Sondagstem

[duimnael|regs|240px|*Sondagstem* se TV-verhaal, *Dr. Marius Hugo*, uitgestal in 'n vertoonkas in die [Uilhuis-museum op Nieu-Bethesda.]]

duimnael|400px|Sirkulasie van Afrikaanse weekblaaie voor en tydens die persstryd.

***Sondagstem*** was 'n kortstondige Sondagkoerant wat in Johannesburg uitgegee is en was die laaste vername Afrikaanse koerant wat die destydse opposisie van die Nasionale Party in die Volksraad, die Verenigde Party, ondersteun het. *Landstem* is eers twee jaar ná *Sondagstem* se sluiting by die NP-gesinde *Dagbreek* ingelyf, maar hoewel dit as 'n SAP-koerant beskou is, was dit in werklikheid apolities.

## Ontstaan 
*Sondagstem* is in 1958 in Johannesburg begin as die Verenigde Party se teenvoeter in die Noorde vir die NP-gesinde *Dagbreek en Sondagnuus*, wat tot 1962 uitgegee is deur Dagbreekpers Beperk en van 1 Julie daardie jaar deur die Afrikaanse Pers (1962) Beperk. In 1965 het drie Johannesburgse koerante, die *Sunday Times*, *Sunday Express* en *Sondagstem* tot die Kaapse mark toegetree. Kort daarna volg ook *Dagbreek en Sondagnuus*. Op 4 Junie 1965 besluit die Nasionale Pers om op sy beurt vanuit Kaapstad tot die Sondagmark in Transvaal toe te tree en stig Die Beeld, wat op 31 Oktober 1965 die eerste keer verskyn.

Ondanks geldelike probleme kon *Sondagstem* 'n sirkulasie van 94&nbsp;000 teen 1962 bereik en van 115&nbsp;105 teen die eerste ses maande van 1965. Met sy toetrede tot die Kaapse mark, bereik *Sondagstem* vir die ses maande tot Desember 1965 'n sirkulasie van 138&nbsp;694, amper 24&nbsp;000 meer as in die voorafgaande ses maande. Met die stigting van *Die Beeld*, waarvan Schalk Pienaar redakteur was, kom die verbete wedywering, in wese 'n stryd tussen die noordelike en suidelike faksies van die Nasionale Party, in volle swang.

## Sluiting 
Die Argus-groep het *Sondagstem* in 1959 oorgeneem, maar weens die ongekende wedywering in die Afrikaanse Sondagmark besluit die Argusgroep op 16 November 1967 dat die uitgawe van 3 Desember 1967 die laaste sou wees. Die Argusmaatskappy besluit egter op Vrydag 24 November die uitgawe van die daaropvolgende Sondag sou die laaste wees. Intussen het die Afrikaanse Pers (1962) Beperk *Landstem* uitgekoop en van Sondag 17 Desember 1967 word die ander laaste, vername Afrikaanse weekblad wat nié die Nasionale Party ondersteun het nie, by *Dagbreek en Sondagnuus* ingelyf. Brian Bunting skryf in 1969: "Die gevolg van dié veranderinge is dat nie 'n enkele Afrikaanse koerant van enige aansien in Suid-Afrika vandag deur die opposisie beheer word nie; die Nasionaliste het algehele oorheersing op dié gebied bereik."

*Dagbreek en Landstem* en *Die Beeld* het alles in die stryd gewerp om *Sondagstem* se lesers te lok en die groot trekpleister was strokiesverhale. *Die Beeld* het Willie van Rensburg, skepper van die Dr. Marius Hugo-vervolgverhaal oorreed om dit by hulle voort te sit. *Die Beeld* se sirkulasie spring van 226&nbsp;000 op 26 November tot 305&nbsp;000 op 3 Desember, die eerste Sondag met *Sondagstem* se fotoverhaal. *Die Beeld* se gemiddelde sirkulasie vir die laaste helfte van 1967 was 197&nbsp;029, maar vir die eerste helfte van 1968 was dit 289&nbsp;297. Ondanks hierdie skitterende styging was *Dagbreek en Landstem* steeds voor in die stryd om die Sondagmark met 'n sirkulasie van 324&nbsp;082. Al het albei die oorblywende Sondagkoerante se sirkulasie ongekende hoogtes bereik, het die wedywering Naspers en die Afrikaanse Pers 'n fortuin gekos.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Rapport* berig oor oudverslaggewer Gielie de Kock se dood
* *Beeld* berig oor sportredakteur Wolfie Wolfaardt se dood
* *Mail & Guardian* oor verslaggewer Hans Strydom se dood

## Sien ook 
* Hans Strydom