Édouard Manet

**Édouard Manet** (IFA: edwaʁ manɛ; 23 Januarie 1832 – 30 April 1883) was ’n Franse skilder. Hy was een van die eerste 19de-eeuse skilders wat moderne kuns aangepak het en ’n belangrike figuur in die oorgang van realisme na impressionisme.

Hy is in ’n vooraanstaande familie gebore met sterk politieke bande, maar het die toekoms wat vir hom uitgelê is, verwerp en begin belangstel in die skilderkuns. Sy vroeë meesterwerke, *Middagete op die Gras* en *Olympia*, albei uit 1863, het groot omstredenheid veroorsaak en gedien as vertrekpunt vir die jong kunstenaars wat impressionisme ontdek het. 

Vandag word dit beskou as waterskeidingswerke wat die begin van die moderne kuns ingelui het. In die laaste 20 jaar van sy lewe het hy bande met ander groot kunstenaars van sy tyd gesmee, maar hy het sy eie styl ontwikkel wat beskou is as innoverend, en dit het ’n groot invloed op latere skilders gehad.

## Vroeë lewe 
Manet is op 23 Januarie 1832 in Parys gebore as die seun van vooraanstaande ouers. Sy ma, Eugénie-Desirée Fournier, was die dogter van ’n diplomaat en peetdogter van die Sweedse kroonprins Karel Bernadotte, van wie die Sweedse monarge afstam. Sy pa, Auguste Manet, was ’n Franse regter wat verwag het Édouard sou ’n regsloopbaan volg. Sy oom, Edmond Fournier, het hom aangemoedig om te skilder en het die jong Manet na die Louvre geneem. het sy pa ingestem dat hy ’n kunsopvoeding kry. Van 1850 tot 1856 het Manet onder die akademiese skilder Thomas Couture studeer. In sy vrye tyd het hy die ou meesters se werke in die Louvre gekopieer.

Van 1853 tot 1856 het Manet Duitsland, Italië en Nederland besoek waar hy deur die Nederlandse skilder Frans Hals en die Spaanse kunstenaars Diego Velázquez en Francisco José de Goya beïnvloed is.

## Loopbaan 
In 1856 het Manet ’n ateljee geopen. Sy styl in dié tydperk is gekenmerk deur vrye kwashale, eenvoudige detail en min oorgangskleure. In die realismestyl van Courbet het hy kontemporêre werke geskilder soos bedelaars, sangers, sigeuners, mense in kafees en bulgevegte. Ná sy vroeë loopbaan het hy selde godsdienstige, mitologiese of historiese voorwerpe geskilder. Twee van sy werke is by die Salon van die Paryse Académie des Beaux-Arts aanvaar. Sy styl was "effens onverskillig" in vergelyking met die uiters noukeurige werke van ander Salon-skilderye, en dit het van die jong kunstenaars se aandag getrek.

### *Musiek in die Tuileries* 
duimnael|220px|*Musiek in die Tuileries*, 1862.

*Musiek in die Tuileries* is ’n vroeë voorbeeld van Manet se styl. Dit is geïnspireer deur Hals en Velázquez en weerspieël sy belangstelling in vermaak as ’n onderwerp. Hoewel sommige dit as onvoltooi beskou het, 

Die vrou het klein bykomstighede gedra soos ’n orgidee in haar hare, ’n armband, ’n lint om haar nek en pantoffels, en dit het haar naaktheid en seksualiteit beklemtoon. Die orgidee, teruggekamde hare, swart kat en blommeruiker was in dié tyd alles erkende simbole van seksualiteit. Die moderne Venus was skraal, anders as die destydse standaard. Die vlakheid van die skildery, wat deur Japannese houtblokkuns geïnspireer is, maak dat die figuur mensliker en minder wellustig is. Daar is ook ’n ten volle geklede swart bediende, wat die detydse geloof uitbuit dat swart mense hiperseksueel is.

## Invloede en ander werk 
duimnael|links|150px|*Selfportret met Paletmes*, 1879.

Hoewel Manet se werk beïnvloed is deur die impressioniste se styl, het hy nie aan hul uitstallings deelgeneem nie omdat hy nie beskou wou word as ’n verteenwoordiger van ’n groepidentiteit nie, en ook omdat hy sy werk in die Salon wou uitstal. Hy het gevoel jong kunstenaars moet probeer om die Salon se uitstallings te haal eerder as onafhanklike uitstallings. 

Hy het egter in 1867 sy eie uitstalling gehou nadat die Salon nie sy werke aanvaar het nie. Hoewel dit nie goeie resensies gekry het nie, het dit hom die eerste keer laat kennis maak met verskeie toekomstige impressioniste, soos Edgar Degas.

duimnael|170px|*Die Kafeekonsert*, 1878. ’n Toneel uit die Cabaret de Reichshoffen, waar vroue aan die rand van die gemeenskap vryelik met mans uit die hoër stand gemeng het.

Onder invloed van die impressioniste het Manet ligter kleure begin gebruik. Hy het egter steeds sy kenmerkende swart gebruik, wat nie deel van die impressionistiese styl was nie.

Manet se skilderye van kafeetonele is waarnemings van die sosiale lewe van die Parys van die 19de eeu. Mense drink bier, luister na musiek, flirt, lees of wag. 

Hy het ook die hoër stand in formeler sosiale aktiwiteite uitgebeeld – asook resiesperde, skaatstonele, soldate, ’n tuinier, ’n seun met ’n hond – mense uit al die klasse van die Paryse samelewing.

### Latere lewe 
In sy middel 40's het Manet se gesondheid agteruitgegaan. Sy bene het gepyn en gedeeltelik verlam geraak. In 1879 het hy hidroterapie begin kry vir wat hy geglo het ’n sirkulasieprobleem is, maar in werklikheid was dit ’n bekende newe-effek van sifilis.

In sy laaste jare het hy baie klein stillewes van vrugte en groente geskilder, soos* ’n Bondel Aspersies* en *Die Suurlemoen* (albei 1880). Hy het sy laaste groot werk, *’n Kroeg by die Folies-Bergère*, in 1882 voltooi en dit is in dié jaar in die Salon uitgestal.

In April 1883 is sy linkervoet geamputeer weens gangreen, en hy is 11 dae later in Parys oorlede. 

## Galery 

Beeld:MANET Le Christ Jardinier.jpg|*Die Christus as ’n Tuinier*, c. 1858/59, privaat versameling.
Beeld:Édouard Manet - Le chanteur espagnol, 1860.jpg|*Die Spaanse Sanger*, 1860, Metropolitan-kunsmuseum.
Beeld:Édouard Manet - L'Enfant à l'épée.jpg|*Seun met ’n Swaard*, 1861.
Beeld:Édouard MANET - La Nymphe surprise - Google Art Project.jpg|*Die Verbaasde Nimf*, 1861, Museo Nacional de Bellas Artes (Buenos Aires).
Beeld:Édouard Manet - Le Vieux Musicien.jpg|*Die Ou Musikant*, 1862, National Gallery of Art.
Beeld:Edouard Manet 073.jpg|*Dooie Matador*, 1864–65, National Gallery of Art.
Beeld:The Philosopher.jpg|*Die Filosoof (Bedelaar met Oesters)*, 1864–67, Chicago-kunsinstituut.
Beeld:Still Life with Melon and Peaches.JPG|*Stillewe met Waatlemoen en Perskes*, 1866, National Gallery of Art.
Beeld:Édouard Manet, 'The Guitar Player'.jpg|*Die Kitaarspeler*, c.1866, Hill-Stead-museum.
Beeld:Edouard Manet 022.jpg|*Die Teregstelling van Keiser Maksimiliaan*, 1868.
Beeld:Edouard Manet 049.jpg|*Portret van Émile Zola*, 1868, Musée d'Orsay.
Beeld:Édouard Manet - Gitane avec une cigarette.jpg|*Sigeuner met ’n Sigaret*, c. 1860's–1870's, Princeton University Art Museum.
Beeld:Edouard Manet Boating.jpg|*Bootvaart, 1874, Metropolitan-kunsmuseum.
Beeld:Edouard Manet Full-face Portrait of Manets Wife.jpg|*Madame Manet*, 1874–76, Norton Simon-museum.
Beeld:In the Conservatory - edited.jpg|*In die Konserwatorium*, 1879, Alte Nationalgalerie, Berlyn.
Beeld:Edouard Manet Bunch of Asparagus.jpg|*Bondel Aspersies*, 1880, Wallraf-Richartz-museum, Keulen.
Beeld:Edouard Manet 027.jpg|*Huis in Rueil*, 1882, National Gallery of Victoria, Melbourne.
Beeld:Flowers in a Crystal Vase, Edouard Manet, c1882.jpg|*Blomme in ’n Kristalvaas*, 1882, National Gallery of Art.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Hecht-museum 
* 241 werke deur Manet by www.ManetEdouard.org
* *The Impressionsts: Manet'' by biography.com
* Manet–galery by MuseumSyndicate
* Manet, ’n videodokumentêr oor sy werk

*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia