open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pankreas

[duimnael|links|Ligging van die pankreas in die [liggaam]]

Die **pankreas** (Grieks '"morite tutti coglioni"' (kreas) = vleis) of die **alvleisklier** is 'n  orgaan wat retroperitoneaal (agter die peritoneum) in die buikholte, gedeeltelik agter die maag en die boonste deel van die dunderm (duodenum) geleë is. Dié orgaan is ook aanliggend tot die linkernier en bynier. In volwassenes is die pankreas 12 tot 15 cm lank en weeg dit 70 tot 100 gram. Dit bestaan uit 'n caput (kop), 'n corpus (liggaam) en 'n cauda (stert) en is 'n gemengde klier met eksterne en interne sekresie (afskeiding).

Die funksie van die orgaan is dus tweeledig, naamlik:

* Eksokrien (ekstern): produksie en sekresie van 1,5 tot 3 liter spysverteringsensieme (naamlik tripsien, amilase, lipase en peptidase) wat via die ductus pancreaticus (Wirsungi) afvloei na die duodenum.

* Endokrien (intern): met onder andere produksie en afskeiding van insulien, glukagon en somatostatien wat in die bloed afgeskei word.
Clafoutis

duimnael|regs|250px|'n Tipiese clafoutis

**Clafoutis** is 'n Franse nagereg, wat sy oorsprong in die gewes Limousin in die suidelike Sentraal-Frankryk het en in die 19de eeu orals in die land gewild geraak het. 'n Clafoutis word van wilde- of swart kersies (wat nie ontpit word nie en sodoende 'n besondere smaak aan die gereg verleen) en 'n soort crêpe- of pannekoekdeeg gemaak en teen 'n hoë temperatuur in 'n porseleinbak in die oond gebak. Clafoutis word warm geniet en met slagroom bedien.

Die resep dateer waarskynlik uit die sestigerjare van die 19de eeu, en alhoewel deesdae ook ander soorte vrugte as kersies gebruik word, is dit net die sappige swart kersies wat saam met hul pitte 'n amandelagtige smaak aan die clafoutis verleen. 

In Auvergne, 'n gewes wat aan Limousin grens, staan die gereg ook as *milliard* bekend, maar bevat in plaas van kersies ook dikwels druiwe, bessies of gedroogde pruimedante.

## Eksterne skakels 
*Cloufits resepte by die webwerf van Epicurious.com. Laaste besoek 11 Mei 2007.
Frekwensie

**Frekwensie** word gemeet as die aantal voortdurende herhalings van 'n handeling of gebeurtenis per eenheid tyd. Dit word ook gedefinieer as die mate van verandering in fase van 'n sinusvormige golfvorm.

## Meting 
Die frekwensie van 'n gebeurtenis word bepaal deur die aantal voorkomste van die gebeurtenis te tel binne 'n bepaalde tydperk en dan dit te deel deur die tydsduur.
Dit kan ook bepaal word deur die tydsduur van 'n bepaalde hoeveelheid gebeurtenisse te neem. Net soos voorheen word die aantal gebeurtenisse gedeel deur die tydsduur om die frekwensie te bereken.

Die SI-eenheid van frekwensie is hertz (Hz). Dit is vernoem na die Duitse fisikus Heinrich Rudolf Hertz. 1 Hz beteken dat die gebeurtenis een keer per sekonde herhaal, 2 Hz beteken dat die gebeurtenis twee keer per sekonde herhaal. Ander eenhede wat gebruik word om frekwensie te meet sluit revolusies per minuut (rpm) in. Hartklop en musiektempo word in polsslae per minuut gemeet. Soms word hoekfrekwensie eerder gebruik. Dit word in radiale per sekonde (rad/s) gemeet.

'n Alternatiewe metode om frekwensie te bereken is om die tydsduur tussen twee opeenvolgende gebeurtenisse te meet (die periode) en dan die frekwensie te bereken as die omgekeerde van die tyd:
:
f = \frac{1}{T}

waar
:*T* die **periode** is en
:*f* die frekwensie is.  

Die is akkurater om 'n aantal periodes te neem en die gemiddeld te bereken.

## Frekwensie van golwe 
Frekwensie het 'n omgekeerd eweredige verhouding met golflengte. Die frekwensie van 'n golf is gelyk aan die spoed van die golf gedeel deur die golflengte van die golf.
:
f = \frac{v}{\lambda}

waar
:*v* die spoed van die golf is,
:*\lambda* die golflengte van die golf is en
:*f* die frekwensie van die golf is.

In die spesiale geval waar elektromagnetiese golwe in 'n vakuum beweeg word die spoed van die golf *v* met die spoed van lig in 'n vakuum *c* vervang. Dus word die frekwensie bereken as:
:
f = \frac{c}{\lambda}

waar
:*c* die spoed van lig in 'n vakuum is,
:*\lambda* die golflengte van die golf is en
:*f* die frekwensie van die golf is.

Wanneer 'n golf van een medium na 'n ander beweeg bly die frekwensie konstant, maar die golflengte en spoed van die golf verander.

## Sien ook 
*Hoekfrekwensie
*Frekwensieomskakeling
*Toon (musiek)
Franse Wes-Indiese Kompanjie

Die **Franse Wes-Indiese Kompanjie** (Frans: ***Compagnie des Indes Ocidentales Françaises***) is in 1664 deur die destydse Franse Minister van Finansies Jean-Baptiste Colbert (1619-1683) gestig om handel met die Franse kolonies in Amerika te dryf. As opvolger van die *Compagnie de la Nouvelle-France* was die Wes-Indiese Kompanjie ook verantwoordelik vir die administrasie en kolonisasie van Nieu-Frankryk. Die kompanjie se tuishawe was Le Havre.

Die hoofsaaklke handelsvennote in Amerika was die kolonies Nieu-Frankryk en Saint Dominique. Aan die kompanjie is vir 'n tydperk van veertig jaar sowel die eiendomsreg ten opsigte van die Franse besittings langs die Atlantiese kuste van Afrika en Amerika asook die monopolie vir die handel met Amerika oorgedra.

Die Franse kompanjie se inruilpryse is egter deur die Franse setlaars op die Wes-Indiese Antille-eilande as onbetaalbaar geag, en die koloniste het hulle gevolglik liewer tot smokkelhandel met die Nederlanders gewend.

Die Frans-Nederlandse Oorlog van 1672 tot 1679 het die Franse Wes-Indiese Kompanjie se handel ernstig begin ontwrig. Nadat die kompanjie in 1674 ontbind is, het die Franse Kroon die kolonies regstreeks begin administreer.
Slawehandel van die WIC

In die periode 1674 tot 1740 het die Hollands-Wes-Indiese Kompanjie (WIC) 383 skepe aan **slawereise** afgestaan. Van hierdie slawereise was 235 met eie vaartuie, 134 met gehuurde skepe en 14 met inbeslaggeneemde smokkelskepe uitgevoer.

'n Slawereis het begin in een van die vele Nederlandse hawens. Van daar het die skepe langs die kus van Afrika gevaar en gestop by een van die Nederlandse forte aan die Goudkus. Die belangrikste was Elmina en Akkra.

Aan die aankopers van slawe is noukeurige eise gestel. Slawe mag nie blind of lam wees nie of aan oordraagbare siektes gely het nie. Volwaardige slawe was vyftien tot en met ses-en-dertig jaar oud. Slawe ouer as ses-en-dertig mag nie aan boord geneem word nie. Slawe van ses tot vyftien jaar oud se prys was drie vir die prys van twee en slawe van twee tot ses jaar oud was twee vir die prys van een. 'n Volwaardige slaaf se verkoopprys was tweehonderd gulden (ongeveer 'n jaarloon vir 'n arbeider). Suikerplantasie-eienaars het korting ontvang, maar die prys moes in gelyke dele geld en suiker gedoen word. Die rekening moes vereffen word binne veertien dae nadat die slawe gelewer is. Slawe is dikwels aan tussen-handelaars verkoop.

Die grootste skepe wat vir slawevaart uitgerus is, was fluite, spieëlretoerskepe en fregatte. Hierdie vaartuie was tussen 100 en 120 voet lank en kon gemiddeld seshonderd slawe per reis vervoer. Alhoewel die bewindhebbers van die WIC die ‘toerbeurten’-standaard op vyfhonderd slawe vir groot skepe vasgestel het, was die aantal vervoerde slawe in die praktyk altyd veel hoër as die standaard.

Die groot slaweskepe was bewapen met vyftien tot twintig stukke grofgeskut en het 'n bemanning van vyf-en-veertig tot sestig man gehad. Die gemiddelde reisduur van 'n slawevaart was 516 dae, inklusief die wagttyd in Afrika en Amerika en die terugreis na die Republiek.
Die slaweskepe het suiker teruggeneem na Nederland, waarna hulle weer na Wes-Afrika gereis het. Die reise het vir hierdie rede as die *driehoeksvaart* bekend gestaan.

## Kyk ook 
* Hollands-Wes-Indiese Kompanjie
* Slawerny
Pyrénées-Atlantiques

Die Franse département **Pyrénées-Atlantiques** [pirene(z)atlɑ̃ˈtik] (in Gaskoniese Oksitaans: **eths Pirenèus Atlantics**, Baskies: **Pirinio Atlantikoak**) is die 64ste département in alfabetiese volgorde. Die département lê in die région Nieu-Akwitanië in die suid-weste van Frankryk naby die Spaanse grens. Sy naam is afgelei van sy ligging tussen die Atlantiese Oseaan en die Pireneë-gebergte.

## Geografie 
Pyrénées-Atlantiques grens in die noorde aan die département Landes, in die noord-ooste aan die département Gers en in die ooste aan die département Hautes-Pyrénées, in die suide aan die outonome Spaanse geweste Baskeland, Navarra en Aragón en in die weste aan die Atlantiese Oseaan met die Golf van Biskaje.

Die belangrikste stede en dorpe is Pau, Biarritz, Bayonne, Anglet en Saint-Jean-de-Luz.

## Geskiedenis 
Die département is tydens die Franse Rewolusie op 4 Maart 1790 uit die historiese provinsies Béarn, Labourd, Soule en die Franse gedeelte van die Koninkryk van Navarra (Frans: *Basse-Navarre*, Neder-Navarra) gevorm. Béarn maak deel uit van die historiese Gaskoniese taalgebied, terwyl die drie ander geweste die Franse Baskeland vorm en tot die Baskiese taalgebied behoort.
[duimnael|links|200px|Die [kasteel in die hoofstad Pau]]
Die nuutgestigte département is Basse-Pyrénées (Neder-Pireneë) genoem en is in administratiewe opsig verdeel in ses distrikte (Frans:* districts*), die historiese voorlopers van die arrondissemente: Mauléon, Oloron, Orthez, Saint-Palais en Ustaritz. Die distrikte is verder verdel in kantonne. Die hoofstad van die destydse département met sowat 310&nbsp;000 inwoners was aanvanklik Navarrenx, in die loop van die jaar 1790 Pau, in 1795 Saint-Palais en sedert 1796 uiteindelik Pau.

Die arrondissemente – Bayonne, Mauléon, Oloron, Orthez en Pau – is op 17 Februarie 1800 afgebaken. Die arrondissemente Mauléon (tans Bayonne en Oloron) en Orthez (tans Oloron en Pau) is op 10 September 1926 ontbind. Op 10 Oktober 1969 het die département sy huidige naam gekry.

In die afgelope dekades het verteenwoordigers van Nasionaal-Baskiese politieke groeperings verskeie kere 'n verdeling van die département Pyrénées-Atlantiques en die skepping van 'n département vir die Franse Baskeland geëis. Voor die verkiesings van die jaar 1981 het die Sosialistiese Party onder die leierskap van François Mitterrand hierdie eis selfs as deel van sy politieke program oorgeneem. Ná die verkiesings is 'n territoriale herverdeling volgens etniese kriteria egter as 'n gevaar vir die Franse Republiek se eenheid beskou en dus nooit aangepak nie.

## Administratiewe verdeling 
Die département Pyrénées-Atlantiques word in administratiewe opsig in drie arrondissements verdeel:
Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)

[duimnael|300px|Voorbeeld van [Ubuntu bedryfstelsel se grafiese koppelvlak]]
duimnael

Die programmatuur wat dit moontlik maak vir 'n rekenaargebruiker om die hardeware binne die rekenaar en geïnstalleerde sagteware te kan gebruik of manipuleer.

'n Basiese rekenaar het slegs 'n BIOS (*Basic Input Output System*) wat die rekenaar effektief net kan aanskakel. Om programmatuur op die sisteem te laai wat die bedryf van die rekenaar toelaat is bedryfstelsels nodig. 'n Bedryfstelsel sluit nie werklik toepassingsagteware in nie, maar is die onderleg van die rekenaar se funksies.

Benewens die bedryfstelsel kan toepassings gelaai word. Microsoft Office, LibreOffice, Firefox ens. kan vir 'n spesifieke bedryfstelsel gelaai word deur middel van 'n proses wat installering genoem word.

'n Kort lys van bedryfstelsels:
* Linux
* Mac OS
* Microsoft Windows
* Chrome OS
* Unix
* FreeBSD
* NetBSD
* OpenBSD
** LibertyBSD
* FreeDOS
* MS-DOS
* Windows Phone

## Eksterne skakels
Arcachon

**Arcachon** (in Gaskoniese Oksitaans **Arcaishon**) is 'n dorp en strandoord in die Suidwes-Franse département Gironde (région Akwitanië) met 'n oppervlak van 7,56 vierkante kilometer en 11&nbsp;441 inwoners (2009). Die dorp in die historiese gewes Gascogne maak deel uit van die arrondissement Bordeaux en vorm sy eie kanton. Sy inwoners word in Frans *les Arcachonnais* genoem.

## Geografie 
duimnael|links|250px|Die sanndduin Dune du Pyla
Arcachon lê teen die suidelike oewer van die Bassin d'Arcachon, in die bosgebied van Landes. Die dorp staan onder meer bekend vir sy oesterteelt. Suid van die luukse voorstede Pilat-Plage en Pyla lê die Dune du Pyla (dikwels ook Dune du Pilat genoem), die grootste sandduin in Europa met 'n hoogte van sowat 110 meter, 'n lengte van meer as twee kilometer en 'n voetwydte van sowat 500 meter. Die sandduin bevat sowat sestig miljoen kubieke meter sand en beweeg tussen een en vyf meter per jaar landinwaarts.

Arcachon bestaan uit 'n aantal dorpswyke, waaronder vier sogenaamde "Villes" (Ville d'Hiver of Winterdorp, Ville de Printemps of Lentedorp, Ville d'Été of Somerdorp, en Ville d'Automne of Herfsdorp), en Les Abatilles en Le Moulleau.

## Demografie 
Teenoor die sensus van 1990 (47&nbsp;141 inwoners) het die bevolking van die agglomerasie van Arcachon volgens die sensus van 1999 met 15 persent gegroei tot 54&nbsp;204. Naas Arcachon is La Teste de Buch met 22&nbsp;970, Gujan-Mestras met 14&nbsp;958 en Le Teich met 4&nbsp;822 inwoners die grootste dorpe in die agglomerasie. Terwyl Arcachon se inwonertal weens die gebrek aan beskikbare erwe in die laaste jare gekrimp het, het die ander dorpe sterk gegroei.

## Eksterne skakels
Mauritsstad

[250px|duimnael|regs|Mauritsstad in 1645, gravure van Petrus Schenk, vir die boek *Rerum in Brasilia et alibi gestarum* van [Casparus Barlaeus, gebaseer op 'n tekening van Frans Post]]
**Mauritsstad** (ook *Mauritiopolis *) was die hoofstad van Nederlands-Brasilië en is tans 'n deel van die Brasiliaanse stad Recife.

Die stad is ontwerp deur die meesterbouer Pieter Post en gebou op die eiland Antonio Vaz oorkant Recife. Dit was vernoem na die goewerneur Johan Maurits, die stigter van die stad. Mauritsstad was die kulturele middelpunt van die Nuwe Wêreld, met die eerste botaniese tuin en die eerste dieretuin van die Amerikas en 'n museum. Die stad het ook die eerste sinagoge in Amerika gehad.
Baguette

duimnael|Franse stokbrood ("baguette")

**Baguette** (Frans: *pain de baguette* of kort *baguette*, "stok") is die mees bekende soort van Franse witbrood, wat vanweë sy lang, dun vorm in Afrikaans ook **Franse stokbrood** genoem word. Tipiese kenmerke van hierdie sagte witbrood is sy  bruin kors en die kruim se growwe en ongelykmatige porieë, wat danksy 'n spesiale kniemetode teen laer temperature en die byvoeging van net 'n klein hoeveelheid gis verkry word. Die stokvorm van die brood verseker dat ook die maksimum hoeveelheid kors verkry word. Baguettes het gewoonlik 'n lengte van een meter, 'n ovale deursnee van vyf tot ses sentimeter en 'n gewig van 250 gram.

Baguettes word in Frankryk slegs deur besondere bakkers, die sogenaamde *boulangers* (letterlik: "bakkers van bolvormige brode"), gebak.

## Metode 
Baguettes word in Frankryk oorwegend van die Franse meelblomtipe T65 (Frans: *farine blanche T65*, 'n witmeel wat tussen 0,62 et 0,75 persent minerale bevat) gebak, maar die meeste bakkerye het hulle eie resepte en spesiale metodes. Baguettes van hoë gehalte word van meelblom met 'n hoër persentasie gluten, water, gis en sout gebak, en hulle spesiale deeg neem langer om ryp te word as dié van ander soorte brood.

## Baguette in Frankryk 
duimnael|Vars gebakte baguette. Die kors behoort bros en taai te wees, die binnekant sag
Die tipiese struktuur van die tradisionele Franse baguette het in die laaste dekades duidelik verander. Die kruim het helderder geword en die porieë fyner. Bakkerye het begin om stywe deeg vir hulle baguettes te gebruik, wat deur bakmasjiene makliker gehanteer kan word. Daarnaas is ook bakmiddels by die deeg gevoeg. Die stokbrode word ook nie meer op stoofplate gebak nie, aangesien die moderne oonde die gebruik van bakplate noodsaaklik maak.

Die tipiese deegsoorte vir baguettes is:
* "Levain de pâte" (gefermenteerde deeg) 
* "Poolisch" ('n gegiste voordeeg) en
* "Levain" ('n suurdeeg, wat van graanmeelblom berei word).

Levain de pâte was vroeë die mees gebruiklike deegsoort, maar Poolish en Levain het intussen meer gewild geraak. In Frankryk word dikwels nog meel van bone of mieliemeel bygevoeg - tydens die Eerste Wêreldoorlog is hierdie bestanddele gebruik om broodgraan in te spaar. Die smaak van Franse baguettes is afhanklik van die deegresep en kniemetode.

### Franse stokbrood in die VSA 
In die VSA word na stokbrood-toebroodjies ook as *submarine sandwiches* (kortweg *subs*) verwys, terwyl ''po' boys'', wat in die helfte oopgesny en met gebraaide vleis of seekos bedien word, 'n gewilde soort toebroodjie in Louisiana is.
Staatsmodelschool

[duimnael|regs|300px|Die Staatsmodelschool in Van der Waltstraat, [Pretoria.]]
[duimnael|270px|regs|’n Skets van ds. [Adriaan Hofmeyr toe hy gevange gehou is in die Staatsmodelschool in Pretoria.]]

Die **Staatsmodelschool** is geleë op die hoek van Van der Walt- en Skinnerstraat in Pretoria, Suid-Afrika. Dit het ontstaan as 'n skool wat in 1893 gestig is om onderwysers in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) op te lei.

Sytze Wierda, hoofargitek van die ZAR, het die gebou in 1895 ontwerp en bouwerk is in 1896 deur Te Groen voltooi. Die struktuur bestaan uit stene en sandsteen en is volgens die Neo-Hollandse Renaissance-argitekskool gebou. Mnr. F. Wagner was die eerste hoof van die skool. Mnr. Alfred Fernandez Harington is 1 Oktober 1895 aangestel as onderwyser in die Engelse taal. Die beeldhouer Anton van Wouw het tussen 1895 en Oktober 1896, toe hy van Sammy Marks bevestiging ontvang het dat hy moes voortgaan met werk aan 'n standbeeld van Paul Kruger, by die skool en by die Staatsmeisjesschool klasse gegee.

Op 11 Oktober 1899 is die skool gesluit as gevolg van die uitbreek van die Anglo-Boere Oorlog. Gedurende die oorlog is Britse offisiere in die gebou aangehou en die ontsnapping van Winston Churchill, wat later eerste minister van die Verenigde Koninkryk geword het, is legendaries. Churchill is op 15 November 1899 by Chieveley in Natal deur boeremagte gevangene geneem en het op 18 November in Pretoria aangekom. Hy het op 12 Desember 1899 ontsnap en te voet en per trein na Lourenço Marques gevlug. Drie ander gevangenes was Haldane van die Gordon Highlanders, luitenant Mesurier van die Dublin Fusiliers en sersant Brockie, 'n koloniale vrywilliger. Britse krygsgevangenes het 'n aantal sketse teen 'n muur van die skool aangebring wat bewaar word deur glas wat daaroor aangebring is. Die sketse sluit 'n kaart in wat die slagvelde in Natal en die opmars na Pretoria uitbeeld. Na die Britse besetting van Pretoria is die skool en die nabygeleë Staatsmeisjesschool as 'n militêre hospitaal gebruik.

Die skool het heropen op 3 Junie 1901 met 32 leerlinge, toe bekend as die *Pretoria High School* met Charles Hope as skoolhoof. In 1903 het die meisies na die Staatsmeisjesschool geskuif en is die skool tot 1909 as die *Pretoria College for Boys* bedryf, wat later Pretoria Boys High School geword het. In 1910 het die kollege na 'n groter perseel by Waterkloofkop geskuif en daarna het die gebou verskeie ander skole gehuisves. Die meisieskool is later as die Pretoria High School for Girls in Hatfield gevestig.

In 1951 het die Biblioteekdienste van die Transvaalse Onderwysdepartement (TOD) die gebou betrek. Die gebou is op 8 April 1960 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Prof. Jan Kamp
Cor van Gogh

duimnael|Cor van Gogh
**Cornelis Vincent (Cor) van Gogh** (* 17 Mei 1867, Zundert - † 14 April 1900, Brandfort) was ’n Nederlandse immigrant na Suid-Afrika, kunstenaar en Boerekryger tydens die Tweede Vryheidsoorlog.

## Jeug 
Van Gogh, jongste broer van die bekende skilder Vincent het in ’n pastorie in Zundert grootgeword.  In 1871 het hy saam met sy ouers en suster Wilhelmina (die ander kinders was reeds volwasse) na Etten verhuis waarheen sy vader beroep is.  Hy het daar skoolgegaan.

## Immigrasie en werk 
In 1889 het hy op 22-jarige ouderdom uit Nederland na die Zuid-Afrikaansche Republiek geïmmigreer as deel van ’n klein groep immigrante wat ’n beter toekoms in Afrika gesoek het.  Nadat hy aanvanklik naby Germiston op ’n myn gewerk het, het hy by die NZASM aangesluit waar hy as tekenaar gewerk het.  

## Oorlog en afsterwe 
Gedurende die Tweede Vryheidsoorlog het hy aan die kant van die Boere geveg en is in Maart 1900 deur die Britse magte gevangene geneem.  As krygsgevangene het hy baie siek geword en is hy oorgeplaas na ’n militêre hospitaal by Brandfort in die Oranje-Vrystaat waar hy op 14 April 1900 gesterf het.  Die Transvaalse afdeling van die Rooi Kruis het verklaar dat hy homself per ongeluk geskiet het maar daar word gemeen dat hy soos sy beroemde broer selfmoord gepleeg het.

## Toneelstuk en film 
In 2006 is ’n Afrikaanse toneelstuk in die Gentse Teater, Tinnenpot, onder regie van Daleen Krige ’n toneelstuk opgevoer onder die titel *Moe Nie Huil nie, moe nie treur nie*.  In die rolprent *Vincent & Theo* word die rol van Cor vertolk deur die akteur Jim de Groot.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Ploeger, Jan: Cornelis Vincent van Gogh in Transvaal. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 1, Desember 1981
Kript

[duimnael|Kript in die katedraal van [Bayeux, Normandië (Frankryk)]]
[duimnael|Ottoonse Kript in die kloosterbouvalle van [Memleben]]

'n **Kript** (Grieks "verborge", van *kryptein* "verberg") is 'n begaanbare grafkelder, wat onder die koor (apsis) van baie Christelike kerke lê.

As voorlopers van kripte word die onderaardse grafkelders van die eerste Christene beskou, wat buite die stadsmuur van die antieke Rome aangelê is. Bo-oor sommige van hierdie grafkelders is later kerke opgerig, soos byvoorbeeld die Ou Sint-Pieterskerk in Rome, wat na oorlewerings op die graf van Petrus gebou is. In die meeste gevalle lê die graf net onderkant die apsis of koor, in die Romaanse boustyl soms onderkant die weskoor.

Die eerste kripte is in tonnels aangelê en derhalwe ook tonnelkripte genoem.

Die kript huisves die graf of die relikwieë van 'n martelaar en was in die Middeleeue naas sy godsdienstige betekenis ook daarop gemik om pelgrims te lok. Die tonnel het gewoonlik die apsis gevolg, sodat pelgrims in staat was om rondom die graf te wandel. Hierdie argitektoniese vorm word ook ringkripte genoem. Die eerste ringkripte is omtrent 590 in Ou Sint-Pieter opgerig.

Langsaan die ringkript is dikwels 'n buitekript gebou, waarin kerklike ampsdraers ter ruste gelê is. Ook altare vir herdenkingsdienste is bygevoeg. Die eerste buitekripte is in die 8ste eeu in Brixworth (Engeland) gebou.

Met die Romaanse boustyl het die kript as argitektoniese bouvorm sy bloeitydperk met die sogenaamde saalkripte beleef, wat uit die ringkripte met hulle buitekripte ontwikkel het. Die saalkript was 'n meerskepige gebou en het dikwels tot by die dwarsskip van 'n kerk gestrek. Sy hoogte het boumeesters genoodsaak om ook die koor te verhoog. Die saalkript van die katedraal in Speyer (Duitsland) spog met 'n hoogte van sewe meter en beskik oor ses altaarnisse, sodat 'n soort "onderkerk" ontstaan het. Saalkripte het ook as begraafplase van wêreldlike ampsdraers gedien.

Met die opkoms van die Gotiese boustyl het die kript verdwyn, aangesien martelaars en hulle relieke nou openlik in begaanbare kore vertoon is.

Die bekendste kripte is:
* Kript van die katedraal in Braunschweig (Duitsland)
* Kript van die domkerk in Mönchengladbach (Duitsland)
* Kript van die katedraal in Speyer (Duitsland)
* Kript in die katedraal van Gurk (Karintië, Oostenryk)
* Kript in die klooster Schlägl (Opper-Oostenryk, Oostenryk)
* Kript in die katedraal van Lund (Swede)
* Kript in die Sint-Pieterskerk, (Rome, Italië)
Ou Letteregebou

duimnael|Die Ou Lettere met die Geestes-wetenskappegebou in die agtergrond
[duimnael|Rooiletsjwe-standbeeld voor die Ou Lettere, 'n geskenk deur oudstudente [Anton Rupert|Anton en Huberte Rupert as blyk van waardering vir inspirerende leiding deur Prof. C.H. Rautenbach tydens sy termyn as rektor (1948–1970)]]

Die **Ou Letteregebou** is geleë op die Universiteit van Pretoria se kampus in Pretoria en was een van die eerste geboue wat op die terrein opgerig is. Die gebou is geleë aan die oostelike punt van 'n oop grasplein teenoor die fakulteit Ingenieurswese aan die westelike punt van die plein. Die planne vir die gebou is opgestel deur die amptelike stadsargitek in diens van die Department van Openbare Werke. Op 3 Augustus 1910 het Goewerneur-generaal Gladstone die hoeksteen van die Ou Letteregebou gelê. Die gebou is opgerig deur JJ Kirkness in 1911 waarna die universiteit na die huidige kampus getrek het.

Plaaslike sandsteen is gebruik om die gebou te bou en die styl herinner aan die Franse Renaissance styl. Die gebou het 'n kenmerkende kloktoring en die gebrandskilderde venters vertoon die skild van die Transvaalse Universiteits Kollege (T.U.K.).

Die gebou huisves die Mapungubwe Museum in die noordelike vleuel van die boonste verdieping waar 166 000 artefakte uit die Mapungubwe argeologiese uitgrawing uitgestal word. In die suidelike vleuel van die boonste verdieping word die Van Tilburg Museum gehuisves wat toegespits is op Suid-Afrikaanse oudhede en beskik oor die grootste versameling Oosterse keramiek in die suidelike halfrond. Daar word ook beplan dat 'n versameling bronsbeelde uit die Anton van Wouwversameling in die sentrale toringgedeelte van die gebou uitgestal sal word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Campanile

duimnael|regs|200px|Die campanile van die Sint-Markus-katedraal in Venesië (Italië)

'n **Campanile** is 'n vrystaande kloktoring wat deel uitmaak van 'n kerk of katedraal, maar nie self in die gebou geïntegreer is nie. Die woord is van Italiaanse afkoms en afgelei van *campana* ("klok"). Campaniles word veral in Italië aangetref sodat dié term veral met Italiaanse boukuns verbind word. Die bekendste voorbeelde van Italiaanse campaniles is die leunende toring van Pisa, die Markus-toring van Venesië en Giotto se campanile wat by die katedraal van Florence opgerig is.

Vrystaande kerktorings is ook 'n tipiese kenmerk van kerke in Litaue, met die katedraal Sint-Stanislaus in Vilnius as die mees bekende voorbeeld. Buite Italië is baie campaniles volgens die Venesiaanse Sint-Markus-katedraal ontwerp. Ook 'n bekende wêreldlike gebou, die *Messeturm*-wolkekrabber in Frankfurt am Main in Duitsland, is deur die argitekte H.R. Hiegel en Helmut Jahn in 1990 as 'n campanile-agtige konstruksie opgerig.

## Geskiedenis 
Die vroegste campaniles het tussen die 6de en 10de eeu as ronde torings met kenmerkende klein boogvormige vensteropeninge in die boonste gedeelte ontstaan. Voorbeelde van dié vroeë boustyl het vlakby die kerke van Sant'Apollinare in Classe (omstreeks 532 tot 549) en Sant'Apollinare Nuovo in Ravenna (omstreeks 490) ontstaan. Enkele ronde kloktorings is ook in latere eeue opgerig soos die leunende toring van Pisa wat in 1173 begin is. Dié toring met sy reeks arkades word as 'n meer gesofistikeerde voorbeeld van ronde campaniles beskou.

## Lees ook 
* Campanile (Port Elizabeth)

## Bibliografie
* Berning, Michael: Campanology. In: Lantern. Kultuurtydskrif. Jaargang 41, nr. 1, Februarie 1992

## Verwysings
Recife

**Recife** (Portugees: [ʁeˈsifi], , letterlik: "rif") is die hoofstad van die Brasiliaanse deelstaat Pernambuco en lê ongeveer 100&nbsp;km suid van die oostelikste punt van die Suid-Amerikaanse vasteland. Die stad self huisves 1,6 miljoen inwoners en die metropolitaanse gebied ongeveer 3 miljoen. Die stad lê op die walle van die Beberibe- en Capibariberivier. Beide riviere mond hier uit in die Atlantiese Oseaan.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|Die Kahal Zur Israel-[sinagoge is die oudste van sy soort in die Amerikas]]
Die area rondom Recife was een van die eerstes in Brasilië waar die Portugese 'n gemeenskap gevestig het.

In 1534 het Johannes III van Portugal Brasilië in verskillende oorerflike Kapteinskappe ("Capitanias Hereditárias" in Portugees) verdeel; die Portugese het besef dat hulle nie die menslike of finansiële bronne gehad het om in so 'n uitgebreide en veraf kolonie te belê nie en het besluit om die taak aan private entrepreneurs oor te laat, genoem "Donatários" (hierdie sisteem was toe reeds suksesvol geïmplimenteer in die Portugese kolonies in Afrika).

Die meeste Kapteinskappe het egter gefaal, grootliks as gevolg van te min ondersteuning van die Portugese metropolis. Een van die min wat gefloreer het was die Kapteinskap van Pernambuco, waarin Recife geleë is.

Vanaf 1630 tot 1654 was 'n groot deel van Brasilië onder Nederlandse bewind (Nederlands-Brasilië). Die hoofstad van Nederlands-Brasilië was Recife (die stad het toe as Mauritsstad bekend gestaan). Die Nederlandse fort Cinco Pontas in die stadsentrum herinner nog aan hierdie tyd. Tydens hierdie tydperk is die eerste sinagoge in die Amerikas gestig. Die Nederlanders is egter verdryf deur 'n leërtjie van Portugese en plaaslike opstandelinge. Hierdie opstand staan vandag bekend as die 'Restauração Pernambucana'. Die grootste deel van die Joodse gemeenskap het gevlug na Amsterdam en sommige na Noord-Amerika, waar hulle die eerste Joodse gemeenskap in Nieu-Amsterdam oprig, asook die Karibiese gebied.

Gedurende die 18e eeu het opstande dwarsoor die stad uitgebreek waarin die ryk boere van Olinda en die handelaars van Recife gebots het. Recife had 'n groot voordeel oor Olinda: Olinda het nie 'n hawe nie, terwyl Recife een van die beste aan die Atlantiese Oseaan het. Recife se bourgeoisie het 'n oorwinning behaal oor die dekadente suikeraristokrate van Olinda. Dit was 'n beslissende faktor in Recife se groei. Recife is vandag 'n groot stad terwyl Olinda 'n klein historiese dorpie is.

Recife se Estádio Ilha do Retiro is tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950 vir wedstryde ingespan, terwyl tydens beide die FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014 van die Arena Pernambuco gebruik gemaak is. Dit sal ook een van die Brasiliaanse gasheerstede tydens die Vrouesokkerwêreldbeker 2027 wees.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*
Terugspoor

**Terugspoor** (Engels: *Trackback*) is protokol waarvolgens webjoernaal A 'n sein uitstuur na webjoernaal B. Op hierdie manier weet lesers van webjoernaal B dat daar op webjoernaal A 'n moontlike interessante artikel geplaas is. Terugspoor is dus 'n manier van reageer op 'n artikel op 'n ander webjoernaal, anders as deur die gewone kommentaarpaneel. Die sein wat webjoernaal A na webjoernaal B stuur, word ook 'n terugspoor-pieng  genoem. Terugspoor vereis dat beide webjoernaal A en webjoernaal B die terugspoor funksie moes aktiveer ten einde die kommunikasie te bewerkstellig. Terugspoor vereis nie dat webwerf A fisies geskakel moet wees na webwerf B nie.

Die terugspoor spesifikasies is ontwikkel deur *Six Apart* wat dit die eerste keer geïmplementeer het in hul MovableType webjoernaalsagteware in 2002. Sedertdien is dit is dit geïmplimenteer in die meeste webjoernaalsagteware. *Six Apart* het in Februarie 2006 'n werkgroep begin met die doel om dit moontlik as 'n internet standaard deur die Internet Engineering Task Force (IETF) te laat goedkeur. Een prominente webjoernaaldiens wat nie terugspoor bedien nie is Blogger. (Blogger het nou terugskakels wat baie soortgelyk is aan die terugspoor protokol van Movable Type.)

## Eksterne skakels 
* Wat is 'n terugspoor (Trackback)? deur Tom Coates in Engels
* Wat is 'n terugspoor?  Beskrywing en diagram deur Doug Karr in Engels
Kaap Fréhel

duimnael|250px|'n Lugfoto van Cap Fréhel duimnael|regs|250px|Die lig van Cap Fréhel se vuurtoring, soos gesien vanaf die dorp Saint-Briac 

**Kaap Fréhel** (Frans: *Cap Fréhel*) is 'n landtong aan die Côte d'Émeraude (Smaragkus) in Noordoos-Bretagne. Dit vorm die noordelikste punt van die rotsige voorgebergte tussen die stede Saint-Malo en Saint-Brieuc. Die kaap, wat sowat 8,5 kilometer van Fréhel se dorpsentrum af lê, is tot natuurbewaringsgebied verklaar en staan bekend vir sy rotswande en as die broedgebied van talle voëlspesies.
duimnael|links|250px|Die heideveld van Cap Fréhel
Die steil rotswande, wat 'n hoogte van tot by 70 meter bereik, bestaan uit rooi sandsteen, swart leisteen en rooskleurige graniet. Die grasvelde bo-oor die rotswande maak deel uit van 'n pragtige heideveld, wat oor 300 hektaar strek.

Aan die kaap is twee vuurtorings opgerig. Een van hulle dateer uit die 17de eeu is  tydens die heerskappy van koning Lodewyk XIV deur die beroemde argitek Vauban opgerig. 'n Tweede, nuwe vuurtoring met 'n hoogte van is in 1950 bygevoeg en mag teen bepaalde tye beklim word. In die geval van gunstige weerstoestande bied die toring 'n pragtige uitsig tot by die Kanaaleilande.
Leon Schuster

**Leon Schuster** (gebore 21 Mei 1951) is die vervaardiger van rolprente (waarin hy gewoonlik self die hoofrol vertolk), komediant en akteur, en is Suid-Afrika se koning van fopkamera. Hy maak sy filmdebuut in 1983 in Wolhaarstories, die enigste Afrikaanse rolprent waarin hy gespeel het.

Hy is veral bekend danksy sy komiese rolprente wat Suid-Afrika se kultuur en kultuurverskille uitbeeld. Hy ontvang baie kritiek vir veral sy rolprente, wat as "toilethumor" beskou word, maar is die een rolprentvervaardiger wat oor taal- en kultuurgrense 'n aanhang opgebou het.

## Biografie 
Schuster is op Vereeniging gebore en het in Bloemfontein grootgeword en by Laerskool Wilgehof en Hoërskool Jim Fouché skoolgegaan. Na skool het hy onderwys aan die Universiteit van die Vrystaat studeer en 'n BA-graad met Afrikaans en Engels as hoofvakke en later 'n Hoër Onderwysdiploma verwerf. Hy het vir die Universiteit van die Vrystaat se eerstespan rugby gespeel. Hy het ook as haker vir die Vrystaatse rugbyspan gespeel en is steeds 'n groot ondersteuner van die Vrystaatse Cheetahs. Hy was toe 'n onderwyser by Hoërskool Jim Fouché vir twee jaar.

## Loopbaan 
Schuster het in 1975 by die SAUK aangesluit, waar hy veral vir sy radioprogram *Die Vrypostige Mikrofoon* onthou word deur talle mense met sy vlymskerp poetse uit te vang. Dit het die fondament vir sy poetse in sy rolprente gelê. 

## Filmografie 
* *Wolhaarstories* (1983)
* *You Must Be Joking!* (1986)
* *You Must Be Joking! Too* (1987)
* *Oh Schucks!...Here Comes U*N*T*A*G* (1989)
* ''Oh Schucks!...It's Schuster* (1989)
* *Sweet 'n Short* (1992)
* *There's a Zulu On My Stoep* (1993)
* *Panic Mechanic* (1997)
* *Millennium Menace* (1999)
* *Mr Bones* (2001)
* *Oh Shucks!...I'm Gatvol!* (2004)
* *Mama Jack* (2005)
* *Mr Bones 2* (2008)
* *Schuks Tshabalala’s Survival Guide to South Africa* (2010)
* *Mad Buddies* (2012)
* *Oh Schucks!...Your Country Needs You!* (2013)
* *Schuks! Pay Back The Money* (2015)
* *Frank And Fearless* (2018)

## Diskografie 
* *Leon Schuster* (1982)
* *Broekskeur* (1983)
* *Waar En Wolhaar* (1983)
* *Briekdans* (1984)
* *Rugby* (1985)
* *You Must Be Joking!* (1986)
* *Dasiefoutie* (1988)
* *"Shakin" Schuster En Sy Opkikkers* (1992)
* *Hie' Kommie Bokke* (1995)
* *Gautvol in Paradise* (1997)
* *Die Vrypostige Mikrofoon, Volume 1* (1998)
* *Die Vrypostige Mikrofoon, Volume 2* (1998)
* *Baas Funny Plaas* (1999)
* *My Beste Jare* (2001)
* *Groen, Goud En White* (2002)
* *Catchup Song And Every Cricket Hit* (2003)
* *Oh Schuks... I'm Gatvol* (2004)
* *Op Dun Eish'' (2006)
*" Hie' Kommie Bokke 2!" (2007)
* *Dra Die Bok* (2008)
* *My Mates – Die Bokke*

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse musikante

## Verwysing 
## Eksterne skakels 
* 
*
Vierkleur

300px|regs|duimnael|Die Transvaalse Vierkleur
Die Transvaalse **Vierkleur** was die amptelike vlag van die Zuid-Afrikaansche Republiek en is deur ds Dirk van der Hoff ontwerp. Die vlag het amptelik as die ZAR se landsvlag gedien vanaf 1858 tot 1902, met periodes waartydens die ou Voortrekkervlag (1874-75) en die Union Jack (1877-1881) as amptelike vlag gehys is.

Die rede vir die kleure is nie heeltemal bekend nie, maar daar word algemeen aanvaar dat ds. van der Hoff in gedagte gehad het dat die Nederlandse vlag nie geskik sou wees vir die nuwe republiek nie. Die oranje in die Nederlandse vlag is dus deur rooi vir die Boererepubliek vervang, terwyl 'n vertikale groen streep bygevoeg is.

Die vlag is die eerste keer op 6 Januarie 1857 in Potchefstroom en op 23 Februarie 1857 in Pretoria gehys. Op 18 Februarie 1858 het die Volksraad die Vierkleur as die amptelike vlag van die Zuid-Afrikaansche Republiek verklaar. 

Na die Britse anneksasie van die ZAR in April 1877, het die Eerste Vryheidsoorlog uitgebreek. In 1880 is Heidelberg tot tydelike hoofstad verklaar en die Vierkleur is weer op Geloftedag van 1880 daar gehys. 

Op 31 Mei 1902 is die Vierkleur en die Vrystaatse vlag gestryk, maar is tog later geïnkorporeer in die vlag van die Republiek van Suid-Afrika van 1928 tot 1994.

## Eksterne skakels 
*Oorsprong Van Die Vierkleur
Kaap Ferret

duimnael|regs|Kaart van Cap Ferret

**Kaap Ferret** (Frans: *Cap Ferret*) is 'n kaap wat teen die mees suidelike punt van die skiereiland Lège-Cap Ferret in die Suidwes-Franse département Gironde lê. Die kaap staan veral bekend vir sy vuurtoring en het tot 'n luukse strandoord met ongerepte natuurskoon ontwikkel.

Die vuurtoring van Cap Ferret, wat in 1839 opgerig is, is tydens die Duitse besetting in 1944 vernietig en vanaf 1946 herbou. Dit is op 7 Augustus 1949 ingewy. Die vuurtoring op 'n hoogte van 52 meter beskik oor 'n optiese stelsel met 'n gewig van een ton, en sy rooi lig is oor 'n afstand van maksimaal 50 kilometer sigbaar. Die vuurtoring bied 'n panoramiese uitsig oor die Bassin d'Arcachon.

## Fotogalery 

Lêer:CapFerret.JPG|Noorduitsig oor Cap Ferret
Lêer:Cap-ferret fme 135a.jpg|Cap Ferret se vuurtoring
Lêer:Tramway Cap-Ferret.JPG|Die trem

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webtuiste
*
Naval Hill

[duimnael|Die Kerkstraat in [Bloemfontein met die Tweetoringkerk op die einde van die straat. Naval Hill op die agtergrond. (Foto vanuit die suide – omtrent 1900.)]]
duimnael|Uitsig oor Bloemfonein vanaf Naval Hill.

**Naval Hill** is 'n platoagtige heuwel in die middel van Bloemfontein, die hoofstad van die Vrystaatprovinsie. Naval Hill het sy naam te danke aan twee Britse vlootkanonne wat bo-op aangetref word. Sy oorspronklike naam was Bloemfonteinberg, maar dit is hernoem toe Britse vlootpersoneel hier gedurende die Tweede Vryheidsoorlog gestasioneer was.

Naval Hill verskaf mooi panoramiese uitsigte oor Bloemfontein en is die hoogste punt in 'n redelike plat omgewing. Die area beslaan 192,5 hektaar wat die Franklin-natuurreservaat huisves. Dit is die enigste natuurreservaat binne 'n stadskern in Suid-Afrika en in 1930 deur 'n voormalige burgemeester daargestel.

Die Lamont-Hussey Sterrewag is in 1928 gebou en bo-op Naval Hill geleë. Dit was destyds onder die eienaarskap van die Universiteit van Michigan in die VSA, maar het in 1974 gesluit. Dit is later omskep in 'n kleinteater genoem die Sterrewag Teater.

Teen die suid-oostelike hange van Naval Hill is 'n wit perd in klip uitgelê. Dit is geskep deur die troepe van Wiltshire Remount Depot gedurende die Tweede Vryheidsoorlog en het gedien as 'n landmerk vir terugkerende Britse troepe van die slagvelde.

## Eksterne skakels 
* Die amptelike webwerf van Bloemfontein (Mangaung)
John Johnstone Kirkness

duimnael|regs|200px|John Johnstone Kirkness.

**John Johnstone Kirkness** (1857–1939) was 'n bouaannemer in die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Transvaal wat 'n aantal historiese geboue in Suid-Afrika opgerig het. Kirkness was 'n Skot wat in 1887 uit die Orkneyeilande geïmmigreer het. Geboue waarvoor hy verantwoordelik was sluit in die Ou Raadsaal op Kerkplein in Pretoria, die Ou Letteregebou op die Universiteit van Pretoriakampus, aanbouings aan die Sammy Marks Museum in die vroeë 1890's, die ry van 15 offisiershuise in Artilleriestraat, die eerste brug oor die Apiesrivier wat in 1890 in 'n vloed weggespoel het en met die Leeubrug vervang is wat ook deur Kirkness gebou is, en die Bank van Afrikagebou in Palacelaan by Kerkplein in Pretoria wat ook as die Kirknessgebou bekendstaan.

Hy het ook die eerste bakstene in Pretoria in Groenkloof teen die suidelike hang van Muckleneukheuwel vervaardig. Geboue so ver as die Groote Schuur-hospitaal in Kaapstad en die Poskantoor in die voormalige Salisbury (nou Harare) is uit Kirkness-stene gebou.

Kirkness het in omtrent 1929 die argitek Vivian Sydney Rees-Poole opdrag gegee om vir hom 'n huis te ontwerp in Muckleneuk, Pretoria. Kirkness was 'n bewonderaar van Herbert Baker en wou hê die huis moes in die dissipline gebou word, maar die Kirknesshuis in Pomonastraat is eintlik eerder 'n monument na die beroemde Kirknesss-stene.

## Verwysings
Voortrekkerpers

duimnael|regs|270px|Adv. F.C. Erasmus was een van die ses Kapenaars wat in die Voortrekkerpers se eerste direksie gedien het.

Die **Voortrekkerpers Beperk** was 'n uitgewer van Afrikaanse nuusblaaie wat in 1936 gestig en op 1 April 1971 met die Afrikaanse Pers (1962) Beperk saamgesmelt het as Perskor.

Op 30 September 1935 het 'n groepie Kaapse Nasionaliste onder voorsitterskap van W.A. Hofmeyr op Stellenbosch besluit om 'n Afrikaanse Nasionale dagblad in Johannesburg op te rig. Die oogmerk was om Afrikaner-nasionalisme noord van die Vaalrivier te vestig en uit te bou. Daar is besluit om 'n maatskappy - Voortrekkerpers Beperk - met 'n kapitaal van 150&nbsp;000 eenpond-aandele op te rig.

'n Geldinsameling is begin waarin *Die Burger* en *Die Volksblad* deurlopend 'n rol gespeel het deur die saak by hulle lesers te propageer. Mnr. Pieter Neethling van Stellenbosch het 5&nbsp;000 pond bygedra en Naspers ook. 

Daar was ook teenkanting teen die besluit en geldinsamelingsveldtog, onder andere van prof. L.J. du Plessis van Broederbond-faam, wat bang was dat "so 'n van elders ingevoerde blad" republikanisme in die Noorde sou demp. 

Op 29 Januarie 1936 was die Akte van Oprigting en Statute gereed en op 3 Maart 1936 is Voortrekkerpers Beperk ingelyf. Van die eerste nege direksielede was ses Kapenaars, onder wie W.A. Hofmeyr, dr. D.F. Malan 
en F.C. Erasmus. Net N.J. van der Merwe, J.G. Strijdom en mev. M.M. Jansen was *van buite*. 

Op 28 September 1937 het die dagbladfonds 87 250 pond beloop, waarvan Kaapland 57 persent bygedra het. Uiteindelik sou die Kaap 52,34 persent van die uitgereikte aandele opneem, Transvaal 29,17, die Vrystaat 14,87 en die res Natal en Suidwes-Afrika. 

Die eerste uitgawe van *Die Transvaler* het op 1 Oktober 1937 verskyn. 

Voortrekkerpers was vroeg in geldnood. Pogings in die jare veertig om die maatskappy met Naspers te amalgameer het misluk en die Noord-Suid-stryd het verdiep. 

In 1965 het dit 'n openlike persstryd geword met die verskyning van Naspers se Sondagblad, *Die Beeld*, noord van die Vaalrivier in opposisie met *Dagbreek en Landstem* van die Afrikaanse Pers (1962) Beperk. Dit is besweer met die staking van albei blaaie en die verskyning op 29 November 1970 van *Rapport*, met 'n gelyke aandeelhouding vir die twee persgroepe daarin. 

In 1971 het Voortrekkerpers met die Afrikaanse Pers (1962) Beperk saamgesmelt en opgegaan in 'n nuwe maatskappy, Perskor. 

## Bronnelys 
* Beeld 1993/04/08
* ketupa.net a media industry recource (http://www.ketupa.net/perskor.htm )
Sandstorm

'n **Sandstorm** (soms ook **stofstorm** genoem) is 'n meteorologiese fenomeen, wat dikwels in halfdroë, droë en woestyngebiede optree. 'n Sandstorm warrel op as gevolg van warm lugstrominge, nadat die grond deur hoë temperature verwarm is. Sandstorms beweeg groot hoeveelhede sand - soms tot by 100 miljoen ton - oor afstande van soms duisende kilometers, afhangende van die grootte van die sandpartikels. Stadige duine in windbeskutte plekke vorm gewoonlik die grootse sandkorrels. Na ramings is in die jaar 2004 sowat twee tot vier miljard ton sand deur sandstorms beweeg.

## Oorsprong 
duimnael|regs|250px|'n Sandstorm beweeg oor Al Asad, Irak (2005)
Konveksiewarmte lei tot die vorming van lugstrominge oor warm grond. Hierdie stromings kan winde met snelhede van tot by 120 kilometer per uur as gevolg hê. Groot storms is in staat om hele sandduine te beweeg. Die hoeveelhede sand, wat 'n sandstorm opwaai, is so groot dat die voorste kant van die storm soos 'n sandmuur lyk, wat hoogtes van tot by 1&nbsp;525 meter kan bereik. Droogtes en wind speel 'n belangrike rol by die vorming van sandstorms, maar ook veeteelt, oorbeweiding en blootlegging van die grond asook die toenemende gebruik van vier-by-viers, wat die boonste laag van die bodem oopbreek en die erosie van die sand, wat daaronder lê, bevorder, kan tot sandstorms lei. Woestynvorming, ontbossing en globale verwarming sal die aantal sandstorming waarskynlik duidelik laat toeneem. In die tweede helfte van die 20ste eeu het die hewigheid en aantal sandstorms reeds vertiendubbel.

Baie sandstorms word deur die passaatwinde in die Saharawoestyn gevorm. Hulle staan ook bekend as *simoem* of *simoen*. Die simoem is ook verantwoordelik vir baie van die atmosferiese stof, wat oor Europa optree, en stof van die simoenwinde is ook al oor groot afstande op die seebodem van oseane ontdek. Die sandstorms van die Saharawoestyn beïnvloed byvoorbeeld die groei van plankton in die westelike Atlantiese Oseaan en is volgens 'n aantal wetenskaplikes ook 'n belangrike bron van minerale vir plante in die Amazonas-reënwoudgebied. 'n Ander tipiese Saharastorm, die *haboeb*, kom veral in die omgewing van Khartoem, die hoofstad van Soedan, voor.

Sandstorms kan deur middel van satellietfoto's opgespoor en voorspel word.

## Sandstorms op ander planete 
duimnael|regs|250px|'n Grootskaalse sandstorm woed op die planeet Mars
Grootskaalse sandstorms tree ook op die planeet Mars op. Hier duur sandstorms baie langer as op die Aarde en bedek groter gebiede. Sommige van Mars se sandstorms oordek selfs die hele planeet en waai honderde dae lank.
Ladybrand

**Ladybrand** is 'n dorp in die Oos-Vrystaat, Suid-Afrika. Die dorp is aan die voet van die Platberg, naby die Caledonrivier wat die grens tussen die Vrystaat en Lesotho vorm.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|240px|Die [NG gemeente Ladybrand|NG moederkerk Ladybrand.]]
Die dorp is in 1867 op die plaas Mauershoek gestig. Ladybrand is genoem na lady Catharina Brand, vrou van Sir Christoffel Josephus Brand, wat die eerste Speaker van die Kaapse Parlement was. Sy was ook die moeder van die Vrystaatse president Sir Johannes Henricus Brand. Ladybrand se ligging teenoor Lesotho het veroorsaak dat heelwat gevegte tussen die Voortrekkers en die Basoetos hier plaasgevind het voordat die gebied in 1865 van die Basoetos afgeneem is. Die dorp is grootliks gestig om die gebied te stabiliseer na afloop van die Basoetoöorlog van 1865.

Ladybrand is naby Lesotho se hoofstad Maseru geleë en die dorp is gevolglik sy ontwikkeling te danke aan honderde Suid-Afrikaners wat in Lesotho werk, maar in Ladybrand woon.

Die dorp het in 1904 munisipale status verkry en is in 1905 met 'n taklyn met die Bloemfontein-Bethlehem-spoorlyn verbind.

## Distrik 
Die distrik is 1 958&nbsp;km2 groot. Ladybrand is die kommersiële sentrum in die graan- en sonneblomgordel van die oostelike Vrystaat.

## Bekende persone gebore in Ladybrand 
* Nicolaas Johannes Diederichs, staatspresident van Suid-Afrika.
* Georg Meiring, hoof van die Suid-Afrikaanse Weermag.
* Prof. dr. Casparus de Wet, Gereformeerde predikant, teologieprofessor en skrywer.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Ladybrand
* NG gemeente Ladybrand
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Jonathan Ball Uitgewers, 1995.
Rosendal

**Rosendal** is 'n klein dorpie in die Oos-Vrystaat wat op 'n westelike rigting tussen die dorpe Ficksburg en Fouriesburg geleë is. Die Rosendal Teater is onlangs gestig en die dorpie het 'n paar kunstenaars wat hulle daar tuisgemaak het. Volgens die 2011-sensus het die dorp 'n bevolking van 131 gehad, waarvan 81 (61,8%) Blankes was.

Rosendal is in 'n vallei geleë wat omring word deur die Witteberge. Die area is ongeveer 2400 meter bo seevlak wat die winters uiters koud maak.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Eksterne skakels 
* http://www.rosendalinfo.co.za(http://www.rosendalinfo.co.za/) 
* http://www.dihlabeng.org.za(http://www.dihlabeng.org.za/) 

## Verwysings
Swinburne

Die dorpie **Swinburne** is oos van Harrismith en byna op die rand van die Drakensberg-plato. Die area is omring deur pragtige bergwêreld en naby die Van Reenenspas geleë wat die grens tussen die Vrystaat en KwaZulu-Natal vorm. Die N3 nasionale pad gaan langs die dorpie verby. Die dorp was eers Albertinia genoem. Die Wilgerivier vloei net wes van die dorpie verby.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings