Malawi

**Malawi** (Engels: [məˈlɔːwi], [məˈlɑːwi] of [ˈmæləwi]; Chichewa: *Malaŵi*, [maláβi] of [maláwi]), amptelik die **Republiek Malawi** (Engels: *Republic of Malawi*; Chitumbuka: *Charu cha Malaŵi*; Chichewa: *Dziko la Malaŵi*), voorheen bekend as **Njassaland**, is ’n republiek in Suidoos-Afrika wat heeltemal deur land omring word. Teen 118&nbsp;484&nbsp;km² is dit een van die kleinste lande in Afrika, maar dit het ’n verskeidenheid landskappe en ’n wildlewe wat sy belangrikheid as toeristebestemming verhoog. Sowat ’n vyfde van sy oppervlakte word deur die Malawimeer beslaan; dit is die derde grootste meer in Afrika en die tiende grootste ter wêreld.

[duimnael|links|upright|[Nasa-satellietbeeld van Malawi]]
duimnael|links|upright|’n Kaart van Malawi
Malawi grens aan Zambië in die noordweste, Tanzanië in die noordooste en Mosambiek in die suide, suidooste en suidweste. Dit het ’n geraamde bevolking van 18&nbsp;091&nbsp;575 (2016). Sy hoofstad is Lilongwe, wat ook die grootste stad is, en die tweede grootste is Blantyre. Die naam kom uit die Maravi-taal. Die land is ook algemeen bekend as die "Warm Hart van Afrika".

Migrerende Bantoevolke het die gebied omstreeks die 10de eeu betrek. In die laat 15de eeu is die Maravi-ryk gestig. Die Maravi's het later bekend gestaan as die Chewa – ’n etniese groep wat vandag steeds die meerderheidsbevolking in die land is.

In die 19de eeu het Skotse sendelinge, onder wie David Livingstone, in Malawi aangekom. Hulle was die eerste Europeërs wat die lang en moeilike tog deur die vasteland van Afrika in 1859 voltooi het. In 1891 het Brittanje die gebied gekoloniseer en in 1953 het Njassaland, ’n Britse protektoraat, ’n protektoraat binne die semi-onafhanklike Federasie van Rhodesië en Njassaland geword. Die federasie is in 1963 ontbind en in 1964 is die protektoraat oor Njassaland opgehef. Die land het onder koningin Elizabeth II onafhanklik geword en die naam is na Malawi verander. Twee jaar later het dit ’n republiek geword.

Ná Malawi se onafhanklikwording het dit ’n eenpartystaat geword met Hastings Banda as president. Hy was die lewenslange staatshoof tot in 1994, toe sy lewenslange presidentskap beëindig is nadat hy die land se eerste demokratiese verkiesing verloor het. Peter Mutharika is die huidige president en Malawi is nou ’n demokratiese veelpartystaat. Dit het ’n klein militêre weermag met ’n leër, vloot en lugmagvleuel. Die buitelandse beleid is pro-Westers en sluit positiewe diplomatieke betrekkinge met die meeste lande in, asook deelname aan verskeie internasionale organisasies soos die Verenigde Nasies, Britse Statebond en Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap.

Malawi is een van die wêreld se swaksontwikkelde lande. Die ekonomie is afhanklik van landbou en daar is ’n groot plattelandse bevolking. Die regering leun swaar op buitelandse hulp vir ontwikkeling, hoewel dié behoefte (en die hulpaanbiedinge) sedert 2000 afneem. Sedert 2005 skenk die land aandag aan die uitbreiding van die ekonomie, die verbetering van opvoeding en gesondheidsdienste, omgewingsbewaring en om finansieel onafhanklik te word.

Die lewensverwagting in die land is laag en die babasterftesyfer hoog. MIV/vigs kom algemeen voor en dit stel groot eise aan die werkmag en die regering se uitgawes. Hoewel streekskonflik voorheen van tyd tot tyd voorgekom het, is daar sedert omstreeks 2008 ’n groeiende gevoel van ’n Malawi-nasionaliteit.

## Etimologie 
Die eerste naam wat aan die huidige *Malawi* gegee is, was Njassaland, 'n samestelling van die Lomwe-woord *nyasa* vir "meer" en die Engelse woord "land". Die saamgestelde naam is bedink deur David Livingstone, 'n Skotse ontdekkingsreisiger en sendeling wat in die middel 1880's die bekende Zambezi-ekspedisie deur die gebied aangevoer het. Die huidige naam *Malawi*, wat "vlamme" in beide Chichewa en Chitumbuka beteken en moontlik verband hou met Maravi, is gekies deur die eerste president van Malawi, Kamuzu Banda, ná die land se onafhanklikwording van die Verenigde Koninkryk in 1964.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|[Chongoni-rotskunsgebied]]
Die gebied in Afrika wat nou as Malawi bekend is, het ’n klein bevolking van jagters gehad voordat Bantoevolke omstreeks die 10de eeu uit die noorde daarheen getrek het. Sommige het suidwaarts aanbeweeg, maar ander het permanent gebly en groepe gestig wat op etnisiteit geskoei was. Teen 1500&nbsp;n.C. is die Koninkryk Maravi gestig wat gestrek het van wat nou Nkhotakota in die noorde is tot by die Zambezirivier, en van die Malawimeer tot by die Luangwarivier in die huidige Zambië.

Kort ná 1600, toe feitlik die hele gebied onder een heerser verenig was, het plaaslike stamme Portugese handelaars en militêre teengekom en met hulle begin handel dryf en bondgenootskappe sluit. Teen 1700 het die gebied verbrokkel in klein streke wat deur individuele etniese groepe beheer is.

Die sendeling en ontdekkingsreisiger David Livingstone het die Malawimeer in 1859 bereik en die Shirehoogland suid daarvan geïdentifiseer as geskik vir die vestiging van Europeërs. Verskeie Anglikaanse en Presbiteriaanse sendelingsposte is in die 1860's en 1870's begin, die African Lakes Company Limited is in 1878 gestig om ’n handels- en vervoerpos daar te stel wat nou met die sendelinge moes saamwerk, en ’n klein sending- en handelsnedersetting is in 1876 naby die huidige Blantyre gestig. In 1883 het ’n Britse konsul in die gebied kom woon. Die Portugese regering was ook in die streek geïnteresseer en om te voorkom dat dié land dit beset, is Harry Johnston as Britse konsul daarheen gestuur met die opdrag om bondgenootskappe met plaaslike heersers buite Portugese jurisdiksie te sluit.

duimnael|links|180px|’n Seël van Njassaland (toe bekend as Brits-Sentraal-Afrika) wat in 1897 deur Brittanje uitgereik is
In 1889 is ’n Britse protektoraat oor die Shirehoogland verklaar – en dit is in 1891 uitgebrei om die hele moderne Malawi in te sluit – as die Britse Sentraal-Afrikaanse Protektoraat. In 1907 is die protektoraat hernoem tot Njassaland.

In 1944 is die Nyasaland African Congress (NAC) deur inwoners gestig om plaaslike belange onder die aandag van die Britse regering te bring. In 1953 het Brittanje Njassaland om hoofsaaklik politieke redes met Noord- en Suid-Rhodesië verenig onder die naam Federasie van Rhodesië en Njassaland, ook bekend as die Sentraal-Afrikaanse Federasie (SAF). maar opposisiepartye soos die Malawi-vryheidsbeweging en Sosialistiese Bond van Malawi is buite die land gestig.

Ondanks dié ongunstige politieke toestande is Malawi se ekonomie dikwels gebruik as voorbeeld van hoe ’n arm, landomringde, digbevolkte land met min minerale sukses in beide landbou en nywerheidsontwikkeling kan behaal. Terwyl hy president was, het Banda sy beheer oor die land gebruik om ’n sakeryk op te bou wat eindelik ’n derde van die land se BBP geproduseer het en werk verskaf het aan 10% van die werkmag wat ’n loon verdien. Al die geld wat Banda gemaak het, is in die ontwikkeling van Malawi gestort en is gesimboliseer deur die bou van ’n topskool, die Kamuzu-akademie.

Onder druk vir meer politieke vryheid het Banda ingestem tot ’n demokratiese referendum in 1993, waar die bevolking vir ’n veelpartydemokrasie gestem het. Laat in 1993 is ’n presidensiële raad gestig, sy lewenslange presidentskap is afgeskaf en ’n nuwe grondwet is opgestel wat die MCP se bewind prakties beëindig het. Hy is deur sommige beskou as toenemend outokraties en minagtend teenoor menseregte, en in Julie 2011 het onrus uitgebreek oor onder meer die hoë lewenskoste en swak regering. Agttien mense is dood en nog minstens 44 het skietwonde gehad. In April 2012 is Mutharika aan ’n hartaanval dood en die visepresident, Joyce Banda, het die amp daarna beklee.

In 2014 het Joyce Banda die verkiesing verloor teen Peter Mutharika, broer van die derde verkose president.

## Regering en politiek 
duimnael|links|Peter Mutharika, huidige president van Malawi
duimnael|Parlementsgebou in Lilongwe
Malawi is ’n demokratiese veelpartystaat met Peter Mutharika as president. Hy het die vorige president, Lazarus Chakwera, in 2025 verslaan. Die huidige grondwet is op 18 Mei 1995 aanvaar. Die takke van die regering bestaan uit die uitvoerende, wetgewende en geregtelike gesag. Die president is beide staats- en regeringshoof; daar is ook twee visepresidente en ’n kabinet. Die president word elke vyf jaar verkies en hy kies die visepresident. Hy mag ’n tweede visepresident aanstel as hy wil, maar hulle moet van verskillende politieke partye wees. Hy stel ook die kabinet saam. Die regstelsel is sedert Malawi se onafhanklikwording in 1964 verskeie kere verander. Konvensionele en tradisionele howe is in verskeie kombinasies gebruik, met wisselende grade van sukses en korrupsie.

Malawi bestaan uit drie streke: die Noordelike, Sentrale en Suidelike Streek. Hulle word onderverdeel in 28&nbsp;distrikte

Malawi se mees onlangse verkiesing is in September 2025 gehou toe Peter Mutharika president Lazarus Chakwera verslaan het. In 2011 het betrekkinge met Brittanje verswak nadat ’n dokument uitgelek het waarin die Britse ambassadeur in Malawi president Mutharika kritiseer. Mutharika het die ambassadeur uit die land gesit en in Julie 2011 het Brittanje aangekondig dat hy alle begrotingshulp opskort omdat Mutharika nie gereageer het op kritiek op sy regering en ekonomiese wanbestuur nie. Op 26 Julie van dié jaar het Amerika dieselfde gedoen weens kommer oor die regering se onderdrukking en intimidasie van betogers en burgergroepe, sowel as beperkings op die pers en verhoogde polisiegeweld.

Malawi word sedert 1985 as ’n toevlugsoord vir vlugtelinge uit ander Afrika-lande beskou, veral Mosambiek en Rwanda. Dit plaas ’n stremming op Malawi se ekonomie, maar het ook aanbiedings van hulp uit ander lande tot gevolg gehad. Skenkers sluit in Amerika, Kanada, Duitsland, Ysland, Japan, Nederland, Noorweë, Swede, Ierland, Brittanje en Vlaandere in België, sowel as internasionale organisasies soos die Wêreldbank, Internasionale Monetêre Fonds (IMF), Europese Unie (EU), Afrika Ontwikkelingsbank en organisasies van die Verenigde Nasies (VN).

Malawi is lid van verskeie internasionale organisasies, onder meer die Britse Statebond, VN, Internasionale Monetêre Fonds, Wêreldbank, Afrika-unie en Wêreldgesondheidsorganisasie. Die land beskou ekonomiese en politieke standvastigheid in Suider-Afrika as noodsaaklik en staan vreedsame oplossings deur samesprekings voor.

### Menseregte 
duimnael|Skoolkinders wat deur die Ontwikkelingsfonds van Noorweë befonds word tydens 'n optog op Internasionale Vrouedag, 2016
In die 2010's het internasionale waghonde menseregtekwessies op verskeie terreine waargeneem. Oormatige geweld deur die polisiemag word soms waargeneem, veiligheidsmagte se dade bly soms ongestraf, skaregeweld is gesien, en tronktoestande is steeds benard en soms selfs lewensgevaarlik. Die regering wend egter ’n poging aan om lede van die veiligheidsmagte te vervolg as oormatige geweld gebruik is.

Ander regskwessies sluit in beperkings op vryheid van spraak en ’n vrye pers, lang aanhoudings voor hofsake en lukrake inhegtenisnemings en aanhoudings. Gemeenskapskwessies wat kommer wek, is geweld teen vroue, mensehandel en kinderarbeid. Korrupsie in die regering word beskou as ’n groot probleem, ondanks die Malawi Anti-Corruption Bureau (ACB) se pogings om dit te verminder. Volgens berigte is die ACB suksesvol in opsporings en vervolgings wat laevlakkorrupsie betref, maar dit lyk of hoërvlakamptenaar se dade ongestraf bly. Korrupsie in die veiligheidsmagte is ook ’n kwessie. Malawi het ook ’n groot voorkoms van kinderhuwelike. In 2015 het die land die wettige ouderdom om te trou van 15 tot 18 verhoog. Ander kwessies wat geopper is, is die gebrek aan voldoende regsbeskerming vir vroue teen seksuele mishandeling en teistering, ’n hoë moedersterfesyfer en mishandeling wat verband hou met aantygings van heksery.

Homoseksualiteit is onwettig en in een geval in 2010 is twee mans wat van homoseksualiteit aangekla is, skuldig bevind en ’n lang tronkstraf opgelê: die maksimum straf van 14 jaar dwangarbeid. Hulle is twee weke later begenadig nadat die sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, Ban Ki-moon, tussenbeide getree het. Daar was intussen beloftes dat wette wat van homoseksualiteit ’n misdaad maak, herroep sou word, maar in Mei 2016 was die regering nog besig om die wette te hersien.

## Geografie 
duimnael|Die ligging van Malawi
duimnael|Die Zomba-plato in die Zomba-distrik
[duimnael|Die strand by [Cape Maclear naby Monkey Bay]]
Malawi is in Suidoos-Afrika. Dit word heeltemal deur land ingesluit en lê in die trope; van omtrent 9°30S in die noorde tot omtrent 17°S in die suide. Dit beslaan ’n dun strook tussen Zambië en Mosambiek wat al met die Shirerivier langs suidwaarts tot in Mosambiek strek. In die noorde en noordooste grens Malawi ook aan Tanzanië. Die land is per spoor aan die Mosambiekse hawens in Nacala en Beira verbind.

Die Groot Skeurvallei loop van noord na suid deur die land, en oos van die vallei is die Malawimeer (voorheen die Njassameer), wat sowat 20% van die land se oppervlakte beslaan en meer as driekwart van die land se oostelike grens uitmaak. Die Shire vloei in die suide uit die meer en sluit verder suid, in Mosambiek, by die Zambezi aan. Die oppervlak van die meer is 457&nbsp;m bo seevlak, met ’n maksimumdiepte van 701&nbsp;m; dit beteken die bodem is plek-plek meer as 200&nbsp;m onder seevlak.

In die bergstreek van Malawi om die Groot Skeurvallei rys plato's gewoonlik tot sowat 1&nbsp;200&nbsp;m bo die seevlak, terwyl sommige in die noorde tot sowat 2&nbsp;400&nbsp;m hoog kan wees. Suid van die meer lê die Shirehoogland, wat sowat 914&nbsp;m bo die seevlak is. In dié gebied troon die Zomba- en Mulanje-bergspitse onderskeidelik 2&nbsp;134 en 3&nbsp;048&nbsp;m bo die seevlak uit. Daar is vyf nasionale parke:
* Malawimeer Nasionale Park
* Kasungu Nasionale Park
* Lengwe Nasionale Park
* Liwonde Nasionale Park
* Nyika Nasionale Park

### Klimaat 
Malawi se klimaat is warm in die laagliggende suide en gematig in die noordelike hoogland. Die hoogte tem wat andersins ’n ekwatoriale klimaat sou gewees het.

Tussen November en April is dit warm met ekwatoriale reëns en donderstorms. Ná die storms se hoogtepunt in Maart neem die reënval vinnig af en van Mei tot September vloei nat mis van die hoogland na die plato's, en feitlik geen reën kom dan voor nie.

In Desember 2000 het die IMF hulpvoorskotte aan Malawi gestaak weens kommer oor korrupsie, en baie individuele skenkers het dieselfde gedoen, met die gevolg dat daar ’n daling van byna 80% in die land se ontwikkelingsbegroting was. Die algehele skade aan die ekonomie (en gesondheidsorgstelsel) is onbekend.

Daar was ook ander terugslae en Malawi het ’n deel van sy vermoë verloor om vir invoergoedere te betaal weens ’n algemene tekort aan buitelandse valuta nadat beleggings in 2009 met 23% afgeneem het. Daar was baie probleme vir beleggers wat die regering nie opgelos het nie, insluitende hoë dienskoste en ’n swak infrastruktuur vir krag, water en telekommunikasie. In 2009 is geraam dat Malawi ’n BBP (koopkragpariteit) van $12,81&nbsp;miljard het, met ’n per capita-BBP van $900, en inflasie was na raming sowat 8,5%. Malawi se per capita-inkomste is van die laagste in die wêreld, Die armoede word verbeter danksy die werk van die regering en steunorganisasies. Mense wat onder die broodlyn lewe, het afgeneem van 54% in 1990 tot 40% in 2006, en die persentasie "ultra-armes" het in dié tyd afgeneem van 24% tot 15%.

Baie ontleders glo ekonomiese vooruitgang in Malawi hang af van sy vermoë om bevolkingsgroei te stuit.

In Januarie 2015 is Suid-Malawi deur die ergste vloede in menseheugenis getref; minstens 20&nbsp;000 mense is gestrand gelaat. Die vloede het meer as ’n miljoen mense landwyd geraak, meer as 100 mense is dood en ’n geraamde 64&nbsp;000 hektaar landbougrond is weggespoel.

### Landbou en nywerheid 
duimnael|links|Grondboontjies word geoes by ’n landbounavorsingstasie in Malawi
duimnael|Vroue in die Salima-distrik, verkoop grondbone
duimnael|Kinders woon 'n boerebyeenkoms in Nalifu-dorp, Mulanje, by
Die belangrikste landbouprodukte in Malawi sluit in tabak, suikerriet, katoen, tee, mielies, aartappels, sorghum, beeste en bokke. Die hoofnywerhede is die verbouing van tabak, tee en suiker, saagmeulprodukte, sement en verbruikersgoedere. Die groeikoers in nywerheidsvervaardiging is in 2009 op 10% geraam. Die land gebruik nie veel natuurlike gas nie. Elektrisiteit word nie in- of uitgevoer nie, maar alle petroleum word ingevoer. Dit is veral belangrik in die lig daarvan dat die groei van Malawi-dagga, ’n dwelm wat as Malawi Gold bekend is, aansienlik toeneem. Malawi is bekend daarvoor dat hy "die beste" dagga in die wêreld vervaardig, volgens ’n Wêreldbank-verslag, en die verbouing en verkoop van die gewas kan bydra tot korrupsie in die polisiemag.

Ander uitvoerprodukte is katoen, grondboontjies, houtprodukte en klere. Die hoofbestemmings van dié uitvoer is Suid-Afrika, Duitsland, Egipte, Zimbabwe, Amerika, Rusland en Nederland. Invoerprodukte sluit in kos, petroleumprodukte, verbruikersgoedere en vervoertoerusting. Die lande waaruit die grootste deel van die invoer kom, is Suid-Afrika, Indië, Zambië, Tanzanië, Amerika en China.

## Infrastruktuur 
duimnael|Die M1-pad tussen Blantyre en Lilongwe
In 2012 het Malawi 31&nbsp;lughawens gehad, waarvan sewe sementblaaie gehad het. In 2008 het die land spoorlyne van altesaam 797&nbsp;km gehad en in 2003 paaie van 24&nbsp;866&nbsp;km, waarvan 6&nbsp;956&nbsp;km geteer was. Malawi het ook waterweë van 700&nbsp;km op die Malawimeer en die Shirerivier.

## Demografie 
Malawi het ’n bevolking van meer as 15&nbsp;miljoen en ’n bevolkingsgroei van 2,75%, volgens 2009-ramings.

Die bevolking bestaan uit die etniese groepe Chewa, Nyanja, Tumbuka, Yao, Lomwe, Sena, Tonga, Ngoni en Ngonde, sowel as Asiate en Europeërs. Die amptelike taal is Engels; ander belangrike tale sluit in Chichewa, wat deur meer as 57% van die bevolking gepraat word, Nyanja (12,8%), Yao (10,1%) en Tumbuka (9,5%).

### Stede en dorpe 
## Godsdiens 
duimnael|Yao-seuns van nege tot tien jaar oud neem deel aan besnydings- en inisiasierituele
Malawi is ’n oorwegend Christelike land met ’n aansienlike Moslem-minderheid, hoewel twyfel bestaan oor die presiese getalle. Beperkte data bestaan met weersprekende ramings van godsdienste affiliasie in die land. Volgens die Malawi-godsdiensprojek van die Universiteit van Pennsilvanië in 2010, is sowat 68% van die bevolking Christene, 25% Moslems en 5% van "ander" gelowe. Ouer data van die CIA uit 1998 dui daarop dat 82% Christene en 13% Moslems is. Ander godsdiensgroepe sluit in Rastafariërs, Hindoes, Baha'i en Jode. Sowat 4% van die bevolking is ateïste, hoewel dié syfer mense kan insluit wat tradisionele Afrika-godsdienste beoefen.

## Gesondheid 
duimnael|Vroue met hul kinders by die gesinsbeplanningsdiens
Malawi het sentrale hospitale, asook streeks- en privaatgeriewe. Die openbare sektor bied gratis gesondheidsdienste en medisyne, en die nie-regeringsorganisasies hef tariewe. Gesondheidsversekeringskemas bestaan sedert 2000. Vier privaat farmaseutiese maatskappye vervaardig medisyne. Malawi se gesondheidsorgdoel is "die bevordering van gesondheid, die voorkoming, vermindering en heling van siektes, en die afname van voortydige dood in die bevolking".

Die babasterftesyfer is hoog en die lewensverwagting is 50,03&nbsp;jaar. Daar is ’n algemene voorkoms van MIV/vigs onder volwassenes, met ’n geraamde 930&nbsp;000 individue (of 11,9% van die bevolking) wat in 2007 die siekte gehad het. In dié jaar was daar sowat 68&nbsp;000 vigs-sterfgevalle. Raising Malawi werk ook saam met die Millennium Villages Project om opvoeding, gesondheidsorg, infrastruktuur en landbou in Malawi te bevorder.

Daar is ’n groot risiko van aansteeklike siektes, insluitende hepatitis A, malaria en hondsdolheid.

## Opvoeding 
duimnael|links|Skoolkinders in die klaskamer, in Karonga, Malawi
duimnael|Kinders in Chilowamatambe in die Kasungu-distrik
In Malawi is primêre onderwys nie verpligtend nie, maar die grondwet vereis dat alle burgers die reg het tot minstens vyf jaar primêre onderwys. In 1994 het die regering gratis primêre onderwys vir alle kinders ingestel. Ál meer kinders woon skool by, en in laerskole het bywoning gestyg van 58% in 1992 tot 75% in 2007. Die getal kinders wat in standerd een begin en standerd vyf voltooi, het toegeneem van 64% in 1992 tot 86% in 2006. Net sowat 25% gaan egter hoërskool toe.

Geletterdheid onder die jeug het ook toegeneem, van 68% in 2000 tot 82% in 2007. Dit is hoofsaaklik te danke aan beter studiemateriaal in skole, beter infrastrukture en voedingsprogramme wat deur die hele skoolstelsel ingevoer is. Die vlag is in 2010 verander – tot in 2012 is die rooi son vervang deur ’n volle, wit son as ’n simbool van die land se ekonomiese vooruitgang.

Danse vorm ’n groot deel van Malawi se kultuur. In November 1987 het die regering die National Dance Troupe (voorheen die Kwacha Cultural Troupe) gestig. Dit is steeds gewild in Malawi met moderne kunstenaars soos Daniel Kachamba & His Kwela Band. Die woord "kwela" beteken "om te klim" in Chichewa (en "om op te staan" in Zoeloe). Die xilofoon en tromme word ook bespeel.

’n Algemene tydverdryf is die bordspeletjie Bao, wat ook in omliggende lande gewild is. Dit word met sade gespeel op ’n bord met vier rye van agt holtes elk. Amptelike toernooie word gehou. Die inheemse etniese groepe in Malawi het ’n ryke tradisie van vleg- en houtwerk, en van dié artikels word steeds in tradisionele seremonies gebruik. Houtsneewerk en olieverfwerk is ook in stedelike gebiede gewild en oral is markte waarop die kunswerke aan toeriste verkoop word. Die land het verskeie internasionaal erkende letterkundefigure opgelewer, onder andere die digter Jack Mapanje, geskiedenis- en fiksieskrywer Paul Zeleza en die skrywers Legson Kayira, Felix Mnthali, Frank Chipasula en David Rubadiri.

## Sport 
Sokker is sedert die Britse heerskappy die algemeenste sportsoort. Die nasionale sokkerspan kon nog nie vir ’n FIFA Sokker-Wêreldbeker kwalifiseer nie, maar het drie keer vir die Afrikanasiesbeker gekwalifiseer (in 1984, 2010 en 2021). Van die sokkerspanne sluit in Mighty Wanderers, Big Bullets, Silver Strikers, Blue Eagles, Civo Sporting, Moyale Barracks en Mighty Tigers. Basketbal is ook gewild, maar die nasionale span het nog ne aan ’n internasionale toernooi deelgeneem nie. In netbal het hulle al meer sukses aangeteken en die nasionale netbalspan is (in Maart 2021) in die sesde plek. ’n Aantal nasionale spelers speel in internasionale ligas. In krieket het Malawi in die verlede saam met Tanzanië, Uganda en Zambië spelers vir die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan beskikbaar gestel. Sedert 2003 word die land deur sy eie nasionale span verteenwoordig, maar kon nog nie vir ’n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie.

## Kookkuns 
Malawiese kookkuns is uiteenlopend. Tee en vis maak ’n groot deel daarvan uit. Suiker, koffie, mielies, aartappels, sorghum, beeste en bokke is ook belangrike elemente van die kookkuns en ekonomie. Die Malawimeer is die bron van vis soos chambo (soortgelyk aan kurper), usipa (soortgelyk aan sardyne) en mpasa (soortgelyk aan salm).

## Verdediging 
Malawi het ’n klein militêre weermag van sowat 25&nbsp;000 soldate. Dit bestaan uit ’n leër, vloot en lugmag-elemente. Die leër het ontstaan uit die voormalige Britse koloniale magte. Die lugmag is in 1976 gestig met Duitse hulp en bestaan uit ’n klein getal vervoervliegtuie en veeldoelhelikopters. Die vloot het drie bote op die Malawimeer; hul basis is in Monkey Bay.

## Verwysings 
## Bronnelys 
; Algemeen
*  
*  
* Louw, Johan K.: Ligbakens in Afrika, 6 - die N.G. Sending in Malawi. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 3, Maart 1968.

## Eksterne skakels 
### Regering 
*  Regering van die Republiek Malawi amptelike werf
*  Malawi Nasionale Vergadering  amptelike werf
*  Ministerie van Inligting en Toerisme  amptelike werf

### Nuus 
*  allAfrica.com – *Malawi* nuus hoofberigte skakels
*  The Nation Online  daaglikse koerant

### Oorsigte 
*  BBC Nuus Landprofiel – *Malawi*

### Gidse 
*  LookSmart – *Malawi* 
*  Open Directory Projek – *Malawi* 
*  Stanford Universiteit – Afrika suid van die Sahara: *Malawi*
*  Die Indeks van Afrika – *Malawi* 
*  Universiteit van Pennsylvania – Afrikastudiessentrum: *Malawi*
*  Yahoo! - *Malawi*  directory category

### Toerisme 
*  
*  Besoek Malawi Toerisme werf aangebied deur lede van die bedryf.