Lockheed P-3 Orion

Die **Lockheed P-3 Orion** is 'n viermotorige turboskroefvliegtuig wat ontwikkel is vir mariene werk; verkenning oor die see en opsporing van duikbote. In 1957 het die Amerikaanse Vloot 'n uitnodiging gerig vir die ontwerp van 'n maritieme verkenningsvliegtuig met 'n lang togafstand wat ook gebruik kan word vir die jag van duikbote om die verouderde *Lockheed P2V Neptune* te vervang.

Lockheed het die ontwerp van hulle passasiersvliegtuig, die Lockheed L-188 Electra gebruik as basis. Die *Orion* was 2,4 m korter en kon in sy bomlaai seemyne, dieptebomme, torpedos of selfs kernbomme vervoer. Die prototipe het sy nooiensvlug op 25 November 1959 afgelê. Die produksiemodelle is in Julie 1962 in diens gestel en die laaste vliegtuig is in April 1990 afgelewer.

Die *Orion* het 'n gedugte reputasie opgebou as 'n duikbootjagter tydens die Koue Oorlog. Vanaf die Kubaanse missielkrisis totdat die Sowjetunie ontbind het, was daar voortdurend 'n *Orion* in die lug op 'n verkenningstog.

Die P-3 kan toegerus word met gesofistikeerde apparaat. Dit sluit gesofistikeerde opsporingsapparaat, infrarooi elektro-optiese kameras en spesiale radartoerusting in. Die vliegtuig het geen wapens aan boord gehad vir selfverdediging nie. Dit word aangedryf deur vier Allison T56-A-14 turboskroefmotore en kon op bykans enige hoogte werk. Dit was ook internasionaal gebruik vir vredes- en hulpsendings. Gedurende die onrustyd in Liberië was die P-3 die oë en ore van die magte wat VSA se ambassade beskerm het. In Somalië het dit die operasies in die strate van Mogadisjoe gemonitor. In Rwanda is die P-3 gebruik om die beweging van vlugtelinge te monitor om sodoende hulpverlening effektief te kon doen. Gedurende Operasie Desert Storm, tydens die Golfoorlog, het die P-3 meer as 12&nbsp;000 ure gevlieg in 1&nbsp;200 verkenningstogte.

Tans beskik die Amerikaanse Vloot oor twaalf aktiewe en sewe eskaders in reserwe wat beteken dat daar te eniger tyd veertig P-3 wêreldwyd ontplooi kan word. Die P-3 is ook aan Australië, Chile, Griekeland, Iran, Nederland, Nieu-Seeland, Noorweë, Portugal, Suid-Korea, Spanje en Thailand verkoop. Sommige van die vliegtuie is in Japan deur Kawasaki gebou. Kanada beskik oor 'n spesiale model wat bekend staan as die CP-140 Aurora.

## Variante van die Orion 
Tot 1979 het die variante bestaan uit die P-3A, WP-3A, P-3B, P-3C, RP-3D, WP-3D, EP-3E en P-3F:

* Die P-3A was die aanvanklike produksievariant vir die Amerikaanse Vloot, en daar is op 13 Augustus 1962 begin met die aflewering van 157 eenhede aan die Amerikaanse Vloot. Drie is aan die Spaanse Lugmag afgelewer.
* Die WP-3A was ’n weerverkenningsvariant van die P-3A en vier is gedurende 1970 aan die Amerikaanse Vloot afgelewer.
* Die P-3B was ’n daaropvolgende produskievariant. ’n Kontrak vir die Amerikaanse Vloot het uit 124 eenhede bestaan. Vyf is aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag, 10 aan die Koninklike Australiese Lugmag (KAL) en vyf is aan Noorweë afgelewer.
* Die P-3C was ’n gevorderde variant met ’n Univac- digitale rekenaar. Altesaam 143 eenhede van hierdie variant is teen vroeg-1978 aan die Amerikaanse Vloot afgelewer. Die P-3C Update Programme het bestaan uit nuwe elektroniese toerusting en sagteware; alle daaropvolgende produksievliegtuie vir die Amerikaanse Vloot het oor hierdie toerusting beskik. Tien eenhede van hierdie variant is aan Australië afgelewer en Japan het 35 P-3C’s bestel.
* Wat die RP-3D betref, is een P-3C gedurende die vervaardigingsproses gerekonfigureer vir ’n vyfjaarvliegtog om die Aarde se magnetiese veld te karteer.
* Sover dit die WP-3D-variant aangaan, is twee vliegtuie as boordnavorsingsentrums toegerus.
* In die geval van die EP-3E-variant is 10 P-3A’s en twee EP-3B’s as vervangings vir die Lockheed EC-121’s omskep.
* Ses P-3F’s is aan Iran afgelewer. Hulle was soortgelyk aan die Amerikaanse Vloot se P-3C’s.

Lockheed in Kalifornië het teen die begin van 1979 altesaam 483 P-3’s van alle variante afgelewer.

Benewens die variante wat hierbo genoem word, is/was daar die:

CP-140, CP-140A, EP-3A, EP-3B, EP-3E, EP-3J, NP-3B, NP-3C, NP-3D, P-3A, P3-AM, P-3AEW, P-3B, P-3B HW, P-3B LW, P-3C, P-3C-1, P-3C-II, P-3C-11.3, P-3C-11.5, P-3C-II.75, P-3C-III, P-3C-III+, P-3C-IIIR, P-3C-IV, P-3C-CUP, P-3F, P-3K, P-3N, P-3P, P-3T, P-3W, RP-3A, RP-3D, TAP-3B, TP-3A, UP-3B, UP-3T, VP-3A en WP-3D.

Lêer:158222 1995-10-00 FAWK 440 her 600x364.jpg|P-3C 158222 in Oktober 1995 te LMB Waterkloof
Lêer:Australië 1995-10-00 FAWK 263 crop 800x486.jpg|'n Australiese Orion in Oktober 1995 te LMB Waterkloof

## Operasionele diens 
Gedurende 2001 het die Amerikaanse Vloot die P-3 in Afghanistan gebruik om videoseine en ander data na die landmagte te stuur in werklike tyd. Die *Orion* se rol het oor tyd verander. Dit het begin as 'n teenduikbootmiddel tot 'n oorlogsveldmoniteringplatform oor see of land. Sy lang togafstand en vermoë om vir lang tye om teikens te beweeg was van ongelooflike waarde vir die Geallieerdes tydens Operasie Iraqi Freedom, hulle kon voortdurend die oorlogsone onder oë hou en inligting na die troepe op die grond stuur.

Die P-3 is toegerus met gevorderde duikbootopsporingsensors soos gerigte frekwensie-en-afstand berekenings (DIFAR) sonarboeie en magnetiese opsporingstoestelle (MAD). Al die toestelle is geïntegreer met die vliegtuig se rekenaar.

## Tegniese besonderhede 
## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. 

## Eksterne skakels 
## Bronverwysings