open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
São João

In die skeepvaartgeskiedenis van die wêreld is daar min tragedies wat met die ondergang van die galjoen **São João** (Sint Johannes) vergelyk kan word. Die São João was die spogskip van die Portugese handelsvloot en op daardie tydstip die ryksbelaaide Portugese skip wat Indië ooit verlaat het. Die stranding van hierdie skip op 11 Junie 1552 langs die kus van die Transkei was die eerste van 'n hele reeks soortgelyke skeepsrampe.

Op 3 Februarie 1552 het die skip onder bevel van kapt. Manuel de Sousa Sepùlvida die hawe van Cochin aan die Malabarkus op pad na Lissabon verlaat. Dit was oorlaai met slawe, peper, tekstiel en porselein. Stormagtige weersomstandighede waai die skip verby die Transkeise kus en Kaap Agulhas tot suidwes van die Kaap die Goeie Hoop. Toe die wind draai, is die skip weer aan die kus van Pondoland. In die rukwinde skeur die seile, breek die maste en die roer en die skip begin selfs lek. Net oos van die Mtamvunarivier is die ankers uitgegooi. Selfs 'n ankerkabel breek. In die branding verbrokkel die hele skip en 40 Portugese en 70 slawe laat die lewe. Ongeveer 'n 500 mense bereik die strand, waarvan verskeie ernstig beseer is deur drywende wrakstukke.

Na 12 dae in 'n tydelike skuiling by 'n varswaterbron begin die oorlewendes op 'n staptog noordooswaarts na Delagoabaai. Omdat kapt. De Sousa nie meer by sy volle verstand was nie, strompel die groep leierloos in verskeie rigtings voort. Talle sterf weens hongersnood, dors, ontbering of sneuwel in gevegte met die plaaslike bevolking. Sommige sterf selfs weens aanvalle deur wilde diere. Na nagenoeg 'n jaar bereik slegs 25 oorlewendes Mosambiek.

Dit is nie seker waar die presiese plek van die stranding was nie. Porseleinskerwe op die strand dui op 'n plek  effens noordoos van die mond van die Mtamvunarivier naby Port Edward. Die naam van die dorp Port St. Johns aan die kus van Pondoland in die Oos-Kaap herdenk hierdie skeepsramp.

## Bibliografie 
* Axelson, Eric: Portuguese pioneers in Southern Africa. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, s.j.
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988.
Mapungubwe-museum

duimnael|links|Mapungubweberg, plek van die argeologiese uitgrawings, uit die noorde gesien.
[duimnael|links|’n Illustrasie van 'n [Goue renoster van Mapungubwe|goue renosterbeeldjie in die Mapungubwe-museum.]]
Die **Mapungubwe-museum** by die Universiteit van Pretoria huisves die nasionale skatte van Mapungubwe, Suid-Afrika. Mapungubwe is ’n 13de-eeuse argeologiese terrein in die Limpopovallei en is as wêrelderfenisgebied verklaar. Goue ornamente, ivoor, been, Sjinese porseleinware, kleifiguurtjies, kralewerk, yster en koper is enkele van die 166&nbsp;000 artefakte uit die Mapungubwe-argeologiese uitgrawings wat permanent hier uitgestal word.

Die Universiteit van Pretoria is die bewaarder en eienaar van hierdie pragtige argeologiese versameling sedert sy ontdekking in 1933, en die museum is in Junie 2000 geopen. Hierdie unieke argeologiese museum dien as sentrum vir opvoedkundige, toerisme-, opleidings-, akademiese en navorsingdoeleindes. Dit weerspieël die kulturele betekenis en diversiteit van ’n vroeë Afrika-handelskoninkryk. Die Mapungubwe-versameling word al ses dekades lank hooggeag vir sy argeologiese uniekheid, kulturele rykdom en historiese belang.

’n Deel van die versameling word tans aan die Mapungubwe Interpretation Center in Mapungubwe geleen.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  *Mapungubwe Collection*
Meliskerk

Die '*SS *Meliskerk''''' was 'n Nederlandse vragskip wat tydens die Tweede Wêreldoorlog aan die kus van Pondoland  (Transkei, Oos-Kaap) vergaan het.

Hierdie skip van 6 045 ton is in 1919 in Hamburg gebou en was eers bekend as die DADG 76 en daarna as die Cesario. Sedert 1921 was dit die eiendom van die Vereenigde Nederlandsche Stoomvaartmaatschappij se Holland Afrika Lijn. In Januarie 1943 was die skip onder kapt. B. Brouwer met 'n vrag van 11&nbsp;000 ton oorlogsmateriaal bestaande o.a. uit ammunisie, tenks en drie vliegtuie, onderweg.  Om Duitse duikbote te ontwyk, vaar die skip naby die kus en loop vroeg in Januarie 1943 noordoos van Port St. Johns, tussen die mondings van die Mzimvuburivier en die Mzintlavarivier, op die rotse. Die bergingspan onder leiding van kapt. Deric van Delden het daarin geslaag om slegs 500&nbsp;ton van die vrag te red. Een dag net die dag se werksure het die skip weens die rowwe seetoestande ontplof. Duikers besoek die wrak weens die besondere seelewe. Teenswoordig lê dit 10 tot 15 m diep onder die see, ideaal vir duik.

## Bibliografie 
* Turner, Malcolm: *Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present*. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.wrecksite.eu
Kerkstraat, Pretoria

duimnael|270px|Die Paleis van Justisie op Kerkplein in Pretoria
[duimnael|270px|Die [Gereformeerde kerk Pretoria|Gereformeerde kerk in Kerkstraat, Pretoria]]
duimnael|270px|Leeubrug in Kerkstraat.

**Kerkstraat** is 'n historiese straat wat van oos na wes deur Pretoria se middestad en deur Kerkplein geloop het. Kerkstraat is in 2012 in verskeie segmente met verskillende name ingedeel: die deel vanaf Nelson Mandela-rylaan na die ooste is nou *Stanza Bopape-straat*; van Nelson Mandela-rylaan na Kerkplein is nou *Helen Joseph-straat*; vanaf Kerkplein na die R511 is *WF Nkomo-straat* en Kerkstraat vanaf die R511 na die weste is nou Elias Motsoaledi-straat''.

## Besienswaardighede 
Kerkplein is by die kruising van Kerkstraat en Paul Krugerstraat geleë. Verskeie historiese en argitektonies belangrike geboue omring die plein, onder andere: die Paleis van Justisie, die Ou Capitol Teater, die Tudor Kamers, die Ou Raadsaal, die ou Reserwebank, Ou Mutual-gebou, Ons Eerste Volksbank, Barclays Bank, Standard Bank, Law Chambersgebou, die Kirknessgebou, die Ou Nederlandsche Bank, Café Riche en die Hoofposkantoor wat deur John Cleland ontwerp is.

Die geskiedkundige Gereformeerde kerk op die hoek van Kerk- en Potgieterstraat geleë. Die kerk is tydens die bewind van die Zuid-Afrikaansche Republiek opgerig. Die President van die ZAR, Paul Kruger het die hoeksteen op 10 Oktober 1896 gelê. Die gebou is deur Klaas van Rijsse ontwerp en is deur die firma Daanen en Dorlas gebou.

Leeubrug is 'n brug in Kerkstraat oor die Apiesrivier naby waar Walkerspruit daarby aansluit. Die brug is deur Sytze Wierda, staatsargitek en ingenieur van die Zuid-Afrikaansche Republiek, ontwerp en J.J. Kirkness het in Desember 1887 met bouwerk begin.

## Historiese gebeure 
Belangrike historiese gebeure wat op Kerkplein plaasgevind het sluit in die eerste hys van die Vierkleur, die lees van die proklamasie waarvolgens die ZAR deur Brittanje geannekseer is deur Theophilus Shepstone in 1877, Paul Kruger se voorstelling aan die ZAR burgers na sy verkiesing as President, die viering van Koningin Victoria se diamantjubileum in 1897, die hys van die Union Jack na die besetting van Pretoria deur Britse troepe in 1900 tydens die Tweede Vryheidsoorlog, die proklamasie van die Unie van Suid-Afrika en die inhuldiging van die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika. 

Tydens die Kerkstraat-bomontploffing van 20 Mei 1983 het die ANC se Umkhonto we Sizwe 'n bom in Kerkstraat laat afgaan, wat 19 mense gedood en 217 beseer het.

## Verwysings
Walkerspruit

duimnael|300px|Die dam in Walkerspruit

**Walkerspruit** is 'n spruit wat deur Pretoria loop.  Dit ontspring in die Waterkloof-koppies en vloei deur die Oostelike voorstede en Magnoliadal tot dit naby Leeubrug by die Apiesrivier aansluit. Walkerspruit vorm 'n dam in die Austin Roberts-voëlreservaat in Nieuw Muckleneuk, Pretoria waar die Argospruit daarmee saamvloei. Die dam was aanvanklik 'n kleigroef wat later met water gevul is.
Tangens

Die **tangens** van 'n hoek word gedefinieer as die verhouding tussen die teenoorstaande en die aanliggende sye van 'n reghoekige driehoek.

regs|400px
In reghoekige driehoek ABC is:
 \tan A = \frac{ a }{ b } ;
 \tan B = \frac{ b }{ a } 

En ook:

 \sin A = \frac{ a }{ c } ;
 \sin B = \frac{ b }{ c } 

 \cos A = \frac{ b }{ c } ;
 \cos B = \frac{ a }{ c } 

## Om te onthou 
Sin: “sin**ts**” → sin = teenoorstaande oor skuins

Cos: “cos**as**” → cos = aangrensend oor skuins

Tan: “tan**ta**” → tan = teenoorstaande oor aangrensend

## Inverse- of boogtan 
Wanneer die hoek uitgewerk word van die verhouding van die sye, noem ons dit boogtan of die inverse van tan.

Die boogtan van 1.0 is 45° of:

:tan^{-1}(1) = 45^\circ

In Engels word dit "arctan" genoem.

## Excel 
In Microsoft Excel word die hoek in radiale gebruik en daarom word tangens soos volg gebruik:

:: TAN(45*PI()/180) = TAN(RADIANS(45)) = 1

:: ATAN(1)*180/PI() = DEGREES(ATAN(1)) = 45

## Kyk ook 
* Sinus
* Cosinus
* Driehoeksmeting
Rivonia-verhoor

[duimnael|300px|Die [Paleis van Justisie, Pretoria|Paleis van Justisie op Kerkplein waar die verhoor gehou is]]

Die **Rivonia-verhoor** was 'n verhoor wat tussen 1963 en 1964 in Suid-Afrika plaasgevind het. Tien leiers van die ANC is vir 221 klagte van sabotasie aangekla nadat hulle gepoog het om die regering van Suid-Afrika omver te werp. Die verhoor volg op 'n klopjag wat die Polisie op Umkhonto we Sizwe (MK) se basis in Rivonia uitgevoer het. Hiertydens is dokumente wat die mans met mekaar verbind het in beslag gelê.

Die verhoor begin in Oktober 1963 in die Paleis van Justisie op Kerkplein in Pretoria. Die regter was Quartus de Wet. Die openbare aanklaer was Percy Yutar en die verdediging is deur Bram Fischer gelei. Coen Stork het die verrigtinge as Nederland se amptelike waarnemer bygewoon.

Die aangeklaagdes was:
# Nelson Mandela
# Walter Sisulu
# Denis Goldberg
# Govan Mbeki
# Ahmed Kathrada
# Lionel "Rusty" Bernstein (vrygespreek)
# Raymond Mhlaba
# James Kantor (vrygespreek)
# Elias Motsoaledi
# Andrew Mlangeni

Aanvanklik word die doodstraf aangevra, maar dit word later na lewenslange gevangenisstraf versag. Op 12 Junie 1964 word die vonnis uitgespreek. Agt van die tien word skuldig bevind en lewenslange tronkstraf opgelê. Onder hulle was Nelson Mandela, wat aan al die klagte skuldig bevind is. Hy sou uiteindelik 27 jaar van sy vonnis uitdien. Twee ander veroordeeldes het uit die gevangenis ontsnap nadat hulle 'n tronkbewaarder omgekoop het.
Andrew Mlangeni

**Andrew Mlangeni** (6 Mei 1925 – 21 Julie 2020) was een van die agt mans wat in die Rivonia-verhoor aan sabotasie skuldig bevind en lewenslank tronk toe gestuur is. Hy is saam met Nelson Mandela op Robbeneiland aangehou, maar is vrygelaat nadat die destydse regering en die ANC met samesprekings begin het.

## Biografie 
Andrew Mokete Mlangeni is op 6 Mei 1925 in Bethlehem gebore. Hy was die negende kind in 'n familie van veertien. Sy vader is in 1936 oorlede, kort nadat sy moeder aan 'n tweeling geboorte geskenk het. Mlangeni begin sy skoolloopbaan op 10, maar op 12 begin hy by 'n gholfbaan in Johannesburg werk om sy familie te ondersteun. In 1942 help sy ouer broer hom met skoolgeld en hy behaal sy Junior Sertifikaat in 1946.

Na 1946 werk hy in verskeie industrieë en fabrieke. Hy sluit in 1951 by die ANC-jeugliga en in 1954 by die ANC aan. Tydens die sogenaamde "Congress of the People" in 1955 in Kliptown was hy 'n takverteenwoordiger. Vanaf 1958 tot 1960 is hy 'n ANC-kampvegter en in 1961 was hy een van die eerstes om vir militêre opleiding in die buiteland gestuur te word. Met sy terugkeer in 1963 is hy in hegtenis geneem vir die werwing en opleiding van 'n gewapende mag. Hy is skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis.

## Dood 
Mlangeni sterf op 21 Julie 2020 in 1 Militêre Hospitaal in Pretoria nadat hy van maagongesteldheid gekla het. Hy was 95 jaar oud en die laaste oorlewende gevangene van die Rivonia-verhoor. President Cyril Ramaphosa het sy meegevoel namens die regering uitgespreek: "The passing of Andrew Mokete Mlangeni signifies the end of a generational history and places our future squarely in our hands". Hy is tydens 'n staatsbegrafnis op 29 Julie 2020 te ruste gelê in die Roodepoortse begraafplaas langs sy oorlede vrou June.

## Verwysings
Rivonia

**Rivonia** is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika in die Sandton-area. Dit is een van die mees welgestelde voorstede van Johannesburg. Die meeste besighede is in Rivonia Boulevard gekonsentreer, waar verskeie winkelsentrums en restaurante geleë is. 

Die gebied bekend as Rivonia sluit die oorspronklike dorp Edenburg, Edenburg Uitbreiding 1, en 'n aantal kleiner "Rivonia Uitbreidings" in.

## Verwysings
Kerkstraat

duimnael|regs|260px|Wellington se moederkerk troon uit bo Kerkstraat
duimnael|regs|260px|Kerkstraat in Amsterdam

**Kerkstraat** is die naam van verskeie strate in dorpe en stede reg oor Belgie, Nederland en Suid-Afrika. Hierdie strate is (of was) gewoonlik die hoofstraat en is so genoem omdat die plek se moederkerk in die straat geleë is of was. Hierdie dorpe en stede het dikwels om die kerk gegroei en ontwikkel.

## Voorbeelde 
Enkele voorbeelde:

### België 
* Kerkstraat in Gent, Oos-Vlaandere, Belgie
* Kerkstraat in Sint-Martens-Latem, Oos-Vlaandere.

### Nederland 
* Kerkstraat in Amsterdam-Sentrum, Amsterdam, Noord-Holland
* Kerkstraat in Baarn, Utrecht
* Kerkstraat in Bredevoort, Aalten, Gelderland
* Kerkstraat in Eemnes
* Kerkstraat in Kampen, Overijssel
* Kerkstraat in Utrecht
* Kerkstraat in Zaltbommel, Gelderland
* Kerkstraat in Voorburg, Zuid-Holland

### Suid-Afrika 
* Kerkstraat in Pretoria, Gauteng. Onlangs hernoem na Stanza Bopape-, Helen Joseph-, WF Nkomo- en Elias Motsoaledi-strate (sien eie artikel). 
* Kerkstraat in Nylstroom (Modimolle), Limpopo, nou bekend as Chief Albert Luthuli-straat
* Kerkstraat in Potchefstroom, Noordwes, nou bekend as Walter Sisulu-laan
* Kerkstraat in Wellington in die Wes-Kaap
* Kerkstraat in Smithfield, Vrystaat

## Sien ook 
* Kerkstraat-bomontploffing, aanval deur Umkhonto we Sizwe op 20 Mei 1983 in Pretoria, Suid-Afrika.
O'Bell

Die '''SS O'Bell''' het op 29 Desember 1916 net suidwes van die mond van die Mbasherivier en naby Mendupunt in die destydse Galekaland (Transkei, Oos-Kaap) gestrand. Teenswoordig is die kusgebied deel van die Dwesa Natuurreservaat. Die skip van 1 797 ton was van Madagaskar na Engeland onderweg.
Forresbank

Die  vragskip **MV Forresbank** van die Britse handelsvloot het op 10 November 1958 aan die kus van Pondoland (Transkei, Oos-Kaap) vergaan.
Hierdie skip onder bevel van kapt. B.T. Symmonds was van Kaapstad via Durban na die Ooste onderweg met van vrag van 1 000 ton antrasiet. Na 'n brand en ontploffings in die masjienkamer waarin een bemanningslid gesterf het, is dit deur sterk wind na die kus gedryf. Op 46&nbsp;km suid van Port St. Johns, net noordoos van die mond van die Mtakatyerivier en naby die Hluleka Natuurreservaat het die skip op die rotse geloop.
Hierdie dieselaangedrewe skip van 5159 ton met 2 skroewe is in 1925 in Glasgow gebou en was die eiendom van die Bank Line Ltd.

## Bibliogrrafie 
* Turner, Malcolm: Shipwreck and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.wrecksite.eu
Frontier II

Die Britse kusvaarder **MV Frontier II** het op 7 April 1938 tussen Shixinipunt en die mond van die Qhorharivier in die destydse Galekaland (Transkei, Oos-Kaap) gestrand. Die skip van 163 ton is in  1921 in Duitsland gebou en was onder bevel van kapt. Plough.
Malvarosyntjie

Die **malvarosyntjie** (*Grewia villosa*) is 'n boom wat voorkom vanaf die noorde van Namibië en Botswana, die weste van Zimbabwe, die Limpopovallei, langs die Lebomboberge tot aan die noordkus van KwaZulu-Natal. Die boom verkies laagliggende bosveld en rotsagtige habitatte om in te groei. Die blare is breed en rond met 'n gekwilte boonste oppervlak en 'n harige, grys onderkant.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Jacaranda

:*Hierdie artikel handel oor die Griekse vragskip Jacaranda. Vir ander betekenisse, sien Jakaranda (dubbelsinnig).*

Die Griekse vragskip **Jacaranda** het op 18 September 1971 suidwes van Kobonqabapunt, noord van die mond van die Qholorharivier en effens noordoos van Keimond in Galekaland (Oos-Kaap) vergaan. Tydens 'n stormwind het die leë skip enjinprobleme ondervind. Twee ankers kon die skip van 1 591 ton  nie teenhou nie. Die wrak is 'n toeristiese besienswaardigheid aan die kus van die Transkei.

## Bibliografie 
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.shipwrecks.com
* https://www.travelground.com/attractions/jacaranda-shipwreck
Slag van Cambrai

Die **Slag van Cambrai** het op 20 November 1917 plaasgevind tydens die Eerste Wêreldoorlog. Dit was die eerste aanval wat gedoen was met massas tenks.

## Agtergrond 
Tenks was vir die eerste keer gebruik op 15 Augustus 1916 tydens die eerste Slag van die Somme maar nie op groot skaal nie. Gedurende 1917 het die Britse magte 'n Tenk Korps gestig wat bestaan het uit drie brigades onder die beheer van Brigadie Hugh Elles. Elles se stafhoof was Luitenant-Kolonel J.F.C Fuller.

Tot op hierdie stadium het die tenk homself egter nog nie bewys nie. Die tenks was swaar en het gesukkel oor modder terrein of slagvelde vol bomkraters. Die bestuurder se uitsig was beperk en dit was warm in die tenks wat die bemanning gou uitgeput het. Tydens die Slag van Passchendaele het die tenks in die modder vasgeval met groot verliese van 325,000 man aan Britse kant. Die infanteriste het die tenk as 'n mislukking beskou.

## Die plan 
Fuller het anders oor die saak gevoel. Nadat hy die Westelike front ondersoek het besluit hy dat die area tussen St. Quentin en Cambrai geskik was vir die gebruik van tenks, veral vir groot getalle tenks. Daar was nie onlangs gevegte in die area nie dus was bomkraters nie 'n probleem nie. Saam met Elles beskuit hulle om Cambrai aan te val. Hulle kry goedkeuring vanaf Generaal Sir Julian Byng. 

Hulle plan was dat nege tenk brigades gebruik sou word tydens die aanval gevolg deur negentien Briyse soldate, onder steun deur vyf kavallerie divisies.

## Die aanval 
Op 20 November 1917 om 6:20 het die Britte die aanval geloods met 474 tenks en die Duitsers volkome verras. Normaalweg is aanvalle met artillerie bombardeing begin voor die infanterie hul aanval geloods het. Hier was egter geen artillerie aanvale nie, dus was die verrassing volkome. Die tenks het eenvoudig deur die doringdraad versperrings gebars. Teen 7:20 het die Britte 'n bres van ses myl wyd en drie myl diep deur die Hindenburg linie geslaan.

## Bron 
* ''History's Greatest Battles'' Nigel Cawthorne 2012 Arcturus Publishing
Deuterium

**Deuterium** is 'n isotoop van waterstof. Sy atoomkern word **deuteron** genoem en bevat 2 nukleone – 1 proton en 1 neutron. Dit word ook soos volg geskryf: H of slegs ²H. Deuterium het sy eie chemiese simbool **D** en suiwer deuteriumgas word as  geskryf. Natuurlike waterstof bevat net 0,0115% deuterium.

## Oorsprong van die naam 
Die naam deuterium is afgelei van die Griekse *deuteros*, wat "tweede" beteken, om die twee deeltjies wat die kern uitmaak, aan te dui. Deuterium is in 1931 ontdek en vernoem deur Harold Urey. Toe die neutron in 1932 ontdek is, het dit die kernstruktuur van deuterium duidelik gemaak, en Urey het in 1934 die Nobelprys gewen "vir sy ontdekking van swaar waterstof". Kort na die ontdekking van Deuterium het Urey en ander monsters van "swaar water" geproduseer waarin die deuterium-inhoud baie gekonsentreerd was.

Die isotoop is stabiel maar nie volop nie. Deuterium word vinniger vernietig in die binnekant van sterre as wat dit geproduseer word. Daar word gemeen dat ander natuurlike prosesse slegs 'n onbeduidende hoeveelheid deuterium lewer. Byna al die deuterium wat in die natuur aangetref word, is 13,8&nbsp;miljard jaar gelede in die Oerknal geproduseer, aangesien die basiese of primordiale verhouding van waterstof-1 tot deuterium (ongeveer 26 atome deuterium per miljoen waterstofatome) sy oorsprong uit daardie tyd het. Dit is die verhouding wat in die gasreuse-planete, soos Jupiter, voorkom. Die ontleding van verhoudings tussen deuterium en protium by komete het gevind dat die resultate baie ooreenstem met die gemiddelde verhouding in die Aarde se oseane (156 atome deuterium per miljoen waterstofatome). Dit versterk die teorieë dat baie van die aarde se seewater van komete afkomstig is. Die deuterium / protium-verhouding van die komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, soos gemeet deur die Rosetta-ruimtetuig, is ongeveer drie keer die van aardwater. Hierdie syfer is die hoogste wat nog in 'n komeet gemeet is.

## Kernmagnetiese resonansie 
[duimnael|links|[Spektraallyn|Emissiespektrum van 'n ultraviolet deuteriumbooglamp]]
Kernmagnetiese resonansie (KMR) vereis gewoonlik dat verbindings van belang ontleed moet word in 'n oplossing. Die kernspin van deuterium is 1 pleks van ½ en dit gee aan die isotoop baie anderse resonansie-eienskappe. Vanweë deuterium se kernspin-eienskappe wat verskil van die ligte waterstof wat gewoonlik in organiese molekules voorkom, is KMR-spektra van waterstof / protium hoogs onderskeibaar van dié van deuterium, en in die praktyk word deuterium nie "gesien" deur 'n KMR-instrument wat ingestel is op waterstof nie. 

Stowwe waarin waterstof deur deuterium vervang is word *gedeutereerde* stowwe genoem. Gedeuterreerde oplosmiddels (swaar water ingesluit, maar ook verbindings soos deutero-chloroform ) word dus gereeld in KMR-spektroskopie gebruik om slegs die waterstofspektra van die verbinding van belang te meet, sonder oplosmiddel-sein-interferensie.

## Kyk ook 
* Waterstof
* Protium (H)
* Tritium (H)

## Verwysings
Tritium

**Tritium** of **waterstof-3** is 'n isotoop van waterstof wat 3 nukleone bevat – 1 proton en 2 neutrone. Dit word ook soos volg geskryf: **H** of slegs **3H** of **T**. Sy kern word 'n **triton** genoem.

## Aanwesigheid 
Tritium kan in die atmosfeer kosmogeen vervaardig word en daar was voor 1945 'n uiters klein natuurlike aanwesigheid in die atmosfeer. Wat nou in die atmosfeer aangetref word is egter die produk van proewe met kernwapens wat in die atmosfeer gehou is of uitstoot uit kernreaktors. 

Die kosmogene vorming is hoofsaaklik die gevolg van reaksie van stikstof en neutrone met hoë energie:

:^{14}N + n \to \ ^{12}C + \ ^3H  -4,3 \ MeV 
:^{14}N + n \to 3 \ ^{4}He + \ ^3H  -11,5 \ MeV 

Sedert die Verdrag vir 'n Verbod op Kerntoetse in 1963 het die konsentrasie tritium begin afneem.

Die totale aanwesigheid op aarde is nou sowat 3*1018&nbsp;Bq (ongeveer 50 kg.) Elke kernreaktor stel ongeveer 1014&nbsp;Bq per jaar vry.

#Reaksie van die gelewerde neutrone met ligte isotope soos deuterium, litium-6, berillium-9, boor-11 wat in die reaktor aanwesig is.
#Ternêrne splyting

Die meeste splyting van isotope soos uraan-235 is binêr: die kern splyt in twee ongelyke dele en 'n paar neutrone. Splyting kan soms ook drie dele oplewer en een daarvan kan tritium wees. Byvoorbeeld: 
:^{235}_{92}U \ + ^1_0n_{th} \to ^{140}_{54}Xe \ + ^{91}_{37}Rb \ + ^3_1H \ +2 ^1_0n \ + Q

## Kernfusie 
Tritium word as 'n moontlike bron van brandstof vir kernfusie beskou. Die gewenste reaksie is: Tritium word net gevaarlik indien dit ingesluk of ingeasem word. Ongelukkig word tritium opgeneem in die biologiese kringlope omdat dit chemies net waterstof is.

## Fukushima 
Tritium is 'n groot probleem vir die Japanse Fukushima-Daiichi-kernaanleg wat deur 'n tsoenami getref is in Maart 2011. Daar is amper 'n miljoen ton radioaktief besoedelde water. Die meeste radionukliede is daaruit deur ioonuitwisseling verwyder, maar tritium kan nie uit die water gehaal word nie.

## Kyk ook 
* Waterstof, Protium (H)
* Deuterium (H).

## Verwysings
Protium

**Protium** is 'n isotoop van waterstof wat slegs een nukleoon bevat - 1 proton en geen neutrone. Sy kern word die proton genoem.
Dit word ook soos volg geskryf: H of slegs 1H. 

Suiwer protiumgas word dikwels eenvoudig as  geskryf of as . Dit kom in twee vorms voor orto- en para-waterstof wat in die kernspins van die twee protone verskil.

Die relatiewe aanwesigheid van protium in waterstof is baie hoog en daar word gewoonlik net van waterstof gepraat. Die term protium word min gebruik behalwe as mens die verskil met deuterium wil benadruk.

## Verwysings 
## Kyk ook 
*Waterstof 
*Deuterium (H)
*Tritium (H)
Helium-4

Die isotoop **helium-4 (He)** het die mees algemene voorkoms en word geproduseer vanuit die alfaverval van swaarder radio-aktiewe elemente, met 'n kern wat uit 'n alfadeeltjie bestaan. Dit is 'n ongewoon stabiele kern as gevolg van die feit dat die nukleone gerangskik is in volledig gevulde orbitale. Daar is slegs geringe hoeveelhede helium-3 op aarde en dié word gevorm deur die betaverval van tritium.
Hadsund Butikscenter

duimnael|Hadsund Butikscenter

**Hadsund Butikscenter** is 'n winkelsentrum geleë in Hadsund, Denemarke. Dit het op 16 Augustus, 1975 oopgemaak.

Die winkelsentrum is geleë in die noordelike deel van die stad se voetgangerstaat, *Store Street*. Die sentrum is 2 vloere hoog en toegerus met 'n roltrap. In die middel van die vierkant is daar 'n fontein en beeldhouwerk wat deur die Bank Hadsund tydens die winkelsentrum se inhuldiging geskenk is.

Die winkelsentrum het ongeveer 17 winkels. Dit sluit winkels in soos:
* Matas
* Marcus
* Netto
* Intersport

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Hadsund Butikscenters se webwerf
*  Hadsund Beroepsvereniging
*
323 v.C.

## Gebeure 
* Alexander die Grote kry koors en sterf in Babilon.
* Darius se moeder pleeg selfmoord as sy hoor van Alexander se dood
* Die *diadochoi*, Alexander se generaals, Antipater, Antigonos Monophthalmos, Karateros, Perdikkas, Ptolemaios I Soter, Eumenes, Seleukos Nikator en Lysimachos vergader in Babilon om die satrapieë onder hulle te verdeel.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
* 10 of 11 Junie – Alexander die Grote (* 356 v.C.).
* Diogenes – Siniese filosoof (* 412 v.C.).

## Verwysings
Gladdeblompeer

Die **gladdeblompeer** (*Dombeya cymosa*) is 'n boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die boom se blare is ellipties en gepunt. Die spesie is inheems in Eswatini, Mosambiek en Suid-Afrika. In Suid-Afrika is die plant inheems in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Oos-Kaap. Dit kom noord van Oos-Londen, onder die platorand, noordwaarts tot langs die Lebomboberge voor. Die boom se FSA-nommer is 469.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Paris Maru

Die **Paris Maru** was 'n Japanse vragskip wat op 15 Januarie 1934 in Algoabaai vergaan het.
Hierdie stoomskip van 7 197 ton is in 1921 in Engeland gebou en was die eiendom van die Osaka Shosen Kaisha Line. Dit was met 'n gemengde vrag met o.a. sykouse en paraffien van Japan na Kaapstad onderweg. Buite die hawe van Port Elizabeth was die suidoosterstorm besonder kwaai en tref die skip die Roman Rock. Uiteindelik sink die skip op 3&nbsp;km van die hawe-ingang teenoor die Noordeinde-strand. Omdat die wrak direk in die vaarlinie van die hawe lê, is dit opgeblaas. Wrakstukke lê tot 16m diep en vorm 'n kunsmatige rif waarop die seelewe floreer. Slegs as die toestande uiters gunstig is, kan duikers dit besoek.

## Bibliografie 
* Turner, Malcolm: Shipwrecks & salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.easterncapescubadiving.co.za
* www.sashipwrecks.com
* www.sa-venues.com
* www.wrecksite.eu
Nagmaal

duimnael|300px|Skildery wat Christus se laaste maal uitbeeld.
duimnael|300px|Nagmaal word in 'n kerk in Duitsland bedien.

Heilige Nagmaal, ook bekend as die Eucharistie, is 'n sakrament in die Christelike geloof. In die Heilige Nagmaal is Jesus teenwoordig onder die gedaantes van brood en wyn (soms druiwesap). Hierdie wonderbaarlike verandering, bekend as transsubstantiasie, vind plaas deur die optrede van die priester tydens die Eucharistiese viering. Deur transsubstantiasie word die brood en wyn verander in die liggaam en bloed van Christus.

Die brood, na konsekrasie, word die liggaam van Christus, wat op die kruis by Golgota geoffer is vir die verlossing van die mensdom. Op soortgelyke wyse word die wyn die bloed van Christus, wat tydens die Laaste Avondmaal uitgegiet is, simboliseer die offer waarmee ons verlossing verkry.

Tydens die eerste Eucharistiese viering, op die aand voor Sy kruisiging, het Jesus Homself as 'n offer vir ons sondes gegee. Hy het gesê: "Hierdie is my liggaam ... hierdie is my bloed," en die dissipels het deelgeneem aan die maaltyd, wat die tradisie van die Heilige Nagmaal gevestig het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Formulier vir die bediening van die nagmaal
Laeveldsterkastaiïng

Die **Laeveldsterkastaiïng** (*Sterculia murex*) is 'n middelgroot boom wat inheems is aan die suidelike laeveld. Die boom word slegs in Eswatini en Mpumalanga op droë rotsagtige plekke aangetref. Die boom is bladwisselend en nuwe blare is bronskleurig en later donkergroen en bedek met fluweelagtige hare.

Die boom se FSA-nommer is 475.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World ONline
Winkelsentrum

[duimnael|250px|*The Mall* in [Bristol, Verenigde Koninkryk]]
[duimnael|250px|*MBK Center*, 'n winkelsentrum in [Bangkok, Thailand]]
[regs|250px|duimnael|*Torri Bianche* in [Vimercate, Italië]]
[duimnael|250px|Die [Utrechtse winkelsentrum, *Kanaleneiland*]]

'n **Winkelsentrum** of **winkelkompleks** is 'n gebou of 'n reeks geboue waarin verskeie winkels gekonsentreer is. Mense besoek winkelsentrums om aankope te doen, of net uit nuuskierigheid rond te drentel. Omdat so 'n winkelsentrum 'n verskeidenheid van winkels bevat, is dit gerieflik vir klante omdat hulle meestal alles wat hulle benodig op 'n enkele plek kan aanskaf.

Winkelsentrums kan uit slegs 'n paar klein winkeltjies bestaan, of massief groot wees. Winkels word deur gange met mekaar verbind sodat besoekers maklik van een winkel na 'n volgende kan beweeg. Vertoonvensters stal produkte uit om klante in te lok. Winkelsentrums beskik ook meestal oor 'n parkeerruimte vir die besoekers se motors.

Om klante te lok, adverteer baie winkelsentrums namens die winkels wat dit bevat. Om klante langer te laat vertoef, word daar soms rustige musiek gespeel, uitstallings gehou en ander vermaak gereël. Baie winkelsentrums beskik ook oor eetplekke en selfs rolprentteaters. Tydens die feesgety word winkelsentrums dikwels met skouspelagtige versierings opgemaak.

## Geskiedenis 
Winkels word al eeue lank in geboue gehuisves en is dus nie 'n onlangse verskynsel nie. Die Groot Basaar van Esfahan, wat grotendeels onderdak is, dateer uit die 10de eeu.

Burlington Arcade in Londen is in 1819 geopen. Die konsep word in 1828 na die VSA ingevoer. Italië volg in die jare 1860's en in die laat 19de en vroeë 20ste eeu word winkelsentrums in die meeste stede gebou.

## Winkelsentrums in Suid-Afrika 
Winkelsentrums kom reg oor Suid-Afrika en sy buurlande voor. Paar groot winkelsentrums in Suid-Afrika ter illustrasie:

Pretoria:
* Menlyn Park
* Brooklyn Mall
* Centurion Mall
* China Mall
* Kolonnade winkelsentrum
* Silver Lakes

Johannesburg:
* Carltonsentrum
* Cresta
* Oriental Plaza
* Mall of Africa (Midrand)
* Eastgate
* Southgate
* Westgate

Kaapstad:
* Canal Walk
* Bayside Mall
* V&A Waterfront

Durban:
* Gateway Theatre of Shopping

Bloemfontein:
* Loch Logan Waterfront
* Mimosa Mall

Oos-Londen:
* Beacon Bay winkelsentrum
* Vincent Park winkelsentrum
* Mdantsane City

## Sien ook 
* Krzywy Domek

## Eksterne skakels 
*
Afrikasterkastaiing

Die **Afrikasterkastaiing** (*Sterculia africana*) is 'n klein, meerstammige boom wat in warm streke, dikwels aan die rand van mopaniebosveld, voorkom. Die boom kom veral in die noorde van Namibië en ook langs die Zambezivallei voor. Die blare is enkelvoudig in bondels naby die punte van die takkies gerangskik en die bas is silwer of soms bruinerig.

Die boom se FSA-nommer is 474.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems in Angola, Botswana, Djiboeti, Eritrea, Ethiopië, Jemen, Malawi, Mosambiek, Namibië, Oman, Sokotra, Somalië, Soedan, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

## Galery 

Sterculia africana 182994343.jpg
Sterculia sp. Mecufi (5969554416).jpg
Sterculia africana 179368837.jpg
Sterculia africana 182994283.jpg
Sterculia africana 219504894.jpg
Sterculia africana 325216407.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Gladdekola

Die **gladdekola** (*Cola natalensis*) is 'n boom wat goed in Eswatini en Suid-Afrika versprei is. Die boom het smal, langwerpige blare met twee swelsels op die blaarsteel.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Witsering

duimnael|links|'n Eksemplaar by Skrikfontein, Mogalakwena Munisipaliteit, Limpopo
Die **witsering** (*Kirkia acuminata*) is 'n middelgroot, bladwisselende boom wat voorkom op rotsagtige plekke in die bosveld in die noorde van Suid-Afrika. Dit is ook inheems aan Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe. Daar is ook 'n afgesonderde populasie in Kaokoland. Die boom se FSA-nommer is 267.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Søndergårde

duimnael|Die eerste huise as jy vanaf die suide kom.

**Søndergårde** is 'n woonbuurt van Hadsund, Denemarke. Die distrik het 'n bevolking van 1&nbsp;500.

## Letterkunde 
*  *Hadsund – fra ladested til industriby*, af Vibeke Foltmann m.fl., udgivet af Sparekassen Hadsund 1983, 
*  Lise Andersen, Erling Gammelmark og Heino Wessel Hansen, *Hadsund – en by bliver til*, Hadsund Egns Museum 2004. 
*  Lise Andersen *Foreningsliv i Hadsund 1884–1994*, udgivet af Hadsund Håndværker og Borgerforening 1994. 
*  Arne Lybech, *Hadsund Bogen 2011*, November 2011. 
*  Arne Lybech, *Hadsund Bogen 2012*, November 2012. 
*  Karl-Erik Frandsen: *Vang og tægt : Studier over dyrkningssystemer og agrarstrukturer i Danmarks landsbyer 1682–1683*, Bygd, 1983
*  Henrik Pedersen: *De danske Landbrug fremstillet paa Grundlag af Forarbejderne til Christian V.s Matrikel 1688. Udgivet efter hans Død paa Bekostning af Carlsbergfondet* (1928), Landbohistorisk Selskab, København, 1975
Stoomskoonmaker

duimnael|regs|'n Stoomskoonmaker in aksie
duimnael|regs|Kommersiële skoonmaakdienste gebruik stoomskoonmakers om tapyte skoon te maak
'n **Stoomskoonmaker** is 'n huishoudelike of industriële toestel waarin water tot stoom verhit en uit 'n tuit uitgeblaas word om hittebestande oppervlakke soos teëls op 'n doeltreffende manier en sonder chemiese skoonmaakmiddels skoon te maak. Die kombinasie van warm waterstoom en stoomdruk verwyder vuilheid soos vet of kalk van oppervlakke.

Om ongevalle te vermy lewer stoomskoonmakers vir huisgebruik waterstoom teen temperature van tussen 100 en 150&nbsp;°C en relatief lae druk sodat meubels en ander voorwerpe nie beskadig word nie. Stoomskoonmakers vir industriële gebruik word dikwels van 'n bykomende pomp voorsien, en die stoom word hier teen 'n hoër druk en teen hoër temperature van meer as 300&nbsp;°C gelewer. 

Vervaardigers bied 'n groot verskeidenheid toebehore vir huishoudelike stoomskoonmakers aan. So kan 'n stoomskoonmaker byvoorbeeld van spesiale roterende borsels voorsien of met 'n stoomstrykyster gekoppel word.
Kirkiaceae

**Kirkiaceae** is die witsering-familie wat hoort tot die orde *Sapindales*. Daar is 6 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort en drie daarvan kom in Suider-Afrika voor en al drie is bome. Al die bome in die familie is bladwisselend.
 
## Spesies 
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* Bergsering (*Kirkia wilmsii*)
* Witsering (*Kirkia acuminata*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Keurvors

[duimnael|250px|Die sewe keurvorste wat [keiser Hendrik VII|Hendrik van Luxemburg tot koning verkies het. Links is die drie geestelike en regs die vier wêreldlike keurvorste. Tekening uit 1341.]]
’n **Keurvors** van die Heilige Romeinse Ryk (Duits: *Kurfürst*, Latyn: *princeps elector*) was die lede van die kieskollege van die Heilige Romeinse Ryk wat sedert die 13de eeu die koning, en van die middel van die 16de eeu af die keiser, gekies het. 

Dit was ’n groot eer om die amp te beklee en die keurvorste se gesag was net onder dié van die koning of keiser.

Pous Innocentius III het gelas dat net sewe keurvorste daarop geregtig is om in die kieskollege te dien. Die kollege het sedert 1257 bestaan uit:
* Drie geestelike keurvorste:
** die aartsbiskop van Mainz
** die aartsbiskop van Trier
** die aartsbiskop van Keulen
* Vier wêreldlike keurvorste:
** die paltsgraaf aan die Ryn
** die koning van Boheme
** die hertog van Sakse
** die markgraaf van Brandenburg

Van die 17de eeu af het die getal keurvorste gewissel tussen sewe en tien. Van dié wat bygevoeg is, was die hertog van Beiere en die hertog van Brunswyk-Lüneburg (beter bekend as die keurvors van Hannover).

## Verwysings
Bergsering

__NOTOC__

Die **Bergsering** (*Kirkia wilmsii*) is 'n oorwegend klein, bladwisselende boom wat voorkom op berghellings en klipperige plekke in droë bosveld in die noordooste van Suid-Afrika. In die Krugerwildtuin word dit veral in die Malelane-gebergtes aangetref.

## Galery

Kirkia wilmsii, habitus, Kloofpas, a.jpg|Eksemplaar te Kloofpas, Waterberg
Kirkia wilmsii, loof en bas, Manie vd Schijff BT.jpg|Die loof van naderby

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Fakulteit (wiskunde)

In wiskunde is die **fakulteit** van 'n getal die produk van die getal met al die heelgetalle kleiner as daardie getal en groter as nul (dus tot by een). Bv:

: 5! = 5  \times  4  \times  3  \times  2  \times  1 = 120.  \ 

In MS Excel is:  =\text{FACT}(n) = n! \qquad \Rightarrow \qquad =\text{FACT}(5) = 120

Die waarde van 0! is 1.

## Kyk ook 
* Permutasie
* Kombinasie
David Miller

**David Andrew Miller** (gebore 10 Junie 1989 in Pietermaritzburg) is 'n Suid-Afrikaanse krieketspeler. Hy het onder meer tydens die krieketwêreldbekertoernooie in 2015, 2019 en 2023, die T20I-wêreldbekertoernooie in 2014, 2016, 2021, 2022, 2024 en 2026, asook die Kampioenetrofeë in 2013, 2017 en die 2025 vir Suid-Afrika gespeel. Tydens die T20I-wêreldbeker 2024 kon Suid-Afrika vir die eerste keer die eindstryd van 'n krieket- of T20I-wêreldbekertoernooi vir mans haal, maar hulle het naelskraap met sewe lopies teen Indië verloor.

Hy speel in die EDI's en Twintig20-wedstryde vir die Proteas. Hy het ook al tweekeer ingestaan as T20I-kaptein in Februarie 2019, toe Faf du Plessis – die gereelde kaptein – 'n ruskans gegun is.

Hy word in 2019 as T20-speler van die jaar aangewys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  David Miller by ESPNcricinfo
*  David Miller by CricketArchive
Valstaaibos

Die **valstaaibos** of **bastertaaibos** (*Allophylus decipiens*) is 'n boom wat voorkom vanaf Knysna tot by die Lebomboberge insluitende Eswatini en Mosambiek. Dit word onderskei van die Swartvalstaaibos deur syare wat in lusse langs die blaarrand verenig en domatiums wat opvallend is op al drie pinnas.

## Galery 

Allophylus decipiens00.jpg
Allophylus_decipiens02.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Catspas

**Catspas** (''Cat's Pass'') is 'n bergpas wat in die destydse Galekaland, 'n deel van die voormalige Transkei, in die huidige Oos-Kaap geleë is. Dit is direk wes van die mond van die Qhorharivier en suidoos van Butterworth.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Eksterne skakels 
* Inligting oor die pas op mountainpassessouthafrica.co.za
Swartvalstaaibos

Die **Swartvals-** of **Swartbastertaaibos** (*Allophylus africanus*) is 'n klein boom in die Sapindaceae familie.

## Verspreiding en habitat 
Dit groei in bosveld, dikwels op miershope en in rivieroewerbos. Die boom is inheems aan die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga. Die boom kom voor vanaf Oos-Londen noordwaarts tot by die Lebomboberge. Buite Suid-Afrika is die boom inheems aan Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Caprivistrook in Namibië, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Liberië, Malawi, Mali, Mosambiek, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

[duimnael|links|Stam van 'n groot eksemplaar in tropiese woud te [São Tomé en Príncipe|São Tomé]]

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

## Eksterne skakels 
*
Pati

Die ***Pati*** was ’n vragskip wat het op 29 Februarie 1976 in Algoabaai vergaan het.

Hierdie dieselaangedrewe skip van 5&nbsp; 623 ton is in 1950 gebou, het onder die vlag van Ciprus gevaar en was onder bevel van kapt. Costas Hardialias. Dit was met ’n vrag sement van die Ivoorkus na die Persiese Golf onderweg toe dit in digte mis op Thunderboltrif by Kaap Recife (Port Elizabeth) loop. Aanvanklik was die skip as die *Ajana* en later as die *Kate A* bekend en die laaste eienaar was Pyla Shipping Co. van Famagusta.

Weens die ryk seelewe in en om die wrak is dit ’n gewilde bestemming vir duikers.

## Bibiografie 
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.sashipwrecks.com
* www.wrecksite.eu
Omgekeerde

[duimnael|300px|Grafiek van die omgekeerde [funksie: *y* = 1/*x*.]]

Die **omgekeerde** of **resiprook** van 'n getal is 1 gedeel deur die getal. Dus, die resiprook van 5 is 1/5 = 0.20. Die omgekeerde van 'n breuk word verkry deur die teller en die noemer om te ruil. Die omgekeerde van 2/3 is byvoorbeeld 3/2.

* die omgekeerde van 8 is 1/8 omdat 1 gedeel deur 8 = 1/8.
* die omgekeerde van 125 is 1/125 omdat 1 gedeel deur 125 = 1/125.
* die omgekeerde van 2498 is 1/2498 omdat 1 gedeel deur 2498 = 1/2498.
* die omgekeerde van 98 is 1/98 omdat 1 gedeel deur 98 = 1/98.
* die omgekeerde van 77 is 1/77 omdat 1 gedeel deur 77 = 1/77.
* die omgekeerde van 345 is 1/345 omdat 1 gedeel deur 345 = 1/345.

As 'n getal met sy omgekeerde vermenigvuldig word, is die resultaat altyd 1:

* 3 en 1/3 is omgekeerdes omdat 3 × 1/3 = 1
* 10/12 en 1 1/5 is omgekeerdes omdat 10/12 × 1 1/5 = 1
* -0.2 en -5 is omgekeerdes omdat -0.2 × -5 = 1
* 1 en -1 is hulle eie omgekeerdes omdat 1 × 1 = 1 en -1 × -1 = 1
* nul het nie 'n omgekeerde nie omdat geen getal maal nul gelyk is aan een nie

Die grafiek in die skets, y=1/x kan ook geskryf word as f(x)=1/x. Daar is 'n interessante verskynsel wat asimptote genoem word. 'n Asimptoot is 'n lyn waarna die funksie neig, maar sal die lyn nooit kruis nie. In hierdie geval is die x-as, met vergelyking y=0, die horisontale asimptoot en die y-as, met vergelyking x=0, die vertikale asimptoot.
Grens

[duimnael|270px|Die [Beitbrug-grenspos tussen Suid-Afrika en Zimbabwe]]
[duimnael|270px|Die [Berlynse Muur was die grens tussen Oos- en Wes-Duitsland]]

'n **Grens** (selfstandige naamwoord) is 'n lyn wat die omtrek van 'n gebied bepaal of een gebied van een daarnaas skei. Dit kan ook gebruik word om 'n skeidslyn of skeiding aan te toon of perke aan te dui.

**Grens** as werkwoord beteken om te huil, te tjank of klaend te neul.

**Grens** kan ook na een van die volgende verwys:
* Grens Bulldogs, provinsiale rugbyspan wat in Oos-Londen gebaseer is.
* Grens (kiesafdeling), kiesafdeling van die Suid-Afrikaanse Volksraad.
* Grens (streek), historiese naam vir 'n deel van die Oos-Kaap.

## Sien ook 
* Grensposte van Suid-Afrika
* Grens-ghieliemientjie
* Grensbasis 13

## Eksterne skakels 
*
Grens (streek)

**Grens** is 'n historiese naam vir dié deel  van die Oos-Kaap wat rofweg geleë is  tussen die Keiskammarivier en sy bolope in die weste en die Groot-Keirivier en sy bolope aan die oostekant. Die noordelikste dorp in die gebied is Queenstown, met Alice en die Amatolaberge aan die westekant en Butterworth (in die historiese Fingoland) in die ooste. Oos-Londen, Cathcart, King William's Town, Komga, Peddie en Stutterheim is in die gebied en die N6-nasionale pad loop daardeur.
Die naam Grens dateer uit die tyd van die Kaapse grensoorloë toe die streek die grensgebied was tussen die Kaapkolonie en die onafhanklike swart volkere na die ooste. Sportspanne in die area gebruik dikwels die naam Grens. Grens Bulldogs is 'n rugbyspan van Oos-Londen.

## Sien ook 
* Brits-Kaffraria
* Kaffraria
* Oostelike Provinsie (streek)
* Provinsie van Koningin Adelaide
* Victoria-Oos
* Lys van streeksname in Suid-Afrika
Kapodistrias

Die Griekse massavragskip **MV Kapodistrias** van 29 185 ton het op 29 Julie 1985 in Algoabaai gestrand.
Die dieselaangedrewe skip is in 1972 gebou, was voorsien van alle moderne navigasiehulpmiddels en die jongste kaarte. Onder bevel van kapt. N. Liodis het die skip die hawe van Port Elizabeth verlaat volgelaai met mangaanerts, suiker, sirkoniumsand en rutiel bestem vir Montreal. Ten spyte van goeie weersomstandighede het die skip op die oostelike kant van Thunderboltrif by Kaap Recife geloop. 'n Menslike fout is as oorsaak aangedui.
Weens sterk stroming by die wrak word dit slegs deur uiters ervare duikers besoek.

## Bibliografie 
* Turner, Malcolm: Shipwreck and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. 
* www.sashipwrecks.com
* www.wrecksite.eu
Duinevalstaaibos

Die **duinevalstaaibos** (*Allophylus natalensis*) is 'n klein boom wat voorkom aan die rand van duinewoud vanaf Oos-Londen tot noord van Maputo. Die opvallende kenmerk van die boom is die oorvloed van klein rooi vruggies wat die takke kan laat buig. Die blaarrande is geskulp eerder as getand.

## Galery 

Allophylus natalensis, lower, Umhlanga-strandmeer NR.jpg|Duinevalstaaibos met trosse onryp vrugte in wintertyd langs die Umhlanga-strandmeer

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online