Digters van Dertig

## *Digters van Dertig*
In D.J. Opperman se *Digters van Dertig* word 'n omvattende studie gelewer van die vernuwingsbeweging binne die Afrikaanse poësie in die 1930's, die sogenaamde Dertigers. Die boek, oorspronklik 'n proefskrif vir die graad D.Litt. aan die Universiteit van Kaapstad met die titel *Die Vernuwing van Dertig in die Afrikaanse Poësie*, is aangepas vir algemene publikasie onder die meer toeganklike titel *Digters van Dertig*. Opperman se werk poog om die ontstaan, dryfvere, en ontwikkeling van hierdie invloedryke literêre beweging te ondersoek en te dokumenteer.

Die voorwoord van die boek beklemtoon Opperman se dankbaarheid teenoor sy promotor, prof. dr. J. du P. Scholtz, vir sy begeleiding en kritiek oor 'n tydperk wat Scholtz persoonlik beleef het. Opperman bedank ook sy eksterne eksaminatore, prof. dr. D. B. Bosman en prof. dr. W. A. P. Smit, asook die digters self vir hul samewerking en bydraes tot sy navorsing. Hierdie dankbetuigings onderstreep die belangrikheid van persoonlike interaksies en direkte bronne in Opperman se studie. Hy het gesprekke gevoer met figure soos dr. I.D. du Plessis, prof. dr. C.M. van den Heever, prof. dr. N.P. van Wyk Louw, mnr. Uys Krige, prof. dr. W.E.G. Louw, en mev. A.J.J. Wessels (Elisabeth Eybers), en die weduwee van H.A. Mulder het haar man se argief beskikbaar gestel. Hierdie gesprekke en argivale materiaal verskaf 'n rykdom aan inligting oor lewensbesonderhede, poësie, en samewerking tussen die digters van Dertig.

Die eerste hoofstuk, "Prikkels binne die Algemene Situasie", plaas die literêre beweging binne 'n breër sosiale en politieke konteks. Opperman wys daarop dat die Derde Afrikaanse Beweging in die 1920's reeds aan die gang was, gekenmerk deur 'n strewe na volwassenheid en selfstandigheid op verskeie gebiede. Die Afrikaner het 'n regerende volk geword ná die oorwinning van die Nasionale Party in 1924, en daar was 'n verskuiwing van 'n opposisiegevoel na 'n strewe na gelykwaardigheid met ander Westerse kultuurvolke. Op politieke gebied het generaal Hertzog se beleid van "Suid-Afrika eerste" gelei tot soewereine onafhanklikheid. Op kulturele gebied het die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (F.A.K.) 'n belangrike rol gespeel in die bevordering van Afrikaans en die ontwikkeling van 'n eie nasionale identiteit. Hierdie algemene vernuwing in die volkslewe het die voedingsbodem geskep vir die vernuwing in die Afrikaanse digkuns. Die Beweging van Dertig word dus gesien as 'n onderdeel van hierdie breër kulturele en politieke beweging.

Opperman beklemtoon dat die vernuwing van Dertig hoofsaaklik gedryf is deur 'n groep begaafde digters wat toevallig in die tydperk 1900 tot 1915 gebore is. Hierdie biologiese faktor word as die "eerste en allerbelangrikste rede" vir die vernuwing beskou. Hy wys egter ook op die belangrike rol van omstandighede in die vorming van hierdie digters en hul poësie. Die Tweede Vryheidsoorlog het 'n skeiding tussen die ouer geslag digters en die Dertigers veroorsaak. Die Dertigers het grootgeword in 'n tyd van groot omwentelinge en veranderinge, insluitend die stigting van die Unie van Suid-Afrika en die Eerste Wêreldoorlog. Hulle was deel van 'n oorgang van 'n landelike na 'n stedelike wêreld, en hulle het 'n meer intieme omgang met Engels en die Engelse letterkunde gehad. Terselfdertyd was hulle ook die eerste geslag Afrikaanse digters wat op skool en universiteit met Afrikaanse poësie kennis gemaak het.

Opperman bespreek ook die toenemende belangstelling van die digters in musiek, voordragkuns, en die beeldende kuns. Die samewerking tussen digters en komponiste, die opkoms van beroepsvoordraers en -toneelspelers, en die invloed van impressionisme, ekspressionisme, en ander kunstrominge het 'n nuwe dimensie aan die Afrikaanse poësie gegee. Die digters het ook meer begin belangstel in ideologiese en filosofiese vraagstukke, insluitend die platonisme, panteïsme, evolusieleer, en Schopenhauer se filosofie. Hierdie intellektuele en artistieke belangstellings het die digters gehelp om 'n meer individuele en selfbewuste stem te ontwikkel.

Ten slotte dui Opperman aan dat die doel van sy studie is om die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie na te gaan, die prikkels en bronne daarvan aan te dui, die samehang van die digkuns vas te stel, die chronologie van die digters te bepaal, gemeenskaplike trekke histories aan te dui, 'n oorsig van die Beweging van Dertig te gee, en die ontwikkelingsgang van die vernaamste Dertigers te ondersoek. Die boek beloof 'n diepgaande ondersoek na 'n belangrike tydperk in die Afrikaanse letterkunde.

## Bron