open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Magsverheffing

**Magsverheffing** is 'n wiskundige bewerking, waarby 'n getal (die *faktor* of die *grondtal* van die magsverheffing) herhaaldelik met homself vermenigvuldig word. Die grondtal *x* verhef tot die mag *n* word genoteer as *xn* wat beteken:
: 
 \begin{matrix}
 x^n = &\underbrace{ x\cdot x\cdot \ldots \cdot x}\\& {n\ \mathrm{faktore}}
 \end{matrix}

Mens sê: *x* tot die mag *n*, of ook kortweg *x* tot die *n*-de.

So is 2 tot die mag 3, of 2 tot die derde: 2³ = 2×2×2 = 8, waar 2 die grondtal en 3 die eksponent van die mag 2³ is. Moenie die mag met die eksponent met mekaar verwar nie.

**Voorbeelde:**
* 5^3=5\cdot{} 5\cdot{} 5=125
* x^2=x\cdot{} x
* 1^x = 1 vir enige getal *x*

## Definisie 
Die *n*de **mag** van die grondtal x, genoteerd as x^n, is gedefinieer as die produk van *n* faktore *x* (met ander woorde: x*x*...; n keer).

Die gebruiklike notasie is om die *eksponent* *n*, wat die aantal faktore aangee, hoër te skryf (boskrif).

Deur die uitbreiding van die definisie met:
: x^{-n}=\frac{1}{x^n}
kan negatiewe eksponente aangedui word.

'n Verdere uitbreiding is:
: x^{\frac{m}{n}}=\left (\sqrt[n]{x}\right )^m,
waarmee gebroke eksponente voorgestel word.

Meer algemeen gedefinieer deur gebruik te maak van 'n logaritme en eksponensiële funksie:
: a^x=\exp\left (x \cdot \log(a) \right )

## Omgekeerde bewerkinge 
Omdat magsverheffing nie kommutatief is nie,
: \mathbf{2^{3}=8} terwyl \mathbf{3^{2}=9},
is twee omkeer bewerkings nodig: worteltrek en logaritme
: \mathbf{\sqrt[3]{8}=2} en \mathbf{^{2}\!\log8=3} t.o.v. \mathbf{\sqrt[2]{9}=3}  en \mathbf{^{3}\!\log9=2}.

Mag hou verband met het begrip graad by polinome en vergelykings. 'n Tweedegraadse vergelyking is 'n vergelyking waarin die hoogste mag 2 is.

## Berekeninge met magte 
Die onderstaande reëls kan gebruik word tydens berekeninge met magte:
* x^a .x^b=x^{a+b}
* \frac{x^a}{x^b}=x^{a-b}
* \left(x^a \right)^b=x^{ab}
* \left(xy \right)^a=x^a y^a
* x^ \frac 1n=\sqrt[n]{x}
* \frac{1}{\left ( x / y \right )^a} = \left ( \frac{x}{y} \right )^{-a} = \left ( \frac{y}{x} \right )^{a}

Enkele spesiale gevalle word hieronder genoem:

Vir a≠ 0 is:
* a^0=1\,
* a^{-1}=\frac 1a\,

Vir a>0 is:
* 0^a=0\,

## Afgeleides 
Stel die a-de mag van x op as funksie van x, dus vir sekere eksponent a:
: f \left(x \right)=x^a
dan word die afgeleide gegee deur:
: f' \left(x \right)=a x^{a-1}
Stel die mag op as funksie van die eksponent, dus vir sekere grondtal a:
: g \left(x \right)=a^x
dan word die afgeleide gegee deur:
: g' \left(x \right)=a^x \ln(a)

## Sien ook 
* Kwadraat
* Logaritme
Faktuur

duimnael|regs|200px|Voorbeeld van 'n faktuur.

'n **Faktuur** of rekening is 'n kommersiële dokument wat uitgereik word deur 'n verkoper tot die koper, wat die produkte, getalle, en saamgestelde pryse vir produkte of dienste wat die verkoper voorsien het aandui. 'n Faktuur toon dat die koper die verkoper moet betaal, volgens die vergoedingvoorwaardes.

Vanuit die oogpunt van 'n verkoper, word die faktuur 'n verkopefaktuur genoem, en vanuit die oogpunt van koper, 'n koopfaktuur.

Die dokument toon die koper en verkoper aan, maar die termynfaktuur toon die geld wat geskuld word. Byvoorbeeld ''ons ontvang 'n faktuur van hulle* (ons skuld hulle geld), *hulle ontvang een van ons'' (hulle skuld ons geld).
Terrestriële televisie

**Terrestriële televisie** (soms ook **aardgebonde televisie**) verwys na televisieontvangs deur middel van antennas en in teenstelling met satellietskottels of kabels. Aardgebonde televisiekanale word deur middel van gemoduleerde elektromagnetiese golwe min of meer reglynig na antennas in of op geboue uitgesaai.

Die uitsaaitegnologie wat hiervoor ingespan word, kan of analoog of digitaal wees.

## Tegniese besonderhede 
[duimnael|regs|250px|Die [Televisietoring van Berlyn (1969) saai tans onder meer dertig digitale aardgebonde televisiekanale uit]] 
duimnael|regs|250px|Mikrogolfantennas 
Die uitsaaifrekwensies wat vir aardgebonde televisie gebruik word, het baie kort golflengtes in die FM- of desimetergolfband wat net soos lig byna reglynig uitbrei en sodoende nouliks in staat is om die aardkromming te volg - die reikwydte van senders is dus beperk. Landskapsvorme soos valleie kan net soos geboue en weersinvloede probleme by die televisieontvangs (soos byvoorbeeld spookbeelde) veroorsaak. Die laasgenoemde effek word deur weerkaatsings op groot oppervlaktes veroorsaak wat met die regstreekse televisieseine interfereer.

Hierdie probleme tree net by analoogseine in, terwyl digitale aardgebonde selfs voordeel kan trek uit weerkaatsings wat die ontvangsgehalte verbeter.

Om 'n groot gebied onafhanklik van weerstoestande met goeie ontvangsgehalte te dek, word naas die sterk senders van die basisnetwerk 'n relatief groot aantal van plaaslike senders (herhalers) benodig wat die televisieseine verder versprei, byvoorbeeld in valleie. Hierdie tegniese vereistes maak die uitsaai van analoë televisiekanale aansienlik duurder as dié van digitale televisie. Daarnaas is daar slegs 60 uitsaaifrekwensies vir analoë kanale beskikbaar, en elkeen van die basiese en plaaslike senders in 'n uitgestrekte gebied benodig sy eie frekwensie om interferensies te voorkom. Sodoende kan op 'n bepaalde plek dikwels maksimaal twaalf analoë kanale uitgesaai en ontvang word. Met digitale terrestriële televisie kan die aantal beskikbare kanale aansienlik verhoog word.

Om hul reikwydte te vergroot, word senders meestal op bergpieke en/of televisietorings of televisiemaste geïnstalleer. Die televisiesein van 'n bepaalde kanaal word deur middel van mikrogolfseine of via satelliet sentraal na die senders uitgesaai. In digbevolkte gebiede of op hoë bergspitse word die sein teen 'n baie hoë sterkte uitgesaai. Om die televisieontvangs in afgeleë of heuwelagtige gebiede te verseker, word sogenaamde televisieomsetters ingespan wat die sein van 'n televisietoring, satelliet of 'n ander omsetter opvang en as 'n versterkte sein op 'n ander kanaal weer uitsaai.

## Verwysings
Kwitansie

duimnael|regs|300px|'n Geskrewe kwitansie.
duimnael|regs|300px|'n Gedrukte kwitansie.

'n **Kwitansie** (Engels:*Receipt*) is 'n geskrewe of gedrukte erkenning dat spesifieke goedere gekoop was en die som daarvan in geldwaarde ontvang was. Die kwitansie dien as titel tot die goedere ontvang.

In die daaglikse besigheidsbedrywighede , kan 'n persoon een van vier kwitansies ontvang. Dit kan 'n gedrukte, 'n getikte, elektroniese (gewoonlik d.m.v 'n e-pos ontvang ) of 'n geskrewe kwitansie wees. 

Dis heel eenvoudig om die vier van mekaar te onderskei, maar dit maak nie saak watter een ontvang is nie, want alle kwitansies is ewe geldig, solank die datum, die goedere ontvang en die bedrag betaal daarop aangedui word sal dit voldoende wees as 'n geldige bewysstuk in die hof ens.
AJAX

frame|regs
duimnael|regs|Self-voltooi, 'n toepassing van AJAX.

**AJAX** (Engels vir *Asynchronous Javascript And XML*) is 'n tegnologie wat gebruik word vir die ontwerp van interaktiewe webbladsye waarin gegewens asinchroon van 'n webbediener afgelaai kan word sonder dat die bladsy in sy geheel herlaai hoef te word. So 'n AJAX-bladsy kan vergelyk word met 'n applikasie wat in die webblaaier self hardloop. Die term, AJAX, is op 18 Februarie 2005 deur Jesse James Garrett bekendgestel en word deur groot maatskappye soos Google en Amazon erken.

Deur gebruik te maak van XMLHttpRequest hoef die webbladsy nie opnuut verfris te word om nuwe inhoud te kry nie. *Google Suggest* stel byvoorbeeld by elke sleuteldruk 'n nuwe reeks soekterme voor sonder dat mens die bladsy hoef te herlaai. Wikipedia se soekfunksie maak ook van die konsep gebruik en soekresultate word al voorgestel nadat slegs 'n paar karakters getik is. 

**AJAX** is 'n manier om interaktiewe webapplikasies te ontwikkel deur 'n kombinasie van die volgende tegnieke te gebruik:
* XHTML en CSS vir die presentasie volgens die W3C standaard.
* Die Document Object Model vir die dinamiese vertoning van inligting en vir interaksie.
* XML en XSLT vir die opstel, aanpassing en vervoer van gegewens. In sommige gevalle word dit vervang deur JSON (JavaScript Object Notation).
* Die XMLHttpRequest-objek vir asinchrone kommunikasie met die bediener.
* JavaScript om alles aan mekaar te bind.

Die skriptale waaruit AJAX saamgestel is bestaan al jare lank. AJAX, as 'n kombinasie van hierdie tale word moontlik met die koms van die XMLHttpRequest-objek (soos eerste ingevoer deur Microsoft in Internet Explorer 5) en die moontlikheid om die HTML-DOM-model te gebruik in Javascript (W3C-aanbeveling van 1998).

Die konsep dat 'n bladsy nie verfris hoef te word nie is ook nie nuut nie. Dit kon byvoorbeeld al met behulp van 'n versteekte HTML raam (HTML hidden frame) gedoen word. Daarteen was die grootste probleem dat data nie maklik tussen bladsye uitgeruil kon word nie. Die probleem is egter met die koms van AJAX opgelos, wat AJAX so gewild maak.

## Ontwikkelingshulpmiddels 
Verskeie groepe het hulpmiddels ontwikkel om die skryf van AJAX-applikasies te vergemaklik. Byvoorbeeld, Microsoft het "ASP.NET AJAX" (http://ajax.asp.net) (kodenaam Atlas) ontwikkel as 'n plugin vir Visual Studio en Google het die Google Web Toolkit (http://code.google.com/webtoolkit/) ontwikkel.
Daar is ook 'n groot aantal oopbron biblioteke en hulpmiddels beskikbaar, onder andere Scriptaculous (http://script.aculo.us/), DWR (http://getahead.org/dwr), jQuery (http://jquery.com/) en MooTools (http://mootools.net).

## Sien ook 
* JavaScript
* XMLHTTP
* XML-RPC
* JSON (JavaScript Object Notation)

## Eksterne skakels 
* Adaptive Path , *die oorspronklike artikel van Jesse James Garret (Engels, Februarie 2005)*.
* AJAX, promise or hype?, artikel op quirksmode.org (Engels).
* AJAX ontrafel, artikel op usabilityweb.nl (Nederlands).
* Die Argitektuur van AJAX Ontrafeld  (Nederlands). 
* W3 Schools Ajax tutorial , Maart 2007 (Engels).
Nederlandse Geloofsbelydenis

Die **Nederlandse Geloofsbelydenis** (NGB, Latyn: *Confessio Belgica*) is in 1561 opgestel deur Guido de Brès. 

Die regsinnige Christelike belydenis van die Nederlandse kerke wat die hoofinhoud van die leer in verband met God en die ewige saligheid van siele insluit. 

In 'n tyd van groot vervolging van Protestantse Kerke is hierdie Belydenisskrif deur Guido de Bres opgestel. Dit was in die jaar 1561 in die Suidelike Nederlande (vandag België). Verskeie Sinodes in die 16de eeu asook die Nasionale Sinode van Dordrecht (1618-1619) het dit as een van die Belydenisskrifte van die Gereformeerde Kerke aanvaar.

## Kyk ook
* Heidelbergse Kategismus
* Dordtse Leerreëls
Gereformeerde kerke in Suid-Afrika

Die **Gereformeerde kerke in Suid-Afrika** is 'n versameling van Calvinistiese kerkgroepe in  Suid-Afrika wat bestaan uit: 
* Nederduits Gereformeerde Kerkfamilie:
** Nederduitse Gereformeerde Kerk (NG Kerk)
*** Evangelies Gereformeerde Kerk
*** Afrikaanse Protestantse Kerk (APK)
** Nederduits Gereformeerde Kerk in Afrika (NGKA)
** Verenigde Gereformeerde Kerk (VGK)
* Nederduitsch Hervormde Kerk (NH Kerk)
* Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA)
* Presbiteriaanse Kerk

Kollektief word daar na die (Ned.) Gereformeerde Kerk (NG Kerk), die (Ned.) Hervormde Kerk (NH Kerk) en die Gereformeerde Kerke (in Suid-Afrika) (GKSA) as die *Drie Susterskerke* verwys.
Dordtse Leerreëls

duimnael
Die **Dordtse Leerreëls** is opgestel deur die Gereformeerde Kerke van die Verenigde Nederlande tydens die Sinode van Dordrecht wat van 1618 tot 1619 gehou is.

Aan die begin van die 17de eeu het daar in die Nederlandse Gereformeerde kerke 'n beroering ontstaan wat uitgeloop het op die Sinode van Dordrecht. Jacobus Arminius, 'n professor in teologie aan die Universiteit van Leiden, het die streng Calvinistiese opvatting van die leer van die uitverkiesing verwerp en verkondig dat die mens alleen gered kan word as hy glo. Hiermee het sekere standpunte van Pelagius weer die kerk binnegekom.

Arminius is heftig teengestaan deur Franciscus Gomarus, ook 'n professor in teologie aan die Universiteit van Leiden, en dit het uitgeloop op 'n leerstryd sodat daar in die jaar 1618 'n sinode in Dordrecht saamgeroep is. Die voorstanders van Arminius se leer is die Remonstrante genoem omdat hulle met 'n geskrif in vyf punte 'n betoog voorgelê het. Op hierdie sinode, wat ook deur afgevaardigdes van ander lande bygewoon is, is toe die bekende Vyf Artikels teen die Remonstrante, of ook genoem die Dordtse Leerreëls, opgestel. Hierdie Dordtse Leerreëls, wat 'n uiteensetting van die Bybelse opvatting oor die leer van die uitverkiesing gee, is een van die drie Belydenisskrifte van die Gereformeerde Kerke. Die ander twee belydenisskrifte is die Nederlandse Geloofsbelydenis en die Heidelbergse Kategismus.

## Sien ook
* Heidelbergse Kategismus
* Nederlandse Geloofsbelydenis
Reuse-erdslang

Die **reuse-erdslang** (*Rhinotyphlops schlegelii*) is die grootste van die erdslange en word in die warmer noordelike dele van Suider-Afrika aangetref. Die slang se Afrikaanse naam dui op sy grootte, terwyl hy wetenskaplik vernoem is na die Duitse herpetoloog Hermann Schlegel.

'n Reuse-erdslang se totale lengte wissel van 11,5 tot 95&nbsp;cm en sy liggaam het 'n diameter van tussen 3,5 en 28,1&nbsp;mm. Sy stert is kort, ongeveer 1-2% van die slang se totale lengte, en eindig in 'n kort sekelagtige punt. Wyfies is oor die algemeen langer en swaarder as die mannetjies, maar hulle sterte is korter. Die kleure op die slang se rug wissel baie, veral in *R. s. mucroso*. Gestreepte en gespikkelde fases kom voor, maar eenkleurige slange in 'n verskeidenheid van kleure is ook al waargeneem, insluitende, bruin, swart, grys, blou, geel en wit. Die slang se maag is oor die algemeen 'n eentonige skakering van wit of geel, met geen patrone nie.

Die reuse-erdslang se gewoontes is soortgelyk aan dié van Bibron se erdslang. Die slang is goed aangepas om in die grond te grawe en vreet hoofsaaklik termiete en die larwes en papies van miere.

Kleiner reuse-erdslange word dikwels waargeneem na swaar reëns, maar die groter slange word nie dikwels gesien nie, wat suggereer dat hulle dieper in die grond woon as van die kleiner slange.

Paring vind hoofsaaklik in die latere stadiums van die lente of vroeë somer plaas, waarna die wyfie tussen 12 en 60 eiers lê. In sommige gebiede word daar dwarsdeur die jaar gebroei. Die eiers is ongeveer 12 × 21&nbsp;mm en broei na vier tot ses weke uit.

## Subspesies 
* *Rhinotyphlops schlegelii schlegelii*
* *Rhinotyphlops schlegelii brevis*
* *Rhinotyphlops schlegelii petersii*
* *Rhinotyphlops schlegelii mucruso*

Tans word *Rhinotyphlops schlegelii mucruso* en *R. s. brevis* deur die meeste outeurs as volledige spesies erken.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van slange

## Bronnelys 
* *Slange* (1986), deur Rod Patterson. Eerste uitgawe. Struik uitgewers: Kaapstad. 
* ''Schlegel's blindsnake'' by Answers.com

## Verwysings
Henry Gantt

**Henry Laurence Gantt**, A.B., M.E. (* 20 Mei 1861 - † 23 November 1919) was 'n meganiese ingenieur en bestuurskonsultant wat veral bekendheid verwerf het vir sy ontwikkeling van die Gantt-grafiek in die 1910's.  Hierdie Gantt-grafieke is op groot infrastruktuurprojekte soos die bou van die Hoover dam en die Amerikaanse snelwegstelsel en bly 'n belangrike hulpmiddel in projekbestuur vandag.  Die Amerikaanse vereniging vir Meganiese Ingenieurs ken jaarliks 'n medalje toe vir uitstaande bestuursprestasie en diens aan die gemeenskap wat na Henry Gantt vernoem is.

## Biografie 
Gantt is gebore in Maryland in die V.S.A.  Hy het sy skoolopleiding aan die McDonogh skool ontvang en het by die Johns Hopkins Universiteit gestudeer.  Hy het toe as 'n onderwyser en tekenaar gewerk voordat hy homself as meganiese ingenieur gekwalifiseer het.  In 1887 het hy saam met Frederick W. Taylor gewerk en het hulle saam die beginsels van wetenskaplike bestuur in hul werk toegepas by die Midvale- en Betlehem Steel fabrieke tot en met 1893.  In sy latere loopbaan as bestuurskonsultant na die ontwikkeling van die Gantt-grafiek het hy ook die 'taak en bonus' vergoedingstelsel ontwikkel en verdere meetmetodes om werkersdoeltreffendheid en produktiwiteit aan te spreek.

## Verwysings
Pous Celestinus II

**Celestinus II**  (ook gespel Coelestinus of Caelestinus) was die 165ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.  Die pous word soms verwar met Teenpous Celestinus II.

## Biografie 
**Pous Celestinus II** is gebore as **Guido Città di Castello** (of **Guido de Castellis**) in Città di Castello, Italië. Voor sy verkiesing studeer hy onder Pierre Abélard. Vanaf 1127 was hy kardinaal-diaken van Santa Maria in Via Late aangestel deur Pous Honorius II en vanaf 1133 kardinaal-priester van Sint Markus aangestel deur Pous Innocentius II.  Op 26 September  1143 volg hy Pous Innocentius II op, word in sy amp bevestig op 3 Oktober 1143 en regeer tot sy dood op 8 Maart 1144.  Hy word opgevolg deur Pous Lucius II.
Die naam ‘Celestinus’ beteken 'hemelse'.

## Pontifikaat 
**Celestinus II** was reeds oud toe hy verkies is en het slegs 'n bietjie meer as vyf maande regeer.  Tydens sy kort pontifikaat gee hy kwytskelding aan koning Lodewyk VII van Frankryk en hef die interdik teen Frankryk op.

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. .
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse Wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Pous Lucius

**Pous Lucius** kan verwys na 'n aantal pouse van die Rooms-Katolieke Kerk nl:

*Pous Lucius I (253 – 254).
*Pous Lucius II (1144 – 1145).
*Pous Lucius III (1181 – 1185.
Webbediener

[duimnael|Die eerste Webbediener ter wêreld van [Tim Berners-Lee in die CERN.]]
'n **Webbediener** (Engels: *Webserver*) is 'n rekenaarprogram wat via 'n netwerk versoeke vir dokumente ontvang, dit dan opsoek, en aan die kliënte wat die dokumente versoek het aanstuur. Die kliënte is meestal webblaaiers en aflaaiprogramme. Die versoek aan die webbediener geskied volgens die HTTP-protokol. 

Die dokumente wat deur 'n webbediener gelewer word kan vanaf verskillende bronne bekom kom: dit kan van 'n lokale lêer gelees word, of selfs die afvoer van 'n ander rekenaarprogram aanstuur. Die webbediener kommunikeer met ander programme deur byvoorbeeld die CGI (Common Gateway Interface) te gebruik. So 'n program kan moontlik 'n databasis raadpleeg om op die plek vir die kliënt 'n unieke en vars dokument voor te berei.

## Soorte webbedieners 
Die twee webbedieners wat meeste gebruik word is *Apache* en *IIS*. Hier volg 'n (onvolledige) lys van webbedieners:
* Apache van Apache Software Foundation
* Internet Information Services (IIS) van Microsoft
* Sun ONE van Sun Microsystems (voorheen Netscapes *iPlanet* / *Enterprise*)
* lighttpd, 'n ligtegewig oopbron webbediener
* NCSA HTTPd, een van die eerste webservers
* PWS van Microsoft (onderdeel van Windows 95 en 98)
* Zope (oopbron applikasiebediener, geskryf in Python)
* Domino van IBM Lotus
* HTTP Server van BugHunter
* Usb Webserver (freeware, Nederlands)
* HFS, HTTP File Server, veral bedoel vir die deling van lêers

## Eksterne skakels 
* Web server survey van Netcraft, wat die maandelikse markaandeel toon.
Constanța

**Constanța** is 'n stad in die ooste van Roemenië langs die Swart See. Die stad is ook die oudste stad in Roemenië en die 4de grootste hawe in die Europese Unie.

## Demografie 
## Verwysings
Trabzon

**Trabzon** (Grieks: *Τραπεζούντα*) is 'n stad in die noordooste van Turkye en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus).
Warna

**Warna** (Bulgaars: Варна, tussen 1949 en 1956 *Stalin*) is die derde grootste stad van Bulgarye na Sofia en Plowdif en die grootste Bulgaarse nedersetting en toeristestad aan die Swartsee. Die bevolking was 330&nbsp;486 volgens die sensus van 2010.

Warna is met sy lughawe die belangrikste vervoerknooppunt in Noordoos-Bulgarye en beskik daarnaas oor die land se tweede grootste seehawe in Dewnja. Veerbote verbind Warna met Odessa in die Oekraïne en Istanboel in Turkye. Die stad was die eerste terminus van die befaamde Oriënt-eksprestrein.

## Besienswaardigehede 
* Rusplek van die Teotokos Katedraal
* Sint Nikolakerk 
* Argeologiese Museum
* Etnografiese Museum
* Nasionale Revival Museum
* Marine Museum
* Geskiedenis van die Geneeskunde Museum
* Kunsgeskiedenis Museum
* Varna Museum van Moderne Geskiedenis
* Primorski Park
* Pantheon
* Akwarium
* Dolfinarium
* Planetarium
* Dieretuin
* Opera
* Romeinse Baddens (Latyn: *thermae*)

## Susterstede 
*  Dordrecht (Nederland), sedert 2001
*  Turku (Finland), sedert 1963

## Fotogalery 

Lêer:Bulgaria-Varna-02.JPG
Lêer:Bulgaria-Varna-01.JPG
Lêer:Bulgaria-Varna-03.JPG
Lêer:Bulgaria-Varna-04.JPG
Mary Agard Pocock

**Mary Agard Pocock** (1886 - 1977) was 'n Suid-Afrikaanse botanikus. Sy gradueer van Londen universiteit in 1908 en keer daarna terug na Suid-Afrika. Vanaf 1917 sit sy haar studies voort by die Universiteit van Cambridge, maar Cambridge het in daar die tyd nog nie doktorsgrade aan vroue toegeken nie. In 1921 aanvaar die Londense universiteit haar verhandeling. Daarna woon sy hoofsaaklik in Suid-Afrika, maar werk ook 'n geruime tyd in die VSA. Pocock het veral alge bestudeer, maar haar ekspedisie op soek na nuwe plante besorg aan haar haar reputasie. Pocock spandeer van April tot Oktober 1925 (die droë seisoen) in Noord-Rhodesië (vandag Zambië) en Angola om duisende voorbeelde van die lokale flora te versamel wat sy later in haar studies beskryf.

Die standaard skrywer afkorting **Pocock** word gebruik om Mary Agard Pocock as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam gebruik word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting
Georgios Roubanis

**Georgios Roubanis ** (in Grieks: *Γεώργιος Ρουμπάνης*,  15 Augustus 1929 – 11 Februarie 2025) was 'n Griekse atleet. Tydens die 1956 Olimpiese Spele in Melbourne verower hy die bronsmedalje in die paalspring. Hy spring 4,50m hoog, destyds 'n Griekse rekord. Hy beëindig sy atletiekloopbaan in 1961.

## Eksterne skakels 
* Roubanis se Olimpiese profiel
* Meer oor George Roubanis
Suider-Afrikaanse longvis

Die **Suider-Afrikaanse longvis**, of slegs **longvis** (*Protopterus annectens brieni*), is kwesbare varswatervis wat in noordoostelike dele van Suider-Afrika voorkom. Dit is een van twee subspesies van *Protopterus annectens*, die ander subspesie, *Protopterus annectens brieni*, word verder noord aangetref.

## Voorkoms 
Longvisse is grysbruin met donkerbruin kolle en vlekke en sylynkanale vorm golwende lyne oor die kop. 'n Volwasse longvis het 'n totale lengte van 600&nbsp;mm. Die longvis het sagte, ronde skubbe met gladde rande. Dit is soortgelyk aan die Ooskus-longvis, die enigste ander longvis wat in Suider-Afrika voorkom. Die longvis het 'n verlengde lyf, wat afgespits is tot 'n punt. Sy bors- en buikvinne is slank en ook afgespits, terwyl sy rug- en anaalvin net sagte strale het. Longvisse het 'n bonkige en slangagtige kop, met 'n bek met skerp tande. Die vis se neusgate is onder sy bolip en word dus verskuil wanneer die vis se mond toe is.

Die openinge van die longvis se kieukamers is kort en beperk tot die sye voor die basis van die borsvinne. Daar is klein uitwendige kieue bokante elke kieuspleet. Die vis se anus is agter die basis van die buikvinne geleë, nie op die middellyn nie, maar effens na die kant.

## Habitat 
Soos reeds genoem word die longvis in die noordoostelike dele van Suider-Afrika aangetref, meer spesifiek van die kusvlaktes van Mosambiek, van die Benede-Zambezi tot die Inkomati, tot middel-Zambezivallei. Dit kom ook voor in die Bangeweulu-meer in Zambië.

180px|links|border
Soos die naam te kenne gee, het 'n longvis 'n long waarmee hy asem kan haal en wat hom in staat stel om in die suurstofarme waters van tropiese panne, vleie en moerasse te lewe. 'n Kenmerkende eienskap van die longvis is dat hy in staat is om, wanneer die watervlak sak, 'n holte in die sagte afsaksels te grawe. Hy versteek hom dan in die holte en skei 'n slymkokon af om die opening te vul. Die longvis kan dan vir sewe tot agt maande in 'n rustende toestand (estivering) in hierdie holte bly, tot sy habitat weer oorstroom word. Tydens hierdie periode haal hy asem deur 'n gaatjie in die kokon.

Die longvis se dieet bestaan hoofsaaklik uit slakke, insekte, wurms en ander stadige bodembewoners, maar hy sal ook met tye ander visse, paddas en paddavissies vang. Hy suig sy prooi in sy bek in, kou dit herhaaldelik, spoeg dit uit en suig dit dan weer in.

Tydens die broeityd bou longvisse 'n nes in die bodem, wat kan wissel van 'n eenvoudige vorm tot 'n U-vormige tonnel. Die mannetjie is verantwoordelik vir die bewaking van die nes met die eiers en jong vissies. Longvisse het 'n moontlike lewensduur van baie jare.

Die longvis word in akwariums aangehou en word in die natuur deur inwoners gevang en geëet. Dit is 'n kwesbare vis in Suid-Afrika en word bedreig in Zimbabwe.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Bronnelys 
* '' 'n Volledige Gids tot die Varswatervisse van Suider-Afrika'' (1993), deur Paul Skelton. Eerste uitgawe, Southern Boekuitgewers: Halfweghuis.
Pous Lucius II

**Lucius II** was die 166ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Lucius II** is gebore as **Gherardo Caccianemici dal Orso** in Bologna, Italië die seun van Albert van Orso.  Voor sy verkiesing was Gherardo kanunnik in Bologna, kardinaal-priester van Sante Croce in Gerusalemme vanaf 1124 (aangestel deur Pous Callixtus II), pouslike gesant in Duitsland vir Pous Honorius II en later Pous Innocentius II van 1125 tot 1126 en pouslike kanselier en bibliotekaris.  Op 12 Maart  1144 volg hy Pous Celestinus II op en regeer tot sy dood op 15 Februarie 1145.  Hy word opgevolg deur Pous Eugenius III.  
Die naam ‘Lucius’ beteken 'ligdraer'.

## Pontifikaat 
**Pous Lucius II** besleg die dispuut tussen die biskoppe van Tours en Dol tydens 'n sinode in Mei 1144.  Hy versoek Ab Peter van Cluny om dertien van sy monnike na Rome te stuur en by hulle aankoms op 19 Januarie 1145 gee hy die klooster van St. Sabas op die Aventynse heuwel vir hulle. Sy stormagtige pontifikaat is gekenmerk deur die totstandkoming van 'n revolusionêre republiek in Rome wat daarop uit was om die pous sy wêreldlike mag te ontneem en verder deur die erkenning van die pouslike oppergesag oor Portugal.

Vroeg in Junie 1144 ontmoet hy die Normandiër Roger II van Sisilië by Ceprano om Roger se pligte as vasal van die pous duidelik te stel.  Lucius wou nie aan Roger se eise toegee nie, maar Roger het die pous gedwing om hulle te aanvaar deur sy leër onder leiding van Robert van Selby teen die pous te laat opruk.

Die senaat van Rome wat al die wêreldlike mag in Rome van Pous Innocentius II weggeneem het, is deur Lucius ontbind.  Nadat Lucius teen Roger van Sisilië verloor het, het die senaat weer die mag in hande gekry.  Lucius het vergeefs hulp gesoek by keiser Konraad III teen die senaat en patrisiër Giordano Pierleoni, broer van die Teenpous Anacletus II.  Die pous het toe self met 'n klein leër die Kapitool (waar die senaat geskuil het) probeer aanval, maar het verloor.  Volgens die geskiedskrywer Godfried van Viterbo is die pous ernstig beseer deur 'n klip wat na hom gegooi is en sterf hy 'n paar dae later aan sy verwondings.

## Bibliografie
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. .
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. ISBN .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Saint Paul

**Saint Paul** (of: **St. Paul**) is die hoofstad van die Amerikaanse deelstaat Minnesota en die administratiewe sentrum van die distrik Ramsey (*Ramsey County*). Dit is die staat se tweede grootste stad wat saam met Minneapolis die *Twin Cities* of "Tweelingstad" vorm, die sestiende grootste metropolitaanse gebied in die VSA. Saint Paul het 'n bevolking van sowat 287&nbsp;000 . Saint Paul lê aan die noordoewer van die Mississippirivier.

## Bekende boorlinge 
* F. Scott Fitzgerald, skrywer (1896−1940)

## Susterstede 
* border|20px Quito, Ecuador
* border|20px Nagasaki, Japan, sedert 1955
* border|20px Hadera, Israel, sedert 1981
* border|20px Culiacán, Meksiko, sedert 1983
* border|20px Changsha, China, sedert 1987
* border|20px Modena, Italië, síðan 1989
* border|20px Nowosibirsk, Rusland, sedert 1989
* border|20px Ciudad Romero, El Salvador, sedert 1991
* border|20px Tiberias, Israel, sedert 1996
* border|20px Neuss, Duitsland, sedert 1999
* border|20px Manzanillo, Meksiko, sedert 2002
Santa Fe de Antioquia

**Santa Fe de Antioquia** is 'n munisipaliteit in die departement Antioquia in Colombia. Die stad is ongeveer 60 myl noord van Medellin (die department se hoofstad) geleë. Dit het 'n bevolking van ongeveer 23&nbsp;000 inwoners.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van die Santa Fe de Antioquia se regering 
* Gallería de Imágenes
Dwingel

[duimnael|[Cité de Carcassonne: dwingel tussen binnenste en buitenste vestingmuur]]
**Dwingel** is 'n term uit die Middeleeuse vestingbou.

'n Dwingel is die ruimte tussen twee vestingmure. Dit bestaan uit 'n plat terrein, meestal begroei met gras. Die breedte van die dwingel bedrae minder as 'n boogafstand, die afstand wat 'n pyl kan vlieg. Sodoende kan 'n vyand wat daarin geslaag het om die buitenste muur te oorkom vanaf die binnenste muur beskiet word. Om die rede is torings in die buitenste vestingmuur altyd oop aan die agterkant. Die oop terrein bied geen beskutting nie en gee 'n vrye skietveld aan die verdedigers.

In vredestyd is die dwingel gebruik om toernooie te hou of vir militêre opleiding.
Écart

duimnael|300px|Die gehug *Oberwil* in Switserland.

'n **Écart** is die naam van 'n baie klein soort nedersetting in landelike dele van Frankryk en is sinoniem met gehug. Dit is kleiner as die hoofburg van die kommune waaraan dit behoort. Écarts (of hameaux) word onderskei van lieux-dits in die sin dat dit altyd bewoon is terwyl dit nie altyd die geval is vir lieux-dits nie.
Palaja

**Palaja** is 'n *commune* in die Aude *département* in suidwes Frankryk. Die dorpie het meer as 2000 inwoners en is teen die voetheuwels van die Corbières sowat 4 kilometer van die Cité de Carcassonne geleë.

Sedert Januarie 2002 vorm dit deel van die Communauté d'agglomération du Carcassonais. Die dorpie is 148 m bo seespieël met die hoogste punt in die commune "Montahut" (324 m), tussen Montrafet en die Estanave ruïnes. Die commune se oppervlak bedra 1505 hektaar wat verdeel word in wingerde, velde, woude en beboude gebiede.

11 écarts (gehuggies) in die commune is bewoon: Cazaban, Palajanel, Le Bordeur, Ste Hélène, Bazalac, Montgrand, Cassagnac, Montrafet, La Sauzette, Gondal en Rhode.

## Geografie 
duimnael|center|300px

## Demografie 
## Verwysings
Salsigne

**Salsigne** is 'n Franse munisipaliteit in die département Aude en die région Languedoc-Roussillon. Inwoners van Salsigne staan bekend as *Salsignolais*.

Salsigne is die laaste plek in Frankryk waar goud kommersieel gemyn is en op 'n stadium het die myn werk aan 600 mense verskaf wat dit die grootste werkgewer in die Aude gemaak het. Vandag werk 200 mense op die terrein in afval beheer en sekondêre ekstarksie van goud. Die hoof ekonomiese aktiwiteit in die commune is wynbou met die  Cave Les Vignerons de Vigouroux en Domaine Alaux wat in die commune geleë is. Salsigne val in die Minervois Appellation d’origine contrôlée (AOC) wat ook 'n natuurlik gebied in Languedoc-Roussillon vorm.

Die 16de eeuse Saint-Saturnin kerk in die dorpie het interessante sluitsteen versiering

## Verwysings
Pous Eugenius III

**Eugenius III** was die 167ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Eugenius III** is gebore as **Bernardo Pignatelli** (ook **Bernardo dei Paganelli di Montemagno**) in Montemagno by Pisa, Italië. Voor sy verkiesing was hy ab van die Sistersiënserklooster net buite Rome. Op 15 Februarie 1145 volg hy Pous Lucius II op en regeer tot sy dood op 8 Julie 1153. Hy word opgevolg deur Pous Anastasius IV. Die naam ‘Eugenius’ beteken 'adellike'.

## Pontifikaat 
**Pous Eugenius III** is verkies weens die afwesigheid van ander geskikte kandidate en sy vriendskap met Bernard van Clairvaux. Bernard self het gedink dat Eugenius nie die regte eienskappe het nie. Eugenius het die grootste gedeelte van sy pontifikaat buite Rome gewoon. Hy is ingehuldig in die klooster van Farfa. Rome was onder die invloed van Arnold van Brescia wat die Romeinse verset teen die wêreldlike mag van die pous gelei het. Eugenius het hulp gesoek by stede wat hulle teen Rome se heerskappy verset het en het 'n kort tydjie sy posisie in Rome gehandhaaf, maar nie lank nie. Hy verlaat Rome in Maart 1146 en via Viterbo en Sienna kom hy uiteindelik in Frankryk.

In Desember 1145 het die Turke Edessa ingeneem onder leiding van emir Zengi van Mosoel en Aleppo en die pous het 'n bul "Quatum praedessores" uitgegee waarin hy veral koning Lodewyk VII van Frankryk oproep tot die tweede kruistog. Die oproep is gesteun deur die Ryksdag van Speyer in 1146. Ook koning Konraad III en baie adellikes van Duitsland is deur Bernard van Clairvaux oortuig om aan die kruistog deel te neem.

Tydens sy bewind hou Eugenius sinodes in Parys, Reims (21 Maart 1148), Trier en Cremona (7 Julie 1148). Die sinodes is bedoel om die kerklike lewe te hervorm. Die pous het ook met lof gepraat oor die lewe van Hildegard van Bingen, 'n Duitse abdis en mistikus.

In 1149 keer Pous Eugenius III terug na Italië en woon in Viterbo. Op 8 April 1149 vlug hy na die fort van prins Ptolemy in Tusculum. Vanaf 7 November 1150 kon hy hom vir 'n kort tydjie in Rome handhaaf met die hulp van die koning van Sisilië. Die nuwe keiser van die Heilige Romeinse Ryk, Frederik Barbarossa belowe om hom te steun in die verdrag van Konstans op 23 Maart 1153, maar die pous sterf voordat die steun bewaarheid is.

Pous Eugenius II het die stigting van die Malteser Orde (ook Orde van Malta) goedgekeur.

## Verering 
Na **Pous Eugenius III** se begrafenis in die Vatikaan word wonderbaarlike genesings by sy graf gemeld. Die pous word op 28 September 1872 salig verklaar deur Pous Pius IX. Sy feesdag in die Rooms-Katolieke Kerk is op 8 Julie.

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. .
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Guntram van Boergondië

Die heilige **Gontram** of **Gunthram** (circa 545 - Chalon-sur-Saône, 28 Maart 592) was die tweede seun van die Frankiese koning Chlotarius I en 'n broer van die konings Charibert I van Neustrië, Chilperic I van Soissons en Sigebert I van Austrasië. Gontram het in 561 koning van Orléans geword, en in 567 koning van Boergondië, Marseille en Arles. 

Hy was met Mercatrudis getroud maar het later van haar geskei. Toe Mercatrudis siek geword het, het hy haar dokter doodgemaak. Hierna het hy hom tot Christendom bekeer. Hy was 'n bedrewe diplomaat en het die kerk ondersteun. Die deemoedige Gontram was geliefd deur sy volk, maar hy was ook verantwoordelik vir bloedige gewelddade.

Sy naamdag is op 28 Maart. Gontram is die patroonheilige van die uit eggeskeidenes, moordenaars en bewakers.
Boereraat

**Boererate** is tradisionele Afrikaner-tuisgeneesmiddels, diep gewortel in die kulturele erfenis van Suid-Afrika. Hierdie middels, wat ontstaan ​​uit 'n mengsel van 17de-eeuse Europese mediese praktyke en die inheemse kennis van die Khoekhoen-mense, gebruik dikwels natuurlike bestanddele soos kruie, plante en huishoudelike items. Hoewel dit histories deur sommiges as blote bygeloof afgemaak is, het wetenskaplike navorsing begin om die medisinale eienskappe van sekere komponente wat in boererate gebruik word, te bevestig, wat hul potensiële doeltreffendheid in die behandeling van verskeie kwale, soos epilepsie en slapeloosheid, demonstreer. Die gebruik van boererate dra beduidende kulturele gewig, veral gekoppel aan die Anglo-Boereoorlog-era waar hulle 'n simbool van veerkragtigheid en selfversorging geword het, en hulle bly vandag 'n relevante vorm van tradisionele medisyne vir baie Afrikaners, hoewel konsultasie met gelisensieerde mediese professionele persone aanbeveel word voor gebruik.

## Versamelings van boererate
*Smuts, D. 2015. *Boererate: Heruitgawe van Danie Smuts se versameling skreeusnaakse tradisionele boererate*. Kaapstad: Penguin Random House.

*Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. 2011. *Volksgeneeskuns in Suid-Afrika*. Pretoria: Protea Boekhuis.

## Studies van boererate
*Blackbeard, J. en F.G. McNeill. 2023. The birth of Boererate: women and healing during the South African war. *Anthropology Southern Africa*, 46(1):7–20. doi: 10.1080/23323256.2022.2158892.

*Senekal, B.A. 2024. "Gee raat": ’n Netwerkwetenskaplike verkenning van die doeltreffendheid van boererate met spesifieke verwysing na die behandeling van epilepsie en slapeloosheid, *LitNet Akademies Natuurwetenskappe* 21(3).

*Van Wyk, B.-E. 2008. A review of Khoi-San and Cape Dutch medical ethnobotany. *Journal of Ethnopharmacology*, 119(3):331–41. doi: 10.1016/j.jep.2008.07.021.

## Voorbeelde van boererate 
* **Boerseep**; vervaardig uit kaiings, seepsoda, water en sout.
 
* **Kloutjiesolie**; beespote se uitgebraaide vet gebruik vir insmeer van leer, smeer van masjiene en fietse, en 1 eetlepel vol 'n dag as middel teen hoes - gemeng met suurlemoensap kan dit aangewend word aan brandwonde.
 
* '''Volstruismaag in port teen 'n slegte maag'''; laat 'n volstruismaag sonder vlies een week lank in 'n bottel port lê, haal die maag uit en drink daarna elke dag 'n glasie.

* **Olyfolie om gewig te verloor**; elke dag olyfolie op 'n snytjie graanbrood sal jou gewig help verloor.

* **Molasse teen aambeie**; neem daeliks 1 eetlepel vol molasse voordat jy gaan slaap.

* **Melksap teen vratjies**; smeer 'n vratjie elke dag in met die melksap van die melktou (Cynanchum obtusifolium en C. natalitium) of met die melksap van die vingerpol (Euphorbia esculenta) of van die noors (E. coerulescens).

* **Papaja**; eet die vrug in geval van voedselvergiftiging.

* **Bloeding**; in die veld kan jy spinnerakke aan 'n sny smeer om dit te laat ophou bloei. 

## Bronne
Boergondië

120px|duimnael|Wapenskild van die tweede Hertogdom van Boergondië en later die Franse provinsie Boergondië
regs|duimnael|Boergondië binne die Frankiese Ryk.
**Boergondië** (Frans: *Bourgogne*; Duits: *Burgund*) is 'n saggies golwende landskap in die hartland van die latere Frankiese Ryk wat sy naam aan die Boergondiërs te danke het, 'n Germaanse stam wat in die 5de eeu n.C. hul oorspronklike tuisland in Agter-Pommere aan die Oossee verlaat het om hulle in die vrugbare Saônevallei te vestig en hier hul eie koninkryk te stig. Die Boergondiese Koninkryk is in die 6de eeu deur die Franke verower. Die laaste Boergondiese koning, Sigismund, is in 523 tereggestel.

Boergondië, wat oorspronklik deur Kelte en later deur 'n Gallo-Romeinse bevolking bewoon is, is later verdeel, waarby die westelike deel as Hertogdom van Boergondië (Frans: *Duché de Bourgogne*) en die oostelike deel as Graafskap van Boergondië (Frans: *Comté de Bourgogne*) voortbestaan het. Die Hertogdom van Boergondië is die bekendste van hierdie twee geweste. Die Hertogdom van Boergondië het in 1542 as die *Generaliteit* van Boergondië (*Généralité de Bourgogne*) 'n provinsie van Frankryk onder die Franse kroon geword, terwyl die Graafskap van Boergondië voortbestaan het as die provinsie Franche-Comté, letterlik *vry graafskap*. 

Die historiese Boergondië strek tans oor twee staatsgebiede, dié van Frankryk en van Switserland. Die hedendaagse administratiewe *gewes* van Boergondië kom grootliks ooreen met die voormalige Hertogdom van Boergondië.

Vandag word in die streek (een van Frankryk se belangrikste wynproduserende gebiede) nog talle oorblyfsels van die Romeinse beskawing asook talle kerke en katedrale in die Romaanse boustyl aangetref. Ná die verval van die Karolingiese Ryk het Boergondië in die 11de en 12de eeu 'n nuwe bloeitydperk beleef en gelykertyd met die monastiese hervormingsbeweging van Cluny en die stigting van die Cisterciënse-orde tot die sentrum van 'n geestelike vernuwing ontwikkel wat groot dele van Europa sou raak.

In die 15de eeu het Boergondië, waarby intussen ook 'n aantal aangrensende gebiede ingesluit is, onder hertog Filips die Goeie uit die huis van Valois, tot een van die welvarendste en magtigste state in Europa ontwikkel. 

## Verwysings
## Bronne
* Norman Davies, Vanished Kingdoms, 2011, Penguin (2012).
* Agathias, Histiriae, V, 11, 2-4. Sien ook Runciman S., A history of the First Bulgarian empire, London, G.Bell & Sons, 1930. 
* Hyun Jin Kim, The Huns, Rome and the Birth of Europe, Cambridge, Cambridge University Press.
Republieke van die Sowjetunie

regs|300px|duimnael|'n Kaart van die Sowjetunie.

Die **Sosialistiese Sowjetrepublieke** (SSR'e) (Russies: союзные *республики, sojuznye respoebliki*, "unierepublieke"), was die vyftien "konstituerende", in naam onafhanklike **republieke van die Sowjetunie**, formeel 'n federasie wat deur hulle gevorm is. In die Weste is egter gereeld gepraat van 'die Russe' of selfs 'Rusland' met betrekking tot die hele Sowjetunie, wat immers rigied beheer was uit die (Russiese) Sowjet-hoofstad Moskou.

Onderskei van die SSR'e was die outonome Sowjet Sosialistiese Republieke (OSSR'e) en die Outonome Streke (OS'e).

## Geskiedenis 
In 1922 was die stigter Sowjetrepublieke die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek, die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek, die Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek en die Transkaukasiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek, wat in 1936 in die SSR'e van Georgië, Armenië en Azerbeidjan ontbind is. Intussen het Turkmenistan en Oesbekistan reeds in 1925 aangesluit, Tadjikistan in 1929, Kazakstan en Kirgisië in 1936, telkens as SSR. In 1940 het Moldawië ook aangesluit (eintlik deur beslaglegging), behalwe vir die Roemeense deel van die Proet, met ander woorde, die historiese gebied van Bessarabië en die drie Baltiese state (Estland, Letland en Litaue).

In 1991 het die RSFSR, en kort daarna die ander SSR'e, as onafhanklike state ontstaan uit die dus ontbinde Sowjetunie, maar het die vinnigste die (los) Gemenebes van Onafhanklike State (GOS)  gevorm. 

duimnael|links|400px|Die voormalige Sowjetstate: 1. Armeense SSR, 2. Azerbeidjanse SSR, 3. Wit-Russiese SSR, 4. Estniese SSR, 5. Georgiese SSR, 6. Kazachstanse SSR, 7. Kirgisiese SSR, 8. Lettiese SSR, 9. Litause SSR, 10. Moldawiese SSR, 11. Russiese SFSR, 12. Tadjikistanse SSR, 13. Turkmeense SSR, 14. Oekraïense SSR, 15. Oezbekistanse SSR

[duimnael|400px|Grensveranderinge ná die einde van die [Koue Oorlog]]

## Voormalige republieke 
*30px Transkaukasiese SFSR 1922 → 1936
*30px Kareliese SSR 1940 → 1956
*30px Abchasiese SSR 1921 → 1931

## Eksterne skakel 
* World Statesmen - Russia

## Notas
Pleknaamsveranderinge in Botswana

duimnael|regs|260px|Ligging van Botswana in Afrika.

Hier volg 'n lys van dorpe en stede in Botswana waarvan die name verander is:
*Gaberones → Gaborone (1969)
*Kalkfontein → Tshootsha
Pleknaamsveranderinge in Mosambiek

duimnael|regs|260px|Ligging van Mosambiek in Afrika.

Hier volg 'n lys van dorpe en stede in Mosambiek waarvan die name sedert 1975 verander is, die datum is tussen hakies:

*António Enes → Angoche (1976)
*Engre Rios → Malema
*João Belo → Xai-Xai (1975)
*Lourenço Marques → Maputo
*Malvérnia → Chicualacuala (1975)
*Matola → Vila Salazar (1968) → Matola (1975)
*Metangula → Augusto Cardoso (1963) → Metangula (1975)
*Nacala Velha → Minguri
*Nova Freeixo → Cuamba (1975)
*Porto Amélia → Pemba (1976)
*Terra de Boa Gente → Inhambane (1534)
*Vilanculos → Vilankulo (1975)
*Vila Cabral → Lichinga (1975)
*Vila Coutinho → (Vila) Ulongué (1975)
*Vila Gouveia → Catandica (1975)
*Vila Luísa → Marracuene
*Vila Junqueiro → Gurúè/Gurué (1975)
*Vila Paiva de Andrade → Gorongosa (1975)
*Vila Pery → Chimoio (1975)
*Vila Pinto Teixeira → Mabalane (1975)
*Vila Trigo de Morais → Chókwè (1976)
Pleknaamsveranderinge in Zimbabwe

duimnael|regs|260px|Ligging van Zimbabwe in Afrika.

Hier volg 'n lys van plekke in Zimbabwe waarvan die name sedert 1980 verander is:

## Stede 
*Balla Balla → Mbalabala
*Chibi → Chivi (1980)
*Chipinga → Chipinge
*Dett → Dete
*Enkeldoorn → Chivhu
*Essexvale → Esigodini (1982)
*Fort Salisbury → Salisbury → Harare (1982)
*Fort Victoria → Nyanda (1982) → Masvingo (1982)
*Gatooma → Kadoma (1982)
*Gwelo → Gweru (1982)
*Hartley → Chegutu (1982)
*Inyanga → Nyanga
*Inyazura → Nyazura 
*Marandellas → Marondera
*Mashaba → Mashava
*Matopos → Matobo 
*Melsetter → Mandidzudzure (1980) → Chimanimani (1982)
*Mhangula → Mhangura
*Que Que → Kwekwe
*Rhodes Matopos Nasional Park → Matobo Nasional Park
*Sansaguru → Tsanzaguru
*Selukwe → Shurugwi
*Shabani → Zvishavane
*Sinoia → Chinhoyi
*Tjolotjo → Tsholotsho
*Umfuli Recreational Park → Mupfure Recreational Park
*Umtali → Mutare (1982)
*Vila Salazar → Sango
*Wankie → Hwange (1982)
*Wankie National Park → Hwange National Park

## Strate 
### Harare (Salisbury)
*Baker-rylaan → Nelson Mandela-rylaan (1997)
*Second-straat → Sam Nujoma-straat

## Mere 
*Cunningham-meer → Insiza-dam Ontspanningsoord
*Darwendale-meer → Manyame-meer Ontspanningsoord
*Kyle-meer → Mutirikwe-meer Ontspanningsoord
*McIlwaine-meer → Chivero-meer Ontspanningsoord

## Lughawens 
*Mount Hampden-lughawe → Charles Prince-lughawe → ? (Robert Mugabe beplan om die lughawe se naam te verander)
*New Sarum-lughawe → Manyame Air Base

## Skole 
*Majoda-skool → JZ Moyo High Skool
*Mount Pleasant School → Joshua Nkomo High School (2002)
*Queen Elizabeth Girls School → Sally Mugabe Girls' High

## Brugge 
*Otto Beit-brug → Chirundu-brug

## Hospitale 
*Andrew Fleming-hospitaal → Parirenyatwa-hospitaal (1980)
Pleknaamsveranderinge in Angola

duimnael|regs|260px|Ligging van Angola in Afrika.

Hier volg 'n lys van plekke in Angola waarvan die name sedert 1975 verander is:

## Stede en dorpe 
* N'Guebela → Gabela
* Ambrizete → N'zeto
* Benguella → Benguela (1975)
* Cabinda → Tchiowa (voorgestel, nog nie deurgevoer nie)
* Carmona → Uíge (1975)
* Cassinga → Kassinga
* Concelho → Caconda (1975)
* Henrique de Carvalho → Saurimo (1975)
* João de Almeida → Chibia
* Loanda → Luanda (1975)
* Malanje → Malange
* Moçâmedes → Namibe (1985) → Moçâmedes (2016)
* Nova Lisboa → Huambo (1975)
* Novo Redondo → Sumbe (1975)
* Kissonde → Benguela → Benguela Velha → Porto Amboim (1923) → Gunza/Porto Gabela (voorgestel, nog nie deurgevoer nie)
* Porto Alexandre → Tombwe/Tombua
* Portugalia → Luachimo
* Robert Williams town/Vila Robert Williams → Caála (1975)
* Sá da Bandeira → Lubango
* São Salvador do Congo → M'banza-Kongo (1975)
* Santa Comba → Waku-Kungo (1975)
* Santo António do Zaire → Soyo
* Serpa Pinto → Menongue (1975)
* Silva Porto → Kuito/Cuito (1975)
* Teixeira da Silva → Bailundo/Bailunda
* Teixeira de Sousa → Luau (1975)
* Vila Luso → Luena (1975)
* Vila Pereira d'Eca → Ngiva
* Vila Salazar → N'dalatando (1975)

## Watervalle 
* Duque de Bragança-valle → Kalandula-valle