open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oordeelsdagargument

duimnael|Wêreldbevolking van 10 000 vC tot 2000 nC
Die  **Oordeelsdagargument** is 'n waarskynlikheidsleer argument wat beweer dat dit die aantal toekomstige lede van die menslike spesie kan voorspel, gegewe 'n skatting van die totale aantal mense wat tot dusver gebore is. Eenvoudig gestel, dit beweer dat as ons kan aanneem dat as alle mense in 'n ewekansige volgorde gebore word, die kans groot is dat enige enkele mens ongeveer in die middel gebore sal word.

Dit is die eerste keer eksplisiet deur die astrofisikus Brandon Carter in 1983 voorgestel, waarvolgens dit soms die Carter-katastrofe genoem word; die argument is vervolgens voorgehou deur die filosoof John A. Leslie en is sedertdien onafhanklik ontdek deur J. Richard Gott en Holger Bech Nielsen. Soortgelyke beginsels van die eskatologie is vroeër onder andere deur Heinz von Foerster voorgestel. 'n Meer algemene vorm is vroeër in die Lindy-effek voorgestel,waarin die toekomstige lewensverwagting vir sekere verskynsels eweredig is aan (hoewel nie noodwendig gelyk is aan) die huidige ouderdom, en gebaseer is op dalende sterftesyfer oor tyd: ou dinge sal voortduur.

Uitgebeeld deur N as die totale aantal mense wat ooit gebore is of ooit gebore sal word, dui die Koperniese beginsel daarop dat enige enkele mens, ewe waarskynlik (tesame met die ander N - 1 mense) op enige posisie n van die totale bevolking N sal bevind, so mens neem aan dat ons breukposisie *f* = *n* / N eenvormig versprei is op die interval [0, 1] voordat ons ons absolute posisie leer ken.

*f* is eenvormig verspreid op (0, 1), selfs nadat die absolute posisie van *n* bekend is. Daar is byvoorbeeld 'n 95% kans dat *f* in die interval (0,05, 1) is, dit is *f*> 0,05. Met ander woorde, ons kan aanvaar dat ons 95% seker kan wees dat ons binne die laaste 95% van al die mense ooit sal wees. As ons ons absolute posisie *n* ken, impliseer hierdie argument 'n 95% selfversekerde boonste grens vir N wat verkry word deur *n* / N> 0,05 te herrangskik om N <20*n* te gee.

As Leslie se getalle gebruik word, is tot dusver 60 miljard mense gebore, dus kan beraam word dat die kans 95% is dat die totale aantal mense N minder as 20 × 60 miljard sal wees = 1,2 biljoen. As ons aanvaar dat die wêreldbevolking op 10 miljard en 'n lewensverwagting van 80 jaar stabiliseer, kan beraam word dat die oorblywende 1140 miljard mense in 9120 jaar gebore sal word. Afhangend van die projeksie van die wêreldbevolking in die komende eeue, kan ramings wissel, maar die belangrikste punt van die argument is dat dit onwaarskynlik is dat meer as 1,2 biljoen mense ooit sal lewe nie.

## Verwysings 
## Skakels
Kupido (maan)

:* Daar is ook ’n asteroïde met die naam "763 Cupido".*

**Kupido** is ’n binnemaan van Uranus. Dit is in 2003 deur Mark R. Showalter en Jack J. Lissauer ontdek deur middel van die Hubble-ruimteteleskoop.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete

## Verwysings
## Skakels
Bergwasbessie

Die **bergwasbessie** (*Morella microbracteata*) is 'n boom, dit lyk meer soos 'n struik, wat voorkom in Mpumalanga tussen Lydenburg en Graskop asook by Nyanga in Zimbabwe. In Mpumalanga is daar drie populasies wat slegs 250 in totaal is. Die boom kan tot 3&nbsp;m hoog word. Die boom se FSA-nommer is 37.2. In Engels staan die boom bekend as die *Mountain Waxberry*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Zimbabwe Flora
* Plants of the World Online
Bloudwerg (rooidwergstadium)

’n **Bloudwerg** is ’n voorspelde klas ster wat uit ’n rooidwerg (sien regs) ontstaan nadat dit ’n groot deel van sy waterstofvoorraad opgebruik het. Omdat rooidwerge hulle waterstof stadig verbrand en ten volle konvektief is (wat hulle in staat stel om al hulle waterstof te gebruik in plaas van net dié in die kern) is die heelal nog nie oud genoeg dat daar enige bloudwerge gevorm het nie, maar hulle ontstaan in die toekoms word aan die hand van teoretiese modelle voorspel.

Sterre se ligsterkte neem toe namate hulle ouer word, en ’n ster met ’n groter ligsterkte moet energie vinniger uitstraal om ’n ewewig te handhaaf. Sterre wat groter as rooidwerge is, doen dit deur uit te sit en rooireuse te word met ’n groter oppervlakte. In plaas daarvan om uit te sit, word voorspel dat rooidwerge met ’n massa van minder as 0,25 sonmassas hulle uitstralingstempo sal verhoog deur hulle oppervlaktemperatuur te verhoog en "blouer" te word. Dit is omdat die oppervlaklae van rooidwerge nie baie meer ondeurskynend raak namate die temperatuur toeneem nie.

Bloudwerge sal eindelik tot witdwerge ontwikkel as hulle waterstof heeltemal op is, en eindelik tot swartdwerge.

## Sien ook
*Wolf-Rayetster

## Verwysings
## Skakels
Deeltjiehorison

Die **deeltjiehorison** (ook genoem die **kosmologiese horison** of die **kosmiese lighorison**) is die maksimum afstand waarvandaan die lig van deeltjies na die waarnemer toe kon beweeg het tydens die bestaan van die heelal. Baie soos die horison op aarde verteenwoordig dit die grens tussen die waarneembare en onwaarneembare streke van die heelal, en daarom definieer sy afstand in die huidige epog die grootte van die waarneembare heelal. 

Vanweë die uitdying van die heelal is dit nie bloot die ouderdom van die heelal maal die ligsnelheid (sowat 13,8&nbsp;miljard ligjare) nie, maar eerder die ligsnelheid maal die konforme tyd. Die bestaan, eienskappe en belangrikheid van ’n kosmologiese horison hang af van die spesifieke kosmologiese model.

## Verwysings
## Skakels
Panmiksie

**Panmiksie** beteken lukrake paring. ’n Panmiktiese bevolking is een waar alle individue potensiële maats is. Dit veronderstel daar is geen beperkings op paring vir die bevolking nie, nie geneties of wat gedrag betref nie, en dat alle rekombinasies (nageslagte met kombinasies van gene wat nie in die ouers aanwesig is nie) dus moontlik is. 

In genetika beteken **lukrake paring** die paring van individue ongeag enige fisieke, genetiese of sosiale voorkeur. Die paring tussen twee organismes word dus nie beïnvloed deur enige omgewings-, erflikheids- of sosiale interaksie nie. Potensiële maats het ’n ewe groot kans om vir paring gekies te word. 

## Verduideliking
In eenvoudige terme is panmiksie die moontlikheid dat individue in ’n bevolking sonder beperkings kan paar; individue kan vryelik in hulle habitat rondbeweeg, moontlik oor honderdduisende kilometers, en dus met enige lid van die bevolking paar.

Om die belangrikheid hiervan te verstaan, kan ’n mens jou verskeie begrensde bevolkings van dieselfde spesie voorstel (byvoorbeeld ’n weiende herbivoor) wat deur die een of ander fisiese eienskap van die omgewing geïsoleer word (’n digte woud wat weiding in dele verdeel). Namate die tyd verloop, sal natuurlike seleksie en genetiese verskuiwing elke bevolking mettertyd genetiese differensiasie laat ondergaan, wat elke bevolking geneties uniek sal maak (en eindelik sal kan lei tot spesievorming of plaaslike uitsterwing).

As die skeiding egter verwyder word voordat dit gebeur (deur byvoorbeeld ’n pad deur die woud te bou) en die individue word toegelaat om vryelik rond te bweeg, sal die individuele bevolkings weer kan kruisteel. Mettertyd sal hulle geneties eenvormiger en ’n enkele panmiktiese bevolking word.

## Verwysings
## Skakels
Westelike smalblaarwasbessie

Die **Westelike smalblaarwasbessie** (*Morella integra*) is 'n boom wat inheems is aan die Wes-Kaap, min of meer vanaf Clanwilliam tot by Stellenbosch. Die boom kan tot 3&nbsp;m hoog word en blom normaalweg in Maart en April. Die boom se FSA-nommer is 38.1. In Engels staan die boom bekend as die *Western waxberry*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Biodiversity Explorer

## Eksterne skakels
Effektiewe bevolkingsgrootte

Die **effektiewe bevolkingsgrootte (N_{e})** is ’n eenheid in biologie wat onder meer gebruik word om die minimum lewensvatbare bevolking (MVP, vir *minimum viable population*) te bereken.

## Eienskappe
Die effektiewe bevolkingsgrootte is gebaseer op die voortplantingstempo van ’n geïdealiseerde bevolking met ’n lukrake alleelverspreiding. Die totale grootte van ’n bevolking kan misleidend wees, aangesien nie alle lede kan voortplant en hulle allele aan die volgende geslag oordra nie. Daarom, om ’n sinvolle skatting van die kleinste lewensvatbare bevolking te maak, word die effektiewe bevolkingsgrootte volgens die volgende formule bereken:

N_e={4N_{f} N_{m} \over N_{f}+N_{m}}

Hier staan N_{f} vir die getal vroue in die bevolking en N_{m} vir die getal mans. As daar byvoorbeeld 400 reproduktiewe vroue en 400 reproduktiewe mans in ’n bevolking van 1&nbsp;000 mense is, kan dit so bereken word:

N_{e}  = (4 × 400 × 400) / (400 + 400) = 800 (80%).

In bevolkings wat werklik ondersoek is, het N_{e} altyd slegs ’n breukdeel van die totale bevolking beloop, aangesien talle invloede op die individue inwerk en hul vermoë beperk om voort te plant. Die doel om ’n N_{e} te handhaaf bo die MVP het ontstaan uit kommer oor die vraag of bevolkings genoeg genetiese veranderlikes het om hulle deur evolusie te kan aanpas.

## Verwysings
## Skakels
Mopanie-aalwyn

Die **Mopanie-aalwyn** (*Aloe littoralis*) is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems in Angola, Botswana, Limpopo, Mosambiek, Namibië en Zimbabwe.

Die aalwyn word geklassifiseer as 'n boom en sy FSA-nommer is 29.4, dit word tot 4 m groot. In Engels staan die plant as die *Mopane Aloe* en in Namibië as die *Windhoek-aalwyn* bekend.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van aalwynspesies

## Galery 

Aloe littoralis (Windhoek Aloe)-2267 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg
Aloe littoralis (Windhoek Aloe)-2268 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg
Pájara La Lajita - Oasis Park - Aloe littoralis 01 ies.jpg
Pájara La Lajita - Oasis Park - Aloe littoralis 02 ies.jpg

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Tongabergaalwyn

Die **Tongabergaalwyn** (*Aloe marlothii subsp. orientalis*) is 'n boom wat voorkom in KwaZulu-Natal, eSwatini en die suide van Mosambiek. Die boom se FSA-nommer is 29.7.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van aalwynspesies

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Evelyn Mase

duimnael|Evelyn Mase by die troue van Walter en Albertina Sisulu in 1944.
**Evelyn Ntoko Mase** (1922 – 30 April 2004), later bekend as **Evelyn Rakeepile**, was 'n Suid-Afrikaanse verpleegster. Sy was die eerste vrou van anti-apartheidaktivis en latere president Nelson Mandela. Hulle was van 1944 tot 1958 getroud.

Mase is in Engcobo, Transkei gebore. Mase is as kind wees gelaat. Sy het na Johannesburg verhuis om as verpleegster opleiding te ontvang, en daar ontmoet sy en trou met Mandela. Hulle leef saam in Soweto, waar hulle vier kinders grootgemaak het. Drie van wie — nThembekile, Makgatho, en Makaziwe — tot volwassenheid oorleef. Sy is opgelei as vroedvrou terwyl sy as verpleegster gewerk het. In die 1950s, het haar verhouding met Mandela gespanne geraak. Hy raak toenemend betrokke by die African National Congress en sy stryd teen apartheid; Mase het uit die politiek onttrek en 'n volger van Jehovah se Getuies geword. Sy beskuldig hom ook van owerspel met verskeie vroue, 'n beskuldiging onderskryf deur latere biografieë, en dat hy fisies beledigend was, iets wat hy altyd ontken het. Hulle skei in 1956. Sy het aanvanklik om 'n egskeiding aansoek gedoen, maar nie die regsgeding deurgemaak nie. In 1958 het Mandela, wat beplan het om met Winnie Madikizela te trou, 'n onbetwiste egskeiding van Mase verkry.

Mase neem die kinders en trek na Cofimvaba waar sy 'n kruidenierswinkel open. Sy het gewoonlik publisiteit vermy, maar het met Suid-Afrikaanse verslaggewers gepraat toe Mandela in 1990 ná 27 jaar uit die tronk vrygelaat is. Om haar betrokkenheid by die Jehovah se Getuies te verdiep, trou sy met 'n sakeman, Simon Rakeepile, in 1998. Sy sterf in 2004 na 'n asemhalingsiekte. Haar begrafnis trek internasionale media-aandag en is bygewoon deur Mandela, Winnie Madikizela-Mandela, en Mandela se derde vrou, Graça Machel.
Saxon

**Saxon** is 'n Engelse heavy metal musiekgroep uit Barnsley, wat behoort tot die nuwe golf van Britse heavy metal. Die groep was baie populêr in die vroeë 1980's en is opnuut populêr sinds die album *The Inner Sanctum*.

Die groep is opgerig met die naam "Son of a Bitch" deur Biff Byford, Paul Quinn, Graham Oliver, Steve Dawson en Pete Gill. Die naam is snel verander na "Saxon".

In 1995 rig Graham Oliver en Steve Dawson 'n nuwe groep onder die naam "Son of a Bitch" op, wat teenwoordig die naam "Oliver/Dawson Saxon" gebruik.

## Lede 
* Biff Byford
* Paul Quinn
* Nibbs Carter
* Doug Scarratt
* Nigel Glockler 

## Diskografie 
* 1979: *Saxon*
* 1980: *Wheels of Steel*
* 1980: *Strong Arm of the Law*
* 1981: *Denim and Leather*
* 1983: *Power & the Glory*
* 1984: *Crusader*
* 1985: *Innocence Is No Excuse*
* 1986: *Rock the Nations*
* 1988: *Destiny*
* 1991: *Solid Ball of Rock*
* 1992: *Forever Free*
* 1995: *Dogs of War*
* 1997: *Unleash the Beast*
* 1999: *Metalhead*
* 2001: *Killing Ground*
* 2004: *Lionheart*
* 2007: *The Inner Sanctum*
* 2009: *Into the Labyrinth*
* 2011: *Call to Arms*
* 2013: *Sacrifice*
* 2015: *Battering Ram*
* 2018: *Thunderbolt*
* 2021: *Inspirations*
* 2022: *Carpe Diem*
* 2024: *Hell, Fire and Damnation*
Bianca (maan)

: *Daar is ook ’n asteroïde met die naam 218 Bianca.*

**Bianca** is ’n binnemaan van Uranus. Dit is op 23&nbsp;Januarie 1986 ontdek op foto's wat deur Voyager&nbsp;2 geneem is en het die voorlopige naam **S/1986&nbsp;U&nbsp;9** gekry. Dit is daarna genoem na die suster van Katherine in William Shakespeare se toneelstuk *The Taming of the Shrew*. Dit het ook die naam **Uranus&nbsp;VIII**. 

Bianca behoort tot die Portiagroep satelliete, wat ook Perdita, Desdemona, Cressida, Juliet, Rosalind, Kupido, Belinda en Portia insluit. Dié mane het soortgelyke wentelbane en fotometriese eienskappe. Buiten sy wentelbaan, radius van 27&nbsp;km en geometriese albedo van 0,08 is feitlik niks oor Bianca bekend nie.

Op die Voyager&nbsp;2-foto's lyk Bianca soos ’n langwerpige voorwerp, waarvan die lengteas na Uranus wys. Die verhouding van die asse is 0,7 ± 0,2. Die oppervlak het ’n grys kleur.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete

## Notas
## Verwysings
## Skakels
Portia (maan)

**Portia** is ’n binnemaan van Uranus. Dit is op 3&nbsp;Januarie 1986 ontdek op foto's wat deur Voyager&nbsp;2 geneem is en het die voorlopige naam **S/1986&nbsp;U&nbsp;1** gekry. Dit is daarna genoem na Portia, die heldin in William Shakespeare se toneelstuk *The Merchant of Venice*. Dit het ook die naam **Uranus&nbsp;XII**.

Portia is die tweede grootste van die Portiagroep satelliete, wat ook Bianca, Desdemona, Cressida, Juliet, Rosalind, Kupido, Belinda en Perdita insluit. Dié mane het soortgelyke wentelbane en fotometriese eienskappe. Die grootste een van hulle is Puck. Die mane se wentelbane word al hoe kleiner weens gety-invloede en Portia sal eendag óf verbrokkel en ’n ring om Uranus vorm óf teen die planeet bots.

Buiten sy grootte van sowat 140&nbsp;km, wentelbaan en geometriese albedo van 0,08 is feitlik niks oor Portia bekend nie.

Op die Voyager&nbsp;2-foto's lyk Portia soos ’n lang voorwerp, waarvan die lengteas na Uranus wys. Die verhouding van die asse is 0,8 ± 0,1. Die oppervlak het ’n grys kleur. Waarnemings met die Hubble-ruimteteleskoop en groot grondgebaseerde teleskope het bewyse gevind van waterys-absorpsie in Portia se spektrum.

## Galery

Lêer:Portia, moon of Uranus, 1986.jpg|Portia soos op 23 Januarie 1986 gesien.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete

## Notas
## Verwysings
## Skakels
Perdita (maan)

**Perdita** is ’n binnemaan van Uranus. Dit behoort tot die Portiagroep satelliete, wat ook Bianca, Desdemona, Cressida, Juliet, Rosalind, Kupido, Belinda en Portia insluit. Dié mane het soortgelyke wentelbane en fotometriese eienskappe. Buiten sy wentelbaan, radius van 15&nbsp;km en geometriese albedo van 0,08 is min oor Perdita bekend.

## Ontdekking
Sy ontdekking was ingewikkeld. Die eerste foto's van die maan is in 1986 deur Voyager 2 geneem, maar dit is eers meer as ’n dekade later op foto's gesien. In 1999 het Erich Karkoschka dit gesien en gerapporteer. Omdat geen veredere foto's geneem kon word om dit te bevestig nie, is Perdita in 2001 amptelik gedemoveer. In 2003 is ’n voorwerp egter op foto's van die Hubble-ruimteteleskoop gesien waar Perdita veronderstel was om te wees en eindelik kon sy bestaan bevestig word.

Ná sy ontdekking in 1999 het dit die voorlopige naam **S/1986&nbsp;U&nbsp;10** gekry. Dit is daarna genoem na Perdita (Latyn vir "verlore"), ’n karakter in William Shakespeare se toneelstuk ''The Winter's Tale''. Dit het ook die naam **Uranus&nbsp;XXV**.

Perdita is in ’n 43:44-baanresonansie met die nabygeleë maan Belinda en na aan ’n 8:7-resonansie met Rosalind.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete

## Notas
## Verwysings
### Bronne
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels
Die kunste

: *Hierdie artikel handel oor die groep kreatiewe vakgebiede. Vir die konsep van kuns, sien Kuns.*

**Die kunste** verwys na die teorie, menslike toepassing en fisiese uitdrukking van kreatiwiteit wat gevind word in die menslike kulture en samelewings deur middel van vaardighede en verbeelding ten einde fisiese voorwerpe, omgewings, en ervarings te produseer. Die belangrikste bestanddele van die kunste sluit in beeldende kunste (soos argitektuur, keramiek, tekenkuns, filmmaak, skilderkuns, fotografie en beeldhoukuns), letterkunde (soos fiksie, drama, poësie en prosa), uitvoerende kunste (soos dans, musiek, en teater), en kookkuns (soos kook, sjokolademaak en wynmaak).

Sommige kunsvorme kombineer 'n visuele element met uitvoering (bv. kinematografie), of kunswerke met die geskrewe woord (bv. die Strokiesverhaal). Van prehistoriese grotkuns tot die moderne film, dien kuns derhalwe as 'n instrument vir die verhale van die mens en die verhouding tussen die mens en die omgewing.

## Eksterne skakels 
*  Die kunste op britannica.com
*  litnet: Die kunste in die tyd van COVID-19
Puck (maan)

**Puck** is die grootste binnemaan van Uranus. Dit is op 30&nbsp;Januarie 1985 ontdek op foto's wat deur Voyager&nbsp;2 geneem is en het die voorlopige naam **S/1986&nbsp;U&nbsp;1** gekry. Dit is daarna genoem na Puck, ’n karakter in William Shakespeare se toneelstuk *Midsomernagdroom*. Dit het ook die naam **Uranus&nbsp;XV**.

Puck se wentelbaan lê tussen Uranus se ringe en die wentelbaan van Uranus se eerste groot maan, Miranda. Dit is min of meer rond en het ’n deursnee van 162&nbsp;km. Dit het ’n donker oppervlak met baie kraters waarvan die spektrum tekens van waterys toon.

## Eienskappe
Puck se grootte is tussen dié van Portia (die tweede grootste binnemaan) en Miranda (die kleinste van die vyf groot klassieke mane). Puck wentel tussen Uranus se ringe en Miranda. Min is van die maan bekend buiten sy wentelbaan, radius van sowat 81&nbsp;km en sy geometriese albedo in sigbare lig van sowat 0,11.

Van die mane wat deur Voyager&nbsp;2 afgeneem is, is Puck vroeg genoeg ontdek dat die tuig so geprogrammeer kon word dat dit die maan in heelwat detail afneem. Op foto's is dit duidelik Puck het die vorm van ’n effens langwerpige sferoïed (die verhouding tussen asse is 0,97&nbsp;±&nbsp;0,04). Sy oppervlak het talle impakkraters en is grys van kleur.Daar is drie kraters met name op Puck se oppervlak, waarvan die grootste een se deursnee sowat 45&nbsp;km is. Waarnemings deur die Hubble-ruimteteleskoop en groot grondgebaseerde teleskope het bewyse van waterysabsorpsie in Puck se spektrum gevind.

Niks is van Puck se binnekant bekend nie. Dit bestaan vermoedelik uit ’n mengsel van waterys en die donker materiaal wat in die ringe aangetref word. Dié donker materiaal bestaan moontlik uit rots of stralingsgeprosesseerde organiese verbindings. Die afwesigheid van kraters met helder strale dui daarop dat Puck nie gedifferensieerd is nie, wat beteken die ys- en nieys-bestanddele het nie van mekaar geskei in ’n kern en mantel nie.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete
* Uranus se ringe

## Notas
## Verwysings
### Bronne
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels
Tydlyn van die verre toekoms

[thumb|274x274px|’n Kunstenaar se voorstelling van die [Aarde oor ’n paar miljard jaar, wanneer die Son ’n rooireus sal wees.]]
Hoewel die toekoms nooit met absolute sekerheid voorspel kan word nie, kan ’n mens sekere voorspellings vir ’n **tydlyn van die verre toekoms** waag aan die hand van verskeie wetenskaplike terreine, al is dit net in die breedste sin. Dié terreine sluit in astrofisika, wat onthul het hoe planete en sterre vorm, met mekaar ’n wisselwerking het en tot ’n einde kom; deeltjiefisika, wat onthul het hoe materie op die kleinste skale optree; evolusionêre biologie, wat voorspel hoe lewe mettertyd sal ontwikkel; en plaattektoniek, wat wys hoe kontinente oor millenniums skuif.

Alle voorspellings oor die toekoms van die Aarde, Sonnestelsel, en heelal moet die tweede wet van termodinamika in ag neem wat bepaal dat entropie, of ’n verlies van die energie wat beskikbaar is om werk te doen, mettertyd moet toeneem. tot die verste toekoms. ’n Paar alternatiewe gebeure in die toekoms word gelys om rekenskap te gee van kwessies wat nog onopgelos is, soos of die mens sal uitsterf, of protone verval en of die Aarde sal oorleef wanneer die Son uitsit en ’n rooireus word.

==Sleutel==

## Die Aarde, Sonnestelsel en heelal
## Mensdom
## Ruimteverkenning
Tot op datum is daar vyf ruimtetuie in bane wat uit die Sonnestelsel tot in die interstellêre ruimte lei: Voyager 1, Voyager 2, Pioneer 10 en 11 en New Horizons. Buiten in die geval van ’n uiters onwaarskynlike botsing met die een of ander voorwerp, sal hulle onbepaald voortreis.

## Menslike strukture
## Sterrekundige gebeure
Uiters seldsame sterrekundige gebeure wat in die 11de millennium (jaar 10001&nbsp;n.C.) begin, is:

## Notas
## Sien ook
* Chronologie van die heelal
* Toekoms van die Aarde

## Verwysings
## Bibliografie
* 
* 

## Skakels
Angolabrandnetel

Die **Angolabrandnetel** (*Obetia carruthersiana*) is 'n boom wat inheems is aan Namibië en Angola. 

Die boom se FSA-nommer is 69.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* GBIF
* Treeatlas
* Plants of the Wolrd Online
Naiade (maan)

**Naiade** (ook bekend as **Neptunus&nbsp;III** en voorheen **S/1989&nbsp;N&nbsp;6**) is die heel binneste maan van Neptunus, op ’n afstand van 48&nbsp;224&nbsp;km van die planeet se middelpunt af. Die maan het ’n sinchroniese rotasie, wat meebring dat sy wentelbaan al hoe kleiner word; eindelik sal dit teen die planeet se atmosfeer bots en ’n nuwe ring van Neptunus word. Die maan is genoem na die naiades van die Griekse mitologie. Die vermoede dat die verlies van die posisionering te wyte was aan aansienlike foute in Naiade se efemeris (berekende posisie) is korrek bewys toe die maan eindelik 80&nbsp;grade van sy verwagte posisie opgespoor is.

## Verwysings
## Skakels
Talassa (maan)

**Talassa**, ook bekend as **Neptunus&nbsp;IV**, is die tweede binneste maan van Neptunus. Dit is genoem na die seegodin Talassa, dogter van Eter en Hemera uit die Griekse mitologie. 

## Geskiedenis
Talassa is die een of ander tyd voor middel September 1989 ontdek op foto's wat die ruimtetuig Voyager 2 geneem het. Dit het die voorlopige naam **S/1989&nbsp;N&nbsp;5** gekry. Op 16 September 1991 het hy sy naam Talassa gekry.

## Eienskappe
Talassa het ’n onreëlmatige vorm. Dit is waarskynlik saamgestel uit fragmente van Neptunus se oorspronklike mane wat afgesplinter het in botsings teen Triton kort nadat dié maan aangetrek en in sy baie eksentrieke wentelbaan vasgevang is. Dit lyk of dit rofweg skyfvormig is, ’n ongewone vorm vir onreëlmatige liggame.

Die maan het ’n sinchroniese rotasie, wat meebring dat sy wentelbaan al hoe kleiner word; eindelik sal dit óf verbokkel wanneer dit die planeet se Rochelimiet bereik óf teen die atmosfeer bots en ’n nuwe ring van Neptunus word. Relatief kort daarna kan die verspreidende rommel ’n invloed op Despina se wentelbaan hê.

Talassa is in ’n baanresonansie van 69:73 met die naaste maan, Naiade, in ’n "dans van vermyding". Terwyl Naiade om Neptunus wentel, beweeg dit twee keer van bo af verby Talassa, wat ’n kleiner baanhelling het, en daarna twee keer van onder af. Dié siklus word elke ~21,5 aarddae herhaal. Die twee mane is omtrent 3&nbsp;540&nbsp;km van mekaar af wanneer hulle verby mekaar beweeg. Hoewel hulle wentelradiusse met net 1&nbsp;850&nbsp;km verskil, is Naiade ~2&nbsp;800&nbsp;km bo of ander Talassa se wentelvlak wanneer dit op sy naaste daaraan is. Dié resonansie, nes baie ander sulke wentelverhoudings, stabiliseer dus die wentelbane. Die rol van baanhellings om hierdie vermyding te veroorsaak in ’n geval waar eksentrisiteite minimaal is, is egter ongewoon.

## Verwysings
## Skakels
Despina (maan)

**Despina**, ook bekend as **Neptunus&nbsp;V**, is die derde binneste maan van Neptunus. Dit is genoem na ’n nimf in die Griekse mitologie, die dogter van Poseidon and Demeter. 

## Geskiedenis en eienskappe
links|200px|thumb|’n Rekenaarsimulasie van hoe Despina lyk.
Despina is laat in Julie 1989 ontdek op foto's wat die ruimtetuig Voyager 2 geneem het. Dit het die voorlopige naam **S/1989&nbsp;N&nbsp;3** gekry.Dit het ’n onreëlmatige vorm en toon geen tekens van enige geologiese modifikasie nie. Dit is waarskynlik saamgestel uit fragmente van Neptunus se oorspronklike mane wat afgesplinter het in botsings teen Triton kort nadat dié maan aangetrek en in sy baie eksentrieke wentelbaan vasgevang is.

Despina se wentelbaan lê naby, maar buite dié van Talassa en net binne die Le Verrier-ring. Dit het ’n sinchroniese rotasie en sy wentelbaan word al hoe kleiner; eindelik sal dit teen die planeet se atmosfeer bots en ’n nuwe ring van Neptunus word. 

## Verwysings
## Skakels
Russiese Bevrydingsleër

duimnael|regs|Generaal Wlasof voor sy soldate.
duimnael|Skouerflits van die ROA.
Die **Russiese Bevrydingsleër** (, *Roesskaja oswoboditelnaja armija*), afgekort as , **ROA**, ook bekend as **Wlasofleër** (, *Wlasofskaja armija*) was 'n formasie, hoofsaaklik saamgestel uit Russe, wat tydens die Tweede Wêreldoorlog onder Duitse bevel geveg het. Die leër is gelei deur Andrei Wlasof, 'n generaal van die Rooi Leër wat in 1942 gevang is en ingestem het om met Duitsers saam te werk, en daar word dikwels na lede van die leër verwys as *wlasoftsi* (). In 1944 het dit bekend geraak as die Krygsmag van die Komitee vir die Bevryding van die Volke van Rusland (, *Wooroezjonnije sili Komiteta oswobozjdenija narodof Rossiji*, afgekort as , VS KONR).

Wlasof het ingestem om met Nazi-Duitsland saam te werk nadat hy aan die Oosfront gevange geneem is. Die soldate onder sy bevel was hoofsaaklik voormalige Sowjet-krygsgevangenes, maar het ook Wit-Russiese emigrante ingesluit, waarvan sommige veterane van die antikommunistiese Wit Leër uit die Russiese burgeroorlog was. Op 14 November 1944 is dit amptelik herdoop tot die Krygsmag van die Komitee vir die Bevryding van die Volke van Rusland, en die KONR is gestig as 'n politieke korps waaraan die leër trou gesweer het. Op 28 Januarie 1945 is amptelik verklaar dat die Russiese afdelings nie meer deel uitmaak van die Duitse leër nie, maar direk onder die bevel van KONR sou wees.

Tot in 1944 was die bestaan van die Wlasofleër bloot nominaal; in werklikheid was die meeste militêre eenhede, wat formeel onder sy bevel was, besig met optrede teen partisane as deel van groter Duitse formasies, en sommige van hierdie eenhede was heeltemal outonoom (die Russiese korps in Joego-Slawië en troepe van Bronislaf Kaminski in Wes-Rusland). Slegs sedert 1944 het die Duitsers Russiese medewerkers aktief begin betrek by militêre optrede (onderdrukking van die Warskou-opstand in 1944 en die Slag van Berlyn in 1945). In Mei 1945 het Wlasoftroepe in Praag plaaslike anti-Duitse militêre groepe ondersteun en gehelp om die stad te bevry.

Die meeste offisiere van die Wlasofleër (ook Wlasof self) is in 1945 deur die Rooi Leër gevange geneem, in 1946 verhoor en tereggestel. Diegene wat daarin geslaag het om te ontsnap, het hulle later in Duitsland, die VSA, Kanada of Australië gevestig.

## Bibliografie 
* *The Gulag Archipelago: 1918-1956* deur Aleksandr Solzhenitsyn
* *Army of the Damned: on Twentieth Century* - CBS Documentary Documentary Series - Desember 1962
* Fersen, Nicholas. *Corridor of Honour.* Bobbs-Merrill, Indianapolis 1958.
Groot Donker Vlek

[thumb|220px|Die Groot Donker Vlek, soos deur [Voyager 2|Voyager&nbsp;2 gesien.]]
Die **Groot Donker Vlek** (ook bekend as **GDS-89**, vir *Great Dark Spot, 1989*) Die Groot Donker Vlek is vermoedelik ’n gat in die metaanwolkkombers van Neptunus. Die vlek is op verskillende tye met verskillende vorms en groottes waargeneem.

Die Groot Donker Vlek het groot wit wolke geskep in of net onder die tropopouse,]]
Toe Hubble die vlek in November 1994 moes afneem, het dit heeltemal verdwyn. Wetenskaplikes het gedink dit het óf verdwyn óf is bedek. Die meegaande wolke wat steeds voorgekom het, het gewys sommige vorige donker vlekke kan steeds as siklone bestaan, al is hulle nie meer as donker vlekke sigbaar nie. Donker vlekke kan verdwyn as hulle te na aan die ewenaar kom, of andersins vanweë ’n ander, onbekende meganisme.

In 2016 het ’n feitlik soortgelyke vlek in Neptunus se noordelike halfrond ontstaan. Dié vlek, wat die **Noordelike Groot Donker Vlek** (**NGDS**) genoem word, was ’n paar jaar lank sigbaar. Dit is onbekend of die vlek steeds teenwoordig is, want waarnemings met Hubble is beperk.

## Sien ook
* Groot Rooi Vlek, ’n soortgelyke storm op Jupiter
* Groot Wit Vlek, ’n soortgelyke storm op Saturnus
* Klein Donker Vlek

## Verwysings
## Skakels
* Neptune's Great Dark Spot of 1989, *Windows to the Universe*
* Neptune's Great Dark Spot: Gone But Not Forgotten, *Astronomy Picture of the Day*, 8 Mei 1996
Klein Donker Vlek

[thumb|240px|Van bo na onder: die [Groot Donker Vlek, Bromponie (wit wolk) en Klein Donker Vlek.]]
Die **Klein Donker Vlek**, soms genoem **Donker Vlek 2** of **Die Towenaar se oog**, was ’n werwelstorm op Neptunus. Dit was die tweede grootste storm in Neptunus se suidelike halfrond in 1989, toe Voyager&nbsp;2 verby die planeet gevlieg het. Toe die Hubble-ruimteteleskoop in 1994 op Neptunus gerig is, het die vlek verdwyn.

## Waarneming
Die Klein Donker Vlek, Bromponie (’n vinnig bewegende wit wolk) en Groot Donker Vlek is in 1989 deur Voyager&nbsp;2 ontdek. Die Klein Donker Vlek het in die suidelike halfrond oos om Neptunus beweeg met ’n periode van 16,1 uur. Terwyl die Groot Donker Vlek die vinnigste winde gehad het wat nog in die Sonnestelsel aangeteken is, is die Klein Donker Vlek se windsnelhede nie gemeet nie. Die klein vlek het ook, anders as die groot vlek, nie meegaande wit wolke gehad nie. Toe Nasa Neptunus in 1994 deur Hubble bestudeer, was albei vlekke weg. Die Klein Donker Vlek was kleiner as die groot vlek en het verder suid om die planeet gedraai met ’n periode van twee uur korter. Stroke in die donker deel was dalk onsigbare, vinnige winde, maar die snelhede is nie gemeet nie. Terwyl werwelstorms vermoedelik verdwyn wanneer hulle nader aan Neptunus se ewenaar beweeg, waar lugstrome van 400 meter per sekonde voorkom, kan ander, onbekende meganismes in Neptunus se atmosfeer ook ’n einde aan die storms bring.

## Sien ook
* Groot Donker Vlek
* Groot Rooi Vlek op Jupiter
* Groot Wit Vlek op Saturnus

## Verwysings
## Nog leesstof
* 
* 
* 

## Skakels
Asta Nielsen

**Asta Sofie Amalie Nielsen** (11 September 1881 – 24 Mei 1972) was 'n Deense aktrise. Sy was en een van die eerste internasionale filmsterre. Sewentig van Nielsen se 74 films is in Duitsland gemaak, waar sy bloot as *Die Asta* bekend gestaan het. Nielsen stig haar eie filmstudio in Berlyn gedurende die 1920's, maar het in 1937 na Denemarke teruggekeer na die opkoms van Nazisme in Duitsland.

Op 25 Mei 1972 sterf Nielsen in die Frederiksberg-hospitaal.

## Bronne 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* 
* FemBiography
* Fotos en literatuur
Renosterkoffie

Die **renosterkoffie** (*Kraussia floribunda*) is 'n struik wat tot 6 m hoog kan word; dit kom voor in KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga asook Eswatini en Mosambiek. Die boom se FSA-nommer is 700.1.

## Galery 

Kraussia floribunda, blom, a, Manie van der Schijff BT.jpg
Kraussia floribunda, vrugte, a, Manie van der Schijff BT.jpg
Kraussia floribunda, vrugte, Krantzkloof NR.jpg
Kraussia floribunda, loof, Krantzkloof NR.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PlantZAfrica
Pompombruidsbos

Die **pompombruidsbos** (*Pavetta cooperi*) is 'n boom wat voorkom in Mpumalanga, KwaZulu-Natal, Vrystaat en Eswatini en word 2-5 m hoog. Die boom is immergroen en blom van Oktober tot Januarie. Die blomme gee 'n soet reuk af en groei in trosse en lyk soos 'n bruid se ruiker, vandaar die naam.

Die boom se FSA-nommer is 719.4.

## Galery 

Pavetta cooperi 15111915.jpg
Pavetta cooperi 1DS-II 2-5621.jpg
Pavetta cooperi 1DS-II 2-5623.jpg
Pavetta cooperi 1DS-II 2-5625.jpg
Pavetta cooperi 1DS-II 9887.jpg
Pavetta cooperi 1DS-II 9888.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PlantZAfrica
Noordpoort (Brielle)

Die **Noordpoort** is die stadspoort waardeur die Watergeuse op 1 April 1572 Brielle binnegedring het.
Die fondasies van die poort, wat in 1619 uitgebreek is, kan nog besigtig word. Andere stadspoorte van die vesting, soos die Langepoort, is egter nog ongeskonde.

## Beelde 

Brielle_05.jpg
Brielle_20.jpg
Brielle_21.jpg
Lêer:Watergeuzen.jpg|Jaarlikse 1 April-viering in Brielle

## Eksterne skakels
* Fundamenten van de Noordpoort opgegraven
Sinchroniese wentelbaan

’n **Sinchroniese wentelbaan** is ’n wentelbaan waarin die wentelende liggaam (gewoonlik ’n satelliet) ’n wentelperiode het wat presies dieselfde is as die rotasieperiode van die liggaam waarom dit wentel (gewoonlik ’n planeet), en sy wentelrigting is dieselfde as die ander liggaam se rotasierigting.

Eenvoudiger gestel, is dit wanneer ’n wentelende voorwerp soos ’n satelliet of maan dieselfde tyd neem om een omwenteling om ’n ander liggaam soos ’n planeet te voltooi as wat die planeet neem om een rotasie te voltooi (en in dieselfde rigting).

## Eienskappe
’n Satelliet wat in ’n ronde sinchroniese wentelbaan om ’n planeet se ewenaar is, sal dus op ’n uitkykpunt op die ewenaar lyk of dit bewegingloos is. ’n Sinchroniese wentelbaan hoef egter nie om die ewenaar óf rond te wees nie. ’n Satelliet in ’n sinchroniese wentelbaan wat nie om die ewenaar beweeg nie, sal lyk of dit noord- en suiwaarts skommel by ’n punt op die ewenaar, terwyl ’n satelliet in ’n ovaalvormige wentelbaan sal lyk of dit oos- en weswaarts skommel. Soos van die planeet af gesien, sal die kombinasie van hierdie twee bewegings ’n figuur 8-patroon vorm bekend as ’n analemma.

’n Sterrekundige voorbeeld van ’n sinchroniese wentelbaan is die maan Charon se wentelbaan om Pluto. Baie algemener is die wentelbane van kunsmatige satelliete om planete.

'n Sinchroniese wentelbaan om die Aarde word 'n geostasionêre wentelbaan genoem.

## Sien ook 
* Geosentriese wentelbaan
* Geostasionêre wentelbaan
* Heliosentriese wentelbaan
* Lae aardwentelbaan
* Sinchroniese rotasie
* Subsinchroniese wentelbaan
* Supersinchroniese wentelbaan

## Verwysings
## Skakels
Subsinchroniese wentelbaan

'n **Subsinchroniese wentelbaan** is 'n wentelbaan van 'n satelliet wat nader aan die planeet is as een in 'n sinchroniese wentelbaan. Dus is die wentelperiode korter as die sideriese dag van die planeet.

## Voorbeelde
[thumb|[Mars se mane, Fobos en Deimos, is onderskeidelik in ’n subsinchroniese en supersinchroniese wentelbaan.]]

Die meeste mane in die Sonnestelsel is in supersinchroniese wentelbane. Die Maan is in ’n supersinchroniese wentelbaan met die Aarde en wentel stadiger as die Aarde se rotasieperiode van 24 uur. Die binneste maan van Mars, Fobos, is in ’n subsinchroniese wentelbaan met ’n periode van net 0,32 dae.
Fobos wentel vinniger om Mars as wat Mars se rotasiespoed is en Deimos stadiger. Van Mars af lyk dit dus of Fobos in 'n oostelike rigting beweeg en Deimos in 'n westelike rigting, al beweeg albei in 'n oostelike rigting.

## Sien ook 
* Geosentriese wentelbaan
* Geostasionêre wentelbaan
* Heliosentriese wentelbaan
* Lae aardwentelbaan
* Sinchroniese rotasie
* Sinchroniese wentelbaan
* Supersinchroniese wentelbaan

## Verwysings
## Skakels
Manningvergelyking

Die **Manningvergelyking** is 'n empiriese formule wat die gemiddelde snelheid van 'n vloeistof bereken wat in 'n kanaal vloei wat nie die vloeistof heeltemal omsluit nie. Dit is dus geldig vir vloei in 'n oop kanaal.

thumb|regs|400px|Vloei in 'n oop kanaal.

Die snelheid word soos volg berekenː

:R_H = \frac{A}{P}

Vir 'n oop kanaal met hoogte H en wydte W is:

:A = W \times H

:P = 2 \times H + W

waar:

* v = Vloeisnelheid in m/s
* k = 1 m1/3/s of 1.49 vt1/3/s
* n = Manning ruheidsfaktor
* R_H = Hidrouliese radius
* S = Helling van kanaal (\Delta h/L)
* A = Vloei deursnitarea
* P = Benatte omtrek

## Omskakel na Britse eenhede
:k = 1 \left [\frac{m^{1/3}}{s} \right ] \times \left [\frac{vt}{0.3048m} \right ]^{1/3} = 1.4859 \left [\frac{vt^{1/3}}{s} \right ]
## Kyk ook
* Hidrouliese diameter vir verskillende voorbeelde
* Pypvloei

## Verwysings
Rúnar Freyr Gíslason

**Rúnar Freyr Gíslason** (gebore 29 April 1973) is 'n Yslandse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent *Vultures* (2018) en in die televisiereekse *Ástríður* (2009), *Ófærð* (2015), en *Case* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1999: *Guð er til... og ástin*
* 1999: *Glanni Glæpur Í Latabæ*
* 2018: *Vultures*

### Televisiereekse 
* 2007: *The Silvia Night Show*
* 2009: *Ástríður*
* 2009: *Hamarinn*
* 2015: *Ófærð*
* 2015: *Case*

## Eksterne skakels 
*
Bjarne Henriksen

**Bjarne Henriksen** (gebore 18 Januarie 1959) is 'n Deense akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *The Celebration* (1998), *Chinaman* (2005), en *Jagten* (2012), en in die televisiereekse *Forbrydelsen* (2007), *Borgen* (2010) en *Ófærð* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1992: *Hjerter i slør*
* 1996: *Ondt blod*
* 1996: *The Biggest Heroes*
* 1997: ''Let's Get Lost*
* 1997: *Sinan's Wedding*
* 1998: *The Celebration*
* 2000: *The Lady of Hamre*
* 2005: *Chinaman*
* 2005: *We Are the Champions*
* 2012: *Jagten*
* 2012: *Hemmeligheden*
* 2013: *Catch the Dream*
* 2019: *Blurred Vision*

### Televisiereekse 
* 2001: *Eventyrerne*
* 2004: *Hjem til hvem*
* 2007: *Forbrydelsen*
* 2007: *Pressa*
* 2007: *Min bedste ven*
* 2010: *Borgen*
* 2012: *Hemmeligheden*
* 2015: *Ófærð*
* 2018: *Theo & Den Magiske Talisman*
* 2018: *Theo & det magiske Talkshow - med Jannik Schow*
* 2020: *Cry Wolf*

### Televisierolprente 
* 2000: *D-dag*
* 2000: *D-dag - Boris*
* 2000: *D-dag - Carl*
* 2000: *D-dag - Lise*
* 2000: *D-dag - Niels-Henning*
* 2001: *D-dag - Den færdige film*
* 2002: *Arsenik og gamle kniplinger''

### Video's 
* 2004: *Simon*

## Eksterne skakels 
*
Hans Tórgarð

**Hans Tórgarð** (gebore 1969) is 'n Faroëse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Submergence* (2017) en ''The Birdcatcher's Son* (2019), en in die televisiereeks *Ófærð* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2017: *Submergence*
* 2019: *The Birdcatcher's Son*

### Televisiereekse 
* 2015: *Ófærð''

## Eksterne skakels 
*
Lilja Nótt Þórarinsdóttir

**Lilja Nótt Þórarinsdóttir** (gebore 6 Junie 1979) is 'n Yslandse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *101 Reykjavík* (2000) en *Eleven Men Out* (2005), en in die televisiereekse *Sense8* (2015) en *Ófærð* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2000: *101 Reykjavík*
* 2005: *Eleven Men Out*
* 2019: *The Silent Passenger*

### Televisiereekse 
* 2009: *Ástríður*
* 2015: *Sense8*
* 2015: *Ófærð*
* 2018: *Box Peek*
* 2019: *Merchant: Diary of an Independent Contractor*
* 2020: *The Minister*

## Eksterne skakels 
*
Kristján Franklín Magnúss

**Kristján Franklín Magnúss** (gebore 24 Mei 1959) is 'n Yslandse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *The Deep* (2012), *Life in a Fishbowl* (2014), en *The Oath* (2016), en in die televisiereeks *Ófærð* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2012: *The Deep*
* 2014: *Life in a Fishbowl*
* 2016: *The Oath*

### Televisiereekse 
* 2015: *Ófærð*

### Televisierolprente 
* 1985: *Draugasaga*
* 1987: *Tilbury*

## Eksterne skakels 
*
Borgen

***Borgen*** is 'n Deense televisiereeks. Die reeks word deur Adam Price, Jeppe Gjervig Gram en Tobias Lindhold geskryf en deur DR, die Deense openbare uitsaaier, vervaardig. "Borgen" ("Die Kasteel") is die informele naam van die Christiansborg Palace waar al drie takke van die Deense regering geleë is: die parlement, die kantoor van die premier, en die hooggeregshof. Dit is sinekdogee om na die Deense regering te verwys.

## Rolverdeling
Jagten

***Jagten*** is 'n Deense rolprent wat deur Thomas Vinterberg geregisseer is. Die verhaal speel af in 'n klein Deense gehug tydens Kerstyd, en volg 'n man wat die teiken van massahisterie word nadat hy verkeerdelik van die seksuele aanranding van 'n kind in sy voorskool beskuldig word.

## Rolverdeling 
* Mads Mikkelsen as Lucas
* Alexandra Rapaport as Nadja, Lucas se meisie
* Thomas Bo Larsen as Theo, Lucas se beste vriend
* Lasse Fogelstrøm as Marcus, Lucas se seun
* Susse Wold as Grethe
* Lars Ranthe as Bruun
* Anne Louise Hassing as Agnes, Theo se vrou
* Bjarne Henriksen as Ole
* Annika Wedderkopp as Klara, Theo en Agnes se dogter
* Ole Dupont as Grondeienaar / Regsgeleerde
Carsten Norgaard

**Carsten Norgaard** (gebore 3 Maart 1963) is 'n Deense akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *D2: The Mighty Ducks* (1994), *Alien vs. Predator* (2004), en *The Three Musketeers* (2011), en in die televisiereekse *Rita* (2012) en *The Man in the High Castle* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1994: *D2: The Mighty Ducks*
* 2004: *Alien vs. Predator*
* 2011: *The Three Musketeers*
* *Skavengers*

### Televisiereekse 
* 2012: *Rita*
* 2015: *The Man in the High Castle*

### Televisierolprente 
* 1990: *The Strange Affliction of Anton Bruckner*
* 1995: ''Out of Annie's Past*
* 1996: *The Ring*
* 2015: *Grand Marquee''

## Eksterne skakels 
*
Supersinchroniese wentelbaan

'n **Supersinchroniese wentelbaan** is 'n wentelbaan van 'n satelliet wat verder van die planeet is as een in 'n sinchroniese wentelbaan. Dus is die wentelperiode langer as die sideriese dag van die planeet.

## Voorbeelde
[thumb|[Mars se mane, Fobos en Deimos, is onderskeidelik in ’n subsinchroniese en supersinchroniese wentelbaan.]]

Die meeste mane in die Sonnestelsel is in supersinchroniese wentelbane. Die Maan is in ’n supersinchroniese wentelbaan met die Aarde en wentel stadiger as die Aarde se rotasieperiode van 24 uur. Die binneste maan van Mars, Fobos, is in ’n subsinchroniese wentelbaan, met ’n periode van net 0,32 dae.

Fobos wentel vinniger om Mars as wat Mars se rotasiespoed is en Deimos stadiger. Van Mars af lyk dit dus of Fobos in 'n oostelike rigting beweeg en Deimos in 'n westelike rigting, al beweeg albei in 'n oostelike rigting.

## Sien ook 
* Geosentriese wentelbaan
* Geostasionêre wentelbaan
* Heliosentriese wentelbaan
* Lae aardwentelbaan
* Sinchroniese rotasie
* Sinchroniese wentelbaan
* Subsinchroniese wentelbaan

## Verwysings
## Skakels
Sidse Babett Knudsen

**Sidse Babett Knudsen** (gebore 22 November 1968) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *The Duke of Burgundy* (2014) en *Inferno* (2016), en in die televisiereekse *Borgen* (2010) en *Westworld* (2016).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1997: ''Let's Get Lost*
* 1997: *Thérapie russe*
* 1998: *Motello*
* 1999: *The One and Only*
* 2000: *Max*
* 2000: *Miracle*
* 2001: *Monas verden*
* 2001: *Fukssvansen*
* 2003: *Old, New, Borrowed and Blue*
* 2004: *The Fakir*
* 2006: *After the Wedding*
* 2007: *With Your Permission*
* 2009: *Above the Street, Below the Water*
* 2010: *Parterapi*
* 2014: *The Duke of Burgundy*
* 2014: *Speed Walking*
* 2015: *Courted*
* 2016: *Inferno*
* 2016: *150 Milligrams*
* 2017: *The Eternal Road*
* 2018: *Vitello*
* 2018: *In Fabric*
* 2019: *Les traducteurs*
* 2019: *The Exception*
* 2020: *Wildland*

### Televisiereekse 
* 1994: *Jo værre, jo bedre*
* 1995: *Juletestamentet*
* 1999: *Nedtur til nytår*
* 2004: *Proof*
* 2010: *Borgen*
* 2016: *Westworld*
* 2018: *Vitello*
* 2019: *The Accident''

### Video's 
* 2001: ''Bag om filmen 'Mirakel'*
* 2003: *Dogville: The Pilot*
* 2006: *Søren Østergaards 'internationale' tivoli varieté*
* 2008: *Søren Østergaards tivoli varieté*
* 2010: *New Found Glory: Truck Stop Blues''

## Eksterne skakels 
*
Alexandra Rapaport

**Alexandra Rapaport** (gebore 26 Desember 1971) is 'n Sweedse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Executive Protection* (2001) en *Jagten* (2012), en in die televisiereekse *Gåsmamman* (2015) en *Honour* (2019).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1999: *Tsatsiki, Mum and the Policeman*
* 1999: *Witchcraft*
* 2001: *Executive Protection*
* 2001: *Home Sweet Home*
* 2001: *Känd från TV*
* 2006: *Inga tårar*
* 2012: *Jagten*
* 2013: *Från dröm till terror*
* 2015: *The Disappearing Illusionist*

### Televisiereekse 
* 1992: *Lilla aktuellt*
* 1996: *Nudlar och 08:or*
* 2010: *The Sandhamn Murders*
* 2013: *Helt sjukt*
* 2014: *Bastuklubben*
* 2015: *Gåsmamman*
* 2016: *Mammor!*
* 2019: *Honour*

### Video's 
* 2015: *Johan Falk: Tyst diplomati*

## Eksterne skakels 
*
Birgitte Hjort Sørensen

**Birgitte Hjort Sørensen** (gebore 16 Januarie 1982) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Marie Krøyer* (2012), *Automata* (2014), *In Order of Disappearance* (2014), en *Pitch Perfect 2* (2015), en in die televisiereeks *Borgen* (2010).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2011: *Julie*
* 2012: *Marie Krøyer*
* 2014: *Automata*
* 2014: *In Order of Disappearance*
* 2014: *Someone You Love*
* 2015: *Pitch Perfect 2*
* 2017: *3 Things*

### Televisiereekse 
* 2010: *Borgen*
* 2014: *Lin Hai Xue Yuan*
* 2018: *Greyzone*

### Televisierolprente 
* 2011: *Bag om Borgen - Fakta eller fiktion?*

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
*
Lisbeth Wulff

**Lisbeth Wulff** (gebore 17 Maart 1972) is 'n Deense aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse *The Cavalry* (2010), *Borgen* (2010), en *Ambassadøren* (2020).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2014: *Crumbs: All at Stake*

### Televisiereekse 
* 2004: *Normalerweize*
* 2010: *The Cavalry*
* 2010: *Borgen*
* 2011: *Hjælp, det er jul*
* 2020: *Ambassadøren*

### Televisierolprente 
* 2012: *Mysteriet om Tycho Brahes død*

## Eksterne skakels 
*
Thomas Levin

**Thomas Levin** (gebore 19 September 1978) is 'n Deense akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent *Rule No. 1* (2003) en in die televisiereekse *Borgen* (2010) en *Norskov* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1999: *Under overfladen*
* 2003: *Rule No. 1*
* 2004: *Lost Generation*

### Televisiereekse 
* 2010: *Borgen*
* 2010: *Den 2. side*
* 2015: *Norskov*
* *Smother*

## Eksterne skakels 
*
Christian Tafdrup

**Christian Tafdrup** (gebore 8 April 1978) is 'n Deense akteur, skrywer, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Parents* (2016) en *A Horrible Woman* (2017), en in die televisiereeks *Borgen* (2010).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1993: *Pretty Boy*
* 2005: *The Big Day*
* 2016: *Parents*
* 2017: *A Horrible Woman*
* 2019: *I Am Not Alone*

### Televisiereekse 
* 2006: *Gustne gensyn*
* 2009: *Park Road*
* 2010: *Borgen*
* 2011: *Anstalten*
* 2011: *Alla Salute!*
* 2013: *Kødkataloget*
* 2016: *The Other World*
* 2017: *Tinkas juleeventyr*
* 2019: *Tinka og kongespillet*

### Video's 
* 2017: *Awestruck*

## Eksterne skakels 
*
Anders Juul

**Anders Juul** (gebore 14 Januarie 1981) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Ronal Barbaren* (2011) en *A Horrible Woman* (2017), en in die televisiereekse *Borgen* (2010) en *Lykke* (2011).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2011: *Ronal Barbaren*
* 2017: *A Horrible Woman*

### Televisiereekse 
* 2010: *Borgen*
* 2011: *Lykke*
* 2019: *Deliver Us*

## Eksterne skakels 
*