open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nieuwsblad van het Noorden

duimnael|Plakaat van *Nieuwsblad van het Noorden* uit 1900.
**Nieuwsblad van het Noorden** was van 1888 tot 2002 'n koerant vir die noordelike streke van Nederland. Dit is deur Hazewinkel Pers in Groningen uitgegee. Op 1 April 2002 smelt *Nieuwsblad van het Noorden* met die *Groninger Dagblad* en die *Drentse Courant* saam om die **Dagblad van het Noorden** te vorm.

## Vroeë geskiedenis 
Die eerste eksemplaar van die koerant verskyn op 2 Junie 1888. Dié nie-partygebonde koerant kom aanvanklik slegs op Woensdae en Saterdae uit en kos 2 sent per los eksemplaar. Die uitgewer was die joernaliste Joan Nieuwenhuis (1856–1939). Enkele maande later neem die drukker Ruurt Hazewinkel Jzn. (1855–1940) die koerant oor.

## Oorlogsjare 
Tydens die eerste vier jaar van die Tweede Wêreldoorlog is *Nieuwsblad van het Noorden* steeds uitgegee omdat die redaksie 'n welwillende houding ingeneem het teenoor die Duitse besetters. Toe die aanstelling van 'n hoofredakteur uit die Nationaal-Socialistische Beweging egter geweier word, word 'n verskyningsverbod in Julie 1944 op die koerant geplaas. Op 26 Januarie 1946 verskyn die koerant egter weer in 'n oplaag van 35,000 eksemplare.

Die Groningense skrywer Johan van Gelder het in 2001 'n boek aan die oorlogsperiode gewy. Hierin wys hy op die destydse pro-Duitse houding van die koerant, en meen hy verder dat die verskyning van die koerant gestaak moet word. Van Gelder het die uitgewers, die broers Hazewinkel, verwyt dat hulle ten alle koste hul familiebedryf in stand wou hou, en nie aan die moontlike gevolge van hul beleid gedink het nie. Dit was volgens hom geen "daad van bovengronds verzet", soos die Hazewinkels beweer nie. By die verskyning van die boek het die direkteur van die saak, Gijs Lensink, Van Gelder se aantygings "zwaar" en "niet terecht" genoem.

Ger Vaders was van 1961 tot 1987 die hoofredakteur van die koerant. Hy het landswyd bekendheid verwerf toe hy 'n passasier was van 'n trein wat in Desember 1975 vir twaalf dae gekaap is. Na die gebeurtenis het hy verslag gelewer van sy ervaring in Nieuwsblad onder die titel *Gevallenen uit Gods hand*. Aan die einde van die sewentigerjare het hy egter rusies met die redaksie gehad, waarna hy die daaglikse bestuur van die koerant oorgedra het.

## Kantoor 
duimnael|250px|regs| Die kantoor van Nieuwsblad in Zuiderdiepstraat
Nieuwsblad was vir geruime tyd gevestig in 'n eiendom in Gedempte Zuiderdiep ('n straat in Groningen, dikwels kortweg bekend as *Zuiderdiep* of *Gronings Suderdaip*). Die gebou uit 1903 is ontwerp deur Gerrit Nijhuis en is 'n *rijksmonument*. Die koerant het in 1997 na 'n nuwe gebou in Lübeckweg verhuis.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* [Aanlyn jaargange uit 1888–1994 wat beskikbaar is via Delpher](https://www.delpher.nl/nl/kranten/results?query=&page=1&sortfield=date&cql%5B%5D=ppn+any+(833013246)&coll=dddtitel)
Johann Rudolf Czernin von und zu Chudenitz

duimnael|regs
**Johann Rudolf Czernin** (ca. 9 Junie 1755 – ca. 23 April 1845) was 'n Oostenrykse diplomaat en staatsman wat 'n sleutelrol in die politiek van die Heilige Romeinse Ryk gespeel het gedurende die laat 18de en vroeë 19de eeu.

Czernin is in 'n bekende Boheemse adellike familie gebore en het 'n deeglike opleiding in reg en diplomasie ontvang. Hy het sy diplomatieke loopbaan in 1775 begin, waar hy as sekretaris vir die Oostenrykse ambassadeur in Parys gedien het. Oor die volgende paar dekades het Czernin 'n aantal belangrike diplomatieke poste beklee, insluitend ambassadeur na die Ottomaanse Ryk, die Russiese Ryk en die Koninkryk Pruise.

In 1801 is Czernin as die Keiserlike Ambassadeur aangestel by die Franse Republiek, 'n pos wat hy tot 1805 beklee het. Gedurende hierdie tyd het hy 'n belangrike rol gespeel in die onderhandeling van die Verdrag van Pressburg, wat die oorlog van die Derde Koalisie tussen Frankryk en die Heilige Romeinse Ryk beëindig het.

Czernin het hierna as die Keiserlike Buitelandse Minister van 1805 tot 1809 gedien, waartydens hy 'n leidende rol gespeel het in die onderhandelinge wat gelei het tot die Verdrag van Schönbrunn, wat die oorlog van die Vyfde Koalisie tussen Frankryk en die Heilige Romeinse Ryk beëindig het.

Na die val van die Heilige Romeinse Ryk in 1806, het Czernin uit die openbare lewe getree, maar het politiek aktief gebly. Hy is in 1845 oorlede, en hy het 'n erfenis nagelaat as een van die belangrikste en bekwaamste diplomate van sy tyd.
Stingelui

thumb|220px|'n Bossie rooisprietuie.

'n **Stingelui**, **groenui** of **sprietui** is 'n groente van die genus *Allium* wat gewoonlik 'n sagter smaak as die meeste uisoorte het en verwant is aan knoffel, salot, preie en grasuie.

Hoewel die bolle van baie *allium*-spesies as kos gebruik word, is die kenmerkende eienskap van stingeluie dat hulle nie ten volle ontwikkelde bolle het nie. Die groen, hol blare wat regstreeks uit die bol groei, word eerder gebruik. Dié blare word as 'n groente gebruik en kan rou of gekook geëet word. Die blare word gewoonlik opgekap om in geregte te gebruik of word as garnering gebruik. 

## Verwysings
## Eksterne skakels
Cornelius Castoriadis

duimnael|Cornelius Castoriadis
**Cornelius Castoriadis** (Grieks: Κορνήλιος Καστοριάδης; 11 Maart 1922 – 26 Desember 1997) was 'n Grieks-Franse filosoof, sosiale kritikus, ekonoom, psigoanalis, skrywer van *The Imaginary Institution of Society* en mede stigter van die *Socialisme ou Barbarie*-groep. Hy is bekend vir sy bydraes tot die velde van politieke filosofie en psigologie. Hy het die begrip van "radikale verbeelding" en die "sosiaal-historiese skepping van die samelewing" ontwikkel, wat die rol van menslike kreatiwiteit en vryheid in die vorming van die samelewing beklemtoon, in teenstelling met die tradisionele siening dat die samelewing deur ekonomiese of materiële faktore bepaal word.

Sy geskrifte oor outonomie en sosiale instellings was invloedryk in beide akademiese en aktivistiese kringe  Hy het ook baie geskryf oor die aard van die staat, demokrasie en die kritiek van Marxisme. Castoriadis se werk word beskou as 'n belangrike bydrae tot die ontwikkeling van outonomie en selfregering, en tot die kritiek van totalitarisme en die staat.

## Verwysings
Tortillatjip

'n **Tortillatjip** is 'n peuselhappie wat van mielietortillas gemaak word. Dit word in driehoeke gesny en dan gebraai of gebak. Hoewel dit in die laat 1940's die eerste keer in Kalifornië in die VSA in massa vervaardig is, het dit voortgevloei uit Meksikaanse geregte, waarin soortgelyke items soos totopo's en tostadas reeds bekend was.

Hoewel hulle gewoonlik van geelmielies gemaak word, kan ander soorte mielies ook gebruik word. 'n Tortillatjip wat bedoel is om gedoop te word het gewoonlik min sout op, terwyl ander verskeie geure kan hê.

## Tex-Mex- en Meksikaanse kos
Tortillatjips is 'n belangrike aptytwekker in die Tex-Mex- en Meksikaanse kookkuns. Die gewildheid daarvan buite Kalifornië het in die laat 1970's begin uitkring. Hulle word gewoonlik saam met 'n doopsous voorgesit, soos salsa, chile con queso of guacamole. As hulle nie saam met 'n doopsous voorgesit word nie, is hulle gewoonlik gegeur met kruie en speserye. 

'n Ander gereg wat van tortillatjips gebruik maak, is nacho's. Nacho's het in die 1940's in Meksiko ontstaan. Nacho's is tortillatjips wat voorgesit word met gesmelte of gerasperde kaas, hoewel ander bolae ook gebruik kan word, soos vleis, salsa, bone, guacamole, suurroom gekapte uie, olywe of jalapeño's. 

## Mielietjips 
'n Soortgelyke mielieversnapering is 'n mielietjip, wat nie van 'n tortilla gemaak word nie maar van mieliemeel wat in 'n sekere vorm geprosesseer word. Fritos is 'n voorbeeld hiervan. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Olsson, Karen. "Why Are Tortilla Chips So Damn Good?" - *Texas Monthly* - September 2009
*Tortilla Industry Association "http://www.tortilla-info.com"
Taco

'n **Taco** (meervoud: taco's) is 'n tradisionele Mexikaanse gereg wat bestaan uit 'n handgrootte-tortilla met 'n vulsel. Die tortilla word dan om die vulsel gevou en met die hand geëet. 'n Taco kan verskeie soorte vulsels hê, soos bees-, vark- of hoendervleis, seekos, bone, groente en kaas, en daar is dus 'n groot verskeidenheid. Hulle word dikwels saam met geurmiddels soos salsa, guacamole of suurroom voorgesit, asook saam met groente soos blaarslaai, uie, tamaties en rissies. Taco's is 'n algemene vorm van *antojitos*, of Mexikaanse straatkos, wat oor die wêreld heen versprei het.

Ander, soortgelyke geregte is burrito's, wat dikwels groter is en eerder gerol as gevou word; taquito's, wat gerol en gebraai word; en chalupas/tostadas, waar die tortilla eers gebraai word en dan 'n vulsel kry.

## Tradisionele variasies
Daar is talle tradisionele variasies van taco's, onder meer:
thumb|240px|*Tacos al pastor*.
* *Tacos al pastor* ("veewagterstyl") of *tacos de adobada* word gemaak van dun snytjies gegeurde varkvleis wat aan 'n vleispen geryg en op 'n vertikale rotisserie gekook en met 'n vlam geskroei word terwyl dit draai.
* *Tacos de camarones* ("garnaaltaco's") met gebraaide garnale. Word op 'n tortilla voorgesit met blaarslaai of kool, avokado en suurroom of mayonnaise.
* *Tacos de lengua* ("beestongtaco's") 
* *Tacos de pescado* ("vistaco's") met gebraaide vis, blaarslaai of kool, en suurroom of mayonnaise. Dit het in die VSA ontstaan.

## Verwysings
## Skakels
Encephalartos munchii

***Encephalartos munchii*** is 'n broodboom en spesie van die genus *Encephalartos*. Die struik is endemies in Mosambiek.
 
## Bron 
* Plants of the World Online
Apatesia helianthoides

***Apatesia helianthoides*** is 'n vetplant in die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is en kom in die Wes-Kaap voor. Die spesie is 'n jaarplant en is deel van die fynbos-bioom.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Vlag van Belgorod

duimnael|Vlag van Belgorod
Die **vlag van Belgorod** is een van die amptelike simbole (saam met die wapen) van die stad Belgorod, Belgorod-streek, Russiese Federasie. Die vlag is 'n simbool van die eenheid en interaksie van die inwoners van die stad.

Die huidige vlag is op 22 Julie 1999 deur die besluit van die Belgorod Stadsraad van Afgevaardigdes No 321 goedgekeur en in 2002 in die Staatsheraldiese Register van die Russiese Federasie met registrasienommer 978 opgeneem.

## Beskrywing 
Die vlag van die stad Belgorod (blou doek met 'n wit streep aan die onderkant) beeld 'n geel leeu uit wat op sy agterpote staan ​​met 'n wit arend wat bo hom sweef. Die stadssimbole is meer as 300 jaar oud en het tydens die bewind van Petrus I verskyn. Die Russiese tsaar het die wapen aan die mense van Belgorod oorhandig ter ere van die oorwinning oor die Swede in die slag van Poltava (1709). In 1712 is die wapen op die vaandel van die Belgorod-regiment uitgebeeld, wat die vyand verslaan het, en in 1727 het dit 'n simbool van die nuutgestigte provinsie geword.

## Verwysings
Testikels as kos

[thumb|180px|Boktestikels op 'n mark in [Spanje.]]
[thumb|180px|'n Bredie van hoendertestikels (*kakashere pörkölt*) in [Hongarye.]]
[thumb|180px|Bultestikelbredie (regs) in [Oostenryk.]]

Die **testikels** van kalwers, lammers, hoenders, kalkoene en ander diere word in baie dele van die wêreld geëet, dikwels onder eufemistiese name. Testikels is 'n neweproduk van die kastrasie van jong diere wat vir hulle vleis grootgemaak word en was dus 'n spesialiteit vir die laat lente, hoewel hulle deesdae gevries word en heeljaar beskikbaar is.

## Geregte
Testikels word op talle verskillende maniere gekook: pangebraai, gesous, gestoof, geposjeer, in diepvet gebraai in 'n deeg, in pasteie, ensovoorts. Voordat hulle gekook word, word hulle gewoonlik geblansjeer, ontvel en in koue water laat week.

## Name
In Engels is testikels onder baie name bekend, insluitende *stones*, *Rocky Mountain oysters* en *prairie oysters*. Lamstestikels word dikwels *lamb fries* genoem.

Eufemismes word in baie tale gebruik. In Arabiese lande soos Libanon, Sirië en Irak is hulle bekend as *baid ghanam* en in Turkye as *koç yumurtası*, wat in albei tale "skaapeiers' beteken.

In sommige Spaanssprekende lande in Latyns-Amerika is hulle bekend as *criadillas* of *huevos de toro*, "buleiers";  in Chinees, as 牛宝 (Pinyin: *niú bǎo*), "osskatte" en in Grieks as *αμελέτητα*, "onnoembares".

Die Franse *animelles* ("ingewande") en Italiaanse *granelli* ("korrels") was eers eufemismes, maar het die standaardname van geregte geword.

## Verwysings
## Skakels
Guacamole

**Guacamole** is 'n avokadogebaseerde smeer, doopmiddel of slaai wat die eerste keer in Mexiko ontwikkel is. Benewens die gebruik daarvan in moderne Mexikaanse kookkuns, het dit deel van die internasionale kostoneel geword as 'n doop- of geurmiddel of slaaibestanddeel.

## Geskiedenis
[thumb|240px|Guacamole saam met [tortillatjips.]]
Avokadosade van 9&nbsp;000 tot 10&nbsp;000 jaar gelede is in die Tehuacanvallei van Mexiko ontdek. Dit is teen 5000&nbsp;v.C. deur verskeie Meso-Amerikaanse groepe gedomestikeer. 

Hulle is waarskynlik teen 3100&nbsp;v.C. al in die Supevallei van Peru gekweek.

## Bestanddele
Guacamole word tradisioneel gemaak deur ryp avokado's af te skil en saam met sout in 'n vesel fyn te druk. 

Bestanddele sluit dikwels lemmetjiesap, koljander, uie en jalapeño's in, en sommige nietradisionele soorte bevat suurroom, tamaties, basilie of ertjies.

Omdat avokado's bruin word as dit aan suurstof blootgestel word, moet guacamole in 'n lugdigte houer gebêre of in plastiek toegedraai word om te keer dat dit met die lug in aanraking kom.

## Verwysings
## Skakels
Jalapeño

'n **Jalapeño** is 'n mediumgroot rissiekultivar van die spesie *Capsicum annuum*. 'n Ryp jalapeñorissie is 5-10&nbsp;cm lank en 25-38&nbsp;mm breed. Dit kan 'n variasie van brandgrade hê, met brandeenhede van 4&nbsp;000 tot 8&nbsp;500. op die Scoville-skaal.

Dit word meestal gepluk terwyl dit nog groen is, maar soms word jalapeño's aan die boom gelos om ten volle ryp te word. Dan word hulle rooi, oranje of geel. Jalapeño's brand gewoonlik minder as die soortgelyke serranorissie.

## Geskiedenis
thumb|links|150px|Vyf jalapeño's.

Die naam "jalapeño" is Spaans vir "van Xalapa", die hoofstad van Veracruz, Mexiko, waar die rissie tradisioneel gekweek is. Die naam *Xalapa* self kom uit Nahuatl en is gevorm van die wortels *xālli* (IFA: ˈʃaːlːi, "sand") en *āpan* (ˈaːpan, "waterplek").

Die Asteke het jalapeño's voor die Spaanse verowering reeds gebruik. Bernardino de Sahagún skryf in die Florentynse Kodeks van Asteekse markte wat gerookte jalapeño's en vars rissies verkoop. Die gebruik van rissies in die Amerikas dateer van duisende jare gelede, onder meer die praktyk om sommige variëteite van rissies te berook om hulle te preserveer.

## Verbouing
In 1999 is jalapeno's op rofweg 43&nbsp;000 hektaar grond in Mexiko verbou; teen 2011 het dit verminder tot omtrent 41&nbsp;000 hektaar. Jalapeños maak 30% uit van Mexiko se rissievervaardiging. Hoewel die totale gebied wat vir verbouing gebruik word afgeneem het, het die volume wat vervaardig word met 1,5% toegeneem danksy doeltreffende besproeiing en die gebruik van kweekhuise en beter tegnieke, toerusting en kennis. In 2009 is altesaam 619&nbsp;000 ton jalapeño's vervaardig. 

In Noord-Amerika verbou Kalifornië die meeste jalapeño's, gevolg deur Nieu-Mexiko en Texas: 'n totaal van 209&nbsp;800 ton in 2014. 

Ook China, Peru, Spanje en Indië verbou rissies, onder meer jalapeño's, kommersieel.

## Verwysings
## Skakels
Aizoon acutifolium

***Aizoon acutifolium*** is 'n plant wat deel van die *Aizoaceae* familie is. Die plant is endemies aan Suid-Afrika, dit kom in al die provinsies behalwe KwaZulu-Natal voor.

## Bron 
* Plants of the World Online
Salsa (sous)

**Salsa** is 'n verskeidenheid souse wat as geurmiddel gebruik word vir taco's en ander Mexikaanse geregte, en as 'n doopsous vir tortillatjips. Dit kan rou of gekook wees en word gewoonlik by kamertemperatuur voorgesit.

Hoewel die woord "salsa" enige sous beteken in Spaans, beteken dit in Afrikaans gewoonlik Mexikaanse tafelsouse, veral die soort van onder meer rissies, uie en tamaties. Tortillatjips met salsa is 'n algemene aptytwekker in baie restaurante wêreldwyd, maar nie in Mexiko self nie.

## Soorte
[thumb|240px|'n [Chorizo-en-eier-ontbytburrito met salsa.]]

Salsa is 'n algemene bestanddeel in Mexikaanse kos en word as 'n geurmiddel voorgesit saam met taco's, of geroer in soppe en bredies. *Salsa fresca* is vars salsa wat van tamaties en rissies gemaak word. *Salsa verde* word van gekookte tomatillo's gemaak en as 'n doopsous voorgesit vir verskillende geregte. Die soort rissie wat gebruik word, verskil van streek tot streek.

Mexikaanse salsas sluit in:
* *Salsa roja*, een van die twee algemeenste soorte salsa, waarin "rooi sous" as 'n geurmiddel gebruik word; dit bevat gewoonlik gekookte tamaties, rissies, uie, knoffel en vars koljander.
* *Salsa cruda*, "rou sous", is 'n ongekookte mengsel van gekapte tamaties, uie, jalapeño's en koljander.

## Behoorlike berging
Die WGO waarsku dat salsa en ander soorte souse versigtig berei en gebêre moet word, aangesien die rou soorte as groeimedium vir bakterieë kan dien, veral as dit nie in die yskas gebêre word nie.

In 2010 het die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer en  berig dat 1 uit 25 siektes wat tussen 1998 en 2008 deur kos veroorsaak is, teruggespoor is na restaurantsouse (wat sonder sorg berei en gebêre is). 'n Geskrif van 2010 oor salsahigiëne het gesê verkoeling in 'n yskas is die "sleutel tot" veilige souse. Volgens die studie kan vars lemmetjiesap en vars knoffel die groei van salmonella voorkom.

## Verwysings
## Skakels
Arend van der Veen

**Arend Johannes van der Veen** (14 Januarie 1809  - 23 Februarie 1882) was 'n Nederlandsgebore messelaar en voorman van die messelaars met die bou van Kerkplein, Pretoria. 'n Koerantartikel van die 1850's beweer dat hy met die skip *Estafette* in Suid-Afrika aangekom het. Sy seun, Willem van der Veen, was een van die eerste inwoners in Strubenstraat. Arend was die buite-egtelike seun van Berendina van der Veen. Arend was ook een van die Van der Veen- stamvaders in Suid-Afrika. 

## Verwysings
Gesänge der Frühe

[duimnael|hochkant|Robert Schumann ([Daguerreotipe, omstreeks 1850)]]
**Gesänge der Frühe** (*Liedere van die Oggend*), Op. 133, is 'n komposisie in vyf bewegings vir klavier, deur Robert Schumann. 'n Opvoering neem omtrent 13 minute.

Dit is drie jaar (in Oktober 1853) voor Schumann se dood gekomponeer, en is een van die komponis se laaste komposisies. Terwyl hy nog daaraan gewerk het, het hy reeds aan erge sielkundige en emosionele aftakeling gely. Die stel is vyf maande voor Schumann se poging tot selfmoord, en gevolglike opname in 'n geestesinrigting, voltooi. Dit is gewy aan "die hoë digteres", Bettina von Arnim.

Schumann se vrou, Clara Schumann, het daaroor in haar privaat dagboek soos volg uitgewei, "gesange van die daeraad, soos altyd baie oorspronklik, maar moeilik van begrip, hulle toon is tog so vreemd."

Die Switserse komponis Heinz Holliger het in 1987 'n werk vir orkes en koor onder dieselfde titel gekomponeer, welke werk Schumann en die Duitse digter Friedrich Hölderlin aanhaal.

## Bewegings 
Die vyf bewegings is op tonale vlak georganiseer deur die drie note in D majeur: D, F #, en A. Die eerste, tweede, en vyfde bewegings is in D majeur; die vierde beweging in F # mineur; en die derde beweging in A majeur.

1.  (In 'n rustige tempo, D majeur)
: Die eerste beweging is soos 'n koraal, met ritmiese eenvoud en 'n gedempte, maar ryk tekstuur. Verskeie dissonante intervalle deurdring die deursigtige tekstuur. Die hoofmelodie kan gehoor word in *stretto* in die laaste twee fraserings. Die beweging beskik oor 'n byna godsdienstige sonoriteit. 
2.  (Lewendig, nie te vinnig nie, D majeur)
: Die beweging is byna geheel en al kontrapuntaal van aard. 
3.  (Lewendig, A majeur)
: Hierdie beweging is waarskynlik die mees virtuose beweging van die stel, en beskik oor 'n konstante, volgehoue, galopperend-ritmiese dryf. Die oktawe en akkoorde dra by tot die swaar sonoriteit.
4.  (Met beweging, F # mineur)
: Die melodie word gemeng met die deurlopende begeleiding van 32ste note. Die musiek is rusteloos en raak onrustig in die klimaks.
5.  (Aanvanklik rustig, dan in vinniger tempo, D majeur)
: Die finale beweging keer terug na 'n soortgelyke karakter en klank as die van die eerste beweging. 'n Vinniger 16de noot-begeleiding kom voor uit die dun tekstuur. Die gebrek aan 'n sterk finale kadens bring hierdie enigmatiese stuk tot 'n dubbelsinnige, maar pragtige, afsluiting.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*, Frederic Bager
*, Anatol Ugorski
Frene Ginwala

**Frene Noshir Ginwala** (25 April 1932 - 12 Januarie 2023) was 'n Suid-Afrikaanse joernalis en politikus wat van 1994 tot 2004 die eerste Speaker van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika was. Sy was invloedryk in die skryf van die Grondwet van Suid-Afrika en 'n belangrike figuur in die vestiging van demokrasie in Suid-Afrika. Vir haar pogings is sy deur internasionale en plaaslike instellings en regerings vereer. Gedurende die hele tydperk van haar ballingskap (sy het in 1991 na Suid-Afrika teruggekeer) het sy die wêreld deurkruis en die gruwels van apartheid en die stryd daarteen verkondig. Ginwala het akademiese titels van verskeie universiteite in Afrika en in die buiteland beklee. Sy was 'n prokureur; historikus; 'n politieke wetenskaplike, en het 'n doktorsgraad in filosofie van Linacre College aan die Oxford Universiteit verwerf. 

Die Suid-Afrikaanse president Thabo Mbeki het Ginwala op 30 September 2007 aangestel om ondersoek te doen na die nasionale direkteur van openbare vervolging, Vusi Pikoli, se geskiktheid om die amp te beklee. Sy het oor die algemeen ten gunste van Pikoli beslis, maar het swak kommunikasie tussen departemente gekritiseer. Sy het ook die direkteur-generaal van die departement van justisie en grondwetlike ontwikkeling, advokaat Menzi Simelane, wie se getuienis teenstrydig was, en sonder grondslag in feite of wet gekritiseer. Sy het ook harde woorde vir president Jacob Zuma gehad oor sy daaropvolgende aanstelling van Simelane as nasionale direkteur van openbare vervolging.

Ginwala sterf op 12 Januarie 2023 aan komplikasies van 'n beroerte wat sy twee weke tevore, op die ouderdom van 90, gely het.
* 2005: Orde van Luthuli, in silwer.

## Verwysings
Kandelaarblom

**Kandelaarblom** kan na enige van die volgende artikels verwys:

## Plante 
* *Brunsvigia grandiflora*
* *Brunsvigia natalensis*
* *Brunsvigia orientalis*
* *Brunsvigia radulosa*

## Genus 
* *Brunsvigia*
Liemers

duimnael|Die Liemers
[duimnael|Landskap naby [Westervoort]]
[duimnael|Landskap naby [Stokkum in die Montferland-munisipaliteit]]

Die **Liemers** is 'n streek in die ooste van die provinsie Gelderland in Nederland.

Die Liemers strek van die rivier die IJssel in die noordweste, die Oude IJssel in die noordooste met die Agterhoek-streek daaragter, die grens met Duitsland in die suide en die Ryn-rivier in die suidweste.

Doesburg, 's-Heerenberg en Zevenaar is bekende stede in die Liemers.

## Munisipaliteite 
Die volgende 8 Gelderse munisipaliteite lê in die Liemers-streek:

## Sien ook 
;Streek in Gelderland:
* Agterhoek

;Streke in Overijssel:
* Kop van Overijssel
* Salland
* Twente

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Plaatsengids
Dryfsand

**Dryfsand** is 'n jel van korrelmateriaal soos sand of klei en water. Dit is beide vloeibaar en solied. Die viskositeit kan skielik onder druk verander. 

Nietemin geld Archimedes se wet; aangesien die digtheid van dryfsand groter is as dié van die menslike liggaam, sal mens in of op dryfsand dryf. As jy egter eers in dryfsand verval het, is dit baie moeilik om uit te kom. Dit help byvoorbeeld nie om jouself te probeer uittrek deur met jou voete te “stamp” nie. Dit lei net tot verdere insinking (sover dit deur Archimedes se wet bepaal word). Dit is egter raadsaam om, indien moontlik, plat op jou rug te lê sodat jou bors minder diep is, sodat die druk laer is op jou longe en asemhaling moontlik bly.

Dryfsand is in beginsel nie gevaarlik nie, maar iemand wat daarin vassit, raak kwesbaar vir ander gevare, byvoorbeeld hongersnood, oormatige blootstelling aan die son, hipotermie of verdrinking op 'n strand weens die stygende gety.

## Droë dryfsand 
Bogenoemde dryfkrag is egter nie van toepassing op droë dryfsand nie. Droë dryfsand is 'n mengsel van lug en fyn sand. Gevolglik is die digtheid te klein om mense en diere te dra en 'n mens kan daarin sterf deur verstikking, soos met verdrinking.

## Bibliografie
* Green, Lawrence G.: Danger in the sand. In: Almost forgotten, never told. A book of people and places, dramas and adventures along the South African coast, with a few voyages into deeper water. Kaapstad: Howard Timmins, 1965

## Verwysings
Breine as kos

thumb|200px|Lamsbrein verkoop as kos.
thumb|200px|Beesbreinkerrie van Indonesië.

Die brein kan, nes die meeste ander interne organe, as afval geëet word. Dit sluit die brein van varke, eekhorings, konyne, perde, beeste, ape, hoenders, kamele, vis, skape en bokke in. In baie kulture word sekere soorte brein as 'n lekkerny beskou.

## Kultuurgebruike
Kalfsbrein kom in Franse kookkuns voor in geregte soos *cervelle de veau* en *tête de veau*. *Maghaz* is 'n gewilde kossoort in Pakistan, Bangladesj en dele van Indië. In Turkse kookkuns kan breine gebraai, gebak of as 'n slaai geëet word. In Chinese kookkuns is dit 'n lekkerny in Chongqing en Sichuan. In die suidelike dele van China word 'n varkbrein gebruik vir *tianma zhunao tang*. 

In Suid-Indië is bokbreinkerrie 'n lekkerny. Selfs in Mumbai het die plaaslike Oos-Indiese gemeenskap hulle eie weergawe van breinmasalakerrie.

'n Soortgelyke gereg in Mexiko is *tacos de sesos*. Die Anyang-stam van Kameroen het 'n praktyk beoefen waar 'n nuwe stamhoof die brein van 'n gorilla sou eet, terwyl nog 'n senior lid van die stam die hart sou eet. 

'n Spesialiteit in Indonesië is 'n gereg wat bestaan uit beesbrein in 'n klappermelksous bekend as *gulai banak* ("beesbreinkerrie"). In die Filippyne is *tuslob buwa*, van gebraaide varkbrein, 'n gewilde straatkos in Cebu-stad. In Kuba word "breinpoffers" gemaak deur brein en broodkrummels saam te koek en te braai.

## Verwysings
## Skakels
Chris Hipkins

**Chris Hipkins** (gebore 5 September 1978 in Wellington) is 'n Nieu-Seelandse politikus wat sedert November 2023 as die leier van die opposisie in die Nieu-Seelandse parlement dien. Hy het in Januarie 2023 vir Jacinda Ardern as leier van die Nieu-Seelandse Arbeidersparty en Eerste minister van Nieu-Seeland opgevolg. Hipkins se Arbeidersparty het die 2023 parlementêre verkiesing verloor en hy is deur Christopher Luxon van die Nasionale Party in November 2023 as Eerste minister opgevolg.
## Biografie
Hipkins is op 5 September 1978 in Hutt Valley gebore. Hy was hoofseun van Hutt Valley Memorial College (vandag bekend as Petone College) in 1996. Na hoërskool het hy by die Victoria Universiteit van Wellington begin studeer. Hy is in 2011 en 2014 onderskeidelik herverkies.
### Minister in die Kabinet
Na sy herverkiesing in die 2017 parlementêre verkiesing, het Arbeiderspartyleier Jacinda Ardern 'n koalisieregering gevorm en is as Eerste minister van Nieu-Seeland aangewys. Ardern het vir hom as die leier van die huis van verteenwoordigers, minister van onderwys en minister vir die staatsdiens aangewys. In Julie 2020 het hy die gesondheidsportefeulje tydelik oorgeneem na David Clark se bedanking.

Na die 2020 parlementêre verkiesing het hy al sy ministeriële portefeuljes behou en is ook as minister vir die regering se Covid-19-reaksie aangewys. Hipkins het in Julie 2022 vir Poto Williams as minister van polisie opgevolg.
### Aanstelling as eerste minister
In Januarie 2023 het Jacinda Ardern haar uittrede uit die politiek aangekondig. Hipkins is onbestrede as leier van die Arbeidersparty verkies en het op 25 Januarie 2023 vir Ardern as Nieu-Seelandse eerste minister opgevolg.

Hipkins se Arbeidersparty het die algemene verkiesing in Oktober 2023 verloor en hy is op 27 November 2023 deur Christopher Luxon van die Nasionale Party as Eerste minister opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Rt Hon Chris Hipkins, New Zealand Parliament
Oupa-Met-Sy-Pyp

**Oupa-Met-Sy-Pyp ** kan na enige van die volgende artikels verwys:

## Plante 
* *Disa multifida*
* *Disa spathulata*
Heksery

duimnael|upright=0.9|*Die Hekse* deur Hans Baldung (houtsnee), 1508.

**Heksery** beteken tradisioneel die gebruik van towerkuns of bonatuurlike kragte om ander te benadeel.

## Verwysings 
## Ander bronne 
* Alan Macfarlane, *Witchcraft in Tudor and Stuart England*, Psychology Press, 1999 (orig. 1970) 
* *University of Kansas Publications in Anthropology*, No. 5 = John M Janzen and Wyatt MacGaffey: *An Anthology of Kongo Religion: Primary Texts from Lower Zaïre*. Lawrence, 1974.
* *Studia Instituti Anthropos*, Vol. 41 = Anthony J. Gittins: *Mende Religion*. Steyler Verlag, Nettetal, 1987.
*
Remagen

thumb|Ligging van Remagen
thumb|Die Ryn-rivier naby Remagen

**Remagen** is 'n klein stad aan die linkeroewer van die Ryn-rivier in westelike Duitsland, met 'n bevolking van 17&nbsp;456 (2021) en 'n oppervlakte van 33,21&nbsp;km². 

Remagen lê suidelik van die stad Bonn in die Landkreis Ahrweiler in die deelstaat Rynland-Palts en is bekend vir die oorsteek van die Ryn-rivier deur die Amerikaanse Leër op 7 Maart 1945.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Ligging:
Porvoo

**Porvoo**  (Fins: [ˈporʋoː]; Sweeds *Borgå*) is 'n stad (en hoofstad van gewes Oos-Uusimaa) in Suid-Finland met sowat 51&nbsp;200 inwoners.

## Beelde van Porvoo 

Lêer:Porvoon Tuomiokirkko.jpg|Die katedraal van Porvoo
Lêer:Porvoon raatihuone 2017.jpg|Raadsaal van Porvoo
Lêer:Finland, Porvoo, Old Town by night, Teemu Eskola.jpg|Die Porvoo Rivier
|}

## Sien ook 
* Helsinki
* Rauma

## Eksterne skakels 
* Inligting vir toeriste
* Laurea Porvoo
Judas Iskariot

thumb|*Die soen van Judas* (tussen 1304 en 1306, deur Giotto di Bondone) beeld Judas se soen uit om Jesus te verraai in die Tuin van Getsemane.

**Judas Iskariot** (Koine: Ἰούδας Ἰσκαριώτης; Klassieke Siries: ܝܗܘܕܐ ܣܟܪܝܘܛܐ; oorlede omstreeks 30 of 33&nbsp;n.C.) was 'n dissipel en een van die oorspronklik 12 apostels van Jesus Christus. Volgens al vier evangelies het Judas Jesus aan die priesterhoofde veraai in die Tuin van Getsemane deur hom op die wang te soen en hom as "Rabbi" aan te spreek om hom in die donker te identifiseer aan die skare wat gekom het om hom gevange te neem. Sy naam word dikwels gebruik in verband met verraad.

Markus verskaf geen motief vir Judas se verraad nie, maar sê Jesus het die verraad voorspel op die paasmaaltyd, 'n gebeurtenis wat ook in al die ander evangelies beskryf word. Volgens Matteus het Judas dit gedoen in ruil vir 30 silwermuntstukke. Lukas en Johannes beweer Satan het in Judas ingevaar. Volgens Matteus 27:1-10 het Judas, nadat hy gehoor het Jesus word tot die dood veroordeel, probeer om die geld terug te gee wat hy vir sy verraad gekry het en selfmoord gepleeg deur hom op te hang. Die priesterhoofde het die geld gebruik om 'n stuk grond te koop om vreemdelinge in te begrawe. Hulle het dit "Akeldama" (Bloedgrond) genoem omdat dit met bloedgeld gekoop is. Handelinge 1:18 haal Petrus aan wat sê Judas het self die stuk grond gekoop. "Daar het hy vooroor geval en oopgebars, en al sy ingewande het uitgepeul." Sy plek onder die 12 apostels is later deur Mattias ingeneem.

Weens sy berugte rol in al die evangelies bly Judas 'n omstrede figuur in die Christelike geskiedenis. Sy verraad word beskou as die begin van die gebeure wat tot Jesus se kruisiging en opstanding gelei het, en dit het volgens die Christelike teologie redding vir die mensheid bewerkstellig. Volgens die Gnostiese Evangelie volgens Judas – wat deur die proto-ortodokse Kerk as kettery verwerp word – het Judas sy dade uitgevoer omdat hy gehoorsaam was aan opdragte wat Jesus aan hom gegee het, en was hy die enigste dissipel wat Jesus se ware leringe geken het. 

Sedert die Middeleeue is Judas soms uitgebeeld as 'n verpersoonliking van die Joodse volk en sy verraad is gebruik om Christelike antisemitisme te regverdig.

## Verwysings
## Skakels
Ragel

**Ragel** (Hebreeus: רָחֵל, *Rāḥēl*) was 'n Bybelse figuur, die gunsteling van Jakob se twee vroue en die moeder van Josef en Benjamin, twee van die 12 stamvaders van die stamme van Israel. Ragel se vader was Laban. Haar ouer suster was Lea, Jakob se eerste vrou. Haar tante Rebekka was Jakob se moeder. 

## Verwysings
## Skakels
Beatrice Portinari

thumb|200px|*Beata Beatrix*, deur Dante Gabriel Rossetti.

**Beatrice** "**Bice**" **di Folco Portinari** (1265 - 8 of 19 Junie 1290) was 'n Italiaanse vrou wat algemeen beskou word as die belangrikste inspirasie vir Dante Alighieri se *Vita Nuova*, en as die **Beatrice** wat as sy gids dien in *Paradiso*, die laaste deel van sy epiese gedig *Goddelike Komedie*, asook die einde van die voorafgaande deel, *Purgatorio*. In die gedig simboliseer Beatrice goddelike grasie en teologie.

## Biografie
Beatrice was die dogter van 'n bankier, Folco Portinari, en was getroud met 'n ander bankier, Simone dei Bardi. Dante beweer hy het "Beatrice" net twee keer ontmoet, met 'n tussenpose van nege jaar, maar dat hy so deur die ontmoetings geraak is dat hy deur sy hele lewe vir haar lief was.

## Verwysings
## Skakels
Internasionale Kongo-vereniging

duimnael|Vlag van die Internasionale Kongo-vereniging en later van die Kongo-Vrystaat.
Die **Internasionale Kongo-vereniging** (Frans: *Association internationale du Congo*, Engels:*International Association of the Congo*), was 'n vereniging wat op 17 November 1879 deur Leopold II van België gestig is om sy belange in die Kongo te bevorder. Dit het die ''Belgiese Comité d'Études du Haut-Congo'' [fr] ("Komitee vir die Studie van die Bo-Kongo"vervang), wat deel was van die Internasionale Afrika-vereniging se frontorganisasie wat geskep is vir die ontginning van die Kongo. Die doelwitte van die Internasionale Kongo-vereniging was om beheer oor die Kongo-kom te vestig en om sy ekonomiese hulpbronne te ontgin. Die Koloniale Konferensie van Berlyn het die genootskap erken as soewerein oor die gebiede wat dit beheer het en op 1 Augustus 1885, dit wil sê vier en half maande na die sluiting van die Berlynse Konferensie, het koning Leopold se vise-administrateur-generaal in die Kongo aangekondig dat die genootskap en die gebiede wat dit beset het, is voortaan "die Kongo-Vrystaat" genoem.

## Eienaarskap en beheer
Die amptelike aandeelhouers van die Komitee vir die Studie van die Bo-Kongo was Nederlandse en Britse sakemanne en 'n Belgiese bankier wat aandele namens Leopold gehou het. Kolonel Maximilien Strauch, president van die komitee, was 'n aanstelling van Leopold. Dit is nie aan Henry Morton Stanley, wat 'n vyfjaarkontrak onderteken het om basisse in die Kongo in 1878 te vestig, duidelik gemaak of hy vir die Internasionale Afrikavereniging, die Komitee vir Studie van die Bo-Kongo of Leopold self gewerk het nie. Stanley se Europese werknemerkontrakte het die openbaarmaking van die ware aard van hul werk verbied.

## Berlynse Konferensie
*Hoof Artikel*: Koloniale Konferensie van Berlyn 

Die Berlynse Konferensie van 1884–85 het Europese kolonisasie en handel in Afrika gereguleer. Koning Leopold II kon die moondhede by die konferensie oortuig dat gemeenskaplike handel in Afrika in die beste belang van alle lande was. Die Algemene Wet van die konferensie het Afrika tussen die hoofmoondhede van Europa verdeel en het die gebied wat deur die Kongo-genootskap beheer word, as sy private eiendom bevestig, wat dit in wese die eiendom van Leopold II gemaak het.

Op 10 April 1884 het die Amerikaanse Senaat president Chester A. Arthur gemagtig "om die vlag van die Internasionale Kongo-vereniging te erken as die gelyke van dié van 'n geallieerde regering". Op 8 November 1884 het Duitsland die soewereiniteit van die vereninging oor die Kongo erken.

## Verwysings
Lucanus

thumb|200px|'n Moderne borsbeeld van Lucanus. Daar is geen antieke beelde van hom nie.

**Marcus Annaeus Lucanus**, ook net bekend as **Lucanus** (3 November 39 - 30 April 65), was 'n Romeinse digter wat in Corduba (die hedendaagse Córdoba in Spanje) in Hispania Baetica gebore is. Hy word beskou as een van die uitstekendste figure van die keiserlike Latynse tydperk en is veral bekend vir sy epiese gedig *Pharsalia*. Sy jeug en die tempo waarmee hy geskryf het, het hom uit uitgesonder.

## Verwysings
## Skakels
Rhodesiese rifrug

duimnael|regs
Die **Rhodesiese rifrug** is ‘n honderas wat kenmerkend verskil van ander rasse deur ‘n unieke smal haarrif wat al langs die ruggraat teen die normale groeirigting in van die vag groei.

## Eienskappe
Hierdie hond word 10 tot 13 jaar oud, is sterk, gespierd en atleties gebou, het ‘n rustige temperament en blaf min. Die vag bestaan uit kort koringkleurige hare. Gewoonlik is die neus swart, maar soms kom ‘n bruin neus voor. ‘n Reun word 66 cm hoog en weeg gemiddeld 38 kg. ‘n Teef word 63 cm hoog en tot 32 kg swaar. 

## Geskiedenis
Europese besoekers het reeds in die 16de eeu honde met ‘n rifrug by die Khoikhoi aangetref. Deur kruising met bekende Europese hondesoorte is ‘n ras jaghonde ontwikkel wat die klimaat en plantegroei van Afrika goed kon verdra. In 1922 het telers van Zimbabwe ‘n standaard daargestel wat betref hoogte en kleur van hierdie besondere ras. Voorheen was die honde beter bekend as jaghonde, maar tans meer as waghonde en geselskapsdiere.

## Bibliografie
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou,1971. 
* hillspet.com
Adler Museum vir Geneeskunde

Die **Adler Museum vir Geneeskunde** in Johannesburg wy hom toe aan die geskiedenis van die geneeskunde wêreldwyd en van Suider-Afrika in die besonder.

Hierdie museum is gevestig op die kampus van die mediese skool van die Universiteit van die Witwatersrand en word hoofsaaklik gebruik vir mediese navorsing en die opleiding van geneeshere.

Die 40 000 items in die versameling bestaan uit vroeëre apparate en toestelle, dokumente, beelde, prente, medaljes sowel as ‘n biblioteek met o.a. ‘n 300 unieke boeke waarvan sekeres dateer uit die 17de eeu. Aandag word ook gegee aan die tradisionele inheemse Afrika-geneeskunde, die Europese volksgeneeskunde, die Oosterse geneeskunde, toorkuns, heksery en akupunktuur. Tipiese voorbeelde van spreekkamers van ‘n algemene praktisyn, ‘n oogkundige, ‘n tandarts en ‘n sangoma sowel as ‘n operasieteater en ‘n apteek is ingerig asook ‘n winkel van ‘n kruiedokter.     

Die versameling is begin deur dr. Cyril Adler en sy vrou dr. Esther Adler. In 1968 is dit aan die publiek beskikbaar gestel en is sedert 1974 onder beheer van die universiteit.

## Bibliografie
*Adler, Cyril: The Adler Museum of the History of Medicine. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 35, nr. 1, Januarie 1986
*Adler Museum of the History of Medicine. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 35, nr. 4, Desember 1986
*Fransen, Hans: Guide to the museums of Southern Africa. Kaapstad: Suid-Afrikaanse Museumvereniging, 1978
*Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 7. Kaapstad: Nasou, 1972
Lucius Junius Brutus

thumb|200px|'n Portret van Lucius Junius Brutus op 'n muntstuk in 54&nbsp;v.C.

**Lucius Junius Brutus** ( 6de eeu&nbsp;v.C.) was die semilegendariese stigter van die Romeinse Republiek en tradisioneel een van die eerste konsuls in 509&nbsp;v.C. Hy was na bewering verantwoordelik vir die uitsetting van sy oom die koning van Rome Tarquinius Superbus.

Hy was na bewering 'n voorouer van onder andere Marcus Junius Brutus, die beroemdste van Julius Caesar se sluipmoordenaars. Tradisies oor sy lewe is dalk fiksie. Hy word uitgebeeld as die nefie van Tarquinius en simboliseer dalk die interne spanning wat voorgekom het tydens die oorgang van die monargie na die republiek.

## Verwysings
## Skakels
Flegias

[thumb|170px|*Flegias met [Dante Alighieri|Dante en Vergilius*, gebrandskilderde glas in die Museo Poldi Pezzoli in Milaan.]]

In die Griekse mitologie was **Flegias** (antieke Grieks: Φλεγύας, "vurig") 'n koning van die Lapite (of Flegiane). Hy was die vader van Koronis, een van Apollo se minnaresse.

## Mitologie
Terwyl Koronis swanger was met Asklepios het sy verlief geraak op Iskus, die seun van Elatus. Toe 'n kraai Apollo van die verhouding vertel, het hy sy suster Artemis gestuur om Koronis te vermoor omdat hy dit nie self kon doen nie. Hermes het die baba egter gered en hom aan die sentour Chiron gegee om groot te maak. 

Flegias, wat kwaad vir Apollo was omdat hy sy dogter laat vermoor het, het Apollo se tempel by Delphi aan die brand gesteek. Apollo het hom vermoor en 'n swaar straf in die onderwêreld opgelê.

In die *Eneïde* van Vergilius word Flegias gewys waar hy gefolter word in Tartaros, waar hy ander waarsku om nie die gode te verag nie. In Dante se *Inferno* neem Flegias hom en Vergilius met sy boot oor die rivier Styx, wat uitgebeeld word as 'n moeras in die hel se sirkel van woede.

## Verwysings
## Skakels
Krimpenerwaard (munisipaliteit)

[250px|duimnael|Boerdery naby [Stolwijk]]
250px|duimnael|Schoonhoven
[250px|duimnael|[Ammerstol aan die Lek-rivier]]

**Krimpenerwaard** is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Zuid-Holland, met 'n bevolking van sowat 57&nbsp;000 in 2022 en 'n oppervlakte van sowat 161&nbsp;km².

Die munisipaliteit word begrens deur die Lek-rivier in die suide en die Hollandse IJssel-rivier in die noorde, en val grootliks saam met die Krimpenerwaard-streek in die ooste van die provinsie. 'n Klein stukkie lê bokant die Hollandse IJssel-rivier, wat nie meer die Krimpenerwaard-streek is nie. Die munisipale gebied oos van die Vlist-riviertjie lê in die Lopikerwaard-streek.

Krimpenerwaard is in 2015 gestig deur die saamvoeging van die munisipaliteite Bergambacht, Nederlek, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist.

## Plekke 
;Stad
* Schoonhoven 

;Dorpies

* Ammerstol
* Bergambacht
* Berkenwoude
* Gouderak
* Haastrecht 
* Bovenkerk
* Bovenstad
* De Hem
* De Hoek
* De Noord (grootliks)  
* Tussenlanen
* Zevender (gedeeltelik)  
* Zuidbroek
* 't Zwaantje

## Munisipale raad 
Verkiesings sedert 2015:

## Naburige munisipaliteite 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Plaatsengids (beskrywing)
* AlleCijfers (statistiek)
Krimpenerwaard

**Krimpenerwaard** kan wees:

* Krimpenerwaard (munisipaliteit), 'n Nederlandse munisipaliteit in die provinsie Zuid-Holland
* Krimpenerwaard (streek), 'n Nederlandse streek in die provinsie Zuid-Holland
Malacoda

[thumb|220px|Malacoda en sy Malebranche dreig [Vergilius en Dante in die vyfde bolgia (Gustave Doré).]]

**Malacoda** is 'n karakter in Dante se *Inferno* (Kantos 21-2), waar hy die leier is van die Malebranche, die 12 demone wat die vyfde bolgia van die Malebolge, die agtste sirkel van die hel, oppas. *(Inferno, Kanto XXI, 106-117.)* 

Die naam "Malacoda" beteken min of meer "Bose stert" in Italiaans. Anders as ander karakters soos Geruon, wat op mitiese karakters geskoei is, is Malacoda deur Dante self uitgedink en word hy nie in die mites aangetref nie.

## Verwysings
## Skakels
Doepa

duimnael|'n Fles gekleurde vloeistof gemerk as 'n liefdesdrankie.
duimnael|'n Versameling flessies gemerk as doepa.

'n **Doepa** (van Maleis, *dupa*, wat "wierook" beteken) is 'n vloeistof "wat medisyne, gif, of iets wat veronderstel is om towerkragte te hê, bevat.” 

Deur die geskiedenis was daar verskeie soorte doepas vir 'n verskeidenheid doeleindes. Redes vir die neem van hierdie drankies het gewissel van die genesing van 'n siekte, tot die versekering van onsterflikheid, tot die poging om liefde aan te wakker. Hierdie doepas, hoewel dikwels ondoeltreffend of giftig, het soms 'n mate van medisinale sukses behaal, afhangende van wat hulle wou regmaak en die tipe en hoeveelheid bestanddele wat gebruik is. Sommige gewilde bestanddele wat deur die geskiedenis in drankies gebruik word, sluit in Spaanse vlieg, nastergal plante, dagga en opium.

Gedurende die 17de tot 19de eeu was dit algemeen om in Europa te sien hoe smouse doepas aanbied vir kwale wat wissel van hartseer tot die plaag. Hulle is uiteindelik as kwaksalwery afgemaak. Prostitute, hofdames, towenaars en vroedvroue was bekend vir die uitdeel van doepas.

## Sien ook 
* Asterix
* Geskiedenis van aptekerswese
* Kruietee

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Vergiftiging in die Middeleeue
Coleus scutellarioides

***Coleus scutellarioides***, bekend as ***coleus***, is 'n soort blomplant in die familie *Lamiaceae* (die mint of doodnettle familie), wat oorspronklik uit Suidoos-Asië tot Australië kom. Dit groei gewoonlik 60-75 cm hoog en breed en is 'n struikagtige, houtagtige, immergroen meerjarige plant, wat baie breed geplant vir die baie versierde geverfde blare in gekultiveerde varieteite. 'n Ander algemene naam is geverfte doodnettle, wat verwys na sy verhouding met doodnettles (Lamium spesies), wat in dieselfde familie is. (Werklike nettles en hul nabye familie is in die afgeleë familie Urticaceae.) Die sinonieme *Coleus blumei*, *Plectranthus scutellarioides* en *Solenostemon scutellarioides* word ook wyd vir hierdie spesie gebruik.

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Krimpenerwaard (streek)

[duimnael|Polder oos van [Lekkerkerk]]
[duimnael|[Ouderkerk aan den IJssel]]
[duimnael|Polder naby ['t Beijersche]]

Die **Krimpenerwaard** is 'n streek in die Nederlandse provinsie Zuid-Holland.

Dis 'n landelike gebied, wat hoofsaaklik bestaan uit polders bedek met weivelde tussen één en twee meter onder seevlak.

Die Krimpenerwaard-streek lê in die ooste van die provincie en word begrens deur die Hollandse IJssel-rivier in die weste en noorde, die Vlist-riviertjie in die ooste, die Lek-rivier in die suide en die Nuwe Maas-rivier in die suidweste.

In hierdie streek lê twee munisipaliteite, te weet die gelyknamige Krimpenerwaard-munisipaliteit (beslaan grootliks die gebied, lê gedeeltelik ook in die Lopikerwaard-streek) en die baie kleiner Krimpen aan den IJssel-munisipaliteit in die verre weste.

Belangrike plekke is o.a. Bergambacht, Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Krimpen aan den IJssel, Lekkerkerk, Ouderkerk aan den IJssel, Schoonhoven en Stolwijk.

Die streek is bekend vir die Stolwijker-kaas en die Schoonhoven se silwernywerheid.

## Naburige streke 
## Eksterne skakels 
* Plaatsengids
* Die midde van die Krimpenerwaard:
Hoofse liefde

thumb|200px|*God Speed!*, deur Edmund Leighton, 1900: 'n laat Victoriaanse siening van 'n lady wat gesels met 'n ridder wat op pad is na 'n geveg.

**Hoofse liefde** (Engels: *courtly love*; Frans: *amour courtois*) was in die Middeleeue 'n kulturele vorm van 'n verfynde liefdesbelewing wat klem gelê het op adellikheid en ridderlikheid. 

Die Middeleeuse letterkunde is vol voorbeelde van ridders wat op avonture gaan en verskeie dienste lewer aan ladies vanweë hulle "hoofse liefde". Dié soort liefde was oorspronklik 'n soort fiksie wat vir die vermaak van die adel geskep is, maar mettertyd 'n groter gehoor gelok het. In die hoë Middeleeue is 'n "liefdespel" ontwikkel om dié idees as 'n stel sosiale parktyke. Hoofse liefde is as 'n verrykende praktyk beskou.

## Geskiedenis
Hoofse liefde het aan die einde van die 11de eeu ontstaan aan die howe van byvoorbeeld Akwitanië, Provence en Boergondië. In beginsel was dit 'n eksperiment tussen erotiese begeerte, 'n spirituele vervulling, 'n "liefde wat terselfdertyd ongeoorloof en moreel verheffend, passievol en gedissiplineerd, vernederend en hartverheffend, menslik en voortreflik was". Die onderwerp was gewild onder musikante, digters en minnesangers. Groot skywers soos Dante, Francesco Petrarca en Geoffrey Chaucer het daaroor geskryf.

Dit het veral die bewondering van 'n edelman behels vir 'n onbereikbare, gewoonlik getroude, vrou. In die meeste gevalle is 'n platoniese vriendskap gevorm. 

Ridders het dikwels in riddertoernooie hulle oorwinning opgedra aan die onbereikbare vrou.

## Verwysings
## Skakels