Jacobus Groenendaal

**Jacobus Groenendaal** (Heerewaarden, Nederland, 1 November 1805 &ndash; Fauresmith, Oranje-Vrystaat, 27 November 1860) was 'n Suid-Afrikaanse politikus van Nederlandse herkoms, lid van die Volksraad van die Oranje-Vrystaat, die republiek se eerste Tesourier-generaal en Staatsekretaris tussen 1854 en 1855 en weer in 1856.

Groenendaal was een van baie Nederlandse immigrante wat hulle in die vroeë negentiende eeu in Suid-Afrika gevestig het.  Hy was 'n onderwyser van beroep maar het vinnig 'n invloedryke politikus geword, aanvanklik in die onderhandelinge oor die stigting van die Oranje-Vrystaat en daarna as parlementariër en staatsamptenaar.  Sy politieke loopbaan is gehinder deur siekte en verskille in opinie met Staatspresident Boshoff en is uiteindelik kortgeknip deur sy vroeë dood.

Groenendaal het 'n belangrike politieke erfenis agtergelaat in die opstelling van die grondwet van die Oranje-Vrystaat waarin hy 'n belangrike rol gespeel het.

## Vroeë lewe en migrasie 
Groenendaal is in Heerewaarden in Nederland gebore as die seun van 'n boer in die distrik.  Hy is opgelei as onderwyser en het in die laat 1840's by 'n laerskool in Amersfoort gewerk.  Verskeie artikels is in 1848 en 1849 deur professor U.G. Lauts geskryf oor die verhouding tussen Nederland en die suidpunt van Afrika en die behoefte wat die Afrikaners gehad het aan veral Nederlandse bystand in opvoeding en openbare administrasie.  Dit het Groenendaal geïnspireer om met Lauts in verbinding te tree.  Op aanbeveling van Lauts het Groenendaal op 49-jarige leeftyd (en steeds ongetroud) na suidelike Afrika geëmigreer in 1849.  Na sy aankoms in Kaapstad saam met verskeie ander migrante, het Groenendaal na die Oranjerivier-Soewereiniteit vertrek.  Daar het hy homself in Februarie 1850 as onderwyser (deur die staat aangestel) in Rietvallei in Sannah's Poort (nou Fauresmith) gevestig.

As 'n lid van die Volksraad was Groenendaal en sy medelid, J.M. Orpen, 'n Ier, die oorheersende magte agter die opstelling van die grondwet.  Na die totstandkoming van die Oranje-Vrystaat is Groenendaal aangewys as die eerste Staatsekretaris (die titel is gou verander na Regeringsekretaris.  Hy is ook aangestel as die staat se Tesourier-generaal.  In April 1854 het hy vir 'n kort rukkie waargeneem as Staatspresident vir J.P. Hoffman.

Groenendaal en Staatspresident Hoffman het goed klaargekom en hulle het 'n standvastige politiese en administratiewe basis vir die nuwe staat op die been gebring.  Beide Hoffman en sy staatsekretaris, Jacobus Groenendaal, was kreupel. Die regering van Hoffman het dus in die volksmond die bynaam "die kreupel regering" gehad, maar dit het gelukking nie verwys na die ware stand van regeringsake nie.

Groenendaal het aangebly in sy ampte nadat Hoffman gevra is om te bedank weens die 'buskruit-insident'.  Sy verhouding met die nuwe Staatspresident, J.N. Boshoff, was egter baie minder hartlik as met Hoffman.  Een rede hiervoor was die chaotiese stand van sake by die Tesourie waarvoor Groenendaal verantwoordelik was en wat Boshoff fel gekritiseer het.

Groenendaal het laat in sy lewe eers getrou met die weduwee van P.W. van der Merwe, ene Johanna Antoinet Helderman in 1858.  Hy is op 27 November 1860 in sy huis in Fauresmith op 55-jarige ouderdom oorlede.

## Bibliografie 
* [Groenendaal, J.], 'Die reisbeskrywing van Jacobus Groenendaal: 'n blik op die Suid-Afrikaanse samelewing deur én Nederlandse landverhuiser in 1850', **Historische Studies**, Julie 1941.

## Verwysings 
### Notas 
### Literatuur 
* 
*