Kolonialisme

duimnael|regs|Kaart van koloniale ryke regoor die wêreld in 1800
duimnael|regs|Kaart van koloniale ryke regoor die wêreld in 1914
duimnael|regs|Kaart van koloniale ryke aan die einde van die Tweede Wêreld Oorlog, 1945

**Kolonialisme** is die vestiging en instandhouding van een groep mense as verhewe bo ander volke en gebiede,

Kolonialisme is etimologies gewortel in die Latynse woord "*Colonus*", wat gebruik is om huurders in die Romeinse Ryk te beskryf. In die nasleep van die Tweede Wêreldoorlog het koloniale moondhede tussen 1945 en 1975 teruggetrek; oor watter tyd byna alle kolonies onafhanklikheid verkry het en veranderde koloniale, sogenaamde postkoloniale en neokolonialistiese verhoudings aangegaan het.

## Definisies
*Collins English Dictionary* definieer kolonialisme as "die praktyk waardeur 'n magtige land minder magtige lande direk beheer en hul hulpbronne gebruik om sy eie mag en rykdom te vergroot". ''Webster's Encyclopedic Dictionary'' definieer kolonialisme as "die stelsel of beleid van 'n nasie wat sy gesag oor ander mense of gebiede wil uitbrei of behou". Die Merriam-Webster Woordeboek bied vier definisies, insluitend "iets kenmerkend van 'n kolonie" en "beheer deur een mag oor 'n afhanklike gebied of mense".

Die *Stanford Encyclopedia of Philosophy* gebruik die term "om die proses van Europese vestiging en politieke beheer oor die res van die wêreld, insluitend die Amerikas, Australië en dele van Afrika en Asië, te beskryf". Dit bespreek die onderskeid tussen kolonialisme, imperialisme en verowering en verklaar dat "die moeilikheid om kolonialisme te definieer spruit uit die feit dat die term dikwels as 'n sinoniem vir imperialisme gebruik word. Beide kolonialisme en imperialisme was vorme van verowering wat verwag is om Europa ekonomies en strategies bevoordeel," en gaan voort "gegewe die moeilikheid om konsekwent tussen die twee terme te onderskei, sal hierdie inskrywing kolonialisme breedweg gebruik om te verwys na die projek van Europese politieke oorheersing van die sestiende tot die twintigste eeue wat geëindig het met die nasionale bevrydingsbewegings van die 1960's".

In sy voorwoord tot Jürgen Osterhammel se *Colonialism: A Theoretical Overview* sê Roger Tignor "Vir Osterhammel is die essensie van kolonialisme die bestaan van kolonies, wat per definisie anders as ander gebiede soos protektorate of informele invloedsfere regeer word."  In die boek vra Osterhammel: "Hoe kan 'kolonialisme' onafhanklik van 'kolonie' gedefinieer word?'"  Hy vestig hom op 'n drie-sinne-definisie:

 “Kolonialisme is 'n verhouding tussen 'n inheemse (of met geweld ingevoerde) meerderheid en 'n minderheid van buitelandse indringers. Die fundamentele besluite wat die lewens van die gekoloniseerde mense raak, word geneem en geïmplementeer deur die koloniale heersers in die nastrewing van belange wat dikwels in 'n verre metropool gedefinieer word. Deur kulturele kompromieë met die gekoloniseerde bevolking te verwerp, is die koloniseerders oortuig van hul eie superioriteit en hul geordende mandaat om te regeer.”

## Soorte van kolonialisme 
Historici onderskei dikwels tussen verskeie oorvleuelende vorme van kolonialisme:

* **Setlaarkolonialisme** behels grootskaalse immigrasie, dikwels gemotiveer deur godsdienstige, politieke of ekonomiese redes. Dit is daarop gemik om die oorspronklike bevolking te vervang.
* **Uitbuitingskolonialisme** behels minder koloniste en fokus op die uitbuiting van natuurlike hulpbronne of die gekoloniseerde bevolking as arbeid,tipies tot die voordeel van die tuisland. Hierdie kategorie sluit handelsposte sowel as groter kolonies in, waar koloniste baie van die politieke en ekonomiese administrasie sou uitmaak. Voor die einde van die slawehandel en wydverspreide afskaffing, toe inheemse arbeid nie beskikbaar was nie, is slawe dikwels in die Amerikas ingevoer, eers deur die Portugese Ryk en later deur die Spaanse, Nederlandse, Franse en Britse.
* **Surrogaatkolonialisme** behels 'n nedersettingsprojek ondersteun deur 'n koloniale mag, waarin die meeste setlaars nie uit dieselfde etniese groep as die heersende mag kom nie.
* **Internekolonialisme** is 'n idee van ongelyke strukturele mag tussen gebiede van 'n staat. Die bron van uitbuiting kom van binne die staat.

## Sien ook 
* Imperialisme
* Kolonisasie
* Postkolonialisme

## Verwysings 
## Eksterne skakels