Veldteorie (Afrikaanse letterkunde)

In die Afrikaanse literatuurstudie het die **veldteorie** van Pierre Bourdieu 'n belangrike rol begin speel in die ontleding en verstaan van die literêre sisteem. Hierdie teorie, wat in verskeie studies genoem word, bied 'n raamwerk om die dinamika van die literêre wêreld, die magstrukture, en die interaksie tussen verskillende rolspelers te ondersoek. Bourdieu se konsep van 'n "veld" as 'n sosiale ruimte waar verskillende vorme van kapitaal, soos ekonomiese, kulturele, sosiale en simboliese kapitaal, in werking is, is besonder nuttig in die bestudering van die Afrikaanse literêre landskap.

Jacobs bied 'n duidelike uiteensetting van Bourdieu se sosiologiese veldteorie. Dit stel dat 'n kulturele veld gesien kan word as 'n netwerk van relasies tussen groepe en individue wat voortdurend oor kapitaal in 'n bepaalde veld kontesteer. Binne die verskillende velde is verskillende vorme van kapitaal werksaam, soos ekonomiese kapitaal (materiële besit), kulturele kapitaal (kulturele vermoëns, vaardighede en kennisvorme), sosiale kapitaal (relasies tussen rolspelers), en simboliese kapitaal (prestige, status en outoriteit). Hierdie konsepte is van groot waarde wanneer 'n mens die posisie van 'n skrywer, soos Abraham Phillips, in die Afrikaanse literêre veld probeer verstaan, soos in genoemde studie gedemonstreer word.

Die gebruik van Bourdieu se veldteorie in Afrikaanse literêre studies help om te verstaan hoe literêre waarde toegeken word en hoe 'n skrywer se posisie in die literêre sisteem bepaal word. In Jacobs word Bourdieu se teorie gebruik om die posisie van swart skrywers van Afrikaanse prosa te ondersoek. Die studie toon hoe die literêre veld gekenmerk word deur 'n stryd om erkenning en legitimiteit, en hoe faktore soos ras, sosiale agtergrond en toegang tot kulturele kapitaal 'n rol speel in die posisionering van skrywers. Die studie van Phillips, Scholtz en Dido as "prominente" skrywers, en ander "minder prominente" skrywers, binne die raamwerk van Bourdieu se veldteorie, dra by tot 'n meer genuanseerde begrip van die dinamika van die Afrikaanse literêre sisteem.

Verder word die rol van literêre pryse in die literêre veld ondersoek deur die lens van Bourdieu se teorie. In Marni Bonthuys en Ronel Foster word die verskynsel van literêre pryse belig deur aandag te skenk aan die verwerwing en uitruiling van kapitaal, veral in die simboliese sin, wat deel uitmaak van die bekroningsproses. Bourdieu se begrippe soos simboliese kapitaal, sosiale kapitaal, simboliese mag en die produksie van geloof word ingespan om verskillende fasette van die bekroningsproses te ondersoek. Dit toon hoe literêre pryse 'n belangrike kanoniserende funksie het en hoe dit bydra tot die vorming van die literêre veld.

Marni Bonthuys se artikel, "Genres, Goodreads, literêre hekwagtery en pryse - ’n ondersoek na onlangse Afrikaanse bekronings" verwys ook na Bourdieu se werk oor die verdeling van die veld van kulturele produksie in twee opponerende dele: die subveld van beperkte kulturele produksie (erudiete literêre produsente met baie simboliese kapitaal) en die subveld van grootskaalse kulturele produksie (produsente van populêre werke met baie ekonomiese kapitaal). Hierdie onderskeiding is nuttig om die konflik tussen verskillende genres en die rol van literêre hekwagters, insluitend sosiale media en literêre pryse, in die literêre veld te verstaan.

Ten slotte kan gesê word dat Bourdieu se veldteorie 'n waardevolle instrument is in Afrikaanse literêre studies. Dit help om die kompleksiteit van die literêre sisteem te ontrafel en die magstrukture en dinamika wat daarin werksaam is, te verstaan. Deur die gebruik van konsepte soos kapitaal, habitus, en die veld self, kan navorsers die posisie van skrywers, die rol van literêre pryse, en die invloed van sosiale faktore op die literêre produksie en resepsie beter analiseer en interpreteer.

## Verwysings