Samesweringsteorieë oor die Covid-19-pandemie

**Samesweringsteorieë** en verkeerde inligting oor die **Koronaviruspandemie van 2019-2020** (covid-19) het na die aanvanklike uitbraak in China aanlyn na vore gekom, en sluit verkeerde inligting in oor die oorsprong, skaal, behandeling en ander aspekte van die siekte. Daar is selfs beweer dat die SARS-CoV-2-virus 'n biologiese wapen met 'n gepatenteerde entstof is, of 'n bevolkingsbeheerskema is, of die gevolg van 'n spioenasieoperasie tussen die VSA en China is.

## Pogings om verkeerde inligting te bekamp 
Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het op 2 Februarie 2020 'n "massiewe infodemie" beskryf, met verwysing na 'n oorvloed van gemelde inligting, akkuraat en onwaar, oor die virus wat "dit moeilik maak vir mense om betroubare bronne en betroubare leiding te vind wanneer hulle dit nodig het." Die WGO het gesê dat die groot vraag na tydige en betroubare inligting die skepping van 'n direkte kommunikasielyn om mites teë te werk aangespoor het, waar die kommunikasie- en sosiale media-spanne op die WGO se webwerf en sosiale media-bladsye gemonitor en gereageer het. Die WGO het sekere eise wat op sosiale media versprei is, as onwaar beskou, insluitende die bewering dat iemand kan sê of hy die virus het of nie net deur asem te haal; die bewering dat om baie water drink teen die virus beskerm; en die bewering dat om met soutwater te gorrel besmetting deur die virus sal voorkom.

Facebook, Twitter en Google het gesê dat hulle saam met die WGO werk om verkeerde inligting aan te spreek. In 'n webjoernaalpos het Facebook gesê dat hulle die inhoud wat deur vooraanstaande wêreldwye gesondheidsorganisasies en plaaslike owerhede gemerk is,  wat die inhoudbeleid oor verkeerde inligting oortree wat tot 'fisieke skade' lei, sal verwyder. Facebook gee ook gratis advertering aan die WGO.

Aan die einde van Februarie 2020 het Amazon meer as een miljoen produkte verwyder wat beweer het dat hulle koronavirus kan genees of teen dit kan beskerm, en het tienduisende gesondheidsprodukte wat te duur was van hul lyste af verwyder.

## Samesweringsteorieë
### Chinese biologiese wapen
duimnael|Die simbool wat gebruik word om biologiese wapens of gevaarlike biologiese afval aan te dui
In Januarie 2020 het die *BBC* 'n artikel gepubliseer oor verkeerde inligting oor die koronavirus, met verwysing na twee artikels op 24 Januarie van *The Washington Times* waarin beweer word dat die virus deel was van 'n Chinese biologiese wapenprogram aan die Wuhan Institute of Virology (WIV). Die *Washington Post* het later 'n artikel gepubliseer waarin die samesweringsteorie uiteengesit is, met verwysing na Amerikaanse kundiges wat verduidelik het waarom die instituut nie geskik is vir biowapennavorsing nie, dat die meeste lande biowapens as vrugteloos laat vaar het, en dat daar geen bewyse is dat die virus geneties gemanipuleer is nie.

Op 29 Januarie het die finansiële nuuswebwerf en webjoernaal *ZeroHedge*, sonder bewyse, voorgestel dat 'n wetenskaplike aan die WIV die covid-19-stam wat verantwoordelik is vir die uitbreek van die koronavirus  geskep het. ZeroHedge het die volledige kontakbesonderhede van die wetenskaplikes wat vermoedelik verantwoordelik was gelys en aan lesers voorgestel dat hulle die Chinese wetenskaplike "besoek" as hulle wil weet "wat die koronaviruspandemie regtig veroorsaak het." Twitter het later die webjoernaal se rekening permanent opgeskort vir die oortreding van sy platformmanipuleringsbeleid.

In Januarie 2020 het *Buzzfeed News* ook berig oor 'n samesweringsteorie van 'n skakel tussen die WIV se embleem en *Umbrella Corporation*, die agentskap wat die "zombie-virus" gemaak het in die film *Resident Evil*. Die teorie het ook 'n verband tussen "Racoon" (die belangrikste stad in Resident Evil) en 'n anagram van "Corona" gesien. Die gewildheid van hierdie teorie het die aandag van Snopes getrek en hulle het bewys dat dit onwaar is dat die embleem van die WIV afkomstig is, maar eintlik van die maatskappy Shanghai Ruilan Bao Hu San Biotech Ltd, wat ongeveer 800 kilometer van Wuhan in Sjanghai geleë is, en ook daarop gewys dat die werklike naam van die stad in *Resident Evil* "Raccoon City" is.

In Februarie 2020 het Tom Cotton ('n  Amerikaanse senator)  en Francis Boyle ('n regsprofessor) voorgestel dat die virus moontlik 'n Chinese biologiese wapen is, terwyl daar volgens die mening van talle mediese kundiges geen bewyse hiervan bestaan ​​nie. Rush Limbaugh ('n konserwatiewe politieke kommentator) het op *The Rush Limbaugh Show*, die gewildste radioprogram in die VSA, gesê die virus is waarskynlik "'n Chinese laboratoriumeksperiment" en dat die Chinese die virus en die media-histerie rondom dit gebruik teen Donald Trump. In Februarie 2020 het die *Financial Times* berig dat Trevor Bedford ('n viruskundige en 'n wêreldwye koronavirusondersoeker) gesê het: "Ons kon geen bewyse van genetiese ingenieurswese vind nie", en dat, "die bewyse wat ons het, is dat die mutasies [in die virus] heeltemal ooreenstem met die natuurlike evolusie." Bedford het verder gesê: "Die mees waarskynlike scenario, gebaseer op genetiese ontleding, is dat die virus tussen 20 en 70 jaar gelede deur 'n vlermuis na 'n ander soogdier oorgedra is. Hierdie *tussendier* - nog nie geïdentifiseer nie - het dit oorgedra aan die eerste menslike gasheer in die stad Wuhan aan die einde van November of begin Desember 2019."

*The Inverse* ('n aanlyn wetenskapstydskrif) berig dat "Christopher Bouzy, die stigter van Bot Sentinel, 'n Twitter-analise vir Inverse gedoen het en gevind het dat [aanlyn] 'bots' en 'trollbots' 'n verskeidenheid valse aansprake maak. Hulle beweer dat China opsetlik die virus geskep het, dat dit 'n biologiese wapen is, dat Demokrate die bedreiging oorskadu om Donald Trump seer te maak, en meer. Alhoewel ons nie die oorsprong van hulle kan bevestig nie, is hulle beslis vir Trump."

Toevallige lekkasie van virusse deur die WIV bly 'n bekommernis. In 201 het die Amerikaanse molekulêre bioloog Richard H. Ebright sy kommer uitgespeek toe die WIV uitgebrei is om die vasteland van China se eerste "biologiese veiligheid vlak 4" laboratorium te word, hy het mense aan die vorige ontsnapping van die SARS-virus by ander Chinese laboratoriums herinner. Terwyl Ebright verskeie samesweringsteorieë met betrekking tot die WIV weerlê het (bv. Biologiese wapennavorsing, dat die virus vervaardig is, ens.), het hy aan BBC China gesê dit nog moontlik was dat die virus die bevolking kan aanval weens 'n laboratoriumongeluk. Op 6 Februarie het die regering van die VSA wetenskaplikes en mediese navorsers gevra om vinnig die oorsprong van die virus te ondersoek ten einde die huidige verspreiding aan te spreek en "om toekomstige voorbereiding op die uitbraak in te lig en om diere-, menslike- en omgewingsoordragsaspekte van koronavirusse beter te verstaan."

Tobias Ellwood, voorsitter van die Verdedigingsgeselekteerde Komitee van die Verenigde Koninkryk se *House of Commons*, het ook in die openbaar die rol van die Chinese weermag se Wuhan-instituut vir biologiese produkte bevraagteken en gevra vir "groter deursigtigheid oor die oorsprong van die koronavirus".

Die *South China Morning Post* (SCMP) het berig dat een van die hoofnavorsers van die Instituut, Shi Zhengli, die besondere fokus was van persoonlike aanvalle in Chinese sosiale media wat beweer het dat haar werk op die vlermuis-gebaseerde virusse die bron van die virus is. Shi het geantwoord: "Ek sweer by my lewe, die virus het niks met die laboratorium te doen nie", en toe die SCMP haar gevra het om kommentaar te lewer op die aanvalle, het Shi geantwoord: "My tyd moet spandeer word aan meer belangrike sake." Caixin ('n media- en nuuswebwerf) berig dat Shi verdere openbare uitsprake gemaak het teen "waargenome teorieë oor die nuwe virus se bron", en aangehaal dat sy gesê het: "Die nuwe Koronavirus van 2019 is die natuur wat mense straf vir die behoud van onbeskaafde lewensgewoontes. Ek, Shi Zhengli, sweer by my lewe dat dit niks met ons laboratorium te doen het nie."

Die regse kommentator Josh Bernstein het beweer dat die Demokratiese Party en die "mediese diep-bedryf" met die Chinese regering saamgewerk het om die koronavirus te skep en vry te stel om Donald Trump te laat val. Bernstein het verder voorgestel dat diegene wat verantwoordelik is, in 'n kamer met besmette koronaviruspasiënte toegesluit moet word.

Jerry Falwell Jr., die president van "Liberty University" het op *Fox News* 'n samesweringsteorie bevorder dat Noord-Korea en China saamgesweer het om die koronavirus te skep. Hy het ook gesê dat mense na die uitbraak van die koronavirus oorreageer het en dat Demokrate probeer om die situasie te gebruik om president Trump te benadeel.

### Amerikaanse biologiese wapen 
#### Russiese beskuldiging 
Amerikaanse amptenare het op 22 Februarie beweer dat Rusland agter 'n voortdurende veldtog van waninformasie is, en duisende sosiale media-rekeninge op Twitter, Facebook en Instagram gebruik om doelbewus ongegronde samesweringsteorieë te bevorder en beweer dat die virus 'n biologiese wapen is wat deur die CIA vervaardig word. Hulle beweer ook dat die VSA 'n ekonomiese oorlog voer teen China met behulp van die virus. Philip Reeker (waarnemende assistent-sekretaris van die staat vir Europa en Eurasië) het gesê dat "Rusland se oogmerk is om onmin te saai, om Amerikaanse instellings en bondgenootskappe van binne af te ondermyn deur die verspreiding van inligting oor koronavirus. Kwaadaardige Russiese akteurs kies weer om openbare veiligheid te bedreig deur afleiding van die globale gesondheidsreaksie." Rusland ontken die bewering en sê dat dit 'n "doelbewuste vals verhaal" is.

Volgens die Amerikaanse tydskrif *The National Interest*, hoewel amptelike Russiese kanale gedemp is om die Amerikaanse biologiese wapen-samesweringsteorie te bevorder, is ander Russiese media-elemente nie onder die beheer van die Kremlin nie. *Zvezda* ('n nuuswinkel wat deur die Russiese verdedigingsministerie befonds word) het 'n artikel gepubliseer met die titel "Koronavirus: Amerikaanse biologiese oorlogvoering teen Rusland en China" waarin hulle beweer dat die virus bedoel is om die Chinese ekonomie te vernietig en China se posisie in die volgende ronde van handelsonderhandelinge te verswak. Onder die getuies was Pierre Kory, 'n dokter in long- en kritiekesorg, wat ivermektien verkeerdelik as 'wonderbaarlik' beskryf het en 'n 'wondermiddel' wat teen covid-19 gebruik moes word. Videomateriaal van sy uitsprake het op sosiale media viraal geword en meer as een miljoen kyke gekry.

David Gorski het geskryf dat die narratief van ivermektien as 'n 'wondermiddel' vir covid-19 'n 'gemetastaseerde' weergawe is van 'n soortgelyke samesweringsteorie rondom die geneesmiddel hidroksiechlorokien, waarin vermoed word dat ongespesifiseerde magte die nuus oor die doeltreffendheid van die middel onderdruk vir hul eie kwaadwillige doeleindes.

### Bewerings oor 'n entstof voordat dit bestaan het 
Verskeie plasings op sosiale media het 'n samesweringsteorie bevorder waarin beweer word dat die koronavirus bekend was en dat daar reeds 'n entstof beskikbaar is, voordat dit amptelik vrygestel is. PolitiFact en FactCheck.org het opgemerk dat daar op daardie staduim geen entstof vir covid-19 bestaan het ​​nie. Die patente wat deur verskillende sosialemediaposte aangehaal word, verwys na bestaande patente vir genetiese volgordes en entstowwe vir ander stamme van koronavirus, soos die EARS-koronavirus. Die WGO het op 5 Februarie 2020 berig dat, te midde van nuusberigte oor 'deurbraak' medisyne,  is daar op daardie stadium geen doeltreffende behandelings bekend vir mense wat met die virus besmet is nie en dit sluit antibiotika en kruiemiddels in wat geen nut het nie. Wetenskaplikes werk daaraan om 'n entstof te ontwikkel, maar tot en met 18 Maart 2020 het geen entstofkandidate kliniese toetse voltooi nie.

### Kokaïengenesing 
Verskeie virale sosiale- mediaberigte op Twitter wat beweer dat die snuif van kokaïen die neusgate van die koronavirus steriliseer, het oor Europa en Afrika versprei. In reaksie hierop het die Franse Ministerie van Gesondheid en die WGO openbareveiligheidsaankondigings vrygestel wat hierdie eis ontken.

### Weerstand in mense van Afrika 
Vanaf 11 Februarie het berigte, wat vinnig via Facebook versprei is, geïmpliseer dat 'n Kameroense student in China heeltemal genees is van die virus weens sy Afrika-genetika. Terwyl 'n student suksesvol behandel is, het ander bronne in die media opgemerk dat geen bewyse daarop dui dat mense van Afrika meer weerstand bied teen die virus nie en dat die eise as vals inligting bestempel word. Die Keniaanse minister van gesondheid, Mutahi Kagwe, het die gerugte dat "diegene met swart velle nie covid-19 kry nie" eksplisiet weerlê, nadat Kenia se eerste geval van covid-19 op 13 Maart aangekondig is.

### 5G-mobiele netwerke 
In Februarie 2020 berig die BBC dat samesweringsteoretici op sosiale mediagroepe 'n skakel tussen die koronavirus en 5G-mobiele netwerke beweer en dat die uitbrake van Wuhan en op die plesierboot *Diamond Princess* direk veroorsaak is deur elektromagnetiese velde en die bekendstelling van 5G- en draadlose tegnologieë. In Maart 2020, in 'n video deur Thomas Cowan, 'n mediese dokter, beweer hy dat koronavirus deur 5G veroorsaak word, gebaseer op die bewerings dat Afrikalande nie noemenswaardig deur die pandemie geraak is nie omdat Afrika nie 'n 5G-streek is nie. Beide die aansprake en die video, wat deur die sangeres Keri Hilson onderskryf is, is op sosiale media gekritiseer en deur Reuters en Georges C. Benjamin (uitvoerende direkteur van die Amerikaanse Openbaregesondheidsvereniging) gediskrediteer.

### Asemhaling-maskers is ondoeltreffend 
Baie mediese kundiges, waaronder die Amerikaanse geneesheer-generaal Jerome Adams in Februarie 2020 en Alanna Shaikh in Maart 2020, het mense gevra om nie gesigmaskers in die openbaar te koop of te gebruik nie en het beweer dat hulle nie doeltreffend is nie. Hulle advies het teen openbare epidemiologiese maatreëls gevaar. Indien gesigmaskers korrek gebruik word, is die maskers effektief vir die beoogde gebruik.

### Troeteldiere  
Honderde troeteldiere in China en elders is van ontslae geraak onder die bygeloof dat gewone huishoudelike troeteldiere, soos honde en katte, besmet kan raak en die siekte kan versprei. Alhoewel daar aanduidings is dat honde besmet kan raak met die virus, is daar min aanduidings dat hulle aansteeklik sou raak.

### Metanol 
Iran het voorvalle van die drink van metanol, onder die verkeerde opvatting dat dit die koronavirusinfeksie sou genees of teen dit sou beskerm, aangemeld. Tuisgemaakte alkohol wat metanol bevat is dikwels verbruik sedert alkohol in Iran verbied is. As gevolg hiervan is meer as 300 mense dood aan metanolvergiftiging. Koronavirus-verwante metanolmisbruikvoorvalle word geassosieer met 'n Britse poniekoerant-verhaal oor whisky en heuning as 'n beweerde middel teen die koronavirus, sowel as valse assosiasies met alkoholgebaseerde hand-ontsmettingsmiddels.

Soortgelyke voorvalle het in Turkye plaasgevind, met 30 Turkse burgers wat aan metanolvergiftiging gesterf het wat verband hou met die koronavirus.

### Verkeerde maniere om selftoetse vir die koronavirus te doen 
Daar is wyd op sosiale media gesirkuleer dat daar 'n aantal eenvoudige toetse en behandelings vir die koronavirus is. Hulle is almal verkeerd en sluit onder meer in:

* As jy in staat is om jou asem vir 10 sekondes in te hou is dit 'n effektiewe selftoets vir die koronavirus
* Om gekookte gemmer op 'n leë maag te eet kan die koronavirus doodmaak
* Suurlemoen met water drink kan gebruik word om die koronavirus en kanker te voorkom, omdat dit vitamien C-vlakke verhoog
* Warm saunas en haardroërs (veral in die neus) kan die koronavirus doodmaak
* 'n Antieke drankie van Sri Lanka kan die koronavirus voorkom
* Seep gemaak van borrie en LifeBuoy-seep kan koronavirus voorkom
* UV-ligte, chloor en hoë temperatuur (hoër as 56°C) kan op mense gebruik word om die koronavirus dood te maak.

Al die bogenoemde eise is weerlê. Daar is byvoorbeeld nie bewys dat gemmer 'n virussiekte genees nie, en daar is ook nie bewys dat vitamien C doeltreffend is teen die koronavirus nie.

## Waninligting deur misdadigers 
Die WGO het gewaarsku teen strafregtelike swendelary waar oortreders hulself wanvoorstel as verteenwoordigers van die WGO wat persoonlike inligting van die slagoffers via e-pos of telefoon versoek.

*Cybersecurity Check Point* sê daar was 'n groot toename in *phishing*-aanvalle om slagoffers te lok om onbewustelik 'n rekenaarvirus te installeer onder die dekmantel van e-posse met koronavirus-temas wat aanhegsels bevat. Hulle gebruik vals domeine soos "cdc-gov.org" in plaas van die regte "cdc.gov", of boots selfs die oorspronklike domein na sodat die vals webbladsy soos die regte domein lyk. Meer as 4000 koronavirus-verwante domeine is geregistreer.

Die polisie in New Jersey, VSA, het berigte van voorvalle van misdadigers wat aan mense se deure geklop het en beweer dat hulle van die Sentrums vir Siektebeheer en Voorkoming (CDC) is. Hulle probeer om produkte teen 'n verhoogde prys te verkoop of op 'n ander manier slagoffers te besteel onder die dekmantel van die opvoeding en beskerming van die publiek teen die koronavirus.

Skakels wat voorgee om na die koronavirus-kaart van die Johns Hopkins-universiteit te gaan, maar in plaas daarvan na 'n vals webwerf gaan wat rekenaarvirusse versprei, het op die internet versprei.

## Dieet 
duimnael|Corona-bier word verkeerdelik geassosieer met die koronavirus
### Eet van 'n vlermuis 
Sommige media, waaronder Daily Mail en RT ('n Russiese internasionale televisienetwerk wat deur die regering gefinansier word), sowel as individue het verkeerde inligting versprei deur 'n video, wat 'n jong Chinese vrou wys wat 'n vlermuis eet, te versprei en valslik voorgestel dat dit in Wuhan opgeneem is. Die video wat wyd versprei is bevat onverwante beeldmateriaal van 'n Chinese reisvideoweblogger, Wang Mengyun, wat vlermuissop eet op die eiland Palau in 2016. Wang het 'n verskoning op Weibo gepubliseer waarin sy gesê het dat sy dreigemente ontvang het, en dat sy slegs die Palauanse kookkuns wou vertoon. Die verspreiding van verkeerde inligting rakende vlermuise is gewortel in xenofobie teenoor Asiërs. Wetenskaplikes stel voor dat die virus sy oorsprong in vlermuise het en in 'n tussenganger gehuisves word voordat dit mense besmet het.
 
### Vegetariese immuniteit 
Sommige organisasies, waaronder PETA ('n Amerikaanse organisasie vir diereregte) en individue het op sosiale media vals bewerings gemaak dat die eet van vleis mense vatbaar maak vir die virus.

In Indië het 'n vals gerug aanlyn versprei waarin beweer word dat slegs mense wat vleis eet deur koronavirusse geraak is wat "#NoMeat_NoCoronaVirus" op Twitter gewild gemaak het.

### Verkeerde assosiasie met Corona-bier 
In 'n meningspeiling is gewys dat 38% van die Amerikaanse bierdrinkers geweier het om Corona-bier te drink. Hierdie statistiek word nie beskou as 'n betroubare aanduiding van 'n Amerikaanse geloof dat die drink van hierdie bier die virus veroorsaak nie, hoewel dit geïmpliseer is in die media en onder die publiek. Daar is geen verband tussen die virus en die bier nie.

## Sien ook 
*Koronavirus
*Koronaviruspandemie van 2019-2020
*Covid-19-pandemie in Suid-Afrika

## Verwysings