open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ribosoom

**Ribosome** kom onder ŉ transmissie-elektronmikroskoop as 'n klein korreltjie voor. Verdere analise het getoon dat die organelle uit 'n groot en 'n klein subeenheid bestaan en dat albei eenhede van ribosomale RNS en proteïene vervaardig is. Eukariotiese ribosome is groter as die van prokariote en dit verskil ook van die ribosome wat in mitochondria en plastiede aangetref word.

Ribosome speel 'n belangrike rol tydens proteïensintese, hoewel die presiese besonderhede hiervan nie bekend is nie. Die organelle is definitief die plek van proteïensintese. Hulle kan op die endoplasmatiese membrane of in die sitoplasma in assosiasie met die mikro-traberkulêre stelsel voorkom. Die wat in die sitoplasma voorkom, kan 61 individueel 61 in groepe, die polisome, aangetref word. Groot getalle ribosome word gevind in sel le wat baie proteïene vervaardig en hulle is algemeen in die pankreas, ander spysverteringselle en senuweeselle.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 25, bl. 71
Lys van werke deur Johannes Brahms

duimnael|regs|250px|Kwintet vir klarinet en strykinstrumente in b-mineur (opus 115), in 1891 gekomponeer
Hierdié lys toon ál die komposisies van die komponis Johannes Brahms (1833–1897) in volgorde van opusnommer. Die opusnommers is deur Brahms self toegeken wanneer hy tot publikasie oorgegaan het. Ongepubliseerde werke het verlore gegaan.

## Werk volgens opusnommer 
## Werke sonder opusnommer (*Werke ohne Opuszahl*) 

* 12 Duitse volksliedere vir vierstemmig gemengde koor
* 8 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor
* 16 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor
* 20 Duitse volksliedere vir drie- en vierstemmige vrouekoor
* 2 Gavottes vir klavier
*# in a-mineur
*# in A-majeur
* 2 gigues vir klavier
*# in a-mineur
*# in b-mineur
* *Dein Herzlein Mild* vir vierstemmige vrouekoor
* *Kleine Hochzeitskantate* vir 4 gemengde stemme en klavier
* Kyrie in g-mineur vir 4 stemme en basso continuo

* *Missa Canonica* in C-majeur vir vier- en sesstemmig gemengde koor a capella, hiervan bly bewaar:
** Sanctus in A skerp-majeur
** Benedictus in F-majeur
** Agnus Dei in f-mineur
** Dona nobis pacem in C-majeur
* *Noche de luna*
* *Ophelia Lieder*
* 5 liedere vir sangstem en klavier
* lied vir sangstem en klavier
* Trio vir viool, tjello en klavier in A-majeur (aan Brahms toegeskryf)
* *Regenlied* vir sangstem en klavier
* 2 Sarabandes vir klavier
*# in a-mineur
*# in b-mineur
* 51 oefeninge vir klavier
* 14 volksliedere vir kinders
* *Postillons Morgenlied* (1847/1850?) vir mannekoor
* *Die goldenen Brücken* (1853) vir mannekoor
Gwendoline Christie

**Gwendoline Christie** (gebore 28 Oktober 1978) is 'n Engelse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *The Hunger Games: Mockingjay - Part 2* (2015), *Star Wars: The Force Awakens* (2015), en *Star Wars: The Last Jedi* (2017), en in die televisiereeks *Game of Thrones* (2011).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2007: *The Time Surgeon*
* 2015: *The Hunger Games: Mockingjay - Part 2*
* 2015: *Star Wars: The Force Awakens*
* 2017: *Star Wars: The Last Jedi*
* 2018: *The Darkest Minds*
* 2018: *In Fabric*
* 2019: *The Personal History of David Copperfield*

### Televisiereekse 
* 2010: *Seven Ages of Britain*
* 2011: *Game of Thrones*
* 2012: *Wizards vs. Aliens*
* 2012: *Clevver News Feed*
* 2022: *The Sandman*

### Televisierolprente 
* 2015: *Star Wars: The Force Awakens World Premiere Red Carpet*
* 2017: *Live from the Red Carpet of Star Wars: The Last Jedi*
* 2017: *Star Wars: The Last Jedi Cast Live Q&A*

### Video's 
* 2011: *Game of Thrones: Season 2 - In Production, Belfast*
* 2012: *Game of Thrones: Season 2 - Invitation to the Set*
* 2012: *Game of Thrones: Destinations of Season 2*
* 2016: *The Force Awakens: Force for Change*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Anatoliese hiërogliewe

duimnael|regs
Die **Anatoliese hiërogliewe** of **Luwiese hiërogliewe**, voorheen verkeerdelik genoem "Hetitiese hiërogliewe", is 'n logografiese skryfstelsel van ongeveer 500 karakters wat in Anatolië en Noord-Sirië voorgekom het en in antieke tye in die Hetitiese Ryk en Nuwe Hetitiese Koninkryke gebruik is vir Luwies. 

Die inskripsies is in 1870 ontdek en onlangs ontsyfer. Die meeste kom uit rekords oor monumente. Die hiërogliewe blyk nie verband te hou met die Egiptiese of Kretensiese hiërogliewe nie en word beskou as 'n plaaslike uitvindsel. Hulle verteenwoordig maklik herkenbare tekeninge, soos diere of menslike ledemate, of anders is hulle eenvoudige meetkundige figure. 

## Bronne 
* E. Laroche, ''Les hiéroglyphes hittites, Première partie, l'écriture'', Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique, Paris, 1960

## Sien ook 
* Anatoliese tale

## Eksterne skakels 
* 'n lys van Anatolische hiërogliewe
James Levine

**James Lawrence Levine** (* 23 Junie 1943 – 9 Maart 2021) was 'n Amerikaanse dirigent en pianis. Hy is veral bekend as gewese musikale direkteur van die Metropolitan Opera (the "Met"). Hy het veertig jaar lank die pos beklee (1976–2016). Sy pos by, en alle verbindinge met, die Metropolitan Opera, is formeel beëindig op 12 Maart 2018 as gevolg van beweringe van seksuele wangedrag, wat Levine ontken.

Levine het talle opnames, sowel as televisie- en radioprogramme, met die Met gemaak. Levine het ook leiersposisies by die *Ravinia-fees*, die München Filharmoniese Orkes en die Boston Simfonieorkes gehou. In 1980 het hy die *Lindemann Young Artists Development Program* gestig en het dikwels belowende sangers, dirigente en musikante vir professionele loopbane opgelei.

Nadat hy 'n gesondheidsverwante pouse van byna twee jaar (2011 tot 2013) geneem het, het Levine as die Met se voltydse musiekdirekteur na die 2015/16-seisoen afgetree as Musiekdirekteur Emeritus.

Op 2 Desember 2017 het The New York Times 'n voorbladartikel gepubliseer waarin gedetailleerde beweringe van seksuele mishandeling deur vier mans in hul 40's tot 60's teen Levine gemaak is. Die volgende dag het die Met Levine geskors en sy toekomstige geskeduleerde verskynings gekanselleer. Die Ravinia-fees het ook al hul bande met Levine beëindig, so ook die Boston Simfonieorkes (BSO), wat aangekondig het dat Levine nooit weer in diens geneem sal word of gekontrakteer sal word deur die BSO nie. Na 'n ondersoek wat in Maart 2018 beëindig is het die Met, nadat geloofwaardige bewyse gevind is, hul kontrak met Levine beëindig oor "seksuele misbruik en teisterende gedrag".

## Verwysings
## Eksterne skakels
*
Richard Sapper

duimnael|*Sandwich clock* (1971), *Ritz-Italora*, Milaan, Italië
duimnael|IBM 5140 Draagbare rekenaar (1986-1987)*Museo Nazionale della Scienza e della Tecnologia Leonardo da Vinci*, Milaan
duimnael|Klapbare radiotoestel *Brionvega TS 522* (2004)
**Richard Sapper** (* 30 Mei 1932 in München; † 31 Desember 2015 in Milaan) was 'n Duitse industriële ontwerper en dosent wat hom in Milaan gevestig het en daar ook werksaam was. Hy word as een van die voorste ontwerpers van sy generasie beskou - met 'n suiwer estetiese vormtaal wat tegelykertyd vernuwend was en altyd verrasings opgelewer het, maar dikwels ook vol humor was.

Die groot verskeidenheid Produkte, wat Richard Sapper ontwuikkel en ontwerp het, strek van skepe en motors tot rekenaars en ander elektroniese toestelle, meubels en kombuistoestelle wat in opdrag van bekende ondernemings soos Alessi, Artemide, B&B Italia, Brionvega, Heuer, IBM, Kartell, Knoll, Lenovo, Lorenz Milano, Magis, Molteni en baie ander ontstaan het. Richard Sapper was vanaf 1980 as hoof industriële ontwerpkonsultant vir IBM en later Lenovo werksaam.

Vir sy werk is Sapper met 'n verskeidenheid uitstallings en internasionale pryse vereer soos die befaamde *Compasso d’Oro* (elf keer) en die *Lucky Strike Designer Award* (wat deur die *Raymond Loewy Foundation* toegeken word). Die produkte en voorwerpe, wat hy ontwerp het (onder meer vir die befaamde Italiaanse vervaardiger van verbruikerselektronika, *Brionvega*), maak deel uit van die permanente versamelings van bekende musea soos die *Museum of Modern Art (MoMA)* in New York en die Londense *Victoria and Albert Museum*.

## Eksterne skakels 
;Amptelike webtuiste
* *Richard Sapper Design*
;Webtuiste van Alessi
* *Richard Sapper - The Designer*
Tradisionele Chinese medisyne

duimnael|Tradisionele Chinese medisyne

**Tradisionele Chinese medisyne** (TCM) is 'n styl van tradisionele medisyne gegrond op meer as 2500 jaar van Chinese mediese praktyk wat verskillende vorme van kruiemiddels, akupunktuur, massering (*tui na*), oefening (*qigong*) en dieetterapie insluit, maar ook beïnvloed is deur moderne Westerse medisyne.

Een van die basiese beginsels van TCM is dat die liggaam se essensiële energie (''ch'i* of *qi*) sirkuleer deur kanale, (sogenoemde *meridiane''), wat takke het wat verband hou met liggaamlike organe en funksies. Konsepte van die liggaam en siekte wat gebruik word in TCM weerspieël sy antieke oorsprong. Dit lê ook klem op dinamiese prosesse oor materiële struktuur, soortgelyk aan die Europese humorale teorie.

Wetenskaplike ondersoek het nie bewyse gevind vir tradisionele Chinese konsepte soos qi, meridiane en akupunktuurpunte nie. Die teorie en praktyk van TCM is nie gegrond op wetenskaplike kennis nie en daar is onenigheid tussen TCM-praktisyns oor watter diagnose en behandelings gebruik moet word vir enige gegewe pasiënt. Die effektiwiteit van Chinese kruiemiddels bly swak ondersoek en ondersteun. Daar is kommer oor 'n aantal potensieel giftige plante, dierdele en mineraalgebaseerde Chinese medisyne. Daar is ook kommer oor die onwettige handel en vervoer van bedreigde spesies, insluitend renosters en tiere, en die welsyn van spesiaal-geteelde diere, insluitend bere.

Farmaseutiese navorsing het die moontlikheid ondersoek om nuwe middels te skep van tradisionele middels, met min suksesvolle resultate. 'n Natuurredakteur het TCM beskryf as "gevul met pseudowetenskap" en gesê dat die mees voor die hand liggende rede dat dit nie baie geneesmiddels opgelewer het nie, is dat die meerderheid van sy behandelings geen logiese meganisme van aksie het nie. Promotors stel voor dat navorsing tot dusver die belangrikste kenmerke van die kuns van TCM misgeloop het, soos onbekende interaksies tussen verskillende bestanddele en komplekse interaktiewe biologiese stelsels.

Die doktrines van Chinese medisyne is gewortel in boeke soos die "*Huangdi Neijing* - Yellow Emperor's Inner Canon" en die "*Shanghan lun* - Treatise on Cold Damage", sowel as in kosmologiese begrippe soos *Yin-Yang* en die *Wu Xing* - vyf fases. Vanaf die 1950's is hierdie voorskrifte gestandaardiseer in die Volksrepubliek van China, insluitend pogings om hulle te integreer met moderne idees van anatomie en patologie. In die 1950's het die Chinese regering 'n stelselmatige vorm van TCM bevorder. TCM beskryf gesondheid as die harmonieuse interaksie van hierdie entiteite en die buitewêreld, en siekte as 'n disharmonie in interaksie. TCM-diagnose poog om simptome na patrone van onderliggende disharmonie te spoor, deur die pols te meet, die tong, vel en oë te inspekteer, en te kyk na die eet- en slaapgewoontes van die persoon, asook baie ander dinge.

## Sien ook 
* Akupunktuur
* Qi
* Feng shui
* Gua sha

## Verwysings
Roberto Sambonet

**Roberto Sambonet**
160px|senter

**Italiaanse argitek, ontwerper en skilder**

----

**Skool**
Konsepsuele Kunsbeweging

----

**Samewerking**
Baccarat (kristalware)
Archimede Seguno (glaskuns)
Tiffany (juweliersware)
Richard Ginori (porselein)
Alessi (metaalware)

200px
----

**Webtuiste**
*sambonet.it* 
----

**Roberto Sambonet** (* 2 Januarie 1924 in Vercelli; † 28 November 1995 in Milaan) was 'n Italiaanse argitek, ontwerper en skilder wat as een van die voorste verteenwoordigers van die Konsepsuele Kunsbeweging in Italië beskou word.

In 1974 het Roberto Sambonet saam met Bruno Munari, Bob Noorda en Pino Tovaglia die vlag en embleem vir die Noord-Italiaanse administratiewe streek Lombardye ontwerp.

## Sambonet Paderno Industrie S.p.A. 
duimnael|links|Sambonet-toonlokaal in Milaan in 1973
Die onderneming Sambonet is in 1856 deur Giuseppe Sambonet, 'n goudsmid, in Vercelli gevestig. Saam met befaamde Italiaanse, Franse en Duitse vervaardigers en handelsmerke uit die kombuisware- en porseleinbedryf soos Paderno, Rosenthal, Arzberg, Thomas, Hutschenreuther, Ercuis en Raynaud maak dit tans deel uit van die Arcturus Group wat as houermaatskappy vir hierdie handelsmerke deur Pierluigi en Franco Coppo gestig is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Biografiese inligting
----
 *Enciclopédia Itaú Cultural: Roberto Sambonet*
Ilhan Omar

thumb|Ilhan Omar (2018)

**Ilhan Abdullahi Omar** (gebore 4 Oktober 1982 in Mogadisjoe) is 'n Amerikaanse politikus en sedert 2019 lid van die Amerikaanse huis van afgevaardigdes vir die deelstaat Minnesota se 5de kongressionele distrik. Hierdie distrik bevat die stad Minneapolis en sommige van sy voorstede.
Anatoliese tale

Die **Anatoliese tale** vorm saam een van die subgroepe van die Indo-Europese taalfamilie. Die oudste bekende Anatoliese woorde is vanaf 1900–1800 v.C. op kleistablette van die Assiriese handelskolonies in Sentraal-Turkye aangetref. Dit maak Anatoliese tale die oudste oorlewende tak van Indo-Europese tale. Die belangrikste verteenwoordigers van die Anatoliese taalgroep is Hetities en Luwies.

duimnael|links|Die Anatoliese tale in Suidwes-Kleinasië
duimnael|links|Antieke streke in Anatolië
Die Anatoliese tale word gewoonlik gesien as die eerste die oudste tak wat van die gewone Indo-Europese boom afgeskei het. Volgens die gewilde Kurgan-hipotese sal hierdie verdeling ongeveer 3500 v.C. plaasvind. Volgens die argeoloog L. Klein het sprekers van Anatoliese tale in Sentraal-Europa gewoon voordat hulle na Anatolië gekom het, en stem ooreen met die argeologiese kulture van die sogenaamde Baden-sirkel. Die mededingende, maar minder aanvaarde Anatoliese hipotese plaas vroeër, ongeveer 6500 v.C., die afdraai. Volgens hierdie hipotese is die oudste Proto-Indo-Europese taal tot 6500 v.C. in Anatolië gepraat, en sommige van die sprekers het later na die Balkan geëmigreer. Die Anatoliese tale ontwikkel dan uit die taal van diegene wat agtergelaat word.

Na die verowering van Alexander die Grote, het mense van Anatolië die Griekse taal en kultuur oorgeneem. Die inheemse tale is deur Grieks vervang, en het waarskynlik rondom die eerste eeu v.C. uitgesterf.

In die tweede millennium vC. Die volgende tale word in Klein-Asië (Sentraal-Turkye) gevind:
* Hetities
* Luwies
* Palaïes
Ná die val van die Hetitiese ryk rondom 1200 v.C. het Hetities as 'n geskrewe taal verdwyn (Palaïes het omstreeks 1300 v.C. uitgesterf). Luwies, aan die ander kant, is tot die 7de eeu v.C. gebruik. Die volgende Anatoliese tale word in Klein-Asië aangetref in die 6de tot die 1ste eeu v.C.:
* Karies (Karië, wes van Lisië)
* Lisies (Lisië in Klein-Asië)
* Lidies (Lidië in Klein-Asië)
* Milies (Lisië in Klein-Asië)
* Pisidies (Pisidië, oos van Lidië)
* Sideties (in en om die stad Side in Pamphylia)

Ander tale wat tot die Anatoliese taalfamilie behoort, is die tale van Lycaonia en Isauria, waarin geen tekste gevind word nie, en Mysies en Pamphylies, waarvan te min bekend is of hulle inderdaad tot die Anatoliese tale behoort. Enkele woorde wat uit die tale van Pelasgers (wat die kus van die Egeïese See bewoon het) en Filistyne (wat bekend is om na Palestina vanuit die Egeïese See te migreer, na 'n mislukte poging om Egipte aan te val) getuig, lyk ook soos die Anatoliese.

## Sien ook 
* Anatoliese hiërogliewe

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Beppe Grillo

**Giuseppe Piero** "**Beppe**" **Grillo** ([ˈbɛppe ˈɡrillo]; * 21 Julie 1948 in Genua, Ligurië) is 'n Italiaanse komediant, akteur, blogskrywer en politieke aktivis. In 2009 het hy tot die politiek toegetree as medestigter (saam met Gianroberto Casaleggio) van die politieke beweging en party *MoVimento 5 Stelle* (kort M5S, «Vyfsterrebeweging»). Die partynaam verwys na die beweging se vyf fokuspunte of "sterre" (water, omgewingsake, vervoer, internet en ontwikkeling), soos beskryf in die stigtingsprogram.

## Verwysings
Cyprian Shilakoe

**Cyprian Mpho Shilakoe** is op 3 Augustus 1946 in Barberton gebore en het sy kinderjare op 'n afgeleë sendingstasie by Buchbeesreich in Transvaal deurgebring. In 1968 is hy na Rorke's Drift om in die kuns te studeer. Dit was die begin van 'n besonder belowende loopbaan as beeldhouer en grafiese kunstenaar.

Veral sy grafiese werk, wat linosneë, etse en akwatinte insluit, het aan Shilakoe internasionale roem besorg. Sy kuns toon ’n mistieke en diep innerlike visie van die mens, en daar is sterk surrealistiese eienskappe. Die karakters wat hy uitbeeld, is droombeelde wat eensaamheid en oorpeinsing met ’n byna pynlike sensitiwiteit versinnebeeld. Daar is in sy kuns sterk aanduidings van buitesintuiglike waarneming en hy het dikwels die dood, reïnkarnasie en afskeid as temas gebruik.

Dit het vir hom in sy kuns nie soseer gegaan om die aardse bestaan nie, maar veel meer om die mens in geestelike transendentale en bo-aardse dimensie. 'n Opvallende kenmerk van sy styl en tegniek is die isolasie en eensaamheid van sy figure, wat stry om tot 'n beset van ware menslike waardes te kom. Hierdie eienskap kom ook sterk na vore in sy beeldhouwerk, wat beskou kan word as 'n driedimensionele oorsetting van sy grafiese werk.

Die tema van lewe, dood en reïnkarnasie in terme van voorouerverering en inheemse opvattinge oor die lewensiklus van 'n individu blyk veral duidelik in 'n reeks totempale (almal sowat 2&nbsp;m en hoër) wat Shilakoe in hout uitgevoer het. Sy beeldhoukuns is uitsluitend in hout. Shilakoe se werk is in die meeste groot sentra in Suid-Afrika, asook in Swede, Denemarke, die Bondsrepubliek Duitsland, Italië en die VSA uitgestal. Kort nadat hy op 7 September 1972 in Krugersdorp in 'n motorongeluk gesterf het, is berig ontvang dat hy die eerste prys vir grafiese kuns verower het op 'n uitstalling van Afrikakuns in Los Angeles wat deur die Universiteit van Suid-Kalifornië te Los Angeles (UCLA) in 1971 georganiseer is.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 25, bl. 100

## Eksterne skakels 
*  *Revisions – Expanding the Narrative of South African Art: Cyprian Shilakoe*
*  *artnet: Cyprian Mpho Shilakoe*
*  *Bonhams Kunsveilings: Cyprian Mpho Shilakoe*
Sifdrukkuns

**Sifdruk** is die proses waardeur afdrukke van byvoorbeeld 'n kunswerk of kunsontwerp gemaak kan word deur kleurstof deur 'n skerm of sif van sy (of 'n ander tekstielstof, of deur fyn geweefde metaal of kunsvesel soos poliëster of nylon) te forseer. Sekere dele van die skerm is so behandel dat dit nie kleurstof deurlaat nie.

Die vlak waarop die afdruk gemaak word, hoef ook nie plat te wees nie; die proses is derhalwe geskik vir glase, flesse, metaalhouers en ander voorwerpe. Sifdrukkuns het ontwikkel uit die sjabloontegniek wat reeds in die 8ste eeu in China bekend was. Eskimo's op Baffin-eiland het- nog voordat hulle met die Westerse beskawing in aanraking gekom het afdrukke gemaak met behulp van sjablone wat uit robbevel gesny is.

Die sjabloontegniek word vandag nog aangewend deur kunstenaars wat spesiale effekte wil bereik. Pablo Picasso en Joan Miró het die sjabloontegniek byvoorbeeld vir boekillustrasies gebruik. Die nadeel van die sjabloontegniek is dat dit moeilik is om ontwerpe oormekaar te druk. Die sifdrukmetode laat die kunstenaar of tegnikus groter vryheid toe. In die tekstielbedryf en ander massaproduksiemetodes is die proses as sifdruk bekend. Wanneer 'n kunstenaar sy eie sifsjabloon ontwerp en maak, asook sy eie afdrukke, staan die proses as serigrafie bekend. Die Amerikaanse kunstenaars Andy Warhol en Robert Rauschenberg het byvoorbeeld al fotografiese sifdruk gebruik.

'n Sifdrukskerm het gewoonlik 50 tot 100 drade per cm en die maaswydte is anderhalf tot 2 keer so groot as die draaddikte. Die sif word met 'n lym-watermengsel of dun lagie lak behandel sodat net die dele wat die ontwerp moet deurlaat, oop is. Dit kan ook fotochemies gedoen word deur ŉ ligsensitiewe stof op die gaas aan te bring waarop die beeld dan geprojekteer word. Die beligte dele word hard en ondeurlaatbaar en die onbeligte dele kan met water skoongespoel word en laat dan die ink deur.

Die ink word met 'n roller aangebring en met 'n skraapmes deur die sif gepers. By massaproduksie word half- of voloutomatiese drukperse gebruik, en vir elke kleur moet ŉ aparte skerm gemaak word. Die tekstielbedryf het spesiale sifdrukmasjiene wat veelkleurige ontwerpe (tot 20 kleure) van tot 150&nbsp;cm breed en 80 m lank kan afdruk. Redelik baie ink of verf word in die proses gebruik en die meeste van die masjiene het ook 'n infrarooidroogtonnel. In die handel het die sifdrukproses verskeie voordele.

Dit kan op allerlei materiale aangebring word: papier, hout, glas, karton, tekstielware en selfs metaal. Die voorwerp wat bedruk word, hoef nie plat wees nie, en verskillende soorte ink kan gebruik word: deursigtig, ondeursigtig of met 'n waterbasis. Sifdruk of serigrafie as kunsvorm het in so mate inslag gevind dat ŉ groep Amerikaanse kunstenaars reeds in 1938 die National Serigraphic Society gevorm het. Die medium is deur heel party voorste kunstenaars gebruik, onder andere die Fransman Victor Vasarely, die Britte Eduardo Paolozzi en Bridget Riley, en die Amerikaners Jim Dine en Claes Oldenburg.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 25, bl. 104, 105
William Pleeth

**William Pleeth** OBE (12 Januarie 19166 April 1999) was 'n bekende Britse tjellis van Joodse afkoms en 'n vooraanstaande onderwyser wat bekendheid verwerf het as die onderwyser van Jacqueline du Pré.

## Bronne
* *William Pleeth: A life in music. Eight cello masterclasses* (DVD).
* William Pleeth (red. Nona Pyron), *Cello*. Yehudi Menuhin Music Guides, Macdonald, Londen, 1982.
Lisië

duimnael|400x400px|Ligging van Lisië
duimnael|Lisiaanse rotsgrawe by Kaunos (naby Dalyan)
**Lisië**, ook **Lycië** is 'n gebied langs die suidkus van Turkye. Dit is hoofsaaklik geleë op die Teke-skiereiland, tussen die Golf van Fethiye en die Golf van Antalya. In die antieke tye is die streek bewoon deur sy eie kulturele mense, die Lyciërs. Onder die naam Lycië het dit 'n provinsie van die Romeinse Ryk geword. 

## Geografie 
Lisië is 'n bergagtige en dig beboste gebied aan die suidwestelike kus van Turkye. Dit grens aan die historiese gebiede van Karië in die weste en noordweste, Pisidia in die noordooste en Pamphylia in die ooste. Die *Lisiaanse Weg*, 'n langafstandroete, volg die kuslyn van die gebied. 

## Taal 
Voordat mense van Lisië hul taal na Grieks verander het, het hulle Lisies, 'n Anatoliese taal wat nou verwant is aan Luwies, gepraat.

## Geskiedenis 
Die belangrikste stede van historiese Lisië was Xanthos, Letoon, Limyra, Patara, Myra, Olympos / Chimaera en Phaselis. 'n bekende persoon van Lycië was Biskop Nicholas van Myra (die Kerstman). 

## Sien ook 
* Luwië
* Lidië
* Lycia et Pamphylia

## Eksterne skakel 
* Lycian Turkey
EBLM J0555-57

**EBLM J0555-57** is ’n driedubbele ster sowat 600 ligjare van die Son af. **EBLM J0555-57Ab**, die kleinste ster in die stelsel, wentel elke 7,8 dae om die primêre ster en was met sy ontdekking die kleinste bekende ster met ’n massa wat groot genoeg is vir die fusie van waterstof in sy kern.

## Stelsel 
EBLM J0555-57, ook bekend as CD-57 1311, is ’n driedubbele ster in die sterrebeeld Skilder. Dit bestaan uit ’n visuele dubbelster, met twee sterre soos die Son wat 2,5&nbsp;boogsekondes van mekaar af is: EBLM J0555-57A, met ’n skynbare magnitude van 9,98 en spektraaltipe F8, en EBLM J0555-57B, met ’n skynbare magnitude van 10,76. Geen wentelbeweging is waargeneem nie, maar hulle het feitlik identiese radiale snelhede en is vermoedelik swaartekraggebonde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* "Smallest ever star discovered by astronomers" Universiteit van Cambridge
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alternatiewe medikasie

duimnael|Karikatuur van alternatiewe medikasie eise. Die een kreupel beweer dat sy gesnyde bene herstel is deur groentepille.

**Alternatiewe medikasie** beskryf enige praktyk wat daarop gemik is om die genesingseffekte van medisyne te behaal, maar wat biologiese geloofwaardigheid ontbreek en ongetoets of ontoetsbaar is. **Aanvullende medisyne**, **komplementêre en alternatiewe medisyne**, **geïntegreerde medisyne** of **integratiewe medisyne**, en **holistiese medisyne**, is ander name vir dieselfde verskynsel. Tradisionele praktyke word ook "alternatief" wanneer dit buite hul oorspronklike instellings gebruik word sonder behoorlike wetenskaplike verduideliking en bewyse.

Alternatiewe terapieë het in gemeen dat hulle buite die mediese wetenskap woon, en staatmaak op pseudowetenskap. Alternatiewe medisyne verskil van eksperimentele medisyne, waar die wetenskaplike metode gebruik word om geloofwaardige terapieë te toets deur middel van verantwoordelike en etiese kliniese toetse, wat bewyse lewer van enige effek of geen effek nie. In sommige gevalle is alternatiewe medisyne behandelings ondoeltreffend bewys.

Navorsing oor alternatiewe behandelings versuim dikwels om behoorlike navorsingsprotokol te volg en ontken berekening van vorige waarskynlikheid, wat ongeldige resultate verskaf. In sommige gevalle oortree die eise van alternatiewe medisyne natuurwette. In ander gevalle is die praktyk waarskynlik effektief, maar so gevaarlik vir die pasiënt dat enige gebruik oneties is. Alternatiewe praktyke vestig dikwels op die bonatuurlike of bygelowige om hul effek te verduidelik en wissel van oneffektief tot skadelik en giftig.

Baie van die waargenome effek van 'n alternatiewe praktyk kom uit:
* die oortuiging dat dit effektief sal wees (die plasebo-effek), of
* die behandelde toestand wat op sy eie sal verbeter (die natuurlike verloop van siekte). Dit word verder vererger deur die neiging om na alternatiewe behandelings toe te gaan na die mislukking van medisyne, op watter punt die toestand op sy ergste sal wees en waarskynlik spontaan kan verbeter. 

In die afwesigheid van hierdie vooroordeel, veral vir siektes wat nie veronderstel word om van self beter te word nie soos kanker of MIV-infeksie, het verskeie studies aansienlik erger uitkomste getoon as pasiënte alternatiewe terapieë gebruik. Terwyl dit kan wees omdat hierdie pasiënte effektiewe behandeling vermy, kan sommige alternatiewe behandelings ook die effektiewe behandelings negatief beïnvloed.

Oral in die wêreld is die alternatiewe mediese sektor 'n hoogs winsgewende bedryf en gewoonlik met veel minder regulasies oor die gebruik en bemarking van onbeproefde behandelings. Die bemarking adverteer dikwels die behandelings as "natuurlik" of "holisties", in vergelyking met dié wat deur groot farmaseutiese maatskappye aangebied word. 

## Kyk ook 
* Terminologie van alternatiewe medisyne

## Verwysings 
*
*
*
Barbara Thalheim

duimnael|Barbara Thalheim in 2017 tydens die sangfees in die kasteel Waldeck

**Barbara Thalheim** (gebore 5 September 1947 in Leipzig) is 'n Duitse sangeres en liedjieskryfster wat haar loopbaan in die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) begin het.

## Lewe 
Barbara Thalheim is die dogter van 'n Duitse kommunis wat in 1933 na Afrika en Frankryk geëmigreer het en later aan die NS-bewind se geheime staatspolisie (Gestapo) uitgelewer is. Hy is drie jaar lank in die konsentrasiekamp Dachau geïnterneer en was ná die Tweede Wêreldoorlog in verskeie kulturele instellings in die DDR werksaam.

Barbara Thalheim het 'n opleiding as sangeres in die DDR se Sentrale Ateljee vir Vermaakkuns (*Zentralen Studio für Unterhaltungskunst der DDR*) en aan die Berlynse Skool vir Musiek «Hanns Eisler» (met Wolfram Heicking as dosent) ontvang. Sy het twee kinders en woon in Berlyn.

## Diskografie 
* *Frühling in der Schönhauser / Sie stand auf dem Balkon* (met Klaus-Dieter Adomatis), enkelsnit 1971, Amiga
* *Lebenslauf*, LP 1977,  Amiga, Polydor
* *Was fang ich mit mir an*, LP 1979, Amiga, Polydor
* *Und keiner sagt: Ich liebe dich*, LP 1982, Amiga
* *Die Kinder der Nacht*, LP 1985, Amiga
* *Ohne Vorschrift leben*, LP 1988, Castle Records
* *Die Frau vom Mann*, LP 1988, Amiga
* *Neue Reiche*, LP/CD 1990, Deutsche Schallplatten Berlin
* *Von der Westlichkeit der Welt*, LP/CD 1991, Nebelhorn
* *Ende der Märchen*, LP/CD 1992, Deutsche Schallplatten Berlin (met die rockgroep Pankow)
* *Fremdegehen*, CD 1993, Nebelhorn (met Jean Pacalet)
* *So lasst uns scheinen, bis wir werden*, CD 1995, Nebelhorn
* *Abgesang*, CD 1995, BMG
* *In eigener Sache – Neue Lieder*, CD 1998, BMG
* *Fière de ma grande gueule*, CD 2001, Nebelhorn (met Jean Pacalet)
* *Deutsch zu sein...*, CD 2003, duo-phon-records (met Jean Pacalet)
* *Insel sein*, CD 2004, duo-phon-records (met Jean Pacalet)
* *Poe & Sie - Rabenverse und Wi(e)derlieder*, CD 2006, duo-phon-records
* *Immer noch immer*, CD 2007, Pläne
* *herzverloren*, CD 2009, Pläne
* *Zwischenspiel*, CD 2013, conträr musik
**AltTag*, DVD 2015, conträr musik
**voll jährig*, DVD 2018

## Eksterne skakels 
;Media
* *YouTube.com: Barbara Thalheim - Abschied von den Eltern* uit die langspeler *Lebenslauf* (1977)
Lucas Sithole

**Lucas Sithole** was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar wat op 15 November 1931 in KwaThema, Springs, gebore is. Hy het 'n jaar lank onder Cecil Skotnes aan die Polly Street Art Centre gestudeer en hom voltyds aan die beeldhoukuns gewy.

Lucas Sithole het in al die groot sentra in Suid-Afrika uitgestal en aan talle groeptentoonstellings deelgeneem, onder meer aan die Artists of Fame and Promise-uitstalling wat in 1960 in Johannesburg aangebied is, waar hy 'n tweede prys met sy werk verower het. Hy het ook reeds in Londen en Duitsland uitgestal en Suid-Afrika op die Venesiaanse Biënnale van 1968 verteenwoordig. Sithole se gunstelingmateriale was hardehoutsoorte, klip en vloeibare staal.

Sy gunstelingonderwerp was die mens en die dier, en veral die Afrikamens in die moderne samelewing. Sy halfabstrakte, figuratiewe werke het 'n religieuse inslag, met die mens as sentrifugale krag. Sy werk kan "Afrika-Gotiek" genoem word: hy ook klem gelê op die vertikale, en daar is dieselfde soort edelheid, kalmte en eenvoudige ritme van buitelyne as die wat in werke uit die Gotiek aangetref word. Lucas Sithole is op 8 Mei 1994 in Pongola oorlede.

## Bronnelys 
* *Wêreldspektrum*, 1982, , volume 25, bl. 125
Sorghum

***Sorghum*** is 'n genus van blomdraende plante in die Poaceae familie, wat omtrent 25 spesies insluit. Sommige van hierdie spesies het gegroei as graan vir menslike gebruik, en ander in weidings vir diere. Een spesie, *Sorghum bicolor*, was oorspronklik in Afrika gekweek en het sedertdien oor die hele wêreld versprei. Sewentien van die 25 spesies is inheems aan Australië, met die omvang van sommige tot Afrika, Asië, Meso-Amerika en sekere eilande in die Indiese Oseaan en Stille Oseaan. Een spesie word vir graan gekweek, terwyl baie ander as voerplante gebruik word, hetsy gekweek in warm klimaat wêreldwyd of genaturaliseerd in weivelde. *Sorghum* is in die subfamilie Panicoideae.

## Diversiteit 
;Aanvaarde spesies

## Verwysings 
## Bronnelys 
*Mchunu, Reggie: Sorghum is 'n wonderlike gewas. In: Landbou. Die Burger, 15 November 2024
*

## Eksterne skakels 
* FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition" 
* Sorghum on US Grains Council Web Site
* Sweet Sorghum Ethanol Association, organization for the promotion and development of sweet *Sorghum* as a source for biofuels, especially ethanol
Skarnier

duimnael|334x334px|Skarnier
**Skarniere** omvat die meganismes wat deure of vensters laat draai en oop en toe gaan, en word in 'n groot verskeidenheid vervaardig. Skarniere word meestal vervaardig uit (roesvrye) staal of geelkoper en word soms ook vernikkel. In vorige eeue is skarniere ook soms van leer (leerskarnier), van tou of van ander gevlegte materiale gemaak.

'n Moderne skarnier bestaan hoofsaaklik uit 2 skarnierblaaie wat in die middel om 'n pen draai. Die pen le in 'n kanaal wat gevorm is deur die deurboring, vou of rol van die skarnierblaaie, en hy hou die 2 skarnierblaaie ten opsigte van mekaar in posisie. Die pen self hang aan 'n plat kop (soos 'n spykerkop) om te verhoed dat hy uit die skarnier gly, en laat die nodige draaibeweging toe. Daar kan onderskei word tussen die dubbellidskarnier wat aan die een blad 2 skarnierlede en aan die ander blad 3 skarnierlede het, en die enkellidskarnier met een lid aan die een blad en 2 lede aan die ander blad.

Sulke skarniere kan byna 180° om hul penne beweeg. Skarniere met vaste penne is onder meer die lessenaarskarnier, die vierkantskarnier, die smalskarnier en die klavierskarnier.

Skarniere met los penne is die dubbelsponningskarnier vir deure me 2 sponnings, en die boogskarnier wat deur wegsinking in die houtwerk onsigbaar is. Die skermskarnier wat 'n draaibeweging tot 360° toelaat, het 2 los penne. Vir swaar deure en winkeldeure word die deurveerskarnier (enkelwerkend of dubbelwerkend) gebruik.

By die koeëllaerskarnier word die massa (byvoorbeeld van die deur) deur 'n koeëllaer gedra en die pen word net aan sywaartse kragte onderwerp. Hierdie soort skarnier draai besonder glad. By die passkarnier en die paumelle-skarnier het die een skarnierblad 'n pen en die ander een ŉ daaroor passende gat of dop. Die deur kan dus maklik uitgelig word. Sekere paumelle-skarniere het ŉ skroefvormige dravlak wat die deur ietwat laat lig wanneer hy oopgaan en weer vanself laat terugsak en toegaan.

## Lees ook 
* Deurknip

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 25, bl. 138
Deurknip

duimnael|309x309px|Deurknip
**Knippe** omvat al die meganismes wat vir die grendeling van deure, vensters, ensovoorts, gebruik kan word. Een van die oudste tipes is die skuifbout, 'n langwerpige metaalpen met 'n vierkantige of reghoekige gedeelte wat aan die muur bevestig kan word, en wat in 'n oog of gleuf in 'n deur inskuif.

Die ronde L-vormige skuifbout kan met 'n kwartdraai dwarsgedraai word nadat dit in die oog ingeskuif is. Dit is dan onmoontlik om die pen te laat terugskuif tensy die been weer teruggedraai word. Soms word 'n ketting as deel van die bout gebruik. Dit word 'n kettingbout genoem en dit laat toe dat die deur 'n entjie oopgaan, maar die ketting verhoed dat die deur van buite af heeltemal oopgemaak kan word. Die spanjolet word veral by dubbeldeure en -vensters gebruik.

Twee vertikale stange word deur ŉ enkele handvatsel verskuif sodat dit in 2 gleuwe in die boonste en die onderste kosyn kan inskuif. Vroeër was die klink 'n algemene knip. Dit kon met die hand om 'n pen gedraai word en met die sluitaksie het dit vanweë swaartekrag binne-in 'n yster- of houtgleuf ingeval. Moderne deurknippe vorm meestal deel van 'n slot wat toegerus is met 'n draaiknop wat die grendel van die slot ooptrek. Dieselfde beginsel word ook by vensters toegepas, maar in plaas van 'n draaiknop word 'n trekoog gebruik.

Om 'n deur of venster elektries te kan oopmaak, word gebruik gemaak van 'n elektromagneet wat die grendel ooptrek. Om die deur te sluit, word dikwels gebruik gemaak van 'n deursluiter wat met 'n sterk veer toegerus is. Om die deur langsamer te laat toegaan, word 'n deursluiter met 'n veer en olierem gebruik. Winkeldeure of deure in kantoorgeboue of fabrieke kan dikwels oop gehou word deur middel van ŉ haaktoestel of met behulp van spesiale skarnier.

## Lees ook 
* Skarnier

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 25, bl. 138
Phaistos

duimnael|300px|Die paleis van Phaistos
**Phaistos** (ook: *Phaestus,* Grieks : Φαιστός, *Phaistos,* in die Moderne Grieks as **Festos** uitgespreek en daarom soms ook so getranslitereer), is die naam van 'n belangrike uitgrawing in die gemeente Faistos naby Timbaki aan die suidekant op die eiland Kreta, veral bekend as gevolg van 'n paleis uit die Minoïese tydperk. Dit is in die munisipaliteit Timbaki, op die Messara-vlakte, geleë. In Phaistos is die geheimsinnige Skyf van Phaistos gevind (nou in die Nasionale Museum van Heraklion).

Die uitgrawing van Phaistos is minder bekend (en baie stiller) as Knossos en is in die suide van Kreta, ses kilometer van die kus af, geleë. Phaistos is ook kleiner as Knossos en is nie herstel of herbou nie. Vanweë die ligging op 'n heuwel, is die uitsig besonders mooi. Die paleis het die eens digbevolkte Messara-vlakte uitkyk. Daar is eintlik twee paleise hier: die eerste is vernietig tydens 'n groot ramp omstreeks 1400 v.C. Waar die eerste paleis 'n "koninklike" woning was, het die tweede die tuiste geword van 'n "onderkoning", en nie veel meer as 'n administratiewe sentrum nie.

In die klassieke periode is daar 'n nuwe stad op die ou plek gebou, maar in die Romeinse tyd is dit deur Knossos en die nabygeleë Gortys oorrompel.

## Eksterne skakels
Bosbeesklou

Die **bosbeesklou** (*Bauhinia tomentosa*) is 'n struik of klein boompie, met liggroen blare. Die spesie is inheems in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Jemen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Soedan, Somalië, Sri Lanka, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika is die boom inheems in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Oos-Kaap en groei kuslangs.

In die somer dra dit geel blomme met swart tot maroen in die middel.

## Gebruike 
Die hout word gebruik in die bou van hutte en die wortels, blomme, blare en bas word gebruik as tradisionele medisyne in Afrika en Indië.

## Galery 

Bauhinia tomentosa - 01.jpg
Bauhinia tomentosa 2802.jpg
Bauhinia tomentosa 1DS-II 1-0247.jpg
Bauhinia acuminata Yellow varity.jpg
Bauhinia tomentosa (8606310758).jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
Sydoring

Die **sydoring** (*Vachellia rehmanniana*), voorheen *Acacia rehmanniana*, is 'n boom wat tot 8&nbsp;m hoog kan word. Dit dra wit balvormige blomme in die somer, en   kom voor in Limpopo, Mpumalanga, KwaZulu-Natal, en ook in Botswana, Zambië en Zimbabwe. In Engels staan die boom bekend as die *Silky Thorn*.

Die boom se FSA-nommer is 182. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
La Leggenda del Piave

**La Leggenda del Piave** is 'n Italiaanse liedjie geskryf deur E. A. Mario. Dit is oor Italië in die Eerste Wêreldoorlog.

## Teks 
Die lied het vier dele en is oor die Italiaanse front tydens die Eerste Wêreldoorlog.

# Die vertrek van die Italiaanse weermag in Mei 1915 van Veneto na die frontlyn. 
# Die slag van Caporetto. 
# Die Tweede Slag van die Piave-rivier. 
# Die Slag van Vittorio Veneto en die oorwinning oor Oostenryk-Hongarye.
Oliviero Toscani

**Oliviero Toscani** (28 Februarie 1942 – 13 Januarie 2025) was 'n Italiaanse fotograaf en artistieke direkteur wat tussen 1982 en 2000 internasionale bekendheid verwerf het met sy kontroversiële advertensieveldtogte vir die Italiaanse mode-etiket Benetton. Toscani het daarnaas korporatiewe identiteite vir die mode-etikette *Fiorucci* en *Esprit* asook die visuele kommunikasie vir die Italiaanse meubelvervaardiger *B & B Italia* ontwikkel en ontwerp.

In 2000 het Toscani sy samewerking met Benetton tydelik gestaak nadat 'n advertensieveldtog met fotoportrette van ter dood veroordeeldes in Amerikaanse gevangenisse geloods is. Toscani, 'n politieke aktivis en felle teenstander van die doodstraf, het met hierdie veldtog in moeilikhede beland, net soos sy werkgewer Benetton. In die Verenigde State het sommige afdelingswinkels Benetton-mode uit hul rakke verwyder. Luciano Benetton het toe besluit om die kontrak met Toscani te beëindig. In 2007 het hy sy werk vir Benetton hervat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
; Onderhoude met Oliviero Toscani
----
*  *Der Spiegel, 29 Junie 2015: «Pullover sind mir scheißegal!»*
; Luciano Benetton en Oliviero Toscani se Fabrica
----
*  *fabrica.it*
Boezloedja-monument

duimnael|Windkragsentrales as tekens van 'n nuwe tyd teen die agtergrond van die monument

duimnael|Vakkelskulptuur naby die monument
duimnael|Ouditorium met mosaïeke en sitplekke
duimnael|Hamer-en-sekelsimboliek waarmee die monument se koepel versier is
duimnael|Buitefasade met graffiti. Die *Enjoy Communism*-slagspreuk met *Coca-Cola*-stilering in die middel verwys na die feit dat Bulgarye die eerste Oosblokland was waar die Amerikaanse koeldrank vanaf 1965 onder lisensie gebottel is
Die **Boezloedja-monument** op die bergpiek Chadji Dimitar is in die somer van 1981 ter geleentheid van Bulgarye se 1300-jaarfees ingewy. Die futuristiese betonmonument, wat deur die argitek Georgi Stoilov volgens die styl van Sosialistiese realisme ontwerp is, versinnebeeld met sy 70 meter hoë steenpiloon Bulgarye se pad na oneindigheid. Die bergpiek het historiese en politieke betekenis - hier is in 1891 die Bulgaarse Sosiaaldemokratiese Arbeidersparty gestig waaruit later Bulgarye se Kommunistiese Party sou voortspruit.

Ná die politieke omwenteling in Bulgarye het die monument sy politieke en historiese simbolisme kwytgeraak en toenemend in verval geraak. In Julie 2019 is die monument saam met nege ander geboue deur die Amerikaanse Getty-stigting (*Getty Foundation*) in Los Angeles gekies as voorbeeld van ikoniese 20ste eeuse boukuns wat met fondse uit die internasionale *Keeping It Modern*-inisiatief omvattend gerestoureer sal word om dit vir die nageslag te bewaar.

## Verwysings
Kulminasie

thumb|Die meridiaan aan die hemelbol. ’n Waarnemer se "boonste meridiaan", ’n halfsirkel, loop deur hulle senit en die noord- en suidpunt van hul horison (die geel deel op die illustrasie); die waarnemer se "plaaslike meridiaan" is die halfsirkel wat sy senit en albei hemelpole bevat.

**Kulminasie** is in sterrekunde die oomblik wanneer ’n hemelliggaam (die Son, ’n planeet, ster, sterrebeeld of diepruimtevoorwerp) die waarnemer se plaaslike meridiaan (sien skets) kruis. 

Deur die dag en nag lyk dit vanweë die Aarde se rotasie of alle hemelliggame op ’n pad van oos na wes beweeg, wat beteken hulle kruis die meridiaan twee keer. Buiten by die twee geografiese pole het enige voorwerp wat oor die meridiaan beweeg ’n **boonste kulminasie**, wanneer dit sy hoogste punt bo die horison bereik, en sowat 12 uur later ’n **onderste kulminasie**, wanneer dit sy laagste punt onder die horison bereik. As net van "kulminasie" gepraat word, word gewoonlik die boonste kulminasie bedoel.

’n Voorwerp se hoogte, of hoek bo die horison (*A*) in grade, by sy boonste kulminasie is gelyk aan 90 minus die waarnemer se breedtegraad (*L*) plus die voorwerp se deklinasie (*δ*): .

## Verwysings
## Bronne
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Meridiaan (sterrekunde)

thumb|Die meridiaan aan die hemelbol. ’n Waarnemer se "boonste meridiaan", ’n halfsirkel, loop deur hulle senit en die noord- en suidpunt van hul horison (die geel deel op die illustrasie); die waarnemer se "plaaslike meridiaan" is die halfsirkel wat sy senit en albei hemelpole bevat.

Die **meridiaan** is in sterrekunde die groot sirkel wat deur die hemelpole loop, sowel as deur die senit (die punt reg bo ’n waarnemer se kop) en nadir (die punt reg onder sy voete). Dit bevat dus ook die ware noord- en suidpunt aan die horison, en dit is loodreg met die hemelewenaar en horison. ’n Hemelmeridiaan is dus die geografiese meridiaan wat teen die hemelbol geprojekteer word. Die getal meridiane is daarom oneindig.

Die hemelmeridiaan is ongedefinieer wanneer die waarnemer op die geografiese pole is, want by dié twee punte is die senit en nadir by die hemelpole en enige groot sirkel wat deur die hemelpole loop, loop ook deur die senit en nadir.

Daar is verskeie maniere om die meridiaan in halfsirkels te verdeel. In die horisontale koördinaatstelsel word die waarnemer se meridiaan verdeel in helftes wat deur die horison se noord- en suidpunt bepaal word. ’n Waarnemer se **boonste meridiaan** loop deur die senit en die **onderste meridiaan** deur die nadir. Daar is ook die **plaaslike meridiaan**, die halfsirkel wat die waarnemer se senit en albei hemelpole bevat, en die teenoorgestelde halfsirkel, wat die nadir en albei hemelpole bevat.

Enige dag of nag sal dit lyk of hemelliggame oor die meridiaan beweeg terwyl hulle skynbaar van oos na wes beweeg vanweë die Aarde se rotasie. Hulle bereik hul hoogste posisie, of kulminasie, wanneer hulle die meridiaan oorsteek.

Die term "meridiaan" kom van die Latynse woord *meridies*, wat beide "middag" en "suid" beteken, aangesien die hemelewenaar in die Noordelike Halfrond lyk of dit suidwaarts kantel.

## Verwysings
*Millar, William (2006). ''The Amateur Astronomer's Introduction to the Celestial Sphere''. Cambridge University Press.
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Senit

duimnael|regs|300px|Die *senit* en *nadir* van ’n waarnemer.

Die **senit** is in sterrekunde die punt reg bo die waarnemer se kop, en dus die punt reg teenoor die nadir. Laasgenoemde is die punt reg onder die waarnemer se voete.
Internasionale Tennisheldesaal

Die **Internasionale Tennisheldesaal** (Engels: *International Tennis Hall of Fame*) is in Newport, Rhode Island, in die VSA geleë. Dit bring hulde aan spelers van en bydraers tot tennis en sluit ’n museum en tennisbane in.

## Geskiedenis
thumb|links|Die binnehof.

Die heldesaal en museum is geleë in die Newport-casino, wat in in 1879 deur James Gordon Bennett jr. laat bou is as ’n eksklusiewe oord vir ryk somerinwoners van Newport. Dit is ontwerp deur Charles McKim en Stanford White, wat vir die binneversiering verantwoordelik was. In 1881 is die tennisbaan en casinoteater in die oostelike deel van die perseel gebou. 

Die klub het op 1 Julie 1880 sy deure geopen en was gou gewild onder Newport se somerinwoners. Die VSA-tennisvereniging het sy eerste kampioenskapsbyeenkoms in 1881 in die Newport-casino gehou, ’n geleentheid wat tot in 1914 sou voortduur. Teen dié tyd het tennis die hoofattraksie by die oord geword.

Teen die 1950's het die oord egter finansieel gesukkel en die gevaar geloop om gesloop te word om plek te maak vir sakeondernemings. Dit is gekoop en so gered deur Jimmy van Alen, ’n ryk somerinwoner en sportman, en sy vrou, Candy. In 1954 het Van Alen die heldesaal en museum in die casino gevestig. Die VSA-tennisvereniging het die Internasionale Tennisheldesaal amptelik goedgekeur toe die vereniging in 1954 gestig is en in 1986 het die Internasionale Tennisfederasie dit erken. Die eerste mense is in 1955 vereer; teen 2017 was daar 252 vereerdes van 23 lande.

Martina Hingis het in 2015 die eerste wêreldwye ambassadeur van die Internasionale Tennisheldesaal geword.

## Beskrywing
Die museum bevat ’n groot versameling artefakte en aandenkings – insluitende video's, foto's, klankopnames, tennistoerusting, trofeë en kuns – oor die geskiedenis van tennis van sy oorsprong tot in die moderne tydperk. Dit word permanent uitgestal in die uitstalruimte van 1&nbsp;200&nbsp;m2.

Die heldesaal is die gasheer van verskeie tenniskampioenskapsbyeenkomste, insluitende die Heldesaaltenniskampioenskap. Dit is deel van die APT-toer en die enigste toernooi in Noord-Amerika op ’n grasbaan. Manlike topspelers kom reguit van Wimbledon na Newport en ding om die Van Alen-beker mee. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*Amptelike webtuiste  
* 11 Interessante items in die Internasionale Tennisheldesaal
* Artikel oor die Internasionale Tennisheldesaal 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia