open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stut

duimnael|250px|Let op die kop van speler nommer 1 (los) en 3 (vas) in die skrum.

'n **Stut** is 'n spelerposisie in rugby. Die nommer 1 staan as die **loskopstut** bekend en die nommer 3 as die **vaskopstut**.

Die twee stutte “stut” die haker in die skrum. Hulle vorm deel van die voorste ry van die skrum en druk teen die opposisie se stutte. Die loskopstut is aan die linkerkant van die haker geposisioneer en sy kop is aan die buitekant van die skrum wanneer dit inskakel. Die vaskopstut is regs van die haker met sy kop tussen die opposisie-haker en die opposisie-loskopstut. 

Die stut se hoofrol is om stabiliteit in die skrum te verskaf en die haker te ondersteun om die bal te wen. By die lynstaan ​​is die stut se rol om die springer te ondersteun terwyl hulle om die bal meeding. Die stutte is gewoonlik aan die voorkant van die lynstaan ​​geposisioneer met 'n springer tussen hulle. Hulle is ook dikwels betrokke om springers op te lig wanneer hulle 'n afskop ontvang. Terwyl skrumwerk steeds as hul hoofverantwoordelikheid beskou word, word daar ook van moderne stutte verwag om by te dra tot die aanval en verdediging. 

In die skrums moet stutte druk van die slotte en losvoorspelers inneem wat van agter af druk en die opposisie wat teen hulle druk, so hulle is dikwels onder die sterkste spelers in 'n span. Sommige van die meer suksesvolle stutte het kort nekke en breë skouers om hierdie druk te absorbeer asook kragtige bene om die skrum vorentoe te dryf. Aangesien die spel professioneel geword het, kan nie-spesialis stutte of hakers nie in die voorry speel nie. 

As 'n span weens afstuur (geel/rooi kaarte) of beserings nie genoeg spesialis-voorryspelers oor het nie, word die skrums 'onbetwis' (dws. geen stoot word in die skrum toegelaat nie en die span wat die bal in die skrum sit, wen dit). Met hul eie skrum is die loskop se rol om die haker 'n vrye uitsig te gee om die bal te kan haak, terwyl die vaskop probeer om die skrum stabiel te hou. Wanneer die opposisie die bal insit, probeer die vaskop om die opponerende haker of loskop te ontwrig, om dit vir hulle moeilik te maak om die bal te wen. 
## Plaasvervanging 
Onder deesdae se plaasvervangerreëls, word die no. 1 en no. 3 vervang deur onderskeidelik no. 17 en 18 vanaf die reserwebank. Dit kan enige tyd gedurende die wedstryd gebeur, bv. as gevolg van 'n besering, maar meestal is dit 'n taktiese verandering tussen ongeveer die 50ste en 65ste minuut van die wedstryd.

## Noemenswaardige stutte 
'n Paar bekende stutte (almal Springbokrugbyspelers) ter illustrasie:
* Mof Myburgh
* Hannes Marais, Suid-Afrika se vier-en-dertigste Springbokkaptein
* CJ van der Linde
* Os du Randt
* Jannie du Plessis
* Tendai Mtawarira 
* Gurthrö Steenkamp
* Coenie Oosthuizen
* Steven Kitshoff
Louis le Grange

**Louis le Grange** (gebore 16 Augustus 1928, Ladybrand; † 25 Oktober 1991, Potchefstroom) was 'n prokureur, Suid-Afrikaanse politikus en 'n lid van die Nasionale Party.

## Politieke loopbaan 
Le Grange word in 1966 tot die Parlement verkies vir die kiesafdeling Potchefstroom (1966-1991). Hy sluit by die kabinet aan in 1975, as adjunkminister van Inligting (1975–1978), Binnelandse Sake en Immigrasie (1975-1978), asook Openbare Werke (1978) tydens die bewind van John Vorster. Later word hy bevorder tot Minister van Toerisme en Openbare Werke (1978–1979), Gevangenisse (1979–1980), Polisie (1979–1982) en Wet en Orde (1982–1986) in die verskeie kabinette van Eerste Minister PW Botha.

Hierna val die eer hom te beurt om as Speaker van die Parlement op te tree (1987–1991).

Hy is aan 'n hartaanval oorlede in Potchefstroom, in die ouderdom van 64. 'n Hoofstraat wat noordwaarts uit Potchefstroom loop is na hom vernoem.

## Verwysings 
* *Beeld* koerant, 28 Oktober 1991, getiteld: "Louis le Grange het gesterf soos hy geleef het tussen vriende"
Wit-Nyl

Die **Wit-Nyl** (Arabies: النيل الأبيض, ''an nīl al 'abyaḍ'') is die grootste sytak van die Nylrivier in Afrika. Dit is saam met die Blou-Nyl een van twee bronriviere van die Nyl. Weens sy lengte, meer as twee keer dié van die Blou-Nyl, word die Wit-Nyl as die Nylrivier se hoofloop beskou, terwyl die Blou-Nyl as die Nylrivier se grootste sytak beskou word.

[duimnael|links|Saamvloei van die Blou- en Wit-Nyl naby [Khartoem]]
duimnael|links|Satellietbeeld van die Blou- en Wit-Nyl se saamvloei naby Khartoem
Die twee bronriviere van die Wit-Nyl ontspring in die gebergtes van Burundi en Rwanda net oos van die grens tot die Demokratiese Republiek van die Kongo. Aansluitend vloei die rivier in 'n noordoostelike rigting en mond naby die grens tussen Tanzanië en Uganda in die Victoriameer uit. Naby Jinja verlaat die Wit-Nyl, nou **Victoria-Nyl** genoem, die Victoriameer en vloei in 'n noordelike rigting deur die Kyogameer. Die rivier, hier **Kyoga-Nyl** genoem, vloei in 'n noordoostelike rigting en mond in die Albertmeer uit. Aansluitend vloei die **Albert-Nyl** in 'n noordelike rigting en kruis die grens tot Suid-Soedan, waar die rivier deur dié land se hoofstad, Joeba, vloei. Hier staan die rivier as **Berg-Nyl** (Arabies: بحر الجبل, *Baḥr al-Jabal* of *Baḥr el-Jebel*; letterlik "Bergrivier" of "Rivier van die Berg") bekend en vorm die Sudd, een van die wêreld se grootste vleilande en die grootste binnedelta in Afrika. Die Wit-Nyl vloei verder in 'n noordelike rigting en bereik die grens van Soedan, waar dit *Bahr al-Abiad* genoem word. In dié land se hoofstad, Khartoem, vloei die Wit-Nyl en die Blou-Nyl saam en die hoofloop van die Nylrivier ontstaan.

## Sien ook 
* Lys van riviere in Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Duisend-en-een-nag

duimnael|300px|’n Arabiese manuskrip van *Duisend-en-een-nag*, waarskynlik uit die 14de&nbsp;eeu.

Die vertellinge van ***Duisend-en-een-nag*** (Arabies: الف ليلة وليلة / alf laila wa-laila, "duisend nagte en een nag") is ’n versameling verhale in die vorm van ’n raamvertelling uit die Midde-Ooste. Van die verhale is ouer as die Christendom, terwyl ander uit die Middeleeue stam.

## Geskiedenis 
Daar is lank geglo die verhale van *Duisend-en-een-nag* se oorsprong lê in Persië. Dit het later geblyk hulle kom uit verskillende Arabiese lande en deels van die Indiese subkontinent.

Gedeeltes van die versameling was al in die 18de&nbsp;eeu in Europa bekend. Die oorspronklike verhale was eroties gekleur. Daarom is hulle tot in die 20ste&nbsp;eeu nie in die Arabiese wêreld as egte letterkunde beskou nie.

Die verhale is later (1885–1888) sonder die erotiese elemente gepubliseer en dit het gewild geword as verhale vir oud en jonk.

## Verhale 
duimnael|’n Afbeelding uit 1837.
duimnael|thumbtime=6|*Aladdin en die Towerlamp* (1917)
Volgens die verhale is koning Sjahriaar deur sy vrou bedrieg. Om ’n herhaling te voorkom het hy besluit om elke aand met ’n maagd te trou en haar die volgende oggend te laat teregstel. Ná ’n ruk is hy met Scheherazade, die dogter van sy grootvisier, getroud. Om te voorkom dat sy tereggestel word, het sy op hul huweliksnag vir hom ’n verhaal vertel wat nie ’n einde gehad het nie. Om te weet hoe die verhaal eindig, het hy haar die dood gespaar. Die volgende nag het sy die verhaal hervat, maar weer nie geëindig nie. Die koning het besluit om haar nog ’n nag te spaar. So het Scheherazade duisend en een nag lank aangehou, en elke nag haar verhaal sonder ’n einde afgesluit. In dié tyd het sy ’n paar kinders by hom gehad. Toe die verhale eindig, het die koning so baie van haar gehou dat hy haar toegelaat het om sy vrou te bly.

Die bekendste verhale uit die versameling is:
* *Aladin en die Towerlamp*
* *Sinbad die Matroos*
* *Ali Baba en die Veertig Rowers*
Dié verhale kom egter die eerste keer voor in die Franse vertaling van die 18de&nbsp;eeu en was nie in die oorspronklike Arabiese versameling nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 1001-nag aanlyn – Die Engelse vertaling deur die 19de-eeuse Britse ontdekkingsreisiger Richard Francis Burton
Irrawaddy

duimnael|links|Mingun-Tempel aan die Irrawaddy
[duimnael|links|Die Irrawaddy in [Mandalay]]
Die **Irrawaddy** of **Ayeyarwady** (Birmaans: ဧရာဝတီ) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Asië. Die rivier, met 'n lengte van 2&nbsp;170&nbsp;km (1&nbsp;348&nbsp;myl), is die langste rivier in Mianmar en ook dié land se belangrikste waterweg.

Die Irrawaddy ontstaan deur die saamvloei van die Mali- en N'Mai-rivier in die Kachin-Staat in die noorde van Mianmar. Beide bronriviere ontspring in die suidooste van die Himalaja net suid van die Chinese Outonome Gebied Tibet. Aansluitend vloei die Irrawaddy  in suidwestelike rigting en bereik Myitkyina, die grootste stad aan die boloop van die rivier. Hier bereik die rivier die sentrale binneland van Mianmar en vloei verder in suidwestelike rigting tot Mandalay, die grootste stad aan die rivier. Net wes van die stad mond die Chindwin, die rivier se grootste sytak, in die Irrawaddy uit. Vanaf hier vloei die rivier in suidelike rigting tot by die rivier se uitgestrekte delta, waar dit in die Andamanse See uitmond. In die ooste van die delta is die Yangon, die belangrikste hawestad en voormalige hoofstad van Mianmar, geleë.

## Verwysings
Newmarket Park

**Newmarket Park** is 'n voorstad in Alberton, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Newmarket Park 'n bevolking van 2&nbsp;776 gehad, waarvan 40,9% Blankes was. Afrikaans (28,2%) en Engels (23,1%) is die grootste huistale.

## Sien ook 
* Alberante
* Albertsdal
* Brackendowns
* Brackenhurst
* Florentia
* Meyersdal
* Verwoerdpark

## Verwysings
Salween

Die **Salween** (Birmaans: သာန်လာန် *Thanlwin*, Chinees: 怒江 *Nù Jiāng*, Thai: แม่น้ำสาละวิน, Tibettaans: རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ། *rGyl mo rNGul chu*) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Asië. Die rivier, met 'n lengte van 2&nbsp;815&nbsp;km (1&nbsp;749&nbsp;myl), vloei vanaf die Volksrepubliek China in die noorde, deur Mianmar, Thailand en weereens deur Mianmar in die suide.

[duimnael|links|Die Salween naby Liuku in die Chinese provinsie [Yunnan]]
[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van die Salween se delta (Suid is links bo)]]
Die Salween ontspring in die Hoogland van Tibet (Volksrepubliek van China), noord van die Himalaja en vloei in suidoostelike rigting deur die provinsie Yunnan noordoos van Indië. Aansluitend vloei die rivier in suidelike rigting en vorm later die grens tot Mianmar. Net oos vloei die Mekong en die Yangtze. Hierdie beskermde gebied van drie parallelle riviere in Yunnan is deur Unesco in 2003 as wêrelderfenisgebied gelys. Suid daarvan vloei die rivier deur die ooste van Mianmar en daarnaas vorm die Salween vir 'n kort tyd die grens tussen Mianmar en Thailand net voordat dit naby die hawestad Mawlamyine in die Andamanse See uitmond.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Faya-Largeau

**Faya-Largeau**, ook bekend as slegs **Faya**, is die grootste nedersetting in noordelike Tsjad. Die stad het sowat 48&nbsp;000 inwoners.

## Verwysings
Habakuk

**Habakuk** is die 35ste boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as die Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Hierdie boek is die agste van die sogenaamde twaalf Klein Profete. In die boek word die klagtes van profeet oor heersende onreg en oor God se skynbare belangeloosheid in die optrede van die vyand afgewissel deur God se antwoorde daarop: *Wie nie reg gesind is nie, sal sy verdiende loon kry, maar wie reg doen, sal lewe omdat hy getrou bly*. Die boek sluit af met 'n lofpsalm oor die grootheid van God.
 
## Bron 
* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)

## Eksterne skakels 
*
Sefanja

**Sefanja** is die 36ste boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as die Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Hierdie boek is die negende van die sogenaamde twaalf Klein Profete. Sefanja het teen die einde van die 7de eeu v.C. as profeet opgetree. Hy verkondig dat God 'n einde gaan maak aan alles wat op die aarde is, met die insluiting van die verbondsvolk en die buurvolke van Israel. Die oordeel word in die verband gebring met die koms van die dag van die Here. Alhoewel Jerusalem tot ondergang gedoem is, sal die stad weer herstel word en 'n nederige en ootmoedige volk wat op die Naam van die Here vertrou, sal dáár woon.

## Literatuur 
* Die Bybel: 1953-Vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)
* Die Bybel: 1983 Vertaling 
* Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. 

## Sien ook 
* Lys van persone in die Bybel

## Eksterne skakels 
*
Haggai

**Haggai** is die 37ste boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as die Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Hierdie boek is die tiende van die sogenaamde twaalf Klein Profete. In 'n aantal kort boodskappe wat hy in 520 v.C. van die Here ontvang het, spoor die profeet die volk aan om die tempel te herbou. Die Here beloof voorspoed en vrede aan 'n gelouterde volk en verklaar dat Hy besondere eer aan sy dienaar Serubbabel sal gee.

Haggai was 'n tydgenoot van Sagaria.

## Bron 
* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)

## Eksterne skakels 
*
Sagaria

**Sagaria** is die 38ste boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as die Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Hierdie boek is die elfde van die sogenaamde twaalf Klein Profete. Sagaria was 'n tydgenoot van Haggai. Die eerste agt hoofstukke handel oor 'n aantal visioene oor die herstel van Jerusalem, die herbou van die tempel, die loutering van die volk en die koms van die Messiaanse tydperk. Hoofstukke 9-14 is 'n versameling boodskappe oor die verwagte Messias en die laaste oordeel.

## Bron 
* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)

## Eksterne skakels 
*
Farrarmere

**Farrarmere** is 'n voorstad in Benoni, Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Farrarmere 'n bevolking van 11&nbsp;975 gehad, waarvan 78,7% Blankes was. Engels (63,0%) en Afrikaans (27,7%) is die grootste huistale.

## Sien ook 
* Northmead
* Rynfield
* Lakefield

## Verwysings
Die Nagwag

***Die Nagwag*** is die bekendste skildery van Rembrandt van Rijn. Hy het dit tussen 1639 en 1642 geskilder. Die amptelike naam daarvan is *De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren*. 

Die skildery het waarskynlik omstreeks 1676 die naam *Die Nagwag* gekry. Dit word permanent uitgestal in die Rijksmuseum in Amsterdam, Nederland, en is die bekendste skildery in die versameling en een van die beroemdste skilderye ter wêreld.

## Sleutelelemente 
Die skildery is veral bekend vir drie eienskappe: die enorme grootte (363&nbsp;x&nbsp;437&nbsp;cm), die doeltreffende gebruik van lig en skadu, en die persepsie van beweging in wat andersins ’n statiese militêre skildery sou gewees het.

Die skildery is in 1642 voltooi tydens die hoogtepunt van die Nederlandse Goue Era. Dit beeld ’n groep van 18 offisiere uit van die kompanie van kaptein Frans Banninck Cocq (in swart geklee) en sy luitenant, Willem van Ruytenburgh (in geel geklee). Met die doeltreffende gebruik van lig en skadu het Rembrandt die oog gelei na die drie belangrikste figure in die skare: die twee bogenoemde offisiere in die middel en die meisie net links van die middel van die skildery (ook in geel geklee, en wat verskeie simboliese eienskappe het). Agter hulle dra Jan Visscher Cornelissen die kompanie se vlag.

Die res van die skildery was taamlik donker, en weens die verkleuring van die vernis het dit later nog donkerder gelyk. Daarom is aangeneem dat dit ’n nagtoneel was, en dit is waar die skildery sy naam *Die Nagwag* gekry het.

## Eksterne skakels 
* *Die Nagwag* by die "WebMuseum"
* *Die Nagwag* by die Rijksmuseum
Swazilink

**Swazilink** is 'n beplande spoorlyn tussen Suid-Afrika en Eswatini, wat die vragkapasiteit tussen die twee lande met 15 miljoen ton sal vermeerder.

## Roete 
duimnael|Swazilink roetekaartDik rooi lyn: Spoorlyn in diensDun rooi lyn: Bestaande spoorlyn buite diens
Die hoofspoorlyn sal oor 146 km vanaf Lothair in Mpumalanga tot by die Sidvokodvo-aansluiting in Eswatini strek. Dit behoort die druk op die Richardsbaailyn te verminder, deur die verwydering van algemene spoorvragverkeer. Dus sal meer steenkooluitvoertreine die hoofroete in Suid-Afrika kan gebruik en sal dit ook die volume van steenkool wat per pad vervoer word, verminder.   Daar is ook planne vir die aansluiting van 600 km se spoorweë, en die roete pas in met verskeie ander Transnet-infrastruktuurprojekte wat op steenkoolvervoer fokus.  Dit sal ook verdere ontwikkeling toelaat van die spoorlyn wat steenkool uit die Waterberg-steenkoolveld sal dra via Ermelo na Richardsbaai; die Waterberg-steenkoolveld het Suid-Afrika se grootste onontginde steenkoolreserwes. 

## Projek 
Die projek het reeds amptelik in Januarie 2012 begin en die koste sal na verwagting tussen R15 miljard en R17 miljard beloop, met die Suid-Afrikaanse regering se aandeel tot R12 miljard.  Die Swazi-regering het voorgestel dat "PPP"-finansiering gebruik word, of 'n ander bron van eksterne finansiering. Die Lothair-Sidvokodvo-lyn self kos R7.3 miljard, en 'n verdere R8.6 miljard sal bestee moet word aan die koppeling van die spoorweë.

Die verwagting is dat die eerste treine in 2015 of 2016  deur **Swazilink** sal begin loop.

Transnet sal 43 nuwe General Electric diesel-elektriese lokomotiewe aankoop vir gebruik op die lyn.

## Sien ook 
* Eswatini-spoorweë

## Verwysings
Canzibe

**Canzibe** is 'n dorpie met 1 000 inwoners in die Oos-Kaap provinsie van Suid-Afrika. Dit is geleë naby die R61 pad tussen Port St. Johns en Mthatha in die Nyandeni Plaaslike Munisipaliteit, wat deel is van die OR Tambo Distriksmunisipaliteit. As 'n klein dorpie beskik dit oor primêre skole en 'n hospitaal, die Canzibe Hospitaal.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
George Lucas

**George Walton Lucas jr.** (geb. 14 Mei 1944) is ’n Amerikaanse rolprentregisseur, draaiboekskrywer, vervaardiger en entrepreneur. Hy het Lucasfilm gestig en was voorsitter van die maatskappy voordat hy dit op 30 Oktober 2012 aan die Walt Disney Company verkoop het. Hy is die bekendste as skepper van die *Star Wars*- en die *Indiana Jones*-reeks. Lucas is een van die Amerikaanse rolprentbedryf se finansieel suksesvolste rolprentvervaardigers en is vir vier Oscars benoem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* George Lucas-biografie  by Lucasfilm.com
*
Lephalalarivier

Die **Lephalalarivier**  (ook die **Palalarivier** genoem) is 'n rivier in die noordweste van Suid-Afrika wat aansluit by die Limpoporivier. Dit is 'n belangrike waterweg in die Waterbergarea van die Limpopoprovinsie. Die rivier dreineer meeste van die Lapalalawildernis en 'n aansienlike bykomende gedeelte wat 'n belangrike habitat vorm vir inheemse wildlewe. Die oorwegend droë bladwisselende bosgemeenskap van die hoogland bo die waterskeiding is die tuiste van baie groot Afrikasoogdiere insluitend blouwildebeeste, koedoes,  kameelperde, witrenosters en talle ander wildsbokke.

## Waterkwaliteit
Die Lephalalarivier beskik oor hoë kwaliteit water met sterk vloeiende strome, veral in die boonste streke; dienooreenkomstig is sy biotiese status as "gesond" beoordeel deur gebruik te maak van die Noord-Afrikaanse baber as 'n bio-merker. In die Lapalalawildernis word interessante prehistoriese rotskuns op die walle langs die rivier aangetref. Die opvanggebied van die Lephalala word op 4&nbsp;868 km2 bereken.

## Verwysings
Anna Elizabeth Botha

[duimnael|regs|320px|Dr. en mev. [Servaas Rossouw|S.H. Rossouw toe hy leraar was van die NG gemeente Senekal met hul twee oudste kinders. Die dogtertjie is Elize.]]
duimnael|regs|320px|Elize Botha se gesin omstreeks 1944 toe haar vader, ds. S.H. Rossouw, predikant was van die NG gemeente Swellendam. Botha is op die inlas te sien.

**Anna Elizabeth (Elize) Botha** (1922 - 1997), gebore op 6 Mei 1922 as **Anna Elizabeth Rossouw**, was die vrou van staatspresident Pieter Willem Botha, en gevolglik Suid-Afrika se eerste dame vanaf 1984 tot 1989. Mnr. Botha het van 1978 tot 1984 as die eerste minister van Suid-Afrika gedien.

Mnr. Botha trou op 13 Maart 1943 met Anna Elizabeth Rossouw. Sy was onder die naam Elize bekend en was die dogter van 'n dominee van onder meer die NG gemeentes Senekal en Maitland, dr. S.H. Roussouw (11 Januarie 1890 – 11 Junie 1956). Hulle het twee seuns gehad, Rossouw en Pieter Willem, asook drie dogters, Elanza, Amelia en Rozanne.

Elize Botha was hoofsaaklik in die agtergrond en nie baie in die media nie. Pres. Nelson Mandela het haar later bewonder omdat sy gehelp het om 'n middagete wat hy en die weduwees van apartheid-era leiers bygewoon het te reël.

Sy is op 6 Junie 1997 op 75-jarige ouderdom aan 'n hartaanval oorlede. Sy het in 1978 aneurisme gehad ('n aar in die brein wat lek), maar het daarna tot haar afsterwe goeie gesondheid geniet. 

## Verwysings
Tini Vorster

[duimnael|regs|300px|Vier premiersvroue by die 20-jarige feeskongres van die [Nasionale Party in Parow: Betsie Verwoerd, Susan Strijdom, Tini Vorster en Maria Malan.]]

**Tini Vorster** (née Malan; soms gespel **Tienie Vorster**; 21 Augustus 1917 - 14 September 2000) was die eggenote van voormalige staatspresident John Vorster en was gevolglik van 10 Oktober 1978 tot 4 Junie 1979 die eerste dame van Suid-Afrika.

Martini Steyn Malan is op Worcester gebore en trou in 1941 met die latere pres. John Vorster. Drie kinders is uit die huwelik gebore, 'n dogter Elsa, en twee seuns, Willem en Pieter. Pieter is op die ouderdom van 31 aan waterpokkies oorlede.

Mev. Vorster was Suid-Afrika se eerste geregistreerde vroulike maatskaplike werker. In 1978 ontvang sy 'n eredoktorsgraad van die Potchefstroomse Universiteit vir haar maatskaplike diens en geskiedenisnavorsing oor die presidentslandgoed Groote Schuur. 

In 1990 ontvang sy die D.F. Malanmedalje van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Kuns en Kultuur vir werk van die hoogste gehalte ter bevordering van die Afrikaanse kultuur. 'n Britse koerant het by geleentheid geskryf dat, as sy in 'n later geslag gebore was, sy self die eerste minister sou kon wees.

Sy was ook 'n ereburger van Kareedouw, waar die egpaar ná hulle aftrede gewoon het. In 1987 het oudpres. P.W. Botha die Orde vir Voortreflike Diens aan haar toegeken. 

Sy is op 14 September 2000 na 'n siekbed van 6 maande in 'n aftreeoord in die Strand oorlede. Sy was 83 jaar oud en is deur haar seun Willem, dogter Elsa, 10 kleinkinders en 5 agterkleinkinders oorleef.

Die Afrikaans-medium Laerskool Tini Vorster in Nigel is na haar vernoem en die Zanele Mbeki-tehuis by Dunnottar het vantevore haar naam gedra (as die Tienie Vorster-tehuis).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Tannie Tini Vorster se maklike wildsboud
Marietjie Viljoen

**Dorothea Maria (Marietjie) Viljoen** (née Brink; 1917 - 2005) was die eggenote van staatspresident Marais Viljoen en was gevolglik vanaf 4 Junie 1979 tot 3 September 1984 die eerste dame van Suid-Afrika.

Dorothea Maria Brink is op 17 September 1917 in Potchefstroom gebore. Sy word later 'n musiekonderwyseres en hulle trou op 20 April 1940. Een dogter, Elna Meyers is uit die huwelik gebore.

Sy is op Woensdag, 5 Oktober 2005 na 'n kort siekbed in die Meulmed-hospitaal in Pretoria oorlede. Sy was 88 jaar oud en is deur haar man, haar dogter, Elna, en 'n kleinseun, Viljoen oorleef.

Met haar afsterwe het pres. Thabo Mbeki die volgende verklaring uitgereik: "*Namens die mense en regering van Suid-Afrika word ons innige meegevoel betuig met die Viljoen-familie met die verlies van hul ma en ouma.*"

## Verwysings
Kaart

[duimnael|200px|’n Topografiese kaart van [Suid-Afrika.]]
[duimnael|200px|’n Tematiese kaart van die inwonertalle in die [VSA.]]
duimnael|200px|’n Geografiese kaart van Suid-Afrika.
[duimnael|200px|’n Skematiese kaart van die [Wene|Weense U-Bahn (in 2024).]]

’n **Kaart** is ’n gemodelleerde weergawe van die aardoppervlak; meestal ’n geografiese weergawe, maar soms skematies. Dit word gewoonlik volgens ’n skaal geteken, wat op die kaart aangedui word, soos 1:25&nbsp;000. Die skaal werk egter nie meer as die kaart verklein of vergroot word, soos met digitale kaarte nie.

Die oudste kaart wat bewaar gebly het, is een van ’n rivierdal tussen twee heuwels op ’n Babiloniese kleitablet van 7,6&nbsp;×&nbsp;6,8&nbsp;cm wat in 1930 gevind is by Ga-Sur, in die omgewing van die huidige Kirkuk. Die begeleidende teks in spykerskrif gee ’n verklaring van die kaart. Dit dateer uit die 25ste tot 24ste eeu v.C.

Tans is baie noukeurige kaarte moontlik danksy onder meer lugfoto's. Op die internet kan op kaarte ingezoem word en GPS-stelsels maak dit moontlik om jou pad te vind terwyl jy in jou motor ry.

## Soorte kaarte 
Kaarte kan op drie manier ingedeel word:

### Topografiese en tematiese kaarte 
* Topografiese kaarte gee die aardoppervlak so getrou moontlik aan met die betrokke reliëf (hoogtes) en grense. Soms word ook gegewens soos die infrastruktuur en geboue aangegee.
* Tematiese kaarte gee kenmerke van die een of ander tema aan, soos bevolkingsdigtheid, klimaat, ens. Soms kan eienskappe soos riviere, dorpe en landsgrense aangedui word. Die doel van ’n tematiese kaart is onder meer om ’n verskynsel of die verspreiding daarvan te ontleed.

### Geografiese en skematiese kaarte 
Kaarte (sowel topografies as tematies) kan ook onderverdeel word in:
* Geografiese kaarte, ’n getroue afbeelding van ’n geografiese gebied met die afstande, hoeke en onderlinge liggings van gegewens korrek aangedui volgens die spesifieke skaal. Die geografiese kaarte wat vandag die meeste gebruik word, is padkaarte, waarop ook byvoorbeeld spoorlyne, brûe en voetslaanpaaie aangedui kan word. Eienskappe soos hoogtes, reënval en temperatuur kan ook daarop voorkom.

* Skematiese kaarte lê minder nadruk op die juistheid van die geografiese elemente van ’n gebied. Min aandag word gegee aan verhoudings, afstande en onderlinge liggings omdat die bepaalde informasie, soos watter stasies op ’n trein- of moltreinnetwerk voorkom, belangriker as die geografiese gegewens is. Dikwels word kleure gebruik om die verskillende aspekte van die kaart van mekaar te onderskei. Krom lyne word dikwels reguit en geen bykomende inligting soos paaie word aangedui nie.

### Grootskaalse en kleinskaalse kaarte 
’n Derde verdeling van kaarte is:
* Grootskaalse kaarte is kaarte wat ’n skaal groter as 1:10&nbsp;000 gebruik.
* Kleinskaalse kaarte gebruik ’n skaal van kleiner as 1:10&nbsp;000.

## Eksterne skakels 
* Geography and Maps, an Illustrated Guide, by die Amerikaanse Library of Congress.
* Historiese kaarte  van so vroeg as 1544. DjVu-formaat; Java nodig
* The History of Cartography Project by die Universiteit van Wisconsin

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Nahum

**Nahum** is die 34ste boek in die kanon van Hebreeuse Geskrifte wat as die Ou Testament in die Bybel opgeneem is. Hierdie boek is die sewende van die sogenaamde twaalf Klein Profete. Die boek Nahum verkondig die ondergang van die Assiriese ryk en die oordeel oor Nineve en stel daarmee die bevryding van die volk van die Here in die vooruitsig.
 
## Bron 
* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)

## Eksterne skakels 
*
Geslag

duimnael|200px|Die twee geslagte van die mens, man en vrou.
Baie organismes op aarde word verdeel in twee **geslagte** wat onderling kombineer vir voortplanting deur middel van geslagsomgang. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor.

Die vroulike geslag van ’n organisme word gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. Skimmels en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar plante kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte akkedisse, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos erdwurms, is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte).

In die mens word die vroulike geslag gevorm deur XX chromosome, en die manlike geslag deur XY chromosome. 

## Sien ook 
* Chromosome
* Seks
* Voortplanting
Die Dood van Sokrates

***Die Dood van Sokrates*** (Frans: *La Mort de Socrate*) is ’n olieverfskildery van 1787 deur die Franse skilder Jacques-Louis David. Soos baie van sy werk uit dié dekade is die onderwerp van die skildery ’n klassieke tema, in dié geval die verhaal van die teregstelling van Sokrates, soos vertel deur Plato in sy *Phaedo*. In die storie word Sokrates skuldig bevind aan die korrupsie van die jeug van Athene en die bekendstelling van vreemde gode. Hy word tot die dood veroordeel deur die drink van gif. Eerder as om te vlug, gebruik Sokrates die geleentheid as ’n laaste les vir sy studente, en hy gaan sy dood kalm tegemoet.

Op die skildery sit ’n ou man in ’n wit kleed regop op ’n bed, met sy een hand oor ’n beker en die ander hand in die lug. Hy word omring deur ander mans van verskeie ouderdomme, van wie die meeste ontsteld lyk, anders as die ou man. Die jong man wat vir hom die beker aangee, kyk weg en staan met sy vry hand oor sy gesig. Nog ’n jong man hou die ou man se been vas. ’n Ou man sit aan die voetenent van die bed; hy sit vooroor gebuig en kyk na sy skoot. Links op die skildery is daar ’n boog in die muur, met nog mense op die agtergrond.

## Die skildery 
Hoewel David ’n kenner van die onderwerp geraadpleeg het, bevat die skildery baie historiese onakkuraathede. Hy het baie karakters, onder andere Sokrates se vrou, uitgelaat om die skildery eenvoudiger te maak. Hy het egter vir Apollodorus ingesluit; dit is die man wat in die boog teen die muur staan. Sokrates het hom egter voor die tyd weggestuur omdat hy te openlik getreur het. David het ook die ouderdomme van die verskillende studente verkeerd gehad, insluitende dié van Plato. Plato sou ten tyde van Sokrates se dood ’n jong man gewees het, maar op die skildery is hy die ou man aan die voetenent van die bed. Selfs Sokrates se gesig lyk anders as op die klassieke borsbeeld wat beskou word as die ideale verwysingsportret van hom.

David gebruik kleur om die emosie te beklemtoon. Die skakerings van rooi is dowwer aan die buitekant en word helderder na binne, waar dit ’n hoogtepunt bereik in die rooi kleed van die man wat die beker gif vashou. Die enigste twee kalm mans, Sokrates en Plato, is in wit en grys geklee.

David het die skildery op twee plekke geteken – sy volle naam onder die man wat Sokrates se been vashou, Crito, en sy voorletters onder Plato. Daarmee gee hy erkenning aan Plato om te wys die storie kom van hom af en uit erkenning vir die inspirasie vir die skildery. Sy naam onder die ander man wys dit is die karakter waarmee hy hom die beste identifiseer. Dit kan wees omdat Crito Sokrates se been vashou; so het David gewys hy klou vas aan die morele waardes wat Sokrates verteenwoordig.

## Verwysings 
## Bronne 
* De Nanteuil, Luc. *Jacques-Louis David.* New York: Harry N. Abrams, Inc., 1990.
* Lajer-Burcharth, Ewa. *Necklines: The Art of Jacques-Louis David after the Terror.* New Haven: Yale, 1999.
* Plato, Eva T. H. Brann, Peter Kalkavage, Eric Salem. *Phaedo*. Focus Publishing/R. Pullins: Bloomington,1998.

## Eksterne skakels 
* *The Death of Socrates*  by Google Art Project

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Teenpous Anacletus II

**Anacletus II** gebore **Pietro Pierleoni** was 'n teenpous in die Rooms Katolieke Kerk van 14 Februarie 1130 tot aan sy dood op 25 Januarie 1138.

## Biografie 
**Pietro Pierleoni**was afkomstig van 'n invloedryke Joodse familie wat hulle bekeer het tot die Christendom.  Na sy studie in Parys word hy monnik in die bekende klooster van Cluny.  In 1116 laat Pous Paschalis II hom na Rome kom en benoem hom tot kardinaal.  In 1121 word Pierleoni pouslike gesant in Engeland en Frankryk.

Op 14 Februarie 1130 sterf Pous Honorius II.  'n Minderheid van kardinale kies die oggend al Gregorio de Papareschi as Pous Innocentius II.  Hulle het egter nie die korrekte prosedure gevolg nie en baie kardinale het nie Innocentius as wettig erken nie.  Later die dag benoem die meerderheid kardinale vir Pierleoni op korrekte wyse.  Hy kies die naam **Anacletus II**.

Beide pouse het mekaar nie erken nie en het mekaar aktief bestry.  Anacletus het uiteindelik Rome in die hande gekry en Innocentius moes vlug na Frankryk.  Dit het gelyk of Aanacletus die stryd gewen het.  In September 1130 sluit hy 'n verdrag met Rogier II van Sisilië.  Hy het ook die steun van Willem X van Akwitanië gehad.

Anacletus se ondersteuning het egter veroorsaak dat Lotarius III die kant van Innocentius gekies het.  Innocentius het ook die steun van Bernard van Clairvaux gekry.  Bernard was op die oomblik een van die invloedrykste mense in die Rooms Katolieke Kerk.  Bernard het ook daarvoor gesorg dat Frankryk en Engeland hulle steun aan Innocentius gegee het.

In Oktober 1131 spreek Innocentius die banvloek uit oor Anacletus.  Twee jaar later verdryf Lotarius vir Anacletus uit Rome en Innocentius neem oor.  Uit dank kroon Innocentius vir Lotarius tot keiser.  'n Kort tydjie later herower Anacletus weer Rome en Innocentius moes weer vlug en Anacletus hou stand in Rome tot sy dood in 1138.  Na Anacletus se dood kies sy aanhangers vir Gregorio Conti wat die naam Victor IV kies.

### Die kollege van kardinale 
Volgens Miranda  het Anacletus die volgende kardinale aangestel: (die kardinale word egter nie deur die Rooms-Katolieke Kerk erken nie en staan bekend as **pseudo-kardinale**).

#### Konsistorie van Paassaterdag 1130 
* Germano, deken van S. Adriano in Foro
* Gregorio Otone, deken van S. Maria in Aquiro
* Pietro, posisie onbekend

#### Konsistorie van 1131 
* Donato, titelkerk: S. Eusebio
* Anselmo, titel onbekend
* Rainaldo, diaken van S. Vito en Modesto
* Matteo, diaken van Ss. Cosma en Damiano

#### Konsistorie van 1135 
* Benedetto, titelkerk: Ss. Quatro Coronati

#### Herbenoemings 
Die volgende kardinale wat reeds deur wettige pouse aangestel is, is deur Anacletus herbenoem:
* Gionata junior, diaken van Ss. Cosma en Damiano
* Giovanni Dauferio, diaken van S. Nicola in Carcere
* Stefano, diaken van S. Lucia in Sisilië
* Pierre, diaken van S. Adriano
* Silvano, diaken van S. Lucia in Septisolio

## Verwysings
Knoffelsout

200px|regs|duimnael|Knoffelsout

**Knoffelsout** is 'n gegeurde sout wat gebruik word as 'n voedselgeurmiddel. Dit word gemaak van 'n mengsel van gedroogde, gemaalde knoffel en tafelsout met 'n anti-kleefmiddel (bv. kalsiumsilikaat). In sy eenvoudigste vorm word dit gemaak deur die kombinasie van 3 dele sout met 1 deel knoffelpoeier.

Dit kan gebruik word as 'n plaasvervanger vir vars knoffel, in geregte soos hamburgers, gebraaide sampioene of chakalaka.

Dit moet nie verwar word met gemaalde knoffel, knoffelkorrels of knoffelpoeier nie, wat ook as speserye verkoop word.

Knoffelsout kan tuis gemaak word deur gemaalde knoffel in 'n bakkie met sout te meng, en 'n bietjie bevogtiger oor te giet.
Sakrivier

Die **Sakrivier**, die habitat van die oewerkonyn, is die langste nie-standhoudende rivier in die Karoo van Suid-Afrika.

## Stroomgebied 
Die rivier ontspring op 1 830 m bo seevlak in die Nuweveldberge, op die noordoosgrens van die Karoo Nasionale Park, net oos van die Moltenopas en 13 km noordwes van Beaufort-Wes. Dit vloei noordoos van Fraserburg verby, deur die dorp Williston, verby die spoorwegeindpunt Sakrivier en deur die dorp Brandvlei. In verskeie panne (“vloere”) versprei die vloedwaters en verdamp of sak in die grond weg, vandaar die naam Sakrivier. Op ongeveer 460 km van sy oorsprong kom die rivier tot sy einde in Grootvloer tussen Brandvlei en Kenhardt. Uit die Roggeveld vloei die water van die Visrivier en sy grootste sytakke, die Renosterrivier en die Rietrivier, verby Kootjieskolk. In die omgewing van die spoorweghaltes Tontelbos en Sakrivier sluit die Vis by die Sakrivier aan. Hierdie is 'n afgeleë dunbevolkte landstreek.

## Reënval 
Die karige neerslag oor die opvanggebied en stroomgebied wissel tussen 'n 120 tot 250 mm per jaar. By hoogste uitsondering vloei die rivier meer as 20 dae per jaar.

## Flora en fauna 
Doringbome, gannabos en riet is volop. Daar is geen inheemse bome langs die rivier nie, maar wel populiere en wilgers wat skadu verskaf. 
Boere by Fraserburg het in die eerste dekade van die eeu die Sakrivier Bewaararea van 120 000 ha gestig om die oewerkonyn te beskerm.

## Boerdery 
Die rivier en sy sytakke bring in 'n goeie reënseisoen miljoene ton vrugbare grond en water van die berge na die vloedvlaktes en vloere van die noordwestelike deel van die Noord-Kaap. Sedert laat in die 19de eeu is ook hier soos langs die Nyl saaidamme gebruik waar lae walle keer dat vloedwater vinnig terugloop en eerder insak. Een vloed was genoeg om te saai en die plant te laat ontwikkel tot oestyd sonder opvolgreën of besproeiing of bemesting. Soms is 'n besonder groot oes van vrugte en groente en veral koring gewen, maar baie jare was daar glad geen oes nie weens die onreëlmatige reënval, onvoorspelbare vloede, hitte, sprinkane, plantluise, krieke en ryp. Vloede het saaidamme en keerwalle verwoes en ernstige erosie veroorsaak. Weens hierdie probleme het Zak River Estates sy koringboerdery in 1944 gestaak. Teenswoordig word hier hoofsaaklik met skape en op beperkte skaal met lusern en lupine geboer. Semi-permanente poele in die rivierloop en fonteine wat helder watergate vorm, lewer hiervoor genoeg water. Verskeie plase is onbewoon.

## Geskiedenis 
Eerw. Johannes Kicherer van die Londense Sendinggenootskap het in 1799 die Sakrivier-sending gestig met 'n sendingstasie by Blijdevooruitzicht, 50 km noordoos van Fraserburg. Trekboere het in die omgewing van hierdie rivier hul korbeelhuise gebou.

## Benedeloop 
Die benedeloop van die Sakrivier is bekend as die Hartbeesrivier wat verby Kenhardt en Kakamas na die Oranjerivier loop.

## Bibliografie 
* Green, Lawrence G.: Karoo. Kaapstad: Timmins, 1955.
* Moseley, Steve: The ebb and flow of the Sakrivier. Village Life, nr. 26, Oktober-November 2007.
Tamatiesous

duimnael|links|140px|Tamatiesous in 'n bottel
duimnael|Tamatiesous in 'n restaurant voorgesit.

**Tamatiesous** (of die Amerikaanse *ketchup*) is 'n tafelsous. Tradisioneel het daar verskillende *ketchup*-resepte bestaan vir souse gemaak van sampioene, oesters, mossels of okkerneute maar in moderne tye beteken die term **ketchup** sonder uitsondering **tamatiesous**. 

Dit is 'n soet-suur sous, tipies gemaak van tamaties, asyn, 'n versoeter, en verskillende geurmiddels en speserye. Die soetheid is in die meeste gevalle suiker, of, meer spesifiek in die Verenigde State van Amerika, hoë fruktose mieliestroop. Geurmiddels kan wissel volgens die resep, maar gewoonlik sluit dit uie, wonderpeper, naeltjies, kaneel, knoffel, en soms seldery in.  

duimnael|regs|'n Sakkie tamatiesous wat oopgemaak is.

Tamatiesous word as 'n kondiment genuttig by verskeie geregte wat warm bedien word, insluitende slaptjips, hamburgers, toebroodjies, worsbroodjies, roereiers en selfs braaivleis. Ketchup word soms ook gebruik as 'n basis of bestanddeel vir ander souse.

## Verwysings
Spontane ontbranding

duimnael|250px|'n Groot komposhoop kan spontaan ontbrand indien dit nie korrek bestuur word nie

**Spontane ontbranding** of **spontane ontsteking** is 'n tipe van verbranding wat deur selfverwarming (toename in temperatuur as gevolg van eksotermiese reaksies) voorkom, gevolg deur 'n termiese wegholreaksie (selfverwarming wat vinnig versnel tot hoë temperature) en uiteindelik, ontsteking.

## Oorsake van ontsteking 
# 'n Stof met 'n relatief lae ontstekingstemperatuur (hooi, strooi, turf, ens) begin hitte vrystel. Dit kan op verskeie maniere gebeur, gewoonlik oksidasie met 'n bietjie water en in lug, bakteriële fermentasie genereer hitte.
# Die hitte is nie in staat om te ontsnap nie (hooi, strooi, turf, ens. is 'n goeie termiese isoleerders), en die temperatuur van die materiaal styg.
# Die temperatuur van die materiaal styg bo sy ontstekingspunt (selfs al word baie van die bakterieë vernietig deur die hitte).
# Verbranding begin as voldoende oksideermiddel, soos suurstof en brandstof, teenwoordig is en die reaksie word in warm wegholfases instand gehou.

## Probleemmateriale 
* Hooimiedens  en komposhope kan self-ontsteek as gevolg van die hitte wat deur bakteriese fermentasie opgebou word.
* Lynolie in 'n gedeeltelik beperkte ruimte (soos 'n hoop olie-deurweekte lappe uitgelaat in 'n onbedekte houer, veral as lappe daarna gebruik word met anti-vog oplosmiddel om van die olie skoon te maak) kan oksideer en lei tot die opbou van hitte en dus ontsteking.
* Steenkool kan spontaan ontbrand wanneer dit aan suurstof blootgestel word, wat veroorsaak dat dit reageer en verhit wanneer daar nie genoeg ventilasie vir verkoeling is nie.
* Pirietoksidasie is dikwels die oorsaak van steenkool wat spontaan ontsteek in ou mynuitskot.
* Pistachioneute is hoogs vlambaar as dit in groot hoeveelhede gestoor word, en is geneig tot self-verwarming en spontane ontbranding.
* Groot mishope kan spontaan verbrand tydens toestande van uiterste hitte.
* Katoen en linne. Wanneer hierdie materiaal in aanraking kom met poli-groente-olies (lynsaad, masseringolies), ontbind bakterieë die materiaal stadig, met die ontstaan van hitte. Indien hierdie materiaal dan op só 'n manier gestoor word dat hitte nie kan ontsnap nie, sal ontbinding vinniger plaasvind en hitte-opbou dus drasties toeneem. Sodra ontstekingstemperatuur bereik word, vind ontbranding plaas as voldoende oksidant teenwoordig is (bv. suurstof).

## Bibliografie 
*  
*  Bowes, P. C. (1984) *Self-heating: Evaluating and Controlling the Hazards*, London: Department of the Environment, Building Research Establishment. 

## Eksterne skakels 
* Artikel oor die spontane ontbranding van steenkool 
* spontane ontbrandingdemonstrasie

## Verwysings
Frederick Brownell

**Frederick Gordon (Fred) Brownell** (8 Maart 1940 – 10 Mei 2019) was 'n Suid-Afrikaanse heraldikus, vlagkundige en genealoog. Hy het onder andere die vlae van Namibië en Suid-Afrika ontwerp, asook heraldiese advies aan die ontwerper van die vlag van Lesotho verleen. Hy is in 2000 met die Orde vir Voortreflike Diens bekroon.

Brownell het in 1977 as assistent-staatsheraldikus by die Buro vir Heraldiek begin werk. In 1982 is hy tot Staatsheraldikus bevorder. Hy het in 2002 van die staatsdiens afgetree.

Hy het verskeie wapens en vlae ontwerp, insluitende die wapen en vlag van Namibië in 1990. In 1994 ontwerp hy die nuwe Suid-Afrikaanse vlag, met 'n konvergerende kruis wat die samesnoering van verskillende kulture in een toekomstige Suid-Afrika simboliseer. Hy het later ook die wapens vir die nuwe provinsiale regerings ontwerp en het talle artikels en boeke oor heraldiek en vlae gepubliseer.

## Publikasies 
* Brownell, F.G. (1956) *The Seeds of Tomorrow: Celebrating One Hundred Years of Service to Commercial Growers and Home Gardeners, 1856–1956*
* Brownell, F.G. (1985) *British Immigration to South Africa, 1946–1970*
* Brownell, F.G. (1987) *Die Suid-Afrikaanse wapenboek*
* Brownell, F.G. (1987) *Die Suid-Afrikaanse Wapenboek: 801 – 1200*
* Brownell, F.G. (1993) *Nasionale en provinsiale simbole en flora en fauna-embleme van die Republiek van Suid-Afrika*
* Brownell, F.G. (1993) *National and Provincial Symbols and flora and fauna emblems of the Republic of South Africa*
* Brownell, F.G. (1995) *National Symbols of the Republic of South Africa*
* Brownell, F.G. (2002) *Heraldry of the Church of the Province of Southern Africa*

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  
*  

## Eksterne skakels
Graça Machel

duimnael|links|Graça Machel in 2010

**Graça Machel** (née Simbine; gebore 17 Oktober 1945) is 'n Mosambiekse politikus en humanis. Sy is die weduwee van die voormalige Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela en Mosambiekse president Samora Machel. As gevolg hiervan is sy die enigste vrou wat as eerste dame in twee aparte onafhanklike lande gedien het. Sy is 'n internasionale kampvegter vir die regte van vroue en kinders en is in 1997 vir haar humanitêre werk as 'n Britse dame verklaar.
Nkosazana Dlamini-Zuma

duimnael|links|200px|Nkosazana Dlamini-Zuma in 2009
**Nkosazana Clarice Dlamini-Zuma** (gebore 27 Januarie 1949) is 'n Suid-Afrikaanse afgetrede politikus en 'n voormalige aktivis teen apartheid. Sy was Suid-Afrika se Minister van Gesondheid van 1994 tot 1999, onder president Nelson Mandela, daarna die Minister van Buitelandse Sake vanaf 17 Junie 1999 tot 10 Mei 2009, onder presidente Thabo Mbeki en Kgalema Motlanthe. Sy is op 10 Mei 2009 as die Minister van Binnelandse Sake in die kabinet van president Jacob Zuma, haar gewese man, aangestel. Sy het dié posisie tot haar bedanking op 2 Oktober 2012 beklee.

Op 15 Julie 2012 is Dlamini-Zuma tot voorsitter van die Afrika-unie verkies. Sy word dus die eerste vrou om die organisasie (insluitend sy voorganger, die Organisasie vir Afrika-eenheid) te lei. Sy het van 15 Oktober 2012 tot 30 Januarie 2017 gedien, en is deur Moussa Faki opgevolg. Haar ampstermyn in dié pos was ook omstrede.

Tydens president Cyril Ramaphosa se tweede termyn was sy vir 16 maande lank ook minister van vroue, jeug en persone met gestremdhede.

Onder president Cyril Ramaphosa het sy as Minister in die Presidensie vir Beplanning, Monitering en Evaluering gedien, met verantwoordelikheid vir die Nasionale Beplanningskommissie, voordat sy Minister van Samewerkende regering en Tradisionele aangeleenthede geword het, in welke hoedanigheid sy 'n prominente en omstrede rol in die regulering van Suid-Afrika se inperking tydens die COVID-19-pandemie gehad het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Suurlemoenpeper

duimnael|Suurlemoenpeper wat in Suid-Afrika verkrygbaar is
**Suurlemoenpeper** is 'n mengsel van geurmiddels wat gemaak word van gegranuleerde suurlemoenskil en gekraakte swartpeperkorrels. Tydens die bereiding word die suurlemoenskil saam met die peper fyngedruk sodat die sitrusolie in die peper kan intrek. Hierdie mengsel word dan gebak en gedroog en kan op vleis (veral pluimvee) en pasta gebruik word, hoewel dit oorspronklik hoofsaaklik vir seekos gebruik is.

Suurlemoenpeper is in die handel beskikbaar in klein houertjies, en kan ook klein hoeveelhede ander bestanddele soos sout, suiker, uie, knoffel, sitroensuur, bykomende suurlemoengeursel, rooipeper en ander speserye bevat. Suurlemoenpeper kan ook tuisgemaak wees.
Pietersielie

**Pietersielie** (*Petroselinum crispum*) is 'n spesie van die genus *Petroselinum* in die familie *Apiaceae*, inheems aan die sentrale Middellandse Seestreek, Algerië, Griekeland, Marokko, (die suide van Italië en Tunisië). Dit het egter dwarsoor die wêreld gevestig en word wyd verbou as 'n krui, spesery en as groente.

Waar dit as 'n tweejarige plant gekweek word, vorm dit in die eerste jaar reeds 'n roset van drieledige blaarstele 10-25 cm lank, met talle liggroen blaartjies 1-3 cm groot en 'n penwortel wat deur die winter as 'n voedselstoor funksioneer.

Pietersielie word algemeen gebruik in Midde-Oosterse, Europese en Amerikaanse kookkuns. Krullerige blaarpietersielie word dikwels as 'n versiering langs hoofgeregte gerangskik. In Sentraal- en Oos-Europa en die weste van Asië, word baie geregte bedien met vars gekapte pietersielie bo-oor gesprinkel. Wortelpietersielie is baie algemeen in die Sentrale en Oostelike Europese kookkuns, waar dit gebruik word as 'n versnapering of 'n groente in meeste soppe, bredies asook rys.

## Beskrywing 
Tuinpietersielie is 'n heldergroen, tweejarige plant in gematigde klimaat, of 'n eenjarige kruid in subtropiese en tropiese gebiede.

## Galery 

Petroselinum.jpg|Pietersielie blare en blomme
Parsley100.jpg|duimnael|regs|Pietersielieblare

## Sien ook 
* Taboelie

## Notas
Wonderpeper

**Wonderpeper** (ook genoem Jamaikapeper, Mirtelpeper, Pimenta, piment of Engelse peper), is die gedroogde groen vrugte ("bessies", wat gebruik word as 'n spesery) van *Pimenta dioica*, 'n middelstandboom wat inheems is aan die Groot Antille, die suide van Meksiko, en Sentraal-Amerika, wat nou verbou word in baie warm dele van die wêreld. 
Die naam "allspice" is reeds in 1621 deur die Engelse uitgedink, wat gereken het dit gekombineer al die geure van kaneel, neutmuskaat en naeltjies saam. 

Verskeie onverwante geurige struike word genoem "Carolina wonderpeper" (*Calycanthus Floridus*), "Japannese wonderpeper" (Chimonanthus praecox), of "wilde wonderpeper" (*Lindera benzoin*). Wonderpeper word ook soms gebruik om te verwys na die kruid "balsemwormkruid" (*Tanacetum balsamita*).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*