open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psigoanalise

duimnael|180px|Sigmund Freud, die vader van psigoanalise.

**Psigoanalise** is ’n stel teorieë en terapeutiese tegnieke wat verband hou met die bestudering van die onbewuste en saam ’n behandelingsmetode vir geestesteurings vorm. Die dissipline is in die vroeë 1890's gevestig deur die Oostenrykse neuroloog Sigmund Freud en stam gedeeltelik uit die kliniese werk van Josef Breuer en ander.

## Opsomming 
Freud het die woord "psigoanalise" in 1896 die eerste keer (in Frans) gebruik. *Die Traumdeutung* (*Die Ontleding van Drome*), wat Freud as sy "belangrikste werk" beskou het, het in November 1899 verskyn. Psigoanalise het later in verskillende rigtings uitgebrei, maar Freud het die term uitsluitlik vir sy eie denkrigting gebruik. Die basiese beginsels daarvan sluit in:

* ’n Mens se ontwikkeling word bepaal deur dikwels vergete gebeure in sy vroeë kinderjare, eerder as net deur oorgeërfde eienskappe.
* Die menslike gedrag en bewussyn word grootliks bepaal deur irrasionele dryfkragte wat in die onbewuste geanker is.
* Pogings om bewus te word van daardie dryfkragte veroorsaak weerstand in die vorm van verdedigingsmeganismes, veral onderdrukking.
* Botsings tussen bewuste en onbewuste materiaal kan geestelike steurings veroorsaak, soos neurose, angs en depressie.
* Onbewuste materiaal word aangetref in drome en onopsetlike dade, soos mannerismes en versprekings.
* Bevryding van die uitwerking van die onbewuste word verkry deur hierdie materiaal na die bewussyn oor te dra deur middel van terapie.
* Die "belangrikste deel van die psigoanalitiese proses" is verplasing, waardeur pasiënte weer die konflikte van hul kinderjare beleef deur gevoelens van liefde, afhanklikheid en woede op die analis te projekteer.

Tydens psigoanalitiese sessies kan die pasiënt op ’n bank lê, met die analis wat net agter hom buite sig sit. Die pasiënt gee uitdrukking aan sy gedagtes, insluitende vrye assosiasies, fantasieë en drome, waaruit die analis die onbewuste konflikte aflei wat tot die pasiënt se simptome en probleme lei. Deur die ontleding van hierdie konflikte kan die analis die pasiënt se patologiese verdedigingsmeganismes konfronteer sodat die pasiënt insig kan kry.

Psigoanalise is ’n omstrede dissipline en die geldigheid daarvan as ’n wetenskap word betwis. Dit bly egter ’n belangrike invloed in sielkunde, veral in sommige kringe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Frank Rhodes

Kol. **Francis (Frank) William Rhodes** (1850 – 1905) was 'n Britse soldaat en ouer broer van Cecil John Rhodes. Hy is in 1850 in Bishop's Stortford gebore. Hy sluit by die Britse Leër aan. Hy kom na Suid-Afrika voor sy broer, bring 'n tydjie in Kimberley deur, word siek en keer terug na Engeland in 1873. In 1894 tree hy uit die leër en gaan na Rhodesië waar hy as administrateur vir dr. L.S. Jameson werk. Daarna verhuis hy na Johannesburg, raak betrokke by die Reform-beweging en word gevange geneem tydens die Jameson-inval. Hy word ter dood veroordeel, maar word begenadig en gevonnis tot gevangenisstraf en met £2&nbsp;000 beboet. Hy veg in die Matabele-opstand van 1896. In die Tweede Vryheidsoorlog veg hy groot onderskeiding by Ladysmith, Mafeking en elders. Hy is in 1905 te Kaapstad oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Dubbele heliks

[duimnael|Links is twee enkele helikse wat om mekaar draai en regs die dubbele heliks van [DNS.]]
[duimnael|’n [Spiraal binne ’n spiraal (dubbele spiraal), soos in sommige gloeilampe.]]

’n **Dubbele heliks** (in Grieks beteken *hélix* "draaiing", "spiraal") is ’n geometriese figuur waar die spiraal dubbel is, in teenstelling met ’n enkele heliks. Twee soorte kan onderskei word:
# Twee enkele helikse wat los om mekaar draai, of wat met mekaar verbind is soos in DNS;
# ’n Enkele string wat ’n spiraal vorm wat weer ’n heliks met ’n groter radius vorm, soos in sommige gloeilampe.

## Biochemie 
In biochemie word die term meestal vir die twee enkele helikse gebruik. Hier loop twee parallelle spirale van makromolekules in ’n skroefvorm om mekaar. Die bekendste voorbeeld is die dubbele heliks van DNS. Hulle word aan mekaar verbind deur nukleotiede wat basispare vorm. In B-DNS, die algemeenste dubbelheliksstruktuur wat in die natuur aangetref word, is die dubbele heliks regsom, met sowat 10-10,5 basispare per draai. 

## Tegniek 
Die gloeidraad in ’n gloeilamp bestaan uit ’n enkele string wat ’n spiraal vorm wat weer ’n heliks met ’n groter radius vorm. So kan ’n lang draad in ’n klein ruimte geberg word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en die Duitse Wikipedia
Alloway

[duimnael|links|Die [Ruïne|bouval van Alloway se ou kerk (Skots: *Alloway Auld Kirk*) en sy kerkhof. Die kerk het bekendheid verwerf as die toneel van die heksedans in Robert Burns se gedig ''Tam o' Shanter*]]
**Alloway** (Skots-Gaelies: *Allmhaigh'' [aɫ̪avaj]) is 'n beskermde nedersetting in South Ayrshire, Skotland, drie myl suid van Ayr geleë, wat tans administratief aan die nabygeleë Ayr behoort. Die nedersetting staan veral bekend as die geboorteplek van Skotland se nasionale digter, Robert Burns, waaraan hy sy gedig ''Tam o' Shanter'' gewy het. 'n Ander bekende boorling van Alloway is die messelaar Tobias Bachope wie se werk Hopetoun House, Craigiehall en Kinross House insluit.

Die historiese dorpie Alloway en sy omgewing is in 1935 by die vroeëre Royal Burgh of Ayr ingesluit. Dit is tans 'n voorstad van Ayr, 'n groot nedersetting aan die Doonrivier (*River Doon*).
Alfred George Robertson

**Alfred George Robertson** (1867 – 1929) was 'n Administrateur van Transvaal. Hy is 1867 in Natal gebore en ontvang opleiding aan Hilton-Kollege. Sy ouers was Alexander March Robertson en Elsie Ballot. Hy begin sy loopbaan met die bestuur van 'n koetsdiens na Barberton. In 1895 vestig hy hom in die distrik Wakkerstroom waar hy 'n vooraanstaande skaapboer word en baanbrekerswerk in verbeterde metodes doen. In 1907 word hy verkies tot die Transvaalse Parlement onder die Kroonkoloniebewind. Hy word lid van die Transvaalse Provinsiale Raad en ná Uniewording word hy die Administrateur van 1917 tot 1924. Hy is in 1929 oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Groot Muur in Hercules-Corona Borealis

Die **Groot Muur in Hercules-Corona Borealis** (Engels: *Hercules-Corona Borealis Great Wall*), of die **Groot GRB-muur**, is ’n moontlike enorme, superswaar galaktiese struktuur. Die streek is in November 2013 deur ’n span Amerikaanse en Hongaarse sterrekundiges ontdek danksy die teenwoordigheid van ’n buitengewone konsentrasie gammaflitse, wat die aanduiding van sterrestelsels is. Die rooiverskuiwing is tussen 1,6 en 2,1.

Die moontlike muur lê in die Tweede, Derde en Vierde Kwadrant (NQ2, NQ3 en NQ4) van die lug, dus in die noordelike halfrond, en is gekonsentreer in die sterrebeelde Hercules en Noordelike Kroon. So ’n konsentrasie gammaflitse lyk uiters onwaarskynlik in die lig van aanvaarde teoretiese modelle. As dit bestaan, sal dit sowat 10&nbsp;miljard by 7,2&nbsp;miljard ligjare groot wees. Hulle het data gebruik van verskillende ruimteteleskope wat by gammastraal- en X-straal-golflengtes werk, asook data van grondgebaseerde teleskope.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en die Duitse Wikipedia
James Rose-Innes

Sir **James Rose-Innes** (8 Januarie 1855 – 16 Januarie 1942) was 'n Hoofregter van die Republiek van Suid-Afrika. Hy is in 1855 in Grahamstad gebore. Hy ontvang sy opleiding aan Gill-kollege en die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop. Hy word in 1878 tot die balie toegelaat. In 1890 word hy Prokureur-generaal in Cecil John Rhodes se Kabinet. In 1902 word hy aangestel as Hoofregter van Transvaal, 'n pos wat hy beklee tot Uniewording. Met die stigting van die Appélafdeling word hy senior onderregter en met die dood van John de Villiers in 1914, Hoofregter. Hy is 1942 oorlede. Hy was 'n uitmuntende regsgeleerde en 'n liberalis.

## Sien ook 
* Hoofregter van Suid-Afrika

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.

## Eksterne skakels
Perseus-Pegasus-filament

Die **Perseus-Pegasus-filament** is ’n galaktiese filament wat die Perseus-Pisces-superswerm bevat en sowat ’n miljard ligjare lank is. Dit lê langs die Pisces-Cetus-superswermkompleks. 

## Ontdekking 
Die Perseus-Pegasus-filament is in 1985 deur David Batuski en Jack Burns van die Nieu-Meksiko-staatsuniversiteit ontdek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Coma-filament

Die **Coma-filament** is ’n galaktiese filament. Dit bevat die Coma-superswerm van sterrestelsels en is deel van die Groot Muur.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sizwe Nxasana

**Sizwe Nxasana** (gebore 7 Augustus 1957 in Lamontville, KwaZulu-Natal) is 'n Suid-Afrikaanse sakeman.

Nxasana het by Marianhill in 1976 gematrikuleer. Hy besit 'n B.Com van die Universiteit van Fort Hare en 'n Honneursgraad in Rekeningkundige Wetenskap aan UNISA en  was een van die eerste tien swart geoktrooieerde rekenmeesters in Suid-Afrika. 

Hy is die voormalige HUB van FirstRand Beperk en Telkom SA Beperk van 1998-2005. Hy het gedien as Nasionale President van Absa-Groep Beperk van 1991 tot 1994. Hy is tans die voorsitter van NSFAS. 

Hy is getroud met dr Judy Dlamini en hulle het twee kinders.

## Verwysings
Burnsnag

Die term **Burnsnag** (Skots: ***Burns Nicht***; Engels: ***Burns Night***, soms ook ***Robert Burns Day***) verwys na die feesviering en tradisionele aandete (*Burns supper*) wat ter ere van die Skotse digter Robert Burns op 25 Januarie, die digter se verjaardag (of, na gelang van plaaslike omstandighede, op een van die volgende dae), in Skotland, Noord-Ierland en Skotse kringe wêreldwyd plaasvind.

## Geskiedenis 
Die eerste Burnsaandete ter herdenking van Robert Burns is deur sy vriende ter geleentheid van die vyfde jaardag van die digter se afsterwe op 21 Julie 1801 in *Burns Cottage* georganiseer. Sedertdien vind dit elke jaar plaas. Die eerste Burnsklub, wat steeds bestaan, is in 1801 deur sakemanne in Greenock gestig wat boorlinge van Ayrshire (of selfs kennisse van die digter) was. Hulle het die eerste Burnsaandete georganiseer op 29 Januarie 1802 gehou - die datum wat hulle as Burns se verjaardag beskou het. Eers toe hulle die kerkboeke in Ayr geraadpleeg het, het hulle kennis van die regte datum gekry. Burnsaandetes vind sedertdien op 25 Januarie of op een van die volgende dae plaas.

Burnsaandetes word, afhangende van plaaslike omstandighede, as 'n formele of informele plegtigheid gehou. Tradisioneel word Skotland se nasionale gereg, haggis, en Skotse whisky bedien en Burns-gedigte voorgedra. Formele aandetes word gewoonlik deur verenigings soos Burnsklubs, Vrymesselaars of *St Andrews Societies* georganiseer en word, as dames daaraan deelneem, met Skotse danse afgesluit. In elk geval volg hulle 'n vaste volgorde en program.

## Verwysings
Isaac Schapera

Prof. **Isaac Schapera** (1905 – 2003) was 'n Brits-Suid-Afrikaanse antropoloog. Hy is op 23 Junie 1905 in Garies gebore. Hy ontvang sy opleiding aan die Suid-Afrikaanse Kollege en die Universiteit van Kaapstad. In 1930 sluit hy aan by die Universiteit van die Witwatersrand. Vanaf 1935 tot 1950 was hy professor in Sosiale Antropologie aan die Universiteit van Kaapstad. Sy publikasies het hom wêreldroem besorg. In 1948 was hy die besoekende professor aan die Universiteit van Chicago en dit is in 1950 opgevolg deur 'n aanstelling as professor in Antropologie aan die *London School of Economics*. Hy is op 26 Junie 2003 in Londen oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Eenkindbeleid

Die **eenkindbeleid** was deel van ’n bevolkingsbeplanningsbeleid van China. Dit is in 1979 bekend gestel en in 2015 amptelik uitgefasseer. Daar was uitsonderings vir baie groepe soos minderheidsgroepe. In 2007 was 36% van China se bevolking onderworpe aan die streng eenkindbeperking, met nog sowat 56% wat toegelaat is om ’n tweede kind te hê as die eerste ’n dogter was. Provinsiale owerhede het boetes opgelê vir oortredings, en voorsiening is gemaak vir registrasies en inspeksies. Die vader van die beleid was Song Jian.

Volgens die Chinese regering is 400&nbsp;miljoen geboortes voorkom. Dié bewering is deur sommige as vals afgemaak omdat vorige dwanggesinsbeplanning en ekonomiese ontwikkeling tot die afname sou bygedra het. Hoewel 76% van die Chinese bevolking die beleid volgens ’n opname in 2008 ondersteun het, was dit buite China omstrede.

Op 29 Oktober 2015 is berig die beleid sou verander word in ’n tweekindbeleid, volgens ’n verklaring van die Kommunistiese Party van China. Die nuwe wet het op 1 Januarie 2016 van krag geword.

## Verwysings 
## Bronne 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Hans Sauer

Dr. **Hans Sauer** (1857 – 1939) was 'n Rhodesiese pionier. Hy is in 1857 op Smithfield gebore. Hy bekwaam hom in Londen en Edinburgh in die medisyne waar hy sy graad ontvang. Hy keer terug na Suid-Afrika en vestig homself in Kimberley. Hy word 'n mediese gesondheidsbeampte en ontmoet sy lewenslange vriend, Cecil John Rhodes. Na die ontdekking van goud is hy na die Witwatersrand as Rhodes se verteenwoordiger en as mediese gesondheidsbeampte waar hy bly tot in 1889. In 1893 gaan hy na Rhodesië as besturende direkteur van die *Rhodesia Exploration and Development Co. Ltd.*. In die Matabele-opstand van 1896 het hy en Rhodes en 'n handvol ander persone ongewapen na die Matopos vergesel om vrede te maak met die opstandige leiers. Hy was 'n lid van die Reform-beweging in die Jameson-inval en is met £2 000 beboet vir sy aandeel daarin. Hy tree af in Engeland en is in 1939 oorlede. Sy outobiografie, *Ex Africa*, is 'n klassieke werk in sy soort.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
John Scott

Sir **John Scott** was 'n goewerneur van Natal. Hy is in 1814 gebore. Tydens sy dienstermyn is die eerste Indiërarbeiders die land ingebring, asook die eerste spoorlyn gebou. Nadat hy oor baie sake met die koloniste gebots het, is hy as Goewerneur na Brits-Guyana verplaas. Hy is op 28 Julie 1898 in Chislehurst, Kent, oorlede.

Die kusdorp Scottburgh is na hom genoem.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Seguenzia soyoae

***Seguenzia soyoae*** is 'n spesie van 'n baie klein diep water seeslak, 'n mariene gastropod weekdier in die Seguenziidae familie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Om die Ensiklopedie van die Lewe
* Aan die Wêreld Register van Mariene Spesies
Kalmikiese Steppe

duimnael|Die Kalmikiese Steppe
Die **Kalmikiese Steppe** is ’n steppe van ongeveer 100&nbsp;000&nbsp;km² aan die noordwestekant van die Kaspiese See. Dit word begrens deur die Wolga in die noordooste, die Manitsj in die suidweste en die grondgebied van die Don-Kosakke in die noordweste. Dit is die historiese tuiste van die Kalmikiese Tartare en lê in die federale deelgebied Astrachan-oblast.

Die westelike Kalmikiese Steppe lê op die Ergeni-heuwels en bevat diep klowe. Dit styg soms 300 en selfs 630&#x20;voet bo die see uit. Dit is opgebou uit tersiêre deposito's, wat deel is van die Sarmatiese afdeling van die Mioseen-periode en onder meer met swart aarde bedek is. Sy platorande verteenwoordig die ou kuslyn van die Kaspiese See. Geen Kaspiese deposito's is op of binne die Ergeni-heuwels gevind nie. Hierdie heuwels het die gewone swartaardeflora en het ’n gevestigde bevolking.

In 1911 het die steppe ’n geraamde bevolking van 130&nbsp;000 gehad wat in meer as 27&nbsp;700 *kibitkas*, of tente, gewoon het. Daar was baie Boeddhistiese kloosters. ’n Deel van die Kalmikiërs was in die bergagtige dele gevastig, terwyl ander nomades was. Antony Beevor sê in sy boek *Stalingrad* van 1998 dat die Russe uit die noorde die Kalmikiese Steppe as "die einde van die wêreld" beskou het. In 1943 is die bewoners met geweld gedeporteer (sien Kallmikië).

## Verwysings 
* Sien 1. I. V. Mushketov, Geol. Navorsing in die Kalmikiese Steppe in 1884-1885 (Sint Petersburg, 1894, in Russies); Kostenkovs werk (1868-1870); en ander werke aangehaal in Semenov se Geogr. Dict. en Russ. Encycl. Dict.
Jack Scott

Kol. **Jack Scott** (1903 – ) was 'n Suid-Afrikaanse mynnyweraar. Hy is op 23 Mei 1903 in Transvaal gebore. Hy voltooi sy skoolopleiding in Potchefstroom en die *City and Guilds College*, Londen. Hy stel vroeg reeds belang in die moontlikhede van goudmyne in die distrik Klerksdorp en was grootliks verantwoordelik vir die stigting van die Strathmore-Beleggingsgroep. Met die samesmelting daarvan met die *General Mining and Finance Corporation* word hy die ondervoorsitter. Hy tree af in 1962.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Carl Petterson

duimnael|Carl Pettersson
**Carl Petterson** (Sollentuna, Stockholm, 23 Oktober 1875 - Sydney, 12 Mei 1937) was 'n Sweedse seeman en avonturier. Hy tree in diens van 'n maatskappy wat kopra verhandel in die Bismarckargipel in die destydse Duits Nieu-Guinee. In 1904 ly hy skipbreuk en spoel aan op Tabar, 'n klein eiland wat effe ten noorde van Nieu-Ierland lê, by die dorpie Teripax.

Hoewel die bevolking kannibalisties was, kom hy goed met hulle oor die weg. Hy bly daar, trou met Singdo, die dogter van hoofman Lamy, en kry agt kinders met haar. Toe Lamy sterf, volg Petterson hom op. Hy was 'n kragfiguur en slaag daarin om onderlinge twiste te beëindig. Vanuit Tabar begin hy in kopra te verhandel. Hy behandel die inheemse arbeidsmag goed en respekteer hul gewoontes, wat 'n uitsondering was in die begin van die twintigste eeu.

In 1921 sterf sy vrou. Pettersson keer terug na Swede om 'n nuwe moeder vir sy kinders te soek. In 1923 trou hy met die Engels-Sweedse Jessie Louisa Simpson op Tabar. Sy koprabedryf het in sy afwesigheid vervalle geraak, maar deur 'n goudvonds word hy 'n ryk man. Nietemin verlaat die Petterssons Tabar. Jessie Simpson gaan in die jare dertig na Swede vir 'n behandeling teen kanker, maar sterf daar in 1935. Haar man vergesel haar nie, trouens, hy keer nie weer na Swede terug nie en sterf aan 'n hartaanval in Australië. 

Oor Petterson en sy belewenisse doen in Sweedse koerante sterke verhale die ronde, wat Astrid Lindgren geïnspireer het tot die skepping van die vader van Pippi Langkous, Efraïm Langkous.

## Literatuur 
* Joakim Langder & Hélena Regius: *Pippi und der König.* *Auf den Spuren von Efraim Langstrumpf.* List Verlag, 2002
Davos

**Davos** ([daˈfoːs] of [daˈvoːs]) is 'n munisipaliteit (*politische Gemeinde*) in die Oos-Switserse kanton Graubünden wat uit meerdere nedersettings met 'n totale bevolking van sowat 11&nbsp;000 bestaan. Die grootstes hiervan is Davos Dorf, Davos Platz, Davos Frauenkirch, Davos Glaris, Davos Monstein en Davos Wiesen, geleë in die Landwasser-vallei (Duits: *Landwassertal*). 

Volgens sy oppervlakte is Davos die grootste munisipaliteit in Graubünden en die tweede grootste in Switserland. Anders as byvoorbeeld in Duitsland of Oostenryk word geen besondere stadstatus aan groter nedersettings toegeken nie en enige munisipaliteit met meer as 10&nbsp;000 inwoners vir statistiese doeleindes as stad gereken - so ook Davos.

Davos het sedert die 19de eeu tot 'n gewilde herstellingsoord en wintersportbestemming ontwikkel, terwyl sy bevolking vertiendubbel het. Dit het internasionale bekendheid verwerf as gasheerstad van die Wêreld Ekonomiese Forum (WEF), 'n vergadering van internasionale politieke en sake-elites wat jaarliks hier gehou word.

## Verwysings
Up Helly Aa

[duimnael|Up Helly Aa-fakkeloptog in Uyeasound, [Shetland, Februarie 2010]]
**Up Helly Aa** ([ˈʌpˌhɛliə]; afgelei van  "Up Holy [Day] All") is 'n sambreelterm vir 'n reeks vuurfeeste wat sedert die vroeë 1880's jaarliks teen die middel van die winter op die Skotse Shetland-eilande as afsluiting van die gehou word (in Lerwick op die laaste Dinsdag in Januarie). Die optog van honderde feesgangers in historiese of ander tematiese kostuums (sogenaamde *guizers*) in Lerwick, die grootste nedersetting van Shetland (met kleiner optogte in landelike gebiede), vorm een van die hoogtepunte van die feesviering wat die Skandinawiese Wiking-erfenis van Shetland weerspieël.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Media
* ''YouTube.com: Scotland's Fire Festival for Vikings''
Santali

**Santali** (ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, সাঁওতালি) is 'n Austro-Asiatiese taal wat deur sowat 7,6 miljoen mense in Oos-Indië, Bangladesj, Nepal en Bhoetan gepraat word. Santali is een van die amptelike tale van Indië naas Engels en Hindi. Santali word, afhangende van die gebied, met die Ol Chiki-alfabet, Devanagari, die Oostelike Nagari-skrif, die Latynse alfabet of die Odia-alfabet geskryf.

duimnael|links|Die woord "Santali" in die Ol Chiki-alfabet
duimnael|links|Santali se Ol Chiki-alfabet
Santali is ná Viëtnamees en Khmer die derde mees gesproke Austro-Asiatiese taal en by verre die belangrikste van dié taalfamilie in Suid-Asië. Dit is verwant aan Ho en Moendari, al drie vorm die amptelike tale van die Indiese deelstaat Jharkhand. Daarbenewens word Santali in die Indiese deelstate Odisha en Wes-Bengale gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tigrinja

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Tigrinya (volk).*

duimnael|links|Eritrea se landsnaam in Tigrinja met Ethiopiese skrif
[duimnael|links|Ligging van die [Tigray-streek in Ethiopië, een van nege etniese streke]]
**Tigrinja** (ትግርኛ, *tigriññā*, [tɨɡrɨɲa], ) is 'n Semitiese taal wat deur sowat 7,5 miljoen mense in Eritrea en Ethiopië aan die Horing van Afrika gepraat word. Dit vorm saam met Arabies en Engels die amptelike tale van Eritrea. Tigrinja word met die Tigrinja-alfabet, 'n variasie van die Ge'ez-skrif, geskryf. Tigrinja is verwant aan Amharies, die amptelike taal van Ethiopië, en word hoofsaaklik in die hoofstadstreek Asmara gepraat.

In Ethiopië word dié taal **Tigray** genoem en word as ampstaal van die Tigray-streek in Noord-Ethiopië erken. Tigrinja is nou verwant aan Amharies en Tigre, al drie het uit die antieke taal Ge'ez ontwikkel. Tigrinja vorm die vierde mees verspreide taal in Ethiopië na Oromo, Amharies en Somalies en word veral in die Tigray-streek gebesig, een van nege etniese streke. Sedert 2020 dien Tigrinja saam met Afar, Amharies, Engels, Oromo en Somalies as amptelike tale van Ethiopië. In Eritrea word Tigrinja deur sowat 55% van die bevolking gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Ingvar Kamprad

**Feodor Ingvar Kamprad** ([ˈɪŋːvar ˈkamːprad] ; * 30 Maart 1926 in Pjätteryd; † 27 Januarie 2018 in Liatorp) was 'n Sweedse sakemagnaat en stigter van Ikea, 'n multinasionale kleinhandelonderneming wat hom op bekostigbare slaan-dit-self-aan-mekaar-meubels toespits. Die meubelsaak se naam is 'n akroniem wat vir die stigter en sy geboorteplaas Elmtaryd in Agunnaryd, provinsie Småland, Swede staan.

Kamprad het Ikea in 1943 op die ouderdom van 17 op die plaas van sy ouers gestig. In die beginjare kon klante items soos vuurhoutjies, bolpuntpenne, nylonkouse of horlosies, vanaf 1947 ook meubels per pos bestel (die eerste katalogus, wat in 1951 verskyn is, is nog deur melkmans versprei). Kamprad het 'n groot deurbraak gemaak met die idee om meubels te bemark wat – om vragkoste te bespaar – as slaan-dit-self-aan-mekaar-pakkette aangebied is. Eers twintig jaar later is die eerste Ikea-meubelwinkel in Älmhult geopen. Die meubelsaak het vinnig gegroei. In 1974 is die eerste meubelwinkel in München, Beiere, geopen. Duitsland het vervolgens tot Ikea se belangrikste buitelandse mark ontwikkel.

Ingvar Kamprad, wie se fortuin in Januarie 2018 deur die Amerikaanse sakenuusdiens *Bloomberg* op VSA-$58,7 miljard beraam is (Kamprad is agste gelys in Bloomberg se lys van die wêreld se 500 welvarendste miljardêrs), het 'n reputasie vir spaarsaamheid opgebou – 'n eienskap wat tradisioneel aan Smålanders toegeskryf word. So het hy 'n 15 jaar oue Volvo-motor bestuur en steeds tweede klas gereis. Hierdie spaarsaamheid het egter ook daartoe gelei dat hy die hoë Sweedse belastingtariewe probeer vermy het. So het hy tussen 1976 en 2014 in Epalinges naby Lausanne in die Switserse kanton Vaud gebly en eers ná die afsterwe van sy vrou na Swede teruggekeer. In 1982 is Ikea omgeskep tot 'n stigting wat sy setel in Nederland het. Verskeie dogtermaatskappye is in Luxemburg en Liechtenstein geregistreer. Reeds sedert 1988 was Kamprad nie meer regstreeks by die bestuur van Ikea betrokke nie, maar het hom beperk tot die rol van raadgewer.

Ingvar Kamprad, wat deur sy onderneming as "een van die vernaamste entrepreneurs van die 20ste eeu" beskryf is, is volgens 'n Ikea-persmededeling op 27 Januarie 2018 ná 'n kort siekte op die ouderdom van 91 in vrede in sy huis in die Sweedse provinsie Småland ontslape.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Kopra

duimnael|Gedroogde kopra
**Kopra** is die gedroogde vlees van die kokosneut. Dit is 'n grondstof vir margarien.

Die maak van kopra (verwydering van die bas, in stukke breek, en uitdroog) word deurgaans gedoen in die gebied waar die kokosneute geöes word. Deesdae is daar enorme plantasies vir hierdie doel, maar vroeër is dit deur handelskepe gedoen wat in die Stille Oseaan van hawe na hawe onderweg was.
Jacobus Stephanus Smit

**Jacobus Stephanus Smit** (1878 – 1960) was 'n Administrateur van Transvaal en Suid-Afrikaanse Hoë Kommissaris in Londen. Hy is op 9 Oktober 1878 naby Pretoria gebore. Hy word 'n advokaat en in 1920 'n lid van die Parlement. Hy was die Hoë Kommissaris vir die Unie van Suid-Afrika van 1925 tot 1929 asook die Suid-Afrikaanse afgevaardigde na die Volkebond en die Ontwapeningskonferensie in Genève. Van 1929 tot 1934 was hy die Administrateur van Transvaal en daarna lid van die Diamantraad. Hy is oorlede in 1960.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Anders Sparrman

**Anders Sparrman** was 'n Sweedse natuurkundige en reisiger aan die Kaap. Hy is 1748 gebore. Hy studeer in die medisyne en deur sy vriendskap met kaptein Ekeberg van die Brits-Sweedse Oos-Indiese Kompanjie, word hy aangestel as privaatonderwyser van Onder-goewerneur M. Kerst van die Kaap die Goeie Hoop. Hy arriveer in 1772 en word 'n tolk en kry verlof van goewerneur Joachim van Plettenberg om in die medisyne te studeer. Met die aankoms van kaptein James Cook se eerste ekspedisie na Australië daardie jaar, sluit hy by sy personeel aan maar keer in 1775 terug en trek so ver as die hedendaagse Oos-Kaap. In 1776 keer hy terug na Swede en publiseer die eerste deel van sy *Voyage to the Cape of Good Hope* wat gou in Engels vertaal is (1782 en 1785). Hy was een van die eerste besoekers wat 'n ernstige studie van Suid-Afrikaanse plantkunde gemaak het. Hy is 1820 in Stockholm oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*

## Eksterne skakels
Kirundi

[duimnael|links|Die [Onse Vader in Kirundi]]
**Kirundi** of **Rundi** (*Ikirundi*) is 'n Bantoetaal wat deur sowat 10,7 miljoen mense in Burundi by die Groot Mere van Afrika gepraat word. Dit vorm saam met Engels en Frans die amptelike tale van Burundi en is die moedertaal van sowat 95% van dié land se bevolking. Kirundi is nou verwant aan Kinyarwanda, een van die amptelike tale van Rwanda. Albei tale is onderling verstaanbaar en amper identies. Saam met ander tale vorm Kirundi en Kinyarwanda 'n dialekkontinuum, Rwanda-Rundi genoem, wat deur sowat 23 miljoen mense gepraat word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Leeds Corn Exchange

duimnael|Buiteaansig (2010)
duimnael|Die Corn Exchange se interieur met drie vlakke en die glasdak in 2010
duimnael|Winkels
**Leeds Corn Exchange** is 'n Victoriaanse sakegebou in die middestad van Leeds, Wes-Yorkshire, Engeland wat deur die argitek Cuthbert Brodrick (1821–1905) ontwerp en in 1864 voltooi is. Die gebou, wat onder die mooiste voorbeelde van Victoriaanse boukuns in die Verenigde Koninkryk gereken word, het oorspronklik as graanbeurs gedien, maar is in die 1980's omgeskep in 'n winkelsentrum. Dit is een van slegs drie Victoriaanse graanbeurse wat deesdae steeds vir handelsdoeleindes gebruik word.

## Geskiedenis 
Die geskiedenis van formele graanhandel in Leeds strek terug tot in die 17de eeu. Die destydse graanmark was aan die bopunt van Briggate, tussen Market Cross en New Street (tans New Briggate), geleë. Die groeiende handel het die bou van 'n nuwe graanbeurs noodsaaklik gemaak, maar ook die gebou het teen die middel van die 19de eeu geblyk om te klein te wees.

In 1860 is die voorstel gemaak om 'n nuwe graanbeurs op te rig waarvoor die Skotse *Edinburgh Corn Exchange* as voorbeeld sou dien. Die Edinburgse graanbeurs het oor 'n groot sentrale ruimte beskik waar graanboere en -handelaars hul transaksies kon sluit. Brodrick se ontwerp vir Leeds het voorsiening gemaak vir 'n soortgelyke sentrale ruimte wat deur 56 kantore omring is. Toegang tot die kantore is verleen deur booggange waarvan sommige na die interieur en ander na buite gelei het. Graanvoorrade is in die gebou se kelder gestoor. 'n Tyd lank het die beurs ook as hoofkwartier vir Leeds se brandweer gedien.

Die ovale vorm van Leeds se graanbeurs is geïnspireer deur die Romeinse Colosseum, terwyl 'n ander antieke Romeinse gebou, die Panteon, as voorbeeld vir die groot elliptiese koepeldak gedien het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Leeds Corn Exchange - Amptelike webtuiste*
Unigray

**Unigray** is ’n suidelike voorstad van Johannesburg, sowat 6&nbsp;km suidoos van die stadsaal.

## Geskiedenis 
Unigray is noord van Queenshaven, oos van Elladoone en wes van Electron geleë. Dit is aangelê op westelike grens van die plaas Klipriviersberg met die plaas Elandsfontein, wat albei in ’n stadium aan die veldkornet Jan Meyer behoort het. Unigray is op skrikkeldag 1956 geproklameer as blykbaar die laaste voorstad op die plaas, waarop Regents Park in 1904 die eerste woonbuurt was. Die naam is afgelei van *Uni*on *Grey*hound Racing Association (Uniale Windhonderesiesvereniging), maar hoekom "grey" verander is na "gray" is nie bekend nie.

## Demografie 
Toe dit nog 'n blanke groepsgebied was, was Unigray oorwegend Afrikaans, want volgens die munisipale kieserslys van 1961 was 278 van die geregistreerde kiesers Afrikaanssprekend en net 19 Engelssprekend. Vir sensusdoeleindes is Unigray en Elladoone in 2001 saam met Queenshaven gereken toe die inwonertal 1&nbsp;623 was, van wie 1&nbsp;070 (65,9%) wit was en 464 (28,6%) swart. Afrikaans (40,1%) was die grootste huistaal en Engels (34,7%) die naasgrootste. In 2011 se sensus is Unigray en Elladoone van Queenshaven geskei, toe die inwoners 1&nbsp;319 getel het, van wie 759 (57,5%) swart, 381 (28,9%) wit en 143 (10,8%) bruin. Met Queenshaven se getalle bygereken het die swart inwoners tussen 2001 en 2011 meer as verdubbel van 464 tot 923, die wit inwoners afgeneem van 1&nbsp;070 tot 691 en die bruin inwoners amper tweevoudig toegeneem van 80 tot 143.

## Bronne 
*  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
*  Stals, prof. dr. E.L.P (red.). 1978. *Afrikaners in die Goudstad. Deel 1. 1886 - 1924*. Kaapstad en Pretoria: HAUM.

## Verwysings
Eknath Kerkar

**Eknath Dinesh Kerkar** (gebore op 10 September 1993) is 'n Indiese krieketspeler. Hy het sy Twintig20 - debuut vir die Mumbai krieketspan gemaak in die 2014-15 Syed Mushtaq Ali Trofee op 18 Januarie 2016.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* ESPNcricinfo
* Speler info van krieket argief.
Das wohltemperierte Klavier

upright=1.35|duimnael|regs|Titelbladsy van *Das Wohltemperirte Clavier*, Boek I (met handtekening)

***Das wohltemperierte Klavier***, BWV 846–893, is 'n versameling van twee reekse van preludes en fugas in al 24 majeur- en mineurtoonsoorte, gekomponeer vir solotoetsbord deur Johann Sebastian Bach. In die Duits van Bach se tyd het *Clavier* na enige toetsinstrument verwys, vernaamlik klawesimbel, klavichord, en orrel.

Die moderne Duitse spelwyse van die versameling is ***Das wohltemperierte Klavier*** (WTK, ). Bach het die titel ***Das Wohltemperirte Clavier*** gegee aan 'n boek van preludes en fugas in al 24 majeur- en mineurtoonsoorte, gedateer 1722, en gekomponeer "vir die nut en gebruik van musikale jeug wat wil leer, en veral vir die tydverdryf van diegene wat reeds in hierdie studie geskool is". Ietwat 20 jaar later kompileer Bach 'n tweede boek van dieselfde aard, wat bekend staan as *Das wohltemperierte Klavier*, Deel Twee (in Duits: *Zweyter Theil*, moderne spelwyse: *Zweiter Teil*).

Moderne uitgawes verwys gewoonlik na die twee dele as *Das wohltemperierte Klavier, Boek&nbsp;I* (WTK&nbsp;I) en *Das wohltemperierte Klavier, Boek&nbsp;II* (WTK&nbsp;II). *Das wohltemperierte Klavier* word as een van die belangrikste werke in die geskiedenis van Westerse klassieke musiek beskou.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach
Interster

***Interster*** is 'n twee-seisoen wetenskapsfiksie marionet televisiereeks gemik op kinders en was vertoon in Suid-Afrika gedurende die vroeë 1980's. Die reeks is vergelykbaar met Thunderbirds, wat voorheen gebeeldsend is in Suid-Afrika in Afrikaans onder die titel Redding Internasionaal.

## Eksterne skakels 
*
Frederick Courtney Selous

**Frederick Courtney Selous** (1851 – 1917) was 'n Rhodesiese jagter en ontdekkingsreisiger. Hy is in 1851 in Londen gebore en ontvang sy skoolopleiding in Rugby. Hy arriveer in 1871 in Afrika, land in Port Elizabeth en reis na Kimberley waarvandaan hy op sy eerste ekspedisie na Matabeleland vertrek het. Hy word gou 'n bekende figuur en het groot respek afgedwing by die Matabelekoning, Lobengula, en sy onderdane. Tussen 1876 en 1878 het hy ver anderkant die Zambezirivier in die Kafue-gebied handel gedryf en in 1879 na Mashukulumbwe gereis. Sy eerste boek het groot belangstelling in die jag van grootwild laat ontstaan en na 'n besoek aan Brittanje keer hy in 1881 terug om hom as volstruisboer hier te vestig. In plaas daarvan reis hy na Barotseland. In 1889 ontmoet hy Cecil John Rhodes in verband met laasgenoemde se plan vir die stigting van die *Chartered Company* en die besetting van Masjonaland. Selous onderneem om in 1890 as gids op te tree vir die voorgestelde ekspedisie. Hy het groot bekendheid verwerf maar weinige geldelike vergoeding. Nadat hy in die Eerste Matabele-oorlog geveg het gaan hy terug na Engeland. Hy het in 1917 in Oos-Afrika gesneuwel tydens die Eerste Wêreldoorlog.

duimnael|links|Grafsteen van FC Selous by Chokawali aan die Rufigi-rivier, in die Selous-wildreservaat, Tanzanië,

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*

## Eksterne skakels
Albert Jacobus Stals

Dr. **Albert Jacobus Stals** (1880 – 1951) was 'n Suid-Afrikaanse geneesheer en kabinetsminister. Hy is op 24 Augustus 1880 op Tulbagh gebore. Hy ontvang sy opleiding in Stellenbosch, Dublin en Berlyn. Hy bekwaam hom in die regte en in die medisyne met lof in albei. 

Hy word 'n Parlementslid as L.V. vir Hopetown en dien ook as lid van die Suid-Afrikaanse Mediese Raad, die Raad van Handel en Nywerheid en die Skeepsvaartraad. Hy was die voorsitter van laasgenoemde. Toe dr. Daniël François Malan in 1948 aan die bewind kom, is hy aangestel as Minister van Gesondheid en Volkswelsyn. Hy is op 5 Februarie 1951 in Kaapstad oorlede.

## Sien ook 
* Stalsprys

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Vere Palgrave Stent

**Vere Palgrave Stent** (1872 – 1941) was 'n Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer. Hy is in 1872 in Suid-Afrika gebore en ontvang sy opleiding aan St. Andrew-kollege in Grahamstad en in Engeland. As jong man gaan hy na Kimberley, ontmoet Cecil John Rhodes en as gevolg van die vriendskap vertrek hy na Rhodesië. As korrespondent van die *Cape Times* was hy tydens die Matabele-opstand van 1896 'n ooggetuie van die beroemde indaba waarheen Rhodes en 'n klomp metgeselle ongewapen gegaan het om die oproerige Matabele-leiers te ontmoet. Hy was in die beleg van Mafikeng en ook getuie van baie gevegte tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Hy word redakteur van die *Pretoria News* en het dit 'n sterk pro-Imperialistiese kleur gegee. Hy is in 1941 oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Harold Spencer Jones

Sir **Harold Spencer Jones** (29 Maart 1890, Londen – 3 November 1960, Londen) was 'n Britse sterrekundige. Hy sluit in 1913 aan by die Koninklike Sterrewag in Greenwich. Van 1923 tot 1933 was hy Sy Majesteit se Sterrekundige in die Kaap en van 1933 tot 1955 Koninklike Sterrekundige in Greenwich. Een van sy prestasies was die akkurate bepaling van die afstand van die aarde vanaf die son.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
*
Beleg van Congella

Die **Beleg van Congella** was die beleëring van ‘n Britse troepemag deur die Voortrekkers onder Andries Pretorius in Port Natal in 1842. Dit was 'n insident in die Britse imperialisme in Suider-Afrika.

## Oorsaak 
Die verhouding tussen die Trekkers en die Engelse in Port Natal was swak. Die Boere het besef dat die Engelse heul  met die Zoeloes teen die Natalia Republiek. Die Volksraad het duisende Zoeloes op die suidgrens van die republiek gevestig. So ‘n samedromming op die oosgrens van die Kaapkolonie sou kon lei tot konflik tussen die Zoeloes en die Xhosas en dus moontlik probleme skep vir die regering van die Kaapkolonie. Gevolglik word ‘n Britse troepemag van ongeveer 250 man onder kapt. T.C. Smith na Port Natal gestuur. Op 4 Mei word daar die Britse vlag gehys in ‘n staatsgreeppoging om Natalia op te hef.

## Verrassingsaanval 
In die nag van 23 op 24 Mei voer Smith se mag ‘n verrassingsaanval op die Trekkermag uit. Die Engelse mag met die twee kanonne getrek deur osse het gesukkel om deur die digte kusplantegroei te kom en kies daarom koers oor die strand. Daar sukkel hulle ook. Boonop was dit helder maanskyn en is die mag gou gewaar deur Pretorius se verkenners. Die Trekkers skuil in die plantegroei, skiet die trekosse voor die kanonne, 17 Britse soldate sneuwel, drie is naderhand vermis en 31 is gewond. Daarop het die Engelse mag teruggetrek en nog enkele soldate verdrink boonop weens die hooggety. Die Trekkers verower die twee kanonne. Dick King kom weg om versterkings te ontbied. Pretorius hulle neem die Mazeppa (skip) oor wat in die baai voor anker lê.

## Beleg 
By Congella begin Pretorius dadelik met ‘n beleg van die Engelse invalsmag. Rondom die beleërde mag grawe die Trekkers loopgrawe en bombardeer hulle met die gebuite kanonne. Tydens die beleg val ‘n 651 kanonkoeëls op die omsingelde Engelse en hulle verloor nog vyf man en vier loop ernstige verwondinge op. Boonop ly die omsingelde soldate honger. Met geslepe blufonderhandelinge met Pretorius wen Smith tyd. Op 26 Junie 1842 arriveer Engelse versterkings onder luit.-kol. A.J. Cloete en word die Britse mag ontset.

## Gevolge 
Op 5 Julie gee die Volksraad van die Republiek Natalia oor. Tien dae later word die vredesverdrag onderteken en die Britse gesag oor Natal erken. In Mei 1844 word die gebied tot ‘n aparte distrik van die Kaapkolonie verklaar en het die Britse verowering van Suider-Afrika nog ‘n stappie gevorder.

## Bibliografie 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 3. Kaapstad: Nasou, 1971.
Bertha Stoneman

duimnael|links|'n Illustrasie from Bertha Stoneman, *Plants and their ways in South Africa* (1915) (14773569171)

Dr. **Bertha Stoneman** (1866 – 1943) was 'n Suid-Afrikaanse plantkundige. Sy is in Jamestown, New York gebore en ontvang opleiding aan Cornell Universiteit. In 1897 kom sy na Suid-Afrika as lektrise in Plantkunde aan die Hugenote-kollege. Sy onderskei haar in vak waaroor sy ook 'n aantal boeke publiseer. Sy ontvang verskeie eregrade en in 1920 word sy prinsipale van die Hugenote-Kollege. Sy tree in 1932 af uit hierdie pos en is in 1943 oorlede.

Een van die geboue van die Margaretha Mes Instituut vir Plantfisiologie is na haar genoem. Haar botaniese handtekening is **Stoneman.**

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Mazeppa (skip)

[duimnael|'n Uitsig oor die [Mazeppabaai, Oos-Kaap]]

Die skoener **Mazeppa** het ‘n paar maal ‘n  rol in die geskiedenis van Suid-Afrika gespeel.

Hierdie snelvarende koopvaardyskip  met sy skerp boeg en twee maste is in die 1830’s as ‘n slaweskip in die Verenigde State vir John Owen Smith gebou. Later in daardie dekade was die skip veral betrokke in smokkelhandel aan die Suid-Afrikaanse ooskus, maar het selfs oor die hele Atlantiese en Indiese Oseane gevaar.

In Julie bring die skip onder kapt. Tate die 27 oorlewendes (hoofsaaklik vroue en kinders) van die trek van Louis Tregardt van Delagoabaai na Durban, waar hulle op 19 Julie aankom.

Die Beleg van Congella begin op 23 Mei 1842 en maak ‘n einde aan die Natalia Republiek onder Andries Pretorius. In die gevegte buit die Voortrekkers die skip Mazeppa wat in die baai van Port Natal voor anker lê. Hulle skiet die wagte, vang 16 Engelse soldate en 9 burgerlikes, buit 500 pond in kontant, 56 wavragte goedere en ‘n kanon. Aan boord het ook 28 gesinslede van die Britse garnisoen in Port Natal geskuil. Kapt. C.J. Cato voer ‘n kordaatstuk uit deur met die skip te ontsnap terwyl daar op hulle geskiet word. En vaar na Delagoabaai om hulp te soek. Na die opheffing van die beleg het die skip na  Durban teruggekeer.

Algoabaai was tussen 1837 en 1848 die skip se tuishawe. Daarna was dit tot 1858 in Port Louis in Mauritius. Volgens gerugte het Cato met sy skip in Mazeppabaai naby Port St. Johns gaan skuil en het die skip daar op die rotse geloop.

## Bibliografie 
* http://mype.co.za
Standplaas

**Standplaas** is die benaming wat sedert die ontdekking van goud aan die Witwatersrand aan eiendomspersele gegee is, en wat mettertyd na die res van die land versprei en die benaming "erf" verdring het.

Die stad Johannesburg het nie soos die meeste Boeredorpe in die Zuid-Afrikaansche Republiek al langs ’n deurpad of hoofstraat ontwikkel nie. In die meeste van dié dorpe was die sentripetale kragte by die ontstaan daarvan gewoonlik ’n markplein, kerkgebou of veldkornetskantoor. In die Goudstad se geval het die Goudwet van die ZAR gemaak dat die wa en osse heel onverwags ingegryp het om die aard van die stad te bepaal.

Artikel 65 van Wet nr. 8 van 1885 – die sogenaamde Goudwet – het bepaal elke gelisensieerde delwer sou daarop geregtig wees om, benewens sy kleim(s), ’n standplaas vir sy woonplek of wa te hê waarvoor hy nie hoef te betaal nie. Hierdie "standplaatse" was dus in werklikheid staanplekke vir die ossewaens waarmee die eerste delwers na Johannesburg gekom het.

Die aanwesigheid van goud en water asook hierdie bepaling rakenbde die "standplaatse" was dus die sentripetale kragte wat tot die ontstaan van delwerskampe op die Witwatersrand aanleiding gegee het. Van hier het die benaming standplase vir boupersele na die platteland van Transvaal versprei sodat dit die ou benaming "erwe" heeltemal verdring.

## Bronne 
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
*  Stals, prof. dr. E.L.P (red.). 1978. *Afrikaners in die Goudstad. Deel 1. 1886 - 1924*. Kaapstad en Pretoria: HAUM.
Suurkaree

Die **suurkaree** (*Searsia ciliata*), voorheen *Rhus ciliata*, is 'n struik of boom wat hoort tot die genus *Searsia*. Die spesie is inheems in 
Griekwaland-Wes, Vrystaat, Namibië, Lesotho en Botswana. Die boom word wat tot 4&nbsp;m hoog. Die blare is geurig en goeie veevoer. 

In Engels staan die boom bekend as die *Sour Karee*.

Die boom se FSA-nommer is 381.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
* REDLIST Sanbi
* Plants of the WOrld Online

## Eksterne skakels 
*
Richmond, Johannesburg

**Richmond** is een van Johannesburg se oudste voorstede en is sowat 3,5&nbsp;km noordwes van die stadsaal geleë, suid van Melville, noordoos van Auckland Park en noordwes van Cottesloe.

Richmond is omstreeks 1896 op die plaas Braamfontein aangelê en vermoedelik genoem na Richmond, die munisipale dorpsgebied aan die Teems in die graafskap Surrey, 16 km wessuidwes van Londen, Engeland.

## Bron 
* Raper, Peter E. 2020. *Plekname van Suider-Afrika*, p. 628. Protea Boekhuis. Pretoria.

## Verwysings
Hermanus Steyn

**Hermanus Steyn** (1743 – 1804) was die President van die Republiek van Swellendam. Hy is in 1743 naby Bruintjiesrivier, wat destyds die grens van die Nederlandse Kaapkolonie was, gebore en gedoop. Hy trou in 1765 met Anna Margaretha van Staden. Hulle het sewe kinders gehad - drie seuns en vier dogters. Hy het op Bruintjiesfontein naby Swellendam tot 1773 saam met sy vader geboer, waar hy gou agting by sy bure afdwing. Hy stel baie belang in die *Patriotbeweging* aan die Kaap in die jare 1770's. In 1773 het hy na die leenplaas De Doornfontein "boven aan de Sondags Rivier onder de Camdeboo" op die destydse oosgrens getrek. In 1789 het hy na Swellendam teruggekeer en hom op die plaas Jan Harmansgat gevestig. Daar het hy gewoon tot hy in 1806 oorlede is. Sy seun Marthinus het na hom op Jan Harmansgat geboer. Toe die bewind van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie in 1795 tot 'n val kom en die Swellendamse burgers hulle eie republiek in die lewe roep, is hy as president verkies. 'n Paar maande ná die aankoms van die Britte, is daar 'n einde aan hierdie republiek gemaak. 

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
*Anna Rothmann. 1994. The Republic of Swellendam. Gebaseer op 'n presentasie van Anna Rothmann oor die Republiek van Swellendam in 1983 wat in Engels vertaal en verwerk is dur Beverley Thomas. Uitgegee deur die Drostdy Museum
*Marena van Hemert. 2004. Concise History of Swellendam. Uitgegee deur Bontebok Tours and Travel, Swellendam.
Doornfontein (plaas)

[duimnael|regs|330px|'n Kaart van die plase waarop die [Witwatersrand aangelê is met die dagsoom daarop aangedui.]]

duimnael|regs|300px|Die grense van die plaas Doornfontein in 1929 met al die destydse voorstede daarop aangedui. 

[duimnael|regs|270px|Die boomryke voorstad [Kensington, Johannesburg|Kensington, een van Johannesburg se grootstes wat oppervlak sowel as bevolking betref, is in 1903 op Doornfontein uitgelê.]]

**Doornfontein** is een van die plase waarop die oudste dele van Johannesburg gebou is, onder meer die voorstede Bellevue en Bellevue-Oos, Belgravia, Berea, Bertrams, Bezuidenhoutsvallei, City and Suburban, Cleveden, Cleveland, Cyrildene, Denver, Fairview, Jeppestown, Judith's Paarl, Lorentzville, Malvern, Nieu-Doornfontein, Observatory, Troyeville, Yeoville en Doornfontein self.

In 1853 is die inspeksiekommissie deur Barend C. Viljoen, bewoner van die stuk grond bekend as "doren fontijn", versoek om die grond te inspekteer sodat 'n grondbrief aan hom uitgereik kon word. Die grond is egter eers op 20 September 1861 op sy naam getransporteer. Teen 1865 het die plaas oorgegaan in die hande van sy skoonseun en enigste erfgenaam, Frederik Jacobus Bezuidenhout. Bezuidenhout het hom op Doornfontein gevestig en sy woonhuis van modder, klip en riete gebou. Tot 1886 is nie 'n enkele gedeelte van die plaas vervreem nie. 

## Munisipale kiesers 
Die meer gegoede voorstede op die plaas Doornfontein was tradisioneel oorwegend Engels en Joods, terwyl die minder gegoede voorstede 'n groter Afrikaanse bevolking gehad het, soos blyk uit die opgaaf van munisipale kiesers volgens voorstad in Johannesburg vir die jare 1934, 1949 en 1961. Tog was die streek in sy geheel oorwegend Engels sodat teen 1961 net Cleveland meer Afrikaanse as Engelse kiesers gehad het. 

## Bronne 
*  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.
*  Stals, prof. dr. E.L.P (red.). 1978.  *Afrikaners in die Goudstad. Deel 1. 1886 - 1924*. Kaapstad en Pretoria: HAUM.

## Verwysings