Maputo-Katembe-brug

duimnael|350px|regs|Die Maputo-Katembe-brug in aanbou (April 2017), in die agtergrond skitter die stadskim van Maputo
Die **Maputo-Katembe-brug** (*Ponte de Maputo a Katembe*) is 'n tolbrug oor Maputobaai in Suid-Mosambiek, wat die hoofstad Maputo aan die noordoewer met Katembe aan die suidoewer verbind. Die aanbou daarvan begin in 2014 en word deur die Chinese Road and Bridge Corporation voltooi. Die brug word vernaamlik deur lenings van die China Exim Bank finansier (met die Mosambiekregering as skuldpligtige). Die inwyding van die brug vind amptelik op 25 Junie 2018 plaas, maar die opening daarvan vind uiteraard eers op 10 November 2018 plaas, ter viering van die 131ste bestaansjaar van Maputo. Ná sy voltooiing, steek hy die Matadi-brug in die Demokratiese Republiek die Kongo wat lengte betref verby, en staan tans bekend as die langste hangbrug in Afrika. Die brug word bestuur en onderhou deur die Mosambiekse staatsonderneming, Maputo-Sul.

## Geskiedenis 
Die droom van 'n brug oor Maputobaai - iets soortgelyk aan die *Ponte 25 de Abril* oor die Tejo te Lissabon - bestaan al jarelank. Reeds in 1989 maak die brug deel uit van 'n stadsprojek wat vir Maputo beoog is en deur die Wêreldbank finansier sou word, maar die uitbreek van die burgeroorlog steek 'n stokkie daarvoor.

Die Mosambiekregering kon die projek eers aanpak nadat die burgeroorlog uitgewoed en beëindig is. Met die skielike hoë aanvraag na gas en olie, stroom die beleggings in, wat 'n gepaardgaande sterk ekonomiese opbloei in Mosambiek beteken. Sedert November 2008 begin die Mosambiekse regering voelers uitsteek na belangstellendes. 

Na afloop van die besoek in 2010 deur die eertydse Portugese Eerste Minister, José Sócrates, was Portugal aanvanklik die gekose geldskieter. Maar toe Portugal self in 'n enorme begrotingsverknorsing beland, is dit neusie verby. Die Mosambiekse president, Armando Guebuza, lê in Augustus 2011 sy besoek aan die Volksrepubliek China af en albei lande kom ooreen dat China die projek sou finansier.

Die bouwerk word toegewys aan die staatsontwikkelaar *Empresa de Desenvolvimento de Maputo Sul, E.P.* (kortom *Maputo-Sul*), wat ook die ringpad brug toe sal voltooi. Op sy beurt word die werk uitkontrakteer aan die China Road and Bridge Corporation. Luidens die *China Daily* sou 2 000 werksgeleenthede sodoende geskep word. Die Duitse ingenieursfirma, GAUFF Engineering, hou egter 'n ogie oor die boubedrywighede. duimnael|350px|Bouwerk aan die brugaanloop aan die noordoewer (September 2017)

In Junie 2014 begin die eerste voorbereidende bouwerksaamhede. Ná enkele vertragings - vernaamlik omdat die inwoners van die Malanga-distrik in Maputo eers hervestig moes word - sou die opening amptelik op die Mosambiekse nasionale vakansiedag, 25 Junie 2018, plaasvind, ter viering van die land se onafhanklikheid. Dit is egter nie verwesenlik nie. Uiteindelik is die brug ingewy op 10 November 2018, die 131ste bestaansjaar van Maputo, deur president Filipe Nyusi. In sy rede voer die president aan die brug sal veral toerisme in Mosambiek 'n aansienlike hupstoot gee en sodoende groter rykdom vir die streek meebring.

Die onderhoudskoste word ten tyde van die opening egter ook bekend: dit bedra 'n ruim $1 miljoen per jaar. Die brug word bestuur en onderhou deur die Mosambiekse staatsonderneming, Maputo-Sul.

Kort ná die opening lyk die tolgeld (BTW ingesluit) so:
* 160 meticals vir ligte voertuie [motorfietse, motors, minibusse, en motors met woonwaens]
* 320 meticals vir swaarder voertuie [met twee asse]
* 750 meticals vir swaar voertuie [met drie of vier asse]
* 1 200 meticals vir voertuie met 5 of meer asse.

Desember 2022, maar ook September 2023 lyk die pryse ("iva incluido") so:

* 125 meticals vir ligte voertuie 
* 250 meticals vir swaarder voertuie [met twee asse]
* 750 meticals vir swaar voertuie [met drie of vier asse]
* 1 200 meticals vir swaar voertuie met 5 of meer asse.

Die brug is toegerus met kameras. Die snelheidsgrens is 60 km/h; stilhou en fotografering van die asembenemende uitsig oor die baai is verbode. Die tolplaza is aan die suidoewer, by Katembe.

## Beskrywing van die bouwerk 
duimnael|Die brug word oorgesteek (2020)
Die vierspoor-hangbrug is 680 meter lank (die deel oor die water) en 60 meter hoog. In die noorde is die aanloop na die brug (viaduk) 1 097 m lank, effens s-vormig gebuig en aan die verkeersirkel *Praça 16 de Junho* verbind (wat by die hoofpaaie EN2/EN4 aansluit) by Malanga, 'n buurt in Maputo. Die suidelike brugaanloop (viaduk) is 1 234 meter lank en bestaan uit voorafvervaardige onderdele van tot 45 meter lank. Die pad sluit direk aan by die pad na Ponta do Ouro.

Oorspronklik is daar ook spantorings vir 'n kabelstutbrug in die baai self beplan, wat verander is om nie die toegangsroete na die internasionale lughawe of skeepsverkeer onnodig te belemmer nie. Die twee spantorings staan elkeen op sy wal, weerskante van die baai, en sonder 'n enkele pilaar in die water om steun te bied, loop die spanwydte van 680 meter van die een oewer na die ander. Dit maak die brug die grootste hangbrug in Afrika.), en tussen Boane en Bela Vista (63 kilometer

## Koste 
Die koste sou na verwagting sowat $726 miljoen beloop, waarvan 85% ($681,6 miljoen) deur spesiale lenings van China Exim Bank gefinansier sou word. Die afbetalingsplan loop vir 20 jaar teen 'n rentekoers van vier persent. 'n Verdere 10% ($ 72,2 miljoen 

'n Kosteberaming in 2018 toon egter dat die boukoste alleen tot ruim $785 miljoen opgeloop het.

Die regeringkritiese koerant @Verdade dink ook die staat het vir homself 'n lelike lat gepluk: die gesamentlike koste sou uiteindelik oploop tot 1,3 miljard Amerikaanse dollar ("1,3 bilião de dólares norte-americanos"). Net die rente van 20 jaar alleen, teen 'n vaste vierpersentkoers, beteken 30 miljoen Amerikaanse dollar per jaar teen 2039 ("30 milhões de dólares norte-americanos anuais até 2039"). - wat die hoogste onderskeiding vir betonstrukture in Suider-Afrika is - het die struktuur in Junie 2019 ook die "Prys van Verdienste" van die Engineering News-Record (ENR) in New York ontvang as wenner in die kategorie "Global Best Projects".

## Kritiek 
duimnael|Die brug vanuit die noordoewer aanskou (Julie 2018)

Die hoë boukoste van die brug en aan die paaie na Boane en Ponta do Ouro het hewige kritiek ontlok, ook uit die pen van die Mosambiekse joernalis Carlos Nuno Castel-Branco. Hy glo die brugkoste sou nie eens 'n sewende gekos het wat China vra nie. Ander vername Mosambiekers, by name die oudburgemeester van Maputo (2003-2008) Eneas Comiche en die ontleder Roberto Tibana is dit met Castel-Branco eens, aangesien die skuldlas van Mosambiek net vererger word. Luidens die verslag ('Country Report') van die Economist Intelligence Unit, 'n analisebedryf van The Economist Group, is die rente op die lenings van die China Exim Bank taamlik hoog. Al was daar goedkoper finansieringsopsies (goedkoper internasionale krediteure) tot sy beskikking, het die Mosambiekregering willens en wetens dié van China verkies. In die verslag word verdere kritiek uitgelig, soos dat die brugbouery alles ter wille van skyn en aansien is, terwyl armoedeverligting en nasionale doelwitte oor die hoof gesien word.

Begin November 2014 het baie Mosambiekse werkers vir 'n paar dae lank gestaak. Hulle het gekla oor swak werksomstandighede, foutiewe kontrakte en laat salarisuitbetalings.

Talle gesinne is ook deur die verskuiwings ontwrig. Maputo-Sul reken die aantal gesinne op 920; aan hulle is vierverdiepingwoonstelblokke met twee- of vierslaapkamerwoonstelle belowe. Die verskuiwings het in 2015 begin.

Die tolgeld, soos hierbo afgelei kan word, was in 2018 heelwat hoër as in 2022. Vergeleke wat 'n kaartjie van 'n veerboot mens sou kos (wat voorheen feitlik al middel tot die inwoners se beskikking was), is die tolgeld as taamlik duur beskou. Kritici meen die armer lae van die samelewing sou beswaarlik by die nuwe brug kon baatvind.

## Verwysings