Luxor

**Luxor** (Arabies: الأقصر *al-ʾuqṣur*, "die paleise") is 'n moderne stad in Bo-Egipte wat die terrein van die antieke stad Thebe insluit. 

Daar word dikwels na Luxor as die "wêreld se beste opelugmuseum" verwys, omdat die ruïnes van die Egiptiese paleiskomplekse Karnak en Luxor in die moderne stad geleë is. Net oorkant die Nylrivier, aan die westeroewer, lê die monumente, tempels en grafkelders van die Thebaanse Dodeakker, wat die Vallei van die Konings en Vallei van die Koninginne insluit. Duisende toeriste van oor die wêreld besoek die stad se monumente jaarliks en dra by tot die ekonomie van die moderne stad.

Die bevolking van Luxor is 422&nbsp;407 (2021), en dit het 'n oppervlakte van sowat 417&nbsp;km2. Luxor is die hoofstad van die goewernoraat met dieselfde naam. Dit is een van die oudste aaneenlopend bewoonde stede in die wêreld.

## Geskiedenis
Luxor was die antieke stad Thebe, hoofstad van Bo-Egipte tydens die Nuwe Ryk, en die stad van die god Amoen, wat later Amoen-Ra geword het. Die stad is in die antieke Egiptiese geskrifte *wAs.t* ("Waset") genoem, en later in Demotiese Egipties *ta jpt* ("tA ipt"), wat beteken "die heiligdom/tempel": Dit verwys na die *jpt-swt*, die tempel wat nou onder sy Arabiese naam Karnak ("ommuurde dorp") bekend is. Die antieke Grieke het dit aangepas as Thebai en die Romeine daarna as Thebae. Thebe was ook bekend as "die stad van die 100 poorte". Daar is ook soms na verwys as *niw.t,* "stad".

Die belangrikheid van die stad het tydens die 11de Dinastie begin toeneem toe dit vooruitstrewend geraak het. Mentoehotep II, wat Egipte verenig het ná die probleme van die Eerste Oorgangstydperk, het stabiliteit na die gebied gebring terwyl die stad in formaat toegeneem het. Die farao's van die Nuwe Ryk het tydens hulle ekspedisies na Koesj (in vandag se Noord-Soedan), Kanaän, Fenisië en Sirië gesien hoe die stad groot rykdomme vergader en belangriker word, selfs op 'n wêreldskaal.

Op dieselfde dag in November 2018 is nog twee ontdekkings aangekondig. Een was deur die Egiptiese opperste raad van oudhede wat 'n 13de-eeuse grafkelder aan die westeroewer ontdek het van Thaw-Irkhet-If, die opsigter van die mummifikasieheiligdom by die tempel van Moet, en sy vrou. Vyf maande van uitgrawings het kleurryke tonele van die familie en duisend begrafnisbeeldjies, of oesjabti, opgelewer. 

Die ander ontdekking was van duisend oesjabti en twee sarkofae wat elk 'n mummie bevat het in die TT33-kompleks deur 'n gesamentlike span van die Franse instituut van Oosterse argeologie in Kaïro en die Universiteit van Straatsburg. Een van die sarkofae is privaat deur Egiptiese amptenare geopen en die tweede een, van 'n vrou van die 18de Dinastie met die naam Toeja, voor lede van die internasionale media.

In Oktober 2019 het Egiptiese argeoloë onder leiding van Zahi Hawass 'n antieke "nywerheidsgebied" onthul wat gebruik is om dekoratiewe artefakte, meubels en erdewerk vir koninklike grafkelders te vervaardig. Sowat 75 meter onder die vallei is verskeie voorwerpe ontdek wat vermoedelik gebruik is om koninklike houtkiste te versier, soos krale, ringe en goudfoelie. Sommige artefakte het die vlerke van die god Horus uitgebeeld.

Op 8 April 2021 het Egiptiese argeoloë onder leiding van Zahi Hawass die 3 400 jaar oue "verlore goue stad" Aten naby Luxor ontdek. Dit is die grootste stad van antieke Egipte wat tot op datum gevind is. Die terrein gee 'n kykie op die lewe van gewone burgers, terwyl vorige argeologiese vondste uit grafkelders kom. Baie artefakte is al daar langs die geboue uitgegrawe soos erdewerk uit die bewind van Amenhotep III, ringe en alledaagse gereedskap.

## Ekonomie
thumb|180px|links|'n Basaar in Luxor.

Die ekonomie van Luxor is baie afhanklik van toerisme, nes baie ander Egiptiese stede. Groot getalle mense werk ook met landbougewasse, veral suikerriet. Daar is baie nywerhede, soos erdeware.

Die plaaslike ekonomie is swaar getref deur die Luxor-slagting van 17 November 1997. Die terroristevoorval het gelei tot die dood van 62 mense, die meeste toeriste. Dit het gebeur by Deir el-Bahari, 'n argeologiese terrein oorkant die Nyl van Luxor af. Dit het die toersitegetalle vir jare laat afneem. 

thumb|220px|'n Straat van Luxor in 2004.
thumb|220px|'n Straatmark.

Ná die Arabiese Lente van 2011 het die getalle van toeriste na Egipte gedaal, en die plaaslike mark is weer geraak. 

Altesaam 19 Asiatiese en Europese toeriste is op 26 Februarie 2013 dood toe 'n warmlugballon naby Luxor neergestort het ná 'n gasontploffing. Dit was een van die ergste rampe in Egipte waarby toeriste betrokke was: Hulle was onder meer van Frankryk, Brittanje, Hongarye, Japan en Hongkong.

## Toerismeontwikkeling
'n Omstrede toerisme-ontwikkelingsplan het ten doel om Luxor in die grootste opelugmuseum te omskep. Dit behels nuwe paaie, vyfsterhotelle, winkels en 'n IMAX-teater. Die hoofattraksie is 'n projek van 11&nbsp;miljoen dollar om die 2,7 km lange Laan van die Sfinkse uit te grawe en herstel. 

Die pad, wat deur Amenhotep III laat bou is, het die Luxor- en Karnak-tempel eens verbind. Meer as duisend sfinksbeelde het weerskante van die pad gestaan en is nou toe onder modder, huise moskees en kerke. Uitgrawings het omstreeks 2004 begin.

## Infrastruktuur
### Vervoer
[thumb|220px|Die [Luxor Internasionale Lughawe|Luxor- Internasionale Lughawe.]]

Luxor het 'n groot lughawe, die Luxor- Internasionale Lughawe. Dit is 6&nbsp;km oos van die stad geleë. Heelwat huurlugdienste gebruik die lughawe, aangesien dit 'n gewilde toeristebestemming is vir mense wat die Nylrivier en die Vallei van die Konings besoek.

'n Brug is in 1998 'n paar kilometer van Luxor geopen wat 'n landverbinding tussen die ooster- en westeroewer daarstel. Oorgang is tradisioneel deur veerbote behartig. 'n Veerboot vaar steeds van 'n landingsplek naby die Luxor-tempel af. Taxidrywers neem toeriste na terreine aan die westeroewer. Vinniger, duurder motorbote is ook heeldag beskikbaar.

Vir binnelandse reise aan die Nyl is daar 'n treindiens wat 'n paar maal per dag loop. Die spoorlyn loop tussen verskeie groot toeristebestemmings deur, soos Kaïro in die noorde en Aswan in die suide.

## Galery

Luxor R02.jpg
Luxor New Corniche R01.jpg
Luxor, Egypt, Sunset on Nile River.jpg
Luxor, Egypt, Boats on Nile River.jpg
Egypt.LuxorTemple.River.01.jpg
Luxor Temple R04.jpg
LuxorTemple1.jpg
LuxorTemple3.jpg
Egypt.LuxorTemple.01.jpg
Avenue towards Karnak.JPG
Abu el-Haggag R03.jpg
Abu el-Haggag R01.jpg
Luxor Mosque Mansheya Street R01.jpg

## Verwysings
## Nog leesstof
*Bell, Lanny. “Luxor Temple and the Cult of the Royal ka.” *Journal of Near Eastern Studies* 44 (1985): 251–294.
*Bongioanni, Alessandro. *Luxor and the Valley of the Kings*. Vercelli, Italië: White Star Publishers, 2004.
*Brand, Peter J. “Veils, Votives and Marginalia: The Use of Sacred Space at Karnak and Luxor.” In *Sacred Space and Sacred Function in Ancient Thebes*. Red. Peter F. Dorman en Betsy N. Bryan, 51–83. Chicago: University of Chicago Press, 2007.
*El-Shahawy, Abeer, and Farid S. Atiya. *Luxor Museum: The Glory of Ancient Thebes*. Kaïro: Farid Atiya Press, 2005.
*Haag, Michael. *Luxor Illustrated: met Aswan, Abu Simbel, en die Nyl*. Kaïro: American University in Cairo Press, 2009.
*Siliotti, Alberto. *Luxor, Karnak, and the Theban Temples*. Kaïro: American University in Cairo Press, 2002.
*Strudwick, Nigel, and Helen Strudwick. *Thebes In Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor*. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1999.
*Weeks, Kent R. *The Illustrated Guide to Luxor: Tombs, Temples, and Museums*. Kaïro: American University in Cairo Press, 2005.

## Skakels
* Theban Mapping Project
* "Luxor World Heritage Site in panographies" - 360-gradefoto's
* Luxor-tempel, fotogalery by Remains.se