Badkoets

duimnael| Vroue poseer in 1902 voor 'n badkoets.
Die **badkoets** was vanaf die 18de eeu tot in die vroeë 20ste eeu 'n gewilde apparaat wat deur strandgangers gebruik is.  Mense het hulle gewone klere in die badkoets uitgetrek en swemdrag aangetrek;  die badkoets, wat op wiele was, is dan in die see ingetrek, sodat diegene in die badkoets op 'n beskutte, respektabele manier in die see kon baai.  Badkoetse het houtmure, 'n dak, en wiele waarmee dit tot in die see gerol is, gehad.  Soms was die mure van soliede hout;  in ander gevalle is seil oor 'n houtraamwerk gespan.  Die hout- of seilmure was gewoonlik aan die twee teenoorgestelde eindpunte, met gordyndeure aan die sykante van die badkoets.   

Die gebruik van badkoetse as deel van die etiket vir swem in die see, is baie strenger op vroue as op mans toegepas.  Beide geslagte wat respektabel wou optree moes egter van die badkoets gebruik gemaak het.  

Mans en vroue het, veral in Brittanje, afsonderlik van mekaar in die see geswem, sodat diegene van die teenoorgestelde geslag mekaar nie in hul baaiklere gesien het nie.  Hoewel die swemklere van die tydperk, volgens moderne standaarde uiters fatsoenlik was, was die algemene opinie dat dit nie as aanvaarbare klere beskou is om in die openbaar mee gesien te word nie.  

## Gebruik 
[duimnael| Seebaaiery in [Wallis c.1800. Verskeie badkoetse is sigbaar ]]
Die badkoetse wat in Margate, Kent, gebruik is, is in 1805 soos volg deur Walley Chamberlain Oulton beskryf: 

Mense het met hul straatklere in die klein kamertjie van die badkoets gegaan, terwyl dit op die strand was. In die badkoets het hulle swemklere aangetrek.  Mans was egter tot in die 1860's toegelaat om nakend te swem.  Hulle het hulle straatklere in 'n kompartement, wat kon oplig, geplaas sodat dit droog sou bly.  
[duimnael| In hierdie gravure deur [William Heath, c. 1829 Meerminne in Brighton swem vroue aan die agterkant van die badkoets.  ]]
Alle badkoetse het waarskynlik klein vensters gehad,   
duimnael| Koningin Victoria se badkoets  (gerestoureer)
Badkoetse is die algemeenste in die Verenigde Koninkryk en dele van die Britse Ryk met 'n Britse bevolking, maar ook in Frankryk, Duitsland, die Verenigde State, Mexiko en ander lande, gebruik.  Prins Albert het 'n badkoets op Osborne-strand naby Osborne-huis op die Wight-eilandgebruik.  Koningin Victoria het ook gebruik gemaak van 'n badkoets om in te skets en te baai;  sy skryf in Julie 1847 oor so 'n ervaring in haar dagboek.  Na die dood van die monarg is haar badkoets as 'n hoenderhok gebruik, maar dit is in die 1950's gerestoureer en word sedert 2012 uitgestal.   Volgens 'n nuusverslag was die koningin se badkoets buitegewoon ornamenteel, met 'n voorstoep en gordyne wat haar kon verberg totdat sy in die water geklim het.  Daar was 'n aantrekruimte sowel as 'n sanitêre toilet in die badkoets.   

Wetlike skeiding van swemareas in Brittanje het in 1901 geëindig, met die gevolg dat die gebruik van die badkoets vinnig afgeneem het. Aan die begin van die 1920's is badkoetse baie selde gebruik, selfs op strande waar daar meestal ouer swemmers was.  

Die badkoetse is tot in die 1890's aktief op Engelse strande gebruik.  Toe die badkoetse se gebruik toenemend afgeneem het, is dit op die strande geparkeer, waar dit vir 'n aantal jare as kleedkamers gebruik is. Teen 1914 het die meeste van die badkoetse op strande in die Verenigde Koninkryk verdwyn.  

In Aldeburgh, Suffolk, was Eric Ravilious egter daartoe in staat om badkoetse op wiele te verf;  dit is tot laat in 1938 nog gebruik.  Op baie plekke in die wêreld word badkoetse tot vandag toe as stilstaande badhuisies gebruik. 

## In fiksie 
* In *The Hunting of the Snark* word 'n Snark se voorliefde vir badkoetse as die vierde 'onmiskenbare teken' beskou wat Snark-jagters moet oorweeg. 
* Die kanselier se "Nightmare Song" in *Iolanthe* beskryf 'n passasierskip as nie veel groter as 'n badkoets nie. 
* Die gebruik van die badkoets en afsonderlike swemmery word in die ITV-reeks  uitgebeeld.  Dit is op die onvoltooide roman, met dieselfde naam deur Jane Austen, gebaseer. 
* In Jane Austen se novel Persuasion word daar genoem dat die hoofstraat van Lyme tydens die seisoen deur badkoetse verlewendig word.  

Daar word ook na badkoetse verwys in 'The Woman in White' deur Willie Collins. 

## Sien ook 
* Beach hut
* Victorian morality

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
* Ferry, Kathryn. *Beach Huts and Bathing Machines*, Shire Publications, 2009. ISBN&nbsp;978-0-7478-0700-1
* Schaefer, Mary & David. *Where Did You Change?*, Mica Publishers, 2006.

## Eksterne skakels 
* Bathing machines at Flickr Commons
* Martha Gunn inligting oor 'n professionele onderdompelaar, met foto van 'n ry badkoetse met onderdompelaars.