open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katsu Kaishū

duimnael|Katsu Kaishū
**Katsu Yasuyoshi** (勝 安芳) (gebore **Katsu Yoshikuni** (勝 義邦); 12 Maart 1823 - 21 Januarie 1899, veral bekend onder sy bynaam **Katsu Kaishū** (勝 海舟)) was 'n Japannese staatsman, vlootingenieur en militêre bevelvoerder gedurende die laat Tokugawa-sjogunaat en vroeë Meiji-periode.

Kaishū was 'n bynaam wat hy geneem het van 'n stuk kalligrafie (Kaishū Shooku 海舟書屋) deur Sakuma Shōzan. Hy het deur sy lewe 'n reeks voorname gehad; sy kindernaam was Rintarō (麟太郎). Hy is dikwels Awa (安房) genoem van sy seremoniële titel Awa-no-kami (安房守) tydens die laat Tokugawa-sjogunaat en het later sy naam na Yasuyoshi verander na die Meiji-restourasie.

As 'n voorstander van modernisering en verwestering was Katsu 'n invloedryke figuur tydens die einde van die Tokugawa-sjogunaat (*Bakumatsu*) en die daaropvolgende Meiji-restourasie. Hy het uiteindelik die posisie van kommissaris (*Gunkan-bugyō*) in die Tokugawa-vloot beklee en was 'n hoofonderhandelaar van die bakufu. As 'n belangrike Tokugawa-bevelvoerder tydens die Boshin-oorlog, is hy veral bekend vir sy oorgawe van Edo aan die Keiserlike magte onder bevel van Saigō Takamori.

## Bronne
* Hillsborough, Romulus. ''Samurai Revolution: The Dawn of Modern Japan Through the Eyes of the Shogun's Last Samurai.* Tuttle, 2013.
* Jansen, Marius B. (1961). *Sakamoto Ryoma and the Meiji Restoration.* Princeton: Princeton University Press. OCLC 413111
* Katsu, Kokichi; translated by Teruko Craig. *Musui's Story: The Autobiography of a Tokugawa Samurai* University of Arizona Press, 1988.
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). *Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128

## Eksterne skakels
Lys van kultusrolprente: S

Hierdie is 'n **lys van kultusrolprente** wat alfabeties volgens titel georganiseer is. Sien Lys van kultusrolprente vir die hooflys.

## Verwysings
Derek Warwick

**Derek Stanley Arthur Warwick** (gebore 27 Augustus 1954) is 'n Britse voormalige renjaer wat tussen 1981 en 1993 aan Formule Een-wedrenne deelgeneem het. In uithouvermoërenne het Warwick die Wêreldsportmotorkampioenskap en die 24-uur van Le Mans gewen, beide in 1992 met Peugeot.

duimnael|links|Derek Warwick se Superstox-renmotor, Matchams Park, 1973
Warwick is in Alresford, Hampshire, Engeland gebore. Hy het in 1981 vir Toleman geteken en sy debuut by die San Marino Grand Prix gemaak; hy het eers in die TG181 gekwalifiseer tydens die seisoen-afsluitende Caesars Palace Grand Prix. In 1984 het hy vier podiumplekke met Renault behaal.

Hy het die Superstox Engelse Kampioenskap in 1971 gewen en die Wêreldkampioenskap by Wimbledon-stadion in 1973.

In 2005 en 2006 het hy in die eerste seisoen van die Grand Prix Masters-formule vir uitgetrede Formule Een-jaers gejaag. Hy het as die vierde bestuurder aan drie Grands Prix in 2010 en 2011 deelgeneem. Hy was president van die Britse Renbestuurdersklub (2011-2017), waar hy Damon Hill opgevolg het en Paddy Hopkirk voorafgegaan het.

## Verwysings
1984 Oostenrykse Grand Prix

Die **1984 Oostenrykse Grand Prix** was 'n Formule Een- motorwedren wat op 19 Augustus 1984 by die Österreichring gehou is. Dit was die twaalfde wedren van die 1984 Formule Een-wêreldkampioenskap, en die 400ste Grand Prix wat as deel van die Wêreldkampioenskap gehou is sedert dit in 1950 'n aanvang geneem het.

Die 51-rondte-ren is deur die plaaslike bestuurder Niki Lauda gewen, wat 'n McLaren-TAG bestuur het. Die Brasilianer Nelson Piquet het tweede in 'n Brabham-BMW geëindig, nadat hy van voorste wegspringplek af weggespring het, met die Italianer Michele Alboreto derde in 'n Ferrari. Die oorwinning, Lauda se vierde van die seisoen, het hom die voorsprong in die Bestuurderskampioenskap gegee met 4,5 punte voor sy Franse spanmaat Alain Prost, wat kort ná halfpad uitgetol het.
1986 San Marino Grand Prix

Die **1986 San Marino Grand Prix** was 'n Formule Een-motorwedren wat op 27 April 1986 op Imola gehou is. Die wedren was die derde rondte van die jaar se Wêreldkampioenskap. Soos met die vorige jaar se byeenkoms, was brandstofverbruik 'n groot probleem, wat die volgorde op die laaste rondtes verander het.

Alain Prost (McLaren-TAG) het die wedren oorheers nadat Ayrton Senna (Lotus-Renault) en Nigel Mansell (Williams-Honda) reeds vroeg uitgeval het, voordat hulle amper sonder brandstof gaan staan het, drie draaie van die geruite vlag af. Hy het die motor paniekerig heen en weer gestuur om die laaste druppels brandstof in die tenk op te vang, en daarin geslaag om dit net lank genoeg aan die gang te hou om oor die wenstreep te kruip en die wedren te wen (sy McLaren- spanmaat Keke Rosberg was 5de geklassifiseer ten spyte daarvan dat hy 2 rondtes voor die einde droog geloop het, 'n probleem wat toegeskryf word aan Rosberg wat te veel druk gebruik het). Nelson Piquet in sy Williams was in die tweede plek slegs 7.645 sekondes agter Prost, terwyl die Oostenryker Gerhard Berger derde geëindig het om sy en die Benetton-span se eerste Formule Een-podiumplek te behaal.

Hierdie wedren beleef die langverwagte debuut van Ford se plaasvervanger vir die ou Cosworth DFV in die vorm van 'n nuwe 900 perdekrag (671 kW) turbo-aangejaagde V6- Cosworthenjin, ontwerp deur Keith Duckworth wat ook die DFV ontwerp het. In sy debuutren in die ook nuwe Lola THL2, bestuur deur 1980 wêreldkampioen Alan Jones, het die nuwe Cosworth-geboude Ford in die 21ste plek gekwalifiseer en 28 rondtes in die ren voltooi voordat Jones weens oorverhitting moes onttrek.

## Wedrenuitslag 
## Verwysings
1981 San Marino Grand Prix

Die 1981 San Marino Grand Prix was 'n Formule Een-motorwedren wat op 3 Mei 1981 op Imola gehou is. Dit was die vierde wedren van die 1981 Formule Een Wêreldkampioenskap.
1985 San Marino Grand Prix

Die **1985 San Marino Grand Prix** was 'n Formule Een-motorwedren wat op 5 Mei 1985 in Imola gehou is. Dit was die derde wedren van die 
1985 Formule Een Wêreldkampioenskap. Die 60-rondte-ren is deur die plaaslike bestuurder Elio de Angelis gewen, wat 'n Lotus-Renault bestuur het, nadat McLaren-bestuurder Alain Prost gediskwalifiseer is weens 'n ondermassa motor. Dit was de Angelis se tweede en laaste oorwinning. Thierry Boutsen was tweede in 'n Arrows - BMW, met Patrick Tambay derde in 'n fabrieks-Renault.

## Verwysings
Woiwodskap Lebus

duimnael|Ligging van Woiwodskap Lebus binne Pole.
duimnael|170x170px|Vlag
duimnael|180x180px|Wapen
**Woiwodskap Lebus** (pools: *województwo lubuskie*) - 'n woiwodskap in die weste van Pole, wat in 1999 geskep is - as gevolg van 'n administratiewe hervorming - uit die meeste gebiede van die voormalige woiwodskaps: Gorzów en Zielona Góra en 'n klein deel van Leszno, en funksioneer sedert 1 Januarie 1999. Die setel van die woiwode is Gorzów Wielkopolski, en die setel van die woiwodskap selfregering – Zielona Góra.

Uit die noorde grens dit aan die Woiwodskap Wes-Pommere, uit die ooste - met die Groot-Pole-woiwodskap, uit die suide - aan die Neder-Silesiese woiwodskap, en uit die weste - aan Duitsland. Volgens data vanaf 31 Desember 2018 beslaan dit 'n oppervlakte van 13,987.93 km², en sy bevolking is minder as 1 miljoen inwoners volgens data van 30 Junie 2023 (wat dit die tweede minste bevolkte woiwodskap in Pole maak na die Opolskie-woiwodskap). Dit het die grootste bosbedekking in die land.

Die naam van die woiwodskap is afgelei van die historiese land – die Lebus-land. Die woiwodskap sluit die lande van vier historiese lande in - Lebus Land, Neder-Silesië, Groot-Pole en Neder-Lausitz. Ten spyte van die naam, bevat dit nie Lebus, wat in Duitsland geleë is nie.
1986 Meksikaanse Grand Prix

Die **1986 Meksikaanse Grand Prix** was 'n Formule Een-motorwedren wat op 12 Oktober 1986 op die Autódromo Hermanos Rodríguezin Meksikostad gehou is.

Die eerste Meksikaanse Grand Prix sedert 1970 is gehou by die nuuthernoemde Autódromo Hermanos Rodríguez, geleë in die Magdalena Mixhuca-ontspanningsportpark in die middel van Meksikostad. Die baan is effens verkort en aangepas van sy vorige uitleg; hoewel Meksikostad op 'n geologies aktiewe oppervlak geleë was; dus was die baan baie hobbelrig - en die mees vreesaanjaende en skouspelagtige draai (met 'n groot helling) op die baan, die 275 km/h, 180-grade Peraltada-draai, het van voorheen gebly, maar met meer aflooparea en minder helling as voorheen.

Dit was die eerste oorwinning vir Gerhard Berger sowel as vir die Benetton Formula-span. Benetton het op Pirelli-bande gery, en hul relatiewe duursaamheid in vergelyking met mededingers op Goodyearbande het tot die span se voordeel gestrek. Berger het hierdie wedren gewen omdat hy nie 'n kuipestop vir 'n vars stel bande hoef te gemaak het nie. Dit sou ook die finale oorwinning vir die turbo-aangejaagde BMW-enjin wees.

### Renuitslag 
## Verwysings
Shahed 129

[duimnael|Shahed 129 onbemande vliegtuig gesien tydens die Eqtedar 40 verdedigingsuitstalling in [Teheran.]]
Die **Shahed 129** (Persies: شاهد ۱۲۹, Afrikaans: "getuie";  soms **S129**) is 'n Iranse enkelmotorige medium-hoogte langdurige onbemande gevegsvliegtuig (UCAV) wat deur Shahed Aviation Industries vir die Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) ontwerp is.  Die Shahed 129 is in staat tot gevegs- en verkenningsmissies en het 'n uithouvermoë van 24 uur; dit is soortgelyk in grootte, vorm en rol aan die Amerikaanse MQ-1 Predator en word wyd beskou as een van die mees effektiewe hommeltuie in Iranse diens.

Die onbemande vliegtuig is gebruik vir lugaanvalle in die Siriese Burgeroorlog en vir grenspatrollie aan Iran se oostelike grens.

## Ontwikkeling
links|duimnael| Die eerste Shahed 129 prototipe, met registrasienommer 129-001, kan onderskei word aan sy vaste agterste landingsgestel..
Ontwikkeling het in 2005 begin toe Iran Aircraft Manufacturing Industrial Company (HESA) ontwerpwerk aan die HESA-100 UAV begin het. Dit was in wese dieselfde ontwerp as die Shahed 129, maar was korter en met 'n vierkantige romp. Ontwerpverantwoordelikheid is oorgedra aan die Shahed Aviation Industries Research Center, wat die HESA-100 herdoop het na die Shahed 123. Alhoewel min daaroor bekend is, is die Shahed 123 'n produksie-UAV in eie reg, nie 'n navorsingsprojek nie. Die Shahed 123 is later ontwikkel tot die Shahed 129. Alternatiewelik het 'n aantal bronne berig dat die Shahed 129 omgekeerd ontwikkel is vanaf 'n Israeliese Hermes 450 UAV wat in Iran neergestort het.

Twee prototipes is gebou. Die onbemande vliegtuig het in September 2013 in reeksproduksie geplaas. 'n Totaal van 40 vliegtuie is bestel, met aflewerings wat teen 2024 voltooi is.

## Verwysings
Overton-venster

duimnael|'n Illustrasie van die Overton-venster, tesame met Treviño se grade van aanvaarding.
Die **Overton-venster** is die reeks onderwerpe en argumente wat polities aanvaarbaar is vir die hoofstroombevolking op 'n gegewe tydstip.  Dit staan ook bekend as die **venster van diskoers**. Die sleutel tot die konsep is dat die venster mettertyd verander; dit kan verskuif, of krimp of uitbrei.Dit is 'n voorbeeld van "die stadige evolusie van maatskaplike waardes en norme".

## Opsomming
In die vroeë 1990's het Overton 'n spektrum van "meer vry" tot "minder vry" beskryf met betrekking tot regeringsingryping, wat vertikaal op 'n as georiënteer was (om vergelyking met die links-regs politieke spektrum te vermy). Soos die spektrum beweeg of uitbrei, kan 'n idee op 'n gegewe plek op die skaal min of meer polities aanvaarbaar word. Na Overton se dood het sy kollega van die Mackinac Center for Public Policy, Joseph Lehman, die idee verder ontwikkel en dit na Overton vernoem.

Die politieke kommentator Joshua Treviño het gepostuleer dat die ses grade van aanvaarding van openbare idees rofweg die volgende is:
*ondenkbaar
*radikaal
*aanvaarbaar
*verstandig
*gewild
*beleid

Die Overton-venster is 'n benadering om die idees te identifiseer wat die spektrum van aanvaarbaarheid van regeringsbeleide definieer. Die uitgangspunt van die konsep wat Overton gedefinieer het, was dat politici tipies vrylik slegs binne 'n venster optree wat as aanvaarbaar beskou word. Die verskuiwing van die Overton-venster sou behels dat voorstanders van beleide buite die venster die publiek oorreed om die venster uit te brei, terwyl voorstanders van huidige beleide, of soortgelyke beleide binne die venster, probeer om mense te oortuig dat beleide buite die status quo as onaanvaarbaar beskou moet word. Volgens Lehman, wat die term geskep het:

 “Die mees algemene wanopvatting is dat wetgewers self besig is om die Overton-venster te verskuif. Dit is absoluut vals. Wetgewers is eintlik besig om te bepaal waar die venster is, en dan te beweeg om daarmee ooreenstemmend te wees.”

## Verwysings
1985 Portugese Grand Prix

Die **1985 Portugese Grand Prix** was 'n Formule Een- motorwedren wat op 21 April 1985 in Estoril gehou is. Dit was die tweede rondte van die 1985 FIA Formule Een Wêreldkampioenskap en is deur Ayrton Senna vanuit die voorste wegspringplek gewen, en het hy beide sy eerste voorste wegspringplek en oorwinning in die proses behaal. Senna het sy vaardigheid in nat resies gedemonstreer deur die wedren minstens een rondte voor ander motors te voltooi, behalwe die tweede plek van Michele Alboreto.

### Renklassifikasie
Saitō Hajime

duimnael
**Saitō Hajime** (斎藤 一) (gebore **Yamaguchi Hajime** (山口 一); 18 Februarie 1844 – 28 September 1915) was 'n Japannese Samoerai van die laat Edo-periode, wat veral bekend was as die kaptein van die derde eenheid van die *Shinsengumi*. Hy was een van die min kernlede wat die talle oorloë van die *Bakumatsu*-periode oorleef het. Hy was later bekend as **Fujita Gorō** (藤田 五郎) en het as 'n polisiebeampte in Tokio gewerk tydens die Meiji-restourasie waar hy meestal onderdekking vir hulle en vir die Japannese regering gewerk het.

## Bronne
* Kikuchi Akira (2003). "Saitō Hajime no Aizu-sensō," pp.&nbsp;110–135 in *Shinsengumi Saitō Hajime no Subete*. (Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha).
* Itō Tetsuya (2003). "Saitō Hajime nenfu," p.&nbsp;223-243 in *Shinsengumi Saitō Hajime no Subete*. (Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha).
* Itō Tetsuya (2003). "Takada kinshin kara Tonami zaijūroku," pp.&nbsp;136–149 in *Shinsengumi Saitō Hajime no Subete*. (Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha).
* Nagaya Yoshie (2003). "Saitō Hajime no shūhen (shutsuji to sono kakeizu)," pp.&nbsp;27–37 in *Shinsengumi Saitō Hajime no Subete*. (Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha).
* *Shinsengumi Encyclopedia*. Tokyo: Shin Jinbutsu Oraisha, 1978.
* Tōdō Toshihisa (2003). "Saitō Hajime kanren jinbutsu jiten," pp.&nbsp;193–206 in *Shinsengumi Saitō Hajime no Subete*. (Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha).
* Yamamura Tatsuya (1998). *Shinsengumi Kenkyaku-Den*. Tokyo: PHP Interface. 

## Eksterne skakels
Woody Cape-natuurreservaat

Die **Woody Cape-natuurreservaat** aan die kus by Alexandria in die Oos-Kaap beskerm die uitsonderlike duinegebied waar kolle van die oostelike kusfynbos voorkom. 

Hierdie beskermde gebied van 15&nbsp;460 ha lê tussen Alexandria, Boesmansriviermond, Boknesstrand en Cannon Rocks is in 1985 tot reservaat verklaar. Daar is ‘n tweedaagse sirkelroete, die Alexandria-voetslaanpad, vir rugsakstappers. Later jare is hierdie gebied by ‘n vergrote Addo-olifant- Nasionale Park ingelyf.

## Bibliografie
*Illenberger, Werner K. en Izak C. Rust: Duneland - wasteland or wonderland? In: Conserva. Department van Omgewingsake. Deel 7, nr. 6, November/Desember 1992. ISSN 0258-3313
*Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
Congaskraal-natuurreservaat

Die **Congaskraal-natuurreservaat** bewaar die Alexandria-kuswoud in die Oos-Kaap.

Hierdie beskermde gebied van 602&nbsp;ha is wes van Alexandria, suid van Makhanda, oos van Kinkelbos, op 188 m bo seespieël  en by . Dit is in 1985 tot natuurreservaat verklaar.

Met die identiese doel is in 1985 ook in dieselfde omgewing die Boschhoek-natuurreservaat van 1600 ha en die Boxwood-natuurreservaat van 881 ha verklaar. 

## Bibliografie
*Illenberger, Werner K. en Izak C. Rust: Duneland - wasteland or wonderland? In: Conserva. Department van Omgewingsake. Deel 7, nr. 6, November/Desember 1992. ISSN 0258-3313
*protectedplanet.net/555563505
*protectedplanet.net/555563509
*sahris.sahra.org.za/sites/default/files/heritagereports/
*Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
Entabeni-natuurreservaat

duimnael|links|300px|Uitsig oor 'n deel van die reservaat.

Die **Entabeni-natuurreservaat** is geleë  in die Entabeni-staatswoud in die Waterberg. Hier is ‘n plantasie en saagmeule vir kommersiële doeleindes, maar ook word die inheemse bos bestudeer en beskerm. Rooipeer, essenhout, witstinkhout, wildekastaiing en waterbessie kom voor. Op die Soutpansberg-voetslaanpad deur die woud kan ook die sku samango-aap en ‘n verskeidenheid groot roofvoëls teengekom word.

Die natuurreservaat van 220 ha is in 1939 geproklameer en in 1985 tot 522 ha vergroot.

‘’Entabeni’’ beteken “op die piek van die berg”.

## Bibliografie
*Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
Matiwa-natuurreservaat

Die **Matiwa-natuurreservaat** in die Soutpansberg is die plek in Suid-Afrika wat die hoogste gemiddelde reënval per jaar ontvang, naamlik 2004 millimeter.

Hierdie beskermde gebied in die Vhembe-distriksmunisipaliteit is 179&nbsp;ha groot en is by nagenoeg 23° suid en 30° 17′ oos. Dit is in 1985 tot reservaat verklaar.

## Bibliografie
*za.geoview.info/matiwa_nature_reserve,345457701n
*Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
Umtiza-natuurreservaat

Die **Umtiza-natuurreservaat** in Oos-Londen beskerm onder meer die bedreigde inheemse boomspesie *Umtiza listeriana* sowel as wat oorgebly het van die inheemse Umtizabos op die oewer van die Buffelsrivier. Die reservaat vorm deel van die groter Oos-Londen-kusnatuurreservaat.

Hierdie reservaat is by  en lê suid van die Buffelsrivier, wes van die middestad, noord van Fort Grey en die Koning Phalo Internasionale Lughawe en noordoos van die Fort Grey-staatsbos.

Reeds in 1985 is 556&nbsp;ha tot reservaat verklaar en in 2020 is ‘n verdere 1800&nbsp;ha daar rondom bygevoeg.

So ‘n 30 tot 40 voëlspesies is hier al gesien. Verder kom die samango-aap sowel as bosbokke, duikers en ystervarke hier voor. Verskeie wandelroetes is uitgelê.

## Bibliografie
*sa-venues.com/game-reserves/Umtiza-forest-reserve.php
Nelshoogte-natuurreservaat

Die **Nelshoogte-natuurreservaat** (ook bekend as die **Dr. Hamilton-natuurreservaat**) is net wes van Barberton geleë en het ten doel die voortbestaan te verseker van die dwergsilwerblaarsuikerbos (*Protea roupelliae*, subspesie hamiltonii). Hierdie skaars rankende vorm van die silwersuikerbos kom slegs in klein kolletjies in die Nelshoogte-staatsbos voor.

Dit is in 1972 op nasionale vlak as 'n bosnatuurreservaat aangewys. Dit beslaan 2,79 km2 en word deur die Mpumalanga Toerisme & Parke-agentskap (MTPA) bestuur.

## Geskiedenis 
Op 7 Januarie 1972 het die Departement van Bosbou 'n gedeelte van die Nelshoogte-staatsbos as 'n natuurreservaat verklaar met die naam Nelshoogte-natuurreservaat. Die reservaat in in 1985 tot 26 ha vergroot.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
PL-15

duimnael|PL-15E-model by Zhuhai-lugskou 2024.
Die **PL-15** (Chinees: 霹雳-15; pinyin: Pī Lì-Yāo Wǔ; letterlik 'Weerligstraal-15', NAVO-rapporteringsnaam: CH-AA-10 Abaddon) is 'n aktiewe radargeleide langafstand-lug-tot-lug-missiel wat deur die Volksrepubliek China ontwikkel is en deur beide die Volksbevrydingsleër se Lugmag (PLAAF) en Vlootlugmag (PLANAF), sowel as die Pakistanse Lugmag, gebruik word.

Dit is die primêre lug-tot-lug-missiel buite die visuele bereik wat deur PLA-vastevlerk-gevegvliegtuie gedra word. Die eweknie binne die visuele bereik is die PL-10.

## Operasionele geskiedenis
### Pakistan
PL-15E's is deur die Pakistanse Lugmag gebruik in die 2025 Indië-Pakistan-aanvalle. Op 7 Mei 2025 is wrakstukke van 'n Pakistanse PL-15E in 'n veld naby die Indiese stad Hoshiarpur, in die staat Punjab, gevind.

## Verwysings
Blystaanspruit

Die **Blystaanspruit** is 'n spruit geleë in die ooste van die provinsie Mpumalanga, in die noordoostelike deel van Suid-Afrika, 250 km oos van Pretoria. Die Blystaanspruit is 'n sytak van die Krokodilrivier, in 'n gebied wat in die Komati-waterskeiding geleë is.

## Eksterne skakel 
* Kaart van die Blystaanspruit se monding by Geonames.org (cc-by)

## Verwysings
Starvation Creek-natuurreservaat

Die **Starvation Creek-natuurreservaat** in Mpumalanga is een van die weinige groeiplekke van die bedreigde Kaapsehoopbroodboom.

Hierdie beskermde gebied is by , 9 km noord van Kaapsehoop, noord van Ngodwana en wes van Nelspruit. Dit omsluit ‘n mooi kloofwoud wat besigtig kan word vanaf gemerkte voetpaadjies. Op 11 Oktober 1985 is 140&nbsp;ha van die Berlin-staatsbos tot hierdie reservaat omskep.

## Bibliografie
*Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985
Rafaël Govaerts

**Rafaël Herman Anna Govaerts** (gebore 1968) is 'n Belgiese botanis. Hy is in besonder bekend vir sy werk oor planttaksonomie.

Hy het 'n Baccalaureusgraad in Wetenskap aan die Europese Universiteitskollege Brussel gestudeer en sedert 1994 is hy werksaam by die Koninklike Botaniese Tuine, KEW. Hy is die hoofbydraer tot die Wêreldkontrolelys van Geselekteerde Plantfamilies, wat in 2023 voltooi is en steeds opgedateer word as *Plants of the World Online*.

Hy is ook 'n lid van die Linnean Society van Londen. 

Die standaardskrywerafkorting **Govaerts** word gebruik om Rafaël Herman Anna Govaerts as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam genoem word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Verwysings
Agathosma acocksii

***Agathosma acocksii*** is 'n klein tot groot struik wat deel van die Rutaceae familie is. Die spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap in die Bontberg voor. Die plant is deel van die fynbos en word bedreig deur oorbeweiding en veldbrande.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World
Douglas Gibson

**Douglas Harvey Monro Gibson** (8 Augustus 1942 – 9 Mei 2025) was 'n Suid-Afrikaanse prokureur, politikus en diplomaat wat tussen 2008 en 2012 as Suid-Afrika se ambassadeur in Thailand gedien het. Voorheen was hy van 1999 tot 2007 hoofsweep van die opposisie, tussen 1997 en 2000 as voorsitter van die federale raad van die Demokratiese Party, en tussen 1994 en 2008 as lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika.

## Loopbaan
Gibson het as prokureur gekwalifiseer.  In 1970 is Gibson verkies tot die Transvaalse Provinsiale Raad vir die Benoni-kiesafdeling as 'n lid van die Verenigde Party. Hy het sestien jaar lank in die provinsiale raad gedien. Hy was ook 'n dorpsraadslid in Benoni tussen 1972 en 1977. In 2000 is die Demokratiese Alliansie gevorm uit 'n samesmelting van die DP en NNP. James Selfe is toe verkies om die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie te lei.

Gibson het tot 2007 as hoofsweep gedien, toe Tony Leon as DA-leier bedank het en Sandra Botha verkies is om hom op te volg. Ian Davidson is aangestel om as hoofsweep te dien.  In Februarie 2012 het sy termyn as ambassadeur geëindig en het hy na Suid-Afrika teruggekeer.

## Post-politieke loopbaan
In sy aftrede het Gibson aktief gebly in die DA en openbare diskoers. In April 2017 het hy gesê dat voormalige DA-leier Helen Zille "verby haar rakleeftyd" was en haar aangespoor om af te tree nadat die destydse DA-leier Mmusi Maimane aangekondig het dat dissiplinêre stappe teen haar geneem sou word vir haar kontroversiële twiets oor kolonialisme.

In Junie 2024 het Gibson 'n opiniestuk geskryf waarin hy sy steun aangekondig het vir die DA en ander partye wat 'n koalisieregering met die ANC vorm nadat laasgenoemde sy parlementêre meerderheid in die algemene verkiesing van die vorige maand verloor het.

## Afsterfte
Gibson is op 9 Mei 2025 op die ouderdom van 82 oorlede.

## Verwysings
Kondō Isami

duimnael|Kondō Isami
**Kondō Isami** (近藤 勇, 9 November 1834 – 17 Mei 1868) was 'n Japannese swaardvegter en samoerai van die laat Edo-periode. Hy was die vierde generasie meester van Tennen Rishin-ryū en was bekend vir sy rol as bevelvoerder van die *Shinsengumi*.

## Bronne
*Kikuchi Akira 菊池明. *Shinsengumi 101 no Nazo* 新選組101の謎. Tokyo: Shin Jinbutsu Oraisha, 2000.
*Kojima Masataka 小島政孝. *Shinsengumi yowa* 新選組余話. Tokyo: Kojima-Shiryōkan 小島資料館, 1991
*Ōishi Manabu 大石学. *Shinsengumi: saigo no bushi no jitsuzō* 新選組: 最後の武士の実像. Tokyo: Chuokoron Shinsha|Chūōkōron-shinsha, 2004.
*Yasu Kizu. *Swordsmith Nagasone Kotetsu Okisato*. Hollywood: W.M. Hawley Publications, 1990.
* "Kondō Hijikata to Okita no Shinsengumi" 近藤・土方・沖田の新選組. *Rekishi Dokuhon*, December 2004.
**Shinsengumi dai zenshi* 新選組大全史. Tokyo; Shin Jinbutsu Oraisha, 2003. 
**Shinsengumi Jiten* 新選組事典. Tokyo: Shin Jinbutsu Oraisha, 1978.
* Stephane Lun 倫世豪. *A Guide on Shinsengumi: the background and management*. 2021 Kindle Paperwhite version. Amazon.com

## Eksterne skakels
NCSIST Albatross

duimnael|UAV 9728 vertoon by  Chengkungling.
Die **Albatross** (Chinees: 銳鳶; pinyin: *Ruì yuān*, "Skerp Vlieër"), ook bekend as die **Chung Xiang II**, is 'n medium onbemande lugvaartuig wat vervaardig is deur die Nasionale Chung-Shan Instituut vir Wetenskap en Tegnologie. Dit is in diens van die Republiek van China se vloot.

## Ontwerp
Die Chung Shyang II onbemande vliegtuig kan toesig, verkenning, teikenverkryging, artillerie-opsporing en gevegskade-assessering vir die weermag uitvoer, asook ander take soos grenspatrollie en lugverkenning vir verskeie regeringsagentskappe verrig. Dit kan ook as lugkommunikasie-aflos gebruik word en rampassessering tydens rampe uitvoer. 

Die Albatross het 'n vlerkspan van 8 meter en 'n reikafstand van meer as 180 km. Die uithouvermoë is ongeveer 12 uur. Dit dra 'n elektro-optiese vrag en kan beide dag en nag werk. Benewens sy militêre vermoëns kan die Albatross ook gebruik word vir burgerlike toepassings soos landbou, visserye, veeteelt, rampmonitering, omgewingsbeskerming, verkeersbeheer, teikensoek, posisieherkenning, kuspatrollie, kommunikasie-aflos en gevaarlike terreinopname. Vlootoffisiere wou nie kommentaar lewer oor of die tipe bewapen kan word nie.

## Verwysings
Mamphakathi

**Mamphakathi** is 'n landelike nedersetting sentraal in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Groter Letaba Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Nynäshamn

**Nynäshamn** is 'n kusdorp en munisipaliteit suid van Stockholm in Swede. Dit is geleë aan die Oossee en dien as 'n belangrike vervoerknooppunt vir beide spoor- en seevervoer.

Nynäshamn het 'n lang geskiedenis van maritieme aktiwiteit en is 'n gewilde somervakansiebestemming met sy natuurskoon, bootdienste, en toegang tot eilande en kusgebiede. Die stad het ook 'n kleiner industriële sektor, insluitend petrochemiese installasies.

## Vervoer 
Nynäshamn is die suidelikste eindpunt van die Stockholmse pendeltrein-netwerk (*Pendeltåg*), met gereelde dienste wat die dorp verbind met Stockholm se Sentraalstasie en ander stedelike gebiede in die metropolitaanse streek.

Die hawe van Nynäshamn bied veerbootdienste na verskeie bestemmings. Die belangrikste veerbootlyn is die een na Visby op Gotland, maar daar is ook gereelde veerbote na Gdansk in Pole, Ventspils en Liepaja in Letland sowel as na Rostock in Duitsland. Die veerhawens speel 'n belangrike rol in beide passasiers- en vragvervoer.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*
Fårö

**Fårö** (Sweedse uitspraak: [ˈfôːrøː]) is 'n eiland in die Oossee en maak deel uit van die Sweedse eilandprovinsie Gotland. Dit is geleë net noord van die hoofeiland en word deur 'n smal seestraat, die Fårösund, geskei. Die eiland is bereikbaar via 'n veerboot vanaf Gotland en staan bekend vir sy ruwe kuslyn, unieke kalksteenformasies (bekend as *raukar* in meervoud of *rauk* in enkelvoud), en sy kenmerkende, kaal landskap.

Fårö is veral bekend as die woonplek van die internasionaal bekende Sweedse regisseur Ingmar Bergman, wat daar gewoon en gewerk het tot sy dood in 2007. Sy teenwoordigheid het die eiland wêreldbekend gemaak onder cinefiele en toeriste.

Tydens die Krimoorlog (1853–1856) het Fårö 'n strategiese rol gespeel toe Britse en Franse vloote die eiland en die omliggende gebied gebruik het as 'n ankerplek en waarnemingspos in hul operasies teen Rusland in die Baltiese gebied. Hoewel Swede neutraal gebly het, het buitelandse oorlogskepe gereeld in die area verskyn. In 1854 het sowat twintig Britse vlootsoldate op Fårö aan cholera gesterf en hulle rus tot vandag toe daar – hul grafte herinner aan hierdie minder bekende episode van internasionale konflik in die noorde van Europa.

Vandag is Fårö ’n gewilde toeristebestemming, veral in die somermaande, en lok besoekers met sy natuurlike skoonheid, rustige atmosfeer en kulturele erfenis. Ondanks sy beskeie grootte het die eiland 'n eie karakter en dialek, en verskeie historiese boerderye en ou vissersdorpe is goed bewaar.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*
James-Brent Styan

**James-Brent Styan** is ’n Suid-Afrikaanse skrywer, joernalis en voormalige regeringswoordvoerder. Hy is bekend vir sy ondersoekende werke oor sake, energie, staatsentiteite en politieke korrupsie in Suid-Afrika. Styan het verskeie niefiksieboeke gepubliseer wat onder meer handel oor Eskom, Christiaan Barnard, Steinhoff, Bosasa, en wêreldwye ekonomiese ongelykheid.

## Agtergrond en opleiding 
Styan is in 1980 in 'n mynwerkersdorpie op die Witwatersrand gebore en het grootgeword in Cradock in die Karoo en Heidelberg in Gauteng, waar hy in 1998 gematrikuleer het. Hy het ’n Baccalaureusgraad in Rekeningkunde aan die Universiteit van Pretoria verwerf, waarna hy in 2003 as ’n rekenmeester gekwalifiseer het. Daarna het hy sy klerkskap by ’n ouditeursfirma voltooi. Hy het later ’n Honneursgraad in Joernalistiek aan die Universiteit van Stellenbosch behaal.

## Joernalistieke loopbaan 
Styan het sy loopbaan as joernalis in Johannesburg begin en het gespesialiseer in verslaggewing oor staatsondernemings, energie en lugvaart. Hy het ook as senior politieke korrespondent in die Suid-Afrikaanse Parlement gewerk. Sy werk het onder meer verskyn in *Finweek*, *Forbes Africa*, *Sake24*, *Fin24*, *Beeld* en *Die Burger*.

## Regeringsdiens 
Styan het later as woordvoerder vir die Wes-Kaapse Minister van Plaaslike Regering, Omgewingsake en Ontwikkelingsbeplanning gedien. Tydens sy diens is hy betrek by kommunikasiestrategieë rondom die droogtekrisis van 2017–2018.

## Outeurskap 
Styan het verskeie boeke geskryf wat fokus op korrupsie, besigheidspraktyke en sosiale ongelykheid. Sy debuutwerk, *Blackout: The Eskom Crisis* (2015), het vroeg gewaarsku oor beurtkrag in Suid-Afrika.

In 2018 het hy *Heartbreaker: Christiaan Barnard and the First Heart Transplant* gepubliseer, 'n biografie wat die lewe van die wêreldberoemde hartchirurg Christiaan Barnard vier.

Later in dieselfde jaar het sy boek *Steinhoff: Inside SA’s Biggest Corporate Crash* verskyn – ’n topverkoper wat ondersoek instel na een van Suid-Afrika se grootste sake-skandale ná die ineenstorting van Steinhoff International.

In 2020 volg *The Bosasa Billions: How the ANC Sold Its Soul*, wat fokus op die invloed van Bosasa en politieke korrupsie.

In 2024 publiseer Styan sy mees onlangse werk, *The Dirty Secrets of the Rich and Powerful: Exposing the Dark Side of Capitalism*. Die boek ondersoek wêreldwye ekonomiese ongelykheid, korporatiewe mag, belastingontduiking, medisynekoste en die manipulasie van aandelemarkte. 

## Bibliografie 
* *Blackout: The Eskom Crisis* (2015)  
* *Heartbreaker: Christiaan Barnard and the First Heart Transplant* (2018)  
* *Steinhoff: Inside SA’s Biggest Corporate Crash* (2018)  
* *The Bosasa Billions: How the ANC Sold Its Soul* (2020)  
* *The Dirty Secrets of the Rich and Powerful* (2024)

## Persoonlike lewe 
Styan woon in Kaapstad. Hy skryf steeds deeltyds en werk in kommunikasie in die staatsdiens.

## Verwysings
Osteospermum armatum

***Osteospermum armatum*** is 'n blomplant wat deel van die *Asteraceae*-familie is. Dit is die eerste keer deur Norlindh beskryf. *Osteospermum armatum* behoort tot die genus *Osteospermum* en die familie Asteraceae.

Die spesie is endemies aan:

* Suid-Afrika
** Noord-Kaapprovinsie
* Namibië

## Verwysings
Eredivisie vir vroue

Die **Eredivisie Vrouwen** is die hoogste betaalde sokkerafdeling vir vroue in Nederland. Die kompetisie word deur die KNVB georganiseer. Die eredivisie bestaan uit 12 klubs. Elke klub speel twee keer per seisoen teen mekaar – een weg- en een tuiswedstryd.

Die kompetisie het aangevang in 2007 met 6 spanne. Tans het alle klubs ook 'n span in die betaalde kompetisies vir mans.

## Klubs in 2024/25
* ADO Den Haag
* Ajax
* AZ
* Excelsior
* Feyenoord
* Fortuna Sittard
* SC Heerenveen
* PEC Zwolle
* PSV
* Telstar
* FC Twente
* FC Utrecht

## Wenners
In hierdie tabel staat al die wenners van die hoogste Nederlandse vrouesokkerkompetisie sedert 1974. Sedert 2007 is die betaalde *Eredivisie vir vroue* die hoogste sokkerkompetisie vir vroue in Nederland.

*FC Twente* is rekordkampioen met 10 titels.

## Eksterne skakels 
* Webwerf van die Eredivisie Vrouwen
* Amptelike webwerf van die KNVB
Chenolea convallis

***Chenolea convallis*** is 'n plant wat deel van die Amaranthaceae familie is. Die spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap by die Brandvleidam naby Worcester voor. Die enigste bevolking groei op die rand van die dam en word bedreig deur 'n moontlike vergroting van die dam. Die spesie is deel van die fynbos.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World
Osteospermum karrooicum

***Osteospermum karrooicum***
Die verkose habitat is op heuwels en sanderige grond tussen rotse.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Chenolea

***Chenolea*** is 'n genus van plante wat behoort tot die familie Amaranthaceae. Die genus is inheems aan Mosambiek, Namibië en Suid-Afrika.

## Spesies 
Daar is twee spesies wat tot die genus hoort:
* *Chenolea convallis* Snijman & J.C.Manning
* *Chenolea diffusa* Thunb.

## Verwysings
Okita Sōji

duimnael
**Okita Sōji** (沖田 総司, 1842 of 1844 – 19 Julie 1868) was 'n Japannese samoerai en die kaptein van die eerste eenheid van die *Shinsengumi*, 'n spesiale polisiemag in Kioto gedurende die laat sjogunaat-periode. Hy was een van die beste swaardvegters van die Shinsengumi.
## Eksterne skakels
Psychodidae

Die **rioolmuggies** (Psychodidae) is 'n familie van insekte wat tot die orde Diptera (tweevlerkiges) hoort. Die spesies is klein, 2-4&nbsp;mm groot. Die muggies het breë, plat, motagtige vlerke en die volwasse wyfies is bloedsuiers, veral met reptiele. Daar is tans 23 spesies bekend met vele wat nog benaam moet word. Hierdie familie kan maklik met witvlieë, (Aleyrodidae) of rikaniede (Ricaniidae) verwar word.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Insektopedie, Erik Holm, Struik Nature, 2017,
Diaspoor (plantkunde)

duimnael| Paardebloemblare van 'n paardebloem, elk vas aan 'n papus (*taraxacum*)
In plantkunde is 'n **diaspoor** 'n plantverspreidingseenheid wat bestaan uit 'n saad of spoor plus enige bykomende weefsels wat verspreiding bevorder. Voorbeelde van sulke addisionele strukture sluit in elaiosome, vrugte, pseudovrugte of arile, sowel as pappi. In 'n paar plante is die diaspoor 'n tuimelkruid en maak die meeste van die plant uit.

Diaspore is algemeen in onkruidagtige en ruderale spesies. Gesamentlik staan diaspore, sade en spore wat vir migrasie gemodifiseer is, bekend as *disseminules*.

## Rol in verspreiding 
duimnael|Saad van *Afzelia africana*, elk dra 'n geel kappie (elaiosoom)
'n Diaspoor van saad plus elaiosoom is 'n algemene aanpassing aan saadverspreiding deur miere (*mirmekochorie*). Dit word veral aangetref in Australiese en Suid-Afrikaanse sklerofilplantgemeenskappe. Tipies dra miere die diaspoor na hul neste, waar hulle die elaiosoom kan afvreet, die saad kan weggooi, en die saad kan daarna makliker ontkiem.

'n Diaspoor van saad(e) plus vrugte is algemeen in plante wat deur vrugtevreters versprei word. Vrugtevretende vlermuise dra tipies die diaspoor na 'n gunsteling sitplek, waar hulle die vrugte eet en die saad weggooi. Vrugtevretende voëls sluk klein sade in, maar soos vlermuise kan hulle groter saadvrugte na 'n rusplek dra waar hulle die vrugte vreet en die saad weggooi. Diaspore soos achenes en samarae word hoofsaaklik deur wind versprei; samaras word ook versprei deur te seil of te tuimel soos hulle in stil lug val. Dryfvrugte en sommige ander word deur water versprei.

Tuimelbossies word deur die wind versprei, soms oor baie lang afstande. Dit kom voor in 'n verskeidenheid onkruidagtige en ruderale spesies wat inheems is aan steppe en woestyne. Grasse het verskeie verspreidingseenhede: selde die kariopsis alleen, maar dikwels 'n diaspoor. Disartikulasie vind plaas onder, tussen of bo die glumus en by alle nodusse.

## Verwysings
Agathosma geniculata

***Agathosma geniculata*** is 'n klein struikie wat deel van die Rutaceae familie is. Die spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap van Hermanus tot by Witsand voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 4182&nbsp;km² en is deel van die fynbos. Die spesie word bedreig deur indringerplante.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World
Ertholmene

**Ertholmene** (voorheen gespel as *Ærtholmene*) is ’n klein argipel in Denemarke, geleë in die Oossee. Die grootste eiland is Christiansø, en dié naam word dikwels gebruik om na die hele eilandgroep te verwys. Ertholmene is sowat 18 kilometer noordoos van Gudhjem op die eiland Bornholm geleë, en sluit Denemarke se oostelikste punt in. Twee van die eilande, Christiansø en Frederiksø, is bewoon, met ’n gesamentlike permanente bevolking van 91 mense (soos in 2024). Die argipel het ’n totale oppervlakte van 39 hektaar. Die naam "Ertholmene" beteken letterlik "ertjie-eilande" in Deens.

## Geskiedenis 
Ertholmene was histories van groot belang vir die Deense vloot, maar die vesting is in 1855 gesluit. Sedertdien is daar geen funksionele militêre infrastruktuur op die eilande nie, maar die gebied bly formeel onder die administrasie van die Ministerie van Verdediging. Hierdie ministerie stel tussen 25 en 30 mense aan om die burgerlike infrastruktuur, museum en historiese geboue te onderhou.

## Hede en ekonomie 
Vandag is die ekonomie van Ertholmene byna volledig toerisme-gebaseer. Tien- tot twintigduisende mense besoek die eilande jaarliks, meestal as dagbesoekers vanaf Bornholm gedurende die somermaande. Die argipel se geboue en natuur is wetlik beskerm, en toegang tot die onbewoonde eilande is beperk.
senter|duimnael|450x450px|Christiansø

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Ven

**Ven** (Deens: *Hven*) is 'n Sweedse eiland in die Öresund-seestraat, geleë tussen Skåne (Swede) en Seeland (Denemarke). Die eiland vorm deel van die Landskrona-munisipaliteit in die Skåne-provinsie en het ’n oppervlakte van 7,5 km² met 371 inwoners vanaf 2020. Gedurende die 1930’s het die bevolking 'n hoogtepunt bereik met ongeveer 1 300 inwoners.

Daar is vier dorpe op die eiland: Bäckviken, Tuna By, Norreborg, en Kyrkbacken. Die eiland is veral bekend as die ligging van die sterrewagte Uraniborg en Stjerneborg, wat albei gestig en bestuur is deur die Deense Renaissance-sterrekundige Tycho Brahe.

Ven het veerbootverbindings met Landskrona, en slegs gedurende die somer, met Helsingborg en Kopenhagen. Die veerbote lê aan by Bäckviken. Die eiland is ’n gewilde toeristebestemming, veral in die somer, en word soms die “Pêrel van die Sont” genoem. Die grond is ryk aan gletserafsettings (till), wat dit baie geskik maak vir landbou.

## Geskiedenis 
duimnael|Kaart van Ven uit die Blaeu-atlas van 1663, gebaseer op kaarte wat deur Tycho Brahe in die vorige eeu geteken is. Uraniborg is naby die middel sigbaar.|links
Die eiland was histories onder Deense bewind. Die Deense sterrekundige Tycho Brahe (1546–1601) het tussen 1576 en 1596 twee sterrewagte daar gebou: Uraniborg en Stjerneborg. Die sterrewagte is deur die inwoners van die eiland gebou, met Tycho Brahe as hulle heer.

Die Sweedse owerheid het in 1658 beheer oorgeneem, toe die res van Skåne aan Swede afgestaan is deur die Verdrag van Roskilde. Die eiland is nie spesifiek in die verdrag genoem nie, en volgens die Dene was dit nie deel van Skåne nie, maar van Seeland (*Sjælland*) en dus steeds onder Deense beheer. Die Swede het nie met daardie interpretasie saamgestem nie en het troepe gestuur om die eiland op 6 Mei 1658 te beset. Die oordrag aan Swede is in 1660 bevestig deur die Verdrag van Kopenhagen. Die 350ste herdenking van hierdie oordrag is in 2010 op die eiland gevier.

Twee kerke is op die eiland geleë. Die ouer een, St Ibb se Kerk, is bo-op ’n heuwel in die kerkhof naby die weskus van die eiland, met ’n uitsig oor die Deense dorp Rungsted. Dit is in die 13de eeu gebou en is ’n gewilde plek vir troues. Die jonger kerk, wat intussen omskep is in ’n museum, is in die middel van die eiland geleë, naby Uraniborg, een van die twee sterrewagte wat deur Tycho Brahe gebou is.

Die asteroïde 379 Huenna, wat in 'n wentelbaan halfpad tussen Mars en Jupiter is, is na Ven vernoem.

## Verwysings
Ruhnu

**Ruhnu** (Sweeds: *Runö*; Lets: *Roņu sala*; Lyfs: *Rūnõmō*) is ’n Estniese eiland in die Golf van Riga in die Oossee. Die eiland het ’n oppervlakte van 11,9 vierkante kilometer en vorm administratief deel van die Saaremaa provinsie.

Hoewel dit aan Estland behoort, lê Ruhnu geografies nader aan die Koerlandse kus op die vasteland van Letland as aan enige ander deel van Estland self. Met minder as 150 amptelike inwoners het Ruhnu vald (die plaaslike gemeente) die kleinste bevolking van al Estland se 79 munisipaliteite.

## Geskiedenis 
Die eerste argeologiese artefakte van menslike aktiwiteit op Ruhnu, waarskynlik verwant aan seisoenale robbejag, dateer uit ongeveer 5000 v.C. Die tyd van aankoms van die eerste Skandinawiërs op die eiland en die begin van 'n permanente Sweeds-sprekende nedersetting is onbekend. Dit het waarskynlik nie voor die Noordelike Kruistogte aan die begin van die 13de eeu plaasgevind nie — toe die inheemse volke van al die gebiede rondom die Golf van Riga tot Christendom bekeer en aan die Teutoniese Orde onderwerp is.

Die eerste gedokumenteerde verwysing na die eiland Ruhnu en sy Sweedse bevolking verskyn in ’n brief van 1341 wat deur die Biskop van Koerland gestuur is. In dié brief is die eilandbewoners se reg bevestig om daar te woon en hul eiendom volgens Sweedse wet te bestuur.

Ruhnu was onder die beheer van die Koninkryk van Swede van 1621 tot 1708, en formeel tot 1721. Daarna het dit onder die Russiese Ryk geval tot en met die Eerste Wêreldoorlog, toe dit tussen 1915 en 1918 deur die Imperiale Duitse magte beset is.

Na die Eerste Wêreldoorlog, ondanks sommige plaaslike inisiatiewe om weer by Swede aan te sluit, en territoriale aansprake deur Letland, het die eilandbewoners in 1919 ingestem om deel van die pas onafhanklike Estland te word — moontlik vanweë die bestaan van ’n Sweeds-sprekende minderheid in Estland.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog is Ruhnu, saam met die res van Estland, eers deur die Sowjetunie beset (1940–1941), en daarna deur Nazi-Duitsland (1941–1944). In November 1943 het die eerste groep van sowat 75 eilandbewoners na Swede geëmigreer. In Augustus 1944, kort voor die Rooi Leër van die Sowjetunie Estland weer herbeset het, het die oorblywende bevolking van die eiland per skip na Swede gevlug.

Gedurende die tydperk van Sowjet-besetting ná 1944 is die eiland weer herbevolk deur Estlandse burgers en het dit ook 'n eenheid van die Sowjet-lugverdedigingsmagte gehuisves.

## Vervoer 
Ruhnu word bedien deur die Ruhnu-vliegveld, met gereelde vlugte vanaf Pärnu en Kuressaare tussen Oktober en April. Passasiersveerbote vaar tussen Mei en Oktober vanaf Pärnu, Roomassaare en Munalaid.

## Verwysings
## Eksterne skakels
Takasugi Shinsaku

duimnael|Takasugi Shinsaku
**Takasugi Shinsaku** (高杉 晋作, 27 September 1839 – 17 Mei 1867) was 'n samoerai van die Chōshū-domein van Japan wat 'n beduidende bydrae tot die Meiji-restourasie gelewer het. Hy het verskeie skuilname gebruik om sy aktiwiteite van die Tokugawa-sjogunaat te verskuil.

## Verwysing
* 
*  (US).
* 
*  OCLC 413111

## Eksterne skakels
Agathosma corymbosa

***Agathosma corymbosa*** is 'n klein tot groot struik wat deel van die Rutaceae familie is. Die spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap van Hopefield tot by die Kaapse Skiereiland voor. Vele van die bevolkings is uitgewis weens ontwikkeling en die bedreiging bestaan steeds. Die spesie word ook bedreig deur indringerplante. Die plant is deel van die fynbos. 

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World
Unie van Suid-Amerikaanse Nasies

duimnael|302x302px|Logo van die Unie.
Die **Unie van Suid-Amerikaanse Nasies** (Spaans: *Unión de Naciones Suramericanas*, UNASUR) is ’n interregeringsorganisasie wat gestig is om politieke, ekonomiese en kulturele integrasie tussen lande in Suid-Amerika te bevorder. Dit is op 8 Desember 2004 in Cusco, Peru, gevorm deur die ondertekening van die Cusco-verklaring, met die doel om die streeksamewerking tussen bestaande organisasies soos Mercosur en die Andengemeenskap te verenig. Die organisasie is sterk bevorder deur die destydse Venezuelaanse president Hugo Chávez, wat dit as ’n strategie gesien het om ’n alternatiewe magbasis tot die invloed van die Verenigde State van Amerika in Latyns-Amerika te vestig. UNASUR het dus nie net ekonomiese en politieke integrasie beoog nie, maar ook ’n vorm van geopolitieke onafhanklikheid van Washington.

Die konstituerende verdrag van UNASUR is op 23 Mei 2008 onderteken en het op 11 Maart 2011 in werking getree, waarmee die organisasie formeel gestig is as ’n regspersoon. UNASUR het oorspronklik twaalf lidlande ingesluit: Argentinië, Bolivië, Brasilië, Chili, Colombia, Ecuador, Guyana, Paraguay, Peru, Suriname, Uruguay en Venezuela. Die organisasie het hom ten doel gestel om ’n Suid-Amerikaanse burgerskap te bevorder, demokrasie en menseregte te verdedig, en streeksamewerking op gebiede soos energie, gesondheid, infrastruktuur en verdediging te versterk. Die instelling het bestaan uit ’n beraad van staatshoofde, ’n raad van ministers, en ’n sekretariaat wat oorspronklik in Quito, Ecuador, gevestig was.

Sedert 2017 het UNASUR egter verskeie krisisse ervaar weens ideologiese verskille tussen die lidlande. In 2018 het ses lande hul deelname opgeskort, en verskeie, waaronder Colombia, Ecuador en Uruguay, het later formeel uitgetree. Nietemin het Brasilië in Mei 2023 weer by UNASUR aangesluit, wat ’n poging tot herlewing van die organisasie aandui.

## Verwysings
Ohio University Press

**Ohio University Press** (**OUP**) is 'n universiteitsuitgewery wat met die Universiteit van Ohio geassosieer word. Dit is in 1947 gestig en is die oudste en grootste akademiese drukkery in die staat Ohio. Ohio University Press is ook 'n lid van die Association of University Presses, en baie van sy publikasies is beskikbaar via die OHIO Open Library.

In 1979 het Ohio University Press 'n lisensie-ooreenkoms met Alan Swallow se Swallow Press aangegaan en uiteindelik die druknaam en sy katalogus van 276 titels in 2008 verkry

Tans ken Ohio University Press die Hollis Summers Poësieprys toe aan geselekteerde digbundels. Die toekenning is vernoem na die voormalige fakulteitslid en digter van die Universiteit van Ohio.

## Verwysings