open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karel Landman Monument

duimnael|links|Die monument van naby
duimnael|Die Karel Landman Monument

Die **Karel Landman Monument** huldig die nagedagtenis van die Voortrekkerleier Karel Landman. Dit lê op 'n feesterrein op 'n plaas De Kol-rant in Olifantshoek, wes-noordwes van Alexandria in die Oos-Kaap. Hierdie monument is ontwerp deur Gerard Moerdijk en bestaan uit 'n reuse aardbol met 'n aantal waens uitgebeeld oor die suidpunt van Afrika.  Tydens die besoek van die Simboliese Ossewatrek aan die gebied is die monument op 16 Desember 1938 onthul. Landman was afkomstig uit hierdie streek.

## Ontstaan 
Die gedagte aan so ’n monument het by meneer GDJ Aucamp ontstaan. Hy het op 2 September 1938 die vraag geopper of die Eeufees van die Groot Trek nie ook plaaslik herdenk moet word nie, onder meer deur die oprigting van ’n gedenkteken in die distrik Alexandria. Daardie distrik het immers as wyk Olifantshoek van Uitenhage die grootste trekgeselskap opgelewer, dié onder Karel Landman.
Meneer JA Scheepers het die terrein vir die monument geskenk. Die gedagte was eers om ’n ruwe steen op ’n geskikte voetstuk op te rig. Gerhard Moerdijk, die argitek, is in dié verband genader, en nadat hy die terrein besoek het, het hy gemeen dat ’n reuse-granietklip op ’n paslike voetstuk onprakties sou wees. Hy het ’n groot, hol aardbol van beton, met ’n ossewa oor ’n kaart van Suid-Afrika voorgestel. Dié finale ontwerp is in Mei 1939 ontvang en goedgekeur.

Intussen het die hoeksteenlegging op 16 Desember 1938 plaasgevind. By daardie geleentheid het 844 feesgangers die plegtigheid bygewoon. Na ’n openingsrede deur die voorsitter is ’n diens deur dominee GP le Roux, van Riebeeck-Oos, gelei. Die Voortrekkergelofte, afgelê voor Bloedrivier, is gelees en vier kinders is gedoop.

Die hoogtepunt van die fees was toe die 77-jarige mevrou CJ Scheepers, ’n dogter van Christiaan, die jongste broer van die Trekleier, Karel Landman, en moeder van die skenker van die terrein, die hoeksteen gelê het met ’n silwertroffel wat deur die feeskomitee geskenk is.

Die oprigting van die monument is deur die Gebrs. Lupini, van Johannesburg, teen ’n totale koste van £470 (R940) onderneem.

Die onthulling van die monument het op 16 Desember 1939 op De Kol-rant plaasgevind en meer as 1000 feesgangers het daar vergader. Na ’n erediens onder leiding van dominee CH Latsky, van Alexandria, het meneer JHJ Potgieter die aanwesiges verwelkom.

Daardie middag het dominee WA Landman, ’n burger van Alexandria en bloedverwant van Karel Landman, die monument onthul. In sy rede het hy ’n oorsig gegee van die lewe van Karel Landman. Hy het die hoorders gemaan om die ideale van die vadere te bewaar en sodoende te verhoed dat die monumente later grafstene word, wat slegs as herinnering aan ’n roemryke verlede kan dien.

Die monument, wat hoofsaaklik bestaan uit ’n aardbol met ’n deursnee van ongeveer 5 m, toon ’n ossewa met ’n span osse wat oor Afrika beweeg.

## Bronne 
* Opperman, A. J.P. 1989. Karel Landman. In *Afrikanerbakens*, FAK: Aucklandpark, pp. 66–67.
* Internetmuseum vir Afrikanergeskiedenis

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Recht Malanprys

Die **Recht Malanprys** is ’n prys wat jaarliks toegeken word vir die beste niefiksieboek met ’n Suid-Afrikaanse tema in Afrikaans of Engels. Dit is vir die eerste keer in 1978 aan Anna Böeseken toegeken vir haar boek *Slaves and Free Blacks at the Cape, 1658–1700*.
Armeense dram

Die **dram** (Armeens: **Դրամ**) is seder 27 November 1993 die geldeenheid van Armenië, toe dit die Russiese roebel vervang het. Dit word opgedeel in 100 loema (լումա). Die amptelike ISO-kode is AMD en die valutateken is ֏.

duimnael|regs|400px|500 dram muntstuk

## Sien ook 
* Ekonomie van Armenië
* Azerbeidjanse manat
* Georgiese lari

## Eksterne skakels 
*   Die bankbiljette van Armenië
Nissan Xterra

Die **Nissan Xterra** is 'n SNV wat deur Nissan Motors gebou word op die Nissan F-Alfa platform. Dit is gebaseer op die Nissan Frontier bakkie en is vernoem na die *Xterra* velddriekampreeks wat deur Nissan geborg is vanaf 1998 tot 2006.

Die Xterra is in die 2000-modeljaar in Noord-Amerika bekendgestel, en bemark met die frase: "Alles wat jy benodig, niks wat jy nie benodig nie".

Die **Xterra** was nie Nissan se eerste kompakte SNV nie: Nissan Japan het die Nissan Mistral en die Nissan Rosheen bemark, terwyl Nissan Europa die Terrano, 'n 2-deur SNV vervaardig en verkoop het van 1993-2006.

'n Kenmerkende hoër agterste daklyn, 'n gebulte agterdeur en unieke agterste deurhandvatsels: Drie onderskeidende ontwerpleidrade is by elke weergawe van die Xterra behou. Die verhoogde dak maak voorsiening vir stadionsitplekke en die gebulte agterdeur bied ruimte vir 'n noodhulpkissie. Die agterste deurhandvatsels is op die "C" pilaar geïnstalleer as 'n Nissan ontwerpstradisie wat begin het by die 1990-Nissan Pathfinder. Toe die vierdeur Pathfinder in 1989 ingestel is, het Nissan verkies om die deurhandvatsels weg te steek as 'n deel van die "C" pilaarafwerking, om die voertuig te laat lyk soos 'n tweedeurbakkie met 'n kampeerdop, met konvensionele voordeurhandvatsels.

In die Verenigde State is die Xterra Nissan se intreevlak-SNV, geprys tussen twee oorkruisers: die goedkoper Rogue en die duurder Murano.

## Verwysings
Nissan

duimnael|links|Nissan Silvia CSP311
duimnael|links|Nissan 280Z
duimnael|links|Nissan Patrol GR Y60
duimnael|links|Nissan Skyline 2000GT-R (KPGC110)

**Nissan Motor Company Ltd** (Japannees: 日産自動車株式会社 Hepburn: Nissan Jidōsha Kabushiki-gaisha), gewoonlik verkort na Nissan, is 'n Japannese multinasionale motorvervaardiger met sy hoofkwartier in Nishi-ku, Jokohama, Japan.

In 1999 word Nissan deel van die Renault–Nissan-alliansie, 'n vennootskap tussen Nissan en die Franse motorvervaardiger Renault. Renault het 'n 43,4% stemaandeel in Nissan, terwyl Nissan 'n 15% nie-stemgeregtigde belang in Renault besit. Carlos Ghosn het as uitvoerende hoof van beide maatskappye gedien.

Nissan Motors verkoop sy motorprodukte onder die Nissan, Infiniti, Datsun en NISMO handelsmerke.

Nissan was in 2012 die sesde grootste motorvervaardiger in die wêreld ná Toyota, General Motors, Volkswagen Groep, Hyundai Motormaatskappy en Ford. Saam is die Renault–Nissan–Mitsubishi-alliansie die wêreld se vierde grootste motorvervaardiger. Nissan is die voorste Japannese handelsmerk in China, Rusland en Meksiko.
Nissan Note

Die **Nissan Note** (Japannees: 日産·ノート) is 'n mini veeldoelvoertuig wat sedert 2004 deur die Japannese vervaardiger Nissan gebou word.

Dit is 'n vyfdeur luikrug met intelligente sleutel en randsensors, 'n boogdaklyn van die Fusion konsepmotor, boemerang LED agterligte van die Nissan Qashqai, dubbeldek-vierslot sierrooster van die Nissan Murano, 17 duim-allooiwiele, geborselde aluminium binnetoebehore, donkergrys buitebakkleur, geperforeerde silwer-en-swart leerbekleedsel, ligtegrys plafon met oorwegend swart afwerking, sportsitplekke, twee glasstroke wat oor die lengte van die dak loop, twee diepstelle meters agter 'n driespeekstuurwiel, geborselde aluminium vertoonpaneel met 'n satellietnavigasieskerm en klimaatbeheerstelsel, geborselde aluminium middelste konsole/armleuning met 'n stoorarea.

Die voertuig is in 2004 onthul by die Parys Motorskou.
Nissan Tiida

Die **Nissan Tiida** is 'n klein motor wat sedert 2004 vervaardig word deur die Japannese vervaardiger Nissan, en strek reeds oor twee geslagte.

Die eerste geslag Tiida is tussen 2004 en 2012 vervaardig, aangewese as die C11 en beskikbaar as 'n vyfdeur luikrug of vierdeur sedan. Dit word verkoop in Noord-Amerika as die **Nissan Versa**. Die C11 oorbrug die klein motortjie en kompakte motorklasse, wat dien as 'n tussenmodel tussen die kleiner Micra/March en die groter Nissan Bluebird, Sylphy en Sentra, binne die globale Nissanportefeulje.

Nissan het 'n tweede geslag van die Tiida in die Chinese mark vrygestel, die vyfdeur luikrug C12-reeks van 2011. Sedert 2013 is dit bemark in Thailand, Australië en Nieu-Seeland as die Nissan Pulsar. Die C12 verteenwoordig 'n afwyking van die C11, deur 'n vergroting van sy afmetings om gemaklik in die kompakte klas in te pas.
Carson City

**Carson City** is die hoofstad van die Amerikaanse deelstaat Nevada. In 2010 het die stad ongeveer 55&nbsp;000 inwoners gehad. Dit het 'n oppervlakte van 410 vierkante kilometer en lê in die weste van die staat. Carson City is 'n onafhanklike stadsdistrik, wat nie aan een van Nevada se *counties* behoort nie. Die stad is net oos van die grens tot Kalifornië geleë.

Die stad is in 1851 gestig, toe mynbou in Nevada gefloreer het. Destyds is silwer hier gemyn. Die stad is na die ontdekkingsreisiger Kit Carson vernoem.

Die stad lê oos van Lake Tahoe, 'n trekpleister vir toeriste.

## Verwysings
Bybelmonument

[duimnael|300px|Jacobus Uys se ontvangs van die Bybel word ook op die tweede paneel van die marmerfries in die Voortrekkermonument uitgebeeld. Die Bybel wat die hele trek in die wakis meegemaak het, kan vandag nog by die Voortrekkermonument besigtig word. Die model vir die figuur regs was [Oumatjie Stoffberg.]]

Die **Bybelmonument** in Grahamstad herdenk die goeie verhoudinge wat daar geheers het tussen die Britse setlaars en die grensboere.

In April 1837 het 'n geselskap Voortrekkers onder Jacobus Uys op 'n uitspanning by Grahamstad oorgestaan op pad om die Kaapkolonie te verlaat. 'n Groep van 100 Engelssprekende inwoners onder leiding van William Rowland Thompson en Thomas Philipps het die trekkers daar besoek en 'n Nederlandse Bybel as afskeidsgeskenk aan hulle oorhandig.

Die monument staan op die plek van die destydse uitspanning en bestaan uit twee klipmure in die vorm van 'n regopstaande geopende Bybel. En die geopende teks wys in die trekrigting. Leonard William Thornton-White was die argitek. Ivan Mitford-Barberton was verantwoordelik vir die beeldhouwerk op die twee bronsplate. Op een plaat is die drie Setlaarleiers uitgebeeld en op die ander staan Uys, sy vrou en hul seun Piet.

Hierdie monument is op 17 Desember 1962 onthul deur staatspresident C.R. Swart. Dr. D. Dugmore van die Metodiste kerk en dr. A.J. van der Merwe van die N.G. kerk het ook by die geleentheid opgetree. Die monument lê in Strowanweg, aan die noordwestekant van die stad.

## Bibliografie 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
* www.artefacts.co.za

## Verwysing
Azerbeidjanse manat

Die **manat** is seder 15 Augustus 1992 die geldeenheid van Azerbeidjan, toe dit die Russiese roebel vervang het. Dit word opgedeel in 100 qəpik. Die amptelike ISO-kode is AZN en die valutateken is 11px.

duimnael|regs|400px|Manat muntstukke

## Sien ook 
*Ekonomie van Azerbeidjan
*Armeense dram
*Georgiese lari

## Eksterne skakels 
*    Bankbiljetten van Azerbeidjan
Sumqayit

**Sumqayit** (Azerbeidjans: **Sumqayıt**; ook bekend as **Sumgait** of **Sumgayit**) is die derde grootste stad in Azerbeidjan. Volgens die 2009-sensus het die stad 'n bevolking van 309&nbsp;446 gehad en 'n oppervlakte van 80&nbsp;km².

## Eksterne skakels 
* sumqayit-ih.gov.az - die stad se amptelike webwerf

## Verwysings
Toyota Land Cruiser

Die **Toyota Land Cruiser** (Japannees: トヨタランドクルーザー Toyota Rando-kurūzā) is 'n reeks van viertrekvoertuie wat sedert 1951 deur die Japannese motorvervaardiger Toyota geproduseer en bemark word. Dit is Toyota se oudste reeks. Produksie van die eerste geslag Land Cruiser het in 1951 begin (met slegs 90 eenhede) as Toyota se weergawe van 'n Jeep-tipe voertuig. Die Land Cruiser is in omskepbare-, hardekap-, stasiewa-, en nutsvragmotorweergawes geproduseer. 

Die Land Cruiser se betroubaarheid en lang lewe het tot sy groot gewildheid gelei, veral in Australië waar dit die besverkoper bak-op-raam vierwieldryfvoertuig is. Toyota het die Land Cruiser ook omvattend getoets in die Australiese Outback - beskou om een van die moeilikste bedryfsomgewings te wees, beide weens uiterste temperature en geharde omgewing. Die Land Cruiser se teenstanders sluit die Range Rover, Land Rover Discovery, Jeep Wrangler, Mitsubishi Pajero en Nissan Patrol in. Sedert 2014 is die Toyota Land Cruiser J200 op wêreldwye markte beskikbaar, behalwe Kanada, Noord- en Suid-Korea.

Lêer:Toyota_Land_Cruiser_1980s.jpg|Toyota Land Cruiser J40 soos dit ook in Suid-Afrika gewild was (1960-1984)
Lêer:Toyota Land Cruiser 70 001.JPG|BJ4 FRP-top 3.4D-T LX (Japan)
Lêer:TOYOTA Land Cruiser HZJ75-03.jpg|HZJ75LV Troepedraer 4.2D
Lêer:FESA Fire Truck LT359.jpg|HZJ79R "Cab-chassis" 4.2D
Lêer:Toyota_Land_Cruiser_HZJ76HV_001.jpg
Lêer:RFS_Personnel_carrier.jpg|RFS Personeeldraer

## Verwysings
Range Rover

regs|300pxduimnael|280px|3de geslag Range Rover (L322)

Die **Range Rover** is 'n groot luukse vierwielaangedrewe sportnutsvoertuig (SNV) wat deur die Britse motorvervaardiger Land Rover, 'n filiaal van Jaguar&nbsp;Land&nbsp;Rover, gebou word. Die modelreeks, wat sedert 1970 op die mark is, is nou in sy vyfde geslag. 

Land Rover het die Range Rover vlagskip-modellyn uitgebrei met twee heelverskillende ontwerpe: die Range&nbsp;Rover Evoque en die Range&nbsp;Rover Sport wat hul kernstilering, merkidentiteit en verrigtingvermoë van die huidige Range&nbsp;Rovermodel aflei.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Inligting oor Range Rover-model 2022, vyfde generasie
Land Rover Discovery

Die **Land Rover Discovery** is 'n mediumgrootte luukse SNV, van die Britse motorvervaardiger Land Rover. Daar is vier geslagte van die voertuig, waarvan die eerste in 1989 bekendgestel is. Die huidige Discovery 4 word in Noord-Amerika as die LR4 bemark.
Jeep Wrangler

duimnael|200px|links|1992 Jeep YJ
duimnael|300px|2008 Wrangler JK Unlimited Sahara
Die **Jeep Wrangler** is 'n kompakte en mediumgrootte (Wrangler Unlimited modelle) vierwielaandrywing veld- en sportnutsvoertuig (SNV), vervaardig deur die Amerikaanse motorvervaardiger Chrysler, onder sy Jeep-merk - en tans in sy derde geslag. 

Die **Wrangler** is nie 'n direkte afstammeling van die Tweede Wêreldoorlog se Willys MB of Willys burgerlike Jeeps (Jeep CJ) van die middel-1940s tot 1980s, later deur Kaiser-Jeep en deur die Amerikaanse Motors (AMC) gebou, ten spyte van die algemene wanopvatting. Dit word geïllustreer deur die fabrieksgedenkplate aangebring aan die laaste Jeeps (CJ-7) wat geproduseer is, en wat lees "laaste van 'n groot ras".
Nissan Patrol

Die **Nissan Patrol** is 'n reeks van groot viertrekvoertuie, sedert 1951 deur Nissan in Japan vervaardig. Die Patrol word oor die algemeen beskou as 'n taai en bruikbare 4×4 in Australië en Nieu-Seeland, die Midde-Ooste, Latyns-Amerika, Afrika, Europa, Japan en die Karibiese Eilande, waar dit direk meeding teen die Toyota Highlander in meeste markte.

Die Patrol is beskikbaar as óf 'n kort asafstand (SWB) driedeur of 'n lang-asafstand (LWB) vyfdeur onderstel. Die LWB weergawe is ook beskikbaar in die nuts- en kajuitonderstel variante langs die stasiewa. Tussen 1988 en 1994 het Ford Australië die **Nissan Patrol** as die **Ford Maverick** bemark.

## Verwysings
Mitsubishi Pajero

duimnael|regs|280px|Mitsubishi Pajero Exceed
duimnael|links|Die berg op in Kameroen
Die **Mitsubishi Pajero** is 'n sportnutsvoertuig wat deur Mitsubishi Motors vervaardig word. Ander benamings word in meeste oorsese markte gebruik. Dit word die **Mitsubishi Montero** ("bergjagter") genoem in Spanje, Indië, en die Amerikas (behalwe Brasilië).

Die eerste Pajero is in November 1973 by die Tokio-motorskou onthul. Die Pajero II prototipe het vyf jaar later gevolg, in 1978. Mitsubishi se doel was om meer van 'n ontspanningsvoertuig, nie net 'n SNV nie, te skep.

## Dakar-tydren 
In Januarie 1983 het die eerste **Pajero** sy debuut by die Parys na Dakar-tydren gemaak, en wen die eerste motorplek in 1985 na slegs drie pogings. Tot op datum is die Pajero die suksesvolste voertuig in die Dakar-tydren (hy wen sy klas 7 uit die laaste 10 tydrenne, en 15 van die volle 32 tydrenne). Dit het nie net die Pajero 'n goeie veldrenreputasie gegee nie, maar ook bygedra tot verbeterde verkope.

## Verwysings
Geely

duimnael|links|Geely LC
**Geely** (amptelik Zhejiang Geely Holding Group Co., Ltd) is 'n Chinese motorvervaardigingsmaatskappy met sy hoofkwartier in Binjiang-distrik, Hangzhou, China. Sy vernaamste produkte is motors, motorfietse, enjins en ratkaste. Dit verkoop passasiersmotors onder twee handelsname: **Geely** en **Volvo**.
**Geely Automobile Holdings Ltd** (Chinees: 吉利 汽车; pinyin: jili Qìchē) (SEHK: 0175), 'n filiaal van Geely, is gelys op die Hongkongse aandelebeurs.

## Naam
**Geely** (Tradisionele Chinees: 吉利; Vereenvoudigde Chinees: 吉利; pinyin: Jílì) beteken "luisterryk" of "gelukkig" in Chinees.

## Geskiedenis
Li Shufu het Geely in 1986 gestig as 'n yskasvervaardiger met geld wat hy by sy familie geleen het. het Geely begin om motorfietse in die middel-1990's te vervaardig. Die maatskappy het met die vervaardiging van klein vragmotors begin in 1998, en 'n jaar later het die maatskappy staatsgoedkeuring ontvang om motors te vervaardig. 'n Filiaal van die groep, Geely Auto, is op die aandelebeurs van Hongkong genoteer in 2004. en 'n uitstalling by die Detroit-motorskou in 2006. 'n Ooreenkoms is einde Maart bereik en teen vroeg Augustus 2010 voltooi.

In 2010 was die totale verkope meer as 415 000 eenhede en het die maatskappy 'n markaandeel van sowat 2% gehad. Verkope was egter laer as die gerapporteerde produksiekapasiteit van 680 000 eenhede per jaar. 

In Desember 2011 is aangekondig dat Geely teen einde 2012 hul Chinees-ontwerpte en vervaardigde motors in die Verenigde Koninkryk sou begin verkoop. Die eerste model wat daar verkoop is, was die Emgrand EC7. Die maatskappy het ook sy voorneme verklaar om verkope in Italië te begin.

## Verkrygings 
In Mei 2017 het Geely bevestig dat hy 'n 51% beheerende aandeel in Lotus Cars van sy eienaar, DRB-HICOM, sal aankoop.  Daarbenewens beplan Geely om 'n belang van 49,9% in PROTON Holdings te koop, om toekomstige uitvoergroei in die markte vir die regterstuurvoertuie te fasiliteer. Die transaksies word as 'n belangrike stap vir die Chinese motorvervaardiger beskou, in hul strewe om in die winsgewende ASEAN-streek toegang te verkry.

In Julie 2017 het die maatskappy Terrafugia, 'n Amerikaanse vervaardiger van vlieënde motors, aangekoop. In November 2017 het Geely die voltooiing van die Terrafugia-verkryging aangekondig, insluitend goedkeuring van alle tersaaklike reguleerders.

In Desember 2017 belê Geely € 3.25 miljard in die Sweedse vragmotor- en konstruksiemaatskappy Volvo Group, 'n voormalige beheermaatskappy van Volvo Cars.  Die ooreenkoms het die maatskappy die grootste aandeelhouer met 8,2% van die belang en 15,6% van die stemreg gemaak. Geely sal waarskynlik betrokke wees by 'n beplande nuwe monteeraanleg wat die kompakte smart in China sal bou.

## Verwysings
Hyundai Sonata

duimnael|260x260px|Sonata
Die **Hyundai Sonata** (Koreaans: 현대 쏘나타) is 'n mediumgrootte motor wat sedert 1985 deur die Suid-Koreaanse vervaardiger Hyundai vervaardig word. Die eerste generasie Sonata is in 1985 vrygestel, wat 'n opgekikkerde Stellar met 'n enjinopgradering was, en twee jaar later aan die mark onttrek, as gevolg van swak kliëntereaksie. 

Die tweede geslag word dikwels beskou as die oorspronklike Sonata, wat ontwerp was om in die toenemende vraag na motors in die Verenigde State van Amerika te voorsien. Sedert die sesde geslag, staan dit bekend as die **i45** in die Australiese, Singapoerse, Nieu-Seelandse en Colombiaanse markte.

## Eksterne skakels 
*
Hyundai Accent

duimnael|'n 2010 Hyundai Accent, Saoedi-Arabië

Die **Hyundai Accent** (Koreaans: 현대 엑센트), of **Hyundai Verna** (현대 베르나) in Suid-Korea, is 'n klein gesinsmotor wat deur Hyundai vervaardig was. In Australië was die eerste geslag modelle **Hyundai Excel** genoem, 'n naam wat deur die Accent se uitvoervoorganger gebruik is. Die Accent is in 2000 vervang deur die Hyundai Verna in Suid-Korea, hoewel dit die naam "Accent" behou het in die meeste internasionale markte.

Die Accent word vir die Sjinese mark vervaardig deur Beijing Hyundai Co, 'n gesamentlike onderneming met Beijing Automotive Industry Corporation vir die Russiese mark in Taganrog. In Meksiko word die Accent deur Chrysler bemark as die *Dodge Attitude*, en voorheen as die *Verna* deur Dodge. Tot in 2006 is dit in Venezuela deur Chrysler bemark as die *Dodge Brisa*. Die Brisa was gemonteer deur Mitsubishi Motors by sy aanleg in Barcelona, Venezuela. Sedert 2002 is dit die langste vervaardigde (dus oudste model) klein gesinsmotor wat nog verkoop word in Noord-Amerika.

Die **Hyundai Accent** is in 2008 as die betroubaarste subkompakte motor aangewys deur JD Power and Associates.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Elizabeth Salt

**Elizabeth Salt** (née Covare) was die held van die Kaapse grensoorloë.

Tydens die Vyfde Grensoorlog het 'n mag van tussen 6 000 en 10 000 Xhosa-krygers onder Makana tydens die Slag van Egazini (ook bekend as die Geveg om Grahamstad) helder oordag op 22 April 1819 die dorpie Grahamstad beleër. Die Britse troepemag van nagenoeg 350 man onder kol. Thomas Willshire se ammunisie was gou gedaan.  Volgens oorlewering het 'n vrou van een van die soldate, Elizabeth Salt, wapens en ammunisie so vermom asof sy 'n babetjie by haar dra.  Aangesien die Xhosa-krygers 'n groot respek vir 'n vrou en 'n kindjie gehad het, het hulle haar laat deurgaan na die Engelse soldate. Na 'n geveg van  'n uur het 'n 1 000 Xhosas gesneuwel teenoor 2 Britse soldate en 3 gewondes.

Salt is op 22 Augustus 1785 in Frankryk gebore. Sy het later met die Britse soldaat, sersant Salt, in die huwelik getree. Sy was ongeveer vier en dertig jaar oud toe sy haar kordaatstuk verrig het. Sy is in 1850 op haar verjaarsdag oorlede.

In Hoogstraat in Grahamstad is 'n gedenkteken wat hierdie gebeure in herinnering roep.

## Bibliografie 
* www.grahamstown.co.za
* www.southafrica.net

## Verwysings
Karl Benz

**Karl Friedrich Benz**, gebore as **Karl Friedrich Michael Vaillant** (Karlsruhe, 25 November 1844 – Ladenburg, 4 April 1929) was 'n Duitse uitvinder, ingenieur en tegnikus. Hy het die eerste petrolaangedrewe motor in 1885 gebou. Sy fabriek het later met dié van Gottlieb Daimler saamgesmelt, wat tot die totstandkoming van die Mercedes-Benz-motormaatskappy gelei het.

## Geskiedenis 
Benz stig die maatskappy Benz & Co. in 1883 in Mannheim om industriële masjiene te vervaardig. Hy het verskeie tweeslagenjins by die maatskappy ontwikkel. Hy het ook aan 'n motorwa met 'n vierslagmotor gewerk. Die motorwa het 'n waterverkoelde enjin op 'n driewielbasis met één silinder gehad. Die motor ry vir die eerste keer in 1885. Op 29 Januarie 1886 doen Benz aansoek om 'n patent vir die eerste suksesvolle petrolaangedrewe motor. Op 3 Julie 1886 onderneem hy 'n proefrit met sy eerste motor deur Mannheim.

duimnael|links|Benz se eerste driewiel-motorwa

Sy vrou, Bertha Benz sou in 1888 die eerste langafstandrit met 'n motor onderneem, toe sy van Mannheim na Pforzheim bestuur het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Daimler en Benz Stigting
* Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg
*
Hülegü Khan

**Hülegü Khan**, ook bekend as **Hoelagoe Khan** (Mongools: Хүлэгү хаан, *Chülegü Chaan*; Persies: هولاکو خان; omstreeks 1218 – 8 Februarie 1265), was ’n Mongoolse heerser wat ’n groot deel van Suidwes-Asië verower het. Hy was die seun van Toloei Khan, ’n kleinseun van Djengis Khan en ’n broer van Ariq Böke, Möngke Khan en Koeblai Khan.

Hülegü se leër het die suidwestelike deel van die Mongoolse Ryk geweldig uitgebrei en die Il-khanaat van Persië, ’n voorloperstaat van die hedendaagse Iran, gestig. Onder sy leierskap het die Mongole die middelpunt van Islamitiese mag, Bagdad, in 1258 vernietig, Damaskus verswak en ’n verskuiwing van Islamitiese invloed na die Mamelukke in Egipte veroorsaak. Tydens sy bewind het Iranse geskiedkundiges in Persies begin skryf eerder as in Arabies.

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Hyundai Motormaatskappy

Die **Hyundai Motormaatskappy** is 'n multinasionale motorvervaardiger met sy hoofkwartier in Seoel, Suid-Korea. Die maatskappy is in 1967 gestig en vorm saam met sy filiaal van 32.8%, Kia Motors, die Hyundai Motorgroep, wat die wêreld se vyfde grootste motorvervaardiger is gebaseer op jaarlikse voertuigverkope in 2012. Sedert 2008 word Hyundai Motors (sonder Kia) beskou as die wêreld se agtste grootste motorvervaardiger.  Hyundai het in die 2012-jaar meer as 4,4 miljoen voertuie wêreldwyd verkoop, hulle totale verkope saam met Kia was 7,12 miljoen.

duimnael|regs|240px|Hyundai Elantra
duimnael|links|220px|Hyundai Nexo
duimnael|links|220px|2021 Hyundai Prophecy

Hyundai is tans die vierde grootste motorvervaardiger ter wêreld. Hyundai bedryf die wêreld se grootste geïntegreerde motorvervaardigingsfasiliteit in Ulsan, Suid-Korea, wat 'n jaarlikse produksiekapasiteit van 1,6 miljoen eenhede het. Die maatskappy het ongeveer 75&nbsp;000 werknemers wêreldwyd in diens. Hyundaivoertuie word in 193 lande deur meer as 6&nbsp;000 handelaars en vertoonlokale bemark.

Bekende Hyundaimodelle in Suid-Afrika is/was:
* Hyundai Accent
* Hyundai Atos
* Hyundai Elantra
* Hyundai Santa Fe
* Hyundai Sonata
* Hyundai i10
* Hyundai ix35
* Hyundai Tiburon
* Hyundai Tucson

## Verwysings
C11-hoofweg (Namibië)

duimnael|Padteken van die C11-hoofweg

Die **C11-hoofweg** is 'n grondpad in Namibië. Dit begin in Koës by die C17-hoofweg, 129&nbsp;kilometer (80&nbsp;myl) oos van Keetmanshoop en eindig 319&nbsp;kilometer (198&nbsp;myl) later waar dit die B3-hoofweg, twee kilometer van Karasburg bereik.

Die **C11-hoofweg** ry verby Aroab en Koës.

## Verwysings
Egiptiese Gewapende Magte

Die **Egiptiese Gewapende Magte** (Arabies: القوات المسلحة المصرية) is die militêre magte van Egipte. Die Egiptiese Gewapende Magte is die grootste in Afrika en die Midde-Ooste. Dit is in 1922 gestig en bestaan uit die Egiptiese Leër, die Egiptiese Vloot, die Egiptiese Lugmag en die Egiptiese Lugverdedigingsmag.

Volgens die Egiptiese grondwet word die Egiptiese Gewapende Magte deur die opperbevel of deur die Hoogste Raad gelei. Die Hoogste Raad word ten tye van nood gevorm. Die president dien as die voorsitter en 21 offisiere verteenwoordig die verskillende weermagte en departemente.
Gettysburg

**Gettysburg** is 'n munisipaliteit in die deelstaat Pennsilvanië met 'n belangrike geskiedkundige agtergrond. Die Slag van Gettysburg het 1 tot 3 Julie 1863 hier plaasgevind tydens die Amerikaanse Burgeroorlog. Die stad is in 1780 gestig deur generaal James Gettys en was eers *Marsh Creek Settlement* genoem. Op 19 November 1863 het Abraham Lincoln sy beroemde Gettysburg-toespraak hier gemaak nadat hy genooi was na die opening van die Nasionale Begraafplaas. Daar is 'n monument opgerig op die plek. In 1895 was die slagveld as 'n nasionale militêre park verklaar. Die hele slagveld is uitgemerk om die verloop van die slag aan te dui. Daar is ook ander monumenete onder andere 'n standbeeld van generaal Robert E. Lee op 'n perd en die *Eternal Light Peace Monument* met 'n vlam wat altyd brand. Daar is ook vyf museums wat die Burgeroorlog dek.

## Bron 
* ''Collier's Encyclopedia'' Crowell-Collier Educational Coportaion, Vol. 11, bladsy 75, 1971.
Toyota Etios

duimnael|regs|280px|Die agterkant van die sedan
Die **Toyota Etios** is 'n lyn van vierdeursedan- en luikrugmotors vervaardig deur die Japannese motorvervaardiger Toyota vir die Indiese motormark sedert 2010 en ook vir Suid-Afrika en Brasilië sedert 2012, en Indonesië sedert 2013 (1.2 liter petrolluikrug). Die Etios naamplaat kom van die Griekse "Etos", wat beteken gees, karakter, en idees. Die sedanweergawe is in Desember 2010 vrygestel en die Liva luikrug is in Junie 2011 van stapel gestuur.

Teen Mei 2012 het die Etiosreeks verkope van 100 000 eenhede in Indië behaal.

Toyota het die Etios MR2 in 2010 vrygestel onder die modelkode "AK10". Indien toegerus met die 1,2 liter-3NR-FE-enjin, staan dit bekend as die "NGK12". Net so, word die 1,5-liter 2NR-weergawe geïdentifiseer met die "NGK15" kode. Die 1,4 liter-1ND dieselweergawe word na verwys as die "NUK15". Die Etios is gebaseer op die EFC-platform.

## Verwysings
Hoogverraad

**Hoogverraad** is 'n versamelnaam vir misdrywe teen die interne veiligheid van die staat. Hieronder val byvoorbeeld 'n aanslag op die staatshoof, (poging tot) 'n staatsgreep, oorlog teen jou geboorteland en spioenasie.

Verraad is kriminele ontrou. Histories gesproke het 'n kneg wat teen sy meester in opstand kom verraad gepleeg. Hoogverraad, daarteenoor, is wanneer 'n onderdaan van 'n staat verraad teenoor die staat self (waaraan die dader trou verskuldig is) pleeg.

Vroeër jare is die doodstraf vir hoogverraad opgelê. In lande waar die doodstraf afgeskaf is word lewenslange of lang periodes van tronkstraf hiervoor opgelê.

Soos die interne bestel van 'n land verander kan mense en groepe wat eens in guns was hulle skielik aan die verkeerde kant van die gereg bevind. Tydens die Rivoniaverhoor is Nelson Mandela en 'n aantal ander ANC-terroriste van hoogverraad aangekla en vervolgens skuldig bevind en tronkstraf opgelê. Ironies genoeg sou, in Suid-Afrika se eerste hoogverraadverhoor na die einde van Apartheid in 2003, 22 lede van die Boeremag verhoor en skuldig bevind word aan dieselfde tipe aanklagte as Mandela en sy kamerade.

## Verwysings
Nina Badrić

**Nina Badrić** (* 4 Julie 1972 in Zagreb, Kroasië) is 'n bekende sangeres, aktrise en model.
Naas haar geboorteland, Kroasië, is haar musiek ook in Serwië, Bosnië en Herzegowina, Montenegro en Slowenië gewild.
Sy het haar sangloopbaan met dansmusiek begin, maar maak tans veral hoofstroom popmusiek. 

## Eksterne skakels 
* Nina Badrić se amptelike webtuiste
Garsfontein

**Garsfontein** is 'n voorstad in die suidooste van Pretoria, Suid-Afrika. Garsfontein is sowat 14 kilometer (8 myl) suidoos van die middestad tussen Constantiapark, Moreletapark en Lynnwood geleë. Volgens die 2011-sensus het dit 19&nbsp;500 inwoners gehad.

## Infrastruktuur 
* Hoërskool Garsfontein
* Garsfontein Polisiestasie
* Jimmy Aves-park
* Mooikloof Village-winkelsentrum
* Snipper-Snip Kleuterskool en Crèche
* Zita-park

## Verwysings
Volkswagen Jetta

Die **Volkswagen Jetta** is 'n klein gesinsmotor wat deur die Duitse vervaardiger Volkswagen vervaardig word sedert 1979, en wêreldwyd bemark is oor ses geslagte.
Volkswagen Passat

Die **Volkswagen Passat** is 'n mediumgesinsmotor wat sedert 1973 deur die Duitse vervaardiger Volkswagen vervaardig word, en wêreldwyd bemark is oor agt geslagte. Dit is tussen die Volkswagen Jetta en die Volkswagen Phaeton geposisioneer in die huidige Volkswagenreeks. Sy variante staan bekend as die Dasher, Santana, Quantum, Magotan, Corsar en Carat.

Volkswagen het sy reeks in 2008 uitgebrei met die vrystelling van die Volkswagen CC, 'n vierdeurkoepeeweergawe van die Passat.
Volkswagen Scirocco

Die **Volkswagen Scirocco** is 'n kompakte sportkoepee wat sedert 1974 deur die Duitse vervaardiger Volkswagen vervaardig word, en bemark is oor drie geslagte.

Volkswagen het sy reeks in 2008 uitgebrei met die vrystelling van die Passat CC, 'n vierdeurkoepee-weergawe van die Passat.
Volkswagen Sharan

Die **Volkswagen Sharan** is 'n 7-sitplek mikrobus wat sedert 1973 deur die Duitse vervaardiger Volkswagen vervaardig word, tans in sy tweede geslag.

Dit is ontwerp om met die Renault Espace, Citroën C8 en die Peugeot 807 mee te ding. Die **Sharan** word by die AutoEuropa-aanleg in Palmela, Portugal gebou. Dit deel dieselfde platform as die SEAT Alhambra, en die eerste geslag was ook aan die Ford Galaxy verwant.
Volkswagen CC

Die **Volkswagen CC** (oorspronklik bekend as die Volkswagen Passat CC in sy eerste geslag) is 'n vierdeursedan-fastback weergawe van die Volkswagen Passat. Sy debuut was in Januarie 2008 by die Noord-Amerikaanse Internasionale Motorskou in Detroit. Volgens Volkswagen staan die agtervoegsel CC vir Comfort Coupé.

Die CC val tussen die Passat en die Phaeton in die VW-reeks – terwyl gebaseer op die Passat – en deel sy asafstand. Die CC is 27 mm langer, 50 mm laer, en 36 mm wyer as die Passat.

## Verwysings
Volkswagen Amarok

Die **Volkswagen Amarok** is 'n groot bakkie wat deur Volkswagen Commercial Vehicles (VWCV) gebou word. Dit is 'n tradisionele bak-op-raam vragmotor met MacPherson-stutsuspensie voor en bladvere agter. Die Amarokreeks bestaan uit 'n enkel- en dubbelkajuit, gekombineer met óf agterwielaandrywing of 4MOTION viertrek, en word aangedryf deur 'n turbopetrol of 'n turbo direkte inspuiting (TDI) dieselenjin. VWCV beskou die Toyota Hilux, Nissan Navara en die Mitsubishi Triton as die Amarok se mededingers, alhoewel laasgenoemde effens groter is.

duimnael|links|Volkswagen Amarok enkelkajuit

## Verwysings
Disfemisme

'n **Disfemisme** of **growwe oordrywing** is 'n stylfiguur waarby iets of iemand kwetsender, growwer en/of aanstootliker voorgesteld word as wat dit in werklikheid is. Die bedoeling is oor die algemeen om bepaalde gevoelens so kras of negatief moontlik te verwoord. In kontras met eufemismes, wat ter wille van versagting en verbloeming gebruik word, het disfemismes 'n versterkende funksie.

## Voorbeelde 
* Hy het haaikos geword (hy het verdrink)
* Sy is besig om kruiwa te stoot (sy is swanger)
* Poepketel (toilet)

## Sien ook 
* Eufemisme, as iets mooier of vriendeliker voorgestel word as wat dit werklik is.

## Verdere naleeswerk 
* Funksionele Aspekte van Afrikaanse Esosentriese Komposita deur Lariza van Niekerk, UNISA, November 2006
* Die leksikografiese hantering van seksuele uitdrukkings in Afrikaans deur Gerhard B van Huyssteen, Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys
Volkswagen Touareg

Die **Volkswagen Touareg** (Duitse uitspraak: [tuːaʁɛk]) is 'n mediumgrootte, luukse oorkruis SNV wat sedert 2002 deur die Duitse motorvervaardiger Volkswagen vervaardig word by die Volkswagen Bratislava-aanleg in Slowakye. Die voertuig is vernoem na die Toearegs, 'n Berbersprekende groep in Noord-Afrika.

duimnael|links|240px|'n VW ren-Touareg in 2006

## Verwysings
Volkswagen Touran

Die **Volkswagen Touran** is 'n kompakte MPV gebaseer op 'n vertikaal gestrekte vyfde geslag Volkswagen Golf, en word in Europa, Suid-Afrika en ander gekose markte verkoop. Dit is in 2003 vrygestel om 'n gaping in Volkswagen se modelreekse te vul, onder die Sharan as groot MPV. Die voertuig is beskikbaar in vyf- of sewesitplek-weergawes. Dit kan beskou word as 'n uitgebreide weergawe van die Golf Plus, aangesien hul voorkante dieselfde in grootte is, die Touran se agterste oorhang is egter 200 mm langer (en dus 'n sewesitplek is, terwyl die Golf Plus 'n vyfsitplek is). In sommige lande, soos Japan, word die motor die Golf Touran genoem.

Die naam "Touran" is afgelei van die kombinasie van "Tour" en "Sharan" (die groter MPV deur VW). Ten spyte van die ooreenkoms in hul name, is die Touran nie verwant aan die Noord-Amerikaanse Volkswagen Routan nie.

## Verwysings
Volkswagen Tiguan

Die **Volkswagen Tiguan** is 'n kompakte oorkruis SNV vervaardig deur die Duitse motorvervaardiger Volkswagen met behulp van die PQ35 platform van die Volkswagen Golf. Alle Tiguans beskik oor twee rye sitplekke en viersilinderenjins. Die Tiguan is as 'n konsepvoertuig bekendgestel by die November 2006 Los Angeles Internasionale Motorskou, en in produksievorm by die 2007 Frankfurtse Motorskou.

Vervaardiging het in die winter van 2007 'n aanvang geneem by Volkswagen se 2001-2009 filiaal Auto 5000 ('n eksperimentele maatskappy-binne-'n-maatskappy) in Wolfsburg en later onder die maatskappy se standaardkontrakreëlings, by Wolfsburg en in Kaluga, Rusland.   Vanaf September 2007 tot in 2011 is daar meer as 700,000 Tiguans wêreldwyd verkoop met die beste syfers in Europa, Rusland, die VSA, China, Brasilië en Australië. Euro NCAP het 'n vyfstergradering vir veiligheid aan die Tiguan toegeken.

Die naam ***Tiguan*** (uitgespreek as TEE-gwan) is 'n koffer van die Duitse woorde "tier" en "iguana" en het 'n benamingswedstryd deur die Duitse motortydskrif Autobild gewen - uit 'n groot aantal name wat ook Namib, Rockton, Liger, Samun en Nanuk ingesluit het.
380px|links
## Verwysings
Globale basisinkomste

'n **Globale basisinkomste** verwys na die idee dat elke persoon op die wêreld gereeld 'n minimumbedrag, dit is 'n onvoorwaardelike basisinkomste, ontvang. 'n Globale basisinkomste word gewoonlik bespreek deur organisasies wat basisinkomste oor die algemeen op nasionale vlak voorstaan, byvoorbeeld Basic Income Earth Network en USBIG. Die oorsprong van die konsep van 'n globale basisinkomste word toegeskryf aan die Nederlandse kunstenaar Pieter Kooistra, wat in die 1970s die idee begin ontwikkel het. In die 1980s het die idee onder meer denkers begin posvat, en in 2000 is die Global Basic Income Foundation gevestig, wat navorsing en debat oor die onderwerp sentraliseer.

## Verdere leesstof 
### Boeke 
* Pieter Kooistra, *Het Ideale Eigenbelang - Een UNO-Marshallplan voor alle mensen*, Uitgeverij Kok Agora, Kampen, 1993, 

### Artikels 
* Frankman, Myron J., “Funding a Planet-Wide Citizen’s Income: Trial Calculations,” voorgelê by die USBIG-konferensie in New York Stad, 8 Maart 2002
* Frankman, Myron J., World Democratic Federalism: Peace and Justice Invisible, Palgrave-Macmillan: London
* Frankman, Myron J., “Ample Room at the Top: Financing a Planet-Wide Basic Income,” voorgelê by die BIEN-konferensie in Barcelona, 2004
* Frankman, Myron J., “A Planet-Wide Citizen’s Income: An Espousal”
* Heeskens, René, Heskeens 2008 “Earth Dividend and Global Basic Income: A Promising Partnership,” (2008)

## Sien ook 
* Basisinkomste
* Guy Standing

## Eksterne skakels 
* Global Income Foundation
* Basic Income Earth Network
Henrietta Stockdale

**Henrietta Stockdale** was 'n Anglikaanse non wat 'n besondere bydrae tot die ontwikkeling van die verplegingsberoep in Suider-Afrika gelewer het.

## Haar lewensloop 
Henrietta Stockdale is op 9 Julie 1847 in Grongsley, Nottinghamshire in Engeland gebore. Sy word in Londen opgelei as verpleegster en arriveer in 1874 in Bloemfontein as lid van die Anglican Community of St. Michael and All Angels. Vanaf 1876 werk sy in die Carnarvon Hospitaal in Kimberley en word in 1879 die matrone van die hospitaal. Hier begin sy met die formele opleiding van verpleegsters en dit is dan ook die eerste keer dat verpleegsters in Suider-Afrika professioneel opgelei word.  Dit lei tot die uitbreiding van hospitaal- en verplegingsdienste tot so ver as Malawi. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is sy die hoof van 'n militêre hospitaal by Newcastle. Op 6 Oktober 1911 is sy in Kimberley oorlede.

## Professionele registrasie 
Op suster Henrietta se aandrang word die parlement van die Kaapkolonie die eerste wetgewende liggaam in die wêreld wat deur die aanname van Wet 34 van 1891 'n amptelike register laat saamstel van verpleegsters en vroedvroue soos reeds die geval was vir dokters, aptekers en tandartse.

## Erkennings 
* Die Sister Hentrietta Stockdale Chapel by die provinsiale hospitaal in Kimberley is in 1887 ter ere van haar opgerig en dit is in 1963 tot monument verklaar.
* In die St. Cyprian's-katedraal is daar 'n gebrandskilderde venster wat haar in herinnering roep.
* Op die terrein van die katedraal is  'n lewensgroot standbeeld van haar. Dit is in 1968 deur Jack Penn vervaardig en deur biskop Philip Wheeldon onthul. Haar graf is langs die standbeeld.
* In die Anglikaanse katedraal in Bloemfontein is haar borsbeeld te sien.
* Kimberley se Henrietta Stockdale Verplegingskollege is 'n erkenning vir die unieke bydrae wat sy tot haar beroep gemaak het.

## Bibliografie 
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. 
* Zaaiman, Daleen: In diens van die mensdom. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0491-4783
Volkswagen Beetle

duimnael|links|280px|Montering van die Volkswagen Beetle te Wolfsburg, Duitsland.
Die **Volkswagen Beetle**, amptelik die Volkswagen Tipe 1, of informeel die **Volkswagen Kewer**, is 'n tweedeur-, vierpassasier-, agterenjin- ekonomiese motor vervaardig en bemark deur die Duitse motorvervaardiger Volkswagen (VW) van 1938 tot 2003. Die behoefte aan hierdie soort motor en sy funksionele doelwitte, is deur Adolf Hitler, die leier van Nazi-Duitsland, geformuleer, wat 'n goedkoop, eenvoudige motor gesoek het om in massa te produseer vir die nuwe padnetwerk van sy land. Hy het Porsche in 1934 gekontrakteer om dit te ontwerp en te bou volgens sy streng standaarde. Ferdinand Porsche en sy span het tot 1938 geneem om die ontwerp te finaliseer. in 'n lugverkoelde, agterenjin-, agterwielopset, is die Beetle die langste en mees vervaardigde motor van 'n enkele ontwerpplatform ter wêreld.

## Geskiedenis 
### Voorgeskiedenis 
Die Kewer was 'n kombinasie van idees wat deur Ferdinand Porsche saamgevoeg is. Hy is deur Adolf Hitler opdrag gegee om 'n motor vir die mense te maak. Groot dele van die motor is egter nie deur Porsche ontwerp nie, maar deur Béla Barényi en / of Erwin Komenda. Albei beweer dat hulle die oorspronklike uitvinder van die konsep is. Volgens ander was die Hongaarse Jood Josef Ganz die ontwerper. Tans bly dit onduidelik wie die werklike uitvinder van die "Kewer"-konsep was.

Die kenmerkende viersilinder-boksermotor van die Kewer, wat agter in die motor geplaas is, is deur Franz Reimspiess ontwerp. Hitler het dit moontlik gemaak om met produksie te begin, maar weens die oorlogsbedryf was daar weinig geleentheid om die Kewer as 'n openbare motor voor te stel. Die konsep is meer gebruik vir propaganda-doeleindes. Eers ná die oorlog het die produksie regtig op dreef gekom. Die eerste prototipes het geen agterruit gehad nie. Tydens die toetsing is hieroor gekla en twee klein vensters is aangebring. Die ruitjies het 'n bietjie soos die lense van 'n bril gelyk, en daarom word die eerste kewers 'Brilkewers' genoem.

### Wolfsburg 
Na die Tweede Wêreldoorlog was die Volkswagen-fabriek en die "*Stadt des KdF-Wagens*" in die Britse deel van Duitsland. Die Britse majoor Ivan Hirst hervat die produksie van motors grootliks vir oorlogherstelbetalings. Die pleknaam is verander na Wolfsburg, na die nabygeleë kasteel. Later is die onderneming Volkswagen genoem. Heinz Nordhoff word in 1948 direkteur.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Pieter Kooistra

**Pieter Kooistra** (Leeuwarden, 24 Junie 1922 - Tiel, 5 Mei 1998), was 'n Nederlandse skilder, grafikus, fotograaf, beeldhouer, en skrywer. Hy was sosiaal betrokke en het die stigting Uno-inkomen opgerig, wat een van die eerste organisasies was wat vir 'n globale basisinkomste gepleit het.

## Lewe en werk 
Kooistra was 'n outodidak. Hy het meestal ekspressionisties-fauvisties in Leeuwarden, Bergen, Terschelling, Amsterdam, en vanaf 1974 in Varik gewerk. Sy vernaamste onderwerpe was landskappe, naakfigure, en nie-figuratiewe werke. In Nederland het hy bekend geword as die geestelike vader van die kunsuitleen/artoteek. Hy het gevind dat 'n kunswerk 'n middel is tot bewuswording van eenheid in verskeidenheid, soos die lewe self, en wou dit ideaal digter by die gewone mense bring.

Kooistra het beelderoetes van sy werke in stede soos Amsterdam, Alphen aan den Rijn, Ridderkerk, en Tiel georganiseer. In 1978 het die gemeente Tiel sy beelderoete, die *Collectie Straatbeeld*, onthul. Hy het opdrag gekry om by die skouburg Agnietenhof 'n kunswerk te plaas. Kooistra het egter gereken dat hy deur middel van 'n ooreenkoms twaalf beelde kon maak. Hy het twaalf monumentale geometries-abstrakte beelde van messing en aluminium vervaardig. Dit het vinnig duidelik geword dat die realiseer van twaalf beelde teen die prys van één tegniese nadele tot gevolg gehad het: een beeld is van die voetstuk geskei, en 'n ander het tydens 'n storm omgeval. Teen 1980 was slegs vier beelde nog ongeskonde. In 2006 is een van die vier oorgeblewe beelde gerestoureer en by die Waalkade in Tiel herplaas. Saam met 'n ander beeld by die Sint Maartenskerk gee dit een deel van die geskiedenis van 'n besondere projek van 'n markante kunstenaar weer.

Kooistra het 'n ruime hoeveelheid kuns aan die stigting Uno-inkome nagelaat om teen noodsaaklike aankope te ruil. 'n Groot aantal skilderye is in die Veerhuis in Varik te sien.

## Beeldhouwerke (seleksie) 
* *Innerlijke evenwichtsoefening* (1978), plantsoen Sint Maartenskerk in Tiel
* *Innerlijke evenwichtsoefening* (1978), Waalkade in Tiel
* *Zonder titel* (jaartal onbekend, waarskynlik rondom 1978), by die Veerhuis in Varik
* *Balans* (1984), Amsterdamseweg in Emmeloord

## Publikasies 
* Pieter Kooistra, *Het Ideale Eigenbelang - Een UNO-Marshallplan voor alle mensen*, Uitgeverij Kok Agora, Kampen, 1993, 
* Pieter Kooistra, *Getroffen in woord en in beeld* (tekeninge en teks oor die watersnoodramp van 1953), CBK Zeeland, 2003, 

## Galery 

Lêer:Innerlijke evenwichtsoefening 1, Pieter Kooistra.jpg|*Innerlike ewewigsoefening* by die Sint Maartenskerk, Tiel
Lêer:Innerlijke evenwichtsoefening 2, Pieter Kooistra.jpg|*Innerlike ewewigsoefening* op die Waalkade, Tiel
Lêer:zt Veerhuis Varik.tif|*Zonder titel*, op die Waalbandyk by die Veerhuis in Varik
Lêer:Balans Pieter Kooistra Amsterdamweg Emmeloord.jpg|*Balans*, Amsterdamseweg in Emmeloord

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografiese gegewens by die Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
Outodidak

[duimnael|300px|[Leonardo da Vinci was 'n bekende outodidak.]]

'n **Outodidak** is 'n selfgeleerde, 'n persoon wat homself deur eie studie gevorm het en geen formele opleiding gehad het nie. Sulke persone leer dikwels om dinge te doen deur te eksperimenteer, daaroor te lees of ander na te aap. Die term word veral gebruik in vakgebiede waar deeglike opleiding verwag word, soos met universitêre of ander hoër studies, en veral artistieke beroepe, soos skilders, kokke en musikante.

Verskeie groot geeste moes op hulle eie oor onderwerpe leer waarvoor daar geen formele onderrig beskikbaar was nie. Voorbeelde hiervan was Leonardo da Vinci, Michael Faraday en Charles Darwin. 'n Groot deel van die Industriële Revolusie was aangewese op mense met geen vorige ondervinding in die gebiede waarin hulle werksaam was nie. James Watt was 'n landmeter en instrumentmaker en word beskryf as "grootliks self-opgelei". Watt, soos 'n klomp ander outodidakte van sy tyd, was genote van die Royal Society en lede van die Lunar Society.

Selfstudie is net een van die maniere om te leer en kan met formele onderwys aangevul word. Baie outodidakte het onderrig en leiding van kundiges, vriende, onderwysers, instrukteurs, ouers, broers en susters, en die gemeenskap opgesoek.

## Verwysings
Tjaart van der Walt-gedenknaald

Die burgerkommandant **Tjaart van der Walt** het op 8 Augustus 1802 tussen die Baviaanskloofberge en die Kougarivier gesneuwel en is op die plaas Cambria (toe bekend as Onverwacht) begrawe.

Op aanwysings van Walter Smith het die Humansdorpse Kultuurvereniging die graf in 1949 opgespoor. Van der Walt se oorskot is op 10 Oktober 1950 opgegrawe en herbegrawe langs die Goede Hoop-kerksaal. Dit is 'n 8&nbsp;km van waar hy gesterf het. Die Geloftefeeskomitee van die Gamtoosvallei het 'n gedenknaald op sy nuwe graf opgerig. Van der Walt was die eerste Boere-kommandant wat in Suid-Afrika op die slagveld geval het.

Die obelisk kan bereik word deur met die R332-pad vanaf Patensie noordwes te ry tot net buite die suidelike hek van die Baviaanskloof Wildernisarea.

## Bibliografie 
* Logie, Bartle: Governer's travels. A journey along the Kouga/Tsitsikamma coast. Hunters Retreat: Bluecliff, 1999. 
* Malan, George F.: Die brullende leeu getem. Die geskiedenis van die mense en die ontwikkeling van besproeiingsboerdry in die Gamtoosvallei. Patensie, 1970.