Masaccio

[duimnael|Masaccio se [fresko, *Die Uitdrywing uit die Tuin van Eden* (1426–1427).]]
**Masaccio** (Italiaans: maˈzattʃo; 21 Desember 1401&nbsp;– somer 1428), gebore as **Tommaso di Ser Giovanni di Simone**, was 'n Florentynse kunstenaar wat beskou word as die eerste groot Italiaanse skilder van die Quattrocentotydperk van die Italiaanse Renaissance. Masaccio was volgens Vasari as gevolg van sy vaardigheid in die skilder van natuurtonele en die herskepping van lewensgetroue figure en beweging, sowel as die vermoë om 'n oortuigende atmosfeer van drie-dimensionaliteit te skep, die beste skilder van sy generasie. Hy het van naakfigure en voorverkortings in sy figure gebruik gemaak. Die tegniek was selde voor hom van gebruik gemaak.

Die naam **Masaccio** is 'n humoristiese weergawe van **Maso** (kort vir for *Tommaso*), wat "lomp" (ook "onhandig") of "rommelig(e)" Tom beteken. Die naam is waarskynlik geskep om hom te onderskei van sy opponent, ook bekend as *Maso*, en wat weldra bekend sou staan as Masolino ("klein/delikate Tom").

Ten spyte van sy kort loopbaan het hy 'n diepgaande invloed op ander kunstenaars uitgeoefen. Hy word beskou as die kunstenaar wat die vroeë Italiaanse Renaissance in die skilderkuns begin het in die middel- en laat-1420's. Hy was een van die eerste kunstenaars om lineêre perspektief in sy skilderkuns te gebruik, met die gebruikmaking van sulke tegnieke soos *verdwijnpunt* wat sodoende vir die eerste keer in kuns gebruik is. Hy het wegbeweeg van die Internasionaal Gotiese styl en die uitvoerige ornamentasie van kunstenaars soos Gentile da Fabriano, na 'n meer naturalistiese styl wat gebruik gemaak het van perspektief en chiaroscuro vir groter realisme.

Masaccio het op die jeugdige ouderdom van ses-en-twintig jaar beswyk. Min is bekend oor die presiese omstandighede van sy dood. Nadat hy verneem het van Masaccio se dood het die groot meester Filippo Brunelleschi gesê: "Ons het 'n enorme verlies gely." 

## Vroeë lewe 
Masaccio is gebore as die seun van Giovanni di Simone Cassai en Jacopa di Martinozzo in Castel San Giovanni di Altura, vandag San Giovanni Valdarno (vandag deel van die provinsie van Arezzo, Toskane). Sy vader was 'n notaris en sy moeder die dogter van 'n herbergier van Barberino di Mugello, 'n dorpie geleë 'n paar myl noord van Florence. Sy familienaam, Cassai, is afkomstig van die bedryf van sy grootvader aan vaderskant, Simone, en grootoom Lorenzo, kabinetmakers en timmermanne (*casse*, derhalwe *cassai*). Masaccio se vader sterf in 1406 toe hy nog 'n 5-jarige was; later in dieselfde jaar is sy broer Giovanni, (1406–1486), vernoem na sy vader, gebore. Hy het ook 'n skilder word, met die noemnaam lo Scheggia wat "die splinter" beteken. In 1412 is Monna Jacopa getroud met 'n bejaarde apteker genaamd Tedesco di maestro Feo, wat reeds sewe dogters gehad het, waarvan een met die enigste ander gedokumenteerde skilder van Castel San Giovanni, Mariotto di Cristofano, te trou (1393–1457).
Daar is geen beskikbare gesag wat Masaccio se artistieke opvoeding betref nie, alhoewel Renaissance skilders gewoonlik op 12-jarige leeftyd 'n vakleerlingskap onder 'n gevestigde meester begin het. Masaccio sou in all waarskynlikheid na Florence moes verhuis om opleiding te ontvang, maar sy naam kom die eerste keer voor toe hy op 7 Januarie 1422 as onafhanklike meester aangesluit het by die skildersgilde (die "Arte de' Medici e Speziali"), as *"Masus S. Johannis Simonis pictor populi S. Nicholae de Florentia."*

## Eerste werke 
Die eerste werke wat aan Masaccio toegeskryf word is die San Giovenale Triptiek (1422), wat tans in die Museum van Cascia di Reggello naby Florence gehuisves word, en die Maagd en Kind met die Heilige Anna (Sant'Anna Metterza) (omstreeks 1424), tans in die Uffizi. duimnael|360px|*San Giovenale Triptiek* (1422) Die San Giovenale altaarstuk is in 1961 in die kerk van San Giovenale by Cascia di Reggello, naby Masaccio se tuisdorp, ontdek. Dit beeld die Maagd en Kind uit met engele in die sentrale paneel, met die heiliges Bartolomeus en Blaise op die linkerpaneel, en die heiliges Juvenal (d.i. San Giovenale) en Abbe Antonie op die regterpaneel. Die skildery het die meeste van sy oorspronklike raamwerk verloor en die oppervlak is erg beskadig. Masaccio se doelwit daarmee was die daarstelling van drie-dimensionaliteit deur volumetriese figure en voorverkorte vorms. Die werk word alom waardeer as 'n hernuwing van Giotto se benadering, eerder as 'n voortsetting van kontemporêre modes van die dag. duimnael|links|Masolino & Masaccio, *Maagd en Kind met die heilige Anna* (omstreeks 1424), Uffizi Die tweede werk was waarskynlik Masaccio se eerste samewerkingspoging met die ouer en alreeds-beroemde kunstenaar Masolino da Panicale (1383/4–omstreeks 1436). Die omstandighede rondom die twee kunstenaars se samewerking is egter onbekend. Aangesien Masolini heelwat ouer was wil dit voorkom asof hy Masaccio onder sy vlerk geneem het. Die verdeling van arbeid in die *Maagd en Kind met die heilige Anna* is egter van so 'n aard dat dit onwaarskynlik is dat die ouer kunstenaar in beheer was.  Daar word geglo dat Masolino die figuur van die heilige Anna en die engele geskilder het wat die bekleedsel agter haar vashou, terwyl Masaccio die belangriker figure van die Maag en Kind op hul troon geskilder het. Masolini se figure is delikaat, grasievol en ietwat plat, terwyl Masaccio se figure solied en stewig is.

## Volwassenheid 
Masaccio kon in Florence die werk van Giotto studeer en was bevriend met Filippo Brunelleschi en Donatello. Volgens Vasari het Masaccio in 1423 op hulle aandrang na Rome gereis saam met Masolino: van daardie oomblik af was hy bevry van alle Gotiese en Bisantynse kunsinvloede, soos gesien kan word in sy altaarstuk vir die Karmeliete-kerk in Pisa. Die spore van antieke Romeinse en Griekse kuns wat teenwoordig is in sommige van Masaccio se werke het hul oorsprong vermoedelik te danke aan hierdie reis: hulle moes ook teenwoordig gewees het in 'n verlore *Sagra* (vandag bekend as gevolg van tekeninge en sketse, insluitende een deur Michelangelo), 'n fresko wat aangevra is vir die inwyding van die kerk van Santa Maria del Carmine in Florence (19 April 1422). Dit is vernietig toe die kerk se klooster aan die einde van die 16de eeu herbou is.
duimnael|400px|*Die Eerbetoon-geld*, fresko in die Brancacci-kapel in Santa Maria del Carmine, Florence

## Brancacci-kapel 
In 1424 het die magtige en ryk Felice Brancacci die "duo preciso e noto" (Masaccio en Masolino) opdrag gegee om 'n freskosiklus vir die Brancacci-kapel in die kerk van Santa Maria del Carmine di Firenze in Florence te maak. Terwyl die twee kunstenaars waarskynlik gelyktydig gewerk het, het hulle eers in omstreeks 1425 met skilderwerk begin. Die kapel is om onbekende redes onvoltooid. Dit is in die 1480's deur Filippino Lippi voltooi. Die ikonografie van die fresko-versiering is ietwat ongewoon. Terwyl die meerderheid van die fresko's die lewe van die heilige Petrus verteenwoordig, beeld twee tonele, aan weerskante van die drumpel van die kapelruimte geleë, die versoeking en verdrywing van Adam en Eva uit. In die geheel gesien, beeld die fresko's die verhaal van die lewe van die heilige Petrus voor asof dit die verhaal van verlossing is.
Die styl van Masaccio se tonele toon veral die invloed van Giotto. Die figure is ontsaglik groot, swaar en solied; emosies word uitgedruk deur die gelaatstrekke en gebare van die figure; en die skilderye skep 'n sterk indruk van naturalisme. Anders as Giotto, gebruik Masaccio egter lineêre en atmosferiese perspektief, rigtinggewende lig en chiaroscuro, wat die voorstelling van vorm deur lig en kleur sonder buitelyne is. As gevolg daarvan is sy fresko's selfs meer oortuigend-lewensgetrou as dié van sy trecento-voorganger.

### Werke in die kapel 
[duimnael|links|Toe dit in die 1980's skoongemaak is, het Masaccio se [fresko, *Die Uitdrywing uit die Tuin van Eden* (1426–1427) die bykomende vyeblare verloor.]]
*Die Uitdrywing uit die Tuin van Eden* beeld 'n benoude Adam en Eva uit wat deur 'n dreigende engel uit die tuin gejaag word. Adam bedek sy gesig in skaamte terwyl Eva sekere dele van haar liggaam bedek. Die fresko het 'n groot invloed op Michelangelo en sy werk gehad. 'n Ander groot werk is *Die Eerbetoon-geld*, waarin Jesus en die apostels as neo-klassieke argetipes uitgebeeld word. Wetenskaplikes het al dikwels opgemerk dat die skaduwees van die figure deur die venster van die kapel wegval, asof die figure daardeur verlig word; wat 'n verdere bewys is van Masaccio se versiendheid. Dit lewer ook bewys van Masaccio se innoverende genialiteit. In die *Opstanding van die Seun van Theophilus * het hy 'n sypaadjie in perspektief geskilder, wat omraam word deur groot geboue om 'n driedimensionele ruimte te verkry waarin die figure in verhouding staan tot hul omgewing. In die opsig was hy 'n pionier in die toepassing van die nuutgevonde perspektief-reëls. Op September 1425 het Masolino egter die werk verlaat en na Hongarye vertrek. Dit is nie bekend of dit weens geldkwessies met Felice of 'n artistieke geskil met Masaccio was nie. Daar word ook aanvaar dat Masolino hierdie reis van die begin af beplan het, en dat hy 'n medewerker nodig gehad het wat kon voortgaan met die werk na sy vertrek. Masaccio het die fresko's in 1426 onvoltooid gelaat om sy aandag toe te spits op ander opdragte, waarskynlik van dieselfde beskermheer. Dit is al voorgestel dat die onbenydenswaardige finansiële posisie van Felice Brancacci onvoldoende was om vir verdere werk te betaal, en dus het die skilder elders werk gesoek. duimnael|regs|*Opstanding van die Seun van Theophilus* Masaccio het in 1427 teruggekeer om weer in die Carmine aan die *Opstanding van die Seun van Theophilus* te werk, maar dit blykbaar ook onvoltooid gelaat, hoewel daar beweer is dat die skildery later in die 15de eeu eeu erg beskadig is omdat dit portrette bevat het van die Brancacci-familie, wat destyds as vyande van die Medicifamilie beskou is.  Hierdie skildery is óf gerestoureer óf meer as vyftig jaar later deur Filippino Lippi voltooi. Sommige van die tonele deur Masaccio en Masolino is in 1771 tydens 'n brand vernietig; ons dra slegs kennis van dit danksy Vasari se biografie. Die oorblywende dele is grootliks deur rook en roet beskadig. In die twintigste eeu het die verwydering van marmerblaaie wat twee dele van die skilderye bedek het die oorspronklike voorkoms van die werk onthul. 

## Pisa-altaarstuk 
Op 19 Februarie 1426 is Masaccio deur Giuliano di Colino degli Scarsi da San Giusto versoek om 'n groot altaarstuk te skilder (vir die bedrag van 80 florins): die Pisa-altaarstuk. Dit was bedoel vir San Giusto se kapel in die kerk van Santa Maria del Carmine in Pisa. Die werk is in die 18de eeu afgebreek en versprei, en slegs elf van die ongeveer twintig oorspronklike panele is in verskillende versamelings regoor die wêreld herontdek. Die sentrale paneel van die altaarstuk (*Die Madonna en Kind*) is tans in die Nasionale Galery in Londen. Alhoewel dit erg beskadig is, bevat die werk 'n beeldhoukundige en menslike Madonna, sowel as 'n oortuigende perspektief-uitbeelding van haar troon. Masaccio het waarskynlik slegs in Pisa daaraan gewerk, en heen en weer geskuif na Florence waar hy nog aan die Brancacci-kapel werksaam was. In hierdie jare het Donatello ook in Pisa gewerk aan 'n monument vir kardinaal Rinaldo Brancacci, wat na Napels gestuur moes word. Daar word bespiegel dat Masaccio se eerste proefsteke in plastisiteit en perspektief gebaseer is op Donatello se beeldhouwerk, voordat hy Brunelleschi se meer wetenskaplike benadering tot perspektief kon bestudeer.

## Heilige Drie-eenheid 
duimnael|upright|links|Die *Heilige Drie-eenheid* (omstreeks 1427) - fresko, Santa Maria Novella, Florence
Masaccio het in omstreeks 1427 'n prestigeryke opdrag ontvang om 'n fresko van die Heilige Drie-eenheid te skep vir die Dominikaanse kerk van Santa Maria Novella in Florence. Daar bestaan geen kontemporêre dokumente wat die beskermheer van die fresko identifiseer nie, maar onlangs is verwysings na die eienaarskap van 'n graftombe teen die voet van die fresko in die rekords van die Berti-familie van die Santa Maria Novella-kwartier van Florence gevind; hierdie werkersklas-familie het groot toegewydheid aan die Heilige Drie-eenheid getoon, en kon dalk Masaccio se skildery aangevra het. Dit is waarskynlik die manlike beskermheer wat aan die linkerkant van die Maagd uitgebeeld word, terwyl sy vrou aan die regterkant van die heilige Johannes die Evangelis uitgebeeld word. Die fresko, wat deur baie as Masaccio se meesterwerk beskou word, is die vroegste oorblywende skildery om gebruik te maak van sistematiese lineêre perspektief, wat moontlik deur Masaccio bedink is met die bystand van Brunelleschi.

Volgens die rekonstruksie het Masaccio begin deur 'n rowwe skets van die komposisie- en perspektieflyne op die muur te maak. Die skets is bedek met vars pleister vir die skep van die fresko. Ten einde die akkurate oordrag van die perspektieflyne vanaf die skets na die pleister oor te dra het Masaccio 'n spyker by die verdwynpunt onder die basis van die kruis ingevoeg en lyne daaraan vasgeheg, wat hy ingedruk het (of ingekerf het) in die pleister. Die merke van die voorbereidingswerk is steeds sigbaar. 

Die heilige figure word verteenwoordig bo 'n beeld van 'n geraamte wat op 'n sarkofaag rus. 'n Inskripsie wat skynbaar in die muur bo die geraamte ingekerf is, lees: ''"Io fui gia quel che voi siete e quel ch'io sono voi anco sarete"'' (Ek was eens wat jy nou is en wat ek is, sal jy nog wees).  Hierdie geraamte is duidelik 'n verwysing na Adam, wie se sondige natuur die dood na die mens gebring het, en 'n herinnering dat mense se tyd op aarde van verbygaande of verganklike aard is. Die fresko sinspeel daarop dat dit slegs deur geloof in die Drie-eenheid is dat 'n mens die dood kan oorkom. Die Heilige Gees kan gesien word in die vorm van 'n duif bo Jesus Christus. Die kombinasie van drie-eenheid, dood, verganklikheid en verval "kan geïnterpreteer word as 'n transposisie van die Golgotha-kapel"Slegs vier fresko's wat onweerlegbaar van Masaccio afkomstig is bestaan steeds, alhoewel ander werke ten minste gedeeltelik aan hom toegeskryf word.

## Nalatenskap 
Masaccio het 'n diepgaande invloed op die skilderkuns uitgeoefen. Baie skolastici is van mening dat die vroeë Italiaanse Renaissance in die skilderkuns by hom begin het. Volgens Vasari het byna al die "mees gevierde" Florentynse "beeldhouers en skilder" sy fresko's uitvoerig gestudeer om die "voorskrifte en reëls van die skilderkuns te leer en te vertsaan". Hy het die rigting van die Italiaanse skilderkuns drastiese verander deur weg te breek van die idealisering van Gotiese kuns, en die skilderkuns vir die eerste keer laat voorkom as iets wat deel is van 'n meer diepliggende, natuurlike en humanistiese wêreld. Masaccio het bygevolg 'n groot aantal kunstenaars beïnvloed; beide voor en na sy afsterwe. Sy invloed is veral merkbaar in die werke van mindere Florentynse meesters soos Andrea di Giusto, Giovanni dal Ponte en andere, wat gepoog het om sy gloeiende, lewensgetroue vorme na te maak.

## Hoofwerke
[duimnael|[Maagd Maria met stralekrans deur Masaccio (1426).]]
* San Giovenale-triptiek (1422)  tempera op paneel, 108 x 153&nbsp;cm, Cascia di Reggello
* *Maagd en Kind* (1424)  - tempera op paneel, 24 x 18&nbsp;cm, Palazzo Vecchio, Florence
* *Maagd en Kind met die heilige Anna* (1424–1425)  - tempera op paneel, 175 x 103&nbsp;cm, Uffizi, Florence
* *Die Eerbetoon-geld* (1424–1428)  - fresko, 247 x 597&nbsp;cm, Brancacci-kapel, Florence
* *Heilige Drie-eenheid* (1425–1428)  - fresko, 667 x 317&nbsp;cm, Santa Maria Novella, Florence 
* ''Portret van 'n Jong Man* (1425) -  hout, Nasionale Kunsgalery, Washington, D.C.
* *Madonna met Kind en Engel* (1426)  - olie, Nasionale Galery, Londen 
* *Kruisiging* (omstreeks 1426)  - tempera op paneel, 83 x 63&nbsp;cm, Museo di Capodimonte, Napels 
* *Paulus* (1426)  - tempera op paneel, 51 x 30&nbsp;cm, Museo Nazionale di Pisa, Pisa
* *Die heilige Hiëronimus en Johannes die Doper* (omstreeks 1426-1428)  paneel, 114 x 55&nbsp;cm, Nasionale Galery, Londen 
* *Maagdelike geboorte* (Berlynse Tondo) (1427–1428)  - tempera op hout, omtrek 56&nbsp;cm, Staatliche Museen, Berlyn
* *Sint Andreas*  - olie, 51 x 31&nbsp;cm, J. Paul Getty-museum, Los Angeles

## Sien ook
* Lys van Italiaanse skilders

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Mack, Rosamond E. *Bazaar to Piazza: Islamic Trade and Italian Art, 1300-1600'', University of California Press, 2001 

## Eksterne skakels 
* Masaccio: Lewe en Werke
* Masaccio Biografie en Foto
* 'n Biografie
* Fotos van vyf fresko's wat aan Masaccio toegeskryf word
* Masaccio by  die Panopticon Virtuele Kunsgalery
* Metropolitan Museum of Art DVD oor perspektief en Masaccio