joyce Harris 1979–1982
* Sheena Duncan 1983–1986
* Maria Macdiarmid "Mary" Burton 1987–1990
* Jennifer de Tolly 1991–1994

## Bekende Lede 
* Molly Blackburn

## Bronne 
*  Saunders, Christopher C. (raadgewende red.). 1994. *An Illustrated Dictionary of South African History*. Sandton: Ibis Books and Editorial Services cc.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Sheena Duncan se verhaal
* Black Sash Archival Collections in South Africa: a guide
Baasskap

[duimnael|180px|Adv. [J.G. Strijdom]]

**Baasskap** is ’n term wat gedurende die beginjare van die apartheidstelsel in Suid-Afrika veral deur premier J.G. Strijdom gebruik is.

Die letterlike betekenis is om in ’n posisie van baas te wees en premier Strijdom het erken dat die Nasionale Party se beleid een van blanke baasskap was.

## Verwysings
Peregrine Maitland

Sir **Peregrine Maitland** was goewerneur van die Kaapkolonie van 1844 tot 1847.

Hy is in Engeland gebore in 1877 en hoewel hy eerlik in sy optrede was, was sy metodes stadig en het hy te veel op sy ondergeskiktes staatgemaak. Hy het baie van sy energie en tyd daaraan bestee om blywende vrede met die hoofmanne op die Kaapse Oosgrens te verseker. 

In Natal het hy met die Voortrekkers gebots, oor wie daar van hom verwag is om Britse gesag te handhaaf. Hy is in 1847 terug Engeland toe ontbied en sterf vyf jaar later.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Mutare

**Mutare** (tot omstreeks 1982 **Umtali**) is die derde grootste stad in Zimbabwe naas Harare en Bulawayo. Die geraamde bevolking was 193&nbsp;629 in 2007. Dit is die hoofstad van die provinsie Manikaland. Umtali was die Sjangaan-vorm van die huidige **Mutare**.

Toe Cecil John Rhodes die eerste keer die latere Zimbabwe besoek het, het hy vanaf Beira met die enigste toe bestaande spoor gereis, oor 'n bergreeks tussen Mosambiek en Zimbabwe en neergedaal in die vallei van die Mutarerivier. Daar het hy meer as 160 opkomende myne gesien, bewys vir hom van ongekende mineralerykdom in 'n land wat hy as die hedendaagse El Dorado beskou het. Selfs die naam, wat in 'n inheemse taal "rivier van erts" beteken, was 'n aanduiding van die vroeëre ontginning van minerale hier.

## Die dorp verskuif 
Die eerste dorpie met die naam was van korte duur. Skaars vyf jaar na die stigting is die inwoners meegedeel die smalspoorlyn vanaf Beira sou nie oor die berge tot op Umtali kon kom nie. Daar was 'n meer natuurlike deurgang 18&nbsp;km suid, en daarom het Cecil John Rhodes voorgestel as die spoorlyn nie na die dorp toe kon kom nie, moes die dorp na die spoorlyn toe kom. Hy het aangebied om 'n nuwe dorpie aan te lê en het erwe aan almal aangebied wat uit die ou Umtali moes trek. Hy het hulle ook vergoeding vir die verhuising betaal. Die nuwe Umtali is in 1896 geskep en die oue aan die bosveld se genade oorgelaat.

Die nuwe ligging tussen granietberge is so asemrowend dat Mutare vandag as een van die mooiste geleë stede in Suider-Afrika beskou word. Die landmeter, Rhys Fairbridge, het wye strate, 'n ruim park en 'n perseel vir 'n aandelebeurs en resiesbaan beplan. Umtali het op 1 Oktober 1971 stadstatus verkry.

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
Henry Pottinger

Sir **Henry Pottinger** was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop van 1846 tot 1847.

Hy is in 1789 gebore en word die eerste goewerneur van die nuwe kolonie Hongkong. Hy het sy sowat twee jaar as goewerneur van die Kaap meesal aan die Oosgrens deurgebring. Ná sy ontslag in 1847 het hy op Malta gaan aftree waar hy in 1856 gesterf het.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Newman se Voëls van Suider-Afrika

***Newman se Voëls van Suider-Afrika*** is 'n boek wat die voëls wat in Suider-Afrika voorkom beskryf, en is een van die streek se voorste veldgidse. Dit beskryf en illustreer al die voëls wat in Suider-Afrika voorkom, selfs die seldsaamste swerwers en die seevoëls van die suidelike oseane. Die illustrasies is ook deur Kenneth Newman, wat een van die voorste voëlkunstenaars in Suid-Afrika was.

Die nuutste publikasie bevat 46 nuwe spesies. Kleurkodes is behou en heen en weer verwysing is maklik. Alle kaarte is ten volle hersien. Internasionale name vir 125 spesies word ook ingesluit, in lyn met nuwe neigings wêreldwyd.

**Inligting oor boek:**
* Outeur: Kenneth Newman 
* Uitgewer: Struik  
* 
* Formaat: Sagteband 
* Publikasiedatum: Februarie 2004
* Lengte: 205mm 
* Breedte: 125mm 
* Aantal bladsye: 528

## Sien ook 
* Sasol Voëls van Suider-Afrika
* Sappi Voëls van Suider-Afrika
Hercules Robinson

Sir **Hercules George Robert Robinson** (Chinees: 羅士敏勳爵 of 羅便臣) was goewerneur van die Kaapkolonie van 1880 tot 1889.

Hy is in 1824 in Engeland gebore as die seun van admiraal Hercules Robinson en gaan as kadet na die militêre opleidingskool Sandhurst waarna hy sy kommissie as luitenant ontvang in 1844, maar die leër twee jaar later verlaat om hom by die koloniale diens aan te sluit. 

Sy eerste senior amp was in die Wes-Indiese Eilande in 1854, van waar hy in 1859 verplaas is om goewerneur van Hongkong te word in die ouderdom van net 35. Hy het daar aangebly tot 1865. Daarna volg Ceylon in 1865 en Nieu-Suid-Wallis van 1872 tot 1880. 

Hy word in 1880 goewerneur van die Kaapkolonie en ook hoë kommissaris van Suid-Afrika. Hy het byna onmiddellik met die Eerste Vryheidsoorlog en die Slag van Majuba te kampe gehad. Ná die vrede herstel is, was daar die stormloop om Betsjoeanaland toe hy magtiging verleen het vir sir Charles Warren se besettingsmag. Tydens Robinson se ampstermyn het die inbesitname van Masjonaland deur Cecil John Rhodes en sy ondersteuners opnuut diplomatieke uitdagings teweeg gebring wat Robinson met welslae die hoof gebied het.

Met die beëindiging van sy termyn in 1889 keer hy terug Engeland toe, maar hy het ses jaar later teruggekom om met die toenemende krisis ten opsigte van die verhoudinge met die Boererepublieke te help. Hy het die vrylating van dr. Leander Starr Jameson in 1896 help bewerk, hoewel hy dit duidelik gemaak het dat hy nie Jameson se optrede goedgekeur het nie.

Uit waardering vir die wyse waarop hy dié krisis hanteer het, het die Britse kroon hom in 1896 lord Rosmead gemaak. Hy is die jaar daarna oorlede.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
George Macartney

Lord **George Macartney** was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop van 1796 tot 1798.

Hy is op 14 Mei 1737 in Lissanoore, graafskap Antrim, Ierland, gebore en word in 1796 die eerste burgerlike goewerneur van die Kaap. Hy is gekonfronteer deur koloniste met sterk republikeinse neigings en was geneig tot kragdadige optrede, hoewel hy blywende verbeteringe aangebring het, soos die daarstelling van die eerste poskantoor.

Hy het in 1798 bedank en sterf in 1806 in Ierland.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Jan de la Fontaine

**Jan de la Fontaine** was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop van 1730 tot 1737.

Hy het in 1710 na die Kaap gekom as hoof van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie se kruitmagasyne. In 1721 word hy aangestel as sekunde aan die Kaap en in 1724 gekies as waarnemende hoof van die regering met die dood van luitenant-kolonel Maurits Pasques de Chavonnes, en vyf jaar later weer met die dood van Pieter Gysbert Noodt. In 1730 word hy uiteindelik self goewerneur. In 1734 reis hy op 'n inspeksie tot by Mosselbaai. Hy dra die amp in 1737 aan sy opvolger oor en keer die volgende jaar terug na Nederland.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bronne 
* Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*, Nasou, Kaapstad, 1972.
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Pieter Gysbert Noodt

**Pieter Gysbert Noodt** was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop van 1727 tot 1729.

Hy was eers in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie as direkteur van fortifikasies in Indië, en besoek die Kaap die eerste maal in 1718, waar hy byna 'n jaar lank vertoef.

Hy was 'n strydlustige en onaangename karakter, maar dit was eers met sy terugkeer na die Kaap in 1727 as goewerneur dat dit duidelik geblyk het presies hoe ongeskik hy vir die amp was. Hy het sommige woude in die binneland verken, maar sy naam word hoofsaaklik verbind met die barbaarse behandeling van 'n aantal soldate, wat tot drostery gedryf is deur sy optrede.

Sy onverwagse dood, terwyl hy nog op sy stoel gesit het, is indertyd gesien as goddelike ingryping. Latere navorsing het egter aan die lig gebring dat sy aandeel in die aangeleentheid nie regtig so erg was as wat vroeër geglo is nie.

Noodt is op 30 April 1729 in die Groote Kerk begrawe. Sy weduwee en drie kinders het in 1730 met die retoervloot na Nederland teruggekeer en hulle in haar geboortedorp, Bergen op Zoom, gevestig. Geen portret het van hom behoue gebly nie. Die leunstoel waarin hy na bewering gesterf het, word in die Koopmans-de Wet-huis bewaar.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Gadus

**Gadus** is 'n vis-genus wat tot die familie Gadidae behoort. Die Europese kabeljoue is lede van hierdie familie. Geen van die spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor nie.

## Spesies 
Die volgende spesies is deel van die genus:
* Atlantiese kabeljou
* Groenlandkabeljou
* Pasifiese kabeljou

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
SV Dessau 05

**SV Dessau 05** is 'n Duitse sokkerklub uit Dessau in die deelstaat Sakse-Anhalt.

## Geskiedenis voor die skeiding van Duitsland 
De klub is in Julie 1905 gestig as *FC Adler* en het in Oktober van dieselfde jaar met 'n kerklike jeuggroep, *Jugendvereins zu St. Johannis*, saamgesmelt en so *Dessauer FC* geword. Na die Eerste Wêreldoorlog het die klub by *Sportlichen Vereinigung BAMAG Dessau* aangesluit om *VfR Dessau 1905* te vorm. Twee jaar later het die klub met *SpVgg Dessau* saamgesmelt om *SV Dessau 05* te vorm.

Na die reorganisasie van die Duitse kompetisie in 1933 onder impuls van die Derde Ryk het die klub in die Gauliga Mitte gespeel en was daar een van die sterkste spanne. Van 1937 tot 1939 was die klub 3 keer in 'n ry die kampioen en van 1942 tot 1944 weer drie keer in 'n ry. In die eindronde om die Duitse kampioenskap is Dessau egter elke slag vroeg uitgeskakel en uit die 6 pogings is die eerste rondte slegs een keer oorleef. Die klub het in 1942 die kwarteindronde van die Tschammerpokal gehaal.

## Geskiedenis na die Tweede Wêreldoorlog 
Na die Tweede Wêreldoorlog is omtrent alle Duitse klubs ontbind en Dessau is aan die einde van 1945 weer herstig as *Blau-Weiß Dessau*. Soos gebruiklik in Oos-Duitsland is die klub se naam gereeld verander: *Sport-Union Dessau* (1947), *SG Dessau-Nord* (1948), *BSG Waggonbau Dessau* (1949), *BSG Waggonfabrik Dessau* (Augustus 1949) en *BSG Motor Dessau* (Februarie 1950).

Waggonbau Dessau het die eerste uitklopbeker van Oos-Duitsland in 1949 gewen ( 1-0 teen BSG Gera-Süd). Van 1949 tot 1954 het die klub in die DDR-Oberliga gespeel en in 1949 die 3de plek behaal. Hierna is die klub egter na die laer ligas gerelegeer en het die vandag ontbinde *FC Anhalt Dessau* die stad se vlagskip geword.

In 1989 is die klub se naam weer verander na *SV Waggonbau Dessau* en op 22 April 1995 het die klub weer sy tradisionele naam *SV Dessau 05* aangeneem.

## Stadion 
Dessau se tradisionele tuisveld is Schillerpark in Dessau waar die meeste van hulle wedstryde gespeel word. Groot wedstryde word egter in die Paul Greifzu-stadion gespeel. Die Paul Greifzu-stadion is die grootste stadion in die stad en was voorheen die tuisveld van die ontbinde *FC Anhalt Dessau*.

## Erelys 
* **FDGB-Pokal**
** 1949

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer
Leliefontein

**Leliefontein** is 'n klein sendingstasie-dorpie wat ongeveer 29 km vanaf Kamieskroon in die Kamiesberge geleë is.

Die dorpie het blykbaar sy naam gekry van die wit lelies, met botaniese naam *Colchicum capense* maar algemeen bekend as die "Bobbejaanskoen" of "Patrysblom", wat in die maande Augustus tot Oktober deel is van die Namakwalandse blommeprag.

## Geskiedenis 
Die dorpie het in 1816 ontstaan toe eerwaarde Barnabas Shaw die eerste Wesleyaanse sendingstasie geopen het na hy en 'n hoofman van die Namakwastam mekaar in die middel van nêrens ontmoet het. In 1854 het die goewerneur sir George Cathcart die grond om die kerk aan die Namakwastam geskenk in 'n ewigdurende erfpag.

## Tweede Vryheidsoorlog 
In Januarie 1902 het die dorpie deel gehad aan die Tweede Vryheidsoorlog toe kommandant Manie Maritz die dorp besoek het om 'n proklamasie te bedien op die destydse kleurlinginwoners, omdat hulle beskuldig is van sameswering met die Engelse soldate teen die Boerekrygers. Die leier van die Basters, soos wat Maritz na die inwoners verwys het, het na bewering vir Maritz met 'n kierie geslaan en dit het tot 'n geveg gelei waartydens van die inwoners gedood is.

Die Boerekrygers onder Maritz se bevel het die volgende dag, 28 Januarie 1902, teruggekeer en in die daaropvolgende geveg is nog ongeveer 28 van die inwoners doodgeskiet. Die name van 36 gesneuweldes verskyn op 'n plaket wat aangebring is in die Metodistekerk op die dorpie. Die kerkgebou is ook as 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Gadiformes

**Gadiformes**, **skelvisagtiges** of **kabeljouagtiges**, is 'n orde van straalvin beenvisse, wat ook as die **Anacanthini** bekend staan en wat die kabeljou en verwante visse insluit. Baie belangrike eetvisse is in die orde.

## Kenmerke 
Algemene kenmerke sluit die posisie van die bekkenvinne in (indien teenwoordig), onder die agter anterior die borsvinne. Die vinne is werwelloos, en die gasblaas het nie 'n pneumatiese buis nie.

Die volgende families is lid van die orde *Gadiformes*:
* Bregmacerotidae
* Euclichthyidae
* Gadidae
* Lotidae
* Macrouridae
* Melanonidae
* Merlucciidae
* Moridae
* Muraenolepididae
* Phycidae

## Sien ook 
* Europese kabeljou
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
* Visordes van Suider-Afrika

## Verwysing 
* D.M. Cohen, T. Inada, T. Iwamoto and N. Scialabba, *FAO species catalogue*. Vol. 10. *Gadiform fishes of the world (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date*. *FAO Fisheries Synopsis* 10 (125) (1990)

## Eksterne skakel 
* FishBase page for Gadiformes
Maurits Pasques de Chavonnes

**Maurits Pasques de Chavonnes** was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop van 1714 tot 1721.

Mauritz Pasque de Chavonnes is in Den Haag gebore in 1654. Hy was die jongste seun van Jeanne de Savornin en Pierre Pasque de Chavonnes, wie se vader, Joachim Pasque, marquis de Chavonnes, uit Frankryk gevlug het na die Bartolomeusnag slagting in 1572. In 1689 trou hy met Bathazarina Kien met wie hy later twee kinders gehad het:Anna Magdalena Pasques De Chavonnes en Pieter Rochus Pasques De Chavonnes.

Binne die eerste paar maande ná sy aankoms aan die Kaap het De Chavonnes die pligte van die garnisoen gereguleer en vir die eerste keer in die Kaapse geskiedenis die soldate uniforms laat dra en 'n stel instruksies uitgevaardig vir onderhoud van gewere en ammunisie. De Chavonnes het ook vir die eerste keer veeboere aan die Kaap vir weilisensies laat betaal: in Julie 1714 het hy en die Politieke Raad besluit dat "alle degeene die permissie sullen komen te versoekken om eenigh land tot weijdingh van vee in leeningh te hebben, in cassa tot een recognitie aan de E. Compe. zullen moeten betalen voor een halv jaar ses, en een heel jaar twaalv rijxdds". Verder moes boere tiendes betaal van alles wat hulle op sulke plase geoes het. Hy het baie vir die ontwikkeling van die vesting gedoen en is in 1721 bevorder tot gewone raadsheer van Indië.

Van sy militêre innovasies het ingesluit die organisasie in 1722 van die sogenaamde Vry-swartes en Sjinese wat in die Tafelvallei gewoon het in 'n burgermag genaamd die *Companie Vryswarten* onder bevel van hulle eie offisiere. Die kompanjie het met ander burgermagte beurte geneem in die nagtelike bewaking van die barakke.

Hy is in die Kaap oorlede op 8 September 1724 na een dag se siekte en is op 14 September met militêre eerbewys begrawe.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Verwysings 
## Bron 
* *500 Jaar Suid-Afrikaanse Geskiedenis*, Prof. CF Muller
Walter Hely-Hutchinson

duimnael|links|upright|Karikatuur oor Walter Hely-Hutchinson
Sir **Walter Francis Hely-Hutchinson** (1849 –  1913) was die laaste goewerneur van die Kaapkolonie voor dit in 1910 deel van die Unie van Suid-Afrika geword het.

Hy is op 22 Augustus 1849 in Dublin gebore as die seun van die markies van Donoughmore. Ontvang sy opvoeding aan Harrow en Cambridge. Hy is aangestel as attaché van sir Hercules Robinson op 'n sending na die Fidji-eilande en Australië, waarna hy dien as koloniale sekretaris van Barbados van 1877 tot 1883.

Van 1884 tot 1889 was hy luitenant-goewerneur van Malta, van 1889 tot 1883 goewerneur van die Bowindse Eilande in Wes-Indië en toe eerste goewerneur van Natal onder Verantwoordelike Regering. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is hy aangestel as goewerneur van die Kaapkolonie. Hy was besonder taktvol en gewild.

Na sy termyn verstryk het, het hy na Engeland teruggekeer waar hy hom in Kent gevestig het. Hy is oorlede in Peterborough op 23 September 1913. Die dorpie Hutchinson, naby Victoria-Wes in die Noord-Kaap, is na hom vernoem.

[duimnael|regs|300px|Sir Walter Hely-Hutchinson besoek die dorp [Molteno, Oos-Kaap|Molteno in die Noordoos-Kaap, 1903. Hy sit vierde van links.]]

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bronne 
* Rosenthal, Eric. 1978. *Encyclopaedia of Southern Africa*. Juta and Company Limited. Cape Town and Johannesburg: 1978.
* Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*, Nasou, Kaapstad, 1972.

## Eksterne skakels
Pieter van Reede van Oudtshoorn

duimnael|regs|270px|Die lykstoet van baron Van Rheede van Oudtshoorn, deur ’n anonieme kunstenaar.

Baron **Pieter van Reede van Oudtshoorn** (ook bekend as **Pieter van Rheede van Oudtshoorn**) was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop, alhoewel hy tydens sy reis na Suid-Afrika gesterf het.

Hy is op 8 Julie 1714 in Utrecht gebore en geniet 'n baie goeie opleiding. Hy tree in 1741 in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie en vertrek met die skip *Duifje* na die Kaap uit Amsterdam, waar hy as opperkoopman en independente fiskaal optree. In 1766 was hy die enigste erfgenaam van sy oom, die Engelse edelman William Ferdinand Cary, lord Hunston, maar toe hy na 'n paar jaar verneem dat die betrekking as sekunde van die Kaap nog vakant is, aanvaar hy dit.

Hy is in 1772, nog voor sy vertrek na die Kaap, as goewerneur aangestel, maar sterf op 23 Januarie 1773 ter see en word in Kaapstad begrawe.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

## Bronnelys 
* Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*. Nasou: Kaapstad. 1972.
Mowbray

**Mowbray** is 'n suidelike voorstad van Kaapstad tussen Observatory en Rosebank.

## Geskiedenis 
Die gebied is in 1657 in plase opgedeel, waarvan die grootste later "Welgelegen" genoem is.  

'n Herberg genaamd "Varietas Delectat" is in die 1720s geopen.  Dit het later as "Drie Koppen" bekend geword nadat die koppe van drie slawe wat vir moord terreggestel is naby die herberg op pale tentoongestel is.  In die 19de eeu, is hierdie naam verkeerdelik in Engels as "Three Cups" vertaal.  Die gebied is in 1850 amptelik "Mowbray" genoem.

Mowbray was van 1886 tot 1890 deel van die Rondebosch-munisipaliteit.  Van 1890 tot 1913 wat dit 'n munisipaliteit op sy eie.  Sedert 1913 is dit deel van Kaapstad.

## Wapen 
**Munisipaliteit (1)** — Mowbray het twee munisipale wapens gehad.  Die eerste het op die name "Drie Koppen" en "Three Cups" gesinspeel.  Die skild is deurgesny, drie afgesnede manskoppe op pale verskyn in die skildhoof en drie bekers in die skildvoet.  Die wapenspreuk was "Welgelegen".

**Munisipaliteit (2)** — Die raad het die wapen in 1901 met 'n skynheraldiese  ontwerp vervang.  Die skild is gevierendeel en toon (1) Duiwelspiek, (2) 'n leeu op 'n blou agtergrond, (3) 'n goue adelaar op 'n blou agtergrond, en (4) die wapen van die Kaapkolonie.  Die helmteken was 'n afgerukte adelaarskop, en die wapenspreuk was weereens "Welgelegen".
[duimnael|links|350px|Uitsig op Mowbray van [Duiwelspiek af. Die N2-hoofweg verdeel die voorstad op linkerhand en volg die loop van die Swartrivier op die agtergrond.]]

## Sien ook 
* Mowbray (kiesafdeling)

## Verwysings
Rondebosch-Oos

**Rondebosch-Oos** is 'n suidelike voorstad van Kaapstad ten ooste van Rondebosch.

Dit bestaan uit dele van die voorstede Lansdowne en Crawford, en het eers in die dekade na 1980 sy beslag gekry toe inwoners as sodanig daarna begin verwys het. Die voorstad grens aan laasgenoemde twee voorstede, asook Claremont, Athlone en Rondebosch.

Die Laerskool Alpha is hier hernoem tot Laerskool Rondebosch-Oos. Daar is ook 'n hoërskool wat voorheen as Hoërskool Lansdowne bekend gestaan het, maar tans die Hoërskool Windsor heet. Albei skole was voorheen tweetalig (Afrikaans en Engels), maar is tans slegs Engelstalig.

Die NG gemeente Die Vlakte het in 1937 van die NG gemeente Rondebosch afgestig, maar het met die gedurige verhuising van Afrikaners uit die suidelike voorstede in 1989 ontbind, toe lidmate by die NG gemeente Keurboom (Claremont), NG gemeente Rondebosch en NG gemeente Van Riebeeck ingeskakel het. Keurboom en Van Riebeeck het op hulle beurt intussen ook opgehou bestaan.

## Sien ook 
* Kaapse Vlakte (kiesafdeling)
* Rondebosch (kiesafdeling)
* Tygervallei (kiesafdeling)

## Verwysings
Claremont, Kaapstad

**Claremont** is 'n gesogte suidelike voorstad van Kaapstad en word onder meer begrens deur Rondebosch, Nuweland en Kenilworth.

Van die grootste aantreklikhede is die winkelsentrum ***Cavendish Square*** in die sakekern, wat as desentralisasiepunt vir die middestad dien. Hier is 'n lieflike openbare tuin, Arderne-tuin, wat eens op 'n tyd deel was van die landgoed genaamd *The Hill*. Dit is in 1840 aangekoop deur 'n Engelse immigrant, Ralph Arderne. Hy het een van die voortreflikste versamelings bome op die Afrika-vasteland hier aangeplant, waarvan die meeste uitheems is.

Claremont was die tuiste van die 19de-eeuse astronoom, sir John Herschel, na wie die bekende privaatmeisieskool Herschel-skool genoem is.

## Wapen 
Claremont het van 1886 tot 1913 sy eie munisipaliteit gehad.  Die munisipale wapen was: ''In rooi, 'n vroulike figuur wat Hoop voorstel, wat met haar regterarm teen 'n rots leun en 'n anker met haar linkerhand vashou, vergesel van drie goue ringe''.  Die helmteken was 'n voorstelling van die Herschel-gedenknaald;  die skildhouers was 'n wildebees en 'n gemsbok; en die wapenspreuk was *Vestigia nulla retrorsum*.

## Sien ook 
* Claremont (kiesafdeling)

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.

## Verwysings
VfR Mannheim

**VfR Mannheim** is 'n  Duitse sokkerklub uit Mannheim in die deelstaat Baden-Württemberg.

Die huidige klub het in 1911 ontstaan met die samesmelting van *Mannheimer FG 1896*, *Mannheimer FG Union* en *FC Viktoria Mannheim*.

In 1949 het die klub voor 90 000 toeskouers die Duitse kampioen geword toe BV Borussia Dortmund in die eindstryd met 3-2 verslaan is. Die volgende jaar het die klub weer in die eerste rondte van die uitspeelwedstryde teen Borussia te staan gekom en hulle uitgeskakel, maar in die 2de rondte is daar verloor teen Preussen Dellbrück.

Die klub staan in die skadu van stadsgenoot SV Waldhof Mannheim deurdat VfR nie soveel steun geniet soos Waldhof nie.

Ondanks aanhoudende finansiële probleme het die klub al 2 keer 'n samesmelting met Waldhof Mannheim geweier (in 1998 en 2003).

## Erelys 
* Duitse sokkerkampioen
** 1949

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer
Eiterfeld

**Eiterfeld** is 'n nedersetting in die Duitse deelstaat Hesse met 7&nbsp;137 inwoners.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Amptelike webtuiste van Eiterfeld*
* *Burg Fürsteneck*
Cape Times

duimnael|280px|Verskeie voorblaaie van die *Cape Times*, Januarie 2011.
duimnael|regs|270px|Die Burgstraatse kant van die gebou waar onder andere die Cape Times en Cape Argus saamgestel word en tot 2011 gedruk is.

Die ***Cape Times*** is 'n Kaapstadse oggendblad wat op 27 Maart 1876 deur F.Y. St. Leger as die eerste dagblad in die land opgerig is. Dit was die eerste dagblad in Suid-Afrika en die enigste tot en met die verskyning van die *Natal Mercantile Advertiser* (tans die *Daily News*) twee jaar later. 

## Sirkulasie 
Die koerant het jare lank om sirkulasie met *Die Burger* meegeding, maar die stryd uiteindelik laat in die 20ste eeu verloor. Die sirkulasie was in 1974 byvoorbeeld 77&nbsp;262 (toe een uit elke 14 Kapenaars dit gekoop het), maar in 2008 net 51&nbsp;258 (toe net een uit elke 68 Kapenaars dit nog gekoop het). In die derde kwartaal van 2012 het dit 'n nuwe laagtepunt in die naoorlogse tydperk bereik met gemiddelde daaglikse verkope van 34&nbsp;523 

Die koerant het tradisioneel die Verenigde Party en met die party se verdwyning die Progressiewe Federale Party ondersteun, hoewel sy huidige standpunt meer onafhanklik is. Dit word tans uitgegee deur Independent News & Media.

## Sien ook 
*Lys van Suid-Afrikaanse dagblaaie

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.

## Verwysings
Vestmannaeyjar

Die **Vestmannaeyjar** (letterlik "Wesman-eilande", 'n verwysing na vroeë Keltiese setlaars van die Britse Eilande) is 'n eilandgroep van vulkaniese oorsprong suid van Ysland. Die eilandreeks bestaan uit 14 eilande, 30 "skere" of rotsagtige eilandjies en 30 rotse.

## Nedersettings 
Die eiland Heimaey met die gelyknamige dorp met 4&nbsp;200 inwoners (2011) is die enigste bewoonde eiland. Vestmannaeyjar se ekonomie is hoofsaaklik gebaseer op vissery en toerisme.

### Die geboorte van die vulkaan Eldfell 
Op 23 Januarie 1973, om 01:55 die oggend, is die vulkaan Eldfell gebore naby die Vestmannaeyjar. Die Heimaey se hele bevolking is ontruim na die hoofland deur 50 tot 60 vissersbootjies. 300 bejaardes en gestremdes is na Reykjavík ontruim deur vliegtuig en helikopter. Verskeie internasionale organisasies het hand bygesit om die dorp te red. Die hawe, een van die belangrikste in Ysland, was van groot belang en is amper vernietig deur die aankomende lawa. Die vulkaniese ontploffing het vir vyf maande en tien dae aangehou en sy einde is verklaar op 3 Julie 1973.

## Eksterne skakels
John Dove-Wilson

Sir **John Carnegie Dove-Wilson** was regterpresident van Natal.

Hy is in Skotland gebore in 1865 en tot die balie toegelaat in 1888 en het in Edinburgh gepraktiseer tot 1894 toe hy aangestel is in die balie van die Natalse hooggeregshof. In 1911 het hy regterpresident geword. Hy was die regter in die verraadverhore na die 1922-opstand aan die Rand en het in 1930 afgetree, waarna hy weer in Edinburgh gaan woon het. Hy het daar gesterf in 1935.

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Vishoek

**Vishoek** (engels **Fish Hoek**) was voorheen 'n afsonderlike dorp maar is nou 'n Kaapstadse voorstad aan Valsbaai, sowat 29&nbsp;km&nbsp;suid van die middestad met die elektriese spoorlyn wat oor Wynberg hierlangs tot in Simonstad loop.

## Geskiedenis 
duimnael|links|'n Lugfoto vanaf die oseaan oor die huise teen die hange in die suidelike deel van Vishoek
duimnael|links|Vishoek se treinstasie
[duimnael|links|Vishoek se strand langs [Valsbaai]]
duimnael|links|Wandelpad langs die kus naby Vishoek
Die destydse dorp is in 1916 aangelê en het in 1940 munisipale status verwerf, alhoewel die eerste nedersetting reeds in die 1660's hier gevestig is tydens die kommandeurskap van Zacharias Wagenaer. Dit is hoofsaaklik 'n woongebied, met min of geen nywerhede nie, en 'n baie gewilde strandoord. Ingevolge sy oorspronklike titelakte is geen drankverkope hier toegelaat nie, dieselfde as in Pinelands.

## Gemeenskap 
Vishoek het, anders as ander suidelike voorstede van Kaapstad, steeds 'n redelike groot Afrikaanse gemeenskap met 'n eie laerskool, die Laerskool Paul Greyling, wat in 2008 128 leerders van gr. 1 tot gr. 7 gehad het en in 2012 137. Die leerders het gewoonlik hulle skoolloopbaan voltooi aan die Hoërskool Zwaanswyk, 'n voormalige Afrikaansmedium-hoërskool in die suidelike voorstad Retreat, wat in 2007 ook parallelmedium geword het, maar deesdae is dit die Engelstalige Fish Hoek High School. Die NG gemeente Vishoek se lidmaattal het verbasend tussen 2000 en 2007 van 1&nbsp;000 tot 1&nbsp;293 toegeneem, vergeleke met 'n gedurige afname in die ring van Wynberg se getal belydende lidmate. Teen 2012 het dit egter drasties afgeneem tot 743, hoewel die gemeente steeds twee leraars gehad het.

Peers se grot is ook in die omgewing.

## Wapen 
Vishoek het van 1940 tot 1996 sy eie munisipaliteit gehad.  Die raad het in 1941 'n wapen aangeneem wat deur R. McNee Tait ontwerp is : ''In goud, 'n silwer klimmende leeu oor alles heen 'n rooi dwarsbalk''.  Die helmteken was 'n geharnaste regterarm wat 'n swaard vashou, uitkomend uit 'n ope kroon.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human & Rousseau,1977. 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978
* Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human & Rousseau, 1995. 

## Eksterne skakels
Beatrice, Zimbabwe

**Beatrice** is 'n dorpie in Zimbabwe aan die pad tussen Chivhu en Harare, 55&nbsp;km noord van hier, met 'n geraamde bevolking in 2007 van 1&nbsp;652.

Die vernaamste bedryf was tradisioneel die landbou, hoewel dit in duie gestort het sedert 2000. Dit is na Beatrich Borrow, die suster van H.J. Borrow, wat mynregte in die gebied besit het, vernoem. Die myn is lankal uitgeput, maar dit is geleë in 'n gebied met vrugbare grond wat lank 'n vooruitstrewende landbougebied was.

'n Gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk is in 1957 hier gestig, wat in 2007 sowat 50 lidmate gehad het en deur 'n predikant van Harare bearbei is.

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
Banket

**Banket** is 'n dorpie noord van Harare in Zimbabwe met 'n geraamde bevolking in 2007 van 9&nbsp;503.

'n Soort gouddraende rots is deur die vroeë prospekteerders "banket" genoem omdat dit gelyk het na 'n Hollandse soetvleis met die naam. Die dorpie het ontwikkel as 'n sentrum vir 'n aantal kleims wat uitgesteek is op so 'n rif.

Tot en met die ineenstorting van die landbou in die land sedert 2000 was dit 'n sentrum vir die landbou met veral tabak en mielies as die vernaamste produkte.

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
Bindura

**Bindura** is 'n dorp in Zimbabwe, noordoos van Harare geleë, met 'n geraamde bevolking in 2007 van 40&nbsp;233.

Die dorp kan sy ontstaan terugvoer tot die ontdekking in 1890 deur Europese proskepteerders van verskeie antieke myne in die vallei onder 'n heuwel, wat die KoreKore-volk tradisioneel onaangeraak gelaat het wanneer hulle jaarliks die vallei aan die brand gesteek het. Die heuwel is uitgelos, sodat die diere daarheen kon vlug vir die KoreKore om te jag. Myne is hier begin en 'n dorpie, **Bindura**, het as handelspos ontstaan.

Hier is in 1970 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk gestig, wat in 1973 meer as 200 volwasse lidmate gehad het en waarvan ds. J. Londt in daardie jaar die leraar was. Soos Chivhu, was dit 'n gebied met baie Afrikanerboere. Indertyd was daar 10 diakens en 10 ouderlinge. Die gemeente het egter voor onafhanklikheidwording van Zimbabwe opgehou bestaan.

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
Hallescher FC

**Hallescher FC** is 'n Duitse sokkerklub uit Halle in die deelstaat Sakse-Anhalt.

*Hallescher FC Wacker* is in 1900 gestig en het aan die eindronde om die Duitse titel deelgeneem in 1921, 1928 en 1934, maar tydens die Tweede Wêreldoorlog het die klub verdwyn. In 1946 is 'n nuwe klub in Halle gestig (met die spelers van die ou klub as basis) naamlik *SG Glaucha*, wat in 1948 sy naam verander het in *SG Freiimfelde Halle* en in 1949 *ZSG Union Halle* geword het. Die klub het in 1949 en 1952 die nasionale kampioen geword. In 1950 is die klub se naam weer verander, hierdie keer na *BSG Turbine Halle*. Die klub is deur die sokkerowerhede gedwing om met *SC Halle-Leuna* saam te smelt en sy naam weer te verander, eers na *SC Chemie Halle* (1958) en later na *FC Chemie Halle* (1966).

Die klub het in 1962 deelgeneem aan die Europese beker II en in 1971 aan die UEFA-beker teen PSV Eindhoven. Die eerste wedstryd het gelykop geëindig, maar die klub het hom onttrek aan die terugwedstryd nadat daar 'n brand by die span se hotel uitgebreek het waarin 1 speler dood is.

Na die hereniging van Duitsland het die klub sy huidige naam aangeneem, gebaseer op die oorspronklike naam.

## Erelys 
* **Oos-Duitse kampioen**
** 1949, 1952
* **FDGB-Pokal**
** 1956, 1962

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer
Cromwell Everson

**Cromwell Everson** 28 September 1925 - 11 Junie 1991 was veral bekend as 'n Suid-Afrikaanse komponis. Hy het groot geword in 'n Afrikaner-omgewing, sy moeder was Maria De Wit en sy vader Robert Everson. Everson het die tradisie voorgesit en sy kinders ook Afrikaans groot gemaak.

## Opleiding 
* 1945, Matriek, Central High School, Beaufort Wes
* 1950, Baccalaureusgraad in Musiek, Universiteit van Stellenbosch
* 1974, Doktor van Musiek, Universiteit van Kaapstad

## Werke 
Die eerste Afrikaanse opera, *Klutaimnestra*, is geskryf deur Everson. Die meeste van sy ander liedere is ook in Afrikaans. Behalwe die opera bestaan Everson se werke uit vyf sonatas, 'n viooltrio, 'n stel invensies, vier liedsiklusse, 'n klaviersuite, 'n verskeidenheid bewegings vir klavier en kitaar, 'n skrykkwartet, asook 'n onvoltooide simfonie.

### Opera 
**Klutaimnestra* (*eng:Clytemnestra*) (Libretto, Cromwell Everson), Afrikaanse opera in vier bewegings (1967). Eerste opvoering 7 November 1967, Biesenbach-saal, Worcester, met Lorraine Du Toit as sopraan.

## Eksterne skakels 
*ATKV se postume erkenning van Everson
*Verwysing na artikel deur Beppie Beernaert oor Everson se "Sewe invensies", Musikologie ars nova lys - Unisa
*Verwysing na artikels wat Everson self gepubliseer het in Musicus - Unisa
*Dictonary of African Composers 
*Verwysing na Everson as SA komponis, Arts and Humanities pages of Intute
*Verwysing na die Verhandeling "The life and music of Cromwell Everson." deur Jeffrey James Brukman, Doktor van Musikologie
*MusicSack-databasis van boeke wat verwys na Everson as komponis
*Verwysing na die opera van Everson in die biografie van Lorraine Du Toit

## Verwysings 
* "The life and music of Cromwell Everson" by Brukman, Jeffrey James - Thesis, Doktor van Musikologie, 2006
* "Komponiste van Suid-Afrika" *Composers of South Africa* deur Bouws, Jan, uitgewer C.F. Albertyn (Edms) Bpk, Stellenbosch, 1971
Bethelsdorp

**Bethelsdorp** is 'n dorp, 20&nbsp;km noordwes van Port Elizabeth, wat deel vorm van Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit.

## Geskiedenis 
Bethelsdorp is in 1803 gestig as 'n sendingstasie van die Londense Sendinggenootskap, ná 'n besoek van goewerneur Jan Willem Janssens deur eerwaardes dr. J.T. van der Kemp en James Read op die plaas Roodepas van Theuns Botha. Die naam is afgelei van Hebreeuse woord *Baitheel* wat beteken "Huis van God".

Tydens die vorige politieke bedeling was Bethelsdorp 'n township, byna eksklusief bewoon deur mense van bruin kleur (sg. Kleurlinge). Hierna verander die demografie effens omrede die einde van Apartheid in Suid-Afrika in 1994. Bewoning, werk en handeldryf is nou vryelik oop vir alle rasse in die dorp.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
* Raper, P.E., *Dictionary of South African Place Names*, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
Pous Johannes II

**Johannes II** was die 56ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Johannes II** was 'n Romein van geboorte met die naam Mercurius, die seun van Projectus.  Hy was die eerste pous wat by sy inwyding sy naam verander het, wat later gebruiklik geword het.  Die rede daarvoor was dat sy regte naam verwys het na 'n Romeinse god en dat hy nie as Pous na 'n heidense God vernoem wou wees nie. Op 2 Januarie 533 volg hy Pous Bonifatius II op en regeer tot sy dood op 8 Mei 535.  Hy word opgevolg deur Pous Agapetus I. Die naam ‘Johannes’ beteken 'God is genadig'.

## Pontifikaat 
Johannes II kry van Athalarik koning van die Oos-Gote 'n dekreet van die senaat wat simonie (die verhandel of verkoop van geestelike ampte) verbied.  Dit is veroorsaak deur die omstredenheid van Pous Bonifatius II en die Teenpous Dioscurus. Die Liber Pontificalis berig dat Johannes II 'n geloofsbelydenis van Justinianus die Grote van Bisantium ontvang het.

Die skandalige owerspelige gedrag van Contumeliosus, biskop van Riez, het Johannes genoodsaak om hom na 'n klooster te verban.

## Verering 
Pous Johannes is begrawe in die ou Sint Pieterskerk.

## Verwysings
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press.  

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Charles Darter

**Charles James Darter** is in 1870 in Kaapstad gebore en het tydens die Tweede Vryheidsoorlog as 'n koloniale vrywilliger by die Engelse magte aangesluit waarna hy tot die rang van luitenant gevorder het in die "Namaqualand Border Scouts".

Op 18 Maart 1902 was hy met 'n verkenningstog vanaf sy basis in Garies te perd op pad in die rigting van Kamieskroon toe hy deur 'n Boere-skerpskutter in Brandewynkopkloof suid van Kamieskroon doodgeskiet is. Hy is op die plek waar hy geskiet is begrawe en 'n gewilde storie oor die gebeure wou dit hê dat die gebied rondom die graf aan Brittanje sou behoort en die kleinste stukkie Britse grondgebied in die wêreld is.

Die betrokke stukkie grond waarop die graf vandag te sien is, is egter op 3 November 1906 deur die Suid-Afrikaanse regering van die destydse eienaar onteien en behoort dus aan die staat. Dit was destyds ongeveer 128 vierkante meter groot en kan dus moontlik die kleinste stukkie Suid-Afrikaanse grond met sy eie titelakte wees.

Die hoef van die perd waarop luitenant Darter gery het en wat saam met hom doodgeskiet is, is vandag op uitstalling in die bekende Springbok Kafee op Springbok.
Cornelis Jacob van de Graaff

**Cornelis Jacob van de Graaff** (* 30 November 1734 – † 21 April 1812) was een van die latere Hollandse goewerneurs van die Kaap.

Hy is in 1784 tot goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop benoem en kom die volgende jaar op 5 Januarie in die Kaap aan. In September 1787 stel hy 'n verslag op oor die verdediging van die Kaap: "Memorie Concerneerde het Defensieweesen aan de 'Caap de Goede Hoop' door C.J. van de Graaff by het opperbestuur in Nederland ingediend."

In 1788 vertoef 'n kommissie, deur die State-Generaal na die oorsese gebiede uitgestuur, aan die Kaap. Sy verslag, gedagteken 25 September 1789, word in die Rijksargief in Nederland bewaar. Die Here XVII van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie het bevind dat Van de Graaff dikwels sy bevoegdhede oorskry het en dat die kolonie op geldelike gebied veral in 'n benarde posisie verkeer het.

In 1791 rig die Here XVII 'n resolusie aan die goewerneur en die raad, met baie streng bepalinge en bevele om dadelik alle militêre arbeid te staak. Van de Graaff vertrek in Junie van daardie jaar uit Suid-Afrika en land op 10 Oktober in Texel.

Hy is in 1794 aangestel as generaal-majoor van die Geniediens en vlug die volgende jaar na Duitsland, waar hy in 1812 sterf.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie
* Van de Graaff-bakens

## Bron 
* Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*, Nasou, Kaapstad, 1972.