open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eannatum

**Eannatum** (wigskrif: , É.AN.NA-tum2) was omstreeks 2500-2400&nbsp;v.C. ’n Sumeriese koning van Lagasj. Hy het een van die eerste verifieerbare ryke in die geskiedenis gestig: Hy het Elam onderwerp, die stad Susa en ander Irannese stede vernietig en sy heerskappy uitgebrei na Sumer en Akkad. Volgens ’n inskripsie op ’n rots was Eannatum sy Sumeriese naam, terwyl sy Amoritiese naam Lumma was.

## Verowerings
Eannatum, die seun van Akurgal, het die hele Sumer verower, insluitende Ur, Nippur, Larsa en Uruk. Die stad Nina, moontlik ’n voorloper van Nineve, is met baie kanale en reservoirs herbou.

## Stele van die Aasvoëls
thumb|links|130px|Eannatum.
220px|thumb|Die fragmente van die Stele van die Aasvoëls.
Die sogenaamde Stele van die Aasvoëls, wat nou in die Louvre is, is fragmente van ’n stele van kalksteen wat in 1881 in Telloh (die antieke Girsu) in Irak ontdek is. Die stele is gerekonstrueer asof dit 1,8&nbsp;m hoog en 1,3&nbsp;m breed was. Dit is omstreeks 2500-2400&nbsp;v.C. gemaak. Dit is opgerig as ’n monument vir Eannatum se verowering oor Ush, koning van Umma, wat gelei het tot ’n grensverdrag met Ush se opvolger, Enakalle.

## Verwysings
## Skakels
* Eannatum die Grote. ’n Kort geskiedenis van Eannatum, die Alexander van sy tyd.
* Stele van die Aasvoëls. ’n Volledige beskrywing en vertaling.
Xhosa-kalender

Die **Xhosa-kalender** (Xhosa: *Ikhalenda yesiXhosa*) is die tradisionele kalender wat deur die Xhosas in Suid-Afrika gebruik word.

## Maandname 
Die tradisionele maandname is afgelei van plante of blomme wat groei of seisoenale veranderinge wat op 'n gegewe tyd van die jaar plaasvind. Die Xhosa-maande van die jaar is poëties genoem na sterre en seisoenale plante in Suider-Afrika. Die Xhosa-jaar begin tradisioneel in Juniemaand en eindig in Meimaand, toe Canopus, die helderste ster in die Suidelike Halfrond, die oestyd aangedui het. In stedelike gebiede word vandag die verengelsde weergawes van die maande gebruik, veral deur jonger mense. Veral in die landelike gebiede van die Oos-Kaap word die ou name nog steeds gebruik.

## Weekdae 
* Sondag – iCawa
* Mandag – uMvulo
* Dinsdag – uLwesibini
* Woensdag – uLwesithathu
* Donderdag – uLwesine
* Vrydag – uLwesihlanu
* Saterdag – uMgqibelo

## Seisoene 
* Herfs – eKwindla
* Winter – uBusika
* Lente – iNtlako hlaza/iNtwasahlobo
* Somer – iHlobo

## Sien ook 
* Sotho-kalender
* Zoeloe-kalender

## Bronne 
*  Kirsch et al., *Clicking with Xhosa*, David Phillip Publishers, Kaapstad, 2001, bl.&nbsp;43v.
Lobostemon belliformis

***Lobostemon belliformis*** is 'n struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by die Gouritsrivier by Gourikwa voor. Tagtig persent van die plant se habitat is verwoes deur mynbou sedert 1980. Daar is tans net 22 plante oor wat bedreig word deur landbou, verdere mynbou en indringerplante.

## Galery 

Lobostemon belliformis 02.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Zoeloe-kalender

Die **Zoeloe-kalender** is die tradisionele Maankalender wat deur die Zoeloes in Suid-Afrika gebruik word. Die nuwe jaar begin met die nuwe maan in Juliemaand van die Gregoriaanse kalender.

## Maandname 
## Feeste 
* Umkhosi Wokweshwama (fees van eerste vrugte)
* Umkhosi woMhlanga (Rietdans)
* uMathayi Marula-fees – In die Umkhanyakude-distriksmunisipaliteit oes die Thembe-klan die maroelavrug. Ouer vroue uit die stam lewer hul oes aan hul hoof.

## Sien ook 
* Sotho-kalender
* Xhosa-kalender

## Verwysings
Lobostemon capitatus

***Lobostemon capitatus*** is 'n klein tot groot struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom voor van Porterville tot by Bredasdorp. Daar is tans 15 gefragmenteerde subpopulasies wat bedreig word deur landbou bedrywighede, voorstedelike ontwikkeling en indringerplante.

## Galery 

Lobostemon capitatus 1DS-II 2-1681.jpg
Lobostemon capitatus 1DS-II 2-1683.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Kwantumdinamika

In fisika is **kwantumdinamika** die kwantumweergawe van klassieke dinamika. Kwantumdinamika handel oor bewegings, en die uitruil van energie en momentum van stelsels waarvan die gedrag deur die wette van die kwantummeganika beheer word. Kwantumdinamika is relevant vir ontluikende velde soos kwantumrekenaars en atoomoptika.

In wiskunde is **kwantumdinamika** die studie van die wiskunde agter kwantummeganika. Spesifiek, as 'n studie van *dinamika*, ondersoek hierdie veld hoe kwantummeganiese waarneembare met verloop van tyd verander. Mees fundamenteel is dat dit die bestudering van eenparameter-outomorfismes van die algebra van alle begrensde operateurs op die Hilbert-ruimte van waarneembares behels. Hierdie dinamika is reeds in die dertigerjare verstaan, nadat Wigner, Stone, Hahn en Hellinger in die veld gewerk het. Wiskundiges in die veld het onomkeerbare kwantummeganiese stelsels op von Neumann-algebras bestudeer.

## Aantekeninge 
## Verwysings
Lobostemon collinus

***Lobostemon collinus*** is 'n klein struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Bredasdorp tot by Elim voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 1&nbsp;244&nbsp;km² en daar is slegs vyf subpopulasies oor. Landbou aksies soos die aanlê van landerye vir graan en proteas het groot gedeeltes van die habitat vernietig, die proses gaan nog steeds voort in die Bredasdorp omgewing. Die oorblywende habitat word bedreig deur indringerplante en by Elim is die enigste subpopulasie op die pad reserwe, wat bedreig word deur padkonstruksie. 

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Warka-vaas

Die **Warka-vaas** of **Uruk-vaas** is ’n dun, gegraveerde alabasterhouer wat in die tempelkompleks van die Sumeriese godin Inanna in die ruïnes van die antieke stad Uruk, in die hedendaagse Irak, ontdek is. Nes die Narmer-palet van antieke Egipte is dit een van die oudste werke van verhalende reliëfpottebakkey wat bewaar gebly het – dit dateer van omstreeks 3200-3000&nbsp;v.C. Eenvoudige reliëferdeware is ook bekend van veel vroeër tydperke, soos omstreeks 9000&nbsp;v.C. uit Göbekli Tepe.

Die onderste deel van die vaas beeld natuurlike komponente van die lewe uit, insluitende water en plante. Net bo dit loop ramme en ooie om die beurt in enkelgelid. Op die middelste deel is naakte mans wat mandjies kos dra, wat offerandes simboliseer. Die boonste deel beeld Inanna uit wat ’n votiewe offer aanvaar. 

## Ontdekking
Die vaas is in 1933/'34 as ’n versameling fragmente deur Duitse Assirioloë ontdek terwyl hulle uitgrawings by Uruk gedoen het. Die vonds is op 2&nbsp;Januarie 1934 as nommer W14873 in hulle veldboek aangeteken: *"Großes Gefäß aus Alabaster, ca. 96&nbsp;cm hoch mit Flachrelief"* ("groot houer van albaster, sowat 96&nbsp;cm hoog met plat reliëfs"). Die vaas, wat lyk of dit in antieke tye herstel is, is 1&nbsp;m hoog. 

Die vaas is genoem na die moderne dorp Warka, wat in antieke tye as Uruk aan die Sumeriërs bekend was. ’n Pleisterafdruk is van die oorspronklike vaas gemaak en dit het dekades lank in die Vorderasiatisches Museum Berlin in Duitsland gestaan.

## Versiering
thumb|200px|Die Warka-vaas se grootte in vergelyking met dié van ’n man.

Die vaas het vier bane met beelde. Die onderste baan beeld die plantegroei in die Tigris- en Eufraatdelta uit, soos riete en graan. Net bo dit loop skape in gelid. In die derde baan loop naakte mans met bakke en bottels offerandes, soos vrugte en graan. In die boonste baan is ’n volle toneel, nie ’n aaneenlopende patroon soos in die ander bane nie. Hier eindig die optog in die tempel. Inanna, wat later by die Akkadiërs as Isjtar bekend was, ontvang ’n bak vrugte en graan van ’n naakte figuur. ’n Figuur in seremoniële drag – vermoedelik ’n priester – staan naby haar.

## Boonste baan

Beeld:Top register, Warka Vase, Uruk, c. 3000 BCE, Iraq Museum.jpg|Warka-vaas, Irak-museum.
Beeld:Top register, Warka Vase, from Uruk, c. 3000 BCE. Iraq Museum, Baghdad.jpg|Warka-vaas, Irak-museum.
Beeld:Warka Vase, Top Register.jpg|Warka-vaas, Irak-museum.
Beeld:Warka Vase, top register.jpg|Warka-vaas, Irak-museum.

## Verwysings
## Skakels
*"Lost Treasures from Iraq—Objects" (Oriental Institute of the University of Chicago) 
*"The Warka Vase" (ancientworlds.net)
Lobostemon fruticosus

Die **douwurmbos** (*Lobostemon fruticosus*) is 'n klein tot groot struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap.

## Sinonieme 
Die spesie het vyftien sinonieme:

* *Echium africanum* Pers.
* *Echium bergianum* E.Mey. ex A.DC.
* *Echium frondosum* Salisb.
* *Echium fruticosum* L.
* *Echium fruticosum var. minor*  Sims
* *Echium lasiophyllum* Link
* *Echium longifolium* A.DC.
* *Echium obovatum* (DC.) I.M.Johnst.
* *Echium scabrum* Lehm.
* *Echium scabrum* Thunb.
* *Echium spathulatum* Drège ex A.DC.
* *Lobostemon fruticosus var. bergianus* DC. & A.DC.
* *Lobostemon lasiophyllus* (Link) DC. & A.DC.
* *Lobostemon obovatus* DC. & A.DC.
* *Lobostemon scaber* DC. & A.DC.

## Galery 

Lobostemon fruticosus 1DS-II 2-3667.jpg
Lobostemon fruticosus 1DS-II 2-1490.jpg
Lobostemon fruticosus 1DS-II 4795.jpg
Lobostemon fruticosus 2.jpg
Lobostemon fruticosus 5Dsr 0928.jpg
Lobostemon fruticosus RBGK.JPG

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Skoonspruit (KwaZulu-Natal)

Die **Skoonspruit** is 'n kort lopie wat in die noorde van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika vloei. Dit is 'n sytak van die Hlonyanerivier wat op sy beurt in die Swart-Mfolozirivier invloei.

## Monding 
* Hlonyanerivier by 

## Eksterne skakel 
* Kaart van die Skoonspruit se monding by Geonames.org (cc-by)
Rietrivier (dubbelsinnig)

**Rietrivier** kan na een van die volgende verwys:

## Suid-Afrika 
# Rietrivier (Grootrivier, Wes-Kaap), 
# Rietrivier (Noord-Kaap, lat -31,62, long 20,67), 
# Rietrivier (Baviaanskloof), 
# Rietrivier (Sondags), 
# Rietrivier (Vaal), 
# Rietrivier (Umzimvubu), KwaZulu-Natal, 

## Sien ook 
* Rietspruit (of by :ceb:Rietspruit)
Lobostemon glaucophyllus

***Lobostemon glaucophyllus*** is 'n struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en Wes-Kaap.

## Galery 

Lobostemon glaucophyllus (Boraginaceae) (37659157646).jpg
Lobostemon glaucophyllus 5Dsr 0658-01.jpg
Lobostemon glaucophyllus 5Dsr 0660.jpg
Lobostemon glaucophyllus 5Dsr 0658.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Gorani

: *Moenie verwar word met Sorani nie.*

**Gorani** of **Hawrami** (ook **Gurani**, Koerdies: گۆرانی, *Goranî*, letterlik: "lied") is 'n Koerdiese taal wat deur etniese Koerde gepraat word en saam met Zazaki die Zaza-Gorani-tale vorm. terwyl ander dit as 'n literêre taal vir Koerde beskou.

[duimnael|links|Verspreiding van [Koerdiese tale wat deur Koerde gepraat word:
]]
Gorani bestaan uit vier dialekte: Bajelani, Hawrami, Sarli en Shabaki, en word in beide Irak en Iran gepraat. maar dit is sedertdien deur Sentraal- en Suid-Koerdies verdring.

## Verwysings
Droewigrivier

Die **Droewigrivier** is 'n rivier wat naby Kokstad in die suide van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika vloei. Dit is 'n sytak van die Mzintlavarivier, wat ook in die Oos-Kaap vloei.

## Monding 
* 

## Eksterne skakel 
* Kaart van die Droewigrivier se monding by Geonames.org (cc-by)
Sorani

: *Moenie verwar word met Gorani nie.*

**Sorani** (Koerdies: سۆرانی, *Soranî*) of **Sentraal-Koerdies** (کوردیی ناوەندی, *Kurdîy nawendî*), is óf 'n dialek óf 'n taal van die Koerdiese tale wat in Irak, veral Koerdistan, gepraat word, maar ook in die westelike Irannese provinsies Koerdistan, Kermansja en Wes-Azerbeidjan. Sorani is saam met Arabies een van Irak se twee ampstale en word in politieke dokumente eenvoudig "Koerdies" genoem.

[duimnael|links|Verspreiding van [Koerdiese tale wat deur Koerde gepraat word:
]]
Die term Sorani, wat na die voormalige Soran-emiraat genoem is, word veral gebruik om te verwys na 'n geskrywe, gestandaardiseerde variant van Sentraal-Koerdies in die Sorani-alfabet wat in die 1920's deur Sa'ed Sidqi Kaban en Taufiq Wahbi uit die Arabiese alfabet ontwikkel is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Lobostemon hottentoticus

***Lobostemon hottentoticus*** is 'n klein tot groot struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Somerset-Wes tot by Gordonsbaai voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 195&nbsp;km². 

Daar is sewe subpopulasies van die plant waarvan drie reeds vernietig is deur voorstedelike ontwikkeling. Dit word steeds bedreig deur ontwikkeling asook indringerplante en landbouaktiwiteite. 

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lobostemon lucidus

***Lobostemon lucidus*** is 'n klein struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom voor van Agulhas tot by Potberg. Die voorkomsgebied is 1&nbsp;067&nbsp;km². Daar is sewe subpopulasies van die plant en die habitat word bedreig deur indringerplante, veral naby Napier en Bredasdorp. Lewende hawe vertrap ook die habitat, ook naby Napier, en landbou aktiwiteite het ook tot verlies van habitat gelei.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Koermandsji

**Koermandsji** (Koerdies: کورمانجی, *Kurmancî*, letterlik: "Koerdies"), ook **Noord-Koerdies** genoem, is die noordelike dialek, of dialekgroep van die Koerdiese tale wat veral in die suidoostelike Turkye, noordwestelike en noordoostelike Iran, noordelike Irak, noordelike Sirië, die Kaukasusstreek en Khorasan gepraat word. Dit is die mees gebruikte variant van Koerdies en ook die moedertaal van die een of ander nie-Koerdiese minderheidt in Koerdistan soos Armene, Tsjetsjniërs, Sirkassiërs, en Bulgare.

[duimnael|links|Verspreiding van [Koerdiese tale wat deur Koerde gepraat word:
]]
Die vroegste bekende opgetekende teks in Koermandsji dateer rofweg uit die 16de eeu en van die bekendste Koerdiese digters soos Ahmad Khani (1650–1707) het in Koermandsji geskryf. Hul heilige skrif, *Mishefa Reş*, en al hul gebede is in Koermandsji geskryf en word in dié taal gebid.

## Verwysings
Halfmaraton

'n **Halfmarathon** is 'n  item wat op pad gehardloop word. Die afstand daarvan is 21.0975&nbsp;km — die helfte van 'n marathon se afstand. Dit gebeur gewoonlik dat 'n halfmarathon terselfdertyd as 'n marathon en 5 000 meter wedloop plaasvind deurdat amper dieselfde baan met 'n laat wegspring, vroeë voltooiing of kortpaaie gebruik word. 

'n Wêreldrekord in die Halfmarathon word amptelik erken deur die International Association of Athletics Federations, of die IAAF. Die wêreldrekord vir mans is 57:32, deur Kibiwott Kandie van Kenia opgestel in Desember 2020 in Valencia, Spanje.
Vir vroue is die wêreldrekord  1:04:51, wat deur Joyciline Jepkosgei van Kenia op 22 Oktober 2017, ook in Valencia, Spanje opgestel is.

Deelname aan halfmarathons groei stelselmatig sedert 2003, gedeeltelik agv die mededingende afstand wat afgelê word. Dit vereis egter nie dieselfde vlak van oefening as vir 'n volle marathon nie. In 2008 het die tydskrif *Running USA* berig dat halfmarathons die mees vinniggroeiende vorm van wedloop in atletiek is.

## Verwysings
Tytsjerksteradiel

**Tytsjerksteradiel** (die amptelike, Wes-Friese naam; die Nederlandse naam is *Tietjerksteradeel*) is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Friesland, met 'n bevolking van sowat  32&nbsp;000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 161&nbsp;km². Die administratiewe setel is in Burgum.

## Plekke 
Die Wes-Friese naam is die amptelike naam.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Lobostemon daltonii

***Lobostemon daltonii*** is 'n struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Malgas tot by Kaap Infanta voor. Die plant se voorkomsgebied is 20&nbsp;km² en daar is vier subpopulasies. Die plant se habitat is knaende besig om te verklein weens landbou aktiwiteite, ontwikkeling en indringerplante soos die *acacia*-spesies.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lobostemon sanguineus

***Lobostemon sanguineus*** is 'n struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Bredasdorp voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 700&nbsp;km². Daar is vier subpopulasies en van die plant se habitat het verlore gegaan aan landbou aktiwiteite. Dit word ook bedreig deur indringerplante. 

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lobostemon regulariflorus

***Lobostemon regulariflorus*** is 'n struik wat tot die genus *Lobostemon* hoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Stellenbosch en die Du Toit's Kloofberge voor. Daar is tans vyf subpopulasies en die plant het habitat verloor aan indringerplante en die aanlê van wingerde. Die plant word nog steeds bedreig deur die aksies.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lule-Samies

**Lule-Samies** (*julevsámegiella*; Noors: *lulesamisk*; Sweeds: *lulesamiska*) is 'n Samiese taal wat gepraat word in Lule Lappmark, veral rondom die Lule-rivier, Swede, en in die noordelike gebiede van die Noorse Nordlandprovinsie, veral die Tysfjord-munisipaliteit, waar Lule-Samies 'n amptelike taal is. Dit word in die Latynse alfabet geskryf.

[duimnael|links|[Samiese dialekte in Skandinawië en Noord-Rusland: 1 Suid-Samies, 2 Ume-Samies, 3 Pite-Samies, 4 Lule-Samies, 5 Noord-Samies, 6 Skolt-Samies, 7 Inari-Samies, 8 Kildin-Samies, 9 Ter-Samies]]
In Noorweë is Lule-Samies een van drie amptelik erkende variante van Samies (saam met Noord-Samies en Suid-Samies) en geniet saam met Noors (Bokmål en Nynorsk) amptelike status.

## Skryfstelsel 
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Noord-Samies

**Noord-Samies** (*davvisámegiella*; Fins: *pohjoissaame*, [ˈpohjoi̯sˌsaːme]; Noors: *nordsamisk*; Sweeds: *nordsamiska*) is die mees gebruikte van die Samiese tale. Die gebied, waar Noord-Samies gepraat word, streek oor die noordelike dele van Noorweë, Swede en Finland. Die aantal sprekers van Noord-Samies word tussen 15&nbsp;000 en 25&nbsp;000 geskat. Sowat 2&nbsp;000 hiervan bly in Finland en tussen 5&nbsp;000 en 6&nbsp;000 in Swede.

[duimnael|links|[Samiese dialekte in Skandinawië en Noord-Rusland: 1 Suid-Samies, 2 Ume-Samies, 3 Pite-Samies, 4 Lule-Samies, 5 Noord-Samies, 6 Skolt-Samies, 7 Inari-Samies, 8 Kildin-Samies, 9 Ter-Samies]]
In Noorweë is Noord-Samies een van drie amptelik erkende variante van Samies (saam met Lule-Samies en Suid-Samies) en geniet saam met Noors (Bokmål en Nynorsk) amptelike status.

## Skryfstelsel 
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Suid-Samies

**Suid-Samies** (*åarjelsaemien gïele*; Noors: *sørsamisk*; Sweeds: *sydsamiska*) is die suidwestelikste van die Samiese tale en word in Noorweë en Swede gepraat. Dit is 'n ernstig bedreigde taal; die taal word veral in die munisipaliteite Snåsa, Røyrvik, Røros (Trøndelag, Sentraal-Noorweë) en Hattfjelldal (Nordland, Noord-Noorweë) in Noorweë gebesig. Suid-Samies kan op die Nord-universiteit in Levanger, die Umeå-universiteit in Umeå en die Uppsala-universiteit in Uppsala studeer word. In 2018 is op die Umeå-universiteit twee meestersgrade in dié taal geskryf. Taalkursusse word ook by verskeie Samiese taalsentras in die Suid-Samiese gebied gehou.

[duimnael|links|[Samiese dialekte in Skandinawië en Noord-Rusland: 1 Suid-Samies, 2 Ume-Samies, 3 Pite-Samies, 4 Lule-Samies, 5 Noord-Samies, 6 Skolt-Samies, 7 Inari-Samies, 8 Kildin-Samies, 9 Ter-Samies]]
In Noorweë is Suid-Samies een van drie amptelik erkende variante van Samies (saam met Lule-Samies en Noord-Samies) en geniet saam met Noors (Bokmål en Nynorsk) amptelike status.

## Skryfstelsel 
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Westland Wasp

duimnael|regs|Westland Wasp van die Britse Vloot
Die **Westland Wasp** is klein helikopter wat in die 1960's gebou is deur die Britse maatskappy, *Westland Helicopters*. Die helikopter word aangedryf deur 'n turbo-as motor, 'n ontwerp uit die turboskroef-motor. Die helikopter was ontwerp as 'n teenduikbootwapen. Die helikopter is gebaseer op die *Saro P.531*-program, 'n helikopter wat vir die Britse Leër ontwerp is waar dit as die *Westland Scout* bekend was. Dit is gebaseer op die vroeëre suieraangedrewe *Saunders-Roe Skeeter* helikopter. Die Wasp-ontwerp het voldoen aan die Britse Vloot spesifikasie dat dit op 'n dek van 'n fregat moet kan land asook twee torpedo's kan dra.

Die Wasp was betrokke toe die Argentynse duikboot, die *ARA Santa Fe* beskadig is tydens die Falklandoorlog in 1981.

Die helikopter is ook deur die Suid-Afrikaanse Vloot gebruik op die Presidentklas fregatte soos die SAS President Kruger.
Sarlat-la-Canéda

**Sarlat-la-Canéda**, algemeen bekend as **Sarlat**, is 'n stad in die suidweste van Frankryk. Sub-prefektuur en sentraliseringskantoor van die kanton van die departement Dordogne, in die Nouvelle-Aquitaine-streek, het in 2018 9 127 inwoners gehad en is in die middel van 'n stedelike gebied van 19 220 inwoners.

## Galery 

Lêer:Sarlat-la-Canéda-Place.jpg
Lêer:Sarlat-medieval-city-by-night-13.jpg|House of De La Boétie, the immortal friend of Montaigne

## Verwysings
Garo

**Garo** (*A·chikku*, আ·চিক্কু) is 'n Tibeto-Birmaanse taal wat deur sowat 1,1 miljoen mense in Noordoos-Indië en Bangladesj gepraat word. Garo word met die Bengaalse skrif, die Latynse alfabet of A-Chik Tok'birim, 'n skrif wat in 1979 deur Arun Ritchil Marak vir Garo ontwikkel is, geskryf. Garo word in die Indiese deelstate Assam, Meghalaya en Tripura gepraat. Dit is verwant aan Bodo, een van die amptelike tale van die Indiese deelstaat Assam. In teenstelling met Bodo geniet Garo geen amptelike status nie. Daarbenewens is albei tale verwant aan Kokborok, ook Tripuri genoem, een van die amptelike tale van die Indiese deelstaat Tripura.

## Verwysings
Silinderseël

[thumb|links|140px|Dié [Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese silinderseël bevat twee gode met vlerke. Walters-kunsmuseum.]]
[thumb|220px|’n Silinderseël uit die [Uruk|Uruk-tydperk en ’n afdruk daarmee, omstreeks 3100&nbsp;v.C. Louvre.]]
[thumb|220px|’n Silinderseël van die [Ur|Eerste Dinastie van Ur, gevind in koningin Puabi se graftombe, omstreeks 2600&nbsp;v.C., en ’n afdruk daarmee.]]
thumb|220px|Verskeie groottes, met afdrukke by.
’n **Silinderseël** is ’n klein, ronde silinder wat gewoonlik omtrent 2 tot 3&nbsp;cm lank is en gegraveer is met óf geskrewe karakters óf figuurtonele óf albei. Dit is in antieke tye gebruik om ’n afdruk op ’n tweedimensionele oppervlak te maak, meestal nat klei. 

Volgens sommige bronne is silinderseëls omstreeks 3500&nbsp;v.C. in die antieke Nabye Ooste ontdek, in Uruk in Suid-Mesopotamië of effens later in Susa in Suidwes-Iran, en volg dit op die ontwikkeling van stempelseëls in die Halaf-beskawing of effens vroeër. Hulle word verbind met laasgenoemde se skryf in wigskrif op kleitablette. 

Volgens ander bronne dateer die vroegste silinderseëls terug na ’n veel vroeër tyd, die laat Neolitikum (7600-6000&nbsp;v.C.), honderde jare voor die uitvinding van skryf. Hulle is gebruik as ’n soort administratiewe werktuig, ’n vorm van handtekening, sowel as op juweliersware en magiese geluksteentjies. In latere tydperke is hulle op verskeie soorte kleidokumente gebruik. Grafte en ander terreine met waardevolle items soos goud, silwer, krale en edelstene, het dikwels een of twee silinderseëls ingesluit as ereblyk.

## Beskrywing
Die silinderseëls is gewoonlik van halfedelstene gemaak, of soms van glas of keramiek, soos in antieke Egipte. Omdat Mesopotamië nie self goeie stene vir kerfwerk gehad het nie, is die groot stene van die vroegste silinderseëls waarskynlik uit Iran ingevoer. Die meeste seëls het ’n gat wat in die lengte deur loop en is vermoedelik aan ’n ketting om die nek gedra sodat dit altyd beskikbaar sou wees.

Die meeste Mesopotamiese silinderseëls vorm ’n reliëfbeeld wat deur die uitgekerfde dele van die silinder op ’n materiaal soos klei afgedruk word, maar ander gebruik ink om verhewe beelde af te druk; laasgenoemde is nie in Mesopotamië ontdek nie, maar in die hedendaagse Mexikaanse staat Tabasco. Dit is gebruik om beelde op onder meer kledingstowwe af te druk.

Redelik baie silinderseëls het bewaar gebly en is belangrik as kuns, veral uit die Babiloniese en vroeë Assiriese tydperke. Indrukke op ’n sagte materiaal kan maklik gemaak word sonder om die seëls te beskadig en hulle word dikwels in museums uitgestal saam met afdrukke op ’n smal strook.

Ander argeologiese terreine waar silinderseëls ontdek is, sluit in stede in die Akkadiese Ryk, antieke Egipte, Mitanni, Persië, Sumer, Sirië en Mexiko.

## Verwysings
## Skakels
Mizo

**Mizo** (*Mizo ṭawng*) is 'n Tibeto-Birmaanse taal wat deur 830&nbsp;846 mense in Noordoos-Indië, Bangladesj en Mianmar gepraat word. Mizo word òf met die Bengaalse skrif òf die Latynse alfabet geskryf. Dit vorm saam met Engels die amptelike tale van die Indiese deelstaat Mizoram. Daarbenewens word Mizo in die aangrensende Indiese deelstate Tripura, Assam, Manipur en Meghalaya gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Hans Merensky-natuurreservaat

**Hans Merensky Natuurreservaat**, ook bekend as die **Hans Merensky Wildernis**, is 'n beskermde gebied in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit het 'n oppervlakte van ongeveer 5&nbsp;268&nbsp;ha en lê in die Laeveld tussen die Krugerwildtuin en die stad Tzaneen. Dit is geleë aan die oewer van die Letabarivier, 'n sytak van die Olifantsrivier.

Die reservaat is vernoem na Hans Merensky, in lewe 'n Suid-Afrikaanse geoloog en natuurbewaarder. Daar is 'n etnografiese museum, die Tsonga Kraalmuseum, wat die kultuur van die Tsonga-mense vertoon.

## Natuurlewe 
Soogdiere sluit in: Selous sebra's, blouwildebeeste, vlakvarke en kameelperde, of die meer ontwykende nagtelike diere soos luiperds, rooijakkalse en gevlekte hiënas.

## Sien ook 
* Beskermde gebiede van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Hans Merensky Natuurreservaat
Wolkberg-wildernisgebied

Die **Wolkberg-wildernisgebied** is 'n beskermde gebied in Limpopoprovinsie, Suid-Afrika . Dit is geleë in die Wolkberg, 'n subreeks van die Drakensberge ongeveer 14&nbsp;km suidoos van Haenertsburg en 60&nbsp;km oos van Polokwane. Die 2&nbsp;127 m hoë Ysterkroon en die omliggende 22&nbsp;000&nbsp;ha is in 1977 tot 'n wildernisgebied verklaar.  

Die kantoor, parkeerplek en kampeerterrein is by die Klipdraai-bosstasie geleë. Die park word deur die Mohlapitserivier, 'n sytak van die Olifantsrivier, deurkruis.

Vele voëlsoorte het hul tuiste in hierdie beskermde gebied gevind, onder andere is daar die skaars vlermuisvalk, asook swartarende, kroonarende, hamerkoppe, pêrelborsswael en nog meer. 

## Sien ook 
* Wolkberg
* Beskermde gebiede van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Limpopo Toerisme- en Parkeraadblad op Wolkberg
* Voetafdruk-stapklubverslag oor Wolkberg-wildernisgebied
Sandveld-natuurreservaat

**Sandveld-natuurreservaat** is 'n beskermde gebied in die Vrystaat, Suid-Afrika.

## Ligging 
Dit is aan die Vrystaatse kant van die Bloemhofdam geleë. Die Bloemhofdam lê waar die Vaalrivier en die Vetrivier mekaar ontmoet op die grens tussen die Vrystaat en Noordwes.

Die volle gebied rondom die dam is tot natuurreservaat verklaar. Aangesien dit op die grens tussen twee provinsies is, is twee afsonderlike reservate gestig. Aan die Vrystaatse kant is die Sandveld-natuurreservaat, terwyl die beskermde gebied aan die Noordweskant die Bloemhofdam-natuurreservaat heet.

## Flora en fauna 
Die Sandveld-natuurreservaat is ongeveer 37&nbsp;000 ha groot. Dit is so genoem weens sy sanderige sandveld gebied, hoewel deel van sy oppervlak bestaan uit doringveld-savanne met kameeldoringbome.

Onder die groot soogdiere wat in die reservaat voorkom, is die witrenoster, kameelperde, swartwitpense, bastergemsbokke, buffels, blouwildebeeste en sebras.

## Verwysings
Lughawe Londen-Luton

duimnael|links|250px|Easyjet stralers by Luton Lughawe
duimnael|280px|Lughawens wat Londen bedien

**Lughawe Londen-Luton** (IATA: **LTN**, ICAO: **EGGW**), voorheen Luton Internasionale Lughawe genoem, is 'n internasionale lughawe geleë 2,4 km (1,5 myl) oos van Luton middestad in Engeland, en 45 km (28 myl) noord van Sentraal-Londen. Die lughawe is in besit van Londen Luton Airport Ltd (LLAL), 'n maatskappy wat geheel en al deur Luton Borough Council besit word, en deur London Luton Airport Operations Ltd (LLAOL) bedryf word.

## Agtergrond 
'n Lughawe is op die terrein geopen op 16 Julie 1938. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die lughawe deur vegters van die Britse Lugmag (*Royal Air Force*) gebruik. Kommersiële aktiwiteite en algemene lugvaartvlugopleiding by Luton is in 1952 hervat. Teen die 1960's het Luton Lughawe 'n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van die pakketvakansiebesigheid; teen 1969 het 'n vyfde van alle vakansievlugte vanaf die VK vanaf Luton-lughawe vertrek. Vanaf die middel 1960's is besigheidsvliegtuie op die lughawe gebaseer. Gedurende die laat 1970's is 'n uitbreidingsplan by Luton begin om soveel as 5 miljoen passasiers per jaar te akkommodeer, hoewel die lughawe 'n vermindering in passasiersgetalle in die 1980's ervaar het. In 1990 is die lughawe herdoop na *London Luton Airport* om die lughawe se nabyheid aan die hoofstad te herbeklemtoon.

Die aankoms van nuwe operateurs by Luton gedurende die 1990's, soos die huuroperateur MyTravel Group en nuwe laekoste geskeduleerde vlugte van Debonair en EasyJet, het bygedra tot 'n vinnige toename in passasiersgetalle wat dit die vinnigste groeiende groot lughawe in die VK gemaak het. In Augustus 1997, om 'n £80 miljoen uitbreiding van die lughawe te befonds, is 'n 30-jaar konsessie kontrak uitgereik aan 'n publiek-private vennootskap konsortium, London Luton Airport Operations Limited. Deur die 1990's is £30 miljoen in Luton se infrastruktuur en fasiliteite belê. In November 1999 is 'n nuwe terminaal van £40 miljoen deur koningin Elizabeth II en prins Philip geopen; die nuwe gebou huisves 60 inboektoonbanke, bagasie- en vluginligtingstelsels en 'n reeks kommersiële afsetpunte. Gedurende 2004/5 is die vertrek- en aankoms-sitkamers en ander fasiliteite teen 'n koste van £38 miljoen herontwikkel.

In 2018 het meer as 16,5 miljoen passasiers deur die lughawe beweeg, 'n rekordtotaal vir Luton wat dit die vyfde besigste lughawe in die VK maak. Dit is die vierde grootste lughawe wat die Londense gebied bedien na Heathrow, Gatwick en Stansted, en is een van Londen se ses internasionale lughawens saam met London City en Southend. Die lughawe dien as basis vir EasyJet, TUI Airways, Ryanair en Wizz Air. Die oorgrote meerderheid van die roetes wat bedien word, is binne Europa, alhoewel daar ook 'n paar huurvlug- en geskeduleerde roetes na bestemmings in Noord-Afrika en Asië is.

## Besigste roetes
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ho

**Ho** (𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜, हो जगर, ହୋ ଜଗର, *hōō jagara*, [hoː ʤɐgɐr]) is 'n Austro-Asiatiese taal wat deur sowat 1,4 miljoen mense in Oos-Indië gepraat word. Ho word amptelik met die Warang Citi-alfabet geskryf, terwyl soms ook Devanagari, die Latynse alfabet, die Odia-alfabet of die Telugu-alfabet gebruik word. Die naam "Ho" is afgelei van die inheemse woord "𑣙𑣉𑣉" ([hoː]) en beteken "mens".

duimnael|links|Die woord "hōō jagara" in die Warang Citi-alfabet
Ho is een van die mees gesproke Austro-Asiatiese tale en een van die belangrikste van dié taalfamilie in Suid-Asië. Dit is verwant aan Moendari en Santali, al drie vorm die amptelike tale van die Indiese deelstaat Jharkhand. Daarbenewens word Ho in die Indiese deelstate Assam, Bihar, Chhattisgarh, Odisha en Wes-Bengale gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Khasi

**Khasi** (*Ka Ktien Khasi*, ক ক্ত্যেন খসি, [ka kt̪eːn kʰasi]) is 'n Austro-Asiatiese taal wat deur sowat 1 miljoen mense in Oos-Indië en Bangladesj gepraat word. Khasi word óf met die Latynse alfabet óf die Bengaalse skrif geskryf.

Khasi is een van die mees gesproke Austro-Asiatiese tale en een van die belangrikste van dié taalfamilie in Suid-Asië. Dit is verwant aan Khmer en Viëtnamees, die amptelike tale van onderskeidelik Kambodja en Viëtnam. Daarbenewens word Khasi in die Indiese deelstate Assam en Meghalaya gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Moendari

**Moendari** (मुंडारी, মুন্ডারী, ମୁଣ୍ଡାରୀ) is 'n Austro-Asiatiese taal wat deur sowat 1,7 miljoen mense in Oos-Indië, Bangladesj en Nepal gepraat word. Moendari word amptelik geskryf met die Mundari Bani-alfabet, wat deur Rohidas Singh Nag vir dié taal ontwikkel is, terwyl soms ook Devanagari, die Latynse alfabet, die Odia-alfabet of die Bengaalse skrif gebruik word.

duimnael|links|Die woord "Moendari" in die Mundari Bani-alfabet
Moendari is een van die mees gesproke Austro-Asiatiese tale en een van die belangrikste van dié taalfamilie in Suid-Asië. Dit is verwant aan Ho en Santali, al drie vorm die amptelike tale van die Indiese deelstaat Jharkhand. Daarbenewens word Ho in die Indiese deelstate Odisha en Wes-Bengale gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Sin (taalkunde)

'n **Sin** is 'n versameling van woorde wat in hul juiste volgorde 'n volledig teks oplewer wat begryp kan word. Sinne vorm die samestellende onderdele in geskrewe prosa.

## Bronne
* Halliday, M.A.K. and Matthiessen, C.M.I.M. 2004. An Introduction to Functional Grammar. Jan Noordegraaf (2001).

* Reflections on Language and Language Learning. John Benjamins B.V. p. 24. .

* Těšitelová, Marie (1992). Quantitative Linguistics. .
Aloe vossii

***Aloe vossii*** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan die Soutpansberg in Limpopo.

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants-of-the-World
* *Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014,
Waadhoeke

**Waadhoeke** (die amptelike, Wes-Friese naam; die nie-amptelike, Wes-Friese naam is *De Waadhoeke*; die inheemse naam is *Waadhoek* en *Wâdhoeke*; die Nederlandse naam is *Wadhoek* en *Waddenhoek*) is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Friesland, met 'n bevolking van sowat  46&nbsp;000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 317&nbsp;km². Die administratiewe setel is in Franeker.

Die munisipaliteit is gestig in 2018 deur die samevoeging van die munisipaliteite Het Bildt, Franekeradeel, Menameradiel en (gedeeltelik) Littenseradiel.

## Plekke 
Achlum, Baaium, Berltsum, Bitgum, Bitgummole, Blessum, Boer, Boksum, Deinum, Dongjum, Dronryp, Firdgum, Franeker, Herbaijum, Hitzum, Ingelum, Klooster Lidlum, Marsum, Menaam, Minnertsga, Nij Altoenae, Oosterbierum, Oudebildtzijl, Peins, Pietersbierum, Ried, Schalsum, Sexbierum, Skingen, Slappeterp, Spannum, St.-Annaparochie, St.-Jacobiparochie, Tzum, Tzummarum, Vrouwenparochie, Westhoek, Wier, Winsum, Wjelsryp en Zweins.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Harlingen

**Harlingen** (die amptelike, Nederlandse naam; die Wes-Friese naam is *Harns* en die inheemse naam is *Harlingen*) is 'n munisipaliteit en hawestad in die Nederlandse provinsie Friesland, met 'n bevolking van sowat  16&nbsp;000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 388&nbsp;km². Die administratiewe setel is in die stad Harlingen.

## Plekke 
Harlingen, Midlum en Wijnaldum.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Boris Balinsky

duimnael|Boris Balinsky in 1936.
**Boris Ivan Balinsky** (23 September 1905, Kiëf, Russiese Ryk - 1 September 1997, Johannesburg, Suid-Afrika) was 'n Oekraïense en Suid-Afrikaanse bioloog, embrioloog, entomoloog, professor aan die Universiteit van Kiëf en die Universiteit van die Witwatersrand. Hy was 'n Pionier-navorser op die gebied van eksperimentele embriologie, elektronmikroskopie en ontwikkelingsbiologie. Hy het die gewilde handboek in embriologie *An Introduction to Embriology* geskryf.

Balinsky was 'n student van Ivan Schmalhausen en was een van die eerstes wat eksperimenteel organogenese in amfibiese embrio's veroorsaak het. Op 28-jarige ouderdom was hy 'n volledige universiteitsprofessor en adjunkdirekteur van die Instituut vir Biologie in Kiëf. Hy het 'n erkende kenner van die ontwikkeling van visse en amfibieë geword. Sy vrou is kort voor die Tweede Wêreldoorlog as 'n "vyand van die Sowjet-volk" vervolg. Sy sterf kort na haar gevangenisstraf as gevolg van die gevolge daarvan. 

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Balinsky onder die Duitse besetting gebly en na Poznań, Pole, en later München, Duitsland, gevlug. Vir 'n kort ruk werk hy in Skotland in Conrad Hall Waddington se laboratorium vir muise-embriologie. 

Uiteindelik is hy na Suid-Afrika om een van die stigters van Suid-Afrikaanse eksperimentele biowetenskap te word. Balinsky het ook in entomologie gewerk en nuwe soorte Plecoptera, Odonata en motte uit die familie Pyralidae beskryf, hoofsaaklik van die Kaukasus en Suid-Afrika.

Hy het 'n seun John B. Balinsky gehad wat ook 'n wetenskaplike is.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* 
* 
*  
* 
* 
*
Aloidendron sabaeum

***Aloidendron sabaeum*** is vetplant wat tot die familie van aalwyne  (*Asphodelaceae*) behoort. Die plant is inheems aan Saoedi-Arabië en Jemen.

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bron 
* Plants of the World Online
Kokborok

**Kokborok** (*Kókborok*, *Tripuri*, *Tipra*) is 'n Tibeto-Birmaanse taal wat deur sowat 1 miljoen mense in Noordoos-Indië en Bangladesj gepraat word. Die naam is afgelei van *kok* ("verbaal") en *borok* ("volk" of "mense"). Kokborok word met die Bengaalse skrif, die Latynse alfabet of die oorspronklike Koloma-skrif geskryf. Dit vorm saam met Bengaals en Engels die amptelike tale van die Indiese deelstate Tripura en Wes-Bengale. Daarbenewens word Kokborok in die aangrensende Indiese deelstaat Mizoram gepraat. Dit is verwant aan Bodo, een van die amptelike tale van die Indiese deelstaat Assam, en aan Garo, wat geen amptelike status geniet nie.

## Verwysings
Aloe vallaris

***Aloe vallaris*** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan Angola waar dit in die Serra de Chela voorkom.

## Galery 

Aloe vallaris 30518837.jpg

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels
Aloe secundiflora

***Aloe secundiflora*** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan Ethiopië, Kenia, Rwanda, Soedan, Tanzanië en Uganda.

Die plant het twee subspesies: 
* *Aloe secundiflora var. secundiflora*
* *Aloe secundiflora var. tweedieae* (Christian) Wabuyele

## Galery 

Aloe secundiflora BG Meise 38206.JPG

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Astroloba rubriflora

***Astroloba rubriflora*** is 'n sukkulent wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Robertson, Bonnievale en McGregor voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 800&nbsp;km² en daar is agt subpopulasies. Die plant het 15% van sy habitat afgestaan aan die aanlê van druiwe wingerde en vrugte boorde die afgelope 50 jaar. Die bedreigings hou aan.

## Galery 

2 Astroloba rubriflora in cultivation - small.jpg
Astroloba rubriflora - poellnitzia flowers McGregor South Africa.jpg
Astroloba rubriflora - poellnitzia flowers.jpg
Astroloba rubriflora - poellnitzia McGregor South Africa 2.jpg
Astroloba rubriflora - S Worcester 1.jpg
Astroloba rubriflora - S Worcester 2.jpg

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Aloe monotropa

Die **Aloe monotropa** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan Limpopo en kom in die Wolkberg in die Olifantsriviervallei voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 6 km² en die habitat word bedreig deur onwettige vetplant versamelaars en mynbou aktiwiteite.

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Aloe massawana

Die **Aloe massawana** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan Kenia, Madagaskar, Mosambiek en Tanzanië.

Die plant het twee subspesies: 
* *Aloe massawana subsp. massawana*
* *Aloe massawana subsp. sakoankenke* (J.-B.Castillon) J.-B.Castillon

## Galery 

Aloe massawana (7814076486).jpg
Aloe massawana-capsules- Mossuril (9504297180).jpg
Aloe massawana flower.jpg
Starr-091222-1020-Aloe massawana-fruit forming-Honokanaia-Kahoolawe (24362406984).jpg
കറ്റാർവാഴപ്പൂവ്.jpg

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Aloe lutescens

Die **Aloe lutescens** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan Noordwes, Limpopo, Mpumalanga, Botswana, Mosambiek en Zimbabwe.

## Galery 

Aloe lutescens Detail 01.jpg
Aloe lutescens in Jardin des Plantes de Toulouse.jpg
Aloe lutescens ყვითლებადი ალოე.JPG
Aloe Lutescens-Zambia (2) (11984068476).jpg

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Peripatopsidae

**Peripatopsidae** is een van die twee lewende fluweelwurmfamilies.

## Beskrywing 
Die *Peripatopsidae* vertoon relatief baie eienskappe wat as oorspronklik of "primitief" met betrekking tot die *Peripatidae* beskou word. Hulle besit tussen 13 en 25 pare bene, agter of tussen die laaste is die geslagsopening (gonopore). Beide ovipaar- en ovovivipaaragtige, sowel as egte vivipare, bestaan, hoewel die *Peripatopsidae* in wese nie 'n plasenta het nie. 

## Verspreiding 
Die verspreiding van die *Peripatopsidae* is wêreldwyd; maar hulle woon veral in Australasië, Suid-Afrika en Chili.

## Verwysings
J.J. Serfonteinbrug

Die **J.J. Serfonteinbrug** oor die Oranjerivier is op die R717-pad, 27 km noord van Colesberg in die Noord-Kaap en 29 km suid van Philippolis in die Vrystaat. Dit is by , noordwes van Norvalspont en die Gariepdam en suidoos van die punt waar die Seekoeirivier in die Oranjerivier loop. Die brug is 395 m lank en van gewapende beton gebou.

Jan Jonathan Serfontein was ‘n Suid-Afrikaanse politikus in die jare 1932 tot 1966. Vanaf 1958 tot sy aftrede was hy die minister verantwoordelik vir die portefeulje Volkswelsyn.

## Sien ook 
* Lys van kruisings oor die Oranjerivier
Aloe integra

Die **Aloe integra** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan Mpumalanga en Eswatini. Die plant kom op die eskarp tussen die Blyderivier en Piet Retief voor. Die populasie is gefragmenteer en die habitat bly agteruit gaan. Indringerplante is ook 'n bedreiging. 

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Aloe imalotensis

Die ***Aloe imalotensis*** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan Madagaskar waar dit in die sentrale deel voorkom.

Die plant het een subspesie: *Aloe imalotensis var. longeracemosa* J.-B.Castillon

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Aloe hlangapies

Die **Aloe hlangapies** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Eswatini. Daar is een populasie in die suidooste van Mpumalanga, die noorde van KwaZulu-Natal en suidwes Eswatini. Die plant het 40% van sy habitat verloor weens die aanplant van plantasies en landbou aktiwiteite. Die bestaande habitat word bedreig deur lanbou en indringerplante soos die swartwattel (*Acacia mearnsii*).

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Aloe fievetii

Die **Aloe fievetii** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is endemies aan sentraal Madagaskar.

Die plant het vier subspesies:
* *Aloe fievetii var. altimatsiatrae* (J.-B.Castillon) J.-B.Castillon
* *Aloe fievetii var. ambatofinandrahanensis* J.-B.Castillon
* *Aloe fievetii subsp. fievetii*
* *Aloe fievetii subsp. johannis-baptistei* J.-B.Castillon

## Galery 

Aloe fievetii 1zz.jpg
Aloe fievetii 31247.JPG

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Jan Jonathan Serfontein

**Jan Jonathan Serfontein** (gebore 3 Februarie 1898 te Vegkop en oorlede in die distrik Philippolis, Oranje-Vrystaat, 17 Oktober 1967) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, lid van die regerende Nasionale Party en volksraadslid vir Edenburg (1932 – 1935), Boshof (1938 – 1948), Fauresmith (1948 – 1953) en Fauresmith-Boshof (1953 – 1966).

Serfontein was aanvanklik Minister van Pos- en Telegraafwese sowel as van Volkswelsyn in die kabinet van Hans Strijdom (1954 - 1958), en later Minister van Onderwys, Kuns en Wetenskap (1958 – 1961) en Minister van Volkswelsyn en Pensioene (1958 – 1966) in die Verwoerdregering.

Serfie Serfontein was ook leier van die Oranje-Vrystaatse Nasionale Party.
Piramides van Giza

Onder die sambreelterm **Piramides van Giza**, oftewel die **Nekropolis van Giza**, word op die Giza-plato in Kaïro, Egipte, Groot Piramide van Giza, die Piramide van Chafra en die Piramide van Menkaoere, saam met kleiner piramides en die Groot Sfinks van Giza saamgevat. Al hierdie geboue is tydens die 4de Dinastie van die Ou Ryk van Antieke Egipte opgerig. Die plek sluit ook 'n aantal begraafplase en die oorblyfsels van 'n werkersdorpie in.

Die plek is aan die rand van die Westelike Woestyn, sowat 9&nbsp;km wes van die Nylrivier in die stad Giza en sowat 13&nbsp;km suidwes van Kaïro se stadsentrum.

Die Groot Piramide en die Piramide van Chafra is die grootste piramides wat in Antieke Egipte gebou is, en hulle het algemeenbekende voorbeelde van Antieke Egipte in die Westerse Wêreld geword. Hulle het veral tydens die Hellenistiese tydperk bekend geword, toe die Groot Piramide deur Antipater van Sidon as een van die Sewe wonders van die wêreld gelys is. Dit is verreweg die oudste van die Antieke wonders en die enigste wat nog bestaan. Die Piramides van Giza is in 1979 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Eksterne skakels 
*
Jimmy Abbott

**Jimmy Abbott** (11 Mei 1959 – 21 Maart 2021) was 'n Suid-Afrikaanse swaargewigbokser, rofstoeier en evangelis. 

## Biografie 
Jimmy Abbott was 'n suksesvolle amateurbokser en wen die swaargewigamateurtitel in die Suid-Afrikaanse kampioenskap in 1976 en 1977. Hy het Wes-Transvaal verteenwoordig. Jimmy is ook in 1977 bekroon met die Suid-Afrikaanse amateurboksvereniging se merietekleure en ontvang 'n Springbokbaadjie.

Jimmy het sy beroepsboksloopbaan op 2 Junie 1978 in Bloemfontein begin en Frans Manyiso in die vierde ronde geklop. In sy eerste jaar as professionele bokser, het hy uitstekend gevaar met sewe oorwinnings beklink waarvan vyf voor die laaste rondte, teen Jeff Ellis, Wiets de Beer, Robbie Williams, Fraser Memela, Terry O'Connar (Engeland), Tom Kiely (Engeland) en Caiphus Masondo.

In 1979 het hy voortgebou op sy sukses en nog sewe gevegte gewen. 'n Hoogtepunt was sy uitklopoorwinning in die derde ronde teen die bekwame Amerikaner Dave Johnson (13-2), tydens die voorgeveg van die stryd tussen John Tate en Suid-Afrika se Kallie Knoetze in die Onafhanklikheidsstadion in Mmabatho op 2 Junie 1979.

Hy het sy eerste geveg in September 1979 teen Eddie Lopez (15-2-1) oor tien rondes met punte verloor. Jimmy het sy volgende twee gevegte gewen voordat hy Kallie Knoetze op 3 Augustus 1980 vir die vakante Transvaal-swaargewigtitel ontmoet het in een van die destydse mees afgewagte swaargewiggevegte voor 'n propvol Ellis Park Tennisstadion. Abbott was in uitstekende vorm toe hy Knoetze in die eerste ronde uitgeslaan het. Hy het egter met sy gewig gesukkel wat hom dwarsdeur sy loopbaan geknou het, en later in sy lewe het hy net drie van sy volgende nege gevegte gewen.

In Desember 1995 is hy in Newlands, Johannesburg, as pastoor ingehuldig. Hy het later sy eie evangelisasie organisasie, *Jimmy Abbott Ministries* begin.

Abbott het vanaf  2013 ernstig begin sukkel met sy gesondheid na 'n beroerte. Op 21 Maart 2021 sterf hy op die ouderdom van 61 by sy huis in Heidelberg aan hartversaking.

## Bronne 
*Swaargewigbokskampioen Jimmy Abbott oorlede, Maroela Media, 22 Maart 2021. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/swaargewigbokskampioen-jimmy-abbott-oorlede/
**Jimmy Abbott dies at 61*, 22 Maart 2021, https://supersport.com/boxing/news/210322_Jimmy_Abbott_dies_at_61
**Former South African heavyweight turned preacher Jimmy Abbott dies*, Mesuli Zifo, 22 Maart 2021. https://www.timeslive.co.za/sport/2021-03-22-former-south-african-heavyweight-turned-preacher-jimmy-abbott-dies/

## Eksterne Skakels 
*  Jimmy Abbott se boxrec bladsy