open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kazanse Kremlin

Die **Kazanse Kremlin** (Russies: Казанский Кремль, *Kazanski Kreml*; Tataars: Казан кирмәне, *Qazan kirmäne*) is die belangrikste historiese vesting van Tatarstan. Dit is op bevel van Iwan die Verskriklike gebou op die ruïnes van vorige kasteel van die khans van Kazan. Dit is sedert 2000 ’n Unesco-wêrelderfenisgebied.

## Monumente 
duimnael|200px|links|Die Mariaboodskap-katedraal (1554-'62).
Daar is talle ou geboue in die Kazanse Kremlin, waarvan die Mariaboodskap-katedraal (1554-'62) die oudste is. Soos baie Kazanse geboue uit dié tydperk is dit van plaaslike sandsteen gebou in plaas van stene. Die katedraal is ná die Russiese Rewolusie van 1917 van die Ortodokse Christene weggeneem. Die kloktoring is in vyf vlakke gebou om soos die Iwan die Grote-kloktoring in Moskou te lyk, maar is in 1930 deur die Kommuniste afgebreek.

Die katedraal is ’n paar jaar gelede gerestoureer. Op 21 Julie 2005, op die feesdag van die heilige ikoon Ons Dame van Kazan, is ’n replika van die langverlore ikoon in die teenwoordigheid van 10&nbsp;000 pelgrims in die pas gerestoureerde katedraal geplaas.

Die opvallendste baken van die kremlin is die skewe Söyembikä-toring, wat moontlik uit die tyd van Pieter die Grote dateer.

Nog ’n maklik herkenbare baken is die Spasskaja-toring, die hoofingang tot die kompleks. Die toring is genoem na die Spasski-klooster wat daarnaby geleë was. Van die klooster se kerke was die Kerk van Sint Nikolaas (1560's) en die Katedraal van die Verheerliking van die Verlosser (1590's), wat albei tydens Josef Stalin se bewind deur die Kommuniste verwoes is.

Ook van belang is die sneeuwit torings en mure wat in die 16de en 17de eeu gebou maar later gerestoureer is; die Qol-Şärif-moskee wat onlangs in die kremlin herbou is; en die Goewermentshuis (1843-'53) wat nou die Paleis van die President van Tatarstan is. Laasgenoemde staan vermoedelik op die terrein van die eertydse paleis van die khans. Tussen die paleis en Söyembikä-toring is die paleiskerk wat op die fondament van ’n Middeleeuse moskee gebou is.

Die Qol-Şärif-moskee, die grootste moskee in Europa, is op 24 Junie 2005 ingewy. Sowat 17 000 mense, onder andere afgevaardigdes van 40 lande, het dit bygewoon.

Aan die noordemuur van die Kremlin is nog ’n toring met ’n ingang – die Geheime Toring. Dit word so genoem omdat dit voorheen ’n geheime watertoevoerput gehuisves het. Dit bied ook aan voetgangers toegang tot die Kremlin.

## Eksterne skakels 
* Kazanse Kremlin (amptelike webtuiste) 
* Unesco-webtuiste
* Foto's 
* 20px|linksHierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia-artikel vertaal
Altaïese argali

Die **Altaïese argali** (*Ovis ammon ammon*) is ’n tradisionele subspesie van argali, ’n wildeskaap wat op die hoë dele van die Altai-gebergte hou. Dit is die grootste van alle skaapspesies met die swaarste horings: dié van volwasse mannetjies kan tot 35&nbsp;kg weeg. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.

## Verwysings 

20px|linksHierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia-artikel vertaal
Sneeuluiperd

Die **sneeuluiperd** of **sneeupanter** (***Uncia uncia***) is ’n kat van middelmatige grootte wat in die berge van Sentraal- en Suid-Asië hou. Die klassifikasie van dié spesie kan verander nadat verdere deeglike studies gedoen is.

Sneeuluiperds hou tussen 3&nbsp;000 en 5&nbsp;500 meter bo die seevlak in die rotsagtige berge van Asië. Hulle is baie geheimsinnig en dit is onseker hoeveel van hulle oor is, hoewel dit geskat word op tussen 3&nbsp;500 en 7&nbsp;000 in die natuur en tussen 600 en 700 in dieretuine wêreldwyd.

## Beskrywing 
Sneeuluiperds is kleiner as ander groot katte, maar wissel nes hulle van grootte, tussen 27 en 54&nbsp;kg. Die lengte van die lyf wissel tussen 75 en 130&nbsp;cm, met ’n stert van 75 tot 90 persent van die dier se lengte. Hulle het ’n lang, dik pels wat wissel van rokerig grys tot gelerig. Anders as ander katsoorte is hul oë dofgroen of grys.

## Taksonomie 
In die verlede is die sneeuluiperd in die genus *Panthera* geplaas saam met die ander groter oorlewende Felidae, maar hy is later in sy eie genus, *Uncia*, geplaas. Daar is gemeen hy is nie na verwant aan die luiperd (*Panthera pardus*) nie. ’n Onlangse studie het hom egter reg in die genus *Panthera* geplaas, met sy naaste verwant die tier (*Panthera tigris*), hoewel sy presiese posisie steeds onduidelik is. Talle bronne beskou dit steeds as *Uncia* totdat verdere studies gedoen is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Theile, Stephanie.  2003. *Fading Footprints: The Killing and Trade of Snow Leopards*. TRAFFIC International. .
* Foto's van National Geographic
* ARKive – foto's en video's 
* Sneeuluiperdnetwerk
* Sneeuluiperdtrust

20px|linksHierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia-artikel vertaal
MMR-entstof

duimnael|MMR-entstof
Die **MMR-entstof** is 'n entstof wat gebruik word om kinders teen pampoentjies, masels en Duitse masels in te ent. (Die gebruiklike afkorting **MMR** staan in Engels vir *measles, mumps and rubella*.)

Alhoewel hierdie besmetlike siektes deur die meeste mense as onskuldige kindersiektes beskou word, kan 'n baie klein deel van die gevalle op 'n lang termyn vir ernstige komplikasies sorg, soms selfs 'n lewenslange gestremdheid. Duitse masels kan by swanger vroue ook groot skade aan die ongebore kind veroorsaak, soms selfs 'n spontane aborsie. Pampoentjies kan in seldsame gevalle tot breinvliesontsteking lei of onvrugbaarheid by mans. 

Meeste lande bied hierdie drie-in-een inenting, aangesien dit as veiliger as drie aparte inentings beskou word. In Suid-Afrika kry kinders slegs 'n maselsinenting van die staat, terwyl MMR meestal in die privaatsektor toegedien word.

## Ontwikkeling, formulering en administrasie 
duimnael|Twee werkers maak gaatjies in hoendereiers in voorbereiding vir 'n maselsentstof.
Die individuele komponent-virale stamme van die MMR-entstof is ontwikkel deur voortplanting in diere en menslike selle. Die lewende virusse vereis dierlike of menslike selle as 'n gasheer vir die produksie van meer virusse.

Byvoorbeeld, in die geval van pampoentjies en maselvirusse, is die virusstamme gekweek in geëmbrioneerde-hoendereiers en kuikenembrio-selkulture. Dit het virusse gevorm wat aangepas was vir die hoendereiers en minder geskik is vir menslike selle. Dus word hierdie stamme gedempte stamme genoem. Daar word soms na hulle verwys as neurogedempte stamme omdat hierdie stamme minder virulent is vir menslike neurone in vergelyking met die wilde stamme.

Die Rubella-komponent, Meruvax, is in 1967 ontwikkel deur middel van voortplanting met behulp van die menslike embrionale longsel-lyn WI-38 (vernoem na die Wistar Instituut) wat 6 jaar vroeër in 1961 afgelei is.

MMR II word gevriesdroog verskaf, en bevat lewende virusse. Voor inspuiting word dit deur die gesondheidswerker saamgestel met die verskafde oplosmiddel.

Die MMR-entstof word toegedien deur 'n subkutane inspuiting. Die tweede dosis kan so vroeg as een maand na die eerste dosis gegee word. Die tweede dosis is 'n dosis om immuniteit te produseer in die klein aantal persone (2-5%) wat nie na die eerste dosis maselsimmuniteit ontwikkel nie.  In die VSA word dit voor toegang tot kleuterskool gedoen omdat dit 'n gerieflike tyd is.

## Sien ook 
* Andrew Wakefield

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  oor MMR
Pous Leo XI

**Leo XI** was die 232ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1 April tot 27 April 1605.  Weens sy kort pontifikaat word hy die "blitspous" ("Papa lampo") genoem.

## Biografie 
**Pous Leo XI** is gebore as '''Alessandro Ottaviano de' Medici''' op 2 Junie 1535 in Florence, Italië.  Hy was die seun van Ottaviano de' Medici.  Sy ouma was Lucrezia de' Medici en sy ma Francesca Salviati die niggie van Pous Leo X.  Op 22 Julie 1567 word hy priester.  Sy oom, Cosimo I de' Medici, groothertog van Toskane, stuur hom as ambassadeur na die pouslike hof van Pous Pius V op 10 Junie 1569.  Hy studeer onder leiding van die heilige Philip Neri.  Pous Gregorius XIII benoem hom op 9 Maart 1573 tot biskop van Pistoia.  Op 15 Januarie 1574 word Alessandro aartsbiskop van Florence.  Op 12 Desember 1583 stel Pous Gregorius XIII hom aan as kardinaal.  Alessandro was 'n baie godsdienstige mens.  Hy is opgevoed deur die Dominikane.  In sy bisdom het hy die teen-reformasie gesteun en die besluite van die konsilie van Trente deurgevoer.  Op 3 April 1596 stel Pous Clemens VIII hom aan as gesant na Frankryk.  Hy het gehelp om Frankryk en Spanje te versoen met die vrede van Vervins en het die invloed van die Hugenote aan die Franse hof help beperk.  Op 21 Februarie 1600 stel Pous Clemens VIII hom aan as kardinaal van Trastevere en biskop van Albano op 30 Augustus 1600.  Op 17 Junie 1602 word biskop van Palestrina.  Op 1 April 1605 volg hy Pous Clemens VIII op en word gekroon op paasfees 10 April 1605 deur kardinaal Francesco Sforza.  Hy regeer tot sy dood op 27 April 1605 en word opgevolg deur Pous Paulus V.
Die naam ‘Leo’ beteken 'leeu'.

## Pontifikaat 
Alessandro de' Medici word verkies op die konklaaf na die dood van Pous Clemens VIII met die steun van die Franse en Italiaanse kardinale en teen die sin van die Spaanse kardinale.  Daar word beweer dat koning Henri IV van Frankryk 300 000 ecu's uitgegee het om Alessandro verkies te kry.  Hy neem die naam **Pous Leo XI** aan ter nagedagtenis aan sy oom Pous Leo X.  Kort na sy verkiesing word hy siek, waarskynlik aan longontsteking en beswyk na 27 dae.
Leo was sterk gekant teen nepotisme, sodanig dat hy selfs op sy sterfbed geweier het om sy nefie as kardinaal aan te stel.  Op sy graf staan geskrywe "Magis ostensus, quam datus", (baie beplan, min gedoen).

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. .
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}

Basis URL: :de:Leo XI.
Mabopane

**Mabopane** is 'n nedersetting in Suid-Afrika. Dit is in die noorde van die Gauteng-provinsie geleë en is onder beheer van die Stad Tshwane Metroraad. Mabopane het ongeveer 85&nbsp;000 inwoners.

Die Odi-stadion is in Mabopane. Die Morula Sun-kasino en Nooitgedachtdam kan ook in die omgewing gevind word.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
NO (dubbelsinnig)

Die term **NO** of **no** kan onder andere verwys na:

* Die afkorting vir die windrigting **noordoos**, of **Noordooste**, of **noordoostelik(e)**.
* Die afkorting vir nommer, **no.** of **nr.**
* Die afkorting vir **Navorsing en Ontwikkeling**.
Charleroi

**Charleroi** (Wallonies *Chålerwè* of *Tchålerwè*) is 'n Franssprekende stad in België. Dit is in die provinsie Hainaut van die gewes Wallonië aan die Sambrerivier geleë. Sy inwoners word in Frans *Carolorégiens* (kort *Carolos*) genoem.

Charleroi, met 'n bevolking van sowat 205&nbsp;000 (soos op 1 Januarie 2014) die grootste stad in Wallonië en die derde grootste in België volgens inwonertal, dien ook as administratiewe setel van die gelyknamige arrondissement (distrik). Die agglomerasie van Charleroi, wat vanuit Thuin tot by Sambreville strek, is die vyfde grootste in België met 'n bevolking van 425&nbsp;000. Voordat 'n aantal nedersettings in 1976 met Charleroi saamgesmelt is, was die naamgewende stad se bevolking 21&nbsp;307. 

Charleroi is in die sentrum van 'n uitgestrekte steenkoolbekken, die sogenaamde *Pays noir* ("Swart land") geleë, tog is die plaaslike mynboubedrywighede, wat van Charleroi een van die leidende stede van die nywerheidsomwenteling in België gemaak het, intussen gestaak. Tans is staal- en glasvervaardiging, chemiese en elektriese nywerhede die vernaamste bedrywe, terwyl onderwys 'n belangrike rol vir die dienstesektor speel. As een van België se groot metropole is Charleroi 'n belangrike knooppunt vir pad- en spoorwegvervoer.
Navorsing en ontwikkeling

**Navorsing en ontwikkeling** (Engels: *Research and Development*; vandaar die afkorting *R&D*) verwys volgens die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling na "kreatiewe werk op 'n sistematiese wyse onderneem om die voorraad kennis te vermeerder, wat die kennis van die mens, kultuur en samelewing insluit, en die gebruik van hierdie kennisvoorraad om nuwe toepassings te bedink".

## Bronne
Tintenpalast

duimnael|Die Tintenpalast in Windhoek
duimnael|Die Tintenpalast met die parlementstuin op die voorgrond
Die **Tintenpalast** in Windhoek is die setel van die Nasionale Vergadering of parlement van Namibië. Die Nasionale Raad van Namibië het in 2002 'n nuwe administratiewe blok oos van die historiese gebou betrek.

## Bougeskiedenis 
Die gebou, wat in Windhoek-Sentraal aan die bokant van Robert Mugabe-laan geleë is, is deur die argitek Gottlieb Redecker as administratiewe setel vir die owerheid in Duits-Suidwes-Afrika ontwerp en in 1912–1913 deur die boumaatskappy *Sander & Kock* uit plaaslike materiaal gebou. Dit is op 1 November 1913 amptelik ingewy.

Die Tintenpalast word as 'n tipiese voorbeeld van Duitse koloniale boukuns beskou. Die gebou het sy spottende Duitse bynaam (letterlik "inkpaleis") verwerf vanweë die beweerde hoë inkverbruik van die amptenare wat aldaar gesetel was. Die paleis word deur 'n uitgestrekte tuin - die sogenaamde "Parlementstuin" - omring wat by die plaaslike bevolking as ontspanplek gewild geraak het.

## Tuin 
Die boubedrywighede vir die tuin, wat volgens planne van George Kerby en Karl Zirkler ontstaan het, het in 1931 begin. In 1934 is olyfbome aangeplant wat intussen verwyder is. Vandag is die tuin 'n groen long te midde van Namibië se besige hoofstad.

## Fotogalery 

Lêer:Windhuk Independence Memorial Museum Blick auf den Tintenpalast 5 (cropped).jpg|Van die Onafhanklikheidsmuseum af gesien
Lêer:Parlament Windhuk.JPG|Vooraansig van die Tintenpalast
Lêer:Tintenpalast Innenhof Windhoek.jpg|Binnehof van die Tintenpalast
Lêer:Tintenpalastgarten-Christuskirche.jpg|Parlementstuin met uitsig op die Christuskerk 
Lêer:Saal der Nationalversammlung.jpg|Saal van die Nasionale Vergadering van Namibië

## Verwysings 
**Bronliteratuur**
* Conny von Dewitz: *Windhoek - Der kleine Stadtführer*. Windhoek: Kuiseb Verlag 2009.
Peter Joseph Lenné

**Peter Joseph Lenné** (* 29 September 1789 in Bonn; † 23 Januarie 1866 in Potsdam) was 'n Pruisiese tuinboukunstenaar en landskapsargitek. Hy word as een van die beduidendste persoonlikhede van die Duitse Klassisisme beskou en het byna 'n halfeeu lank sy stempel op die tuinboukuns in Pruise afgedruk.

Lenné het uitgestrekte parke volgens die voorbeeld van Engelse landskapstuine ontwerp en hom in sy laat lewensperiode veral op die sosiaal verdraagsame stadsbeplanning van Berlyn toegespits waar hy groen ontspanningsgebiede vir die stadsbevolking geskep het. Sy werke is meredendeels in die gebied van Berlyn en Potsdam verwesenlik, tog was hy ook in baie ander dele van Duitsland werksaam.

'n Tipiese kenmerk van sy landskapstuine was die veelvuldige siglyne waardeur hy veral in Potsdam die verskillende tuine opties met mekaar verbind en hul geboue in die kollig geplaas het. Die siglyne is as uitgangspunt vir die aanlê van kronkelende paaie en tuinareas gebruik waarby die laasgenoemdes met eksotiese plante geaksentueer is.

Lenné se werk as landskapsargitek vorm 'n belangrike deel van die Berlyns-Potsdamse kultuurlandskap wat vanuit die Poue-eiland (*Pfaueninsel*) tot by die stad Werder aan die Havelrivier strek. Die hele landskap is in 1990 deur Unesco tot wêrelderfenisgebied verklaar.
Agri SA

**Agri SA** is 'n federale landbou-organisasie wat in 1904 as die **Suid-Afrikaanse Landbou-unie** (SALU) gestig is. Hulle bedien tans sowat 70 000 groot- en kleinskaalse kommersiële boerelede. Hulle missie is om namens hul lede die volhoubare winsgewendheid en stabiliteit van kommersiële landbouprodusente en -besighede te bevorder deur hul betrokkenheid en insette op nasionale en internasionale vlak. 

## Fokusareas 
* Handel en Nywerheid 
* Ekonomiese Sake
* Watersake
* Nasionale Infrastruktuur 
* Arbeid & Opleiding
* Grondsake
* Omgewingsake
* Inligting, tegnologie-ontwikkeling & -oordrag
* Boerontwikkeling
* Korporatiewe skakeling
* Plaaslike Regering

## Sien ook 
* TLU SA
* Agri Wiki

## Eksterne skakels 
*
Rodzimy Kościół Polski

duimnael|regs|250px|Oesfees in 2009
duimnael|RKP se statuut
Die **Rodzimy Kościół Polski**, kort **RKP**, letterlik "Inheemse Poolse Kerk", is 'n Nieu-Heidense godsdiens in Pole. Sy leerstellings baseer op gerekonstrueerde Slawies-Heidense tradisies.

Die RKP is in Maart 1995 by die Poolse Departement van Binnelandse Sake se registrasiekantoor vir denominasies en kerke geregistreer. Die akteur en toneeldirekteur Lech Emfazy Stefański het as die RKP se eerste Hoofofferaar gefungeer.

Die RKP se religieuse oortuigings is hoofsaaklik henoteïsties, met elemente van panteïsme en politeïsme. Volgens die kerk is daar 'n kosmiese Krag (wat deur baie godsdienste "God" genoem word), met inkarnasies wat as laer godhede beskou word. Lede van die RKP beskou Svetovid as die inheemse, voor-Christelike vorm van God in Pole en maak in hul ikonografie dikwels gebruik van die Zbruch-standbeeld. Lidmaatskap in die kerk staan op vir elkeen, ongeag ras, nasionaliteit of geslag.

In 2002 is 'n tempel van die RKP in Montreal, Kanada ingewy.

## Bronne 
* Scott Simpson: *Native Faith: Polish Neo-Paganism At the Brink of the 21st Century*, 2000. 
* Piotr Wiench: *Neo-Paganism in Central Eastern European Countries*. In: *New Religious Phenomena in Central and Eastern Europe*, 1997. 
* Lech Emfazy Stefański: *Wyrocznia Slowiańska: Magiczny Krąg Swiętowita*. Warskou: Athanor 1993

## Eksterne skakels 
* *Rodzimy Kościół Polski* 
* *RKP in Montreal*
Noc Kupały

200px
**Noc Kupaŀy**
of **Noc Świętojańska**
**Slawiese fees van die Somersonstilstand**

----
**Иван-Купала** in Rusland
----

**Купалле** in Wit-Rusland

----

**Івана Купала** in Oekraïne

----

**Feesviering**
200px
***24 Junie in Pole***
***7 Julie elders***

Die **Noc Kupały** (Pools) of "Nag van Kupala" word tradisioneel in die nag van 21 en 22 Junie as Slawiese fees van die somerstilstand of Midsomerfees gevier. Die fees het heidense tradisies en word met vrugbaarheid, water en selfreiniging verbind. Die naam van die fees is dan ook afgelei van die Slawiese werkwoord *kupat* ("baai", Pools *kąpać*). 

In Pole word die fees deesdae dikwels met Christelike tradisies verbind en op 24 Junie as *Noc Świętojańska* ("Nag van Sint Johannes die Doper") gevier. Dieselfde geld vir Ortodokse Slawiese gebiede (soos byvoorbeeld Wit-Rusland, Oekraïne en Rusland) waar die fees volgens die Gregoriaanse kalender op 7 Julie gevier word. Hier het die Ortodokse kerk die Slawies-heidense vrugbaarheidsrites aanvaar en met die Christelike figuur van Sint Johannes (Slawies *Ivan*) verbind. Die Russiese naam van die fees, *Iwan Koepala*, verwys na hom.
duimnael|links|250px|Waarsêery met blomkranse. Skildery deur Ivan Ivanovič Golikov (1886-1937)
Gewoonlik word kampvure aangesteek, liedjies gesing en gedans, maar ook pogings aangewend om die toekoms te voorspel. So laat jong vroue hul selfgevlegte blomkranse, wat met kerse versier is, in riviere (by voorkeur die Wisła-rivier) te water. Die manier, waarop die kranse in die water dryf, voorspel vir hulle die toekoms. Indien 'n jong man die krans vind, sal hy met die meisie trou. Maar sou die krans in vlamme opgaan of na die grond sink, sal die meisie, wat dit gemaak het, tot die volgende Midsomerfees ongetroud bly. 'n Poolse bynaam vir die fees, *Wianki* ("kransie"), verwys na hierdie tradisie. Daarnaas spring jong pare ook oor die kampvuur om hul toekoms te ken.

Volgens die tradisionele Baltiese en Slawiese volksgeloof is die nag van Kupala ook die enigste tyd van die jaar wanneer die varingblom (Pools *kwiat paproci*) verskyn en oop gaan. Baie mense stap in hierdie nag deur die bosse om bloeiende magiese varings op te spoor. Vir mense wat daarin slaag om een te vind word 'n voorspoedige toekoms voorspel.

## Bronne 
* *wiadomosci.polska.pl - Joanna Gacka: Noc Kupały*  
* Sophie Hodorowicz Knab: *Polish Traditions, Customs and Folklore. Hersiene uitgawe*. New York Stad: Hippocrene Books 1996
* Okana: *Singing Back The Sun: A Dictionary of Old Polish Customs and Beliefs*. Okana's Web 2000

## Eksterne skakels 
**Media** - Feesvierings van die Inheemse Poolse Kerk
* *youtube.com: Noc Kupały-fees in 2005*
Karl Friedrich Schinkel

**Karl Friedrich Schinkel** (* 13 Maart 1781 in Neuruppin; † 9 Oktober 1841 in Berlyn) was 'n Pruisiese argitek, stadsbeplanner, skilder, grafiese kunstenaar en dekorontwerper wat 'n vormende invloed op die Klassisistiese kuns in Pruise gehad het. 

As leier van die *Oberbaudeputation* het hy toesig oor byna alle openbare bouprojekte in die Koninkryk Pruise uitgeoefen en hulle ten opsigte van hulle ekonomiese, funksionele en estetiese waarde geëvalueer. Schinkel het as Pruisiese hoofboudirekteur en koninklike argitek gefungeer. Sy bouwerke oorheers nog steeds die historiese middestad van Berlyn. Die Schinkelskool - meerdere generasies van argitekte wat onder sy stylvormende invloed gestaan het - is na hom vernoem.
Hawaiiese gans

Die **Hawaiiese gans** (*Branta sandvicensis*), ook bekend onder sy plaaslike naam, **Néné**, is 'n gans wat slegs op die Hawaiise eilande Maui, Kauai en Hawaii voorkom.

Die Hawaiiese gans het in die middel van die 20ste eeu byna uitgesterf: in 1950 was daar maar 'n geskatte 30-50 ganse in die hele wêreld. 'n Intensiewe broeiprogram het die voëls van uitwissing gered en, alhoewel bevolkings vandag geensins volop is nie, het navorsing in 2006 op meer as 1 600 individue gedui. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.

Die mannetjies- en wyfiegans het identiese veredosse: lig- en donkerbruin gestreepte lywe met 'n kenmerkende donker ring aan die ondernek. Die nek self is lig gekleurd, met 'n donker streep op die agternek wat van onder na bo loop tot by die kop. Die gesig is ook donker gekleurd.

Hawaiiese ganse is baie astrant, veral teenoor mense. Hul dieet bestaan hoofsaaklik uit gras, saad en bessies, maar hulle sal ook die lêkorrels van hoenders en eende vreet.

Die ganse broei tussen Mei en September. Hulle bou 'n nes op die grond wat die wyfie dan met dou uitvoer. Sy lê drie tot ses roomwit eieres wat na 30 dae uitbroei. Die kuikens is self na twee jaar broeigereed.

## Bronnelys 
* 
*Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria.
Alaotra-dobbertjie

Die **Alaotra-dobbertjie** (*Tachybaptus rufolavatus*) was 'n Malagassiese dobbertjie wat op die Alaotra-meer in Madagaskar en ook die omliggende mere voorgekom het. Die voël is vir die laaste keer in 1985 gesien en is in Mei 2010 as uitgesterf verklaar. Die bevolkings van die Alaotra-dobbertjie het gedurende die 20ste eeu afgeneem, hoofsaaklik te wyte aan stroping, habitatvernietiging en roofdiere.

Hierdie dobbertjies was middelgrootte voëls met klein vlerke - die vlerke was so klein dat daar geglo word dat hulle nie ver kon vlieg nie, wat moontlik tot hul klein verspreidingsgebied bygedra het.

In Desember 1982 is twaalf Alaotra-dobbertjies op die Alaotra-meer gesien en twee ander weer in September 1985. Voëls wat as Alaotra-dobbertjies beskryf is, is ook in 1985, 1986 en 1988 gesien, maar daar word geglo dat hierdie voëls basters was wat met 'n ander dobbertjiespesies gekruis was. Ondersoeke in 1999 en 2000 kon geen ander individue vind nie en die voëls is sedertdien as waarskynlik uitgesterf beskou. Met 'n opdatering van die IUBN se Rooi Lys van Bedreigde Spesies is die voël op 26 Mei 2010 amptelik as uitgesterf verklaar.

Vissersnette was moontlik die laaste knou vir die Alaotra-dobbertjiebevolking, maar reeds voor die ingebruikneming van hierdie nette het geïntroduseerde roofvisse en ander soogdiere, visse en plante ook tot die kwyning van die voëls bygedra, deur predasie op die dobbertjies self of op hul voedselbronne. Stroping het ook 'n rol in die uitwissing van die spesie gespeel.

Aangesien uitgebreide navorsing nodig is om die bedreigingstatus van 'n spesie vas te stel, word meeste spesies eers jare na hulle verdwyning as amptelik uitgesterf verklaar.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys en verwysings 
* *Bird conservation: Alaotra grebe confirmed extinct*, deur Matt Walker, redakteur van *Earth News* by BBC-nuus. Verkry op 26 Mei 2010.
Marrakesj

**Marrakesj** (مراكش) is 'n stad in die weste van Marokko en is die hoofstad van die gelyknamige provinsie. Die stad het 928&nbsp;850 inwoners in 2014 gehad en het 'n oppervlakte van 62 km². Marrakesj een van die vier koningsstede van Marokko, saam met Fez, Meknes en Rabat. Die stad is op die vrugbare *Haouzvlakte* aan die voet van die *Hoë Atlas* geleë. Die Medina van Marrakesj is in 1985 deur UNESCO as wêrelderfenisgebied gelys.

## Klimaat 
Junie, Julie en Augustus is die warmste maande in Marrakesh, met temperature wat bedags tot in die veertigs kan styg. Na sononder is die temperature meer gematig en kan mens buitentoe gaan. Die winter bring gematigde temperature, met dagtemperature tussen 15 en 25 grade.

## Galery 

Lêer:Marrakech, Saadian Tombs.JPG|Saadi tombes 
Lêer:Koutoubia Mosque,Marrakech,Morocco.jpg|Die Koutoubia-moskee
Lêer:Marrakech square night.jpg|Djemaa el Fna
Lêer:MoroccoMarrakech cityHall.jpg|Stadshuis
Lêer:Marrakech 2009 Bab Agnaou Gate LL.JPG| Ou stadspoort, Bab Agnaou
Lêer:Marrakesh, devensive wall.jpg|Muur, Agdal-tuine
Lêer:Ballon Ciel d'Afrique à Marrakech.JPG |Ballonvaart in die Marrakesj-omgewing
Lêer:Jardins de la Ménara.jpg|Menara-tuine
Lêer:Madrassa Ben Yusef-Marrakech.jpg|Madrassa Ben Yusef

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Bladsy by UNESCO
* Videotour in Marrakesh
Vlag van Kuba

Die **nasionale vlag van Kuba** is op 20 Mei 1902 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n rooi gelykbenige driehoek aan die vlagpaalkant met ’n vyfpuntige wit ster in die middel van die driehoek en vyf horisontale bane in blou en wit afwisselend op die wapperkant.

## Simboliek 
Die drie blou bane verwys na die drie historiese provinsies van Kuba: Sentraal, Westelik (*Occidental*) en Oostelik (*Oriental*). Die blou verwys ook na die seë om Kuba terwyl die wit Kuba se onafhanklikheid simboliseer. Die driehoek aan die vlagpaalkant is ’n vrymesselaarsimbool vir vryheid, gelykheid en broederskap en die rooi kleur van die driehoek verwys na die bloed wat gevloei het vir die Kubaanse onafhanklikheid. Die wit ster is die simbool vir die eenheid van die volk.

Die vlag van Kuba is geïnspireer deur die vlag van die Verenigde State (die *Stars and Stripes*). Volgens sommige bronne was dit die bedoeling dat die *La Estrella Solitaria* toegevoeg sou word by die Amerikaanse vlag vanweë die verlange in die 19e eeu dat Kuba by die VSA ingelyf moet word.

### Onafhanklikheidstryd 
duimnael|Vlag van Yara
Die oorsprong van die Kubaanse vlag lê in 1848 toe die verskillende bewegings wat Kuba van die Spanjaarde wou bevry opgeskiet het, veral onder bannelinge in die Verenigde State. Anti-Spaanse Kubaanse bannelinge onder leiding van die Venezolaan Narciso López

Die vlag is sedertdien steeds in gebruik, ook na die Kubaanse rewolusie onder Fidel Castro.

### Soortgelyke vlae 

Lêer:Flag of Puerto Rico.svg|  Vlag van Puerto Rico

## Sien ook 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Kuba by *Flags of the World*.
*
Hermafrodiet

duimnael|Slakke wat paar.
[250px|duimnael|Die tweeslagtige blom van 'n [tulp.]]

In biologie is 'n **hermafrodiet** is 'n dier of plant wat tweeslagtig is en oor beide manlike en vroulike geslagsorgane beskik (of kan beskik). Daar word onderskei tussen gelyktydige en afwisselende hermafrodiete. Gelyktydige hermafrodiete het op dieselfde tydstip beide geslagte, terwyl afwisselende hermafrodiete eenslagtig is, maar van geslag kan verander.

## Plante 
In die *planteryk* is hermafroditisme die reël eerder as 'n uitsondering: 94% van alle plantsoorte is hermafrodities en slegs 6% van 'n totaal van 250&nbsp;000 plantsoorte het aparte vroulike en manlike individue. Blomme het byvoorbeeld meeldrade (manlik) sowel as 'n stamper (vroulik).

## Diere 
In die *diereryk* geld presies die omgekeerde en aparte manlike en vroulike individue is die reël. Slegs 5% - 6% van die 1,2 miljoen diersoorte is hermafrodities. Dit kom neer op ongeveer 65&nbsp;000 soorte. Voorbeelde hiervan is slakke en die reënwurm.

## Mense 
Dié term word nie meer vir mense gebruik nie. Dit word as misleidend en stigmatiserend beskou. Sulke mense word deesdae intersekse genoem.

## Sien ook
*Interseks

## Verwysings
Bandkopgans

Die **bandkopgans** is 'n gans wat naby mere in die bergagtige streke van Sentraal-Asië voorkom.

Hierdie ganse word noord van die Himalajas, Indië, Pakistan, Kasjmir, Pandjab en Assam aangetref.

Mannetjies en vroutjies se veredosse is identies: wit vere met 'n donker vlek bo die dye, op die agterstert, voor en agter op die nek en twee kenmerkende donker bande wat van die agterkop oor die gesig strek. Bandkopganse is oor die algemeen nie aggressiewe voëls nie en kan in groepe van gemengde watervoëls aangehou word.

Bandkopganse vreet hoofsaaklik snags en hul dieet bestaan veral uit waterplante en gras. Hulle sal ook die lêkorrels van hoenders en eende vreet.

Hierdie ganse broei tussen Oktober en Januarie. Hulle bou hul nes tussen lang gras of plante en voer dit dan met dons uit. Die wyfie lê drie tot ses roomwit eiers wat na 30 dae uitbroei. Die kuikens is self na twee tot drie jaar broeigereed.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* 
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria.
Just Fontaine

**Just Fontaine** (Marrakesj, 18 Augustus 1933 – 1 Maart 2023) was 'n voormalige Franse sokkerspeler. Hy hou die rekord vir die meeste doelpunte tydens een Sokker-Wêreldbeker met die 13 doelpunte wat hy tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958 aangeteken het. Vier van die doelskoppe was is in 'n enkele wedstryd teen Wes-Duitsland aangeteken. Just Fontaine speel vir US Casablanca, OGC Nice en Stade de Reims en draf ook vir die Franse nasionale sokkerspan uit. Hy word vereer in FIFA se lys van die 100 beste spelers van alle tye.

## Internasionale loopbaanstatistieke 
Vir die Franse nasionale sokkerspan:

## Verwysings
Ronaldo Nazário

**Ronaldo Luís Nazário de Lima** (Rio de Janeiro, 22 September 1976), beter bekend as **Ronaldo**, is 'n voormalige Brasiliaanse sokkerspeler. Hy het onder meer klubs soos Cruzeiro, PSV, FC Barcelona, Internazionale, Real Madrid en AC Milan verteenwoordig, en was ook ’n sleutelspeler vir die Brasiliaanse nasionale span met wie hy die Wêreldbeker-eindstryd in Frankryk in 1998 gehaal het, en vier jaar later in Japan die Wêreldbeker gewen het. Hy is 'n veelvuldige speler en word as een van die beste skoppers van alle tye gereken. Hy staan ook bekend onder die bynaam *O Fenômeno* ("Die verskynsel").

Hy is aangewys as *Wêreldsokkerspeler van die Jaar* in 1996, 1997 en 2002. Sy bekendste bynaam is O Fenômeno ("Die verskynsel"). Ten spyte van sy vele suksesse as speler, is sy loopbaan teruggehou deur herhalende kniebeserings. Hy het ook in die latere jare van sy loopbaan met vetsug gesukkel, en daarom word daar soms na hom verwys as "vet Ronaldo", om hom van Cristiano Ronaldo te onderskei. 

Ronaldo is sedert September 2018 die klubeienaar van *Real Valladolid* nadat hy 51% van die klub se aandele gekoop het. In Desember 2021 het hy 'n meerderheidsbelang in sy jeugklub *Cruzeiro* vir $70 miljoen gekoop. 

## Internasionale loopbaanstatistieke 
Vir die Brasiliaanse nasionale sokkerspan:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Video oor Ronaldo 
* Ronaldo se webwerf 
* Portret van Ronaldo by PSV op psv.tv
Kilogram

[duimnael|307px|'n Rekenaargegenereerde beeld van die *Internasionale Prototipe Kilogram* (“IPK”). Die IPK is die kilogram. Hier is dit langs 'n duimliniaal geplaas om die skaal te toon. Die IPK is gemaak van 'n [platinum-iridiumallooi en word gestoor in 'n kluis by die BIPM in Sèvres, Frankryk. Soos ander prototipes, is die rante van die IPK afgekant op vier hoeke om slytasie te verminder.]]
Die **kilogram** (simbool: kg) is die basiseenheid van massa in die internasionale eenheidstelsel (genoem **SI**-stelsel vanaf die Franse frase, ''Le **S**ystème **I**nternational d'Unités*) deel van die moderne standaard soos gebruik in die metrieke stelsel. Tot en met 19 Mei 2019, word die kilogram gedefinieer as gelykstaande aan die massa van die *Internasionale Prototipe Kilogram'' (**IPK**). 

Die kilogram is oorspronklik in 1795 gedefineer as die massa van een liter (1000 kubieke centimeter) water by die vriespunt van ys. Aangesien dit onprakties is vir akkurate metings, is 'n platinumsilinder in 1889 gemaak, en sedertdien as die definisie van die kilogram gebruik. Die massa van hierdie prototipe het egter oor tyd gewissel in vergelyking met replikas wat daarvan gemaak is, wat daartoe gelei het dat die CGPM in 2011 beslis het dat die kilogram toekomstig in terme van die Konstante van Planck gedefinieer moet word. Omdat die tegnologiese middele nog nie gereed was nie, is die finale besluit eers tot 2014 uitgestel, en toe weer tot 2018. Op 16 November 2018 is die verandering goedgekeur, en die nuwe definisies het op 20 Mei 2019 in werking getree. 

Die nuwe definisie van die SI-basiseenhede spruit uit 'n herdefinisie van Planck se konstante as presies , sodat die kilogram in terme van die sekonde, die meter en Planck se konstante gedefinieer word.

Dit is die enigste SI-basiseenheid met 'n SI-voorvoegsel as deel van die naam. Dit is ook die enigste SI-eenheid wat steeds gedefinieer word as 'n kunsproduk eerder as 'n fundamentele fisiese eienskap wat gereproduseer kan word in verskillende laboratoriums. 

## Notas
## Verwysings
Nelson Mandela-universiteit

Die **Nelson Mandela-universiteit** (NMU) is 'n tersiêre opleidingsinstansie in Suid-Afrika wat grotendeels in Gqeberha (voorheen Port Elizabeth) gesetel is. Die universiteit het vanaf sy stigting in 1965 tot in 2005 as die **Universiteit van Port Elizabeth** (UPE) bekendgestaan, daarna as die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit en van 23 Junie 2016 as die Nelson Mandela-universiteit.

## Fakulteite 
*Ekonomiese en Bestuurswetenskappe
*Geneeskunde
*Kunste
*Landbouwetenskappe
*Natuurwetenskappe
*Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit se Besigheidskool
*Onderwys
*Regsgeleerdheid
*Tegniek, Geboude Omgewing en Inligtingstegnologie

## Kampusse 
Die Suidkampus is 'n reuse kompleks van omtrent 830 hektaar wat voorheen deur die Stadsraad van Port Elizabeth geskenk is. In 1983 word die gebied tot natuurreservaat verklaar.

Die universiteit bestaan tans uit die volgende kampusse:
* Suidkampus, Somerstrand, Port Elizabeth
* Noordkampus, Somerstrand, Port Elizabeth
* 2de Laan-kampus, Somerstrand, Port Elizabeth
* Missionvale-kampus, Uitenhageweg, Port Elizabeth
* Birdstraat-kampus, Sentraal, Port Elizabeth
* Saasveld, George

## Verwysings
Radionuklied

'n **Radionuklied**, ook genoem 'n **radioaktiewe isotoop** of 'n **radioïsotoop** deur chemici en fisici, is 'n atoom met 'n onstabiele kern. Hierdie kern word gekenmerk deur oortollige energie wat oordraagbaar is na 'n nuutgevormde stralingsdeeltjie binne die kern, of na 'n atomiese elektron. Die radionukliede ondergaan radioaktiewe verval deur hierdie proses, en straal gammastrale uit en/of subatomiese deeltjies. Hierdie deeltjies konstitueer ioniserende uitstraling. Radionukliedes mag natuurlik voorkom, maar kan ook kunsmatig geproduseer word.

Dit speel 'n belangrike rol in die tegnologieë wat ons van voedsel, water en goeie gesondheid voorsien.
Roberto Baggio

**Roberto Baggio** (gebore 18 Februarie 1967 in Caldogno) is 'n voormalige Italiaanse professionele sokkerspeler. Hy was 'n aanvaller met 'n uitstekende trap-tegniek. Tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994 verloor hy die toernooi vir sy land nadat hy die laaste strafskop in die eindstryd mis.

## Internasionale loopbaanstatistieke 
Vir die Italiaanse nasionale sokkerspan:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Roberto Baggio se amptelike webtuiste 
* Roberto Baggio se Afrikaanse webtuiste
* http://www.pro-paul.net/baggio(http://www.pro-paul.net/baggio)  Bewonderaarswerf vir Roberto Baggio *(Engels)* en *(Sjinees)*
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1942

Die 4de **FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi** (Engels: *FIFA World Cup*) is oorspronklik vir 1942 beplan, maar is weens die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog afgelas.

Op 13 Augustus 1936 stel Nazi-Duitsland hulself as kandidaat beskikbaar om die toernooi aan te bied tydens FIFA se 23ste kongres in Berlyn. Aansluitend het Brasilië hulself beskikbaar gestel. Die toernooi is egter afgelas voordat dit aan een van die twee lande toegewys is. In Junie 1939 stel Argentinië hulself ook beskikbaar.

As gevolg van die oorlog is daar ook nie 'n toernooi in 1946 aangebied nie. Die volgende FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi is in 1950 in Brasilië aangebied.

## Verwysings 
## Bron 
*  Nils Havemann: *Fußball unterm Hakenkreuz. Der DFB zwischen Sport, Politik und Kommerz.* Campus Verlag, Frankfurt/Main, New York 2005, , bl. 248ff.
Skuifmodulus

duimnael|regs|'n Illustrasie van skuifspanning.
In materiaalkunde en sterkteleer, word die **skuifmodulus** gedefinieer as die verhouding tussen skuifspanning en  trekspanning, aangedui deur *G*, soms *S* of *μ*.

:G \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\   \frac {\tau_{xy}} {\gamma_{xy}} =  \frac{F/A}{\Delta x/I} = \frac{F I}{A \Delta x} 

waar
:\tau_{xy} = F/A \,, die skuifspanning;
:F = die krag wat daarop inwerk;
:A = die area waarop die krag inwerk;
:\gamma_{xy} = \Delta x/I = \tan \theta \,, die trekspanning;
:\Delta x = die transversale verplasing; en
:I = die aanvanklike lengte

Die skuifmodulus word gewoonlik in gigapascal (GPa) uitgedruk.

## Eksterne skakels 
*
Massamodulus

duimnael|regs|'n Illustrasie van uniforme samepersing. Die druk *P* word van alle kante op die blokkie uitgeoefen.
Die **massamodulus** (*K*) van 'n stof meet die stof se weerstand tot uniforme samepersing. Dit word gedefinieer deur die toename in druk wat nodig is om 'n gegewe relatiewe afname in volume te veroorsaak. Die basiseenheid hiervan is die pascal.
Byvoorbeeld, gestel 'n yster kanonbal met 'n massamodulus van 160 GPa moet 0,5% in volume verminder word. Dit benodig dan 'n druk vermeerdering van 0,005 × 160 GPa = 0,8 GPa.
Poisson se verhouding

frame|regs|'n Vierkantige voorwerp onderhewig aan samepersing (die pule toon die kragte) met 'n Poisson verhouding van circa 0,5.

**Poisson se verhouding** (***ν***), vernoem na Siméon Poisson, is die verhouding, wanneer 'n voorwerp gestrek word, van die sametrekking of transversale spanning (loodreg tot die toegepaste lading) tot die uitstrekking of aksiale spanning (in die rigting van die toegepaste lading).

Wanneer 'n kubus van 'n sekere materiaal in 'n rigting gestrek word, sal dit neig om te krimp (in uitsonderlike gevalle uitset) na die ander twee rigtings loodreg tot die rigting van die strekkrag. In teenstelling, indien 'n kubus van 'n sekere materiaal saamgepers word in 'n rigting, sal dit neig om uit te sit (in uitsonderlike gevalle krimp) in die ander twee rigtings. Hierdie verskynsel word die **Poisson effek** genoem. Die **Poisson verhouding** of **Poisson se verhouding**, *ν* (nu) is die peil van die Poisson effek.

Die Poisson-verhouding van 'n stabiele, isotropiese, lineêr elastiese materiaal kan nie minder as -1,0 of groter as 0,5 wees nie, weens die vereiste dat die elastiese modulus, die skuifmodulus en massamodulus positiewe waardes beskik. Die meeste materiale se Poisson-verhouding strek van 0,0 en 0,5. 'n Perfekte, onsaampersbare materiaal wat vervorm by klein spannings sal 'n Poisson-verhouding van presies 0,5 gee. Stale en rigiede polimere soos gebruik binne hul ontwerpsgrense (dit is voor die punt waar die materiaal onder druk ingee of vervorm) sal gewoonlik 'n waardes gee vanaf omtrent 0,3 wat toeneem tot 0,5 na vervorming. Dit gebeur teen 'n konstante volume. Rubber het 'n Poisson-verhouding van nagenoeg 0,5. Kurk se Poisson-verhouding is naby 0, wat baie min samepersing toon onder druk. Sommige materiale, merendeels polimeer skuime, het 'n negatiewe Poisson-verhouding – hulle word dikker in die loodregte rigtings. Anisotropiese materiale kan selfs Poisson-verhoudings bo 0,5 toon in somme rigtings.

Met die aanname dat 'n materiaal saamgepers word in die aksiale rigting, sal:
: \nu = -\frac{\varepsilon_\mathrm{trans}}{\varepsilon_\mathrm{axial}} = -\frac{\varepsilon_\mathrm{x}}{\varepsilon_\mathrm{y}} 

waar
: \nu = Poisson se verhouding;
: \varepsilon_\mathrm{trans} = die transversale spanning (negatief vir aksiale spanning, positief vir aksial samepersing); en
: \varepsilon_\mathrm{axial} = die aksiale spanning (positief vir aksiale spanning, negatief vir aksiale samepersing).

## Verwysings
Vuvuzela

duimnael|'n Vuvuzela wat van plastiek gemaak is.
duimnael|'n Gestreepte vuvuzela.
duimnael|'n Ondersteuner blaas sy vuvuzela tydens die trekking vir die 2010-Wêreldbeker.

Die **Vuvuzela** of **sokkerhoring** is 'n Suid-Afrikaanse blaasinstrument wat van hout of plastiek gemaak word en 'n monotone noot produseer as dit geblaas word. Deur die spanning op die lippe te verander kan hoër note ook voorgebring word. Vuvuzelas is ongeveer een meter lank en kan 'n klank van tot 130 desibel voortbring. Dit klink soos 'n diep sirene of 'n olifant se trompetter. Die instrument word hoofsaaklik deur toeskouers tydens sokkerwedstryde geblaas.

## Omstredenheid 
Die gebruik van Vuvuzelas is omstrede en kan spelers en afrigters se aandag aftrek. Tydens die 2009 Sokker-Konfederasiebeker kla kommentators en omroepers dat vuvuzelas te veel lawaai maak. Ondanks die protes van kommentators en die Spaanse sokkerspeler Xabi Alonso het FIFA besluit om nie vuvuzelas tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 te verbied nie.

Op 12 Junie 2010, op die tweede dag van die toernooi, spreek Ronaldo ook sy teenkanting teen die instrument uit omdat dit spelers se konsentrasie op die veld beïnvloed.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* World Cup Mexico 86 - Meksikaanse blaasinstrument van plastiek
* Webwerf met die oorspronklike Vuvuzela-klank 
* Blaas 'n virtuele Vuvuzela 
* Vuvuzela
Pascal

**Pascal** of **PASCAL** mag na die volgende verwys:

*Pascal (eenheid) (Pa), die SI-eenheid van druk (ekwivalent aan een newton per meter kwadraat)
*Pascal (programmeertaal), 'n rekenaarprogrammeertaal wat ontwikkel is deur Niklaus Wirth tussen 1968 en 1969
*Blaise Pascal (1623 - 1662), 'n Franse wiskundige en filosoof
Brinell-skaal

duimnael|200px|'n Kragtediagram wat die kragte en afmetings vir 'n Brinell hardheidstoets aantoon.
Die **Brinell-skaal** word gekenmerk aan die inkepingshardheid van materiale deur die penetrasievermoë van 'n inkeper wat gelaai word op 'n materiaal toetsstuk. Dit is een van verskeie definisies vir hardheid in materiaalkunde en sterkteleer.

Hierdie metode is oorspronklik voorgestel deur 'n Sweedse ingenieur Johan August Brinell in 1900, en was die eerste algemene hardheidstoets wat gebruik is in metallurgie en ingenieurswese. Die grootte van die inkeping en moontlike skade aan die toetsstuk beperk die nut van hierdie toets.

Die tipiese toets gebruik 'n 10&nbsp;mm diameter staalbal vir 'n inkeper met 'n 29&nbsp;000&nbsp;N krag. Vir sagter materiale word 'n kleiner krag gebruik, en vir harder materiale 'n wolframkarbiedbal pleks van 'n staalbal. Die inkeping word gemeet en die hardheid bereken soos volg:

:{BHG}=\frac{2P}{\pi D ({D-\sqrt{(D^2-d^2)})}}

waar:
:*BHG* = **Brinell hardheidsgetal**;
:*P* = die toegepaste krag (in kg krag);
:*D* = die deursnee van die inkeper (mm); en
:*d* = die deursnee van die inkeping (mm).

Die BHG kan omgeskakel word na die breekkrag — die verhouding is afhanklik van die materiaal se eienskappe en word dus empiries bereken. Die verhouding  word gebaseer op Meyer se indeks (*n*) soos beskryf deur Meyer se Wet. Indien Meyer se Wet minder as 2,2 is sal die verhouding van die breekkrag tot die BHG 0,36 wees. Indien Meyer se indeks groter is, sal die verhouding toeneem. 

Die BHG word voorgeskryf deur die mees algemene toetsstandaarde (ASTM E10-08 en ISO 6506-1:2005) bo die HBW (*H* vir hardheid, *B* vir Brinell en *W* vir die materiaal van die inkeper, wolframkarbied). In vorige standaarde was HB en HBS gebruik om te verwys na die metings verkry met staal inkepers.

HBW word bereken vir beide standaarde deur die SI-eenhede te gebruik, soos volg:

:\mbox{HBW}=0.102  \frac{2F}{\pi D ({D-\sqrt{(D^2-d^2)})}}

waar:
:*F* = die toegepaste krag (N);
:*D* = die deursnee van die inkeper (mm); en
:*d* = die deursnee van die inkeping (mm).

## Ander toetse 
duimnael|Inkepers vir hardheidtoetse|links
Die Brinell-inkeping is dikwels moeilik om op te meet en daarom is daar party ander metodes met inkepers met ander vorme ontwikkel. Die bekendste is die Vickerstoets.

## Bronne
Newton (dubbelsinnig)

**Newton** mag verwys na:

*Newton (eenheid), die SI-eenheid van krag wat vernoem is na sir Isaac Newton
*Newton skaal, 'n temperatuurskaal wat deur sir Isaac Newton voorgestel is
*Sir Isaac Newton, (1643 - 1727) 'n Engelse wetenskaplike en filosoof
Rassisme

[duimnael|200px|'n Karikatuur wat 'n Chinese werker  voorgestel as 'n [misdadiger in die VSA, 1899.]]
[duimnael|'n [Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse man wat drink uit 'n drinkfontein, gereserveer vir *gekleurde* mense in Oklahoma City, tydens die Jim Crow-wette-era, 1939.]]
[duimnael|Amerikaanse anti-Japannese [propaganda tydens die Tweede Wêreldoorlog.]]
**Rassisme** of **rassediskriminasie** dui op die sosiale, ekonomiese of politiese diskriminasie teenoor 'n persoon (of groep persone) gebaseer op ras en/of velkleur. Dit dui nie noodwendig op die haat van een ras teenoor 'n ander nie, maar die uitsluiting of weiering van sekere regte en voorregte, soos destyds toegepas deur die apartheidsregering van Suid-Afrika en die Jim Crow-wette in die VSA. Diskriminasie teen Afrikane, veral dié van Afrika-afkoms, word voortdurend in Frankryk geminimaliseer.

## Sien ook 
* Rassisme in Afrika
* Rassisme in die Verenigde State
* Apartheid
* Klu Klux Klan

## Eksterne skakels