open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emmanuel Pinkster Kerk

**Emmanuel Pinkster Kerk**(EPK), is 'n vinnig groeiende kerk in die Pinkster beweging. Die stigter en president is Pastoor Andrew van Heerden wat aanvanklik Pastore opgelei het vir ander denominasies in die Pinkster beweging. 'n Behoefte na meer pinkster kerke in die Afrikaanse gemeenskap het gelei tot die ontstaan van die EPK in 2001. Die EPK fokus op Evangelisasie en die plant van nuwe gemeentes landswyd.

## Verwysings
NG gemeente Oewer

Die **NG gemeente Oewer** is die jongste en mees suidelike gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië.

Die gemeente het op 22 Oktober 2017 van die NG gemeente Warmbad afgestig en het sy setel op die grensdorpie Noordoewer; vandaar die naam. Die stigting van die gemeente Oewer is goedgekeur op die Suidelike Ringsitting van 9 tot 10 September 2017. Die gemeente het amptelik tot stand gekom op ’n gemeentestigtingsvergadering onder leiding van die Suidelike Ringskommissie. Ds. D.J. Coetzee van Warmbad het die beroep na Oewer aanvaar en eervolle demissie op Sondag 19 November 2017 ontvang. Tydens dieselfde geleentheid is hy bevestig as Oewer se eerste leraar. Terselfdertyd het die gemeente sy stigting en eerste voltydse predikant se bevestiging gevier.
William Paterson

**William Paterson** (1755 – 1810) was 'n Britse reisiger en plantkundige. Hy is in 1755 gebore en sluit by die Britse leër aan. Hy word gou 'n vooraanstaande plantkundige. Om dié rede besoek hy die Nederlandse Kaapkolonie in 1777. Hy bly twee jaar daar en onderneem vier ekspedisies. Een daarvan vergesel hy vir Jacob Gordon toe laasgenoemde die Oranjerivier sy naam gegee het. Hy het ook 'n groot gebied in die Oos-Kaap verken. Hy is oorlede in 1810.

Die standaard skrywerafkorting **Paterson** word gebruik om William Paterson as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam genoem word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*.

## Eksterne skakels
Charles Peers

**Charles E. Peers** (1874 – 1944) was 'n Suid-Afrikaande kunstenaar. Hy in is 1874 in Lancashire gebore en studeer in Liverpool. Hy arriveer in 1904 in Suid-Afrika. Hy word bekend vir sy delikate en pragtige waterverfkleure. Hy is oorlede in 1944.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*.
Constance Penstone

**Constance Penstone** (1864 – 1928) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar en een van die min vroue wat spotprente geteken het. Sy is in Chesterfield, Derbyshire, Engeland gebore. Sy bestudeer kuns en gaan na Australië waar sy aan verskeie inrigtings klas gee. Later bring sy 'n aantal jare in Amerika deur. Daar ontwerp sy kleurvensters vir die beroemde juweliersfirma *Tiffany & Co.*, New York. In 1896 kom sy na Suid-Afrika en word eers spotprenttekenares van die *Owl* en 'n paar later van die *Cape Times* onder die skuilnaam *Scalpel*. Sy tree later in die huwelik met die kunstenaar George Crosland Robinson en is in 1928 in Kaapstad oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*.

## Verwysings
Charles Pettman

Eerwaarde **Charles Pettman** (1851 – 1935) was 'n Suid-Afrikaanse taalkundige. Hy is in 1851 in Whitstable, Kent, Engeland gebore. Hy bekwaam homself as 'n Wesleyaanse predikant en kom in 1876 in die Kaapkolonie aan. Hy word 'n predikant in Oos-Londen. Hy staan in die bediening in die Oos-Kaapland en elders. Hy word eindelik bekend vir sy geskrifte oor Suid-Afrikaanse plekname en Suid-Afrikaanse woorde in die algemeen, laasgenoemde in vervat in sy verhandeling *Afrikanderisms*. Hy is oorlede in 1935.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*.
Albertus Johannes Werth

**Johannes Albertus Werth** (1880 – 1948) was 'n administrateur van Suidwes-Afrika. Hy is in 1880 in Malmesbury gebore. Hy ontvang sy opleiding op Stellenbosch en word een van die vroeë ondersteuners van die Nasionale Party onder generaal Barry Hertzog. In 1920 word hy tot die Parlement verkies as L.V. vir Kroonstad en beklee die posisie tot 1926 toe hy Administrateur van Suidwes-Afrika word. Hierdie pos beklee hy tot 1933. In 1938 word hy L.V. vir George. Hy het besonder belang gestel in die nywerheid en in finansies. Hy is 1948 oorlede en deur P.W. Botha as die parlementslid vir George opgevolg..

## Sien ook 
* Lys van Goewerneurs van Suidwes-Afrika

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*.
Jura (département)

**Jura** is sedert 1790 'n département in Boergondië-Franche-Comté, Frankryk, met ongeveer 260,587 inwoners. Die hoofstad (prefektuur) is Lons-le-Saunier.
Denke

[duimnael|180px|*Die Denker* deur [Auguste Rodin (1840-1917).]]

**Denke** verwys na idees of ’n aantal idees wat die gevolg is van ’n dinkproses. Hoewel denke ’n lewensnoodsaaklike aktiwiteit van die mens is, is daar geen konsensus oor hoe dit gedefinieer of verstaan behoort te word nie.

Omdat denke onderliggend aan baie menslike aksies en wisselwerkings is, is dit al lank ’n doel van akademiese dissiplines om die fisieke en metafisiese oorsprong, prosesse en gevolge daarvan te verstaan, onder meer linguistiek, sielkunde, neurowetenskap, filosofie, kunsmatige intelligensie, biologie en sosiologie.

Denke stel die mens in staat om sin te maak van die wêreld wat hulle ondervind, en om dit te ontleed, verteenwoordig en modelleer, asook om voorspellings daaroor te maak. 

## Bronnelys 
* Bayne, Tim (21 September 2013), "Thoughts", *New Scientist*. 7-page feature article on the topic.
* Fields, R. Douglas, "The Brain Learns in Unexpected Ways: Neuroscientists have discovered a set of unfamiliar cellular mechanisms for making fresh memories", *Scientific American*, vol. 322, no. 3 (Maart 2020), pp.&nbsp;74–79. "Mielien, lank as inerte isolasie op aksone beskou, word nou gesien as 'n bydrae tot leer deur die spoed te beheer waarteen seine langs neurale bedrading beweeg." (p.&nbsp;79.)
* Rajvanshi, Anil K. (2010), *Nature of Human Thought*, .
* Simon, Herbert, *Models of Thought*, Vol I, 1979, ; Vol II, 1989, , Yale University Press.
* Stix, Gary, "Thinking without Words: Cognition doesn't require language, it turns out" (onderhoud met Evelina Fedorenko, 'n kognitiewe neurowetenskaplike aan die Massachusetts-tegnologie-instituut), *Scientific American*, vol. 332, no. 3 (Maart 2025), bl. 86–88.

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Rhône (département)

**Rhône** is sedert 1793 'n département in Auvergne-Rhône-Alpes, Frankryk, met ongeveer 464&nbsp;176 inwoners in 2019. Die hoofstad (prefektuur) is Lyon.
Nukleotied

duimnael|275px|Hierdie nukleotied bevat die vyfkoolstofsuiker-deoksiribose (in die middel), ’n stikstofbasis (adenien, regs bo) en een fosfaatgroep (links). Die deoksiribosesuiker en stikstofbasis vorm ’n deoksiribosenukleosied, terwyl die hele struktuur saam met die fosfaatgroep ’n nukleotied is, ’n bestanddeel van DNS met die naam deoksiadenosienmonofosfaat.

**Nukleotiede** is organiese molekules wat dien as die monomeereenhede vir die vorming van die nukleïensuur-polimere deoksiribonukleïensuur (DNS) en ribonukleïensuur (RNS), wat albei noodsaaklike biomolekules in alle lewensvorme op aarde is. Nukleotiede is die boustene van nukleïensure; hulle is uit drie subeenheid-molekules saamgestel: 'n stikstofbasis, 'n suikergedeelte (vyfkoolstofsuiker) en 'n fosfaatgroep.

’n **Nukleosied** is saamgestel uit ’n stikstofbasis en suikergedeelte. ’n Nukleosied plus ’n fosfaatgroep vorm dus ’n nukleotied.

Nukleotiede speel ook ’n sentrale rol in metabolisme op ’n basiese, sellulêre vlak. Hulle dra pakkies chemiese energie – in die vorm van die nukleosiedtrifosfate ATP, GTP, CTP en UTP – regdeur die sel na baie sellulêre funksies wat energie verg. Dit sluit in die sintetisering van aminosure, proteïene en selmembrane en ; die beweging van die sel en seldele, beide intern en tussen selle; die verdeling van die sel; ens. Daarbenewens maak nukleotiede deel uit van intersellulêre kommunikasie en is hulle betrokke by belangrike kofaktore van ensiemreaksies.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Haplogroep

260px|duimnael|Menslike migrasies en mitochondriale haplogroepe.

’n Haplotipe is ’n groep gene in ’n organisme wat saam van ’n enkele ouer oorgeërf word, en ’n **haplogroep** (haploïed, van die Grieks ἁπλούς, *haploûs*, "eenvoudig") is ’n groep ooreenstemmende haplotipes wat van ’n gemeenskaplike voorouer af kom deur ’n enkelnukleotiedpolimorfisme-mutasie. 

’n Haplogroep is meer spesifiek ’n kombinasie van allele by verskillende chromosoomstreke wat nou verbind is en wat gewoonlik saam oorgeërf word. Dit bestaan uit soortgelyke haplotipes en dit is gewoonlik moontlik om ’n haplogroep uit haplotipes te voorspel. Haplogroepe het betrekking op ’n enkele afstammingslyn, wat gewoonlik duisende jare terugstrek. Daarom hang lidmaatskap van ’n haplogroep, deur enige individu, af van ’n relatief klein deel van die genetiese materiaal wat daardie individu besit.

Haplogroepe word gewoonlik geïdentifiseer met ’n aanvanklike letter van die alfabet, en verfynings bestaan uit ’n bykomende syfer-of-letterkombinasie, soos A → A1 → A1a.

In menslike genetika is die haplogroepe wat die meeste bestudeer word Y-chromosoom (Y-DNA)-haplogroepe en mitochondriale DNS (mtDNA)-haplogroepe, wat albei gebruik kan word om genetiese bevolkings te definieer. Y-DNS word net met die vaderlike lyn langs oorgedra, van pa aan seun, terwyl mtDNA met die moederlike lyn oorgedra word, van die ma aan kinders van albei geslagte. Nie een van die twee herbind nie, en dus verander Y-DNA en mtDNA net deur toevallige mutasies in elke generasie, sonder dat daar ’n vermenging tussen die twee ouers se genetiese materiaal is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Family Tree DNA: Y-DNA Haplotree
* Family Tree DNA: mtDNA Haplotree
* YFull: YTree
* YFull: MTree
* Indiese moederlike geenpoel, *Journal of Human Genetics*
* Y Chromosome Consortium 
* ISOGG Y-DNA Haplogroup Tree 
* Haplogroup Predictor
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Immuunstelsel

duimnael|220px|’n Mikroskoopbeeld van ’n enkele neutrofil (geel) wat ’n miltsiektebakterie (oranje) verswelg.

Die **immuunstelsel** is ’n beskermingstelsel wat baie biologiese strukture en prosesse in ’n organisme omvat en dit teen siektes beskerm. Selfs eensellige organismes soos bakterieë het ’n eenvoudige immuunstelsel in die vorm van ensieme wat hulle beskerm teen aanvallende virusse. Immunologie is die studieveld wat alle aspekte van die immuunstelsel insluit.

## Werking 
Om behoorlik te werk moet die immuunstelsel ’n groot verskeidenheid agense, bekend as patogene, van virusse tot parasitiese wurms, erken en dit onderskei van die organisme se eie, gesonde weefsel. In die mens skei vloeistofbreinversperrings die perifere immuunstelsel van die neuro-immuunstelsel, wat die brein beskerm.

Patogene kan baie vinnig aanpas en verander, en so opsporing en neutralisering deur die immuunstelsel vermy; talle verdedigingsmeganismes het egter ook ontwikkel om patogene te erken en neutraliseer. Basiese immuunmeganismes het in eukariote ontwikkel en in hul moderne afstammelinge soos plante en ongewerweldes voortbestaan. Kaakdiere, insluitende die mens, het ingewikkelder verdedigingsmeganismes, insluitende die vermoë om mettertyd spesifieke patogene doeltreffender te erken. Aanpassings- of verworwe immuniteit skep ’n immunologiese geheue ná ’n aanvanklike reaksie op ’n spesifieke patogeen, en dit lei daartoe dat dieselfde patogeen daarna doeltreffender erken word. Hierdie proses vorm die grondslag van inenting.

Aandoenings van die immuunstelsel kan lei tot outo-immuunsiektes, inflammasiesiektes en kanker. Immuungebrek kom voor as die immuunstelsel minder aktief as gewoonweg is, en dit kan terugkerende en lewensbedreigende infeksies tot gevolg hê. In mense kan ’n immuungebrek die gevolg wees van óf ’n genetiese siekte soos gekombineerde immuungebrek óf verworwe toestande soos MIV/vigs óf die gebruik van immuunonderdrukkende medisyne. 

In teenstelling daarmee is outo-immuniteit die gevolg van ’n hiperaktiewe immuunstelsel wat normale weefsel aanval asof dit skadelike indringers is. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
George Pauling

**George Craig Sanders Pauling** (1853 – 1919) was 'n Britse ingenieur en kontrakteur. Hy is in 1853 gebore. Hy help met die bou van vroeë Londense spoorlyne en ander spoorlyn in Brittanje. Hy kom in 1875 na Suid-Afrika as assistent-ingenieur in die Kaapse Staatspoorweë in Oos-Kaapland. Hy begin later sy eie onderneming en van 1882 tot 1885 bou hy die spoorlyn van Sterkstroom na Aliwal-Noord. In 1884 kry hy die kontrak vir die spoorlyn van Beaufort-Wes na Kimberley.

In 1886 neem hy deel aan die goudstormloop na Barberton en werk tydelik as myningenieur. Hy keer terug na Engeland en raak bevriend met baron Emile Beaumont d'Erlanger wat hom in 1888 na die Transvaal stuur om verslag te doen oor sy myn belange. Hier kry hy die kontrak vir die bou van die *Rand Tram*. In 1892 het Cecil Rhodes hom gekry om die spoorlyn van Vryburg na Rhodesië te bou en daarna ook een van Beira af. Hy bou ook die lyne van Umtali na Salisbury en van die suide na Bulawayo. Hy bou ook die Bulawayo-Salisbury-trajek en die verlenging vanaf die Victoria-waterval en verder. In Suid-Afrika het hy onder andere die spoorlyn oor Sir Lowryspas na Caledon gebou. Een van sy latere kontrakte was vir die bou van die grootste deel van die Benguela-spoorlyn in Angola. Hy is oorlede in 1919.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*

## Verwysings
Menopouse

**Menopouse**, ook bekend as die **klimakterium**, is die tyd in die meeste vroue se lewe wanneer hul maandstonde permanent ophou en hulle nie meer vrugbaar is nie. Dit kom gewoonlik op 49- tot 52-jarige ouderdom voor. 

Medici meen gewoonlik die menopouse het begin as ’n vrou ’n jaar lank geen vaginale bloeding gehad het nie. Dit kan ook aangedui word deur ’n afname in hormoonvervaardiging deur die eierstokke. Vroue wat chirurgie ondergaan het om hul baarmoeder te verwyder maar steeds eierstokke het, se menopouse begin op die tydstip van die chirurgie of wanneer hul hormoonvlakke daal. Die intensiteit van die simptome verskil van vrou tot vrou.

Menopouse is gewoonlik ’n natuurlike verandering. Rokers kan dit vroeër ondervind. Ander oorsake sluit in chirurgie om albei eierstokke te verwyder of sekere soorte chemoterapie. 

## Behandeling 
Spesifieke behandeling is dikwels nie nodig nie. Sommige simptome kan egter met behandeling afneem. 

Oefening kan help teen slaapprobleme. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Piggs Peak

**Piggs Peak** is klein dorpie in die noordweste van Eswatini. Die nedersetting het ontstaan toe goud hier ontdek is in 1884, maar deesdae is bosbou die belangrikste ekonomiese bedrywigheid. Die dorpie is genoem na William Pigg, en die Pigg's Peak Casino op sy beurt na die dorpie.

In 2001 is die 115&nbsp;m hoë wal van die Magugadam in die Komatirivier voltooi, 12&nbsp;km suid van die dorpie by .

## Bronnelys 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Verhemelte

duimnael|240px|Die verhemelte met die harde uitsteeksel torus palatinus sigbaar.

Die **verhemelte** is die bokant van die mond by mense en ander soogdiere. Dit skei die mond- van die neusopening. ’n Soortgelyke struktuur word by Krokodilagtiges aangetref, maar in die meeste Viervoetiges is daar nie regtig ’n skeiding tussen die twee openinge nie. 

Die verhemelte word in twee dele verdeel, die voorste harde plaat en die agterste sagte plaat.

Een van die funskies van die verhemelte is die vorming van sekere klanke saam met ander dele van die mond, soos velare, palatale, gepalatiseerde medeklinkers en palato-alveolare.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Benjamin Pine

Sir **Benjamin Chilley Campbell Pine** (1809 of 1813-1891) was 'n luitenant-goewerneur van Natal. Hy is in 1813 in Devonshire, Engeland, gebore. Hy studeer aan die Trinity College, Cambridge, en word in 1841 tot die balie toegelaat. Die volgende jaar sluit hy by die Koloniale Diens van Sierra Leone aan en word in 1848 tot goewerneur bevorder. In 1849 word hy na Natal verplaas as luitenant-goewerneur waar hy tot 1856 bly en baie gewild was. Na verdere diens in die Goudkus, die Wes-Indiese Eilande en Wes-Australië word hy in 1873 as luitenant-goewerneur van Natal aangestel. Hy bly daar tot in 1875, toe hy aftree as gevolg van die Langalibalele-rebellie. Hy het die artikel "African Colonies" in die *Encyclopedia Britannica* beskryf. Hy is in 1891 oorlede.

Pinetown in KwaZulu-Natal is na hom genoem.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Basispaar

duimnael|220px|regs|’n Vergelyking tussen ’n enkelstring-RNS en ’n dubbelstring-DNS met hul ooreenstemmende nukleobasisse.

Die erflike materiaal, deoksiribonukleïensuur (DNS), bestaan uit ’n baie lang ketting **basispare** in die vorm van ’n dubbele heliks. Hierdie basispare bestaan elk uit twee nukleotiede. 

Die nukleotiede in DNS is horisontaal in pare gekoppel wat vertikaal aan twee lang stringe verbind is, soos ’n soort leer. Die vier nukleotiede in DNA is sitosien (C), guanien (G), adenien (A) en timien (T). A vorm altyd ’n paar met T (en omgekeerd) en G vorm ’n paar met C (en omgekeerd). Tussen G en C is drie waterstofbrûe, en tussen A en T twee.

Ribonukleïensuur (RNS) bevat geen timien nie, maar urasiel (U).

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Nataliet

**Nataliet** is ‘n mengsel van etielalkohol en eter en is gebruik as ‘n plaasvervanger vir petrol in die aandrywing van binnebrandmasjiene.

## Samestelling 
Vroeg in die 20ste eeu is vasgestel dat ‘n geskikte motorbrandstof, waaraan die naam Nataliet gegee is, vervaardig kan word uit etielalkohol verkry uit melasse en eter. Melasse is ‘n afvalproduk van die Natalse suikerraffinaderye. Nataliet het bestaan uit 54% tot 60% amper suiwer etielalkohol en 45% tot 39% eter.

## Eienskappe 
Nataliet kan petrol vervang as brandstof in ‘n binnebrandmasjien sonder enige verstelling aan die vergasser en sonder die verlies aan werkverrigting. Met geringe verstellings aan die enjin kan dit selfs ‘n beter werkverrigting as petrol lewer. Nataliet het geen korroderende invloed op die metaaldele van die silinders en kleppe nie. By ekstreme temperature skakel ‘n motor wat op Nataliet ry makliker aan as ‘n motor aangedryf deur petrol. Sou Nataliet aan die brand slaan, kan die vlamme met water geblus word.  Nataliet sal nie bevries nie. Die belangrikheid van alkohol as ‘n motorbrandstof lê in die feit dat dit vervaardig word uit hernubare bronne.

## Geskiedenis 
In 1917 (tydens die Eerste Wêreldoorlog) het die firma Natal Cane By-Products Ltd. die brandstof Nataliet vir vragmotors en die brandstof **Union** vir motors en motorfietse in hul fabriek in Mobeni in Natal begin maak. Weens die oorlog  was petrol skaars en duur en  Nataliet was veel goedkoper. Dit is daardie jare aan die spoorweë en die weermag verskaf en Union was selfs tot in 1981 in Natal te koop.

## Bibliografie 
*Denaturants for Ethanol/Gasoline Blends. Alternative fuels utilization program. US Department of Energy, April 1978. (op internet)
*Report 11 of the Federal Oil Conservation Boards of the President of the United States. US Department of the Interior, Januarie 1928. (op internet)
Chromosoom 2

[duimnael|240px|’n Chromosoom 2-paar in ’n man se [kariogram.]]
duimnael|240px|Die samesmelting van ons voorouers se chromosome het oorblyfsels van telomere agtergelaat, asook ’n onderdrukte sentromeer.

**Chromosoom 2** is een van die 23 paar chromosome in mense. Mense het gewoonlik twee kopieë daarvan. Dit is die tweede grootste menslike chromosoom: Dit bevat meer as 242&nbsp;miljoen basispare (die boumateriaal van DNS) en maak amper 8% uit van die totale DNS in menslike selle.

## Evolusie 
Al die lede van Hominidae behalwe mense, Neanderdallers en Denisova-hominiene het 24 paar chromosome. Mense het net 23 paar. Die menslike chromosoom&nbsp;2 is die gevolg van ’n samesmelting van die punte van twee van ons voorouers se chromosome.

Die getuienis hiervoor sluit in:

* Die ooreenkoms van chromosoom&nbsp;2 met twee aapchromosome. Die mens se naaste verwant, die sjimpansee, se DNS-volgorde is feitlik identies aan dié van die mens se chromosoom&nbsp;2, maar word in twee aparte chromosome aangetref. Dieselfde is waar by die verder verwante gorilla en orangoetang.
* Die teenwoordigheid van ’n onderdrukte sentromeer. ’n Chromosoom het gewoonlik net een sentromeer, maar in chromosoom&nbsp;2 is daar oorblyfsels van ’n tweede sentromeer in die q21.3–q22.1-streek.
* Die teenwoordigheid van onderdrukte telomere. Hulle word gewoonlik net aan die eindpunte van ’n chromosoom aangetref, maar in chromosoom&nbsp;2 is daar bykomende telomere in die q13-band, ver van een van die chromosome se eindpunte.

Volgens die navorser J.W. IJdo kan afgelei word chromosoom&nbsp;2 is die oorblyfsel van ’n antieke samesmelting tussen telomere en dui dit die punt aan toe twee vooroueraap-chromosome saamgesmelt en die menslike chromosoom&nbsp;2 gevorm het.

Verskeie siektes, soos outisme en pulmonêre hipertensie, word met gene op chromosoom&nbsp;2 verbind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alfred Kinsey

**Alfred Charles Kinsey** (23 Junie 1894 – 25 Augustus 1956) was ’n Amerikaanse bioloog, ’n professor in entomologie en soölogie, en ’n seksuoloog wat in 1947 die Instituut vir Seksnavoring aan die Indiana-universiteit gestig het; dit is nou bekend as die Kinsey-instituut vir Navorsing in Seks, Gender en Voortplanting. Hy is veral bekend vir die skryf van *Sexual Behavior in the Human Male* (1948) en *Sexual Behavior in the Human Female* (1953), ook bekend as die Kinsey-verslae, sowel as vir die Kinsey-skaal. Kinsey se navorsing oor menslike seksualiteit, wat tot die veld seksuologie gelei het, was in die 1940's en 1950's baie omstrede. Sy werk het sosiale en kulturele waardes in die VSA én wêreldwyd beïnvloed.

## Seksuologie 
Kinsey word algemeen beskou as die eerste belangrike figuur in Amerikaanse seksuologie; sy navorsing het gelei tot ’n groter verkenning van seksualiteit onder ander seksuoloë en die publiek, sowel as die bevryding van vroue as seksuele wesens. Kinsey se werk het twyfel gewerp op die idee dat vroue in die algemeen nie seksueel is nie en dat ’n vaginale orgasme beter as ’n klitorale orgasme is. Hy het *Sexual Behavior in the Human Male* in 1948 gepubliseer, gevolg deur *Sexual Behavior in the Human Female* in 1953. Albei was boaan die topverkoperlys en het Kinsey beroemd gemaak. Hierdie publikasies het later bekend geword as die Kinsey-verslae. Artikels oor hom het in tydskrifte soos *Time*, *Life* en *Look* verskyn. 

Die Kinsey-verslae, wat ’n storm van omstredenheid veroorsaak het, word deur baie beskou as die voorloper van die seksuele revolusie van die 1960's en 1970's.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pigmee

duimnael|’n Pigmee van Kameroen
duimnael|Baka-dansers in Kameroen

’n **Pigmee** is lid van ’n etniese groep wat buitengewoon kort is; antropoloë definieer die term as lid van enige groep waar die mans se gemiddelde lengte minder as 150&nbsp;cm is. Die term word meestal verbind met volke in Sentraal-Afrika, soos die Aka, Efé en Mbuti. As "pigmee" gedefinieer word as lid van ’n groep waarvan die mans korter as 1,55&nbsp;m is, is daar ook pigmeë in Australië, Thailand, Maleisië, Indië, Indonesië, Filippyne, Papoea-Nieu-Guinee, Bolivia en Brasilië.

## Etimologie 
Die term pigmee om na kort mense te verwys kom van die Griekse πυγμαῖος *pygmaios* via Latyn *Pygmaei*, wat afgelei is van πυγμή, ’n vuis (’n meeteenheid wat ooreenstem met die afstand tussen die elmboog en die kneukels).

Dit word soms as neerhalend beskou. Daar is egter geen enkele term waarmee dit vervang kan word nie. Baie pigmeë verkies om volgens hul etnisiteit geïdentifiseer te word, soos Aka, Baka, Mbuti en Twa. Die term *Bayaka*, die meervoud van Aka/Yaka, word soms in die Sentraal-Afrikaanse Republiek gebruik om na alle plaaslike pigmeë te verwys. In Kongolees word *Bambenga* gebruik.

## Oorsprong 
Verskeie teorieë is al voorgestel om die kort lengte van pigmeë te verduidelik. Volgens sommige studies kan dit ’n aanpassing wees by die min ultravioletligvlakke in die reënwoude. Dit kan meebring dat relatief min vitamien D in die vel vervaardig kan word en dat dit die kalsiumopname uit die dieet vir beengroei beperk.

Ander verduidelikings sluit in die gebrek aan kos in die reënwoudomgewing, lae kalsiumvlakke in die grond, die behoefte om deur digte woude te beweeg en ’n aanpassing by hitte en humiditeit. Ook die gene wat op groeihormone betrekking het, is al as rede aangegee.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bazaruto

**Bazaruto** kan verwys na:
* Bazaruto-eilandgroep, Mosambiek
* Bazaruto-eiland, Mosambiek
* Bazaruto Nasionale Park, Mosambiek
Haplorhini

**Haplorhini** is die grootste van die twee subordes van die orde Primates. Tot hierdie suborde behoort die ape (waaronder die mensape en ook die mens) en die spookape. Dit word soms **Haplorrhini** gespel. Die ander suborde, Strepsirrhini, bevat die halfape.

Die lede van die suborde verskil in grootte, van die dwergspookaap (*Tarsius pumilus*) wat net 100&nbsp;g weeg tot die berggorilla (*Gorilla beringei beringei*) wat meer as 200&nbsp;kg kan weeg. Die spesies verskil in verskeie opsigte van die halfape. Die brein is in verhouding groter en sig is die belangrikste sintuig. Die oë is daarom na vore gerig.

Die meeste spesies is herbivore en lewe van blare en vrugte. ’n Paar spesies vul hul dieet aan met dierekos soos insekte en akkedisse. Ander spesies (soos die mens en sjimpansee) is omnivore en eet ook groter dierlike voedsel. Die spookape is die enigste groep in die orde wat net dierevoedsel eet, soos insekte, paddas en akkedisse.

Buiten die spook- en nagape is alle spesies bedags aktief. Die meeste woon in woude, maar hulle kan in alle habitats aangetref word. Uitgesonderd die mens, kom die suborde oorspronklik in Latyns-Amerika, Afrika en Suid-Asië tot by Japan, die Filippyne en Sulawesi voor. Buiten die mens kom geen spesies op Madagaskar voor nie, waar halfape hul plek ingeneem het.

## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Aksiologie

**Aksiologie** (van die Griekse ἀξία *axia*, "waarde", en -λογία *-logia*) of **waardeleer** is die filosofiese bestudering van waardes. Dit is óf ’n versamelnaam vir etiek en estetika, filosofiese velde wat te doen het met die betekenis van waarde, óf die grondslag vir hierdie velde. Die term is in 1902 die eerste keer deur Paul Lapie en in 1908 deur Eduard von Hartmann gebruik.

Etiek stel ondersoek in na die begrippe "reg" en "goed" in individuele en sosiale gedrag. Estetika het doen met "skoonheid" en "harmonie".

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Cultura: International Journal of Philosophy of Culture and Axiology
* Axiology.org.uk
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Folklore

260px|duimnael|*Die Nederlandse spreekwoorde*.

**Folklore**, ook bekend as **volksoorlewering** of **volksverhale**, is die kultuur wat deur ’n spesifieke groep mense gedeel word. Dit sluit die groep se gemeenskaplike tradisies in soos vertellings, spreekwoorde en grappies, asook materiële dinge soos boustyle en handgemaakte speelgoed, rituele en vierings soos Kersfees en troues, volksdanse en inisiëringsrites. Net so belangrik soos die vorm van die folklore, is die oordrag daarvan van een streek tot ’n volgende of van een geslag tot die volgende. Folklore word nie in ’n skool of leerplan geleer nie, maar word informeel van die een individu tot die volgende oorgedra, óf mondelings óf deur demonstrasies.

## Oorsig 
Die woord is in 1846 die eerste keer deur die Engelsman William Thoms gebruik. Hy het dit opgemaak om die term van vroeër, "gewilde letterkunde", te vervang. Om die woord heeltemal te verstaan is dit nodig om apart na die twee dele daarvan te kyk: die terme *folk* en *lore*. 

Die tweede helfte is makliker om te definieer as die eerste, omdat die betekenis oor die laaste twee eeue relatief konstant gebly het. *Lore* kom van die Ou Engelse lār, 'instruksie', en dui op die kennis en tradisies van ’n spesifieke groep wat dikwels mondelings oorgedra word.

Die eerste deel is effens moeiliker om te verklaar. Toe Thoms die term geskep het, het *folk* net verwys na landelike, dikwels arm en ongeletterde kleinboere. ’n Moderner definisie daarvan is ’n sosiale groep wat twee of meer persone met gedeelde eienskappe bevat wat hul gedeelde identiteit uitdruk met tradisies wat hulle onderskei van ander groepe. *Folk* kan verwys na ’n nasie, soos in Amerikaanse folklore, of na ’n enkele gesin. Folklore sluit nou alle dinge in wat mense met woorde (verbale folklore), hul hande (materiële folklore) of aksies (gewoontefolklore) maak. 

Folklore word nou beskou as natuurlik en noodsaaklik vir enige sosiale groep. Dit hoef nie meer oud te wees nie; dit word voortdurend geskep en oorgedra, en word in enige groep gebruik om te onderskei tussen "ons" en "hulle".

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
NG gemeente Deo Gloria

duimnael|regs|300px|Die gemeente se kerkgebou, die ou Johannesburg-Suid-kerk.

Die **NG gemeente Deo Gloria** is die jongste gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Ring van Turffontein.

Die gemeente het op 24 April 1994 ontstaan uit die samesmelting van die gemeentes Johannesburg-Suid en Turffontein. Laasgenoemde is in 1906 gestig as die eerste NG gemeente in die suide van Johannesburg. Van Turffontein het Johannesburg-Suid op 15 November 1950 afgestig. By afstigting het Johannesburg-Suid bestaan uit Booysens, Turffontein-Wes, Robertsham (waar die kerk gebou is), Crown Gardens en Mondeor. 

Ten spyte van vier afstigtings tussen 1957 en 1961 het Johannesburg-Suid in 1985 nog 730 belydende en 215 dooplidmate gehad. In die voorlaaste jaar van Turffontein en Johannesburg se bestaan, 1993, het eersgenoemde 346 belydende en 90 dooplidmate gehad en Johannesburg-Suid 532 en 192, vir ’n totaal van 878 belydende en 282 dooplidmate. 

In 1992 het Turffontein se kerkgebou, ontwerp deur Gerard Moerdyk, afgebrand en kon die gemeente nie bekostig om dit te herbou nie omdat dit onderverseker was. Ook het Johannesburg-Suid se tweede predikant, ds. J.L. Coetzee, in 1994 afgetree. Omdat dit vir albei kerkrade duidelik was dat die lidmaattale aan die daal was, het hulle besluit om Turffontein en Johannesburg as ’n nuwe gemeente saam te smelt met die naam Deo Gloria, wat Johannesburg-Suid se kerkperseel in Alameinweg, Robertsham, sou gebruik. 

In die eerstejaar van sy bestaan het Deo Gloria toe 951 belydende en 292 dooplidmate gehad en was die predikant ds. S.P. Kloppers, die laaste in ’n lang ry predikante van Turffontein, wie se naam voortleef in die Ring van Turffontein. Soos te wagte het die afname in Deo Gloria se lidmaattal voortgeduur, tot ’n skamele 174 belydende en 10 dooplidmate in 2016.

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). (1952). *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
NG gemeente Mondeor

[duimnael|regs|300px|Die kerkgebou by Dalehamweg 30, [Alan Manor]],

duimnael|regs|180px|Die binnekant van die gemeente se kerkgebou, einde 2017.

duimnael|regs|250px|Die hoeksteen van die kerkgebou.

Die **NG gemeente Mondeor** was ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Ring van Turffontein en die Sinode Hoëveld. In 2022 het dit met Deo Gloria Gemeenskapskerk en Townsview as Ligbaken Gemeente saamgesmelt.

Die gedurige afname in die lidmaattalle van die gemeentes in die suide van Johannesburg het Mondeor later en minder drasties getref as die ander gemeentes in die ring, want in 1985 het Mondeor ’n sieletal van 1 020 gehad, 10,4% van die totaal, in 1995 (nadat Doornkop by Mondeor ingelyf is) was dit 1 490, 19,2% van die totaal, maar in 2016 net 515, hoewel Mondeor se aandeel in daardie jaar toegeneem het tot 25,3% weens ’n selfs skerper afname in die ander sewe gemeentes se sieletal. Die ander sewe gemeentes se gemiddelde sieletal was toe sowat 215.

Mondeor het op 6 September 1961, dieselfde dag as Kroonrand in Ridgeway, van die toe 11 jaar oue moedergemeente Johannesburg-Suid afgestig. So vinnig was die toename in die Afrikaanse bevolking van die suide van Johannesburg destyds dat Johannesburg-Suid in 1957 die gemeente Danie Theron kon afstig en in 1959 Grasmere, wat later die naam Spioenkop gekry en oorgedra is aan die Sinode van Wes-Transvaal (nou Goudland).

Ds. G.J. Erasmus het die hoeksteen van Mondeor se kerkgebou by Dalehamweg 30, Alan Manor, op 9 September 1967 gelê, drie dae ná die gemeente se sesde verjaardag.

## Bron 
*  Olivier, ds. P.L. (samesteller). (1952). *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Georic Lomas

**Georic Lomas** is 'n Suid-Afrikaanse akteur en sanger uit Centurion, Gauteng. In 2013 vertolk hy die rol van Morné in die Afrikaanse musiekfilm *As jy sing*. In 2016 stel hy die enkelsnit "Bazaruto" vry, wat eerste plek in *Maroela Media* se Afrikaanse Top 20 bereik. Die liedjie is deur die Afrikaanse liedjieskrywer Johan Vorster geskryf en die musiekvideo is in Bazaruto, Mosambiek geskiet.

## Uitbeelding 
Lomas matrikuleer aan die Hoërskool Zwartkop.

## Diskografie 
### Albums 
* 2017: *Silhoeët*
* 2018: *LMG // ICB* EP
* 2021: *Elektries* EP

### Enkelspelers 
* 2019: *Wanneer sterre verskiet*
* 2020: *Verloor*

## Filmografie 
* 2013: *As jy sing*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* Onderhoud  met Sterre.co.za
NG gemeente Townsview

[duimnael|regs|300px|Die gemeente se kerkgebou in [Oakdene.]]

Die **NG gemeente Townsview** was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Ring van Turffontein en die Sinode Hoëveld. Dit het in 2022 met Mondeor en Deo Gloria Gemeenskapskerk as Ligbaken Gemeente saamgesmelt.

Die gemeente is gestig op 23 Junie 1953 in 'n tyd toe die Afrikaanse bevolking van die suide van Johannesburg vinnig toegeneem het. Die kerkgebou is geleë by Hexrivierstraat 6, Oakdene. Dit was lank 'n groot gemeente met byvoorbeeld 936 belydende en 380 dooplidmate in 1985, 1 057 en 423 in 1995 en 799 en 198 in 2005 in 'n tyd toe die ander groot gemeente in die suide, Mondeor, nog 939 belydende en 313 dooplidmate gehad het. Teen einde 2016 het Townsview se belydende lidmate afgeneem tot 375 en sy dooplidmate tot 48, vergeleke met Mondeor se 427 en 88. Dit laat die orige ses gemeentes in die Ring van Turffontein met 'n gemiddelde getal belydende lidmate van net 160 elk.

In 2019 het die NG gemeente Klipriviersberg, waarby die gemeentes Suid-Rand en Rosettenville eerder ingelyf is, deel van Townsview geword.

## Bron 
*  Olivier, ds. P.L. (samesteller). (1952). *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
NG gemeente Kroonrand

duimnael|270px|regs|Die kerkgebou afgeneem deur die amateurkerkfotograaf John Conroy.

Die **NG gemeente Kroonrand** was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Ring van Turffontein en die Sinode Hoëveld.

Kroonrand het op 6 September 1961, dieselfde dag as NG gemeente Mondeor van die moedergemeente Johannesburg-Suid afgestig. So vinnig het die Afrikaanse bevolking van die suide van Johannesburg destyds toegeneem dat van die gemeente Johannesburg-Suid ook nog Danie Theron in 1957 en Spioenkop in 1959 kon afstig. Kroonrand en Mondeor was twee van agt gemeentes wat in 1961 in die Sinode van Suid-Transvaal afgestig het. In die aangrensende Noord-Transvaal het in dieselfde jaar ses gemeentes afgestig.

Kroonrand het 10 jaar ná sy stigting 586 belydende en 353 dooplidmate gehad. In 1985 was dit 465 en 219, in 1995 433 en 172 en in 2005 317 en 72. Die gedurige afname het voortgeduur in die volgende 10 jaar, want in 2016 was die syfers 216 en 34.

Ná die naamsverandering en die verengelsing van die Hoërskool J.G. Strijdom en die verengelsing van die Hoërskool Die Fakkel, is dit nog net die nou tweetalige Hoërskool President binne die gemeentegrense van Kroonrand wat sekondêre onderrig in Afrikaans in die suide van Johannesburg aanbied.

Kroonrand is omstreeks 2019 of 2020 by Deo Gloria ingelyf, wat sedertdien bekendstaan as Deo Gloria Gemeenskapskerk.

## Bron 
*  Olivier, ds. P.L. (samesteller). (1952). *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Peter Landin

**Peter John Landin** (5 Junie 1930, Sheffield – 3 Junie 2009) was 'n Britse rekenaar wetenskaplike. Hy was een van die eerste om te besef dat lambda calculus gebruik kan word 'n programmeertaal te modelleer, 'n insig wat noodsaaklik is vir die ontwikkeling van beide funksionele programmeering en denotasionele semantiek.

## Geselekteerde publikasies 
* 
*  
* 
* 
*  Herdruk in 
* 

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* http://dblp.org/pid/61/151 DBLP
* Microsoft Academic Search
* Program Verification and Semantics: The Early Work  
* Memorial talk on Landin's life by Olivier Danvy at ICFP 2009
* Peter Landin's talk at *Program Verification and Semantics: The Early Work*, 2001 (video)
Bakoven

**Bakoven** is ‘n woonbuurt van Kaapstad. Dit lê aan die weskus van die Kaapse Skiereiland en net suid van Kampsbaai. Bakovenbaai is tussen Kampsbaai en Klein Kogelbaai. Die oorsprong van die naam Bakoven is Nederlands en beteken "bakoond". Dit is moontlik genoem na 'n rots met dié vorm.

## Verwysings
Die hottentotsgot (TV-reeks)

***Die hottentotsgot*** (***La Mante***) is 'n Franse rillerreeks, wat op 30 Desember 2017 vir die eerste keer op Netflix uitgesaai is, nadat dit in September 2017 op TF1 uitgesaai is. Dit is op 13 Oktober 2017 op Netflix Frankryk vrygestel.

## Premisse 
In Parys is die polisie op soek na 'n psigopaat wie se moorde deur me Jeanne Deber, bekend as "Die hottentotsgot", geïnspireer is. Sy is 'n berugde reeksmoordenares wat die land 25 jaar tevore geterroriseer het. Jeanne Deber bied haar kundigheid aan die polisie om hulle te help om die na-aper vas te trek. Geplaas in eensame opsluiting sedert haar arrestasie, stel die "hottentotsgot" een voorwaarde: om net deur die speurder Damien Carrot, haar vervreemde seun, te werk. Damien het geen keuse nie, want 'n reeksmoordenaar is op vrye voet en kan te enige tyd, en te enige plek in Parys toeslaan.

## Akteurs 
* Carole Bouquet as Jeanne Deber / Die Hottentotsgot
* Fred Testot as Damien Carrot
* Jaques Weber as Charles Carrot
* Pascal Demolon as Dominique Feracci
* Manon Azem as Lucie Carrot
* Serge Riaboukine as Crozet
* Robinson Stevenin as Alex Crozet
* Fredérique Bel as Virginie Delorme
* Elodie Navarre as Szofia Kovacs
* Adama Niane as Stern
* Yannick Samot as Bertrand
* Steve Tran as Achille
* Julien Tortora as Gallieni

## Verwysings
Alfred Ernest William Ramsbottom

**Alfred Ernest William Ramsbottom** (1860 – 1922) was die eerste Administrateur van die Oranje-Vrystaat. Hy is op 1 Augustus 1860 in Grahamstad gebore. Hy voltooi sy skoolopleiding aan Grey-kollege en daarna in Dublin waar hy hom in 1884 in die medisyne bekwaam. Hy vestig hom as 'n geneesheer op Heilbron. Hier raak hy geïnteresseerd in die politiek. Hy word ná die Tweede Vryheidsoorlog aangestel as Koloniale Tesourier onder die Kroonkoloniebewind. Hy word die eerste Administrateur van die O.V.S. na Uniewording en beklee die amp van 1910 tot 1915. Hy is in 1922 oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric. 1967. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*
Johan Burger

**Johan Petrus Burger** is 'n Suid-Afrikaanse sakeman. Hy was die die HUB van FirstRand van 2015 tot April 2018. Hy het Sizwe Nxasana as HUB opgevolg, na Nxasana vir nege jaar as HUB gedien het. Burger was voorheen die maatskappy se Hoof- Finansiële Beampte. Hy het gegradueer aan die Universiteit van Johannesburg.

## Verwysings
Vrederegter

‘n **Vrederegter** was ‘n regterlike amptenaar belas met die handhawing van rus, vrede en die goeie orde in sy wyk.

## Aanstelling 
‘n Vrederegter was ‘n vooraanstaande lid van die gemeenskap wat deur die minister van justisie kragtens Wet 16 van 1914 en verskeie wysigings daarna in ‘n bepaalde wyk van ‘n landdrosdistrik aangestel is.  Alhoewel die Kaapkolonie reeds sedert 1827 vrederegters geken het, is die amp in 1914 landswyd ingevoer nadat die pos van veldkornet afgeskaf is.  Sekere persone was vrederegters uit hoofde van hul amp in die staatsdiens. So byvoorbeeld was die kommissaris van polisie, die direkteurs-generaal van alle staatsdepartemente, die kommandant-generaal van die weermag en die registrateurs van alle afdelings van die Hooggeregshof ampshalwe vrederegters wat indien nodig landswyd kon  optree. Elke offisier in die weermag en polisie was ook ampshalwe  vrederegters, maar slegs in die gebiede onder hul bevel. Met Wet 2 van 1918 en Wet 19 van 1957 is die pos van **spesiale vrederegter** geskep, maar  is egter met  Wet 70 van 1968 weer afgeskaf.

## Taak 
Die gesag van ‘n vrederegter was beperk tot die wyk van die distrik waarin hy aangestel is. Hy tree op in opdrag van die distrik se landddros en in noue samewerking met die polisie. Sy taak is deur die minister aan hom opgedra en was supplentêr tot die van die polisie, landdros en later ook die spesiale vrederegter.  Dit beteken dat hy veral ‘n groot rol vervul het in afgeleë gebiede  waar die polisie moeilik of selde gekom het.  ‘n Vrederegter was betrokke by sake soos die onderdukking van oproer, afneem van beëdigde verklarings en bekentenisse, uitreik van lasbriewe en arrestasies, rapportering van aanmeldbare siektes by mens, vee en wild, algemene beheer oor beweging van mense en vee, waarmerk van afskrifte van dokumente, registrasie van geboortes en sterfgevalle, opstel van kieserslyste en verkiesings, toepassing van die Kinderwet, inenting teen pokkies, lykskouings, uitreiking van vuurwapenlisensies, insameling van hondebelasting, natuurbewaring (soos uitroeiing van sprinkane, beskerming van inheemse woude en plantasies, toesien dat lusernkampe en slote vry is van dodder, ondersoek van bosbrande), ondersoek van ongelukke op plase, myne en fabrieke, hulp by en ondersoek van skeepsrampe. Die spesiale vrederegter het wyer administratiewe pligte gehad en was bevoeg om in dun bevolkte gebiede klein strafsake en kleiner siviele sake te verhoor. Hierdie regters kon nie gevangenissstraf oplê nie, maar slegs klein boetes.

## Betekenis 
Veral vir die 19de eeuse gemeenskappe van die Kaapkolonie wat nog nie hul pioniersfase ontgroei het nie, was hierdie eenvoudige vorm van gesag besonder betekenisvol. Deur ‘n vrederegter het die veeboer-pionier nader aan die staatsadministrasie en die regspraak van die kolonie gekom.

## Bibliografie 
*Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972.
Westbury

**Westbury** is ’n voorstad in die weste van Johannesburg wat grens aan (kloksgewys van die noordweste): Martindale (en noord daarvan Sophiatown), Westdene, Hurst Hill, Coronationville, Newclare en Newlands. Dis sowat 7&nbsp;km wes van die stadsaal geleë.

## Geskiedenis 
Westbury is aangelê op die plaas Waterval en het eers as Westlea bekendgestaan. In 1967 is die naam verander na Westbury, wat verwys na die ligging van die voorstad wes van die middestad. Die woord “bury” is afgelei van die Ou Engelse woord “burh”, “burg”, later “dorp”, en kom ook voor in plekname met die samestellings met die woorde “burg”, “burgh”, “brough”, “borough”, “burrough”, “boro” en “borrow”.

## Demografie 
Ingevolge die Groepsgebiedewet was Westbury ’n bruin woongebied. So het die bevolking van 15&nbsp;108 in die sensus van 2001 nog uit 93,6% (14&nbsp;137) bruin mense bestaan, met net 694 (4,59%) swart. Afrikaans was die huistaal van 69,7% (10&nbsp;534) en Engels van 27,4% (4&nbsp;138). Die toename van 93% in Westbury se swart bevolking in die daaropvolgende 10 jaar tot die sensus van 2011 was minder skerp as in die aanliggende Westdene, maar omtrent dieselfde as in Sophiatown, want teen 2011 het die totale bevolking afgeneem tot 13&nbsp;461, van wie 87,7% (11&nbsp;804) bruin was en 10% (1&nbsp;339) swart. Die Afrikaanse inwoners het afgeneem tot 7&nbsp;583 (56,9%) en die Engelse inwoners toegeneem tot 36,7% (4&nbsp;883).

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Newclare

## Verwysings 
## Bronne 
*  Westbury se sensussyfers. URL besoek op 23 Januarie 2018.
Westdene

: *Hierdie artikel handel oor die voorstad van Johannesburg. Vir die voorstad van Bloemfontein, sien Westdene, Bloemfontein.*

**Westdene** is ’n voorstad in die weste van Johannesburg, wes van Melville en oos van Sophiatown, sowat 6&nbsp;km wessuidwes van die stadsaal. In die noorde word dit deur die Melvillekoppies begrens en in die suide deur die voorstede Westbury en Rossmore.

## Geskiedenis 
Westdene is omstreeks 1910 op die plaas Braamfontein uitgelê en genoem na aanleiding van die ligging daarvan wes van die middestad. Die woord “dene” is afgelei van Ou Engels en beteken “vallei”.

## Afrikaanse bevolking 
duimnael|links|Die Hervormde kerk Johannesburg-Wes in Trenbystraat, Westdene. Die gemeente is in 1942 gestig en het nou sowat 160 belydende lidmate.
Wat Westdene se eens groot Afrikaanse gemeenskap betref, is dit vandag nog die tuiste van die Hervormde gemeente Johannesburg-Wes en die NG gemeente Westdene. Gereformeerde lidmate wat vroeër hier gewoon het, sou inskakel by die Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord in Melville. Westdene, Melville en Triomf het nie een vroeër jare ’n Afrikaanse hoërskool gehad nie; die naaste Afrikaanse hoërskool was die Hoërskool Vorentoe in Rossmore. In 1985 het die Westdenedam-ramp plaasgevind toe 42 kinders verdrink het nadat die bus waarmee hulle van die Hoërskool Vorentoe onderweg was, in die Westdenedam beland het. Nadat die tweetalige Laerskool Melpark, 'n samevoeging van die Afrikaanse Aucklandparkse Laerskool en Engelse Melville Primary School, in Melville verengels het, het Afrikaanse ouers die Orbanskool in Westdene, naasaan Melville, begin, wat intussen dubbelmedium geword het. 

In 1934 het Westdene 1&nbsp;037 Afrikaanse munisipale kiesers gehad en 182 Engelse. In 1949 was dit 2&nbsp;550 en 213 en in 1961 onderskeidelik 3&nbsp;459 en 1&nbsp;160.

## Demografie 
Volgens die sensus van 2011 het Westdene 7&nbsp;815 inwoners gehad, van wie 46,4% swart en 38,8% wit was. Engels was die huistaal van 41,3% van die inwoners en Afrikaans dié van 22,2%. In die sensus van 2001 was die bevolking 4&nbsp;909, sowat 1&nbsp;900 minder. Dié skerp toename kan toegeskryf word aan die amper drievoudige toename in die swart bevolking van 1&nbsp;264 tot 3&nbsp;626. Die wit bevolking se getalle het effens afgeneem van 3&nbsp;193 in 2001 tot 3&nbsp;032 in 2011, maar hul aandeel aan die totaal het skerp gedaal van 65% tot 38,8%. Afrikaans het ook teruggeskuif van sy eerste plek in 2001 toe 38% van die inwoners dit as hul huistaal aangedui het, na die tweede plek in 2011 toe dit 22,2% van die inwoners se huistaal was.

## Verwysings 
## Bronne 
*  Adrian Frith se sensusuiteensetting. URL besoek op 23 Januarie 2018.
*   Die webtuiste van die Privaat Skool Orban. URL besoek op 23 Januarie 2018.