open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pous Johannes

**Pous Johannes** kan verwys na 'n aantal pouse (en/of teenpouse) van die Rooms-Katolieke Kerk (vir pouse met die naam Johannes van die Koptiese Kerk sien Pous Johannes (Kopties)) nl.:

* Pous Johannes I (523 – 526).
* Pous Johannes II (533 – 535).
* Pous Johannes III (561 - 574).
* Pous Johannes IV (640 – 642).
* Pous Johannes V (685 – 686).
* Pous Johannes VI (701 – 705).
* Pous Johannes VII (705 - 709).
* Pous Johannes (844). 'n Teenpous.
* Pous Johannes VIII (872 – 882).
* Pous Johannes IX (898 – 900).
* Pous Johannes X (914 – 928).
* Pous Johannes XI (931 – 935).
* Pous Johannes XII (955 – 963).
* Pous Johannes XIII (965 – 972).
* Pous Johannes XIV (983 – 984).
* Pous Johannes XV (985 – 996).
* Pous Johannes XVI (997 – 998). 'n Teenpous.
* Pous Johannes XVII (1003).
* Pous Johannes XVIII (1003 – 1009).
* Pous Johannes XIX (1024 – 1032).
* Pous Johannes XX.  Die pous het nooit bestaan nie. 
* Pous Johannes XXI (1276 – 1277).
* Pous Johannes XXII (1316 – 1334).
* Pous Johannes XXIII (1410 – 1415). 'n Teenpous.
* Pous Johannes XXIII (1958 – 1963).
* Pous Johannes Paulus I (1978).
* Pous Johannes Paulus II (1978 – 2005).
Atacamawoestyn

[duimnael|links|Ligging van die Atacamawoestyn in [Suid-Amerika]]
[duimnael|[Nasa-Satellietbeeld van die Atacamawoestyn]]
duimnael|Salar de Talar in die Atacamawoestyn
[duimnael|'n Hulpteleskoop van die [Europese Suidelike Sterrewag wat die gunstige waarnemingstoestande van die Atacamawoestyn benut]]

Die **Atacamawoestyn** (Spaans: *Desierto de Atacama*) is in die noorde van Chili. Dit strek oor 'n 1600&nbsp;km strook land, wes van die Andes en dit bedek 'n area van 105000&nbsp;km2. Dit word as die droogste woestyn op aarde beskou. Die woestyn grens in die weste aan die Stille Oseaan, in die noorde aan Peru en in die ooste aan Bolivië en Argentinië. Die Atacamawoestyn het sowat 15 miljoen jaar gelede ontstaan.

## Klimaat 
Hierdie woestyn kry net 'n vyftigste van die gemiddelde jaarlikse reënval wat byvoorbeeld in die Amerikaanse Death Valley (Vallei van die Dood, Kalifornië) aangeteken word. Daar is selfs weerstasies in Atacama wat in hulle geskiedenis nog nooit 'n druppeltjie reën aangeteken het nie.

Die woestyn lê in die reënskadu van die Andesgebergte; die oostewinde wat soms waai bring geen neerslae na die gebied nie. Naby die kus verhinder 'n koue seestroom, die Humboldtstroom, die vorming van reënwolke sodat hier, in teenstelling met gebiede wat verder suid- en noordwaarts geleë is, geen reën val nie. Vanweë die koue seewater het die woestyn egter 'n relatief koel klimaat, en veral langs die kus kom mistigheid dikwels voor. Die Atacama word dan ook by die sogenaamde newelwoestyne gereken.

Weens die klimatiese El Niño-verskynsel bly die Humboldtstroom binne tydperke van ses tot tien jaar gereeld afwesig, en die woestyn kry dan sterk reën wat 'n kortstondige maar pragtige blommeseisoen verseker.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Valle de la Luna (Chili)

duimnael|regs|250px|Maansopkoms oor die Vallei van die Maan
duimnael|regs|250px|Die Vallei van die Maan
duimnael|regs|250px|Soutformasies
duimnael|regs|250px|'n Lugfoto van die vallei
Die **Valle de la Luna** (Spaans: "Vallei van die Maan") is 'n woestynlandskap in die Chileense gewes Antofagasta. Die vallei, wat naby die Salar de Atacama en die vulkaan Licancabur en sowat 17 kilometer van die stad San Pedro de Atacama lê, maak deel uit van die Atacamawoestyn en vorm die sesde sektor van die Nasionale Los Flamencos-park wat in 1990 gestig is. 

Net soos die besienswaardighede in die omgewing is die Valle de la Luna 'n belangrike toeristebestemming en lyk baie op die Vallei van die Dood wat enkele kilometer verder noordwaarts geleë is.

Plantegroei is baie skaars in hierdie kaal en barre landskap wat as een van die droogste gebiede op aarde beskou word; die naam van die vallei is dan ook afgelei van die Maan waar soortgelyke landskappe voorkom. Toeriste klim veral op die sandduine om van hier die rotsklippe te fotografeer wat in die laaste sonlig van die aandskemer in kleurskakerings van rooi glinster.

Sout kom op enkele plekke van die vallei voor, en die soutformasie Las Tres Marías is een van die bekendste bakens in die gebied.

## Flora en fauna 
Daar is net 'n klein aantal inheemse plantspesies in die gebied soos verskeie soorte angeliere. Die baie droë klimaat met hoë temperature bedags en koue nagte het die ontwikkeling van 'n groter biodiversiteit verhinder. Die tipiese fauna bestaan naas  Ande-jakkalse uit enkele voëlspesies.

## Eksterne skakels 
* Die webwerf van San Pedro de Atacama
* 360°-Panorama in die vroeë aandskemer
* Die soutformasie *Las Tres Marías*
Vriesreën

duimnael|200px|regs|Ysnaalde op die takke van 'n boom.
duimnael|regs|200px|Ysbedekte blare ná 'n ysstorm.

**Vriesreën**, **vriesende reën** of **ysreën** is 'n soort neerslag wat teen 'n groot hoogte as sneeu begin en uit 'n wolk na benede val, op sy pad heeltemal begin smelt terwyl dit deur 'n laag lug met temperature bo vriespunt beweeg, en uiteindelik weer 'n laer geleë laag lug met temperature benede vriespunt bereik waar dit onderkoel word. Hierdie water gaan onmiddellik bevries sodra dit teen enige voorwerp bots of op die grond val, en die yslaag wat ontstaan kan 'n dikte van enkele sentimeter bereik. Vriesreën kan taamlik skade veroorsaak aan bogrondse elektrisiteitskabels of aan bome. Dit kan breek onder die gewig van die ys.

## Verwysings
Stelselingenieurswese

duimnael|300px|regs|Collage van toepassings waar stelselingenieurswese gebruik word om komplekse stelsels te ontwerp en te verbeter. 

**Stelselingenieurswese** is ’n holistiese, interdissiplinêre benadering tot die ordelike daarstelling van suksesvolle stelsels.  

Dit plaas die klem op die tydige vaslegging van alle relevante belangehouers se behoeftes, die bepaling van die benodigde funksionaliteit wat uit hierdie behoeftes voortspruit, die ontwerp van ’n stelsel wat hierdie funksionaliteit bied, die daarstelling van die fisieke stelsel wat die gevraagde funksies uitvoer en die bepaling van die mate waartoe die daargestelde stelsel tydens bedryf voldoen aan die gestelde behoeftes.

Die vakgebied van stelselingenieurswese oorvleuel grootliks met dié van bedryfsingenieurswese.
Pous Vigilius

**Vigilius** was die 59ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Vigilius** is uit 'n ou Romeinse familie. Sowel sy pa Johannes, as sy oupa was waarskynlik konsuls. Sy broer Reparatus was 'n senator (Procopius, De bello gothico, I, 26). Vigilius is as deken in die kerk ingewy in 531. Pous Bonifatius II het Vigilius aanvanklik as sy opvolger aangedui, maar weens teenkanting sy besluit herroep. Onder Pous Agapetus I word hy as pouslike verteenwoordiger na Konstantinopel gestuur. Na Agapetus se dood word hy deur die Bisantynse keiser na Rome gestuur as die nuwe pous. Die Gote het egter Pous Silverius as pous aangestel. Nadat Belisarius Pous Silverius afgeset het, volg Vigilius op 29 Maart 537 Pous Silverius op en regeer tot sy dood op 7 Junie 555. Hy word opgevolg deur Pous Pelagius I. Die naam ‘Vigilius’ beteken 'die wagter'.

## Pontifikaat 
Pous Vigilius hou sy voorganger Pous Silverius gevange en die sterf gou weens die harde behandeling. Vigilius is allerweë gesien as 'n strooipop van die keiser. In 540 neem die pous stelling in teen die monofisiete. Verskeie briewe van die pous het bewaar gebly. Op 6 Maart 538 skryf hy aan biskop Caesarius van Arles oor die boetedoening van koning Theodobert omdat die met sy broer se weduwee getrou het. Op 29 Junie 538 stuur hy 'n dekreet aan biskop Profuturus van Braga oor kerkdissipline. In 543 ontstaan verdere moeilikhede vir die pous deur die veroordeling van Origenes deur keiser Justinianus I. In 'n poging om 'n wig te dryf tussen die monofisiete en die nestoriane besluit die kerk in Konstantinopel die sogenaamde *Drie Hoofstukke* te veroordeel. In die weste was daarteen veel verset, veral deur Pelagius die Vigilius later sou opvolg. Vigilius word deur die keiser na Konstantinopel ontbied. Juis in daardie tyd word Rome deur koning Totila van die Oos-Gote beleër. Vigilius gaan tog na Konstantinopel op 22 November 545 en word deur die bevolking van Rome as verraaier bestempel. Na agt jaar in Konstantinopel gee die pous toe aan die versoek van die keiser en veroordeel die *Drie Hoofstukke*. In 555 probeer die pous na Rome terugkeer maar sterf op pad in Sirakuse in Sisilië.

## Verering 
Pous Vigilius is begrawe in die basiliek van Sint Silvester oor die katakombe van Sint Priscilla op die Via Salaria.

## Verwysings 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Rouyn-Noranda

**Rouyn-Noranda** is 'n dorp in die administratiewe gewes Abitibi-Témiscamingue van die Franssprekende Kanadese provinsie Quebec met 41&nbsp;012 inwoners in 2011.

Rouyn-Noranda het in 1986 ná die samesmelting van twee dorpe, Noranda en Rouyn, ontstaan. Rouyn, wat net soos Noranda aan die oewer van die Osiskomeer lê, is ná die ontdekking van ryk koperafsettings in 1917 gestig. Noranda - die dorp se naam is 'n kofferwoord wat uit North Canada gevorm is - is eers later rondom die Horne-myn gestig en staan vandag onder meer bekend vir die gelyknamige kopermyn. Die dorpe is in 1926 (Noranda) en 1927 (Rouyn) geïnkorporeer.

In 1966 het Rouyn-Noranda sowel die administratiewe gewestelike hoofstad asook die setel van verskeie plaaslike kantore van die provinsiale regering van Quebec geword. Myn- en bosbou is nog steeds belangrike bronne van inkomste vir die gebied, maar word intussen aangevul met dienste, veral toerisme.
Pous Pelagius

**Pous Pelagius** kan verwys na een van twee pouse van die Rooms-Katolieke Kerk nl:

*Pous Pelagius I (556 – 561).
*Pous Pelagius II (579 – 590).
Bloed

150px|duimnael|links|'n Paar rooibloedselle
200px|duimnael|'n Bloeiende vinger
150px|duimnael|'n Bloedskenker

**Bloed** is 'n vloeibare, sirkulerende weefsel en 'n klewerige, donkerrooi, ondeursigtige vloeistof met 'n souterige smaak. Hoewel dit na 'n homogene vloeistof lyk, bestaan dit in werklikheid uit 'n vloeibare deel, die bloedplasma, en verskillende bloedselle wat daarin dryf. Die bloedplasma is saamgestel uit water, proteïene, anorganiese soute, organiese bestanddele, gasse en sekresies. Die bloedselle is saamgestel uit rooibloedselle (eritrosiete), witbloedselle (leukosiete) en plaatjies (trombosiete).

## Sien ook 
* Bloedgroep
* Bloedoortapping
* Bloedplasma
* Rooibloedsel
* Witbloedsel
* Bloedplaatjie

## Bron 
* *Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.

## Eksterne skakels 
*
Bloedplasma

duimnael|Bloedplasma wat gevries is.

**Bloedplasma** is 'n gelerige, effens alkaliese vloeistof wat ongeveer 50% van bloed per massa uitmaak. Dit bestaan uit ongeveer 50% water en 10% opgeloste stowwe, naamlik proteïene, anorganiese soute, organiese bestanddele, gasse en sekresies. Plasma vervoer die liggame wat daarin dryf na die verskillende dele van die liggaam, dit vervoer die geabsorbeerde voedingstowwe vanaf die spysverteringskanaal na die weefsels, en dit vervoer ook afvalstowwe van die selle af na die uitskeidingsorgane, byvoorbeeld ureum na die niere, koolstofdioksied na die longe, ensovoorts. Verder vervoer die bloedplasma die hormone van die buislose kliere af na daardie dele van die liggaam waar dit noodsaaklik is en versprei dit warmte deur die liggaam.

## Proteïene 
Die vernaamste proteïene is albumien, globulien en fibrinogeen. Hierdie plasmaproteïene word hoofsaaklik in die lewer gevorm en verrig verskillende funksies. Fibrinogeen speel byvoorbeeld 'n belangrike rol in bloedstolling.

## Anorganiese soute 
Anorganiese soute kom voor as ione of molekule en maak ongeveer 0,9% van die plasmavolume uit. Die vernaamste van hierdie soute is natriumchloried, natriumkarbonaat en soute van kalsium, kalium, fosfor en yster.

## Organiese bestanddele 
Die organiese bestanddele sluit sowel nuttige as skadelike bestanddele in, byvoorbeeld ureum, uriensuur, glukose, aminosure en cholesterol.

## Gasse 
Dit is vernaamlik die gasse wat verband hou met asemhaling, naamlik suurstof, stikstof en koolstofdioksied.

## Sekresies 
Die vernaamste sekresies is ensieme en hormone.

## Bronne 
* *Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.

## Sien ook 
* Bloed
* Bloedgroep
* Bloedoortapping
Been

:*Hierdie artikel behandel die anatomiese verskynsel in organismes. Vir die gelyknamige ledemaat, sien been (ledemaat).*
duimnael|200px|Die bene in 'n mens se voet.

**Been** bestaan uit 'n harde grondstof waarin veral die soute kalsiumkarbonaat en kalsiumfosfaat voorkom. Onder die mikroskoop vertoon been 'n definitiewe en kenmerkende patroon van weefselrangskikking. In die lengte van die been loop 'n groot aantal klein kanale, Havers se kanale. Hulle is met mekaar verbind en besit onder andere 'n aar, 'n slagaar, 'n senuwee en 'n limfvaat.

Rondom Havers se kanale kom die beenweefsel in konsentriese lae of lamelle voor. In die lamelle is daar 'n menigte vloeistofgevulde holtes, die lakunes. In elke lakune word 'n beensel aangetref. Die lakunes (holtes) is deur middel van fyn kanale (kanalikuli) met mekaar en ook met Havers se kanale in verbinding. Só 'n groep konsentriese lae met hul fyn kanale wat 'n Havers se kanaal omring, word Havers se stelsel genoem.

Twee soorte been kan onderskei word, naamlik harde been (kompakte been) en sponsbeen. Die skag van 'n langbeen bestaan uit harde been en die koppe uit sponsbeen. Aan die buitekant word been begrens deur 'n veselagtige membraan, die periosteum.

## Bronne 
* *Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.

## Eksterne skakels 
* 
*
Pous Pelagius I

**Pelagius I**  was die 60ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Pelagius I** is gebore in Rome, die seun van Johannes, die leier van een van die twee kerkdistrikte van daardie tyd.  Op 16 April  556 volg hy Pous Vigilius op en regeer tot sy dood op 4 Maart 561.  Hy word opgevolg deur Pous Johannes III.  
Die naam ‘Pelagius’ beteken 'van die see' in Grieks. 

## Pontifikaat 
Pelagius was een van Pous Agapetus I se metgeselle in Bisantium en het daar gebly as pouslike gesant.  In 546 was hy terug in Rome en bly daar toe Pous Vigilius na Bisantium vertrek.  Hy het probeer om die Romeinse volk te help met voedsel tydens die beleg deur koning Totila van die Gote.  Hoewel hy sy persoonlike fortuin daarvoor uitgegee het, het dit nie veel gehelp nie.

Na die dood van Pous Vigilius is vermoed dat Pelagius 'n hand daarin gehad het.  Hy sweer egter op die Heilige Kruis en die Evangelie dat hy onskuldig is.  Sy eed is aanvaar.

Hoewel hy eers 'n teenstander van keiser Justinianus I se versoeningsbeleid ten opsigte van die monofisiete was, het hy hom later daarmee vereenselwig.  Dit het die pous baie ongeloofwaardig gemaak en sy opvolgers het lank probeer om die geloofwaardigheid te herstel.

## Verwysings 
*Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press.  

## Eksterne skakels 
*
*

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Hilton

**Hilton** is 'n klein dorpie wat op die rand van die platorand bo Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika geleë is.

## Geskiedenis 
In  1857 het Joseph Henderson 'n groot deel van die plaas Ongegund gekoop. Die omgewing het sy vrou Jane herinner aan die landgoedpark Hilton Park, wat sy as kind in Staffordshire, Engeland besoek het wat daartoe gelei het dat sy hulle huis Hilton gedoop. Die dorpie wat daar ontstaan het is Hilton Road genoem om verwarring met die woning te vermy. 'n Eeu later eers is die poskantoor amptelik na Hilton vernoem, die keer om verwarring met straatname in Pietermaritzburg te vermy.

Die ander helfte van die Ongegundplaas is deur Gould Arthur Lucas uit Dublin gekoop. Lucas was een van die min wat die sinking van die HMS Birkenhead langs die kus van die Wes-Kaap se Danger Point in 1852 oorleef het. Lucas het sy plaas in twee verdeel en sy plaas by Hilton Road aan sy vriend, die onderwyser dominee Newnham vir agt jaar te huur aangebied. In 1872 het Newnham Hilton College, een van Suid-Afrika se voorste privaatskole, hier gestig. Toe Henry Vaughan Ellis, 'n voormalige skolier van Rugby School in Engeland daar skoolhoof geword het, het hy rugby na Hilton College gebring en het dit die eerste skool in Natal geword wat die spel gespeel het. Die jaarlikse rugbywedstryd tussen Hilton College en Michaelhouse is tot vandag toe 'n belangrike gebeurtenis in die provinsie.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Ixopo

**Ixopo** (kort na sy ontstaan bekend as Stuartstown) is 'n dorpie wat geleë is op 'n sytak van die uMkhomazirivier in die middellande van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dorp vorm deel van 'n belangrike suikerriet- en bosbougebied. Ixopo is in 1878 opgemeet en is aanvanklik Stuartstown genoem. Die huidige naam is afgelei van die Zoeloe onomatopee, eXobo, wat die klank beskryf wat beeste maak as hulle deur modder loop (die 'X'-klank in Zoeloe word as 'n kliek uitgespreek).

Ixopo word deur Alan Paton in sy roman Cry, The Beloved Country beskryf: "There is a lovely road which runs from Ixopo into the hills. These hills are grass covered and rolling, and they are lovely beyond any singing of it."

In die 1990's voor die demokratiseringsproses in Suid-Afrika was Ixopo die middelpunt van 'n aantal gewapende botsings tussen die ANC en Inkatha.

Ixopo is ook bekend vir die *Buddhist Retreat Centre*, een van die belangrike Boeddhistesentrums in Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Bhambatha

duimnael|upright|Bambata (regs op die foto)

**Bambata** of **Mbata** **Bhambatha** was 'n Zoeloehoofman van die Zondistam in KwaZulu-Natal.

Hy is beroemd vir sy rol in die Bambata-rebellie, 'n gewapende rebellie in 1906 toe hutbelasting na 'n kopbelasting verander is (£1 belasting op alle inboorlingmans ouer as 18) wat die ontbering tydens 'n swaar ekonomiese depressie verder vererger het. Die Natalse Polisie het geglo dat Bhambatha van plan was om met mag weerstand te bied teen die belasting en het 'n mag van 150 man gestuur om hom in hegtenis te neem. Die polisie is egter in 'n lokval gelei waarin vier polisiemanne omgekom het. Duisende koloniale troepe is agterna gestuur, insluitende berede magte en artillerie. 3&nbsp;500 mense het in die gevegte wat daarop gevolg het gesterf. Bhambatha self het na bewering gesterf in die Slag van Mome Gorge.

Bhambatha word baie keer beskryf as 'n inspirasie vir swart Suid-Afrikaanse weerstand teen onderdrukking en as die begin van die anti-apartheidbeweging.
Palazzo Pretorio

[duimnael|regs|250px|Palazzo Pretorio, hooffasade aan die [Piazza Pretoria]]
Die **Palazzo Pretorio**, ook "Palazzo Senatorio" of weens die arendbeelde aan sy fasade "Palazzo delle Aquile" genoem, is 'n paleis in Palermo. Dit is in die stadskern geleë aan die suidekant van die Piazza Pretoria. Die gebou se agterkant is aan die Piazza Bellini geleë.

Die Paleis is in die 15de eeu gebou en was die setel van die senaat van Palermo. In die 17de eeu is dit uitgebrei en in die 19de eeu verder aangepas. Die huidige fasade dateer uit 1875. Dit is versier met 'n groot standbeeld van die heilige Rosalia, die beskermheilige van Palermo, en met reliëfpanele wat die stad se geskiedenis uitbeeld; soos byvoorbeeld die inmars van Garibaldi en die besoek van Pous Johannes Paulus II. Die stad se stadsaal word vandag in die gebou gehuisves.
Fontana Pretoria

duimnael|regs|250px|Fontana Pretoria

Die **Fontana Pretoria** is 'n fontein in Palermo. Dit is in die 16de eeu op 'n nuwe plein wat daarvoor aangelê is, die  Piazza Pretoria, opgerig.

Die fontein is aanvanklik in opdrag van die Spaanse onderkoning van Napels Don Pedro Álvarez de Toledo vir sy Florentynse Villa in deur 'n aantal beeldhouers uit Florence geskep. Don Pedro het egter voor die voltooiing van die werk in 1554 gesterf en sy seun het dit in 1573 aan die stad Palermo verkoop. In dieselfde jaar nog is die Palazzo Pretorio tussen die huidige stadsaal, Palazzo Pretorio, en die Dominikaanse kerk Santa Caterina uitgelê en die 644 onderdele van die fontein aanmekaar gesit.

Die fontein het 'n omtrek van 133 meter en is 12 meter hoog. Dit het drie konsentriese poele en 'n fonteinpillaar in die middel. Daar is op vier plekke trappe oor die buitenste poele na die middelste poel. In die poele en op die traprelings  staan en lê beelde van riviergodinne en nimfe. Aangesien dié oorwegend nakend is, is dit vir lank deur die bevolking verwerp en is tukke marmer keer op keer afgekap. Die fontien is aan die einde van die 20ste eeu volledig gerestoureer.

Lêer:Fontana Pretoria - Palazzo Aquile.jpg
Lêer:Fontana Pretoria - particolare 2.jpg
Lêer:Fontana Pretoria - particolare-crop.jpg

## Eksterne skakels 
*
Piazza Pretoria

duimnael|regs|250px|Piazza Pretoria
Die **Piazza Pretoria** is 'n plein in Palermo, die hoofstad van Sisilië. Dit is in die ou stadskern geleë effens suid van die Quattro Canti en Via Maqueda en strek daarvan in 'n oostelike rigting. 'n stel breë trappe  loop van die plein na Via Maqueda daaronder. Die plein se naam is afkomstig van die Palazzo Pretorio die voormalige paleis van Palermo. 

Die Piazza Pretoria is in die 16de eeu aangelê om die maniëristiese fontein Fontana Pretoria daar op te rig. In die volksmond word die Piazza Pretoria weens die naakte beelde van die fontein *Piazza della Vergogna* (Plek van Skande) genoem. Die beskrywing word tot vandag toe steeds in Palermo gebruik.

Aan die oostekant van die Piazza Pretoria oorkant die straat is die Dominikaanse kerk Santa Caterina, in suide word die plein die stadsaal van Palermos begrens.
Sint Rosalia

**Sint Rosalia** (Italiaans: *Santa Rosalia*) (1130 &ndash; 1166) is die beskermheilige van Palermo, Sisilië, (Italië) en El Hatillo, in Miranda, Venezuela.

Volgens legende is Rosalia gebore in 1130 in 'n adellike Normandiese familie wat daarop aanspraak gemaak het dat hulle afstammelinge van Karel die Grote was. As 'n baie vrome jong dame het sy as 'n kluisenaar in 'n grot in Pellegrinogebegte gaan woon waar sy in 1166 te sterwe gekom het. Daar is niks oor haar sterfte op 36-jarige ouderdom bekend nie.

In 1624 het 'n plaag Palermo getref en tydens die ontbering het Sint Rosalia vir die eerste keer aan 'n siek vrou verskyn, daarna aan 'n jagter aan wie sy aangedui het waar haar oorskot gevind kon word. Sy het beveel dat haar beendere na Palermo gebring moes word waar dit in optog deur die stad gedra moes word. Die jagter het die berg uitgeklim en haar beendere gevind soos beskryf is. Hy het gemaak soos hy in die verskyning aangesê is en na die optog het die plaag geëindig. Van toe af sou Sint Rosalia vereer word as die beskermheilige van Palermo en is 'n toevlugsoord gebou by die grot waar haar oorskot gevind is.

'n Fees word jaarliks op die 15 Julie in haar naam gehou. Dit is 'n belangrike sosiale en godsdienstige gebeurtenis in Palermo. Op 4 September word 'n verwante tradisie uitgevoer waarin mense kaalvoet van Palermo tot by Mount Pellegrino loop. 

## Eksterne skakels 
*Katolieke Ensiclopedie
Santa Caterina (Palermo)

duimnael|links|150px|Santa Caterina, hooffasade aan die Piazza Bellini
duimnael|Santa Caterina, syaansig van die Piazza Pretoria aus
**Santa Caterina** is 'n kerkgebou in Palermo. Die kerk is geleë langs die Piazza Pretoria en die hooffasade daarvan is aan die Piazza Bellini. 

Die kerk is in 1568 deur die Dominikaanse Susters van Palermo gebou. Die gebou het as voorbeeld gedien vir talle kerke van vroueordes. Die Fasade is die styl van die laat-renaissance gebou. Die binnekant is met waardevolle marmer beelde versier. 

Nadat die San Giuseppe dei Teatini kerk aan die anderkant van die Piazza Pretoria langs Via Maqueda in die 18de eeu 'n koeple gekry het, is 'n koepel ook by Santa Caterina aangebou.
Gifstofmisbruik

duimnael|DDT is teen muskiete gebruik, VSA, 1958.
duimnael|DDT is in bokse soos die verkoop

Die **misbruik van gifstowwe** is die onoordeelkundige en onverantwoordelike gebruik daarvan is 'n probleem van redelike onlangse oorsprong. Plante wat verbou word, is in baie gevalle onderhewig aan aanvalle deur verskillende diere, soos insekte. Dit is ook nodig om mens en dier te beskerm teen bloedsuigende en ander insekte. Die gebruik van spuitmiddels en stuifpoeiers is dus geregverdig om plant, dier en mens te beskerm. Gifstowwe vernietig egter nie net skadelike insekte nie, maar ook nuttige insekte soos heuningbye, hottentotsgotte, en so voorts. Die gifstowwe beland ook in die grond en water wanneer dit reën. Só word waterorganismes vergiftig. Gifstowwe soos DDT en Dieldrin bly baie lank in die weefsels van plante en diere omdat hulle so stadig ontbind. Gevolglik word hierdie gifstowwe opgeneem in voedselkettings waar die konsentrasies van die een trofiese vlak na die volgende vergroot, sodat dit vir organismes op hoër trofiese vlakke baie groot gevaar inhou. Dit is onbekend, maar tog baie onwaarskynlik, dat baie organismes op die hoër trofiese vlakke reeds vrek omdat hulle gifstowwe op hierdie manier inkry. Spore van DDT is al gevind in die seewater by die pole, in moedersmelk, in goedgekeurde vleis en in gesuiwerde water.

Die grootste gevaar verbonde aan die onoordeelkundige gebruik van gifstowwe is egter die moontlike vernietiging van alle vorme van biologiese beheer.

## Bronne 
* *Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.
Dannhauser

**Dannhauser** is 'n voormalige steenkoolmyndorp in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Bees- en skaapboerdery vind ook in die distrik plaas. 

Die dorp is vernoem na Renier Dannhauser, 'n Duitse setlaar, wat die plaas Palmietfontein in 1872 van die Natalse regering gekoop het. Die hedendaagse Dannhauser beslaan vyf plase naamlik Tweediedale, Palmietfontein, Rocky Spruit, Cornwall en Klipkuil.   
Dit is in 1937 tot dorp verklaar. Durnacol behuising is relatief goedkoop noudat die steenkoolmyne gesluit is. Die R621-streekdroete gaan deur die dorp.
 
## Geskiedenis 
In 1860 het ene Bhowani op die skip *Truro* uit Indië in Natal aangekom en hom in Dannhauser langs die Kliprivier gevestig. Ander Indiërs wat hulle vroeg in die gebied gevestig het, is Sheik Abdool en Cassim Vawda wat in 1893 op die plaas Palmietfontein kom woon het. Daar het hulle besighede begin wat tot vandag toe nog bestaan. Sheik Abdool was ook verantwoordelik vir die skenking van gratis watertoevoer aan die nedersetting; die gebaar word gedenk deur 'n monument op die hedendaagse Madressa-gronde in Campweg. 

In 1902 is 'n maatskappy genaamd die Durban Navigation Collieries gestig wat met mynbouaktiwiteite op Spiesplaas begin het. Mynbou het vir 'n eeu voortgeduur totdat die laaste skag in 2001 gesluit is. Die Durban Navigation Collieries, wat later deur Yskor oorgeneem is, het by tye werk verskaf aan soveel as 6&nbsp;000 mense. Baie families wat steeds in Dannhauser woon is afstammelinge van die steenkoolmyners van die vorige eeu.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Deon Maas

**Deon Maas** is 'n Suid-Afrikaanse joernalis en mediapersoonlikheid.

Maas het sy loopbaan begin in bemarking by Eerste Nasionale Bank. Hy het as joernalis vir *You*/*Huisgenoot*, *Rooi Rose*, *Personality* en *Scope* gewerk en was die redakteur van *Youth*-tydskrif. Tussen 1992 en 1998 het hy vir Tusk Musiek as Musiekbestuurder gewerk en tussen 1998 en 2003 vir Gallo Musiek as Bemarkings- en later Algemene Bestuurder. In 2006 was hy een van die beoordelaars van kykNET se Afrikaanse *Idols*. Hy is een van die aanbieders van die geselsprogram *SaterdagNag* op kykNET.

Kort nadat sy eerste rubriek in *Rapport* gepubliseer is, is hy afgedank na 'n virale boikotveldtog per e-pos en SMS teen hom en *Rapport* van stapel gestuur is. Die veldtog het ontstaan na aanleiding van 'n stelling wat Maas gemaak het in sy eerste rubriek waarin hy geskryf het oor Satanisme: "’n godsdiens wat die reg het om beoefen te word".

Volgens 'n berig in *Rapport* het 'n inskrywing van die webjoernaalskrywer en teologieprofessor aan die Universiteit van Pretoria, prof. Hennie Stander, moontlik tot die veldtog gelei. Stander ontken egter dat hy die boikot bepleit het maar stel wel dat "dit hom nie in die minste sou pla nie" as sy webjoernaal daartoe aanleiding gegee het nie. Maas se afdanking het beide positiewe en negatiewe reaksie uitgelok. Volgens *Rapport* het die hoogleraar in joernalistiek by die Universiteit van die Witwatersrand, prof. Anton Harber,  gesê dit is "hartseer om te sien ’n koerant swig voor sulke menings", terwyl die Freedom of Expression Institute gesê het dat Rapport sy "etiese waardes verraai het deur te swig voor die druk […]".

'n Veldtog vir die heraanstelling van Maas is deur diegene wat *Rapport* se besluit teenstaan op die sosiale webruimte Facebook begin.

## Werke 
### Boeke 
* Witboy in Afrika: Reise deur die donker kontinent
* Witboy in Berlyn: Avonture in die Eerste Wêreld
* Melk die heilige koeie: Van baarde en banting tot Zupta en zol

### Televisiereekse 
* Jam Sandwich (SABC)
* Fortuinsoekers (kykNET)
* The Gulder Ultimate Search

### Dokumentêre films 
* *Who Killed Johannes Kerkorrel?* 
* *Punk in Africa* 

## Verwysings
X4

**X4** is 'n Afrikaanse musiekgroep wat liedjies van die Vlaamse musiekgroep K3 in Afrikaans sing. 

X4 is deur die Belg, Niels William gestig nadat hy in 2002 na Suid-Afrika verhuis en 'n ateljee opgerig het. Die groep bestaan uit vier meisies: Phia, Lola en die sussies Elle en Essy. Hulle eerste enkelsnit, *Heyah Mama*, is in 2004 vrygestel.

Nadat Niels William terug is na België het iemand anders die groep gelei. Die groep is egter in 2005 stilweg ontbind.

## Diskografie 
* *Heyah Mama*, 2004, BMG

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe
Wêreldomgewingsdag

raamloos|regs

**Wêreldomgewingsdag** is 'n jaarlikse herdenking wat op 5 Junie gehou word. Die doel van hierdie dag is om mense bewus te maak van die noodsaaklikheid daarvan dat die omgewing en die natuurlike hulpbronne met sorg gehanteer en bewaar word. Die aandag word by herhaling gevestig op onder andere die waarde van natuurlike hulpbronne, die gevare van besoedeling, en die nadele verbonde aan die gebruik van chemiese insek-, plaag- en pesbestrydingsmiddels.

Die Wêreldomgewingsdag (Engels: *World Environment Day*) is op 5 Junie 1972, die openingsdag van die eerste Wêreldomgewingsspitsberaad in Stockholm (Swede), amptelik deur die Verenigde Nasies se Omgewingsprogram in die lewe geroep. Tans word hierdie jaarlikse herdenking deur sowat 150 lande wêreldwyd gehou.

## Bronne 
* *Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.
Anatomie

duimnael|regs|Die menslike hart en long, uit 'n ouer weergawe van ''Gray's Anatomy*.

**Anatomie** (van die Grieks ἀνατομία, *anatomia, anatemno, "oopsny"'') is die vertakking van biologie wat die struktuur van lewende wesens bestudeer. Dit is 'n algemene term wat die menslike anatomie, dierlike anatomie (soötomie) en plantanatomie. In sommige aspekte is anatomie nou verwant aan ontwikkelingsleer (embriologie), vergelykende anatomie en vergelykende ontwikkelingsleer.

Anatomie word verdeel in makroskopiese anatomie en mikroskopiese anatomie. Makroskopiese anatomie is die bestudering van anatomiese strukture wat sonder enige hulpmiddels waargeneem kan word. Mikroskopiese anatomie is die bestudering van piepklein anatomiese strukture met behulp van mikroskope. Mikroskopiese anatomie sluit ook weefselleer (histologie) en selleer (sitologie) in.

Die geskiedenis van anatomie is deur die jaar heen gekarakteriseer deur 'n aanhoudend ontwikkelende begrip van die funksies van organe en strukture in die liggaam. Bestuderingsmetodes het ook dramaties gevorder, van die bestudering van diere tot die ontleding van kadawers (menslike lyke) tot die tegnologies komplekse tegnieke wat in die 20ste eeu ontwikkel is.

## Oppervlakanatomie 
, *Anathomia*, 1541]]

Oppervlakanatomie is die studie van anatomiese bakens wat deur die oog op die oppervlak van die liggaam waargeneem kan word. Kennis van oppervlakanatomie help geneeskundiges en vee-chirurge om die posisie en anatomie van geassosieerde dieper strukture te bepaal.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* "Anatomy of the Human Body". 20th edition. 1918. Henry Gray

## Eksterne skakels 
*
Meristeem

'n **Meristeem** is die weefsel waarin daar voortdurend nuwe selle gevorm word, en kom voor in die aktiewe groeistreke van die plant. In leketaal kan dit as die selfabriek van die plant beskou word. Die meristeem sluit ook die dele in waar die pas gevormde selle ontwikkel tot die toekomstige permanente weefsels. Hierdie aktiewe groeistreke waar groei en ontwikkeling nog besig is om plaas te vind, staan bekend as die weefselvormers of higostene. In hierdie streke vind daar differensiasie en gevolglik ook spesialisasie plaas. Differensiasie is die proses waartydens die histogene deur groei, chemiese en ander veranderings duidelik en blywend ontwikkel en verander sodat hulle onderskeibaar word van die selle waaruit hulle ontstaan het, en aangrensende selle of weefsels. Omdat die aktiewe groei van die plant meestal in die groeipunte van die wortels en stingels plaasvind, word die meristeme wat verantwoordelik is vir die lengtegroei, ook daar aangetref. Die apikale meristeem is die groepie selle naby die punte van die stingels en wortels, wat die primêre groei (lengtegroei) moontlik maak. Plante groei egter nie net in die lengte nie, maar ook in die omtrek, dit wil sê in dikte. Hierdie verskynsel word by die tweesaadlobbige plante (en uitsonderlik by die eensaadlobbiges) aangetref. Die meristeme wat diktegroei moontlik maak, word die kambium genoem. Die kambium, anders as die apikale meristeem, is net een sellaag breed. Dit geld ook vir die kurkkambium wat, soos uit die aam afgelei kan word, verantwoordelik is vir die vorming van 'n kurklaag by ouer stingels.

In sowel dwars- as lengtesnede sal opgemerk word dat die selle van die meristematiese streke altyd relatief klein kubiese selle met dun selwande is. Die selkerne is opvallend groot en duidelik sigbaar. Die sitoplasma is dig, daarom sal dit in gekleurde preparate 'n duidelike gekleurde grondstof vertoon. Vakuole ontbreek nog in die sitoplasma. In hierdie weefsels is daar nog geen intersellulêre ruimtes nie. Dit ís heel waarskynlik ook moontlik om selle wat besig is om te verdeel, in die weefsels te vind. Indien die kambium wel onderskei kan word, sal daar opgemeker word dat die vorm daarvan verskil van die selle in die apikale meristeem. Dit is naamlik platter en effens verleng. Die wande van die kambiumselle kan selfs ook effens dikker wees.

Daar kan tussen primêre en sekondêre meristematiese weefsel onderskei word. Primêre meristematiese weefsel verwys na 'n groep selle wat van die begin af, dit wil sê van hul ontstaan af, aktief deel, byvoorbeeld die apikale meristeem. Soms verrig 'n groep selle egter eers 'n ander funksie en verander dan om aktief delend te word, byvoorbeeld selle wat aan sywortels oorsprong gee. Sulke selle vorm dan 'n sekondêre meristematiese weefsel.

## Bronne 
**Senior Biologie*, Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989.
Daantjie Badenhorst

**Daniel Streicher Badenhorst** (6 Desember 1967 – ), ook bekend as **Daantjie Badenhorst** en **Daantjie Dinamiet**, is 'n Suid-Afrikaanse TV-vasvraprogramwenner, joernalis en Aspergersindroom-bewustheidsaktivis. Hy is die wenner van die 24ste seisoen van *Noot vir Noot*, 'n musiekvasvraprogram, asook van die 2005-uitgawe van *Flinkdink*, 'n Afrikaanse algemene kennis- vasvraprogram.

Badenhorst is in Pietermaritzburg gebore as een van vier kinders. Hy het aan Hoërskool Waterkloof, Pretoria gematrikuleer in 1985. Na sy studies het hy by die Suid-Afrikaanse Staatsdrukker in Pretoria gaan werk.

In 2004 het hy ingeskryf vir *Noot vir Noot* en dadelik geskiedenis gemaak nadat hy die maksimum van R 10&nbsp;000 oortref het voor die einde van die program. Dit was die eerste keer dat dit in die program se geskiedenis gebeur het. Sy totale prysgeld in *Noot vir Noot* vir die aand was R 26&nbsp;075. Badenhorst se vertoning in die program het wye reaksie uitgelok en baie artikels oor hom het in koerante en tydskrifte verskyn, insluitende *Huisgenoot* en *You*. Tydens die seisoen van *Noot vir Noot* het Badenhorst R 77&nbsp;200 gewen, wat 'n rekord was. In dié tyd is hy 'n pos van subredakteur by *Beeld* aangebied wat hy aanvaar het.

As gevolg van sy vertoning op *Noot vir Noot* is hy uitgenooi om deel te neem aan die 2005 uitgawe van die *Flinkdink*-vasvraprogram, wat hy ook gewen het. Sy faam het hom ook 'n rol besorg in 'n Suid-Afrikaanse Chevrolet Aveo-advertensie.

Badenhorst is Afrikaanssprekend maar kan ook Engels, Frans en Duits vlot praat. Sy eerste boek, 'n verhaal *Net een wenner* is in 2005 deur *Praag* gepubliseer. Badenhorst is getroud en het twee kinders, Dirk (gebore op 12 Julie 2004) en Suzanne (gebore op 28 Mei 2007).

Badenhorst ly aan Aspergersindroom, 'n vorm van Outisme. Vandat hy 'n openbare figuur is, het hy aktief begin om die publiek meer bewus te maak van die toestand.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Daantjie Badenhorst se eie Musiekwebblad
*
Pous Johannes III

**Johannes III**  was die 61ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Johannes III** is gebore as die seun van ene Anastasius Catelinus met die titel illustris.  Op 17 Julie  561 volg hy Pous Pelagius I op en regeer tot sy dood op 13 Julie 574.  Hy word opgevolg deur Pous Benedictus I.
Die naam ‘Johannes’ beteken 'God is genadig'.

## Pontifikaat 
Sy pontifikaat het saamgeval met in die invalle van die Lombarde en byna al die inligting oor sy bewind het verlore gegaan. Daar is omstedenheid oor sy sterfdatum. Die Liber Pontificalis gee 7 Julie 574.

## Verwysings 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Transesterifikasie

In organiese chemie is **transesterifikasie** die proses waardeur die alkoksiegroep van 'n ester deur 'n ander alkohol uitgeruil word.  Hierdie reaksies word dikwels gekataliseer deur die byvoeging van 'n suur of basis.

center|duimnael|500px|**Transesterifikasie**: alkohol + ester → ander soort alkohol + ander soort ester

Sure kan die reaksie kataliseer deur 'n proton te skenk aan die karbonielgroep en dit sodoende meer reaktief maak, terwyl basisse die reaksie kan kataliseer deur 'n proton vanuit die alkohol te verwyder en dit sodoende meer reaktief maak.

Transesterefikasie word gebruik in die sintese van poliëster waarin diesters transesterifikasie ondergaan met diole om makromolekules te vorm.  Dimetieltereftalaat en etileenglikol reageer om polietileentereftalaat en metanol te vorm wat dan verdamp kan word om die reaksies vorentoe te dryf.  Die omgekeerde reaksie (metanolise) is ook 'n voorbeeld van transesterefikasie en word gebruik om indiwiduele monomere uit poliesters te herwin.

Een van die eerste gebruike van die transesterifikasie-reaksie was die vervaardiging van biodiesel om swaarvoertuie in Suid-Afrika voor die Tweede Wêreldoorlog aan te dryf.
Pous Benedictus

**Pous Benedictus** kan verwys na 'n aantal pouse (en/of teenpouse) van die Rooms-Katolieke Kerk nl:

*Pous Benedictus I (575 – 579).
*Pous Benedictus II (684 – 685).
*Pous Benedictus III (855 – 858).
*Pous Benedictus IV (900 – 903).
*Pous Benedictus V (964).
*Pous Benedictus VI (973 – 974).
*Pous Benedictus VII (974 - 983).
*Pous Benedictus VIII (1012 – 1024).
*Pous Benedictus IX (1032 – 1045 en 1047 – 1048).
*Pous Benedictus X (1058 – 1059). 'n Teenpous.
*Pous Benedictus XI (1303 – 1304).
*Pous Benedictus XII (1334 – 1342).
*Pous Benedictus XIII (1394 – 1417). 'n Teenpous.
*Pous Benedictus XIV (Bernard Garnier) (1425 - ??). 'n Teenpous.
*Pous Benedictus XIV (Jean Carrier) (1429 - ??). 'n Teenpous.
*Pous Benedictus XIII (1724 – 1730).
*Pous Benedictus XIV (1740 – 1758).
*Pous Benedictus XV (1914 – 1922).
*Pous Benedictus XVI (2005 – 2013) († 2022).
Jeckyll & Hyde

**Jeckyll & Hyde** is 'n Nederlandse house- en jumpduo wat uit Maarten Vorwerk (gebore 25 April 1980) alias *Vorwerk* en Ruud van IJperen (gebore 10 September 1978) alias *DJ Ruthless*. Hulle spesialiseer in die rustiger variasies van jump en hardtrance. Die tweetal het tans hul eie platemaatskappy, *Square Beats*.

## Diskografie 
* Kick This One (Vinyl, 2005)
* Precious Dreamer (Vinyl, 2005)
* Frozen Flame (EP, 2006)
* Freefall (EP, 2007)
* Time Flies (EP, 2007)
* The Album (Album, 2007)
* Spring Break / Break It Down (EP, 2009)

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Ruthless and Vorwerk
* Square Beats
Roma Ryan

**Roma Shane Ryan** (gebore in Belfast, Noord-Ierland) is 'n skryfster, digter en liriekeskryfster en woon tans in Artane, Dublin, Ierland, met haar eggenoot Nicky Ryan.

Ryan is die primêre liriekeskryfster vir die sanger Enya. Enya het eens erken dat Roma Ryan só 'n noodsaaklike rol in die produksie van haar musiek speel dat sy as kunstenaar nie sonder haar sou kon bestaan nie.

Ryan se lirieke vir Enya het al Grammy-toekennings ontvang, en die snit *May It Be* vir die *The Lord of the Rings rolprenttrilogie|The Lord of the Rings*-rolprent *The Fellowship of the Ring* is vir 'n Oscar genomineer.

Haar lirieke kan gehoor word in rolprente soos *The Frog Prince* (1984), *Green Card* (1990), *L.A. Story* (1991), *Toys* (1992), *Cry, the Beloved Country* (1995), en *Reisei to jônetsu no aida* (2001), almal rolprente waarin Enya se musiek gebruik word.

In 2005 het Ryan 'n nuwe taal genaamd Loxian vir Enya se album *Amarantine* ontwikkel. Die taal is deur J.R.R. Tolkien se Feëtaal geïnspireer. Sy het 'n boek, getiteld *Water Shows the Hidden Heart*, geskryf om die taal te beskryf.

Roma en Nicky Ryan het twee dogters, Ebony en Persia, wat beide bygedra het tot die kunswerk en uitleg van Enya se 2005-uitgawe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Enya-liriekewebwerf
1417

Die **jaar 1417** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 17de jaar van die 15de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 11 November – Pous Martinus V volg Pous Gregorius XII op as pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
* 21 November – Pous Martinus V in Konstanz gekroon en beëindig die Westerse Skisma.
* Maart -- Die universiteit van Praag aanvaar amtelik die Husitiese geloof..

## Geboortes 
* 23 Februarie – Pietro Barbo later Pous Paulus II, die 211de pous van die Rooms-Katolieke Kerk († 1471).

## Sterftes 
* Pous Benedictus XIII, 'n teenpous.
* 18 Oktober – Pous Gregorius XII, die 205de pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* ±1325).

## Verwysings
Ekonomie van skaal

**Ekonomie van skaal** is 'n kenmerk van 'n vervaardigingsproses waarin 'n toename in die skaal van die onderneming, 'n afname in die langtermyn-gemiddelde koste van elke vervaardigde eenheid teweeg bring.

Ondernemings van enige grootte kan die voordele benut van ekonomie van skaal wanneer bedryfshandelinge uitbrei word. Die algemene voordele word verkry uit:

* Aankope (massa aankope van materiale deur middel van langtermyn kontrakte)
* Bestuur (toenemende spesialisasie van bestuurders)
* Finansieel (verkryging van laer rente en toegang tot 'n groter verskeidenheid finansiële hulpmiddele)
* Bemarking (verspreiding van advertensiekostes oor 'n groter verskeidenheid kanale in die media)

Elkeen van hierdie faktore verminder die langtermyn gemiddelde koste van vervaardiging.  Die begrip moet nie verwar word met die toenemende skaalvoordeel nie, waar die uitset vergroot word binne die bestaande kapasiteit en die korttermyn koste per eenheid verminder word nie.  In werklikheid is daar gewoonlik nie onbeperkte voordele met toenemende skaal nie en bestaan daar 'n optimale produksievolume.

## Eksterne skakels 
*Definisie van Ekonomie van Skaal deur The Linux Information Project (LINFO)
Grégory Lemarchal

**Grégory Lemarchal** (13 Mei 1983 – 30 April 2007) was 'n Franse sanger en wenner van die vierde reeks van die realiteitstelevisieprogram Star Academy Frankryk, wat op die TF1-televisienetwerk uitgesaai is. Lemarchal is in La Tronche gebore, en naby Chambéry grootgemaak. Hy is die eerste kind van moeder Laurence en Vader Pierre Lemarchal en het een suster, Leslie. Op die ouderdom van twintig maande is hy met die oorerflike siekte sistiese fibrose gediagnoseer.

## Diskografie 
### Ateljeealbums 
* 2005: *Je deviens moi*
* 2007: ''La voix d'un ange*

### Lewendige opnames 
* 2006: *Olympia 06*
* 2007: *Les pas d'un ange*

### Versamelalbums 
* 2009: *Rêves*
* 2012: *Cinq ans''

## Eksterne skakels 
*
Orchestre de Paris

Die **Orchestre de Paris** is 'n Franse orkes wat in 1967 gestig is en in Parys gebaseer is. Die huidige musiekdirekteur is Christoph Eschenbach. Die meeste konserte word by die Salle Pleyel gehou. In 1967, nadat die Orchestre de la Société des Concerts du Conservatoire se bestaan tot 'n einde gekom het, is die dirigent, Charles Münch, en sy musiekdirekteur, Marcel Landowski, deur die Minister van Kultuur, André Malraux gevra om 'n nuwe orkes in Parys te begin. Kort ná die stigting van die nuwe orkes het Münch in 1968 tot afsterwe gekom, en is Herbert von Karajan aangestel as 'n interim musiekadviseur van 1969 tot 1971. Opvolgende musiekdirekteure sluit in Sir Georg Solti, Daniel Barenboim, en Semyon Bychkov. Christoph von Dohnanyi het as adviseur gedien vir die tydperk van 1998 tot 2000.

Sedert 2000 is Christoph Eschenbach die orkes se musiekdirekteur gewees. Daar word voorspel dat sy pos in die 2009-2010-seisoen sal eindig, waarna Paavo Järvi in die begin van 2010 sal oorneem.
Forcalquier

**Forcalquier** is 'n onderprefektuur in die Suid-Franse département Alpes-de-Haute-Provence (région Provence-Alpes-Côte d'Azur).
Alpes-de-Haute-Provence

**Alpes-de-Haute-Provence** (04) is 'n Franse département. Sy prefektuur (hoofstad) is Digne-les-Bains, sy onderprefekture Barcelonnette, Castellane en Forcalquier. Die département maak deel uit van die gewes Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Eksterne skakels 
* Die webwerf van die Prefektuur
* Die webwerf van die Conseil général
* france-pub.com/Alpes-de-Haute-Provence
Nightwish

**Nightwish** is 'n Finse simfoniese metal-musiekgroep wat in 1996 in Kitee, in die ooste van Finland, gevorm is. Nightwish word beskou as een van die groepe wat verantwoordelik is vir die skepping, ontwikkeling en styging in gewildheid van simfoniese metal teen die einde van die 1990's.

## Diskografie 
### Ateljeealbums 
* *Angels Fall First* (1997)
* *Oceanborn* (1998)
* *Wishmaster* (2000)
* *Over the Hills and Far Away* (2001)
* *Century Child* (2002)
* *Once* (2004)
* *Dark Passion Play* (2007)
* *Imaginaerum* (2011)
* *Endless Forms Most Beautiful* (2015)
* *Human. :II: Nature.*  (2020)
Provence-Alpes-Côte d'Azur

'''Provence-Alpes-Côte-d'Azur''' [lɑ̃gˌdɔkʀusiˈjõ, daar word soms ook die afkorting PACA gebruik, is 'n administratiewe gewes (Frans: *région*) in die suid-ooste van Frankryk. Die hoofstad is Marseille.

Die administratiewe gewes is volgens 'n Franse wet in 1956 saam met 24 ander geweste geskep en behels die départements Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Hautes-Alpes, Var en Vaucluse. Provence-Alpes-Côte d'Azur strek oor die oostelike gedeelte van Frankryk se Middellandse Seekus en grens in die ooste aan Italië. Die tweede Mediterreense administratiewe gewes van Frankryk, Languedoc-Roussillon, lê wes van Provence-Alpes-Côte d'Azur. Net soos die gewes Rhône-Alpes behels Provence-Alpes-Côte d'Azur ook 'n gedeelte van die Franse Alpe.