Littérature engagée

***Littérature engagée***, dikwels vertaal as "betrokke literatuur", verwys na literatuur wat sosiale of politieke kwessies aanspreek en daarop gemik is om verandering te bewerkstellig. Die konsep het in die middel van die 20ste eeu aansienlike vastrapplek gekry, veral deur die geskrifte van die Franse filosoof en skrywer Jean-Paul Sartre. Sartre het aangevoer dat skrywers 'n morele verantwoordelikheid het om met die wêreld te skakel en standpunt in te neem oor die dringende kwessies van hul tyd. Hierdie perspektief word gekontrasteer met ''l'art pour l'art'' (kuns ter wille van kuns), wat die estetiese eienskappe van kuns bo sy sosiale of politieke funksies beklemtoon. Sartre het geglo dat literatuur nie van die werklikheid geskei moet word nie, maar eerder 'n instrument moet wees om bewustheid te verhoog, refleksie aan te moedig en aksie te inspireer.

In die konteks van Suid-Afrikaanse literatuur en artistieke uitdrukking het die idee van betrokkenheid diep wortels. Senekal en Van den Berg demonstreer 'n praktiese toepassing van *littérature engagée*-beginsels binne 'n plaaslike konteks. Post-apartheid Afrikaanse musiek is gebruik om kommentaar te lewer oor kwessies soos misdaad, armoede, korrupsie en gevoelens van uitsluiting onder sekere groepe. Dit strook met Sartre se idee van literatuur as 'n voertuig vir sosiale kommentaar en verandering. Die artikel bespreek hoe protesmusiek, as 'n vorm van betrokke kuns, funksioneer binne die "Viereck von Autor, Text, (literarischer) Öffentlichkeit und politischem Status quo," wat die outeur, teks, publiek en politieke status quo uitlig as sleutelfaktore om betrokkenheid te verstaan.

Net so ondersoek Van den Berg die evolusie van die konsep deur die lens van Hans Magnus Enzensberger se werk. Enzensberger se idee van *littérature engagée* het verskuif van optimisme in sy vroeë werk na pessimisme later, wat sy siening van letterkunde se veranderende impak weerspieël. Die artikel voer aan dat die konsep van betrokke literatuur 'n belangrike deel van Enzensberger se oeuvre vorm. Enzensberger se essays en kreatiewe werke spreek sosio-politieke relevansie aan, hetsy deur direkte kommentaar of indirekte uitdrukking, wat die idee versterk dat literatuur 'n platform kan wees vir interaksie met die wêreld se kompleksiteite. Die artikel merk ook op hoe verskillende perspektiewe bestaan, soos om literatuur as "antiware" te beskou wat manipulasie teenstaan.

Verder word die potensiaal van Afrikaanse betrokke poësie om sensitiwiteit vir taalvariasie en taalideologie onder voorgraadse studente te bevorder, ondersoek in Linde en Kirsten. Hierdie studie ondersoek hoe betrokke poësie studente se persepsies van taal en sy politieke dimensies kan beïnvloed. Deur studente se reaksies op gedigte met verskillende perspektiewe op taalidentiteit en -aktivisme te ontleed, het die navorsers gepoog om vas te stel in watter mate sodanige literatuur sensitiwiteit vir taalideologie en -variasie kan bevorder. Die navorsing kom tot die gevolgtrekking dat betrokke poësie-opdragte bewustheid van taalideologie en die impak daarvan kan verhoog, en beklemtoon die praktiese toepassing van literatuur betrokke binne 'n opvoedkundige konteks.

## Verwysings