Zürich Lughawe

**Zürich Lughawe** (IATA-kode: **ZRH**, ICAO: **LSZH**), ook bekend as Zürich–Kloten Lughawe, is die grootste internasionale lughawe van Switserland en die belangrikste middelpunt van Swiss International Air Lines. Dit bedien Zürich, Switserland se grootste stad, en via sy landvervoer, die res van die land. Die lughawe is 13 kilometer (8 myl) noord van sentrale Zürich geleë, in die munisipaliteite van Kloten, Rümlang, Oberglatt, Winkel en Opfikon, wat almal in die kanton van Zürich is.

Zürich-lughawe is die grootste internasionale lughawe van Switserland en die hoofsentrum van Swiss International Air Lines. Dit bedien Zürich, die grootste stad in Switserland, en, met sy landverbindings, meeste van die res van die land. Die lughawe is 13 km noord van sentraal Zürich, in die munisipaliteite Kloten, Rümlang, Oberglatt, Winkel en Opfikon, wat almal binne die kanton Zürich is.

## Geskiedenis 
In die Zürich-omgewing het gemengde burgerlike en militêre lugverkeer vanaf 1909 by die Dübendorf-vliegveld, noordoos van die stad, ontwikkel. Vanaf 1919 was die lughawe die tuiste van Swissair se voorganger Ad Astra Aero, en vanaf 1932 ook na Swissair. Die eerste gereelde internasionale vlugdiens het op 1 Junie 1922 begin met 'n Ad Astra-roete na Fürth, Duitsland. In die vroeë jare van lugvaart het die Dübendorf-lugbasis, geleë 9 km suidoos van die lughawe van Zürich, het ook as die stad se kommersiële vliegveld gedien. Die behoefte aan 'n toegewyde kommersiële fasiliteit het gelei tot die soeke na 'n plek om 'n vervangende lughawe te bou.

In 1939 moes burgerlike lugverkeer met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog weens militêre strategiese redes opgeskort word. Alhoewel Swissair toegelaat is om geskeduleerde lugverkeer in September 1940 te hervat, het dit tydens die konflik op 'n beskeie skaal gebly. "Projek IV" het nooit tot stand gekom nie, aangesien dit verder ontwikkel is deur dit aan te pas by die ICAO- standaarde wat destyds vinnig verander het. In plaas van vier aanloopbane het die nuwe "Projek V" van 20 Mei 1946 slegs drie voorsien. Projek VI" van 9 Oktober 1946 het die afmetings van al drie aanloopbane vergroot. Uiteindelik is die effens gewysigde "Projek VII" van 20 Desember 1947 gerealiseer. Binne drie jaar het die ontwerp op die tekenbord heeltemal verander van 'n suiwer grasvliegveld met 'n vierbaanstelsel sonder rybane na 'n driebaanstelsel met geplaveide rybane. Die verspringende ontwerp het beteken dat dit moontlik was om op veranderinge te reageer sonder om die konstruksie heeltemal te staak.

## Infrastruktuur 
### Terminaalkompleks
Die lughawe het drie lugkantpiere, wat bekend staan as terminale A, B en E (ook aangedui as Hekke A, B/D en E). Dit is gekoppel aan 'n sentrale lugkantgebou genaamd Airside Centre, gebou in 2003. Langs die Airside Centre, bestaan die grondkant terminaalkompleks genaamd Airport Centre uit verskeie geboue, en sluit lugredery-inboekareas, 'n winkelsentrum, 'n spoorwegstasie, parkeerterreine en 'n bus- en tremterminaal in. Alle vertrekkende passasiers kry via lughawe-sekuriteit toegang tot dieselfde vertrekvlak van die Airside Centre, wat belastingvrye inkopies en verskeie kroeë en restaurante insluit. Hulle word dan geskei tussen passasiers vir Schengen- en nie-Schengen-bestemmings op pad na die heksitkamers, met laasgenoemde wat eers deur emigrasiekontroles gaan. Aankomende Schengen- en nie-Schengen-passasiers word in afsonderlike areas van die Airside-sentrum hanteer en bereik dit deur verskillende roetes, met nie-Schengen-passasiers wat eers deur immigrasiekontroles gaan. Die drie lugkantterminale is:

#### Terminaal A 
Terminaal A bevat hekke met voorvoegsel A. Dit is in 1971 geopen en word uitsluitlik deur vlugte na en van bestemmings binne die Schengen-gebied gebruik, insluitend Switserland se binnelandse vlugte na Genève. Sedert sy uitbreiding in 1982–1985, neem dit die vorm aan van 'n vingerpier, direk aan die een kant verbind met die Airside Centre.

Terminaal A was geskeduleer om afgebreek en vervang te word deur 'n heeltemal nuwe fasiliteit vanaf 2021. In die nasleep van die COVID-19-pandemie is die begin van die projek egter vir minstens drie jaar uitgestel.

#### Terminaal B 
Terminaal B bevat hekke met voorvoegsels B en D. Dit het in 1975 geopen en in November 2011 heropen na 'n uitgebreide drie jaar lange heropbou. Soos terminale A, neem dit die vorm aan van 'n vingerpier wat direk aan die een kant aan die Airside-sentrum gekoppel is. Sedert heropbou kan dit beide Schengen- en nie-Schengen-vlugte by dieselfde hekke akkommodeer. Elke hek het twee nommers, een voorvoegsel B en die ander D, maar met verskillende passasiersroetes na en van die hekke om die vloei van Schengen- en nie-Schengen-passasiers te skei.

#### Terminaal E 
Terminaal E bevat hekke met voorvoegsel E en staan ook bekend as die middelveldterminaal of Dock E. Dit is 'n alleenstaande satellietterminaal wat aan die oorkant van aanloopbaan 10/28 van die Airside Centre geleë is, en is tussen aanloopbane 16/34 en 14/32 geleë. Dit word geheel en al deur nie-Schengen internasionale vlugte gebruik en het op 1 September 2003 in werking getree. Dit is verbind met die Airside-sentrum deur die Skymetro, 'n outomatiese ondergrondse mensevervoerder. Kiesers van Zürich het op 3 Maart 2024 die verlenging van twee aanloopbane by die Zürich-lughawe goedgekeur. Die verlenging van aanloopbaan 28 met 400 meter na die weste en aanloopbaan 32 by 280 meter na die noorde word verwag om veiligheid te verhoog en geraasbesoedeling te verminder. Die projek word ondersteun deur die regering van Zürich en die meerderheid politieke partye.

## Statistiek
### Besigste roetes
### Top lugrederye 
## Verwysings