open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Penny Coelen

**Penelope Anne Coelen** (gebore 15 April 1940) is 'n Suid-Afrikaanse voormalige aktrise, model en skoonheidskoningin. In 1958 word sy as Mej. Suid-Afrika aangewys en word die eerste Suid-Afrikaner om die Mej. Wêreld titel te wen. Sy is vandag steeds ’n bekende en beminde sosiale vlinder.

Coelen is in 1940 in Durban gebore. Op 25 November 1958 het sy aan die TV-speletjie *To Tell the Truth* deelgeneem. Sy is met die suikerboer Michel Rey getroud en het vyf seuns.

## Verwysings
McDonnell Douglas F-4 Phantom II

Die **McDonnell Douglas F-4 Phantom II** is 'n tandemtweesitplek, tweemotorige, langafstand supersoniese onderskepstraalvegter/bomwerper wat in alle weersomstandighede kan funksioneer. Dit is oorspronklik vir die Amerikaanse Vloot ontwikkel deur "McDonnell Aircraft" in die Verenigde State van Amerika. Dit is in 1960 deur die Amerikaanse Vloot in diens gestel. Weens sy hoë aanpasbaarheid, word hy ook sedert die middel-1960's deur die Amerikaanse Marinierskorps en die Amerikaanse Lugmag gebruik en het 'n staatmaker in hul onderskeie lugvleuels geword.

Die Phantom is 'n groot vegter met 'n topspoed van meer as Mach&nbsp;2,2. Dit kan meer as 8&nbsp;400&nbsp;kg se wapens op nege eksterne hegpunte dra, insluitend lug-tot-lug missiele, lug-tot-grond missiele, en verskeie bomme. Die F-4, soos ander onderskeppers van sy tyd, is ontwerp sonder 'n interne kanon. Latere modelle het 'n M61 Vulcan roterende kanon bygekry. Sedert 1959 het dit 15 wêreldrekords opgestel vir in-vlug prestasie, insluitend 'n absolute spoedrekord en 'n absolute hoogterekord.

Die F-4 is op groot skaal gebruik gedurende die Viëtnamoorlog; dit het gedien as die hooflugsuperioriteitvegter vir beide die vloot en lugmag, en het later in die oorlog onmisbaar geword in die grondaanval- en verkenningsrolle. Die Phantom het die onderskeiding dat dit die laaste Amerikaanse vegvliegtuig was om kampioenstatus te bereik in die 20ste eeu. Gedurende die Viëtnamoorlog het die USAF een vlieënier en twee wapenstelselbeamptes (WSOs), en die Amerikaanse Vloot een vlieënier en een radaronderskepbeampte gehad wat vyf lugoorwinnings teen vyandige vegvliegtuie behaal het, en wat bobaasvlieënier status bereik het in lug-tot-lug onderonsies. Die F-4 het voortgegaan om 'n groot deel van die Amerikaanse militêre lugkrag dwarsdeur die 1970's en 1980's te vorm, maar is geleidelik vervang deur moderner vliegtuie soos die F-15 Eagle en F-16 in die Amerikaanse Lugmag, die Grumman F-14 Tomcat in die Amerikaanse Vloot, en die F/A-18 Hornet in die Amerikaanse Vloot en die Marinierskorps.

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Verwysings
Adam Koksland

**Adam Koksland** is 'n voormalige Griekwarepubliek in die omgewing van Philippolis, wat tans deel van Suid-Afrika vorm. Adam Koksland is tot en met die Britse anneksasie in 1848 deur die Griekwakaptein Adam Kok III regeer. In 1861 verlaat Kok en sy volksgenote die gebied om Griekwaland-Oos te stig.

## Geskiedenis 
Adam Koksland, die suide van die teenwoordige Vrystaatprovinsie, is deur die Griekwas onder leiding van die Kok-familie bewoon. Hulle steek die Oranjerivier in gemeenskappe oor omdat hulle as kleurlinge nie in die Kaapkolonie welkom gevoel het nie. Die Griekwas van Adam Koksland het land op individuele basis beset en groot troppe vee aangehou. Hulle was 'n klein, maar ontwikkelde gemeenskap met 'n sterk onafhanklikheidsgevoel.

Vanweë die Groot Trek in die jare 30 en 40 van die 19de eeu is Adam Koksland deur Voortrekkers en Boere oorrompel, wat tot die oop grasvelde aangetrokke gevoel het. Omdat die Britte hulle hande vol gehad het met die Xhosas in die Kaapse grensoorloë, stuur hulle sendelinge om 'n gewapende konflik tussen die Griekwas en die Boere te voorkom.

Britse sendelinge oorreed kaptein Adam Kok III om Adam Koksland 'n Brits protektoraat te maak. In ruil sou hy beskerming kry en aksies sou geneem word om die Boere te blokkeer. Van die beloofde beskerming kom daar egter dadels en die Boere bly onverhinderd die gebied instroom. In 1848 is die Oranjerivier-soewereiniteit deur sir Harry Smith uitgeroep en ses jaar later kom die Boererepubliek, Oranje-Vrystaat tot stand, wat die Griekwas geen kans op onafhanklikheid gelaat het nie. In 1861 vertrek Adam Kok III en sy mense oor die Drakensberge om die nuwe Griekwarepubliek, Griekwaland-Oos te stig, wat tot 1879 bestaan het.

## Verwysings
Adam Kok II

**Adam "Dam" Kok II** (Namakwaland, 1771 – Bergrivier, 1835) was 'n leier (kaptein) van die Griekwas in Suid-Afrika.

## Biografie 
Kok was die oudste seun van Cornelius Kok I. Hy vestig hom in Griekwastad, waar hy saam met Barend Barends die belangrikste leier was. Vanweë die vyandige *Hartenaarsopstand* verlaat hy Griekwastad met sy volgelinge in 1815. Na die dood van sy vader in 1820 was Kok die regmatige opvolger, maar na 'n kort periode as kaptein van Campbell tree hy ten gunste van sy broer Cornelius Kok II af om by die Bergenaars (ook Hartenaars genoem) aan te sluit.

In 1826 vestig Kok hom in Philippolis. In 1823 wen Adam Kok II, Cornelius Kok II, Andries Waterboer en Barend Barends die Slag by Dithakong, waardeur die Griekwas die terreur van die Mfecane gespaar bly.  Hy sterf in 1838 tydens die terugkeer van 'n besoek aan Kaapstad. Sy dood lei tot 'n opvolgingstryd tussen sy seuns, Abraham Kok en Adam Kok III, wat deur laasgenoemde gewen is.

## Literatuur 
* E.J. Verwey: *New Dictionary of South African Biography, Volume 1*. HSRC Press, 1995
* Kruger, D.W. (ed) (1972). *Dictionary of South African Biography*, Kaapstad: Human Sciences Research Council, v. 4, p. 286
* Potgieter, D.J. et al. (eds) (1970). *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, Kaapstad: NASOU, v.6, p. 430.
Boeing F/A-18E/F Super Hornet

Die **Boeing F/A-18E Super Hornet**, en die verwante tweesitplek F/A-18F, is tweemotorige vliegdekskipbruikbare multirolvegvliegtuie gebaseer op die F/A-18 Hornet. Die F/A-18E enkelsitplek en F/A-18F tandemsitplekvariante is groter en meer gevorderde weergawes van die F/A-18C en D Hornet. 

Die Super Hornet het 'n interne 20 mm M61 roterende kanon en kan lug-tot-lugmissiele en lug-tot-grondwapens dra. Bykomende brandstof kan in tot vyf eksterne brandstoftenks gedra word, en die vliegtuig kan ook as 'n lugtenkwa gekonfigureer word deur die toevoeging van 'n eksterne in-vlug-brandstofhervulstelsel. Die Super Hornet is ontwerp en aanvanklik deur McDonnell Douglas gebou, met sy nooiensvlug in 1995. Volle produksie van die vliegtuig het in September 1997 begin, net ná die samesmelting van McDonnell Douglas en Boeing die vorige maand. 

Die Super Hornet is in aktiewe diens van die Amerikaanse Vloot sedert 1999, nadat dit die Grumman F-14 Tomcat vervang het, wat in 2006 onttrek is. Die Koninklike Australiese Lugmag (RAAF), wat die F/A-18A as sy hoofvegter bedryf sedert 1984, het die F/A-18F aangekoop in 2007 om sy verouderde F-111 vloot te vervang. Die Australiese Super Hornets is in diens gestel in Desember 2010.

## Tegniese gegewens 
Lengte: 18,31 m
Vlerkspan: 13,62 m
Hoogte: 4,88 m
Leë massa: 14&nbsp;552 kg
Maksimumsnelheid: Mach 1,8
Maksimum opstygmassa: 29&nbsp;937 kg
Reikafstand: 2&nbsp;346 km plus twee AIM-9s
Diensplafon: 15&nbsp;000+ m (50&nbsp;000+ vt)
Enjins: 2 General Electric F414-GE-400 turbowaaierenjins
Droë stukrag: 62,3 kN elk
Stukrag met nabrander: 97,9 kN elk
Brandstofkapasiteit: 6&nbsp;354 kg (intern) plus 7&nbsp;381 kg (ekstern)

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Verwysings
Andries Waterboer

**Andries Waterboer** (1789 – Desember 1852) was 'n leier (kaptein) van die Griekwas in Suid-Afrika.

## Biografie 
Waterboer was 'n volbloed Boesman (San) wat as weeskind deur die Griekwas opgevoed is. Hy was geletterd en boesem die respek van sy onderdane in deur ongeletterde boesmans in Griekwaland-Wes te onderrig.

In 1815 neem hy aan die Hartenaaropstand teen kapteins Adam Kok II en Barend Barends deel. Daar was ontevredenheid omdat dié kapteins nie genoeg weerstand teen Kaapse planne gebied het om jong Griekwamanne in die sogenaamde Hottentotte-regiment dienspligtig te maak nie. In 1816 verlaat Kok en Barends Griekwastad en op 20 Desember 1820 is Waterboer tot kaptein verkies. Sy posisie is deur die Kaapkolonie erken. Griekwaland-Wes is in vier gebiede verdeel: Griekwastad en die omliggende streke kom in Waterboer se besit en is Waterboersland genoem. Waterboer het in 'n "paleis" gewoon, wat in werklikheid 'n huis met ses kamers was.

Vanaf 1819 is Griekwaland-Wes deur die Bergenaars ('n plunderende Griekwavolk uit die berge) geterroriseer. Die Kaapkolonie skenk jaarliks ammunisie aan Waterboer om die Bergenaars in toom te hou. In 1823 wen Waterboer, Cornelius Kok II, Adam Kok II, en Barend Barends die Slag by Dithakong, waardeur die Griekwas die terreur van die Mfecane gespaar bly. Die jaar daarop kom Cornelius Kok II in konflik met sy broer Adam Kok II en die Bergenaars, wat hy saam met Waterboer naby Fauresmith verslaan. Kok se volgelinge is egter aan die Bergenaars se kant. Om  sy leierskap te behou verbreek hy bande met Waterboer, wat weer 'n nuwe territoriale konflik oplewer. Adam Kok II dien as vredesbemiddelaar en 'n grens is tussen Waterboer se Griekwastad en Cornelius Kok se Campbell vasgestel.

In 1827 stel Waterboer ses Bergenaar-leiers tereg, waarna die Bergenaars Griekwastad met meer as 'n duisend man beleër. Vanweë interne konflikte tussen die Bergenaars misluk die offensief, maar die posisie van Waterboer en Griekwaland-Wes is verswak.

Na die dood van Adam Kok II ontstaan 'n opvolgingstryd tussen sy seuns: Abraham Kok, gesteun deur Cornelius Kok II, en Adam Kok III, gesteun deur Waterboer. Die klein burgeroorlog is deur Adam Kok III gewen en Cornelius Kok II is as kaptein afgesit, maar in die praktyk het weinig verander.

Waterboer is in Desember 1852 oorlede en is deur sy seun Nicolaas Waterboer opgevolg.

## Literatuur 
* Zandberg, Jeroen G., 2005: *Rehoboth Griqua Atlas*. .
American Locomotive Company

duimnael|links|'n 1912 ALCO
Die **American Locomotive Company**, dikwels verkort tot ALCO, het stoomlokomotiewe, diesel-elektriese lokomotiewe, dieselenjins en kragopwekkers, gespesialiseerde smeestukke, hoëgehalte staal, gepantserde tenks en motors ontwerp, gebou en verkoop en kernkrag vervaardig.

Die American Locomotive Company is in 1901 gevorm deur die samesmelting van "Schenectady Locomotive Engine Manufactory" van Schenectady, New York met sewe kleiner lokomotiefvervaardigers. Die "American Locomotive Automobile Company"-filiaal het motors ontwerp en vervaardig onder die Alco-merk van 1905-1913 en kernkrag vervaardig van 1954-1962. Die maatskappy het in 1955 sy naam verander na Alco Products, Incorporated. In 1964 het die Worthington Corporation die maatskappy verkry. Die maatskappy is ontbind in 1969.

## Stoomlokomotiewe 
duimnael|links|Milwaukee Road 261, 'n American 4-8-4 stoomlokomotief van 1944
Alco was die tweede grootste stoomlokomotief bouer in die Verenigde State van Amerika (na Baldwin), die vervaardiging van meer as 75.000 lokomotiewe. Onder hulle was 'n groot aantal bekende lokomotiewe. Spoorweë wat Alco produkte verkies het, sluit in die Delaware and Hudson Railway, die "New York, New Haven and Hartford Railroad", die "New York Central Railroad", die "Union Pacific Railroad" en die "Southern Pacific Railroad". Alco was bekend vir sy stoomlokomotiewe: die 4-6-4 *Hudson* en die 4-8-4 *Niagara* gebou vir die Nuwe York Central en die 4-6-6-4 (Challenger) gebou vir die Union Pacific is goeie voorbeelde. Alco het baie van die grootste lokomotiewe ooit gebou, insluitende die "Union Pacific Big Boy" (4-8-8-4).

## Diesel-elektriese lokomotiewe 
duimnael|links|'n Alco dieselrangeerder by die MidContinent Railway Museum, North Freedom.
duimnael|ALCO lokomotief in 'n museum in Finland.
Alhoewel sterk verbind tot die stoomlokomotief, het Alco die eerste kommersieel suksesvolle diesel-elektriese lokomotief in 1924 geproduseer in 'n konsortium met General Electric (elektriese toerusting) en Ingersoll-Rand (dieselenjin). Dit lokomotief is verkoop aan die "Central Railroad of New Jersey", en die daaropvolgende lokomotiewe is vir 'n aantal van die spoorweë, insluitend die "Long Island Rail Road" en die "Chicago and North Western Railway" gebou.
Marthinus Jacobus Oosthuizen

**Marthinus Jacobus Oosthuizen** (1818 - 1897) was 'n Voortrekkerheld en boer. Hy is naby Uitenhage gebore en sluit aan by die Groot Trek. Hy het bekend geraak na sy heldedaad op 16 Februarie 1838 toe hy na die moord op Piet Retief eers sy eie gesin na veiligheid geneem het en hom toe so goed as moontlik verskans om die Zoeloe aanval af te wag. Hy hou hulle op eie houtjie terug vir 'n tydperk en jaag toe deur 1500 Zoeloes om ammunisie vir sy makkers te gaan haal. Hy het later in Natal gaan boer en is in 1897 oorlede.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
Fanie Eloff

**Fanie Eloff** (doopname Stephanus Johannes Paulus, 1885 - 1947) was 'n gesiene Suid-Afrikaanse beeldhouer. Hy is in die Transvaal gebore en was 'n kleinseun van Paul en Gezina Kruger. Sy vader was Frederik Christoffel Eloff, eienaar van die plaas Eloffsdal waarop die Pretoriase voorstede Eloffsdal en Capital Park uitgelê is, en sy moeder Elsie Eloff-Kruger. Ná hul dood drie weke ná mekaar het Fanie 'n marmergrafbeeld van hulle gemaak – 'n vertolking van hul gewyde stemming by die naggebed. Een van sy susters, Elsie, was getroud met dr. Herman van Broekhuizen. Hy studeer in Europa en ontwikkel sy eie, kenmerkende styl wat plaaslik sowel as oorsee groot waardering uitlok. Hy sterf in 1947 in Pretoria.

Fanie het in 1929 'n opskudding in Pretoria veroorsaak toe hy sy beelde en Pierneef dié se skilderye op 'n groot uitstalling uitgestal het. Dit was vir die Pretorianers uit die eerste helfte van die 20ste eeu reeds vreemd dat 'n mens 'n bestaan kon voer uit bronsbeelde. Maar toe hulle die beelde sien, het hulle na hul asem gesnak: Dit was beelde van kaal mans. Toe dit boonop bekendraak dat Eloff gay is, was die oordeel gevel: Bly weg van Eloff en sy kuns.

Boxer by Fanie Eloff, Bronze, 1912, 1050mm.jpg|Bokser deur Fanie Eloff, Brons (1912) 1050mm hoog
Rhapsody by Fanie Eloff, Bronze, 1935, 820mm.jpg|Rhapsody deur Fanie Eloff, Brons (1935) 820mm hoog

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

## Verwysings
AIM-9 Sidewinder

Die **AIM-9 Sidewinder** is 'n lug-tot-lug-missiel, 'n vuurpyl wat ontwerp is om vanaf een vliegtuig ander vliegtuie neer te skiet. Die AIM-9 Sidewinder is supersonies. Daar is 10 weergawes van die missiel en dit is een van die mees gebruikte wapens van die Amerikaanse Lugmag. Die Sidewinder is sedert 1959 in gebruik en die AIM-9 is 'n verbeterde weergawe daarvan.

## Werking 
Die AIM-9 Sidewinder is 'n aansluitmissiel wat sy doelwitte soek met behulp van die hitte wat die teiken uitstraal. Omdat die son en die grond ook bronne van hitte is, is die missiel nie altyd ewe effektief nie. Hulle is ook vatbaar vir sogenaamde *flares*, magnesiumfakkels wat in 'n kort tyd baie hitte uitstraal en daardeur die missiel weglei van sy teiken.

Vooraan die missiel is 'n hittesoekende sensor wat die hitte van die teiken opspoor. Daaragter is die plofbare lading van gewoonlik 9.8 kg en agter dit is die vastebrandstofmotor.

Die missiel rig homself, dit wil sê as die missiel nog onder die vlerk van die vliegtuig sit, soek dit self sy teikens op. As die missiel 'n teiken gevind het, stuur dit outomaties 'n boodskap na die vlieënier wat dan die vuurknoppie kan druk om die missiel af te vuur vanaf die vegvliegtuig.

## Galery 

Lêer:AIM-9B.png|AIM-9B
Lêer:AIM-9D.png|AIM-9D
Lêer:AIM-9E.png|AIM-9E
Lêer:AIM-9J.png|AIM-9J
Lêer:AIM-9M.png|AIM-9M
Lêer:AIM-9P.png|AIM-9P

## Spesifikasies 
[duimnael|Lansering van 'n AIM-9M Sidewinder vanaf 'n [McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]]
duimnael|'n AC-130 wat fakkels afvuur
* Hooffunksie: Lug-tot-lugmissiel
* Motor: Hercules en Bermite Mk 36 Mod 71, 8 vaste vuurpylmotor
* Spoed: Mach 2.5
* Bereik: 16 tot 30&nbsp;km (afhangend van die hoogte)
* Lengte: 2.87 meter
* Wydte: 0.13 meter
* Spanwydte: 0.63 meter
* Plofstof: Skrapnelgranaat
** 12.5 kg plofstof vir die AIM-9H
** 9.8 kg plofstof vir die AIM-9L/M
* Massa: 85.5 kg
* Rigstelsel: infrarooi doelsoekende kop
* Bekendstelling: 1956 (AIM-1 sidewinder)
* Koste: VS$84 000

Die missiel kan onder verskillende vegvliegtuie gehang word, soos die General Dynamics F-16 Fighting Falcon en die F/A-18 Hornet, maar dit pas ook op bomwerpers soos die B-52 Stratofortress.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Adam Kok I

**Adam Kok I** (1710–1795), gebore as **Adam Eta**, was die eerste leier (*kaptein*) van die Griekwas in Suid-Afrika.

## Biografie 
Adam Kok is in 1710 as Adam Eta gebore. Sy ouers sterf in 1713 tydens 'n pokke-epidemie en hy is deur sy oom en tante in die omgewing van Piketberg opgevoed.

Adam Eta word die slaaf van die Nederlander Jacobus Hollander, wat hom in ruil vir 'n stuk grond aan die goewerneur van die Kaapkolonie (Jan de la Fontaine) aanbied. Hy werk as 'n kok vir die goewerneur en neem die naam "Adam Kok" aan. Omdat die volgende goewerneur (Hendrik Swellengrebel) sy eie kok gehad het, word Kok opgesluit. Die volgende goewerneur (Ryk Tulbagh) stel Kok vry en vergoed hom vir sy gevangenskap met 'n wa, gewere, buskruit, tien osse en 'n huis by Boesmanskloof.

Na sy vrylating ontmoet Kok die Griekwa-stamhoof Koos Kleinman, wat hom as sy opvolger aanwys. Na die dood van Kleinman word Kok deur die Kaapkolonie as stamhoof van die Griekwa erken en tot *kaptein* benoem. Hy tree in die huwelik met Donna Gogosa, die dogter van 'n stamhoof van die Chariguriqua, 'n ander Griekwavolk. Hy het 'n semi-nomadiese lewe saam met sy volk in die Namakwaland geleef.

Kok is in 1795 oorlede en is deur sy seun Cornelius Kok I opgevolg.

## Herdenking 
In 2011 is Adam Kok se 300ste geboortedag deur die Suid-Afrikaanse president Jacob Zuma herdenk. Zuma noem Kok "'' 'n buitengewone held in die versetoorloë teen blanke koloniste en kolonialisme.''"

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Griqua Royal House – The Adam Kok Family Genealogical
Republiek van Graaff-Reinet

**Republiek van Graaff-Reinet** was van 1795 tot 1796  'n selfverklaarde Boererepubliek wat in en om die stad Graaff-Reinet in die huidige Suid-Afrika bestaan het.

## Geskiedenis 
In die 18de eeu bereik die eerste berede kommando's van die Nederlandse setlaars die gebied waar Graaff-Reinet tans lê. Hulle het vanuit die Kaapkolonie na die ooste getrek. Die eerste boerderye word in die jare '70 van die 18de eeu opgerig. In hierdie eerste jare heers daar anargie en wetteloosheid in die gebied. Nadat 'n nuwe landdros na die streek gestuur is om wet en orde te handhaaf, kon daar met die vreedsame ontwikkeling van die nedersetting begin word.

In 1795 roep die inwoners, na jare van onderdrukking deur die V.O.C., 'n republiek uit. Die inwoners van Swellendam het dit ook gedoen (sien kaart). Voordat die leiers van die Kaapkolonie die nuwe republieke weer kon inneem, word die Kaapkolonie (saam met die twee opstandige gebiede) in 1795 (en Graaff-Reinet tot in Augustus 1796) self deur Groot-Brittanje verower.

Nadat Nederland die Kaapkolonie weer van die Britte teruggewen het, word dit in 1806 finaal deur die Britte ingeneem. Baie bewoners van die kolonie was erg ontevrede hieroor. Vir die rede het veral baie mense uit die distrik Graaff-Reinet aan die Groot Trek deelgeneem.
Bergenaars

Die **Bergenaars**, ook bekend as **Hartenaars**, was 'n bende Griekwas wat tussen 1820 en 1829 die bevolking van die hedendaagse Suid-Afrika geteister het.

## Opkoms 
Die Bergenaars was 'n splintergroep van die Griekwas van Griekwastad wat in ongeveer 1820 afgestig het. Die waarskynlikste rede hiervoor is dat hulle in opstand teen die outoritêre nuwe kaptein, Andries Waterboer, en sy afhanklikheid aan die Londense Sendinggenootskap gekom het. Hulle vestig hulself saam met 'n aantal Boesmans (San) by die Hartrivier om later die berge by Basoetoland (Lesotho) in te trek.

## Terreur 
Die Bergenaars het geplunder en karavaantrekke, dorpies en reisende handelaars oorval. Hulle het ook Sesotho- en Tswanasprekende gemeenskappe binnegeval om vee en slawe aan blanke grensboere te verkoop. Hiervoor het hulle van perde en gewere gebruik gemaak.

In 1824 word die situasie in Griekwaland-Wes vyandiger en begin Andries Waterboer 'n verrassingsaanval teen die Bergenaars se kamp by Fauresmith, waartydens hy al 5&nbsp;000 van die Bergenaars se koeie verower. Hierop val die Bergenaars Griekwastad aan, sonder sukses. Die Kaapkolonie skenk jaarliks ammunisie aan Waterboer om die Bergenaars in toom te hou. In 1827 stel Waterboer ses Bergenaar-leiers tereg, waarna die Bergenaars met meer as 'n duisend man Griekwastad beleër. Vanweë interne konflikte tussen die Bergenaars misluk die offensief egter.

Teen die einde van die dekade was die Bergenaars nie meer 'n bepalende faktor in Griekwaland-Wes gewees nie.

## Literatuur 
* Zandberg, Jeroen G., 2005: *Rehoboth Griqua Atlas*. .
* Rosenberg, Scott; Weisfelder, Richard F., 2013: *Historical Dictionary of Lesotho*. 

## Sien ook 
* Bergenaarspadpas, 'n bergpas noord van Witsand in die Kalahari.
Basoetoland

**Basoetoland** is 'n voormalige Britse kroonkolonie wat in 1966 onafhanklik geword het. Dit staan tans as die Koninkryk Lesotho bekend.

## Koning Moshoeshoe I 
Aan die begin van die 19de eeu vergroot Zoeloekoning Shaka voortdurend sy ryk. Hy bedreig naderhand ook die gebied waar die Basotho-stamme woon. In 1820 slaag die Basotho's, onder koning Moshoeshoe&nbsp;I, om hulself te verdedig en die vertroue van naburige stamme te wen. Vir die rede word hy as die stigter van die Basotho-nasie beskou.

Vanaf 1830 trek die Boere oor die Vaalrivier en kom hierdie Voortrekkers met Moshoeshoe in konflik. Soldate van die nuwe Oranje-Vrystaat dring die gebied binne en Moshoeshoe soek steun by die Britte in Kaapstad. Dit lei in 1843 tot 'n alliansie tussen die Basotho en die Britse Kaapkolonie, wat egter net tot 1843 hou. Met wisselende sukses neem die Oranje-Vrystaat tydens die Basotho-oorloë meer land in tot die Britte in 1868 die oorblywende gebied van koning Moshoeshoe onder Britse beskerming plaas. 'n Jaar na sy dood in 1870, gaan die outonomie van Basoetoland verlore en word dit by die Kaapkolonie ingelyf.

## Britse kroonkolonie Basoetoland 
Onder die nuwe koning, Letsie I, kry die Basotho-volk nie verteenwoordiging in die parlement van die Kaapkolonie nie, wat tot opstande teen die Britte lei. Die Britte neem tydens die sogenaamde Gewere-oorlog tussen 1880 en 1881 alle vuurwapens in beslag en stel Basoetoland in 1882 regstreeks onder Britse bestuur, in 1884 as kroonkolonie. Die koning en die stamhoofde bly hul tradisionele rolle vervul, alhoewel hul invloed geleidelik afneem.

Voor die onafhanklikheidswording van die Unie van Suid-Afrika (1910) wys Basoetoland insluiting in die unie van die hand. Swaziland (nou Eswatini) en Betsjoeanaland (die huidige Botswana) wou ook nie by die unie ingelyf word nie.

In 1960, die kroningsjaar van Mosjesj II, word die eerste vrye verkiesing gehou. In 1965 wen die BNP die verkiesing. Dit lei die daaropvolgende jaar tot die onafhanklikheid van die gebied onder die naam Lesotho.

## Verwysings
Johann Rissik

**Johann Friedrich Bernhard Rissik** (1857–1925) was die eerste Administrateur van Transvaal en ook 'n landmeter. Hy is in Nederland gebore. As waarnemende landmeter-generaal van die Suid-Afrikaanse Republiek was hy verantwoordelik om Johannesburg uit te lê en word daarom as die peetvader van die stad beskou. Hy het Benoni ook uitgelê. Hy is in 1907 aangestel as Minister van Lande en Naturallesake. Met Uniewording in 1910 is hy aangestel as die eerste Administrateur van Transvaal. Hy tree in 1917 af en is in 1925 oorlede.

## Johannesburg se naam 
[duimnael|links|260px|Die vier Rissik-broers in die Zuid-Afrikaansche Republiek, nie lank voor die uitbreek van die [Tweede Vryheidsoorlog nie. Van links: Hendri, Cornelis, Gerard en Johann.]]
[duimnael|250px|Rissik se grafsteen in die [Heldeakker in Pretoria.]]
Rissik en Christiaan Johannes Joubert het waarskynlik aan Johannesburg sy naam besorg. Rissik en Joubert het op 3 Augustus 1886 opdrag gekry om verslag te doen oor plase aan die Witwatersrand wat as delwerye geproklameer kan word, en om 'n plek vir 'n dorp te bepaal. Rissik en Joubert is bygestaan deur veldkornet Johannes Petrus Meyer. Meyer was voordat die hoofgoudrif ontdek is reeds met die gebied verbind, en was vir alle aangeleenthede rakende die hoofrif verantwoordelik. Hulle het saam besluit dat die suidelike deel van Randjeslaagte die geskikste plek vir die dorp sou wees.

Daar word algemeen aanvaar dat Rissik en Joubert die dorp na Meyer vernoem het. Dié voorstel is na pres. Paul Kruger verwys, wat geen beswaar gehad het nie. Hy het glo opgemerk dat hy, Leyds (die staatsprokureur), Rissik én Joubert almal Johannesse was en dat die voorstel daarom des te meer aanvaarbaar was. Die feit dat soveel mense in die regering en staatsdiens Johannes geheet het, het ook gehelp.

Die borsbeelde van Rissik en Joubert pryk tot vandag in 'n voorportaal van die raadsaal van die Johannesburgse burgersentrum. Rissikstraat in Johannesburg is ook na hom vernoem.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

## Verwysings
Linschoten

**Linschoten** kan na een van die volgende verwys:

* Linschoten (dorp), 'n dorp in Utrecht, Nederland
* Linschoten (rivier), 'n rivier in Utrecht, Nederland
* Linschoten (van), 'n van
Linschoten (dorp)

: *Vir ander gebruike, sien Linschoten.*

**Linschoten** is 'n dorp in die Nederlandse provinsie Utrecht. Die dorp is deel van die Montfoort-munisipaliteit, en lê ongeveer 3&nbsp;km suidoos van Woerden. Die Linschoten-rivier vloei deur die dorp. Die 'Lange Linschoten' gaan in die dorp in die 'Korte Linschoten' oor.

In 2001 het die dorp 3&nbsp;588 inwoners gehad. Dit het 'n opgeboude gebied van 0,65&nbsp;km² met 1&nbsp;288 inwoners. Die statistiese gebied "Linschoten", wat die buitewyke en landelike gebiede van die dorp insluit, het 'n bevolking van ongeveer 3&nbsp;910.

duimnael|none|Die Linschoten-kasteel

## Noemenswaardige inwoners 
* Mat Herben (1952), politikus
* Rigard van Klooster (1989), skaatser en fietsryer
* Aart Stigter (1956), langafstand-atleet
* Paul Strick van Linschoten (1769-1819), politikus

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Cornelius Kok II

**Corneli(u)s Kok II** (Kamiesberg, 1778 – Campbell, 1858) was 'n leier (*kaptein*) van die Griekwas in Suid-Afrika.

## Biografie 
Kok was die seun van *kaptein* Cornelius Kok I. Hy vestig hom met sy vader in Griekwastad en later in Campbell. Nadat sy vader in 1820 oorlede is, dien Kok as *kaptein* van Campbell tot sy ouer broer Adam Kok II van Griekwastad terugkeer. Adam Kok III tree egter af om homself by die Bergenaars te voeg, waarna Cornelius Kok II weer die kaptein word.

In 1823 wen Cornelius Kok II, Adam Kok II, Andries Waterboer en Barend Barends die Slag by Dithakong, waardeur die Griekwas die terreur van die Mfecane gespaar bly. Die jaar daarop kom Cornelius Kok in konflik met sy broer en die Bergenaars, wat hy saam met Waterboer naby Fauresmith verslaan. Kok se volgelinge is egter aan die Bergenaars se kant. Om  sy leierskap te behou verbreek hy bande met Waterboer, wat weer 'n nuwe territoriale konflik oplewer. Adam Kok II dien as vredesbemiddelaar en 'n grens is tussen Waterboer se Griekwastad en Cornelius Kok se Campbell vasgestel.

Na die dood van Adam Kok II ontstaan 'n opvolgingstryd tussen sy seuns: Abraham Kok, gesteun deur Cornelius Kok II, en Adam Kok III, gesteun deur Waterboer. Die klein burgeroorlog is deur Adam Kok III gewen en Cornelius Kok II is as kaptein afgesit, maar in die praktyk het weinig verander. Andries Waterboer is in 1852 oorlede, maar sy seun Nicolaas Waterboer het die territoriale konflikte met Kok voortgesit.

In 1857 oorhandig die ou en sieklike Kok, met die steun van sy volgelinge, sy territorium aan sy neef Adam Kok III. Hy is vroeg in 1858 in Campbell oorlede.

## Literatuur 
* E.J. Verwey: *New Dictionary of South African Biography, Volume 1*. HSRC Press, 1995
Federale Distrik Krim

Die **Federale Distrik Krim** (Russies: Крымский федеральный округ) is een van die nege federale distrikte van Rusland. Dit is op 21 Maart 2014 gestig ná die betwiste anneksasie van die Krim deur Rusland. Die distrik sluit in die Republiek Krim en die federale stad Sewastopol, wat deur die grootste deel van die internasionale gemeenskap beskou word as deel van Oekraïne. Laasgenoemde land beskou die gebied saam met die Volksrepublieke Loegansk en Donetsk as "tydelik besette gebiede".

Die administratiewe hoofstad van die federale distrik is Simferopol.

## Federale deelgebiede 
## Verwysings
Ballotina, Tulbagh

[duimnael|regs|295px|Ballotina, geleë by Kerkstraat 43, Tulbagh, is omstreeks 1815 gebou vir die weduwee van ds. [Hendrik Willem Ballot|H.W. Ballot.]]
duimnael|regs|295px|Agterkant van die gebou.

**Ballotina** is 'n neoklassieke Kaaps-Hollandse huis by Kerkstraat 43, Tulbagh.

Die huis is omstreeks 1815 vir die weduwee van ds. Hendrik Willem Ballot, Tulbagh se NG leraar van 1803 tot sy dood in 1814, gebou. Dit is moontlik dat die vermaarde argitek Louis Thibault 'n aandeel gehad het aan die ontwerp van die huis met sy oorgroot skuimraamvensters en buitengewone dubbeldeur. Hy was verwant aan mev. Ballot en het waarskynlik hier tuisgegaan tydens die oprigting van Tulbagh se drosdy, 3&nbsp;km die dorp uit op die Winterhoekpad.

In 1860 is 'n staatskool op Tulbagh gestig en word Ballotina ingerig om dit te huisves. Ná die inwyding van die nuwe kerk van die Tulbagh-gemeente in 1878 verskuif die skool na die Oude Kerk, maar twee jaar later terug na Ballotina. Hier bly dit tot 1905 toe die eerste volwaardige skoolgehou op die dorp gebou word. Die gebou was in gebruik as sodanig tot die aardbewing van 29 September 1969, toe dit gesloop moes word.

Intussen het die akademikus en kampvegter vir die bewaring van die inheemse Kaapse boustyl Mary Cook van 1950 tot 1970 in Ballotina gewoon. Selfs voor die aardbewing was die huis en gewel gevaarlik na aan ineenstorting; daarom het sloping ná die ramp na al uitweg gelyk. Tog het die restourasiekomitee besluit om dit te herstel en so is dit gestroop van toevoegings en moderniserings en die gewel verstewig. Die argitek Gawie Fagan het in 1973 die Suid-Afrikaanse Instituut van Argitekte se prys vir verdienstelikheid ontvang vir die restourasie van die gebou.

In 2011 is die huis weer gerestoureer en van 'n formele tuin tot teen aan die Kliprivier voorsien.

## Bronne 
* Inligtingsbord voor die huis.
* Jordaan, Rosette en Theron, Suzanne. 1993. *N.G. Gemeente Tulbagh 1743–1993*. Tulbagh: NG kerkraad.

## Verwysings
Kaap Kruis

duimnael|300px|Kaapse pelsrobbe te Kaap Kruis

**Kaap Kruis** (Engels: *Cape Cross*, Duits: *Das Kreuzkap*; Portugees: *Cabo da Cruz*) is 'n landpunt aan die Namibiese kus. Dit is langs die Skedelkus op die C34-hoofweg ongeveer 60&nbsp;kilometer noord van Hentiesbaai en 100&nbsp;kilometer noord van Swakopmund geleë. Kaap Kruis is ook 'n bekende reservaat vir 'n kolonie Kaapse pelsrobbe (*Arctocephalus pusillus*).

In die jaar 1484 vaar die Portugees Diogo Cão (ou Portugese spelling *Diogo Cam*) langs die Atlantiese kus van Afrika na die suide. Hy was die eerste Europeër wat hier langs die Namibiese kus gevaar het. Sy ontdekkingsreis eindig — letterlik — by Kaap Kruis. Hy gaan hier aan land en plant 'n gedenkteken, 'n kruis  ('n padrão) met 'n inskripsie daarop. Die inskripsie lui:

duimnael|links|Replika van Diego Cão se kruis

Diogo Cão is by Kaap Kruis oorlede en is hier begrawe. Die kruis wat hy opgerig het was vir opvolgende ontdekkingsreisigers — soos Bartolomeus Dias (1487-'88) en Vasco da Gama (1497-'99) — 'n baken onderweg na Kaap de Goede Hoop en verder aan. Die oorspronklike kruis is later na die museum vir oseanografie in Berlyn geneem en met 'n replika vervang. Hierdie replika is nie heeltemal op die oorspronklike plek geplant nie, waarna 'n tweede replika op die regte plek aangebring is.

duimnael|300px|Inskripsie in die oorspronklike Portugees, benewens Duits en Afrikaans
 die oprigting van 'n nuwe padrão gelas het, ná die oorspronklike in bewaring geneem is.]]
Tussen 1898 en 1903 was daar 'n gemeenskap by Kaap Kruis wat hulle met die versamel van ghwano bemoei het. 'n Begraafplaas herinner aan hierdie tydperk. Tans is die kolonie pelsrobbe die belangrikste trekpleister vir toeriste.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Hendrik Johannes van Eck

Dr. **Hendrik Johannes van Eck** (27 April 1902 – 19 Februarie, 1970) was 'n Suid-Afrikaanse ingenieur en nyweraar. Hy is naby Kimberley gebore en studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, in Leipzig, Duitsland asook in Berlyn. By laasgenoemde spesialiseer hy in chemiese ingenieurswese. Hy sluit aan by Yskor as werkbestuurder. In 1940 word hy aangestel as een van die uitvoerende hoofde by die Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie (NOK) toe dié gestig word. Hy het later vir dr. H.J. van der Bijl as voorsitter opgevolg. Onder sy leiding het die NOK groot sukses en voorspoed behaal. In 1965 is hy tot voorsitter van Yskor benoem.

## Bronne 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
* Wallis, F. (2000). Nuusdagboek: feite en fratse oor 1000 jaar, Kaapstad: Human & Rousseau

## Verwysings
Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie

Die **Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie** (NOK) is 'n staatsondersteunde organisasie wat in 1940 ingestel is ingevolge die Nywerheids-Ontwikkelingswet Nr. 22 van 1940. Die doel van die organisasie was om fabrieke en soortgelyke ondernemings te finansier en aan te moedig. Die eerste voorsitter was dr. Hendrik van der Bijl en die onder-voorsitter was Hendrik Johannes van Eck. Die korporasie se aanvangskapitaal was £ 5,000,000 en teen 1967 was dit £ 270,000,000.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
Arctocephalus

**Arctocephalus** is 'n genus van pelsrobe. Die genus bestaan uit sewe of agt spesies.

## Taksonomie 
* ***Genus Arctocephalus***
** Antarktiese pelsrob, *A. gazella*
** Guadalupe-pelsrob, *A. townsendi*
** Juan Fernández-pelsrob, *A. philippii*
** Galápagos-pelsrob, *A. galapagoensis*
** Kaapse pelsrob, *A. pusillus*
** Nieu-Seelandse pelsrob, *A. forsteri* (word bevraagteken - sien onder)
** Subantarktiese pelsrob, *A. tropicalis*
** Suid-Amerikaanse pelsrob, *A. australis*

Die aantal spesies in die genus word bevraagteken, hoofsaaklik as gevolg van beperkte molekulêre data. Die probleem word vererger deurdat sommige spesies vrugbare kruisings (basters) kan produseer. 'n Onlangse hersiening het aanbeveel dat sewe spesies behou word. Die Nieu-Seelandse pelsrob word 'n subspesie van die Suid-Amerikaanse pelsrob, terwyl die status van die Guadalupe-pelsrob ook bevraagteken word. Ander onlangse studies het aangedui dat die genus dalk parafileties is (nie 'n gemeenskaplike voorsaat het nie). In die geval sal alle spesies (behalwe vir die Kaapse pelsrob) in 'n aparte genus ingedeel word. Die naam *Arctophoca* is vir die nuwe genus voorgestel.

## Verwysings
Johan II van Portugal

**Johan II** (in Portugees, *João II*; Lissabon, 3 Maart 1455 – Alvor, 25 Oktober 1495) was van 1481 tot sy dood in 1495 die koning van Portugal. Onder sy heerskappy is die mag van die Portugese troon hervestig, nuwe lewe in die ekonomie geblaas en die verkenning van Afrika en die Ooste voortgesit.

## Biografie 
Johan was die seun van Alfons V van Portugal en Isabella van Coimbra. Sy eerste opdrag was om die mag van die adel in te perk en hy skroom nie om bloed in die proses te vergiet nie.

Op buitelandse gebied het hy kolonisasie voortgesit. Sodoende is die vesting Elmina in 1482 aan die Goudkus gestig. Dit het toegang verleen tot die goud van Wes-Afrika, wat Portugal se inkomste sou verdubbel. In 1483 bereik sy gesant Diogo Cam die Kongo.

In 1484 verwerp Portugal die idee van Christophorus Columbus om Indië vanaf die weste te bereik, omdat dit as onsinnig beskou is. Hiermee is 'n lang debat met Spanje begin, wat in 1494 op die Verdrag van Tordesillas uitgeloop het. Die verdrag het die (nog grotendeels onontdekte) wêreld gelykop tussen die Spanjaarde en die Portugese verdeel. 'n Noord-suid-lyn is 1&nbsp;770&nbsp;km wes van Kaap Verde getrek. Die land oos hiervan sou aan Portugal behoort, terwyl die land wes hiervan aan Spanje toegeken is.

Een van Johan II se belangrikste prestasies was Bartolomeu Dias se reis na die Kaap die Goeie Hoop in 1487/88. Die rykdom van Indië was nou binne bereik, en Vasco da Gama het vervolgens koers ingeslaan na Indië.

Johan II het in 1495 onder verdagte omstandighede gesterf (vermoede aan vergiftiging) en is deur Manuel ('n neef van hom) opgevolg.

## Huwelik 
Johan was getroud met Eleonora en was die vader van:
* Alfons (1475–1491), getroud met Elisabeth, die dogter van Ferdinand II van Aragón
* Johan (1483-1483).

Verder het hy 2 buite-egtelike kinders gehad: Jorge (by Ana de Mendoça) en Brites (by Brites Anes).
Nadat sy seun Alfons oorlede is, het Johan II probeer om Jorge 'n wettige nakomeling te maak, maar dit het misluk.

## Lees ook
*Tordesillas-lyn
Gloria

400px|regs

Die **Gloria**is die naam van die tweede gesang van die liturgie van die Katolieke Mis. In Latyn word dit ook die "Hymnus Angelicus" (Lied van die Engele) genoem.  Die volledige teks in Latyn is soos volg:

Die gesang word gewoonlik gevolg deur die akklamasie ("Die klein Gloria")

Vry vertaling in Afrikaans:

Die eerste gedeelte bestaan uit die Latynse vertaling van die loflied wat die engele volgens die evangelie van Lukas (Lukas 2 : 14) gesing het (1933 vertaling)

: "Eer aan God in die hoogste hemele en vrede op aarde, in die mense 'n welbehae!"

Volgens die Liber Pontificalis  het Pous Telesforus die Gloria in  die Mis ingevoer. Aanvanklik is die Gloria slegs tydens Kersfees gesing, maar deesdae is dit 'n vaste gedeelte van elke Mis.  Een van die bekendste toonsettings van die Gloria is die van die Italiaanse komponis Antonio Vivaldi.

## Verwysings
Kamiesberg

duimnael|260px|Blommeprag teen die Kamiesberg
Die **Kamiesberg** is 'n reeks losstaande koppies in die weste van die Noord-Kaap in Suid-Afrika.

Die Kamiesberg Plaaslike Munisipaliteit dra die naam van die Kamiesberge. Dit is 'n gebied van groot natuurskoon wat plantlewe en veldblomme betref, en sekere Suider-Afrikaanse proteaspesies word ruimskoots hier aangetref. Die Kamiesbergsuikerbos en die Kamiesberg vexator is inheems aan Kamiesberg.

Die bergreeks loop parallel met die N7-hoofpad aan sy westekant. Leliefontein is 'n klein sendingstasie-dorpie wat in die Kamiesberge geleë is, met Garies die naaste dorp verder suid. Die Namakwa Nasionale Park lê noordwes van die berge.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Anderson, P. and Hoffman, M.T. 2005. The effects of sustained heavy grazing on plant diversity and composition: A study of the Kamiesberg, in Allsopp, N and Hoffman, M.T. (2005), Towards Sustainable Land Use in Namaqualand: Proceedings of the Namaqualand Colloquium, 24–26 May. Published by ARC- Range and Forage Institute, University of the Western Cape, Cape Town
Cornelius Kok I

**Corneli(u)s Kok I** (Piketberg, 1746 – Campbell, 1820) was 'n leier (*kaptein*) van die Griekwas in Suid-Afrika.

## Biografie 
Cornelius Kok is in 1746 in Piketberg gebore. Hy was die seun van die eerste *kaptein*, Adam Kok I. Hy woon 'n ruk in Kamiesberg, waarna sy vader hom op 'n verkenningstog na die noordelike oewer van die Oranjerivier stuur en hy homself met sy volgelinge (beide Griekwas en Boesmans) vestig. In 1795 volg hy sy oorlede vader as *kaptein* op en in 1800 laat hy homself deur sendelinge van die Londense Sendinggenootskap doop.

In 1804 adviseer twee sendelinge Kok en Barend Barends om hulself in Klaarwater te vestig, waar Griekwastad gestig word. Grootskaalse immigrasie na Griekwastad lei egter tot 'n periode van wanorde. Kok tree af ten gunste van sy oudste seun Adam Kok II en keer na Kamiesberg terug. In 1816 probeer hy sy gesag in Griekwastad terug te wen, maar dit misluk. Hy vertrek met sy seun Cornelius Kok II na Campbell, waar hy in 1820 oorlede is. Adam Kok II word die kaptein in Griekwastad en later Philippolis en Cornelis Kok II in Campbell.

## Literatuur 
* *The Encyclopaedia Africana Dictionary of African Biography (In 20 Volumes). Volume Three: South Africa- Botswana-Lesotho-Swaziland.* Ed. Keith Irvine. Algonac, Michigan: Reference Publications Inc., 1995.
John Paterson

**John Paterson** (1821–1880) was 'n staatsman en handelspionier. Hy is in Aberdeen, Skotland gebore en kom in 1840 in die Kaap aan as 'n onderwyser. Hy vestig homself in Port Elizabeth waar hy 'n vername plek inneem. Hy help met die stigting van die *Eastern Province Herald*. In 1854 word hy lid van Kaapse Parlement waar hy Port Elizabeth verteenwoordig. In 1862 stig hy die *Standard Bank van Suid-Afrika*. Hy speel bankrot, maar bou later weer sy rykdom op. Hy sterf op die skip, *American*, onderweg na Kaapstad vanaf Engeland. Die dorpie, Paterson, is na hom vernoem.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Racing Club Heemstede

**RCH** (tans: *Racing Club Heemstede*) is 'n Nederlandse amateursokkerspan in Heemstede. Die span speel in die Vierde klasse. Tussen 1956 en 1971 het *RCH* professionele sokker gespeel. Die klub het twee keer die nasionale kampioenskap en twee keer die KNVB-Beker gewen.

## Geskiedenis 
In 1911 word die klub opgerig in Haarlem as *HFC Achilles*, maar dit verander spoedig na *Racing Club **Haarlem***. Die span wen in 1918 die *KNVB-Beker* en word in 1923 die nasionale kampioen. As gevolg van sterk mededinging met ander sokkerspanne in Haarlem (HFC, Haarlem en EDO) verhuis die klub in 1932 na Heemstede (pas in 1965 verander die naam na *Racing Club **Heemstede***).

In 1953 wen *RCH* vir die tweede keer die nasionale titel, maar met die invoer van professionele sokker in Nederland in 1956, begin die klub in die Eerste divisie (2de nasionale afdeling). In 1971 (na die tweede relegasie na die Tweede divisie in 1970) staak *RCH* professionele sokker. In 1989 wen die span die nasionale amateurkampioenskap.

## Erelys 
* **Kampioen Nederland (2)**
: 1922/23, 1952/53
* **KNVB-Beker (2)**
: 1918, 1928
* **Amateurkampioen Nederland (1)**
: 1989

## Beroemde sokkerspelers 
*  Loek Biesbrouck
*  Johan Neeskens
*  Kick Smit
Norwich University of the Arts

**Norwich University of the Arts** (*Kunste-universiteit van Norwich*; bekend as slegs **NUA**) is 'n universiteit in Norwich, in oostelike Engeland. Die instelling is in 1845 gestig as *Norwich School of Design* (Skool van Ontwerp). Volgens 'n samesmelting met *Great Yarmouth College of Art* word dit in 1989 herdoop as die *Norfolk Institute of Art and Design* (NIAD; Norfolk Instituut van Kuns en Ontwerp). Die skool is in 1994 as *Norwich School of Art and Design* (Skool van Kuns en Ontwerp) herdoop en weer in 2007 as *Norwich University College of the Arts* (NUCA). Die instelling het uiteindlik universiteit status in 2011 as Norwich University of the Arts in 2011 gekry.

## Eksterne skakels 
* www.nua.ac.uk – Die universiteit se Webwerf. 

## Verwysings
Barrie Biermann

Prof. **Barrie Bierman(n)** (1924–1991) was 'n Suid-Afrikaanse argitek en kampvegter vir die bewaring vir Suid-Afrika se argitektoniese erfenis.

Biermann is in Tweespruit in die Vrystaat gebore en het ook daar skoolgegaan. Hy studeer argitektuur aan die Universiteit van Kaapstad, waar hy sy doktorsgraad verwerf. Daarna het hy vir 37 jaar as lektor in die Argitektuurgeskiedenis en later hoogleraar aan die Universiteit van Natal gedien.

Hy het in die sestiger- en sewentigerjare verbete teen ontwikkelaars wat Constantia wou onderverdeel en herontwikkel geveg. Hy het selfs die destydse administrateur, mnr. J.N. (Nico) Malan in Die Burger aangevat omdat hy die ontwikkelaars gesteun het. Die behoud van Constantia as landelike omgewing is grootliks aan sy ywer te danke.

Hy het in Kaapstad voor die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gesê: '' 'n Vloek rus op die arbeid van die sloper.* Volgens hom is die Bo-Kaap, * 'n opelug-museum van die land se argitektoniese ontwikkeling''. Dit is dus iets wat vir die nageslag bewaar moet word.

Prof. Biermann was ook die skrywer van 'n aantal kundige verslae en artikels vir veral argitektuur-tydskrifte. Sy boek, *Boukuns in Suid-Afrika*, geniet steeds groot aansien onder bewaringskundiges.

Sy eie woonhuis in Durban was ’n eenvoudige huis met ’n binnehof, aangepas by en in harmonie met die subtropiese KwaZulu-Natalse klimaat.

## Van sy werke 
* Boukuns in Suid-Afrika – 'n beknopte oorsig van ons boustyle en bouwyse; geskryf en afgebeeld deur B. E Bierman; Kaapstad: Balkema, 1955
* Rooiwyn in Suid-Afrika deur Barrie Biermann; Kaapstad: Buren, 1971
* Built form and culture: essays in honour of James Walton

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografiese inligting op artefacts.co.za
* Huis Biermann
Wilma Stockenström

**Wilma Johanna Stockenström** (7 Augustus 1933-) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer, vertaler en aktrise. Sy skryf hoofsaaklik in Afrikaans en is saam met Sheila Cussons, Elisabeth Eybers, Antjie Krog en Ina Rousseau een van die vernaamste Afrikaanse vroulike skrywers.

### Prosa 
* *Uitdraai*, Human & Rousseau, Kaapstad, 1976
* *Eers Linkie dan Johanna*, Human & Rousseau, Kaapstad, 1979
* *Die kremetartekspedisie*, Human & Rousseau, Kaapstad, 1981
* *The Expedition to the Baobab Tree* (vertaal deur J.M. Coetzee), Human & Rousseau, Kaapstad, 1983
* *Kaapse rekwisiete*, Human & Rousseau, Kaapstad, 1987
* *Abjater wat so lag*, Human & Rousseau, Kaapstad, 1991

### Drama 
* *Dawid die dik dom kat: ’n kindertoneelstuk*, DALRO, Johannesburg, 1971
* *Trippens se patatta*, DALRO, Johannesburg, 1971
* *Laaste middagmaal*, Taurus, Johannesburg, 1978

## Filmografie 
* 1972 – *Vlug van die Seemeeu*
* 1977 – *Die besoeker/The Guest: An episode in the Life of Eugène Marais* as Tant Corrie
* 1983 – Verspeelde lente as Griet le Roux
* 1990 – *The Fourth Reich* as Mrs. Engelbrecht
* 1992 – *Die Storie van Klara Viljee* as Miss Lizzie Sauer
* 1993 – *Friends* as Iris
* 1993 – *Djadje – Last Night I Fell Off a Horse*
* 2002 – *Promised Land* as Mart

## Eerbewyse 
* 1977 Hertzogprys vir Poësie vir *Van vergetelheid en van glans*
* 1984 CNA, Louis Luyt- en Ou Mutual-prys vir *Monsterverse*
* 1988 Grinzane Cavour-prys vir *Spedizione al Baobab*
* 1991 WA Hofmeyrprys en Hertzogprys vir *Abjater wat so lag*
* 2008 SALA Lewenslange Bydrae

## Studies oor Wilma Stockenström 
*De Jong, MJ. 1979. Onbetrokke betrokkenheid by mens en wêreld. Die poësie van Wilma Stockenström. *Tydskrif vir Letterkunde.*
*Gilfillan, FR. 1990. Wilma Stockenström en die Simbolisme. *Literator.*
*Gray, S. 1991. Some notes on further readings of Wilma Stockenström’s slave narrative, The Expedition to the Baobab Tree. *Literator.*
*Lombard, Magda en Hein Viljoen. 1993. Die verdonkerende spieël- Simbolistiese trekke in Wilma Stockenström se eerste drie bundels. *Literator.*
*Meyer, Susan. 2013. Wat oor is, is die Self- verblyf in ’n boomholte in Wilma Stockenström se Die kremetartekspedisie. *LitNet Akademies Geesteswetenskappe.*
*T'Sjoen, Yves. 2012. Sheila Cussons en Wilma Stockenström in de Nederlandse literatuur Aanzetten voor een receptiestudie. *Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.*
*Van der Westhuizen, B.. 2002. Destruksie ten minste tien maal beklemtoon – ’n interpretasie van 'Kraak die aardbol langs ’n naat' van Wilma Stockenström. *Literator.*

## Verwysings
Jason Lee

**Jason Michael Lee** (* 25 April 1970– ) is 'n Oscar-bekroonde Amerikaanse komediant en akteur. Hy was veral bekend vir sy rol in *My Name Is Earl* (2005-2009), *The Incredibles* (2004), *Underdog* (2007), *Alvin and the Chipmunks* (2007), *Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel* (2009), en *Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked* (2011).

## Filmografie
### Televisiereekse
* 2025: *The Residence*

## Eksterne skakels 
*