Tafelberg

**Tafelberg** (Engels: *Table Mountain*; Khoi: *Huriǂoaxa* of *Hoerikwaggo*, "Seeberg") is ’n berg van 1&nbsp;km hoog in Suid-Afrika met ’n uitsig oor Kaapstad en die Kaapse Skiereiland. Dit het ’n kenmerkende plat plato, wat ’n mesa genoem word, en strek omtrent drie kilometer van punt tot punt. Die grootste deel van die berg bestaan uit 450-510&nbsp;miljoen jaar oue gesteentes. Dié gesteentes beslaan ook die boonste laag van die Kaapse Plooiberge, waarvan Tafelberg deel is.

Die berg se hoogste punt is by die Maclear-baken. ’n Berugte, gevaarlike ligging is die Carrel-lys, ’n ononderbroke afgrond nie ver van die Maclear-baken nie.

Die stad Kaapstad omring deesdae die berg; plaaslike inwoners gebruik die berg graag as ’n landmerk om deur die stad te navigeer. Van die aktiwiteite waaraan inwoners en besoekers op die berg kan deelneem, sluit honderde staproetes in, asook rotsklim, abseil en bergfietsry.
duimnael|regs|500px|Tafelberg vanaf Leeukop gesien.

## Naam 
António de Saldanha was die eerste Europeër wat in Tafelbaai geland het. Hy het die berg in 1503 uitgeklim en dit **Taboa do Cabo** ("Tafel van die Kaap") in sy moedertaal, Portugees, genoem. Hierdie naam is later vernederlands tot Tafelberg.

Tekens van die groot kruis wat die Portugese seevaarder op Leeukop aangebring het, kan steeds gesien word.

## Sterrebeeld Mensa 
Tafelberg is die enigste natuurlike formasie op aarde waarna ’n sterrebeeld genoem is: Mensa, wat "tafel" beteken. Die naam was eers Mons Mensae ("Tafelberg"), maar is later saam met die name van ander sterrebeelde verkort. Die sterrebeeld word in middel Junie rondom middernag in die Suidelike Halfrond gesien, onder die Jagter.

Dit het sy naam gekry van die Franse sterrekundige Nicolas-Louis de Lacaille gedurende sy verblyf aan die Kaap in die middel 18de eeu.

## Die kabelkar 
duimnael|links|180px|Tafelberg se kabelkar.
Die Table Mountain Aerial Cableway bestuur ’n kabelspoor wat besoekers van die onderste kabelstasie, sowat 302&nbsp;m bo die seevlak aan die westelike berghang, na die kruin van die 1&nbsp;067&nbsp;m hoë berg neem. Van daar is ’n asemrowende uitsig oor Kaapstad, Tafelbaai, Leeukop en Robbeneiland in die noorde, asook die Atlantiese kuslyn in die weste en suide. Op die berg is ’n restaurant, kuriowinkels en duidelik gemerkte wandelpaaie.

Die spoor is net in werking tydens goeie weerstoestande, omdat sterk winde dit gevaarlik kan maak. Besoekers moet hul uitstappie beplan vir mooiweersdae wanneer daar nie 'n "tafeldoek" bo-op die berg lê nie, omdat dit die uitsig belemmer.

Die eerste kabelkar, wat deur die wêreldwye maatskappy Adolf Bleichert & Co. van Leipzig, Duitsland, gebou is, is op 4 Oktober 1929 geopen. Sedertdien is die kabelspoor drie keer gerestoureer: in 1958, 1974 en 1996–1997. Verbeterde karre is op 4 Oktober 1997 ingewy, wat die dravermoë van 25 tot 65 persone elk vergroot het. Die nuwe karre is rond en draai in die rondte terwyl hulle beweeg om ’n goeie uitsig aan almal te bied. Hulle is deur die Switserse maatskappy Garaventa AG gebou.

Albei kabelstasies is egter nog die oorspronklikes, hoewel hulle aansienlik opgegradeer is.

Op 10 Januarie 2014 is 'n besondere mylpaal bereik toe die kabelspoor sy 23 miljoenste besoeker, Thamsanqo Welcome Peter, op die berg verwelkom het.

## Van Hunks en die duiwel 
Jan van Hunks was glo ’n afgetrede Nederlandse seerower wat vroeg in die 18de eeu aan die hange van Tafelberg en Duiwelspiek gesit en die uitsig bewonder het terwyl hy gerook en rum gedrink het. Een somerdag, terwyl die suidoos kwaai waai, kom ’n vreemdeling verby en vra hom ’n stopsel tabak. Die vreemdeling prys die besondere tabakmengsel en Van Hunks spog met sy rookvermoë. Dit lei tot ’n uitdaging en ’n kwaai rokery wat dae aanhou en ’n dik rookwolk oor Tafelberg tot gevolg het.

In 1796, tydens die Britse besetting van die Kaap, het generaal-majoor sir James Craig opdrag gegee dat drie blokhuise op Tafelberg gebou word: die Koning, Koningin en Prins se Blokhuis. Twee is vandag bouvallig, maar die Koning se Blokhuis is nog in ’n goeie toestand en maklik bereikbaar.

Tussen 1896 en 1907 is vyf damme, die Woodhead-, Hely-Hutchinson-, De Villiers-, Alexandria- en Victoria-reservoir, op Tafelberg geopen om water aan Kaapstad te verskaf. ’n Kabelspoor is na Kampsbaai gebou om materiaal en werkers te vervoer. Die kabelspoor is lank reeds verwyder, maar die ankerpunte van die ou boonste stasie kan steeds gesien word. Kaapstad se watervereistes het lankal die damme se kapasiteit oorskry. Hulle maak dus nie meer deel uit van die watervoorsiening nie.

Ernstige pleidooie vir ’n nasionale park op die Kaapse Skiereiland wat om Tafelberg gesentreer is, het in die middel 1930's begin. Ná ’n groot brand in 1986 het die koerant *Cape Times* ’n "red die berg"-veldtog begin en in 1989 is die Skiereilandse Beskermde Natuuromgewing (CPPNE)-gebied gestig. Omgewingsbestuur is egter steeds in die wiele gery deur die aard van grondeienaarskap op die Skiereiland. Ná nog ’n groot brand in 1991 is prokureur-generaal Frank Kahn aangestel om konsensus te bereik oor ’n plan om die bestuur van die CPPNE te laat realiseer. In 1995 het prof. Brian Huntley aanbeveel dat SANParke aangestel word om die CPPNE te bestuur, met ’n ooreenkoms wat in April 1998 onderteken is om sowat 16&nbsp;000&nbsp;ha aan SANParke oor te dra. Op 29 Mei 1998 het die destydse president, Nelson Mandela, die Skiereilandse Nasionale Park afgekondig. Dit is later hernoem tot die Tafelberg Nasionale Park.

Brande is algemeen op die berg. Die mees onlangse groot brande sluit in dié van Januarie 2006, wat groot hoeveelhede plante vernietig en tot die dood van ’n toeris gelei het (’n klag van brandstigting en strafbare manslag is later aanhangig gemaak teen ’n Britse man wat daarvan verdink is dat hy die brand gestig het), en van Maart 2015.

In November 2011 is Tafelberg in ’n openbare stemming aangewys as een van die wêreld se New7Wonders of Nature.

## Geologie 
[duimnael|200px|Die geologie van Tafelberg in vergelyking met dié van die res van die [Kaapse Skiereiland.]]
Die boonste sowat 600&nbsp;m van die 1&nbsp;km hoë plat berg, of mesa, bestaan uit gesteentes uit die Ordovisium van sowat 450-510&nbsp;miljoen jaar gelede. Dié gesteentes beslaan die boonste twee lae van die Kaapse Plooiberge, waarvan Tafelberg deel is. Die heel boonste, jongste laag bestaan uit uiters harde kwartssandsteen, wat die Skiereiland-formasie, of Tafelbergsandsteen-formasie, genoem word. Dit is uiters erosiebestand en vorm kenmerkende steil grys kranse. Die 70&nbsp;m daaronder, bekend as die Graafwater-formasie, bestaan uit maroen moddersteen, wat in baie dunner strata afgeset is as die Skiereiland-formasie. Die Graafwater-gesteentes lê op ’n basis van Kaapse Graniet. Duiwelspiek, Vlaeberg, die stadskom en ’n groot deel van die Kaapse Vlakte lê egter op geplooide en veranderde filliete en horingsteen, informeel bekend as Malmesbury-skalie. Die Kaapse Graniet en Malmesbury-skalie vorm die laer, sagter hange van die Tafelbergreeks op die Kaapse Skiereiland. Hulle kom uit die laat Prekambrium, wat minstens 40&nbsp;miljoen jaar ouer as die Graafwater-gesteentes is.]]
[duimnael|’n [Satellietfoto van Tafelberg en Kaapstad.]]
Die basisgesteentes is nie naastenby so bestand teen weer as die Skiereiland-formasie nie, maar aansienlike klipbanke van die Kaapse Graniet is sigbaar aan die westekant van Leeukop en elders op die Skiereiland (veral onder Chapmanspiek-rylaan en Boulders naby Simonstad). Die verweerde granietgrond van die laer hange van die Skiereiland se bergreeks is vrugbaarder as die Skiereiland-formasie met sy min voedingstowwe. Die meeste van die wingerde op die Skiereiland kom dus aan hierdie graniethange voor.

Die plat kruin van Tafelberg kom van die feit dat dit ’n plooidalberg is, wat beteken dit was eens die bodem van ’n vallei (sien skets regs). Die plooirug, of hoogste deel van die reeks plooie waarvan Tafelberg eens deel was, het in die ooste gelê, maar is weggevreet saam met die onderliggende sagter Malmesbury-skalie en granietbasis, en so het die Kaapse Vlakte ontstaan. Die vlakte vorm die landengte wat die Skiereiland met die vasteland verbind. Die Plooiberge maak weer hulle verskyning as die Hottentots-Hollandbergreeks anderkant die Kaapse Vlakte. ’n Paar klein groepies, wat moontlik daar aangeplant is, kom voor naby Stellenbosch, Paarl en Somerset-Wes.]]

Tafelberg het ’n besonder ryk biodiversiteit. Sy plantegroei bestaan hoofsaaklik uit verskeie soorte unieke fynbos. Die grootste deel is bedreigde Skiereiland-sandsteenfynbos, maar kritiek bedreigde Skiereiland-granietfynbos, Skiereiland-skalie-Renosterveld en Afromontane-woudplante kom in kleiner hoeveelhede voor.

Tafelberg se plantsoorte is deel van die beskermde Kaapse floraryk. Dit is ’n wêrelderfenisgebied en ’n groot deel van hierdie plante, insluitende baie spesies proteas, is inheems en word nêrens anders aangetref nie – dit sluit ’n geraamde 2&nbsp;285 spesies in wat beperk is tot Tafelberg en die Kaapse Skiereilandberge. Van hierdie spesies kom 1&nbsp;500 voor in die gebied van 57&nbsp;km2 wat Tafelberg en die Agterberg insluit – soveel soos al die plantspesies in die hele Verenigde Koninkryk. Dit is ’n helderkleurige orgidee wat tussen Januarie en Maart in die sandsteenstreke van die berg groei.

Oorblywende kolle inheemse woude kom in die natter klowe voor. Baie van die inheemse woude is egter deur die vroeë Europese setlaars afgekap om brandstof te maak vir die kalkoonde wat gebruik is tydens die bou van die Kasteel die Goeie Hoop. Die presiese omvang van die oorspronklike woude is onbekend, hoewel die grootste deel waarskynlik aan die oostelike hange van Duiwelspiek, Tafelberg en die Agterberg voorgekom het, waar name soos Rondebosch, Kirstenbosch en Witteboomen oorgebly het. Houtbaai was, soos die naam aandui, nog ’n bron van hout en brandstof. Gereelde brande het fynbos minstens die afgelope 12&nbsp;000 jaar oorheers, grootliks vanweë menslike aktiwiteite. In 1495 het Vasco da Gama die Suid-Afrikaanse kuslyn *Terra de Fume* genoem weens die rook van die baie brande wat hy gesien het.

Die brande was oorspronklik dalk om ’n voorraad eetbare knolle te handhaaf om vars weiveld ná die reën te verseker. maar tussenposes van 10 tot 15 jaar tussen brande Die niestedelike gebiede van die Kaapse Skiereiland (hoofsaaklik op die berge en aan die berghange) word al minstens ’n eeu lank in besonder getref deur ’n enorme aanslag deur indringerspesies, waarvan die ergste een seker die trosden is, deels omdat dit in buitensporige hoeveelhede in plantasies aan die oostelike hange van die berge noord van Muizenberg aangeplant is. Aansienlike pogings is aangewend om die vinnige verspreiding van hierdie indringerplant stop te sit. Ander indringerplante sluit in swarthout, Port Jackson en rooikrans (almal Australiese lede van die akasiafamilie, sowel as verskeie *Hakea*-spesies).

### Fauna 
[duimnael|links|240px|[Dassies op Tafelberg.]]
Die algemeenste soogdier op die berg was die dassie. Tussen omstreeks 2000 en 2004 (niemand is seker presies wanneer nie) het hulle getalle skielik afgeneem, om onbekende redes. Hulle het gewoonlik om die restaurant by die boonste kabelstasie voorgekom, naby gebiede waar toeriste hulle gevoer of kos weggegooi het. Die afname in die dassiebevolking was moontlik die rede hoekom die witkruisarend-bevolking op die Skiereiland afgeneem het. Daar was tussen 1950 en 1990 drie broeipare. Sedert die amptelike monitering van die voëls in 1993 begin het, is twee broeipare in 2004 in die bergreeks aangeteken. Die een nes is in 2006 verlaat en net een broeipaar het in Noordhoek oorgebly. In 2013 het een van die twee voëls verdwyn. Net die wyfie het vermoedelik oorgebly. Vroeg in 2017 is ’n arendpaar binne 10 dae (27 Januarie tot 5 Februarie) deur minstens sewe onafhanklike waarnemers gesien. Dassies was ’n belangrike deel van die witkruisarend se prooi op die Skiereiland.

Tafelberg is ook die tuiste van ystervarke, muishonde, slange, akkedisse, skilpaaie en ’n skaars inheemse spesie amfibie wat net op Tafelberg voorkom, die Tafelbergse spookpadda. Die laaste leeu in die gebied is omstreeks 1802 doodgeskiet. Tiere het tot in moontlik die 1920's voorgekom, maar is nou uitgesterf. Twee kleiner nagtelike karnivore, die rooikat en vaalboskat, was eens algemeen in die berge en aan die berghange. Die rooikat word soms nog gesien, maar die status van die vaalboskat is onseker.

Verskeie roofvoëls benewens die witkruisarend kom op die kranse voor; hulle sluit in die rooiborsjakkalsvoël, dwergarend (in die somer), kaalwangvalk, swerfvalk en kransvalk. In 2014 was daar vier pare visarende op die Skiereiland, maar hulle maak gewoonlik neste ver van mense af.

Tot die laat 1990's het Kaapse bobbejane op al die berge van die Skiereiland voorgekom, onder meer op die Agterberg agter Tafelberg. Sedertdien het hulle Tafelberg en die Agterberg verlaat en kom hulle net suid van Constantianek voor. Hulle hou ook meer aan die berghange van baie van die ander berge, en het veral daar voorgekom toe dié met dennebome bedek was; dit lyk of dié bome meer of beter kos verskaf het as die fynbos op die bergkruine. Dié nuwe blyplekke is egter ook naby die Kaapse woonbuurte, wat verskeie probleme veroorsaak. Daar was in 2014 ’n dosyn troppe van Constantiaberg tot Kaappunt, wat elk gewissel het tussen 7 en meer as 100 bobbejane. Van 2009 af word hulle gemonitor en uit die woonbuurte weggehou, en sedertdien het hulle getalle weer toegeneem. Groot getalle kwaggas het eens op die Kaapse Skiereiland, in die Karoo en in die Vrystaat voorgekom, maar hulle is in die vroeë 1800's gejag totdat hulle uitgesterf het. In 1987 is ’n projek deur Reinhold Rau begin om die kwagga terug te teel nadat met mitochondriale DNS uit museumspesimens vasgestel is die kwagga was naby verwant aan die bontkwagga. Op 20 Januarie 2005 is ’n vul gebore wat beskou is as die eerste kwagga-agtige dier vanweë sy sigbaar dowwer strepe. Hierdie diere word amptelik Rau-kwaggas genoem. Die kamp bo die hospitaal het verskeie mooi Rau-kwaggas, maar dit is nie maklik om hulle te sien nie omdat die kamp baie groot is en nie nie vir die publiek oop is nie.

## Aktiwiteite 
### Staproetes 
duimnael|200px|Stappers in die winter op een van die baie gewilde staproetes.
Staproetes op Tafelberg is gewild onder plaaslike inwoners en toeriste, en honderde roetes met verskillende moeilikheidsgrade is beskikbaar. Weens die steil rotse om die piek is regstreekse toegang aan die stad se kant beperk. Platteklipravyn, ’n prominente ravyn in die mddel van die hoofberg, is ’n gewilde toegangspunt na bo. Die gemiddelde tyd wat dit duur, is 2,5 uur, maar dit kan tussen 1 en 3 uur duur na gelang van hoe fiks die stapper is. Dié roete is in die somer baie warm omdat dit aan die noordekant van die berg lê, met feitlik geen skadu op die 600&nbsp;m lange klim vanaf Tafelbergpad nie.

[duimnael|links|280px|’n Kaart van die bewaringsgebiede en woude aan die oostelike hange van Tafelberg en die Agterberg, soos Ceciliapark, [Kirstenbosch, Nuweland en die Groote Schuur-landgoed. Die noordaansig van Tafelberg met Duiwelspiek oos en Leeukop wes daarvan word ook gewys, asook die Gewelberge (Twaalf Apostels) aan die Atlantiese kant.]]
[duimnael|200px|Die gedenkplaat by die [Maclear-baken op die hoogste punt van Tafelberg (1&nbsp;084&nbsp;m). Dit gedenk Thomas Maclear se herberekening van die kromming van die Aarde in die Suidelike Halfrond. ’n Vroeëre berekening was verkeerd weens die invloed van Tafelberg.]]
Langer roetes na die kruin loop met die Agterberg langs; dit is ’n laer gebied van Tafelberg suid van die hoofberg. Twee roetes begin by die Botaniese Tuin Kirstenbosch. Die roete via Skedelravyn na die Maclear-baken word die Smutsroete genoem, na Jan Smuts wat ’n ywerige stapper was. Die betonpad, of Bridle Path, verskaf ’n geleideliker toegang vanaf Constantianek met ’n pad langs wat vroeër gebruik is na die damme op die Agterberg. Daar is baie ander roetes in gewilde gebiede aan die laer hange van die berg vanaf Constantianek, Ceciliapark, Kirstenbosch en Nuweland.

Aan die Atlantiese kant is die gewildste roete via Kasteelspoort, ’n ravyn met ’n uitsig oor Kampsbaai.

Daar is ’n gewilde "kontoerroete" van Constantianek via die berggebiede bo Ceciliapark, Kirstenbosch, Nuweland en die Groote Schuur-landgoed, verby die Koning se Blokhuis by die noordoostelike hoek van Duiwelspiek na die voorkant van Duiwelspiek en die noordekant van Tafelberg; dit eindig aan die onderkant van Kloofhoekrif aan die westekant van die Tafelbergse kranse. Daar is talle roetes wat van onder af by die kontoerroete aansluit (minstens vyf net van Kirstenbosch af), en nóg wat van bo af aansluit.

Bo-op die berg, en veral op die Agterberg, is daar ’n uitgebreide netwerk duidelik gemerkte voetpaaie oor ’n verskeidenheid terreine; dit neem tussen 30&nbsp;minute en verskeie ure (of selfs die hele dag). Goeie kaarte van al die roetes is in boek- en ander winkels beskikbaar. Stappers word aanbeveel om hulle te gebruik, want digte mis en koue of warm weerstoestande kan enige tyd van die jaar sonder waarskuwing toesak.

#### Raad 
Tafelberg is nie 'n baie gevaarlike berg nie, maar die volgende raad behoort gevolg te word:
* Neem 'n hoed en sonroom saam, veral as jy nie gewoond is aan die Suid-Afrikaanse son nie.
* Neem 'n warm kledingstuk saam, selfs as jy dink jy gaan dit nie nodig hê nie. Die weer is koeler aan die bokant, en verander vinnig. Jy kan jouself binne 'n wolk bevind, of dit kan koud en nat met 'n koue wind wees. As daar enige moontlikheid van gure weer is, neem waterbestande klere saam. Die bokant van Tafelberg is omtrent die enigste plek in die Kaapse Skiereiland wat ryp op koue wintersaande kry.
* Neem water saam. Die bergstrome is drinkbaar, selfs as dit donkerbruin deur die plantegroei gekleur is, maar dit mag droog wees in die somer en 'n risiko van ontwatering bestaan.
* Moenie vuur maak buite die gemerkte gebiede nie: daar kom te veel bergbrande in die somer voor. Daar is geen vuurmaakplek aan die bokant nie.
* Neem 'n kaart saam of iemand wat die gebied goed ken.
* Stel iemand in kennis waarheen jy gaan. Moenie alleen stap nie, en moenie van die pad afdwaal in die donker of mis nie. Daar is 'n paar afgronde en doodloopklowe wat gevaarlik is.
* 'n Mens kan moontlik plek-plek ontvangs met jou selfoon kry (veral op plekke waar jy uitkyk oor die stedelike gebiede om die berg), maar moenie daarop reken nie.

### Rotsklim 
Rotsklim op Tafelberg is ook baie gewild. Daar is verskeie roetes met wisselende moeilikheidsgrade. Die hoofklimplek is aan die kranse onder die boonste kabelspoorstasie. Spoedklim word nie toegelaat nie, net tradisionele klim. Kommersiële groepe bied ook abseil van die boonste kabelspoorstasie af.

### Grotte 
Die meeste van die wêreld se belangrike grotte kom in kalksteen voor, maar Tafelberg is ongewoon in die sin dat dit verskeie groot grotstelsels in sy sandsteen het. Die grootste stelsel is die Wynberggrotte op die Agterberg, nie ver van die betonpadstaproete af nie. Die kranse waarin hulle geleë is, het ’n uitsig oor Oranjekloof en Houtbaai.

### Bergfietsry 
Die hange van Tafelberg het baie plekke vir bergfietsry. Die roete na die blokhuis is ’n gewilde een. Fietsryers moet die rigtingaanwysers volg wat vir hulle aangebring is.

## Galery 

Lêer:Table mountain.JPG|Tafelberg vanaf Vlaeberg, Kaapstad.
Lêer:Cape Town, Victoria & Alfred Waterfront - 2005.jpg|Die Victoria & Alfred Waterfront, met Tafelberg op die agtergrond.
Lêer:Mouille Point, South Africa wza.jpg|Tafelberg agter met Vlaeberg voor en Leeukop regs, soos gesien van Tafelbaai af.

Lêer:Südafrika Kapstadt Robben Island.jpg|Die uitsig vanaf Tafelberg met Robbeneiland in die verte.
Lêer:Table Mountain scene wza.jpg|'n Toneel op Tafelberg.
Lêer:Cape Town City DSC 3641.jpg|Duiwelspiek vanaf Vlaeberg.
Lêer:Cape Town, Table Mountain, Table Cloth.jpg|Die "tafeldoek" or die noordekant van Tafelberg.
Lêer:P1000266 Upper cable station.jpg|Die boonste kabelspoorstasie vanaf Leeukop.
Lêer:Table mountain cable car 2006-01.JPG|Die kabelkar met Robbeneiland agter.
Lêer:Lion's Head view as seen from Table Mountain cable car.jpg|Leeukop vanaf Tafelberg.
Lêer:Obchod na Stolové hoře - Table Mountain, Kapské Město, Jihoafrická republika - panoramio.jpg|Winkels op die kruin.
Lêer:Big-Bay-view.jpg|Taelberg en Kaapstad vanaf Bloubergstrand.
Lêer:Table mountain and the ocean cape town.JPG|Soos gesien vanaf Milnerton.
Lêer:SM 20111013 2629 WLM 2014 Table Mountain, Cape Town.jpg|Tafelberg met sonsondergang.
Lêer:BRENDON WAINWRIGHT - Table Mountain 2.jpg|Vanaf die ander kant van Tafelbaai met sonsondergang.

## Verwysings 
## Bronne 
* KENNIS, 1980, , volume 1, bl. 110–112

## Eksterne skakels 
* Table Mountain Aerial Cableway Company , indien jy na die bokant wil reis.
* Nature South Africa, vir aanwysings indien jy wil stap. Sluit skakels na kaarte in.
* Table Mountain National Park op Sanparks.