Tambora

Die berg **Tambora**, of **Tomboro**, is 'n aktiewe stratovulkaan op die Klein-Soenda-eilande, Indonesië. Dit is deur die onderliggende aktiewe subduksiesone gevorm. Voor die uitbarsting in 1815 was dit meer as 4&nbsp;300&nbsp;m hoog, wat dit een van die hoogste pieke in die Indonesiese argipel gemaak het.

Tambora se uitbarsting in 1815 was die grootste in die aangetekende geskiedenis en van die Holoseen (die afgelope 11&nbsp;700 jaar). Die magmakamer onder Tambora is deur vorige uitbarstings gedreineer en die berg was eeue lank rustend terwyl dit hervul is. Vulkaniese aktiwiteit het in 1815 'n hoogtepunt bereik, wat tot 'n ontploffende uitbarsting gelei het. Die ontploffing is op die eiland Soematra gehoor, meer as 2&nbsp;000&nbsp;km daarvandaan. Swaar vulkaanas het op plekke soos Borneo, Sulawesi en Java geval, en die berg se maksimum hoogte is van sowat 4&nbsp;300&nbsp;m tot 2&nbsp;850&nbsp;m verlaag. Hoewel ramings wissel, was die sterftesyfer minstens 71&nbsp;000. Die uitbarsting het in die volgende jare wêreldwyd tot klimaatsafwykings gelei, terwyl 1816 bekend geraak het as "die jaar sonder 'n somer" vanweë die impak op die weer van Noord-Amerika en Europa. In die Noordelike Halfrond het oeste misluk en vee gevrek, en dit het die ergste hongersnood van die eeu veroorsaak.

## Geologie
duimnael|links|240px|'n Topografiese kaart van Sumbawa
duimnael|links|240px|'n Lugfoto van die kaldera

Die berg Tambora is in die noordelike deel van die eiland Sumbawa, Klein-Soenda-eilande, geleë. Dit is deel van die Soendaboog, 'n ketting vulkaaneilande wat die suidelike ketting van die Indonesiese argipel uitmaak. Tambora vorm sy eie skiereiland op Sumbawa, bekend as die Sanggar-skiereiland. Noord van die skiereiland lê die Floressee en suid daarvan is die 86&nbsp;km lange en 36&nbsp;km breë Salehbaai. 

Tambora lê 340&nbsp;km noord van die Soendatrogstelsel ('n depressie in die seebodem) en 180 tot 190&nbsp;km bo die boonste oppervlak van die aktiewe subduksiesone. Die eiland Sumbawa word in die noorde en suide deur oseaankors begrens.  

## Die 1815-uitbarsting
Ramings vir die begin van vulkanisme op die berg Tambora wissel van 57&nbsp;000 Die vorming van Tambora het 'n groot magmakamer onder die berg geledig. 

'n Hoë vulkaankeël met 'n enkele sentrale opening het voor die uitbarsting van 1815 ontstaan. Dit het die vorm van 'n stratovulkaan gehad. Tambora was verskeie eeue lank rustend terwyl magma geleidelik in sy magmakamer afgekoel het.

'n Matig groot uitbarsting op 5 April 1815 is gevolg deur plofgeluide wat op 'n afstand van tot 1&nbsp;400&nbsp;km gehoor kon word. Die oggend van 6&nbsp;April 1815 het vulkaanas in Oos-Java begin val.

Die oggend van 12 April het die uitbarstings intenser geraak. Dit het 4-10 keer die energie van die uitbarsting van Krakatoa in 1883 gehad. 'n Geraamde 100&nbsp;km3 ejekta met 'n massa van 1,4×1014&nbsp;kg is uitgewerp.

Tambora se uitbarsting van 1815 is die grootste en verwoestendste uitbarsting in die aangetekende geskiedenis; 'n vergelyking met ander groot uitbarstings word hier onder getref. 'n Donkerte wat deur die uitgeworpe as veroorsaak is, is twee dae lank tot 600&nbsp;km ver gesien.

### Slagoffers
Die getal slagoffers van die Tambora-uitbarsting word sedert die 19de eeu in verskeie bronne geraam. Dit wissel van Zollinger se 10&nbsp;100, meestal weens piroklastiese strome, in 1847 tot Stothers se 88&nbsp;000 in 1984. en nog 10&nbsp;000 op Lombok weens siektes en honger. Selfs syfers so hoog soos 117&nbsp;000 is al voorgestel.

Benewens 'n koeler somer, het dele van Europa 'n stormagtige winter gehad,

Diè klimaatsafwyking is al genoem as rede vir die intensiteit van die tifusepidemie van 1816-'19 in Suidoos-Europa en die oostelike Mediterreense streek. In Ierland was daar 'n groot hongersnood ná die mislukking van koring-, hawermout- en aartappeloeste. In baie Europese stede het die benarde situasie gelei tot opstande, brandstigting en plundery. Dit was die ergste hongersnood van die 19de eeu.

## Panorama 
## Verwysings
## Skakels