open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marie Pentz

**Marie Pentz** is 'n Suid-Afrikaanse aktrise wat al in verskeie rolprente en TV-reekse gespeel het. Sy is veral bekend vir haar rol as *Mietie* in die SAUK2 se komedie Koöperasiestories en as *Vera* in E.tv se *Fishy Feshuns*.

## Filmografie 
* Lien se lankstaanskoene, 2013 as Bets
* Ballade vir n’ engkelling 1989-1992 as Chivas
* Hoofmeisie, 2011 as Ouma Anna
* Footskating 101, 2007 as die Ouma
* Fishy Feshuns (TV-reeks), 1999 as Vera
* Liewe Hemel, Genis!, 1986 as Mietie
* Bosveldhotel, die moevie, 1985 as Tilla Nel
* Tawwe Tienies, 1984 as Tina Groenewald
* Koöperasiestories (TV-reeks), 1983 as Mietie
* Beloftes van Môre, 1981

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Jean de Villiers

**Jean de Villiers** (gebore 24 Februarie 1981, Paarl) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler en Suid-Afrika se vier-en-vyftigste Springbokkaptein. Hy het sy rugbyloopbaan as 'n vleuel begin, maar later hoofsaaklik op senter gespeel. De Villiers het lank vir die  en die  en op internasionale vlak vir die Springbokke gespeel. In 2008 word hy as Suid-Afrika se speler van die jaar aangewys.

## Jeug 
De Villiers matrikuleer by Paarl Gimnasium, 'n skool wat al verskeie groot rugbyspelers opgelewer het. Hy maak sy debuut op internasionale vlak vir die Suid-Afrikaanse sewes-span. Hier speel hy 'n belangrike rol in die spanne wat tweede in die Wêreld-Sewesreeks van 2001/02 en derde in die 2002-Statebondspele geëindig het. In 2002 speel hy sy eerste internasionale 15-man wedstryd in die onder-21 Rugbywêreldbeker. Tydens die toernooi druk hy vier drieë vir die Junior Bokke.

## Springbok 
Hy het sy eerste toets op seniorvlak op 9 November 2002 teen Frankryk in Marseille gespeel, maar doen 'n ernstige knie-besering in die eerste vyf minute van die wedstryd op. Na sy herstel speel hy 'n belangrike rol in die Bokke se "Renaissance van 2004", wat hulle 'n onverwagte oorwinning in die Drienasies-reeks daardie jaar besorg. Beide de Villiers en sy spanmaat van Paarl Gimnasium, Joubert, druk elk drie drieë tydens dié wedstryd.

Hy wen die Rugbywêreldbeker 2007 as deel van die Suid-Afrikaanse span, maar hy skeur sy biseps (bo-armspier) tydens die eerste wedstryd en het nie verder aan die toernooi deelgeneem nie. In 2009 wen hy sy tweede Drienasies-reeks saam met die Suid-Afrikaanse span. Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die Rugbywêreldbeker 2015.

## Kaptein 
In Junie 2012 word hy deur Heyneke Meyer as die Springbokkaptein aangewys. Sy toetsrekord as kaptein is 24 gewen, 11 verloor en twee gelykop (teen Engeland en Argentinië) uit 37 wedstryde.

## Uittrede 
Op 27 September 2015 kondig De Villiers sy uittrede uit internasionale rugby aan na hy weer sy kakebeen gebreek het op 26 September in 'n wedstryd teen Samoa.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* Jean de Villiers by itsrugby.co.uk
Koöperasiestories

***Koöperasiestories*** was 'n Afrikaanse televisiereeks wat op kortverhale deur die bekende Afrikaanse skrywer PG du Plessis gebaseer was. Die reeks handel oor die daaglikse gebeure en mense in die dorp Gezinasrus, wat deur drie mense wat elke dag op die koöperasie se stoep sit bespreek word.

## Karakters 
### Hoofkarakters 
* Tant Mietie (Marie Pentz)
* Veldsman (Emgee Pretorius)
* Genis (Jacques Loots)
* Stefiena (Tilana Hanekom)
* Myta (Annalise Bosch)
* Vissertjie (Willie Esterhuizen)
* Toon Pieterse (Zack du Plessis)
* Oom Botes (Alex Heyns)

## Episodes 
### Eerste seisoen 
* Intensies en Bedoelings
* Soontjie
* Die Man wat so kon spu
* 'n Ruikertjie Geelperskes
* Komplimente
* Samaritaanpreek
* Hermientjie-Hermientjie
* Mammon Oorwin
* Doepa
* Werp dit Weg
* Veilig Buite Weste
* Wraak en Verdoeseling
* 'n Dingetjie Verwelk

### Tweede seisoen 
* Een el by die lengte
* Hansie se wiel
* 'n Mudsak vol verskil
* Jaapman se beduiweling
* 'n Dubbele kyk in die oog
* Merk haar vir my
* 'n Kwessie van tyd
* Die eenkant juffrou
* Genis, geeste en Gesie
* Plaaslike handel
* Slang Schabort
* Broers, broers
* Bring jou eie wewenaar

## Eksterne skakels 
*
Evangelies-Lutherse Kerk in Noord-Duitsland

duimnael|regs|Gebied van die Evangelies-Lutherse Kerk in Noord-Duitsland
Die **Evanglies-Lutherse Kerk in Noord-Duitsland** (Duits: *Evangelisch-Lutherische Kirche in Norddeutschland* of kort *Nordkirche*) is 'n streekkerk (*Landeskirche*) van die Evangeliese Kerk in Duitsland. Dit is op Pinkstersondag, 27 Mei 2012, gestig toe die Noord-Elbiese Evangelies-Lutherse Kerk (NEK), die Evangelies-Lutherse Landskerk van Mecklenburg (ELLM) en die Pommerse Evangeliese Kerk (PEK) saamgesmelt het. Die nuwe streekkerk strek oor die Noord-Duitse deelstate Sleeswyk-Holstein, Hamburg en Mecklenburg-Voorpommere.
Bosboomvaring

Die **bosboomvaring** (*Cyathea capensis*) - voorheen bekend as *Alsophila capensis* - is 'n boomvaring in die genus *Cyathea*, een van slegs twee spesies in Suid-Afrika. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf Knysna ooswaarts deur KwaZulu-Natal, Mpumalanga tot in Limpopo. 

Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige *aflebieë* te vorm.

Die boom se FSA-nommer is 2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Grasveldboomvaring

Die **grasveldboomvaring** (*Alsophila dregei*) is 'n boomvaring in die genus *Alsophila*, een van slegs twee spesies in Suid-Afrika. Die boom word 3 tot 5 m hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei op die rande van immergroen woude en kom voor vanaf Knysna ooswaarts deur KwaZulu-Natal, Mpumalanga tot in Limpopo. Die blaartjies se rande is nie fyn getand nie en geen *aflebieë* is aanwesig nie. Daar is verskeie sori met wollerige hare op elke blaartjielob.

Die boom se FSA-nommer is 1.

Die plant het drie subspesies:
* *Alsophila dregei var. dregei*
* *Alsophila dregei var. polyphlebia* (Baker) Benl
* *Alsophila dregei var. segregata* (Baker) Benl

## Galery 

Lêer:Cyathea dregei, gerolde blaar, Louwsburg.jpg|Ontvouende blaar
Lêer:Cyathea dregei, blaardetail, Louwsburg.jpg|Blaardetail

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Watter Boom is dit? Eugene Moll. 2013. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
Boomvaring

**Cyatheaceae** is 'n familie van bome in die orde *Cyatheales*. Daar is 1&nbsp;000 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan vier in Suider-Afrika voorkom en al vier is bome. Plante in die familie is opvallend en word maklik herken aan 'n enkele, regop stam en 'n stywe rosetkroon van baie groot boogvormige blare met 'n sagte voorkoms. Alle boomvarings kom in hoëreënvalgebiede voor. Alhoewel die bome se wortels nie diep is nie, word hulle nie maklik verplant nie.

## Spesies 
* Bosboomvaring *Cyathea capensis*
* Grasveldboomvaring *Cyathea dregei*
* Stekelboomvaring *Cyathea manniana*
* Thomsonse-boomvaring *Cyathea thomsonii*

## Fotogalery 

Lêer:Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG|Bosboomvaring
Lêer:Cyathea dregei00.jpg|Grasveldboomvaring

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013
Oos-Kaapse reusebroodboom

Die **Oos-Kaapse reusebroodboom** (*Encephalartos altensteinii*) is endemies aan Suid-Afrika en kom hoofsaaklik langs die kus vanaf Gqeberha ooswaarts tot aan die Wildekus voor. Dit kan ook moontlik in KwaZulu-Natal aangetref word. 

Dit is een van die grootste broodbome en kan tot 4&nbsp;m hoog en die blare tot 3,5&nbsp;m lank word. Die sade is rooi, ovaalvormig en ongeveer 2,3&nbsp;cm lank. Dit word deur die IUBN as 'n kwesbare spesie geklassifiseer. Die boom lyk baie soos die reusebroodboom.

Die boom se FSA-nommer is 3

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the Worls Online
* REDLIST Sanbi
Modjadjibroodboom

Die **Modjadjibroodboom** (*Encephalartos transvenosus*) is 'n broodboom wat op die berghellings bo die hoofkraal van die reënkoningin Modjadji, noordoos van Duiwelskloof, en op die Soutpansberg in Limpopo, voorkom. Die boom kan tot 13&nbsp;m hoog word en is een van die grootstes ter wêreld en ook die bekendste in Suider-Afrika. 

Die broodboom word goed beskerm deur die generasies reënkoninginne wat bygedra het tot die broodboomwoud. Die boom se FSA-nommer is 13.

[duimnael|links|300px|'n Modjadjibroodboom groei in die [Manie van der Schijff Botaniese Tuin, Pretoria]]
[duimnael|links|300px|'n Stand Modjadjibroodbome onder beskerming in die [Modjadji Hoofkraal, ongeveer 45km noordoos van Tzaneen in Limpopo]]

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
Podocarpaceae

**Podocarpaceae** is die geelhout-familie wat hoort tot die orde *Pinales*. Daar is 150 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan vier plaaslik voorkom en al vier is bome.

## Kenmerke 
Die familie is groot immergroen woudbome. Hierdie familie dra nie blomme nie maar produseer baie primitiewe en gereduseerde keëls. Die manlike bome se keëls is katjiesagtig. Die vroulike bome se saadkoppe - wat later tot saad ontwikkel - kom alleen of in pare voor sodat een of twee sade geproduseer word. Die blare van die bome is smal met parallelle are en die rande is glad. Die vrugte is ronderig en word deur voëls en vlermuise verspei.

## Genera 
Daar is twintig genera wat tot die familie hoort:

* Acmopyle* Pilg.
* Afrocarpus* (Buchholz & N.E.Gray) C.N.Page
* Dacrycarpus* (Endl.) de Laub.
* Dacrydium* Sol. ex G.Forst.
* Falcatifolium* de Laub.
* Halocarpus* C.J.Quinn
* Lagarostrobos* Quinn
* Lepidothamnus* Phil.
* Manoao* Molloy
* Microcachrys* Hook.f.
* Nageia* Gaertn.
* Parasitaxus* de Laub.
* Pectinopitys* C.N.Page
* Pherosphaera* W.Archer bis
* Phyllocladus* Rich. ex Mirb.
* Podocarpus* L'Hér. ex Pers.
* Prumnopitys* Phil.
* Retrophyllum* C.N.Page
* Saxegothaea* Lindl.
* Sundacarpus* (J.Buchholz & N.E.Gray) C.N.Page

## Spesies 
Suid-Afrikaanse spesies is:
* Breëriviergeelhout (*Podocarpus elongatus*)
* Henkel-se-geelhout (*Podocarpus henkelii*)
* Opregte Geelhout (*Podocarpus latifolius*)
* Outeniekwageelhout (*Afrocarpus falcatus*)

'n Nie-Suid-Afrikaanse spesie:

* Oos-Afrikaanse geelhout (*Afrocarpus gracilior*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013
Hamburg (dubbelsinnig)

**Hamburg** kan na een van die volgende nedersettings verwys:

* Die Vrye en Hansestad Hamburg in Duitsland. 
* Die klein dorpie Hamburg in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika.
Berlyn (dubbelsinnig)

**Berlyn** kan na een van die volgende nedersettings verwys:

* Berlyn, die hoofstad en deelstaat in Duitsland,
* Oos-Berlyn, die oostelike deel van die huidige stad Berlyn tydens die Koue Oorlog,
* Wes-Berlyn, die westelike deel van die huidige stad Berlyn tydens die Koue Oorlog,
* Berlyn, Oos-Kaap, 'n dorpie in die Suid-Afrikaanse provinsie Oos-Kaap.
* Berlynwaterval, naby die dorp Graskop in Mpumalanga, Suid-Afrika.
Kategorie (wiskunde)

'n **Kategorie** is in wiskunde 'n algebraïese struktuur wat uit objekte en die afbeeldings tussen hierdie objekte bestaan. 'n Kategorie het twee basiese eienskappe: die vermoë om die afbeeldings assosiatief te komponeer en die bestaan van 'n identiteitsafbeelding vir elke objek. 'n Eenvoudige voorbeeld is \mathbf{Set}, die kategorie van versamelings, wie se objekte versamelings en afbeeldingsfunksies is. Aan die ander kant kan enige monoïde, en so-ook enige preorde, as 'n spesiale soort kategorie beskou word. Oor die algemeen kan die objekte en afbeeldings abstrakte entiteite van enige aard wees, en die idee van kategorie voorsien 'n fundamentele en abstrakte manier waarop wiskundige entiteite en hul verhoudinge beskryf kan word. Dít is inderdaad die sentrale idee van *kategorieteorie*, daardie vertakking van wiskunde wat poog om die hele wiskunde te veralgemeen in terme van objekte en afbeeldings, onafhanklik van wat die objekte en afbeeldings in der werklikheid voorstel. Feitlik elke vertakking van moderne wiskunde kan in terme van kategorieë beskryf word, en sodoende kom diepe insigte en ooreenkomste tussen skynbaar verskillende areas van wiskunde na vore. Vir meer uitgebreide motiverende agtergrond en historiese notas, sien kategorieteorie en die lys van kategorieteorie-onderwerpe.

Twee kategorieë is dieselfde indien hulle dieselfde versameling objekte, dieselfde versameling afbeeldings, en dieselfde assosiatiewe metode van komposisie van enige twee afbeeldings het. Twee kategorie mag ook as "ekwivalent" beskou word vir die doeleindes van kategorieteorie, al is hulle nie presies dieselfde nie.

Bekende kategorie word deur 'n kort gekapitaliseerde woord of afkorting in vet- of skuinsteks aangedui: voorbeelde sluit in \mathbf{Set}, die kategorie van versamelings en funksies; \mathbf{Ring}, die kategorie van ringe en ringhomomorfismes; en \mathbf{Top}, die kategorie van topologiese ruimtes en kontinue funksies. Al die voorgenoemde kategorieë het die identiteitsfunksie as identiteitsafbeelding en komposisie as die assosiatiewe bewerking op afbeeldings.

Die standaard teks op kategorieteorie is *Categories for the working mathematician* deur Saunders Mac Lane. Ander verwysings word in die Verwysings hieronder aangegee. Die basiese definisies in hierdie artikel word in die eerste paar hoofstukke van enige van hierdie boeke bevat.

## Sien ook 
* Verrykte kategorie
* Hoër kategorieteorie
* Tabel van wiskundige simbole

## Verwysings 
*  (now free on-line edition, GNU FDL).
* .
* .
*  (revised and corrected free online version of *Grundlehren der mathematischen Wissenschaften (278)* Springer-Verlag, 1983).
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
Zamiaceae

**Zamiaceae**, die **broodpalmfamilie**, is 'n sikadeefamilie wat tot die orde *Cycadales* behoort. Die sikadee-orde het reeds 235 tot 65&nbsp;miljoen jaar gelede gefloreer. Wêreldwyd is daar 150 oorlewende spesies waarvan 40 in Suider-Afrika voorkom en 35 boomgrootte kan bereik.

## Kenmerke 
Die krone van broodpalms bestaan uit groot, palmagtige blare en hulle kan aldus met boomvarings of egte palms verwar word. Broodbome produseer egter keëls (na regte strobili) in plaas van spoorhopies of blomme. Die manlike en vroulike keëls word op afsonderlike planteksemplare gedra. Die sade is groot en langwerpig met 'n vlesige bedekking wat dikwels heldergeel, oranje of rooi kan wees. Die sade van sommige spesies is giftig.

Slegs die  genera *Encephalartos* en (monotipiese) *Stangeria* kom in Suid-Afrika voor. *Encephalartos*, die broodbome, omvat 68 spesies waarvan meer as 17 boomgrootte bereik. Dié familie kry sy naam omrede die murg in die stamme van die meeste broodbome stysel van hoë gehalte lewer wat tot meel verwerk kan word om brood mee te bak.

## Bewaring 
Broodpalms is waardevolle versamelitems en dié bome wat in die natuur voorkom word almal streng bewaar. Ongelukkig verplant die bome maklik en word gereeld gesteel.

## Fotogalery 

Lêer:Dioon edule03.jpg|*Dioon edule*
Lêer:Dioon mejae.jpg|*Dioon mejiae*
Lêer:E.altensteinii kg 011.jpg|*Encephalartos altensteinii*
Lêer:Encephalartos lebomboensis - Lebombo cycad - desc-fruiting stalk.jpg|*Encephalartos lebomboensis*
Lêer:Lepidozamia peroffskyana at Kerikeri, Bay of Islands, New Zealand.jpg|*Lepidozamia peroffskyana*
Lêer:Macrozemia moorei.jpg|*Macrozamia moorei*
Lêer:Ceratozamia Hildae Leave.jpg|*Ceratozamia hildae*
Lêer:Microcycas calocoma01.jpg|*Microcycas calocoma*
Lêer:Zamia furfuracea04.jpg |*Zamia furfuracea*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013
Skikda

**Skikda** (Arabies: *سكيكدة*) is die hoofstad van die Skikda-provinsie, in noordoostelike Algerië. Die stad is in 1838 gestig as **Fort de France** en daarna verander na **Philippeville** (vernoem na die koning Louis-Philippe). Nadat Algerië in 1962 onafhanklikheid ontvang het van Frankryk, is die naam van die stad verander na Skikda.
Golf van Guinee

Die **Golf van Guinee** (Engels: *Gulf of Guinea*, Frans: *Golfe de Guinée*, Portugees: *Golfo da Guiné*, Spaans: *Golfo de Guinea*) is 'n golf van die Atlantiese Oseaan in die hoek van Sentraal-Afrika, wat deur die kus van Wes-Afrika in die noorde en ooste begrens word. In die golf is die eilandnasie São Tomé en Príncipe en die eilande Annobón en Bioko van Ekwatoriaal-Guinee geleë, wat soos die Kameroenberg van vulkaniese oorsprong is.

Die Golf van Guinee grens in die noorde aan Liberië, Ivoorkus, Ghana, Togo, Benin en Nigerië en in die ooste aan Kameroen, Ekwatoriaal-Guinee en Gaboen. In die noorde lê die Baai van Benin en in die weste die Baai van Bonny (voorheen: *Baai van Biafra*).

Die belangrikste rivier wat in die Golf van Guinee vloei is die Niger en die Volta.

In die Golf van Guinee kruis die ewenaar die Greenwich-meridiaan.

## Eksterne skakels
Lalapalm

duimnael|links|'n Lalapalm.

Die **lalapalm** (*Hyphaene coriacea*) - voorheen *Hyphaene natalensis* - is 'n mediumgroot immergroen boompalm (tot 15 m). Die blare is waaiervormig en grysgroen. Die vrugte is ongeveer 4&nbsp;cm in deursnee, draderig en oranjerooi tot donkerbruin. Die vrugte word in groot hoeveelhede aan die vroulike bome gedra en neem twee jaar om volwasse te word. Dan neem dit nog 'n verdere twee jaar om af te val; dus is vrugte regdeur die jaar beskikbaar. Dié palms word goed benut en daar word wyn van hulle sap gemaak.

Die boom se FSA-nommer is 23

## Verspreiding 
Die boom is inheems in die Comore-eilande, Ethiopië, Kenia, Madagaskar, Mosambiek, Somalië, Suid-Afrika en Tanzanië. In Suid-Afrika kom die plant voor aan die kus van KwaZulu-Natal tot in die sanderige gebiede van die Krugerwildtuin.

## Sinonieme 
Die plant het 24 sinonieme:

* *Chamaeriphes coriacea* (Gaertn.) Kuntze
* *Chamaeriphes shatan* (Bojer ex Dammer) Kuntze
* *Chamaeriphes turbinata* (H.Wendl.) Kuntze
* *Corypha africana* Lour.
* *Hyphaene baronii* Becc.
* *Hyphaene beccariana* Furtado
* *Hyphaene coriacea var. minor* Drude
* *Hyphaene hildebrandtii* Becc.
* *Hyphaene natalensis* Kuntze
* *Hyphaene oblonga* Becc.
* *Hyphaene parvula* Becc.
* *Hyphaene pileata* Becc.
* *Hyphaene pleuropoda* Becc.
* *Hyphaene pyrifera* Becc.
* *Hyphaene pyrifera var. arenicola* Becc.
* *Hyphaene pyrifera var. gosciaensis* (Becc.) Becc.
* *Hyphaene pyrifera var. margaritensis* Becc.
* *Hyphaene shatan* Bojer ex Dammer
* *Hyphaene spaerulifera* Becc.
* *Hyphaene spaerulifera var. gosciaensis* Becc.
* *Hyphaene tetragonoides* Furtado
* *Hyphaene turbinata* H.Wendl.
* *Hyphaene turbinata var. ansata* Becc.
* *Hyphaene wendlandii* Dammer

## Trivia 
Die dorp Malalane se naam is 'n vervorming van die Swazi-uitdrukking *emlalani* (die plek van die lalapalms).

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLISTSanbi
* Plants of the World Online
Vyfmylpoort

**Vyfmylpoort** is 'n bergpas op die N7 nasionale pad net suid van die Oranjerivier.

Die hoofpad B1 suidwaarts uit Namibië gaan by die Namibiese grenspos by Noordoewer met die D.F. Malanbrug oor die Oranjerivier. Aan die suidekant van die brug by die Suid-Afrikaanse grenspos by Vioolsdrif begin die N7 waarvan die eerste 8&nbsp;km die Vyfmylpoort vorm.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Strelitziaceae

**Strelitziaceae** is die strelitzia-familie wat hoort tot die orde *Zingiberales*. Wêreldwyd hoort daar slegs nege spesies tot die familie waarvan vyf in Suider-Afrika voorkom en daarvan is drie piesangagtige bome. Die bekendste lid van die familie is die Kraanvoëlblom, ook 'n gewilde tuinplant.

## Taksonomie 
Die Strelitziaceae bevat drie genera, wat almal in tropiese tot subtropiese streke voorkom: Strelitzia met vyf spesies in Suider-Afrika, Ravenala met 'n enkele spesie in Madagaskar, en Phenakospermum met 'n enkele spesie in die noorde van Suid-Amerika.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013
Kaapse wildepiesang

Die **Kaapse wildepiesang** (*Strelitzia alba*) is 'n boom wat endemies is aan die Wes-Kaap en tussen Knysna en Humansdorp voorkom. Dit het eenvoudige blomhofies met wit blomme. Die spesie staan ook as die **Kaapse strelitzia** bekend.

Lêer:Yaiza Playa Blanca - Calle de la Cocinilla - Hotel Rubimar - Strelitzia alba 01 ies.jpg|Blomme
Lêer:Strelitzia aurea alba (Maria Serena).jpg|'n Bos Kaapse wildepiesangs
Lêer:Strelitzia alba002.jpg|Kaapse wildepiesangs groei in 'n tuin

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Bergwildepiesang

Die **bergwildepiesang** (*Strelitzia caudata*) is boom wat in Suid-Afrika in Mpumalanga en Limpopo voorkom en is ook inheems in Eswatini, Mosambiek en Zimbabwe.  Dit het eenvoudige blomhofies met ligpers of blou kroonblare. Die spesie staan ook bekend as die **bergstrelitzia**.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Boomaalwyn

Die **boomaalwyn** (*Aloidendron barberae*) - voorheen *Aloe barberae* en *Aloe bainesii*  - is 'n boom wat vanaf die Oos-Kaap, deur KwaZulu-Natal tot in Mpumalanga voorkom. Dit kom ook voor in Eswatini en Mosambiek. Hierdie spesie is die grootste en hoogste aalwyn en word tot 18&nbsp;m hoog. Dit groei in gebiede wat hoë jaarlikse reënval geniet in digte bosse of beboste klowe en op ruwe berghellings. Die blomme word regop in are gedra en hulle is roospienk tot oranje met groen punte.

In die Krugerwildtuin is hulle beperk tot twee rivierklowe net noord van die Krokodilrivier in die Malelane-omgewing. Die boom se FSA-nommer is 28.

In Engels staan die plant bekend as *tree aloe*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Susan Carter, John J. Lavranos, Leonard E. Newton, Colin C. Walker: . Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, Kew 2011, , S. 695.
* Leonard Eric Newton: . In: Urs Eggli (Hrsg.): . Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, , S. 113–114.
* Moran, R. 1992. Aloe wild in California. Cact. Succ. J. (Los Angeles) 64: 55-56.
* Reynolds, G. W. 1982. The Aloes of South Africa, ed. 4. Rotterdam.
* Urs Eggli (Hrsg.): Sukkulenten-Lexikon. Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen). Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, , S. 104–193.
* Walter C. Holmes & Heather L. White: Aloaceae in der Flora of Northern America, Volume 26, S. 410: Aloe - Online.

## Eksterne skakels 
* 
*
Universiteit van Potsdam

alt=Universiteitsligging in die Nuwe Paleis in die westelike deel van Sanssouci Park (lugfoto 2008)|duimnael|Universiteitsligging in die Nuwe Paleis in die westelike deel van Sanssouci Park (lugfoto 2008)
Die **Universiteit van Potsdam** (Duits: *Universität Potsdam*) is ’n Duitse universiteit in Potsdam in die deelstaat Brandenburg.  Dit beskik oor vier kampusse, waaronder die Neues Palais van Sanssouci en die Babelsbergpark.

## Fakulteite 
Die universiteit beskik oor die volgende fakulteite en institute:
* Fakulteit Regsgeleerdheid
* Fakulteit Wysbegeerte
* Fakulteit Menslike Wetenskappe
* Fakulteit Ekonomiese Wetenskappe en Sosiale Studies
* Fakulteit Wiskunde en Wetenskappe
* Die Taalsentrum bied aan studente van alle fakulteite die kans om verskeie tale op verskillende vlakke aan te leer. Dit beskik oor ’n sertifikaat van internasionale akkreditasie van UNIcert.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webblad
* Hasso Plattner-instituut
* Universiteitsbiblioteek 
* Studentevereniging
Safsafwilger

Die **Safsafwilger** (*Salix mucronata*) - voorheen geklassifiseer as *Salix subserrata* - is 'n klein boompie wat groei langs rivieroewers, strome en op eilande in riviere. Dit is die enigste inheemse wilgerboom in Suider-Afrika. Baie subspesies word erken. Die stamme is meestal verwronge of amper platliggend as gevolg van die krag van vloedwater. Die wortels was voorheen verwerk tot 'n middel wat vir hoofpyn en koors gebruik is. Die bas kan as tou gebruik word en mandjies word met die dun takke gevleg. Die boom staan ook bekend as die *Fluitjieswilger* en die *Kaapse wilgerboom*.

## Galery 

Salix mucronata - Cape Silver Willow - South Africa.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Doringolm

Die **doringolm** (*Chaetachme aristata*) is 'n boom wat vanaf Port Elizabeth tot in die noorde van KwaZulu-Natal voorkom, asook by strome en in klowe in Gauteng, Mpumalanga en Limpopo. Die boom kan tot 13&nbsp;m hoog word en kry 'n digte blaardak veral laag af. Die blare is donkergroen, dik en leeragtig elk met 'n borselhaar aan die punt. Gepaarde dorings word in die blaaroksels gedra. Die vrugte is geel, sowat 1.5&nbsp;cm in deursnee. Die hout is hard en gelerig.

In Afrika kom die boom voor in: Angola, Benin, Botswana, Comore-eilande, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Eritrea, Ethiopië, Gaboen, Ghana, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Somalië, Tanzanië, Togo, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Die boom se FSA-nommer is 43. Dit word ook die *basterwitpeer* en in Engels die *thorny elm* genoem.

Die boom is die enigste spesie in die genus, dit is dus 'n monotipiese genus.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* de Winter, B. en J.B. Killick: Thorn-trees of the Lowveld. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 2, Desember 1965
Kuswildepiesang

Die **kuswildepiesang** (*Strelitzia nicolai*) is 'n boom wat voorkom aan die ooskus van Suid-Afrika vanaf Oos-Londen tot in die noorde van KwaZulu-Natal. Die boom lyk palmagtig. Dit groei tot 9&nbsp;m hoog in duine, moerasse, kusbosse, bosryke klowe en woude. Die groot, piesangagtige blare word soms deur die wind verniel en die blare skeur middeldeur wat die boom slordig laat lyk. Die spesie het veelvoudige blomhofies met tot vyf blomme wat elk uit die voorafgaande een ontspring sodat 'n suil van vyf lae gevorm word. Die boom word ook die *Natalse wildepiesang* genoem.

Die boom is ook inheems in Botswana, Mosambiek en Zimbabwe.

## Galery 

Lêer:Musa paradisiaca Principe Real.jpg|
Lêer:Strelitzianicolaiflower.JPG|
Lêer:Strelitzianicolaiflowers.JPG|
Lêer:Starr 070208-4394 Strelitzia nicolai.jpg|
Lêer:StrelitziaNicolai.jpg|

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Kokerboomwoud

duimnael|regs|300px|Kokerboomwoud in Keetmanshoop, Namibië.

'n Kokerboom is 'n alleenlewende plant. Kokerbome kom wydverspreid in hulle habitat voor, maar hulle groei selde in groepe. Unieke opvallende **kokerboomwoude** kom egter op drie plekke in die verspreidingsgebied van die plant voor, naamlik by Kenhardt, Nieuwoudtville en Keetmanshoop. Op Van Rhynsdorp is 'n kokerboomkewekery.

## Kenhardt 
Sewe kilometer suid van Kenhardt in die Noord-Kaap op die R27 in die rigting van Brandvlei is 'n kolonie van 700 kokerbome waarvan sommiges tot 4m hoog is. 'n Wandelpaadjie van 4&nbsp;km is tussen die bome aangelê.

## Keetmanshoop 
Op die plaas Gariganus, 14&nbsp;km noordoos van Keetmanshoop in Namibië, is 'n digte versameling van ongeveer 300 kokerbome. Die grootste bome is tussen die 200 en 300 jaar oud. Op 1 Junie 1955 is dit tot natuurmonument verklaar. Op die plaas is geriewe vir belangstellende besoekers beskikbaar.

## Nieuwoudtville 
Teen 'n koppie op die plaas Gannabos tussen Loeriesfontein en Nieuwoudtvillle is die grootste kokerboomwoud. Dit lê ongeveer 25&nbsp;km van Nieuwoudtville tussen die paaie R357 en R27. Hierdie is die mees suidelike gebied waar die kokerboom voorkom. Van die grootste bekende kokerbome word hier aangetref en sommige word op ouer as 250 jaar geskat.

600px|center
Bok in die hok

duimnael|300px|Bok in die hok

**Bok in die hok** is 'n sekere weergawe van die spel wat in Engels *dodgeball* genoem word. Dit is 'n speletjie waar kinders in 'n afgebakende gebied staan, die hok, met twee kinders aan die buitekant, weerskante van die hok. Die twee kinders aan die buitekant, gebruik dan 'n bal en probeer die kinders in die hok raakgooi.

Indien 'n kind raakgegooi word, moet die kind uit die hok gaan en help om ook die bal te gooi. Die kind wat laaste oorbly is die wenner van die spel.

## Sien ook 
* Brandbal, variasie waar kinders teen 'n muur staan.
* Lys van kinderspeletjies
Wonderboomvy

Die **Wonderboomvy** (*Ficus salicifolia*) is 'n mediumgroot boom (tot 10&nbsp;m hoog) wat wydverspreid in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes voorkom. Die spesie se vrugte is klein, 6&nbsp;mm in deursnee. Hulle is aanvanklik groenerig-wit maar word pienk wanneer dit ryp is. Hierdie spesie is die bekende Wonderboom in Pretoria. Die boom se FSA-nommer is 60.
Die boom kom ook in die volgende lande voor: Algerië, Botswana, DR Kongo, Djiboeti, Egipte, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Jemen, Katar, Kenia, Koeweit, Libië, Malawi, Mosambiek, Niger, Oman, Saoedi-Arabië, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sokotra, Soedan, Somalië, Tanzanië, Tsjad, Uganda, Verenigde Arabiese Emirate, Zambië en Zimbabwe.

## Nelspruit 
Hierdie boom het die nuusvoorblad gehaal nadat 'n spesie van tussen 215 en 265 jaar oud uitgehaal sou word, omrede dit in die pad van die N4 nasionale pad was. Nadat die gemeenskap kapsie gemaak het, is die pad herbeplan en die boom behou.

## Fotogalery 

Ficus salicifolia, blaarbearing, Universiteit van Pretoria.jpg|Geronde basis van 'n blaar
Ficus salicifolia, blare, Universiteit van Pretoria.jpg|Tak met blare
Ficus salicifolia00.jpg|Vrugte
Bonsai at Society of the Four Arts.jpg|Bonsai
Ficus salicifolia, blaarbearing, Universiteit van Pretoria.jpg|Blaar
Ficus salicifolia, vye, Wonderboom NR, a.jpg|Vye

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Kassiopeia (sterrebeeld)

**Kassiopeia** is ’n sterrebeeld in die noordelike hemelruim wat genoem is na die ydel koningin met dieselfde naam in die Griekse mitologie. Dit is een van die 48 konstellasies wat deur die 2de-eeuse sterrekundige Ptolemeus beskryf is en is steeds een van die 88 moderne sterrebeelde. Dit kan maklik uitgeken word aan sy W-patroon wat deur vyf helder sterre gevorm word.

## Ruimtevoorwerpe 
links|duimnael|160px|Die son sou naby aan Kassiopeia gelê het as ’n mens dit van Alpha Centauri af kon sien.
Cassiopeia bevat twee sterre wat met die blote oog sigbaar is. Hulle is van die helderste sterre in die Melkweg: Rho Cassiopeiae en V509 Cassiopeiae, albei van die baie skaars tipe geel hiperreuse. Eta Cassiopeiae is ’n nabygeleë dubbelster wat uit ’n sonagtige geel dwerg en ’n oranje dwerg bestaan.

Binne die W-patroon van die sterrebeeld lê Cassiopeia A. Dit is die oorblyfsel van ’n supernova wat sowat 300 jaar gelede plaasgevind het (soos nou van die Aarde af gesien 10&nbsp;000 ligjare ver). Dit is die sterkste radiobron wat buite ons sonnestelsel waargeneem kan word. In sy wolk is die radioaktiewe isotoop titaan-44 aangetref.

Messier 52 (NGC 7654) en Messier 103 (NGC 581) is twee oop sterreswerms in Kassiopeia. Hulle het albei ’n helderheid van 7&nbsp;mag en kan maklik met verkykers gesien word.

As ’n mens ons son van ons naaste ster, Alpha Centauri, af kon sien, sou die son ’n geel-wit ster met ’n helderheid van 0,5&nbsp;mag gewees het. Die bekende W-patroon sou ’n sagsag-patroon gewees het met die son op die linkerkantse punt, die naaste aan Epsilon Cassiopeiae.

## Mitologie 
Die sterrebeeld is genoem na koningin Kassiopeia in die Griekse mitologie. Sy was die vrou van Kefeus, koning van Aithiopië, en die ma van prinses Andromeda. Die drie is naby mekaar tussen die sterre geplaas. Kassiopeia is daar gesit omdat sy gespog het Andromeda is mooier as die Nereïdes.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Cassiopeia
* The clickable Cassiopeia 
* Star Tales – Cassiopeia

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Mullegen

**Mullegen** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Oldebroek in die provinsie Gelderland in Nederland.
Moorst

**Moorst** is ’n nedersetting in die munisipaliteite Barneveld en Scherpenzeel in die provinsie Gelderland, en in die munisipaliteite Leusden en Woudenberg in die provinsie Utrecht, in Nederland.
Moordhuizen

**Moordhuizen** is ’n nedersetting in die munisipaliteit West Maas en Waal in die provinsie Gelderland in Nederland.
Rooiblaarrotsvy

Die **Rooiblaarrotsvy** (*Ficus ingens*) 'n kleinerige boom wat ook as 'n struik voorkom. Die boom word aangetref in Gauteng, Limpopo, Noordwes, Mpumalanga, KwaZulu-Natal suidwaarts tot by Port Elizabeth. Die spesie is inheems aan Suid-Afrika en is op die SANBI-rooilys as 'veilig' gelys. 

Die spesie is ook inheems Algerië, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Jemen, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Oman, Rwanda, Saoedi-Arabië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Somalië, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Die vye is redelik klein en slegs 10 tot 15&nbsp;mm in deursnee en groei tussen die blare naby die takpunte. Hulle verkleur na dofrooi wanneer hulle ryp word. Die boom se FSA-nommer is 55.

## Fotogalery 

Lêer:Ficus ingens, habitus, Phalandingwe, a.jpg|Groeiwyse
Lêer:Ficus ingens, Merops-konf, a.jpg|Loof
Lêer:Ficus ingens, vye, Eugene Marais Park, d.jpg|Vye
 Ficus ingens.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000.
Besemtrosvy

Die **besemtrosvy** (*Ficus sur*) is 'n boom wat groot en spreidend kan word. Die boom se FSA-nommer is 50. In Engels staan die boom bekend as die *Broom cluster fig*.

## Beskrywing 
Die vye word 3 tot 4&nbsp;cm in deursnee en is pienk, gespikkeld rooi wanneer hulle ryp is. Die vrugte word in swaar trosse op en naby die stam aan die onderste takke gedra. Die vye kan gebruik word om konfyt mee te maak. Die blare is glad en het onreëlmatige geskulpte rande.

## Verspreiding 
In Suid-Afrika is die boom inheems in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Oos-Kaap en die Wes-Kaap. Dit word aangetref kuslangs vanaf die Tsitsikamma, deur KwaZulu-Natal, Eswatini, die laeveld tot in Zimbabwe. Buite Suid-Afrika is die spesie inheems in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Eswatini, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Jemen, Kaap Verde, Kameroen, Kenia, Liberië, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Sinonieme 
Die spesie het 37 sinonieme:

* *Ficus beniensis* De Wild.
* *Ficus brassii* R.Br. ex Sabine
* *Ficus capensis* Thunb.
* *Ficus capensis var. beniensis* (De Wild.) Lebrun
* *Ficus capensis var. guineensis* Hiern
* *Ficus capensis var. ituriensis* (De Wild.) Lebrun
* *Ficus capensis var. mallotocarpa* (Warb.) Mildbr. & Burret
* *Ficus capensis var. ostiolata* (De Wild.) Lebrun
* *Ficus capensis var. pubescens* Warb. ex De Wild. & T.Durand
* *Ficus capensis f. pubifolia* Mildbr. & Burret
* *Ficus capensis var. trichoneura* Warb.
* *Ficus clethrophylla* Hiern
* *Ficus erubescens* Warb.
* *Ficus gongoensis* De Wild.
* *Ficus guineensis* (Miq.) Stapf
* *Ficus hermannii* André
* *Ficus ituriensis* De Wild.
* *Ficus kondeensis* Warb.
* *Ficus lichtensteinii* Link
* *Ficus mallotocarpa* Warb.
* *Ficus munsae* Warb.
* *Ficus ostiolata* De Wild.
* *Ficus ostiolata var. brevipedunculata* De Wild.
* *Ficus panifica* Delile
* *Ficus plateiocarpa* Warb.
* *Ficus riparia* (Miq.) A.Rich.
* *Ficus stellulata var. glabrescens* Warb. 
* *Ficus sycomorus var. alnea* Hiern
* *Ficus sycomorus var. polybotrya* Hiern
* *Ficus sycomorus var. prodigiosa* Hiern
* *Ficus thonningiana* (Miq.) Miq.
* *Ficus villosipes* Warb.
* *Sycomorus capensis* (Thunb.) Miq.
* *Sycomorus guineensis* Miq.
* *Sycomorus panifica* (Delile) Miq.
* *Sycomorus riparia* Miq.
* *Sycomorus thonningiana* Miq.

## Galery 

Ficus sur 273173625.jpg
Ficus sur 274013004.jpg
Ficus sur 330496368.jpg
Ficus sur, vars winterblare, c, Louwsburg.jpg
Ficus sur, vyetros, Louwsburg.jpg
Ficus sur, vyetros, b, Louwsburg.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World ONline

## Eksterne Skakel 
*
Moerasvy

Die **moerasvy** (*Ficus trichopoda*) is 'n boom wat voorkom in die kus- en moeraswoude in noordelike KwaZulu-Natal waar dit soms op steltwortels staan wat uit die hooftakke groei. Die vye word tot 2.5&nbsp;cm in deursnee en word in pare in die blaaroksels gedra. Die blare is groot – 15 x 12&nbsp;cm – en helder blinkgroen met byna wit are. Die boom se FSA-nommer is 54.

Buite Suid-Afrika is die spesie inheems in Benin, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Gaboen, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Madagaskar, Malawi, Mali, Mosambiek, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda en Zambië.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
*
Teleskoop (sterrebeeld)

Die **Teleskoop** (Latyn: *Telescopium*) is ’n klein sterrebeeld in die suidelike hemelruim wat geskep is deur Nicolas-Louis de Lacaille, ’n Franse sterrekundige.

## Verwysings
Noord-Yorkshire

**Noord-Yorkshire** (Engels: **North Yorkshire**; uitgespreek /ˈjɔːkʃə/) is 'n graafskap in Engeland, in die Verenigde Koninkryk. Die graafskap sluit in die stede van Harrogate, Northallerton en Scarborough. 

Noord-Yorkshire het 'n geskatte bevolking van 1&nbsp;153&nbsp;400 in 2017 gehad en is dus die 16de grootste graafskap in die land.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Skilpadjies

**Skilpadjies** is 'n eg Suid-Afrikaanse dis, ook bekend as "muise", "vlermuise" en "pofadder".

Die gereg bestaan uit lamslewer wat in netvet (die vetterige vlies wat die niere bedek) toegerol is. Meeste kokke maal die lewer grof en voeg dan koljander, 'n gekapte ui, sout en Worcestershire-sous daarby. Daarna  word die mengsel in balletjies van ongeveer 80 mm omtrek gerol, toegedraai in netvet en stewig vasgesteek met 'n tandestokkie. Die gaarmaak behels braai oor 'n oop koolvuur totdat die vet begin bros raak.

Die name "skilpadjie", "muise", "vlermuise" en "pofadder" verwys na die gereg se uiterlike voorkoms. "Pofadder" is die grootste variëteit, omtrent die grootte van 'n man se voorarm. Dit word ook gemaak van gemaalde lewer wat in 'n groot stuk netvet toegedraai is en gewoonlik by partytjies bedien word aangesien een gebraaide "pofadder" 8 tot 10 porsies kan oplewer.

Dit is uiteraard 'n baie ryk maal met hoë cholesterol en versadigde vet; en die verbruiker moet normaalweg heelwat stysel in die vorm van mieliepap of roosterbrood saam met die skilpadjies nuttig, om nie 'n aanval van oordadigheid te beleef nie.

## Sien ook 
* Braai
* Boerewors
* Potjiekos
* Tjops
Chakalaka

duimnael|Chakalaka

**Chakalaka** of **tjakalaka** is 'n eg Suid-Afrikaanse gekruide groentestowegereg wat met enige van die volgende voorgesit kan word: brood, mieliepap, stampmielies, stowegeregte en kerries. Om sy sterk smaak te temper, word dit dikwels saam met *amasi* (suur dikmelk of maas) opgedien.

## Oorsprong en bestanddele 
Chakalaka het volgens oorlewering in die townships van Johannesburg ontstaan. 

Dit het dalk sy oorsprong op die goudmyne om Johannesburg gehad toe Mosambiekse mynwerkers wat van skof af gekom het, gaar geblikte produkte (soos tamatiestowe en sousboontjies) met rissies of ander kruie gemeng het sodat hulle iets met 'n Portugese smaak saam met hul pap kon eet. afhangend van kultuur of familietradisie. Die meeste soorte sluit nierboontjies, tamaties, wortels, uie, kerrie, knoffel en soms ertjies of groenbone in.

## Verwysings
Sétif

**Sétif** (Arabies: *سطيف&lrm;*) is die hoofstad van die Sétif-provinsie, in noordoostelike Algerië. Die stad het ongeveer 290 duisend inwoners en is een van die koudste plekke in die land.

duimnael|links|Sétif vanuit die lug

## Eksterne skakels 
*
Ficus

**Ficus** (vyebome) is 'n genus wat behoort tot die familie *Moraceae*. Hierdie genus sluit al die inheemse vyebome in. Dit sluit ook die ingevoerde gekweekte vy *Ficus carica* in. Dié vy is afkomstig van die Middellandse See.

Al die spesies van hierdie genus gee 'n melkerige sap af wanneer 'n blaar of vy gepluk word. Almal dra eetbare vrugte alhoewel dit kleiner en droër is as die gekweekte vy. Die vy is eintlik glad nie 'n vrug nie. 'n Vyeboom se blomme groei in werklikheid aan die binnewand van die vy.

## Spesies 
Volgens Plants of the World Online is daar 875 aanvaarde *Ficus* spesies, sedert Maart 2021.

### Suid-Afrikaanse spesies 
* Besemtrosvy (*Ficus sur*)
* Bosvy (*Ficus craterostoma*)
* Gewone wildevy (*Ficus thonningii*) = *F. burkei*
* Grootblaarrotsvy (*Ficus abutilifolia*)
* Harige rotsvy (*Ficus glumosa*)
* Kleinblaarrotsvy (*Ficus tettensis*)
* Kolletjiesblaarvy (*Ficus nigropunctata*)
* Kuswurgvy (*Ficus natalensis*)
* Laeveldvy (*Ficus stuhlmannii*)
* Moerasvy (*Ficus trichopoda*)
* Namakwavy (*Ficus cordata*)
* Petersvy (*Ficus petersii*)
* Pondovy (*Ficus bizanae*)
* Rooiblaarrotsvy (*Ficus ingens*)
* Treurvy (*Ficus benjamina*)
* Trosvy (*Ficus sycomorus*)
* Wonderboomvy (*Ficus salicifolia*)

### Spesies in ander lande 
* Kruipende vy (*Ficus pumila*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Lötter, J. de V.: The Fig in South Africa. Elsenburg: Wes-Kaapse Departement van Landbou, 2014. 

## Verwysings
Moraceae

**Moraceae** is die vy- en moerbei-familie wat hoort tot die orde *Rosales*. Hierdie familie is groot en sluit die gekweekte vy- en moerbeibome in wat albei ingevoer is. In Suid-Afrika is die bekendste genus *Ficus* wat alle inheemse vyebome insluit. Daar is wêreldwyd 1000 spesies wat hoort tot die familie waarvan 40 in Suider-Afrika voorkom en almal is bome.

## Tribus en genera 
Die Moraceae familie bestaan uit die volgende tribus en genera:

***Artocarpeae** Lam. & DC. 1806
** *Artocarpus* J.R.Forst. & G.Forst. (c. 50 spp.)
** *Batocarpus* H.Karst. (4 spp.)
** *Clarisia* Ruiz & Pav. (3 spp.)
** *Hullettia* King ex Hook.f. (2 spp.)
** *Parartocarpus* Baill. (3 spp.)
** *Prainea* King ex Hook.f. (4 spp.)
** *Treculia* Decne. ex Trécul (3 spp.)
***Castilleae** C.C.Berg 1977
****Antiaropsineae** (C.C.Berg) Clement & Weiblen 2005
*** *Antiaropsis* K.Schum. (1 sp.)
*** *Sparattosyce* Bur. (1 sp.)
****Castillineae** Clement & Weiblen 2009
*** *Antiaris* Lesch. (1 sp.)
*** *Castilla* Cerv. (3 spp.)
*** *Helicostylis* Trécul (7 spp.)
*** *Maquira* Aubl. (5 spp.)
*** *Mesogyne* Engl. (1 sp.)
*** *Naucleopsis* Miq. (c. 20 spp.)
*** *Perebea* Aubl. (9 spp.)
*** *Poulsenia* Eggers (1 sp.)
*** *Pseudolmedia* Trécul (c. 9 spp.)
***Dorstenieae** Dumort. 1830
** *Bleekrodea* Blume (3 spp.)
** *Bosqueiopsis* De Wild. & T.Durand (1 sp.)
** *Brosimum* Sw. (13 spp.)
** *Broussonetia* L’Hér. ex Vent. (8 spp.)
** *Dorstenia* L. (c. 105 spp.)
** *Fatoua* Gaudich. (3 spp.)
** *Helianthostylis* Baill. (2 spp.)
** *Malaisia* Blanco 1837 (1 sp.)
** *Scyphosyce* Baill. (2 spp.)
** *Sloetia* Teijsm. & Binn. ex Kurz 1864 (1 sp.)
** *Trilepisium* Thouars (1 sp.)
** *Trymatococcus* Poepp. & Endl. (2 spp.)
** *Utsetela* Pellegr. (1 sp.)
***Ficeae** Gaudich. 1830
***Ficus* L. (750 spp.)
***Maclureae** W.L. Clement & Weiblen 2009
** *Maclura* Nutt. (11 spp.)
***Moreae** Dumort. 1829
** *Bagassa* Aubl. (1 sp.)
** *Milicia* Sim (2 spp.)
** *Morus* L. (c. 12 spp.)
** *Sorocea* A.St.-Hil. (22 spp.)
** *Streblus* Lour. (c. 24 spp.)
** *Trophis* P.Browne (8 spp.)
***Fossils**
** †*Artocarpoides* 

### Suid-Afrikaanse spesies 
* Afrikamoerbei (*Morus mesozygia*)
* Besemtrosvy (*Ficus sur*)
* Bosvy (*Ficus craterostoma*)
* Gewone wildevy (*Ficus burkei*)
* Grootblaarrotsvy (*Ficus abutilifolia*)
* Harige rotsvy (*Ficus glumosa*)
* Kuswurgvy (*Ficus natalensis*)
* Laeveldvy (*Ficus stuhlmannii*)
* Moerasvy (*Ficus trichopoda*)
* Namakwavy (*Ficus cordata*)
* Petersvy (*Ficus petersii*)
* Reuseblaarvy (*Ficus lutea*)
* Rooiblaarrotsvy (*Ficus ingen*)
* Trosvy (*Ficus sycomorus*)
* Wonderboomvy (*Ficus salicifolia*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Algemene gids tot BOME*. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
**Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Meulunteren

**Meulunteren** is ’n nedersetting in die munisipaliteit Ede in die provinsie Gelderland in Nederland.
Meteren, Nederland

**Meteren** is ’n nedersetting in die munisipaliteit West Betuwe in die provinsie Gelderland in Nederland.
Maasdriel

**Maasdriel** is ’n munisipaliteit in die provinsie Gelderland in Nederland. Maasdriel bestaan uit die dorpe Alem, Ammerzoden, Hedel, Heerewaarden, Hoenzadriel, Hurwenen, Kerkdriel, Rossum, Velddriel, Well en Wellseind.

## Gelery 

Rossum .jpg|Slot Rossum
Teisterbant.jpg|Teisterbant in Kerkdriel
2007-5 amm 22 def; nr. 8104.jpg|Kasteel Ammersoyen in Ammerzoden
KasteelWell.jpg|Kasteel Well
Hurwenen (NL), 2010-06-27 14.00, Villa Ouderzorg.jpg|Villa Ouderzorg in Hurwenen
Kerkdriel - Molen Sarah Catharina foto 2.jpg|De molen Sarah Catharina in Kerkdriel
Netherlands, Maasdriel, Alem (1).JPG|Hubertuskerk in Alem

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Round Maple

**Round Maple** is 'n dorp in Edwardstone, Babergh, Suffolk, Engeland. Dit het 4 genoteerde geboue, insluitend die The Flushing, Seasons, Wet op Ontwikkelingsfasilitering, Quicks Farmhouse, Little Thatch en Hathaway Cottage.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* http://www.geograph.org.uk/gridref/TL9543
Phillip Tobias

**Phillip Vallentine Tobias** (14 Oktober 1925, Durban – 7 Junie 2012) was 'n bekende paleontoloog en professor verbonde aan die Universiteit van die Witwatersrand. Tobias was ’n kenner van paleo-antropologie, genetika, menslike biologie, dierkunde, geneeskunde, evolusie, anatomie en die geskiedenis en filosofie van die wetenskap.

Hy het in 1953 ’n mediese doktorsgraad aan Universiteit van die Witwatersrand verwerf nadat hy reeds in 1951 as dosent in anatomie aan die universiteit aangestel is. Tussen 1955 en 1967 het hy verskeie topposte aan die universiteite van Cambridge, Chicago en Michigan beklee. In 1967 het hy teruggekeer na Suid-Afrika en ’n tweede doktorsgraad verwerf.

Tobias het die Sterkfontein gebied – die land se grootste paleo-antropologiese terrein – in die 1960’s van ’n gewisse ondergang gered. Hy het nie net gesorg dat die gebied gered word nie, maar dat dit ook as ’n ware wetenskaplike terrein beheer word. 

Hy was professor aan drie verskillende departemente van die Universiteit van die Witwatersrand - 'n ongeëwenaarde posisie. Hy is ook drie keer vir die Nobelprys benoem. 

Tobias was nooit getroud nie.

## Bronne 
* *‘SA, sê dankie aan Tobias’*, Beeld, 8 Junie 2012
* *Meester, mens, reus* , Rapport, 10 Junie 2012