Marek Janowski

**Marek Janowski** (* 18 Februarie 1939 in Warskou) is 'n Pools-gebore Duitse dirigent.

Janowski het in Wuppertal naby Keulen grootgeword nadat sy moeder aan die begin van die Tweede Wêreldoorlog daarna verhuis het ten einde nader aan haar ouers te wees. Sy vader het gedurende die oorlog in Pole vermis geraak.

Janowski het gedien as die musikale direkteur in Freiburg en by die Dortmund Opera het hy die Dortmunder Philharmoniker gedirigeer vanaf 1973 tot 1979. Van 1983 tot 1987 was hy die hoofdirigent van die Royal Liverpool Filharmoniese Orkes. Hy het van 1986 tot 1990 gedien as *Kapellmeister* van die Gürzenich Orkes in Keulen. Vroeër, in 1984, het hy die musikale direkteur van die Orchestre Philharmonique de Radio France (toe die Nouvel Orchestre Philharmonique genoem) in Parys geword, welke posisie hy tot die jaar 2000 gehou het. Van 2000 tot 2009 het Janowski gedien as hoofdirigent van die Monte-Carlo Filharmoniese Orkes. Hy was ook vanaf 2001 tot 2004 die hoofdirigent van die Dresden Filharmoniese Orkes.

Van 2002 tot en met 2016 was Janowski die hoofdirigent van die Berlyn Radio Simfonieorkes, aanvanklik was die betrekking lewenslank. In die 2005/06-seisoen het Janowski sy pos as Artistieke en Musikale Direkteur van die Orchestre de la Suisse Romande (OSR) begin, met 'n aanvanklike kontrak van vyf jaar. In September 2008 is die kontrak met die OSR tot 2015 verleng. In January 2010 het Kanowski en die OSR egter, in 'n wysiging aan die September 2008 kontrakverlenging, wedersyds ooreengekom op die geskeduleerde beeindiging van sy direkteurskap van die OSR na die 2011-2012 seisoen.

Janowski het van 2001 tot 2003 gedien as die hoof-dirigent van die Dresden Filharmoniese Orkes. In September 2018 het die Dresden Filharmoniese Orkes die heraanstelling van Janowski as hul hoofdirigent aangekondig, met ingang van die 2019-2020 seisoen, met 'n aanvanklike kontrak van drie seisoene.

Sedert 2005 het Janowski in die VSA as een van die dirigente gedien in 'n drieluik van die dirigent-leierskapsprogram met die Pittsburgh Simfonieorkes saam met Sir Andrew Davis en Yan Pascal Tortelier, met die voorsiening van leiding vir die orkes in die afwesigheid van 'n musikale direkteur. Hierdie reëling is in 2008 beëindig na die toetrede van Manfred Honeck as the PSO se musikale direkteur. Janowski hou nou die Otto Klemperer Gasdirigentstoel met die PSO. Hy het die vier simfonieë van Johannes Brahms met die PSO opgeneem.

Janowski het 'n groot aantal operaopnames gemaak, insluitende die eerste digitale opname van die volledige Ringsiklus van Richard Wagner tussen 1980 en 1983 vir RCA, met die Staatskapelle Dresden. Hy en die orkes het vroeër die eerste opnames van *Die schweigsame Frau* deur Richard Strauss  vir EMI in 1976 opgeneem, en in 1974 ook vir EMI die werk *Euryanthe* deur Carl Maria von Weber met Jessye Norman en Nicolai Gedda wat die leidende rolle sing. Ander opera "eerstes" was die eerste opname van Krzysztof Penderecki se Die Duiwels van Loudun met die Hamburg Staatsopera, kort nadat Janowski in 1969 die eerste opvoering van die werk gegee  het.    

## Platelys 
* Hindemith - Orkestrale Werke. WDR Simfonieorkes Cologne. PENTATONE PTC 5186672 (2018).
* Engelbert Humperdinck - Hänsel und Gretel. Ricarda Merbeth, Albert Dohmen, Christian Elsner, Katrin Wundsam, Alexandra Hutton, Annika Gerhards, Alexandra Steiner, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Kinderchor Staatsoper Berlin. PENTATONE PTC 5186605 (2017).
* Beethoven - Missa Solemnis. Regine Hangler, Clementine Margaine, Christian Elsner, Franz Josef Selig , Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin , MDR Rundfunkchor Leipzig. PENTATONE PTC 5186565 (2017).
* Richard Wagner - *Der Ring des Nibelungen*(volledig).  Marek Janowski, Tomasz Konieczny, Christian Elsner, Iris Vermillion, Jochen Schmeckenbecher, Matti Salminen, Petra Lang, Stephen Gould, Robert Dean Smith, Melanie Diener, Lance Ryan Clinker, Kismara Pessatti, Katharina Kammerloher, Julia Borchert, Markus Brück, Marina Prudenskaya, Violeta Urmana, Edith Haller, Fionnuala McCarthy, Anja Fidelia Ulrich, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186581 (2016)
* Richard Wagner - Ouverture, Voorspele en Orkestrale Uittreksels. Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. PENTATONE PTC 5186551(2016).
* Franz Schubert Lieder, georkestreer deur Max Reger & Anton Webern. Christian Elsner, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. PENTATONE PTC 5186394 (2015).
* Bruckner - The Symphonies. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186520 (2015).
* Richard Strauss - Symphonia Domestica & Die Tageszeiten vir manlike koor en Orkes. Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186507 (2015).
* Richard Wagner – The Operas. Marek Janowski, Matti Salminen, Ricarda Merbeth, Robert Dean Smith, Silvia Hablowetz, Steve Davislim, Albert Dohmen, Evgeny Nikitin, Dimitry Ivashchenko, Franz-Josef Selig, Christian Elsner, Eike Wilm Schulte, Michelle DeYoung, Clemens Bieber, Tuomas Pursio, Olivia Vermeulen, Ulrike Schneider, Michael Smallwood, Timothy Fallon, Julia Borchert, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186700 (2014).
* Leoš Janácek - Mša Glagolskaja (Missa Solemnis) & Taras Bulba. Aga Mikolaj, Iris Vermillion, Stuart Neill, Arutjun Kotchinian, Iveta Apkalna, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. Pentatone PTC 5186388 (2013).
* Anton Bruckner - Messe F-Moll. Lenneke Ruiten, Iris Vermillion, Shawn Mathey, Franz Josef Selig, Stefan Parkman, Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande, Rundfunkchor Berlin. Pentatone PTC 5186501 (2013).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 2. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186448 (2013).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 4 "Romanties". Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186450. (2013).
* Richard Wagner – Tannhäuser. Albert Dohmen, Robert Dean Smith, Christian Gerhaher, Peter Sonn, Wilhelm Schwinghammer, Michael McCown, Martin Snel, Nina Stemme, Marina Prudenskaya, Bianca Reim, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. Pentatone PTC 5186405 (2013).
* Richard Wagner – Götterdämmerung. Marek Janowski, Matti Salminen, Lance Ryan Clinker, Petra Lang, Markus Brück, Edith Haller, Jochen Schmeckenbecher, Marina Prudenskaya, Julia Borchert, Katharina Kammerloher, Kismara Pessatti, Susanne Resmark, Christa Mayer, Jacquelyn Wagner, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. Pentatone PTC 5186409 (2013).
* Richard Wagner – Siegfried. Marek Janowski, Anna Larsson, Tomasz Konieczny, Stephen Gould, Violeta Urmana, Matti Salminen, Jochen Schmeckenbecher, Christian Elsner, Sophie Klussmann, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. Pentatone PTC 5186408 (2013).
* Richard Wagner - Die Walküre Tomasz Konieczny, Iris Vermillion, Robert Dean Smith, Timo Riihonen, Petra Lang, Marek Janowski, Nicole Piccolini, Kismara Pessatti, Anja Fidelia Ulrich, Fionnuala McCarthy, Heike Wessels, Carola Höhn, Wilke Brummelstroete, Renate Spingler, Melanie Diener, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. Pentatone PTC 5186407 (2013).
* Richard Wagner - Das Rheingold. Marek Janowski, Tomasz Konieczny, Iris Vermillion, Günther Groisböck, Andreas Conrad, Maria Radner, Christian Elsner, Antonio Yang, Kor-Jan Dusseljee, Ricarda Merbeth, Timo Riihonen, Julia Borchert, Katharina Kammerloher, Kismara Pessatti, Jochen Schmeckenbecher, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. Pentatone PTC 5186406 (2013).
* Richard Wagner – Parsifal. Evgeny Nikitin, Dimitry Ivashchenko, Franz Josef Selig, Eike Wilm Schulte, Michelle DeYoung, Clemens Bieber, Tuomas Pursio, Olivia Vermeulen, Ulrike Schneider, Michael Smallwood, Timothy Fallon, Julia Borchert, Martina Rüping, Lani Poulson, Christian Elsner, Marek Janowski, Sophie Klussmann, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. Pentatone PTC 5186401 (2012).
* Richard Wagner - Die Meistersinger von Nürnberg. Albert Dohmen, Georg Zeppenfeld, Michael Smallwood, Sebastian Noack, Dietrich Henschel, Tuomas Pursio, Jörg Schörner, Thomas Ebenstein, Thorsten Scharnke, Tobias Berndt, Hans-Peter Scheidegger, Lee Hyung-Wook, Robert Dean Smith, Peter Sonn, Edith Haller, Michelle Breedt, Matti Salminen, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186402 (2011).
* Richard Wagner – Lohengrin. Günther Groisböck, Klaus Florian Vogt, Annette Dasch, Gerd Grochowski, Susanne Resmark, Markus Brück, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186403 (2012).
* Richard Wagner - Tristan und Isolde. Nina Stemme, Youn Kwangchul, Johan Reuter, Michelle Breedt, Clemens Bieber, Arttu Kataja, Timothy Fallon, Marek Janowski, Stephen Gould, Simon Pauly, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186404 (2012).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 1. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186447 (2012).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 3. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186449 (2012).
* Richard Wagner - Der fliegende Holländer. Matti Salminen, Ricarda Merbeth, Robert Dean Smith, Silvia Hablowetz, Steve Davislim, Albert Dohmen, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Rundfunkchor Berlin. PENTATONE PTC 5186400 (2011).
* Vincent d'Indy - Camille Saint-Saëns - Ernest Chausson.  Orkestrale Werke. Martin Helmchen, Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186357 (2011).
* Béla Bartók - The 2 Violin Concertos. Arabella Steinbacher, Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. Pentatone PTC 5186350 (2010).
* Hector Berlioz - Symphonie Fantastique & Koning Lear. Marek Janowski, Pittsburgh Simfonieorkes. Pentatone PTC 5186338 (2010).
* Anton Bruckner Simfonie No. 7 in E majeur. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. Pentatone PTC 5186370 (2010).
* Anton Bruckner Simfonie No. 8 in C mineur. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. Pentatone PTC 5186371 (2010).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 5. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. Pentatone PTC 5186351 (2010).
* Johannes Brahms -  Ein deutsches Requiem. Camilla Tilling, Detlef Roth, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin. Pentatone PTC 5186361 (2010).
* Richard Strauss - Alpesimfonie (Strauss) & Macbeth, Simfoniese gedig Marek Janowski, Pittsburgh Simfonieorkes Pentatone  PTC 5186339 (2009).
* Szymanofski & Dvořák - Vioolconcertos Arabella Steinbacher, Marek Janowski, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Radio Simfonieorkes Berlyn. PENTATONE PTC 5186353 (2009).
* Anton Bruckner - Simfonie No.6. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186354 (2009).
* Anton Bruckner - Simfonie No. 9 in D mineur. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186030 (2008).
* Johannes Brahms - Simfonie No. 4 & Hongaarse Danse. Marek Janowski, Pittsburgh Simfonieorkes. PENTATONE PTC 5186309 (2008).
* Johannes Brahms - Simfonie Nos. 2 & 3 Marek Janowski, Pittsburgh Simfonieorkes. PENTATONE PTC 5186308 (2008).
* Johannes Brahms - Simfonie No. 1 & Variasies op 'n Tema van Haydn. Marek Janowski, Pittsburgh Simfonieorkes. PENTATONE PTC 5186307 (2007).
* César Franck & Ernest Chausson – Simfonieë. Marek Janowski, Orchestre de la Suisse Romande. PENTATONE PTC 5186078 (2006).

## Verwysings
## Eksterne skakels
*
*Marek Janowski biography at Intermusica Artists' Management agency
*Marek Janowski biography by die Pittsburgh Symfonie-orkes
*Two interviews with Marek Janowski by Bruce Duffie: 9 October 1980 (mostly Wagner) and 29 October 1981 (mostly Richard Strauss)
* Eleonore Büning: Bayreuther Festspiele 2016 / Wütende Worte, wunderbare Wagnerweisen  *Frankfurter Allgemeine Zeitung*, 2 Augustus 2016.