Krygswet

duimnael|280px|Krygswet tydens die Egiptiese Rewolusie van 2011.

**Krygswet** (ook bekend as '**n staat van beleg**) word in 'n **noodtoestand** afgekondig.  Dan word die Grondwet en  alle ander wetgewing tydelik opgeskort en  die land deur die weermag regeer.

## Begripsverklaring 
As tydens 'n oorlog, binnelandse oproer, burgeroorlog of na 'n staatsgreep die veiligheid en voortbestaan van die land bedreig word, het die president van die land gewoonlik die magte om krygswet in te stel om die staat en sy burgers te beskerm. Met hierdie optrede in belang van die nasionale veiligheid word alle landswette tydelik opgehef en kom die oppergesag in die hande van die militêre bevelhebbers. Die burgerlike regering word dus deur 'n militêre regering vervang om wet en orde te handhaaf. Dan het die weermag die uitvoerende  gesag en gebruik drastiese maatreëls om orde te handhaaf.  Die burgerlike howe word tydens krygswet gewoonlik deur 'n krygsraad vervang.  Dit druis in teen menseregte soos die persoonlike en politieke vryheid van die individu, die beskerming van sy regte, regverdigheid en geregtigheid.  Krygswet kan ook na natuurrampe soos aardbewings en oorstromings verklaar word. Die woord krygswet word in die moderne tyd al minder gebruik. Teenswoordig word liewer 'n noodtoestand verklaar en noodmaatreëls getref, omdat dit meer aanvaarbare regsgevolge het.  Krygswet is nie soseer 'n wet nie as 'n vrymag vir die militêre bevelvoerder van 'n distrik om sy eie oordeel te gebruik soos die oorlogsituasie dit vereis.  Die manier waarop dit toegepas word, hang baie af van die betrokke bevelvoerder. Ongelukkig plaas dit soms te veel mag in juis die verkeerde persoon se hande. Hierdie absolute mag laat die weg oop vir magsmisbruik en die bevolking kan hulself nie beskerm deur hulle tot die Hooggeregshof of ander howe te wend nie. Dit druis dus direk  in teen die menseregte.  Sodra krygswet opgehef word, word die soldate wat in hul optrede redelike perke oorskry het en verder gegaan het in hul optrede as wat billik was in die omstandighede, voor die howe gedaag. Daarom word daar gewoonlik 'n vrywaringswet aangeneem om die soldate wat te goeder trou opgetree het, te beskerm.

## Volgens land 
### China 
In 1989 is Krygswet verklaar in China na die proteste op die Tiananmen-plein.

### Duitsland 
Op 28 Februarie 1933 is Krygswet verklaar in Duitsland deur President Paul von Hindenburg.

### Egipte 
[duimnael|regs|Krygswet in Egipte: Egiptiese tenks wat in 'n kontrolepunt naby die middestad van Tahrir gebruik is tydens die [2011 Egiptiese rewolusie.]]

Krygswet is verskeie kere in Egipte verklaar. Byvoorbeeld van 1914 tot 1923 as 'n gevolg van die Eerste Wêreld oorlog. Op 26 Januarie 1952 het Koning Farouk krygswet verklaar en het die waarnemende Wafd-regering afgedank.

### Frankryk 
’n Noodtoestand is afgekondig ná die November 2015 Parys-aanvalle, wat, ná vyf verlengings, in November 2017 verval het.

### VSA 
President Abraham Lincoln het krygswet in verskeie deelstate verklaar tydens die Amerikaanse Burgeroorlog om verskille teen die Unie te onderdruk. Krygswet het die weermag toegelaat om mense in hegtenis te neem en aan te hou, en om hulle in militêre tribunale in plaas van burgerlike howe te verhoor.

## Maatreëls 
Krygswet gee aan die militêre owerhede die vrymag om in elke aspek van die individu  se lewe in te meng. Dus het die maatreëls deur hulle getref altyd en op alle lewensterreine 'n ontwrigtende en beperkende uitwerking op die burgerlike bevolking. Tipiese kenmerke van krygswet is 'n aandklokreël, perssensuur, verbod op publikasies, konfiskering van vuurwapens, ammunisie  en dinamiet in privaatbesit, beperking op beweginsvryheid, meningsuiting en  vergaderings, deursoek van briewe en pakkies, interneringskampe, gevangesetting van verdagtes sonder verhoor,   deportasie en die deursoek van eiendom. Fabrieksbase word soms beveel om hul produksie van 'n sekere produk te staak en 'n produk te vervaardig wat in die oorlogspoging van belang is. Die bevele is in bepaalde gevalle nog aangevul met die beslaglegging op voedselvoorrade, waens, fietse, perde, muile, donkies, saals en tooms. Gevolglik is boerdery- en handelsaktiwiteite gestrem of soms selfs gestaak.  Dikwels is daar beperkings geplaas op die hoeveelheid voedsel vir mens en dier wat elke huishouding kon aanhou om te verhoed dat dit in die hande van die vyand val.  Ook kon soms geen voedsel van die plase na die dorpe vervoer word sonder skriftelike toestemming nie. As 'n persoon van een na 'n ander dorp wou reis, moet hy 'n reispermit bekom en slegs sekere roetes uit die dorp na die plase in die distrik mag gevolg word. Soms moes die ligte van woonhuise gedemp word en 'n lys van die inwoners aan die voordeur bevestig word. Die burgerlike bevolking  in die Kaapkolonie is tydens die Tweede Vryheidsoorlog in sekere streke verbied om khaki-klere te dra. Ook mag toe geen  groot vure op heuwels aangesteek word nie uit vrees dat dit moontlik seine aan die Boere-kommando's kon wees.

## Lees ook 
*Terreur
*Staatsgreep

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Davenport, T.R.H.: South Africa – a modern history. Johannesburg: MacMillan, 1977. 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971.