open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brug van Sugte

duimnael|Die *Ponte dei Sospiri* of Brug van Sugte
duimnael|Die Brug van Sugte van nader bekyk
duimnael|Die uitsig vanuit die brug oor die Venesiaanse strandmeer, met die eiland San Giorgio Maggiore en sy basiliek teen die gesigseinder
duimnael|'n Naguitsig oor die brug
duimnael|Tydelike advertensiebaniere tydens herstelwerk
Die **Brug van Sugte ** (Italiaans en Venesiaans: *Ponte dei Sospiri*) is 'n oordakte boogbrug in die barokstyl in Venesië, Italië wat die Rio di Palazzo, 'n agt meter breë kanaal, oorspan en die ondervragingskamers in die Dogepaleis (*Palazzo Ducale*) met die *Prigioni Nuove* of Nuwe Gevangenis verbind. Veroordeeldes - onder wie Antonio Casanova wat later daarin geslaag het om uit die tronk te ontsnap - is oor die brug na hul tronkselle gelei. 

Die smal brug met 'n spanwydte van elf meter is volgens planne van Antonio Contin (1566−1600), wie se oom Antonio Da Ponte die Rialtobrug ontwerp het, van wit Istriese kalksteen tussen 1600 en 1602/03 gebou. Die twee paaie op die brug word deur 'n steenmuur van mekaar geskei - aangehoudenes wat na die ondervragingskamer geneem is kon dus nie gevangenes op pad na die tronk sien nie. Vierkante vensteropeninge met tralies van kalksteen het daarnaas die sig na buite belemmer.

Die naam "Brug van Sugte" is eers deur die Romantici - Lord Byron in die twee openingsreëls van die vierde hoofstuk van ''Childe Harold's Pilgrimage'' - aan die brug gegee, as deel van hul spesifieke visie oor Venesië en sy verlede. Volgens hul romantiese sienswyse sou aangehoudenes op pad na die tronk (of beter nog, hul teregstelling) vanuit die brug met 'n diep sug 'n laaste keer 'n uitsig oor die strandmeer kry. Hierdie stelling was dramaties en romanties genoeg volgens die Romantiese smaak, maar heelwat oordrewe. Toe die brug voltooi is, was die tye van ondervragings onder tortuur al lank verby. Die gevangenes, wat na die tronk geneem is, is daar vir kleiner oortredings aangehou.

## Restourasiewerk 2008−2011 
Nadat die Brug van Sugte eeue lank aan verval en lugbesoedeling blootgestel is en dele daarvan begin verbrokkel het ('n toeris is volgens nuusberigte byna deur 'n vallende steen getref), is in 2008 volgens 'n besluit van die stadsregering met omvattende herstel- en skoonmaakwerk begin. Die koste van die restourasie (€2,8 miljoen) is deur privaat ondernemings geborg wat in ruil daarvoor toestemming verkry het om tydelike advertensiebaniere aan die omliggende fasades en steierwerk op te hang. 

## Verwysings
Delta Capricorni

**Delta Capricorni** (afgekort as **δ Cap**) is ’n veelvoudige ster in die sterrebeeld Steenbok (Capricornus) wat sowat 39&nbsp;ligjare van die Son af is. Die primêre ster in die stelsel is ’n witreus en die gesamentlike lig van hom en sy metgeselle maak dit die helderste ligbron in die sterrebeeld.

Die stelsel bestaan uit ’n dubbelster, A se twee sterre word Delta Capricorni Aa (amptelik **Deneb Algedi**, die tradisionele naam van die stelsel) en Ab genoem.

Omdat dit naby aan die sonnebaan is, kan Delta Capricorni deur die Maan verduister word, en selde ook deur planete.

## Name
"δ Capricorni" is die stelsel se Bayer-naam. Die onderskeie drie sterre se name is Delta Capricorni A, B en C, en die name van A se komponente is Delta Capricorni Aa en Ab.

Die stelsel het die tradisionele name "Deneb Algedi", wat afgelei is van die Arabiese ذنب الجدي (*ðanab al-jady*), wat "die bok se stert" beteken, en "Scheddi". 

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Deneb Algedi" vir die ster Delta Capricorni Aa goedgekeur omdat hulle eiename aan individuele sterre toegeken het eerder as aan stergroepe. 

## Eienskappe
Delta Capricorni A is ’n dubbelster met ’n wentelperiode van 1,022768 dae en ’n baanhelling naby aan die gesigslyn van die Aarde af. Die hoogste skynbare magnitude van die dubbelster is 2,81. Tydens ’n eklips van die primêre ster kan die magnitude daal tot 0,24. Wanneer die sekondêre ster ’n eklips ondergaan, neem die magnitude met 0,09 af.

Die primêre ster se massa en radius is sowat dubbel dié van die Son. Dit roteer vinnig teen sowat 105&nbsp;km/s-1. Die oppervlaktemperatuur is 7&nbsp;301&nbsp;K, wat dit die wit skynsel van ’n A-tipe ster gee. Die sekondêre komponent is ’n G-tipe of K-tipe ster met ’n massa van sowat 90% van dié van die Son.

Daar is twee optiese metgeselle. ’n Ster van magnitude 15 is een boogminuut van die primêre ster af en een van magnitude 13 is meer as twee boogminute van hom af, en dié afstand is aan die toeneem.

## Verwysings 
## Bronne
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alpha Chamaeleontis

**Alpha Chamaeleontis** (afgekort as **α Cha**) is die helderste ster in die suidelike sirkumpolêre sterrebeeld Kameleon (Chamaeleon). Dit het ’n skynbare magnitude van 4,06 en kan dus met die blote oog gesien word. Dit is 63,8&nbsp;ligjare van die Son af.

α Cha is ’n F-tipe hoofreeksster met ’n klassifikasie van , waar "Fe-0,8" ’n onreëlmatige lae voorkoms van yster aandui. Sy massa is 1,4 keer dié van die Son en sy ligsterkte 7,64 keer die Son s’n. Sy effektiewe temperatuur is 6&nbsp;776&nbsp;K. Die ster is sowat 1,8 miljard jaar oud en het ’n rotasiespoed wat te laag is om te meet. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alpha Circini

**Alpha Circini** (afgekort as **α Cir**) is ’n veranderlike ster in die dowwe suidelike sirkumpolêre sterrebeeld Passer (Circinus). Met ’n skynbare magnitude van 3,19 is dit die helderste ster in die sterrebeeld en kan dit geredelik met die blote oog gesien word. Dit is sowat 54&nbsp;ligjare van die Son af.

## Eienskappe
Die ster behoort tot ’n klas sterre wat kortperiode-Ap-veranderlikes genoem word. Sy helderheid wissel in veelvoudige, nieradiale pulssiklusse en ’n dominante siklus van 6,8&nbsp;minute. Sy spektrum toon besonderse eienskappe wat veroorsaak word deur die chemiese stratifikasie van sy buitenste atmosfeer. Dit het ’n matige gebrek aan koolstof, stikstof en suurstof, terwyl dit ’n oorvloed chroom het. Die sterreklassifikasie A7&nbsp;Vp&nbsp;SrCrEu dui aan dit is ’n hoofreeksster met verhoogde vlakke van stronsium, chroom en europium in sy atmosfeer (in vergelyking met ’n tipiese ster soos die Son).

Alpha Circini se massa is sowat 150% tot 170% van die Son s’n en sy radius is twee sonradiusse, terwyl sy ligsterkte meer as 10 keer dié van die Son is. Die oppervlaktemperatuur is sowat 7&nbsp;500&nbsp;K en dit het dus die wit skynsel tipies van A-tipe sterre. Dit roteer met ’n periode van 4,5&nbsp;dae en die pole lê teen ’n helling van sowat  met die gesigslyn van die Aarde af.

Na aanleiding van sy ligging en beweging deur die ruimte is Alpha Circini ’n kandidaatlid van die Beta Pictoris-groep sterre wat ’n gemeenskaplike oorsprong het en sowat 12&nbsp;miljoen jaar oud is. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Brigitte Bierlein

**Brigitte Bierlein** (Duits: [bʁiˈɡɪtə ˈbiːɐ̯laɪn]; 25 Junie 1949 – 3 Junie 2024) was 'n Oostenrykse juris en politikus wat van Junie 2019 tot Januarie 2020 as die Kanselier (eerste minister) van Oostenryk gedien het. Sy is die eerste vrou om die pos te beklee. Sy was die advokaat-generaal van die Prokurator se Kantoor – in essensie die land se top aanklaer – van 1990 tot 2002, en van 2001 tot 2003 'n lid van die uitvoerende raad van die Internasionale Assosiasie van Aanklaers. In 2003 was Bierlein aangestel as 'n lid van die Grondwetlike Hof van Oostenryk. Tussen Januarie 2018 en Junie 2019 het sy gedien as die Hof se president, te wete die eerste vrou om dié posisie te hou.

Na die Ibiza-aangeleentheid het die Oostenrykse president Alexander Van der Bellen Bierlein op 30 Mei 2019 as Kanselier benoem na 'n parlementêre stem van geen vertroue wat die regering van Sebastian Kurz ontslaan het. Dit was die eerste suksesvolle mosie van die aard in Oostenrykse moderne geskiedenis.

Sy is opgevolg deur Sebastian Kurz van die Oostenrykse Volksparty (Duits: *Österreichische Volkspartei*, ÖVP).

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Phakt

**Phakt** (ook **Alpha Columbae** of **α&nbsp;Col** genoem) is met ’n skynbare magnitude van 2,6  

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Phakt" vir die ster goedgekeur. 

## Eienskappe
Phakt is vermoedelik ’n enkelster, hoewel dit ’n dowwe optiese metgesel teen ’n hoekskeiding van 13,5&nbsp;boogsekondes het, wat dit ’n dubbelster sal maak. Sy sterreklassifikasie is B7&nbsp;IV, waar die ligsterkteklas IV aandui dit is ’n geëvolueerde subreus. Sy spektrum wys dit is ’n Be-ster wat omring is deur ’n gasskyf. Nes die meeste van dié sterre (of almal) draai dit vinnig, met ’n rotasiespoed van sowat . Dit is vermoedelik ’n Gamma Cassiopeiae-veranderlike, met sy skynbare magnitude wat wissel tussen 2,62 en 2,66.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Beta Comae Berenices

thumb|links|230px|β Comae Berenices in optiese lig.
**Beta Comae Berenices** (afgekort as **β Com**) is ’n hoofreeksster in die noordelike sterrebeeld Berenike se Hare (Coma Berenices). Dit is sowat 29,95 ligjare van die Son af. Die Griekse letter beta (β) dui gewoonlik aan ’n ster is die tweede helderste in ’n spesifieke sterrebeeld, maar met ’n skynbare magnitude van 4,3 is dié ster die helderste. Dit kan op ’n donker nag met die blote oog gesien word.

β Com is baie soos die Son; dit is net effens groter en helderder in absolute magnitude. Dit het ’n sterreklassifikasie van G0&nbsp;V, in vergelyking met die Son se G2&nbsp;V. Die oppervlaktemperatuur is 5&nbsp;936&nbsp;K, en dus het dit die tipiese geel kleur van ’n G-tipe ster. Op 3&nbsp;miljard jaar is dit effens jonger as die Son.

Volgens waarnemings ondergaan die ster differensiële rotasie, met ’n draaiperiode van sowat 11-13 dae. Geen planete of sirkumstellêre skyf is nog om die ster waargeneem nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* Beta Comae Berenices by SolStation
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ruth-Margret Pütz

**Ruth-Margret Pütz** (gebore as **Margret Doerkes**, 26 Februarie 1930 – 1 April 2019) was 'n Duitse operatiese coloratura sopraan en 'n akademiese stemonderwyser. Sy was vir baie dekades 'n lid van die Staatsoper Stuttgart en 'n gereelde gas by die Weense Staatsopera en het verskyn by die bekendste internasionale operahuise en feeste. Een van haar bekendste rolle was as Konstanze in Mozart se *Die Entführung aus dem Serail*. Sy word beskou as een van die leidende coloratura soprane van die 1960s.

## Notas 
## Verwysings
Ernst Gutstein

**Ernst Gutstein** (15 Mei 1924 – 24 Februarie 1998) was 'n Oostenrykse operatiese baritoon. Hy het 'n internasionale loopbaan gehad en ook gereeld opgetree by die Weense Staatsopera. Sy repertoire het beide tragiese en komiese karakters ingesluit en een van sy bekendste rolle was as Faninal in *Der Rosenkavalier* van Richard Strauss. Gutstein het verskeie rolle geskep in wêreldpremiere opvoerings soos Fortner sin Perlimplin tydens die 1962 Schwetzingenfees.

## Notas 
## Verwysings
Meridiana

**Meridiana** (ook **Alpha Coronae Australis** of **α&nbsp;CrA** genoem) is die helderste ster in die sterrebeeld Suidelike Kroon (Corona Australis) en is sowat 125&nbsp;ligjare van die Son af.

## Naam
Die ster se Bayer-naam is "Alpha Coronae Australis". Dit is die enigste ster in die sterrebeeld met ’n tradisionele eienaam, "Alphekka Meridiana" (Latyn vir "Alphekka-Suid"), na Alphecca, die helderste ster in die Noordelike Kroon. Die naam "Alphecca" of "Alphekka" is Arabies, kort vir نير الفكّة *nayyir al-fakka*, "die helder (ster) van die gebroke (ring sterre)". Die naam "Meridiana" is op 5&nbsp;September 2017 deur die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) vir die ster goedgekeur. 

## Eienskappe
Meridiana se spektraaltipe is A2&nbsp;Va en dit is dus ’n A-tipe ster, nes Vega. Nes Vega, het dit ’n oormaat infrarooistraling, wat daarop dui dat dit deur ’n skyf stof omring word. Dit het ’n skynbare magnitude van 4,1 en sy massa en radius is na raming 2,3 keer dié van die Son. Met ’n oppervlaktemperatuur van rofweg 9&nbsp;100&nbsp;K is sy ligsterkte 31 keer die Son s'n. Meridiana is rofweg 254&nbsp;miljoen jaar oud. Dit roteer vinnig, teen amper 200&nbsp;km/s by die ewenaar, en maak ’n volledige rotasie in sowat 14 uur, naby aan sy opbreekspoed. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Noël Poynter

**Frederick Noël Lawrence Poynter** (24 Desember 1908 – 11 Maart 1979) was 'n Britse bibliotekaris en mediese geskiedkundige wat vanaf 1964 tot 1973 gedien het as direkteur van die *Wellcome Instituut vir die Geskiedenis van Medisyne*. 

In 1958 was Poynter 'n hoofspeler in die stigting van die *Fakulteit van die Geskiedenis en Filosofie van Medisyne en Farmakologie van die Genootskap van Aptekers* en was hy in 1965 een van die stigters en komiteelede van die *Britse Genootskap vir die Geskiedenis van Medisyne* (Société Internationale d’Histoire de la Médecine). Hy het later ook die Genootskap se president geword.

Hy het verskeie werke in verband met die geskiedenis van medisyne gepubliseer en was ook die redakteur van die *Mediese Geskiedenis joernaal*, die eerste Britse joernaal wat eksklusief toegewy was aan die geskiedenis van medisyne. Gedurende sy direkteurskap van die Wellcome Instituut vir die Geskiedenis van Medisyne was sy advies gereeld gevra betreffende aangeleenthede wat op die geskiedenis van medisyne betrekking het. Sy invloed was veral gevoel by die Bibliografiese Genootskap en hy was uitgenooi om 'n aantal gelyknamige lesings te gee. Die tweejaarlikse *Britse Genootskap vir die Geskiedenis van Medisyne Poynter Lesings* is na hom vernoem.

## Notas 
## Verwysings
Pedro Almodóvar

**Pedro Almodóvar Caballero** (Spaanse uitspraak: peðɾo almoˈðoβaɾ kaβaˈʝeɾo); gebore op 25 September 1949), professioneel bekend as **Pedro Almodóvar**, is 'n Spaanse rolprentmaker, regisseur, draaiboekskrywer en voormalige akteur. Hy het bekendheid verwerf as 'n regisseur en draaiboekskrywer gedurende *La Movida Madrileña*, die kulturele renaissance wat gevolg het op die einde van die bewind van Francisco Franco. Sy eerste paar rolprente het die gevoel van seksuele en politiese vryheid van die tydperk gekarakteriseer. In 1986 het hy sy eerste rolprentmaatskappy, El Deseo, saam met sy jonger broer, Agustín Almodóvar, gestig, welke entiteit verantwoordelik is vir die produksie van al Almodóvar se rolprente sedertdien die rolprent *Law of Desire* (1987).

Almodóvar het internasionale erkenning verkry met sy swart komedie-drama rolprent *Women on the Verge of a Nervous Breakdown,* (1988) wat genomineer was vir 'n Oscar vir Beste Rolprent in 'n Buitelandse Taal. Hy het aangegaan om meer sukses te behaal met die donker romantiese komedie *Tie Me Up Tie Me Down* (1990) wat genomineer was vir 'n Oscar vir Beste Rolprent in 'n Buitelandse Taal, die melodrama *High Heels* (1991) en die romantiese drama-riller *Live Flesh* (1997). Sy volgende twee rolprente het elk 'n Oscar verower: *All About My Mother* (1999) het die prys vir Beste Rolprent in 'n Buitelandse Taal gewen terwyl *Hable con ella* (Afrikaans: *Praat met Haar*) aan hom die Oscar vir die Beste Oorspronklike Draaiboek besorg het. Almodóvar het dié sukses opgevolg met die drama *Volver* (2006), die romantiese riller *Los abrazos rotos* (Afrikaans: Gebroke Omhelsing) (2009), die sielkundige riller *The Skin I Live In* (2011) en die dramas *Julieta* en *Pain and Glory* (2019), welke almal in kompetisie was vir die Palme d'Or by die Cannes Filmfees. Sy rolprente word gekarakteriseer deur die gebruik van sekere akteurs, aktrises en kreatiewe personeel, ingewikkelde storielyne, melodrama, oneerbiedige humor, sterk kleure en blink dekor en bekleedsel. Begeerte, passie, familie en identiteit is sommige van Almodóvar se mees ooglopende temas. 

Hy is bekroon as een van die mees suksesvolste internasionale Spaanse rolprentmakers en Almodóvar se rolprente het wêreldwye belangstelling ontwikkel asook 'n kult aanhang verkry. Hy het twee Oscars, vyf BAFTA toekennings, ses Europese Filmtoekenniings, twee Golden Globe toekennings, nege Goya-pryse en vier pryse tydens die Cannes Filmfees gewen. In 1997 het Almodóvar die Franse Erelegioen ontvang, gevolg deur die *Goue Medalje van Verdienstelikheid in die Fyn Kunste* in 1999. Hy was in 2001 verkies as 'n Buitelandse Honorêre Lid van die *Amerikaanse Akademie van Kuns en Wetenskappe*  bykomend tot 'n ere-doktorsgraad van die Universiteit van Oxford in 2016. vir sy bydrae tot die kunste. In 2013 het hy 'n honorêre *Europese Rolprentakademie Prestasie in Wêreldteater* ontvang. In Januarie 2017 was hy genoem as President van die Jurie vir die 2017 Cannes Rolprentfees.

## Notas 
## Verwysings
Kitty O'Brien Joyner

'''Kitty O'Brien Joyner''' (11 Julie 1916 - 16 Augustus 1993) was 'n Amerikaanse elektriese ingenieur by die Nasionale Adviserende Komitee vir Aeronoutika (Naca), en toe by Nasa by die organisasie se vervanging van Naca in 1958. Sy was die eerste vrou om te gradueer uit die Universiteit van Virginië se ingenieursprogram in 1939, en het die *Algernon Sydney Sullivan-prys* by haar graduering ontvang. Toe sy dieselfde jaar deur *Naca* aangestel is, het sy die eerste vroue-ingenieur by die organisasie geword, en uiteindelik gevorder tot die Tak-hoof. Sy het verskeie van die organisasie se windtonnels bestuur. Haar werk het bygedra tot navorsing op aeronoutika, supersoniese vlugte en lugvaartontwerpstandaarde.   

## Notas 
## Verwysings
Frederik I (Barbarossa)

**Frederik I** (Duits: Friedrich I., Italiaans: Federico I; 1122 – 10 Junie 1190), ook bekend as **Frederik Barbarossa** (Italiaans: Federico Barbarossa), was vanaf 2 Januarie 1155 tot sy dood op 10 Junie 1190 die Keiser van die Heilige Romeinse Ryk. Hy is op 4 Maart 1152 by Frankfurt verkies as die Koning van Duitsland en op 9 Maart 1152 in Agen bekroon. Hy is op 24 April 1155 in Pavia as die Koning van Italië bekroon en op 18 Junie 1155 as Keiser deur Pous Adrianus IV in Rome. Twee jaar later het die term *sacrum* (Latyn) ("heilig") vir die eerste keer in verband met sy ryk verskyn.  Hy is later, op 30 Junie 1178, formeel by Arles as Koning van Boergondië gekroon.  Hy is *Barbarossa* (Italiaans) genoem deur die noordelike Italiaanse stede, welke hy gepoog het om te beheer: Barbarossa beteken "rooibaard" in Italiaans; in Duits was hy bekend as *Keiser Rotbart*, wat dieselfde betekenis dra.

Voor sy keiserlike verkiesing was Frederik die Hertog van Swabe (1147–1152, as *Frederik III*). Hy was die seun van Frederik II, Hertog van Swabe van die Hohenstaufe-dinastie en Judith van Beiere, Hertogin van Swabe, dogter van Henri IX, Hertog van Beiere, van die mededingende Huis van Welfe. Frederik het dus afgestam van die twee voorste families in Duitsland, wat hom 'n aanvaarbare keuse vir die Ryk se prinslike elektors gemaak het. 

Geskiedkundiges beskou Frederik I as een van die Heilige Romeinse Ryk se grootste middeleeuse keisers. Hy het oor kenmerke beskik wat hom as byna bomenslik aan sy teenstanders laat voorkom het. Sy langlewendheid, ambisie, buitengewone organisatoriese vaardighede en skerpsinnigheid op die oorlogsveld sowel as in die politiek het hom as byna bomenslik laat voorkom. Sy bydrae tot die samelewing en kultuur van Sentraal-Europa sluit die hervestiging van die *Corpus Juris Civilis* (Latyn) (oftewel die Romeinse opperheerskappy van die reg) in, wat as teenvoeter vir die pouslike mag gedien het wat die Duitse state sedert die beëindiging van die inhuldigings-kontroversie gedomineer het. 

Frederik I het in 1190 in Klein-Asie beswyk terwyl hy in beheer was van 'n leër tydens die Derde Kruistog. 

## Verwysings
Pootlose akkedis

Verskeie **akkedisfamilies** (suborde *Lacertilia* of *Sauria*) sluit pootlose verteenwoordigers in, en een familie, *Anniellidae*, bestaan selfs uitsluitend uit **pootlose** spesies. Hoewel pootlose akkedisse baie soos slange lyk, is hulle nie baie nou aan slange verwant nie.

Die pote ontbreek omdat die diere hulle by ’n grawende leefwyse aangepas het. Verskeie akkedisse (suborde *Lacertilia* of *Sauria* van die orde *Squamata*) toon verskillende stadia van reduksie van die ledemate en sommige van hulle het geen pote nie. Veral laasgenoemde word dikwels met slange (orde *Serpentes*) verwar. Slange sowel as pootlose akkedisse (soos ander akkedisse) stam oorspronklik van akkedisse met goed ontwikkelde pote af, en by albei het reduksie van die ledemate en die bekken- en skouergordels plaasgevind.

Met uitsondering van 'n paar slangspesies soos boas en luislange – waar daar nog rudimentere pelviese (bekken-) gordels aangetref word – het albei gordels egter mettertyd by slange verdwyn. Die onderskeid tussen pootlose akkedisse en slange berus hoofsaaklik op kenmerke van die skelet wat nie uitwendig sigbaar is nie. By slange is die 2 helftes van die onderkaak byvoorbeeld deur middel van 'n ligament met mekaar verbind, terwyl hulle by alle akkedisse vergroei is, en alle akkedisse het pektorale (skouer-) gordels.

Die meeste slange het breë skubbe aan die onderkant waarmee hulle seil, terwyl die skubbe van akkedisse relatief eenvormig is. Die erdslangetjies (families *Typhlopidae* en *Leptotyphlopidae*) het egter nie die breë skubbe nie, en tussen die slange en die grawende pootlose akkedisse is daar uitwendig baie min verskil. Sommige pootlose akkedisse het egter beweeglike ooglede, wat slange nie het nie. Die gevurkte tong van slange is nog 'n onderskeidende kenmerk.

Die erdslangetjies is heeltemal onskadelik en die verwarring van pootlose akkedisse met hierdie slangetjies hou dus geen gevaar in nie. Daar is slegs een akkedisfamilie, *Anniellidae*, wat uitsluitlik pootlose verteenwoordigers het. Die diere kom in Kalifornië in die VSA voor. Verskeie ander akkedisfamilies sluit pootlose spesies sowel as spesies met goed of swak ontwikkelde pote in. Binne die skinkfamilie (*Scincidae*), wat goed in Suid-Afrika verteenwoordig is, is daar byvoorbeeld vierpotige, tweepotige en pootlose spesies.

Die familie van die wurmakkedisse (*Amphisbaenidae*) sluit weer net een genus (*Bipes*) in wat pote het (net voorpote). Die 13 spesies wurmakkedisse wat in Suid-Afrika voorkom, is almal pootloos. Die diere leef heeltemal ondergronds en dit is opmerklik dat hul regterlonge gereduseer is (in teenstelling met slange, waar die linkerlong altyd kleiner is). By die pootjieslang (genus *Chamaesaura*), 'n akkedis wat in Suid-Afrika veral in die platogebied aangetref word, is die pote rudimentêr en by sommige spesies ontbreek selfs die oorblyfsels van die voorpote.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 23, bl. 49

## Eksterne skakels
Königrufen

**Königrufen** of **Königsrufen** (Afrikaans: "Roep die Koning") is 'n rondtegebaseerde kaartspeletjie vir vier mense van die tarotfamilie wat in Oostenryk en Suid-Tirool gespeel word. 

Soos met ander streekgebonde tarotkaartspeletjies van dié familie noem spelers dit gewoonlik **Tarock** (die Duitse term vir tarotkaartspeletjies). Dit is die enigste weergawe van *Tarock* wat deur die hele Oostenryk gespeel word en in 2011 was dit die gewildste kaartspel in Oostenryk naas Schnapsen en Rommé. Teen 2015 het dit "die gunstelingkaartspel van Oostenrykers" geword. Dit is al beskryf as die interessantste tarotkaartspeletjie vir vier spelers, die "spel van konings", 'n speletjie wat intelligensie verg en as goeie "breinoefening". 

In vergelyking met ander kaartspeletjies mag Königrufen gespeel word met 'n wye reeks moontlike "kontrakte". Die naam van die spel kom van die praktyk in die basiese kontrak om 'n spesifieke koning te noem om 'n spelmaat te kies, bekend as "die roep van 'n koning". In die meeste kontrakte vorm die vier spelers twee groepe – óf twee teen twee óf een teen drie – wat meeding om die meeste kaartpunte te wen. Volgens die reëls beskik die 54 kaarte oor 'n totale waarde van sewentig punte. 

Alhoewel die basiese reëls van Oostenrykse Königrufen soortgelyk is, het die kontrakaankondigings en bonusse en hul waardes 'n groot aantal variasies. Baie privaat groepe speel volgens hul eie huisreëls. Daarbenewens het meer algemeen aanvaarde reëls bygekom, alhoewel dit wesenlik verskil van streek tot streek. Dit maak Königrufen die *Tarock*-speletjie met die meeste variasies. Gereelde toernooie word al sedert die 1990's gehou en sedert 2008 vind 'n jaarlikse Oostenrykse eindronde plaas.

## Verwysings 
## Notas
Ferrara

**Ferrara** is die administratiewe setel van die gelyknamige provinsie in die Italiaanse streek Emilia-Romagna, geleë aan die regteroewer van die Porivier. Die rivierarm *Po di Volano* vloei deur die historiese middestad (*Centro storico*) wat deur Unesco tot wêrelderfenisgebied verklaar is. Ferrara is die setel van 'n Rooms-Katolieke aartsbiskop en een van die oudste universiteite in Europa, die Universiteit Ferrara wat in 1391 gevestig is.

duimnael|links|Die *Castello Estense* se magtige versterkings verduidelik die aard van politieke betrekkinge tussen Noord-Italië se heersende families in die Middeleeue
duimnael|links|Beveiliging van die beskadigde *Palazzo della Borsa* nadat Noord-Italië in Mei 2012 deur 'n reeks swaar aardbewings getref is
Ferrara is een van min groot nedersettings in Italië wat sy oorsprong nie in die Romeinse antieke het nie, maar eers in die Middeleeue gestig is. Die destydse versterkings en stadsmuur het volledig bewaar gebly. Onder die bewind van die heerserfamilie d'Este, wat onder Italië se voorste beskermhere van Renaissance-kuns gereken word, is Ferrara in die 14de eeu uitgebou tot 'n eersterangse sentrum van Renaissance-boukuns. Die hofargitek Biagio Rossetti se uitbreiding van die middestad is een van die vroegste Europese voorbeelde van stadsbeplanning.

Die waterkasteel *Castello Estense* het gedurende Ferrara se bloeitydperk in die 14de en 15de eeu as hertoglike setel gedien en – naas opulente privaatvertrekke – die d'Este-familie se kunsversameling gehuisves. 'n Tweede eersterangse argitektoniese besienswaardigheid is die katedraal van Ferrara in die Romaans-Gotiese styl met 'n marmer-kloktoring, ingewy in 1135 en gewy aan Sint Joris as beskermheilige van Ferrara.

Aardbewings hou, soos elders in Italië, 'n konstante bedreiging vir Ferrara se kunsskatte in. Op 20 Mei 2012 is talle historiese geboue en kerke in Ferrara en sy omgewing deur 'n aardbewing ernstig beskadig, waaronder die Castello Estense se Leeutoring.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Eksterne skakels 
*   Amptelike Unesco-bladsy
L'Espresso

'''''L'Espresso***  (ook gespel as ***l'Espresso*** en ***L'espresso'''*) is (naas *Panorama*) een van  Italië se twee groot nuusweekblaaie. Dit word in Rome deur die uitgewery *GEDI Gruppo Editoriale* uitgegee en het in 2018 volgens Audipress-statistieke sowat 1,2 miljoen lesers per week bereik. Die gemiddelde verkoopte sirkulasie in 2017 was 186&nbsp;167.

*L'Espresso'' het 'n sentristies-linkse politieke oriëntasie en is in Oktober 1955 in Rome deur Carlo Caracciolo se uitgewery *N.E.R. (Nuove Edizioni Romane)* en die progressiewe nyweraar Adriano Olivetti geloods.

## Verwysings
Kunselemente

regs|duimnael| Elemente van kuns en ontwerp
'n Kunswerk kan ontleed word deur 'n verskeidenheid aspekte daarvan individueel te oorweeg. Hierdie aspekte word dikwels die **kunselemente** genoem. Die hoofelemente is vorm, lyn, kleur, waarde, ruimte en tekstuur. 

## Lyn 
Lyne en krommes is punte wat oor 'n afstand tussen twee punte (of die pad van 'n bewegende punt) strek. As 'n element van visuele kuns, word die lyn gebruik om verskillende punte, buitelyne en geïmpliseerde lyne in kunswerk en ontwerp aan te dui. 'n Lyn het 'n breedte, rigting en lengte.  Die breedte van 'n lyn word meestal die "dikte" genoem.  
regs|duimnael| Sterre wat in 'n konstellasie wat deur denkbeeldige lyne verbind word, is 'n natuurlike voorbeeld van die gebruik van lyne in 'n samestelling

## Vorm 
Vorm verwys na 'n tweedimensionele, ingeslote area. Vorms kan geometries wees, soos vierkante, sirkels, driehoeke ens., of organies en krom. Vorm kan ook driedimensioneel wees, wanneer volume bygevoeg word. 'n Driedimensionele kunswerk het ook diepte, saam met breedte en hoogte. Tweedimensionele kunswerk kan egter die illusie van driedimensionele vorm skep deur van perspektief, skakering of modelleringstegnieke gebruik te maak. Formalisme is die gebruik in kunsgeskiedenis of argeologie om kunswerke se vorm se analiseer. 

## Kleur 
Kleur is die element van kuns wat voortgebring word wanneer die lig wat 'n voorwerp tref, terug na die oog weerkaats word.  Die terme skakering en tint verwys na waardeveranderings in kleure. In 'n skildery word skakerings geskep deur swart by 'n kleur te voeg, terwyl tinte geskep word deur wit tot 'n kleur toe te voeg.  

## Ruimte 
Ruimte is 'n area wat 'n spesifieke doel dien.  Negatiewe ruimte is die area tussen, rondom, deur of binne 'n voorwerp. Positiewe ruimtes is die areas wat deur 'n voorwerp en/of vorm beset word. 

## Tekstuur 
Tekstuur beskryf hoe iets voel of lyk. 'n Paar voorbeelde van tekstuurbeskrywings is harig, hobbelig, glad, grof, sag en hard. Daar is baie vorme van tekstuur, maar die twee hoofvorme is werklik en visueel. 

Visuele tekstuur is streng tweedimensioneel en word deur die oog waargeneem, wat dit as tekstuur beskou. 

Werklike tekstuur (tasbare tekstuur) is nie net sigbaar nie, maar kan ook gevoel word. Dit styg bo die oppervlak uit, wat dit van tweedimensioneel na driedimensioneel oorskakel. 

## Waarde 
Waarde is die graad van helderheid en donkerte in 'n kleur. Die verskil in waardes word kontras genoem. Waarde kan verband hou met skakerings, waar 'n kleur donkerder word deur swart daarby te voeg, of tinte, waar 'n kleur ligter word deur wit daarby te voeg. Wit word as die ligste waarde beskou, terwyl swart die donkerste is. Die middelwaarde tussen hierdie uiterstes staan ook bekend as 'n halftoon, wat alles op 'n waardeskaal gevind kan word.  

## Sien ook 
* Ontwerp elemente en beginsels 
* Gestalt wette van groepering 
* Styl (visuele kunste) 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die elemente van kuns by getty.edu 
*
* '''' by Project Gutenberg
Alphekka

**Alphekka** of **Alphecca** is ’n dubbelster in die sterrebeeld Noordelike Kroon (Corona Borealis). Dit is sowat 75&nbsp;ligjare van die Son af en bestaan uit twee hoofreekssterre, ’n A-tipe en G-tipe ster. Die dubbelster is ook bekend as **Alpha Coronae Borealis** (afgekort as **α CrB**). 

## Eienskappe
thumb|links|220px|Alphekka in optiese lig.

Alpha Coronae Borealis is ’n dubbelster waarvan die twee komponente elke 17,36 dae in ’n eksentrieke wentelbaan om mekaar wentel. Die periodiese eklipse veroorsaak ’n wisseling in skynbare magnitude van tussen 2,21 en 2,32, wat skaars met die blote oog sigbaar is.

Die primêre komponent is ’n wit hoofreeksster van spektraaltipe A0V en met ’n massa van 2,6 keer dié van die Son. Ramings van sy radius wissel tussen 2,89 en 3,04 keer die Son s’n. ’n Oormaat infrarooibestraling by 24&nbsp;μm en 70&nbsp;μm is waargeneem. Dit dui op die teenwoordigheid van ’n groot skyf stof om Alphekka, asook die moontlikheid van ’n protoplanetêre skyf soortgelyk aan die een wat vermoedelik om Vega voorkom. Die skyf strek uit tot op ’n afstand van sowat 60&nbsp;AE van die ster af.

Die sekondêre komponent is ’n geel hoofreeksster met ’n geraamde klassifikasie van G5 en ’n massa van 0,92 keer dié van die Son en ’n radius van 0,9 keer die Son s'n. Sy X-straalligsterkte is , wat 30 keer groter is as die topaktiwiteit van die Son. Hierdie hoër aktiwiteit is te wagte van ’n jong ster van hierdie klas. Sy korona het ’n temperatuur van sowat 5&nbsp;miljoen&nbsp;K, wat baie warmer as die Son s’n is. 

Alphekka is vermoedelik lid van die Ursa Major-groep sterre wat saam deur die ruimte beweeg.

## Name
Die ster se Bayer-naam is "Alpha Coronae Borealis". Die tradisionele name is onder meer "Alphekka" (of "Alphecca"), "Gemma" en "Gnosia". Alphekka is Arabies, kort vir نير الفكّة *nayyir al-fakka* "die helder (ster) van die gebroke (ring sterre)". Gemma is Latyn vir "juweel". Gnosia is ook Latyn, kort vir *Gnōsia stella corōnæ* "ster van die kroon van Knossos". As die helderste ster van die Noordelike Kroon het dit sy naam verleen aan Alphekka Meridiana, die helderste ster van die Suidelike Kroon.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Gamma Corvi

**Gamma Corvi** (afgekort as **γ Crv**) is ’n dubbelster en die helderste ligpunt in die sterrebeeld Kraai (Corvus), met ’n skynbare magnitude van 2,59. Die stelsel se twee komponente word Gamma Corvi A (amptelik **Gienah**, wat tradisioneel die naam van die stelsel was)) en Gamma Corvi B genoem. Hulle is sowat 154&nbsp;ligjare van die Son af. Die ster Epsilon Cygni het ook dié tradisionele naam gehad en Gamma Corvi is "Gienah Corvi" of "Gienah Ghurab" genoem om dit van die ster in die Swaan te onderskei.

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) besluit om eiename aan individuele sterre te gee eerder as aan stelsels. Die WGSN het op 6 November 2016 die naam "Gienah" toegeken aan die komponent Gamma Corvi A en op 30 Junie 2017 die naam "Aljanah" aan Epsilon Cygni Aa omdat hulle eiename aan individuele sterre toegeken het eerder as aan stergroepe.

## Eienskappe
Gamma Corvi A is ’n reusester met ’n sterreklassifikasie van B8&nbsp;III. Sy massa is sowat 4,2 keer dié van die Son. Dit het ’n blouwit kleur. Sy spektrum toon ’n hoër as normale hoeveelheid kwik en mangaan, wat dit ’n kwik-mangaanster maak. Ook van ander elemente is daar ’n hoër of laer hoeveelheid as normaalweg teenwoordig. Dié chemiese afwyking in ’n andersins stabiele steratmosfeer kan moontlik toegeskryf word aan die skeiding van die elemente deur verstrooiing en swaartekragbesinking.

γ Crv A het ’n bevestigde metgesel met ’n massa van sowat 0,8 keer dié van die Son wat met ’n periode van 158 jaar sowat 50&nbsp;AE van hom af wentel. Dié ster se sterreklassifikasie is in die omgewing van K5-M5&nbsp;V.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Delta Crateris

**Delta Crateris** (afgekort as **δ Crt**) is ’n enkelster in die suidelike sterrebeeld Beker (Crater). Met ’n skynbare magnitude van 3,56 is dit die helderste ster in hierdie taamlike dowwe sterrebeeld. Dit is sowat 163&nbsp;ligjare van die Son af.

δ&nbsp;Crt is ’n geëvolueerde oranje reusester met ’n sterreklassifikasie van K0&nbsp;III en is lid van die sogenaamde rooi klont, wat beteken dit verbrand tans helium in sy kern. Die ster se massa is sowat 1,56 keer dié van die Son, maar dit het uitgesit tot ’n radius van 22,44 keer die Son s’n. 

Die metaalinhoud van die ster (elemente swaarder as waterstof en helium) is net 33% van die Son s'n. δ&nbsp;Crt is sowat 2,89&nbsp;miljard jaar oud en het ’n rotasiespoed wat te klein is om te meet. Sy oppervlaktemperatuur is 4&nbsp;510&nbsp;K en sy ligsterkte 171,4 keer so groot as dié van die Son.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Prêrie

duimnael|233x233px|Kaart van Noord-Amerikaanse grasvlaktes (prêrie).
Die Noord-Amerikaanse grasvlaktes staan algemeen as **prêrie** (afgelei van die Franse *prairie*) bekend. Sedert die wit koloniste in die tweede helfte van die 19e eeu besef het hoë vrugbaar die gebied is, is dit vinnig in akkerbouland omgeskep en daarmee het die oorspronklike fauna en flora feitlik heeltemal verdwyn.

Die Noord-Amerikaanse grasvlaktes tussen die Rotsgebergte (Rocky Mountains) in die weste en die loofbosse in die ooste staan as prêrie bekend. Sowat 500 miljoen jaar gelede was die grootste deel van die gebied by tye deur die see bedek, waardeur lae sandsteen, leisteen en kryt afgeset is. Die Rotsgebergte het sowat 60 miljoen jaar gelede deur plooiing van die aardkors ontstaan en as gevolg van erosie in die gebergte is die vlakte geleidelik met 'n laag fyn puin en gruis bedek.

Die laag word ooswaarts al hoe dunner sodat daar byvoorbeeld tussen Denver in Colorado en St. Louis in Mississippi 'n hoogteverskil van 1000 m is. Die gemiddelde jaarlikse reënval is nie in die hele prêrie dieselfde nie. In die westelike deel sak 250 tot 500&nbsp;mm per jaar uit en in die ooste 500 tot 1000 m. Hoewel die plantegroei oor die hele prêrie deur snel groeiende grasse oorheers word, bring die reënvalverskil mee dat 3 streke onderskei kan word, naamlik die oostelike of egte prêrie, die sentrale prêrie en die westelike prêrie.

Die grond van die egte prêrie is baie vrugbaar en daar kom talle waterpoele en moerasagtige gebiede voor. In hierdie nat dele groei sooivormende grasse met diep wortels soos Andropogon *gerardii* en *Spartina pectinata*. Die hoër geleë, droër dele is bedek met polvormende grasse met vlakker wortels, soos *Stipa spartea* en *Sporobolus heterolepsis*. In die sentrale prêrie kom pol- en sooivormende grasse deurmekaar voer, veral spesies van die genera *Bouteloua*, *Stipa*, *Agropyron* en *Buchloë*. Die westelike streek word gekenmerk deur droë grasvlaktes waarin *Buchloë*- en *Bouteloua*-grasse oorheers.

## Fauna 
duimnael|368x368px|Sonsopkoms oor die prêrie.
As gevolg van die trek na die weste en die landbouontginning van die prêrie het die natuurlike fauna en flora van die gebied grootliks verdwyn. Die groot planteters soos die bison (*Bison bison*) was teen die einde van die vorige eeu feitlik heeltemal deur die koloniste uitgeroei. Ook die wolf het verdwyn. Die getalle gaffelantilope (*Antilocapra americana),* prêriewolwe (*Canis latrans)* en die prêriehonde (genus *Cynomys*) het drasties verminder, net soos die van die verskeie spesies prêriehoenders (genus *Tympanuchus*).

In die dele wat nog nie vir grootskaalse landbou gebruik word nie, kom daar teenswoordig veral knaagdiere voor soos die prêriehaas of witsterthaas (*Lepus townsendii*) en die swartsterthaas (*Lepus* *californicus*), asook voëls soos lewerikke, fisante, patryse en hawikke. Die natter dele is die broeiplek van verskeie watervoëls, waaronder die trompetkraanvoël (*Grus* *americana*), wat 'n baie ernstig bedreigde spesie is.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 23, bl. 102
Eltanin

**Eltanin** (ook bekend as **Gamma Draconis** en **γ Dra**) is ’n ster in die noordelike sterrebeeld Draak (Draco). Dit is die helderste ster in die sterrebeeld, met ’n skynbare magnitude van 2,4. en ’n sterreklassifikasie van K5&nbsp;III. wat afgelei is van die Arabiese التنين *At-Tinnin* "Die Groot Slang". Die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) het dié naam vir die ster op 21 Augustus 2016 goedgekeur. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alpha Doradus

**Alpha Doradus** (afgekort as **α&nbsp;Dor**) is die helderste ster in die suidelike sterrebeeld Swaardvis (Dorado). Dit is sowat 169&nbsp;ligjare van die Son af.

α&nbsp;Dor is ’n dubbelster met ’n gesamentlike skynbare magnitude wat wissel tussen 3,26 en 3,30. Dit is dus een van die helderste sterre, en die helderste ligpunt in dié sterrebeeld. Die stelsel bestaan uit ’n B-tipe subreus wat met ’n periode van 12 jaar in ’n eksentrieke wentelbaan om ’n A-tipe reusester wentel. Die skeiding tussen die sterre wissel van 2 tot 17,5&nbsp;AE. Die primêre ster, α&nbsp;Doradus A, is ’n chemies buitengewone ster met ’n oorvloed silikon in sy atmosfeer.

Alpha Doradus het ’n optiese metgesel, CCDM&nbsp;J04340-5503C, sowat 77&nbsp;boogsekondes van hom af. Daar is geen fisieke verband tussen dié ster en die dubbelster nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
David Poole

**David Poole** (17 September 1925 – 27 Augustus 1991) was 'n Suid-Afrikaanse balletdanser, choreograaf en balletonderwyser wat aan Suid-Afrikaanse ballet internasionale status besorg het. Hy is in Kaapstad gebore. Hy het sy balletopleiding aanvanklik van Dulcie Howes aan die Balletskool van die Universiteit van Kaapstad ontvang, en is in 1947 na Engeland, waar hy lid geword het van die Sadler's Wells-balletgeselskap in Londen. Hy was tot in 1955 aan die groep verbonde, waar hy 'n ruk lank die hoofdanser was.

Daarna was hy lid van die Ballet Rambert en die Bolsjoi-balletgeselskap. Aan die einde van 1957 het Poole na Suid-Afrika teruggekeer en in 1959 lektor en choreograaf aan die Balletskool van die Universiteit van Kaapstad geword. In 1970 het hy Dulcie Howes as artistieke direkteur van Kruik-ballet opgevolg. In 1972 het hy hoof van die Balletskool geword, maar steeds ook as artistieke leier van Kruik se balletgeselskap opgetree. Poole het 'n groot aandeel gehad in die bevordering van ballet in Suid-Afrika.

Hy glo aan die skepping van 'n eie ballettradisie vir Suid-Afrika, binne die grense van die klassieke ballet. Hy het al verskeie choreografieë geskep. In 1957 het hy *The square* (op musiek van Glaser) gechoreografeer, die eerste vollengte Suid-Afrikaanse ballet, wat deur die Eoan-groep opgevoer is.

Ander choreografiese skeppinge van Poole sluit in *Die neutkraker* (musiek deur *Tsjaikofski*) in 1960, *Die sneeukoningin* (musiek deur Tsjaikofski) in 1966, ''A midsummer night's dream* (musiek deur Händel) in 1970, *Sylvia* (musiek deur Delibes) in 1971, *Claire de lune* (musiek deur Debussy) in 1971. *Die vuurvoël* (musiek deur Strawinski) in 1974 en *Tristan und Isolde* (musiek deur Wagner) in 1974. *Die Reënkoningin'' (1973) is gebaseer op 'n legende wat onder die Vendas in Noord-Transvaal vertel word, en is dus eg Suid-Afrikaans.

## Bronnelys 
* Botha, Amanda: A tribute to David Poole, 1925 - 91. In: Lantern. Die Kultuurtydskrif. Jaargang 41, nr. 2, 1992. ISSN 0023-8422
* Botha, Amanda: David Poole - hy bou aan 'n Suid-Afrikaanse ballettradisie. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 4, Junie 1974.
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 23, bl. 48
Félix Guattari

**Félix Guattari** (Villeneuve-les-Sablons, 30 April 1930 - Cour-Cheverny, 29 Augustus 1992) was 'n Franse psigoanalis, sosiale filosoof en aktivis. Guattari was in die 1950's 'n student van die invloedryke psigoanalis Jacques Lacan en het vir die grootste deel van sy lewe in die eksperimentele psigiatriese kliniek La Borde gewerk. In die 1960's het hy egter Lacan se psigoanalitiese metode as 'n ortodokse godsdiens beskou.  Terselfdertyd het hy met die Franse Kommunistiese Party gebreek en betrokke geraak by verskeie radikale politieke, sosiale, aktivistiese en intellektuele groepe (insluitende die Trotskyistiese groep "*Voie Communiste*" en die F.G.E.R.I. (*Fédération des groupes d’études et de recherches institutionnelles*) en die se *Recherches* tydskrif. Hy het verskeie artikels gepubliseer wat sy terapeutiese / politieke / filosofiese idees verduidelik het.

## Lewensloop 
[links|duimnael|Graf van Guattari in die [Père-Lachaise-begraafplaas, Parys]]
Guattari is gebore in Villeneuve-les-Sablons, 'n werkersklas-voorstad van noordwes Parys, Frankryk. Hy is in die vroeë 1950's opgelei (en is geanaliseer deur) die psigoanalis Jacques Lacan. Daarna het hy die res van sy lewe in die eksperimentele psigiatriese kliniek van La Borde onder die leiding van Lacan se leerling, die psigiater Jean Oury, gewerk. La Borde was 'n plek vir gesprek onder baie studente van filosofie, sielkunde, etnologie en maatskaplike werk.

Kort ná die studente opstand van Parys in Mei 1968 het hy die filosoof Gilles Deleuze ontmoet met wie sy naam onlosmaaklik gekoppel sou word. In 1972 het hulle gesamentlik hul filosofiese besverkoper *Anti-Oedipus* gepubliseer, die eerste deel van die tweedelig-reeks Kapitalisme en Skisofrenie. Die sukses van hierdie boek het hulle twee van die mees prominente Franse intellektuele gemaak. Die samewerking het later drie boeke opgelewer: *Kafka: pour une littérature mineure* (1975), *Mille Plateaus* (1980, die tweede deel van kapitalisme en skisofrenie) en uiteindelik ''Qu'est-ce que la philosophie?'' (1991).

Guattari het nog altyd in die skaduwee van Deleuze gebly, alhoewel hy self en ander (insluitende Antonio Negri) 'n dosyn boeke en essays gelewer het, waaronder *La révolution moléculaire* (1977, 1980), ''Les années d'hiver: 1980-1985* ( 1986) en *Chaosmose'' (1992). Guattari is in 1992 aan 'n hartaanval dood. Verskeie Guattari se boeke is postuum vertaal in Engels, waardeur sy eie werk daarin geslaag het om 'n wyer gehoor te bereik en die waardering vir sy deel in die samewerking met Deleuze het toegeneem. Aan Guattari word  die eksplisiete politieke oriëntasie van hul boeke toegeskryf.

## Verwysings 
## Notas
Italianistiek

[duimnael|Die Venesiaanse *[Fondaco dei Tedeschi* langs die *Canal Grande* was die verpligte handelsplek vir Duitse kooplui waar hulle ook kamers kon huur. Hulle kon uitsluitlik met Venesiane handel dryf, nie met ander buitelanders nie. Hul aktiweiteite is deur die Venesiaanse owerheid noukeurig dopgehou. Die huidige *Fondaco* dateer van 1508 nadat voorgangergeboue in 1318 en 1505 deur brande vernietig is]]
**Italianistiek** of **Italiaanse filologie** is 'n studieveld binne die Romanistiek wat die Italiaanse standaardtaal (en sy dialekte) vanuit 'n taalkundige perspektief asook Italiaanse literatuur bestudeer. Dikwels word ook basiese kennis oor die geskiedenis, ekonomie, politiek, samelewing en kultuur van moderne Italië verskaf.

## Duitssprekende gebiede 
In die Duitssprekende gebiede van Europa het die stelselmatige bestudering van Italiaans en Italiaanse literatuur 'n lang tradisie wat sy voorwetenskaplike hoogtepunt in die laat 18de eeu bereik het. Gedurende die meesterdigter Johann Wolfgang von Goethe se leeftyd, toe die *Grand Tour* of *Kavalierstour*, soos dit in Duits genoem is, as opvoedkundige en kulturele reis deur Italië verpligtend was vir jong adellikes, was 'n groot deel van Duitssprekende elites Italiaans magtig. Terwyl Frans sy status as belangrikste eerste vreemde taal nog kon handhaaf, is Italiaans as tweede vreemde taal tot die middel van die 19de eeu algaande vervang deur Engels. Nogtans het Italiaans steeds 'n belangrike rol binne die studieveld van Romaanse tale gespeel.

Nog voor die vestiging van 'n Italiaanse standaardtaal het intensiewe handelsbetrekkinge met Noord-Italië by Duitse kooplui 'n behoefte laat ontstaan aan taalvaardighede in die Italoromaanse dialekte van hul tyd. Taalkontakte van Duitssprekendes met Italianers is gedokumenteer in 'n reeks handgeskrewe en later gedrukte taalgidse. Georg van Neurenberg, 'n Duitse taalmeester wat naby die Duitse handelspos en koshuis *Fondaco dei Tedeschi* in Venesië woonagtig was, het in die vroeë 15de eeu 'n Venesiaans-Suid-Duitse taalgids saamgestel wat as voorbeeld vir latere taalleerboeke en woordelyste sou dien.

Venesië was ook een van die eerste Europese metropole waar Duitse boekdrukkers in 1465 drukperse ingevoer en die nodige opleiding vir drukkers verskaf het. Twaalf jaar later het een van die Duitse drukkers wat in Italië besig was, Adam von Rottweil, sy taalgids *Introito e porta de chele voleno imparare e comprender todescho o latino cioè taliano* in Venesië laat druk.

## Suid-Afrika 
In Suid-Afrika bied die Universiteit van die Witwatersrand se *School of Literature, Language and Media (SLLM)* in Johannesburg voor- en nagraadse studies aan. Italiaanse migrasie na Suid-Afrika is een van die vertrekpunte vir interkulturele studies. Gegradueerdes kan loopbane by Italiaanse en Suid-Afrikaanse instellings en ondernemings volg soos die Suid-Afrikaans-Italiaanse Kamer van Koophandel en Nywerhede, die toerismebedryf of Italiaanse kultuurinstellings.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Italianistiek 
* *The Society for Italian Studies (SIS)*
;Media
* *YouTube.com: SIS - Choose Italian!*