Narratologie

duimnael|Vladimir Propp in 1928. Literêre historicus, universiteitsprofessor, taalkundige, skrywer en Sowjet-filoog. Voorganger van narratologie.
**Narratologie** is die studie van narratief of verhaalkuns, is 'n belangrike veld in die literêre wetenskap. Heilna du Plooy motiveer 'n projek genaamd "Vers en Verhaal: Narratiewe strukture en tegnieke in liriese poësie". Hierdie projek, onder leiding van Heilna du Plooy, met Bernard Odendaal en Odile Heynders as primêre medewerkers, het ondersoek ingestel na die narratiewe aspekte van liriese poësie. Die impuls vir hierdie studie was die opvallende voorkoms van narratiewe inhoude, strukture en tegnieke in kontemporêre poësie, asook 'n herlewing van narratologie as 'n literatuurwetenskaplike dissipline. Die artikel benadruk dat die projek poog om soveel moontlik voorbeelde van narratiwiteit in liriese poësie te vind, te beskryf, te analiseer en te interpreteer om die omvang van die verskynsel vas te stel en om die gebruik van narratologie in die bestudering van liriese poësie te toets. Daar word ook genoem dat die narratologie die historiese wortels en filosofiese voorveronderstellinge van die strukturalisme oorstyg het en steeds die strewe het om verfynde en gemotiveerde werkwyses te ontwikkel. Die artikel noem dat verskeie ander literatuurwetenskaplike benaderinge in die praktyk van narratologiese studies gebruik en geïnkorporeer is, sodat daar met reg gepraat word van die postklassieke narratologie wat tans onder meer ook die kognitiewe paradigma ontgin om insig te verkry in die wyse waarop narratiewe tekste ontstaan en verstaan word. Dit beklemtoon die dinamiese en ontwikkelende aard van narratologie as 'n dissipline. 

Heilna du Plooy gaan dieper in op die teoretiese aspekte van narratiwiteit in liriese verse in die artikel, "Narratiwiteit in liriese verse - teoretiese aspekte van die bestudering van narratiewe inhoude, strukture en tegnieke in liriese poësie" Sy begin met 'n aanhaling van Dylan Thomas, wat poësie beskryf as die "rhythmic, inevitably narrative, movement from an overclothed blindness to a naked vision." Du Plooy ondersoek wat die term "narratief" kan beteken in die konteks van liriese poësie, en of narratiwiteit gesoek moet word in die inhoud van die gedig, die uitwerking op die leser, of die digproses. Die artikel beklemtoon dat 'n ondersoek van narratiewe aspekte in liriese poësie rekenskap moet gee van literêr-historiese en literêr-teoretiese kwessies. Du Plooy vra vrae oor hoe die narratief gedefinieer word in 'n liriese vers, hoe daar onderskei word tussen epiese en liriese tekste, en hoe die verhouding tussen die liriek en die epiek omskryf word.

Verder ondersoek Du Plooy in hierdie artikel die literêr-historiese aspekte van narratiwiteit in poësie. Sy wys daarop dat die vermenging van liriese en epiese elemente 'n ou verskynsel is, en dat antieke religieuse geskrifte dikwels in poëtiese vorm geskryf is, maar verhalend van inhoud was. Sy noem voorbeelde soos die Ou Testament en die Gilgamesj-epos. Sy bespreek ook die voorkoms van mengvorme van epiek en liriek in modernistiese en postmodernistiese tekste, en die subtiele wyse waarop narratiewe eienskappe in liriese poësie gebruik word. Die artikel noem verskeie Afrikaanse digters soos D.J. Opperman, Henning Pieterse, Charl-Pierre Naudé, en Danie Marais, wie se werk narratiewe elemente in liriese verse insluit. Du Plooy beklemtoon dat narratiewe inhoude en tegniese vorme in liriese poësie grootliks kan verskil, en dat 'n narratief in 'n enkelgedig, 'n siklus of reeks, of 'n hele bundel gevind kan word.

Du Plooy se publikasies wys op die belangrikheid van narratiewe elemente in beide prosa en poësie, en hoe narratologiese konsepte gebruik kan word om die betekenis en funksie van hierdie elemente te verstaan. Hierdie studies beklemtoon ook die verskillende benaderings tot narratologie, soos die postklassieke en kognitiewe narratologie, en hoe hierdie benaderings nuwe insigte in literêre tekste kan bied.

## Verwysings