open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ray Alexander Simons

**Ray Alexander Simons** (née Alexandrowich; 1913–2004) was 'n Suid-Afrikaanse aktivis, feminis en sosialis wat 'n beduidende rol in die organisering van swart vakbonde gespeel het. Die ANC het die Isithwalandwe-prys in 2004 aan haar toegeken vir haar bydrae tot die vryheidstryd.

## Beknopte biografie 
Rachel Esther Alexandrovich is op 12 Januarie 1913 in Letland gebore. Sy kom op 6 November 1929 as 15-jarige Joodse vlugteling in Suid-Afrika aan. Vyf dae later sluit sy by die Kommunistiese Party aan.

In 1937 trou sy met Eli Weinberg, maar hulle skei en sy trou in 1941 met prof. Jack Simons, 'n toegewyde kommunis en dosent in Afrika Studies.

Sy was verbind tot die opheffing van vroue en was 'n medestigter van die *Federasie van Suid-Afrikaanse Vroue* (FEDSAW) in 1954 (saam met Helen Joseph, Lilian Ngoyi en Florence Mkhize). Sy het ook met die opstel van die Vrouemanifes, wat later in die Vryheidsmanifes opgeneem is, gehelp.

Simons word in 1952 deur die destydse regering ingeperk en wyk in 1965 na Zambië uit. In 1969 word sy en haar man (as die eerste blankes) genader om by die ANC aan te sluit. Sy het opleiding by Umkhonto we Sizwe, 'n deel van die ANC se militêre vleuel, in hulle vrouebataljon ontvang. Die omvang van haar betrokkenheid in die gewapende stryd is egter onbekend. In 1990 word sy en haar man die eerste politieke uitgewekenes om na Suid-Afrika terug te keer.

Sy was 'n medeskrywer aan die boek, *Class and Colour in South Africa: 1850–1950*, 'n ontleding van hoe klas en ras Suid-Afrika se politieke en maatskaplike landskap gevorm het.

Simons is op 12 September 2004, op 91-jarige ouderdom, oorlede.

## Verwysings
Mirt

Die **mirt** (*Myrtus communis*) is n plant uit die famile *Myrtaceae*. Dis 'n diggroeinde immergroen bossie wat op droë en sonnige plekke in die Mediterreense gebied voorkom.
duimnael|250px|Blomme|links

Die takke en blomme het 'n aromatiese reuk en word by Joodse feeste gebruik. By die Grieke was die plant gewyd aan Afrodite en kranse van mirt is gebruik by die Olimpiese Spele.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Goue Beer

Die **Goue Beer** (Duits: *Goldener Bär*) is 'n ereprys by die Duitse Berlinale-rolprentfees. Dit is die eerste keer in 1951 toegeken.

Die wenner van die Golden Bear word jaarliks deur 'n internasionale jurie gekies. Die internasionale jurie bestaan uit bekende regisseurs, akteurs, skrywers, produsente en ander in die rolprentbedryf.

Die Goue Beer is in 2025 aan die Noorse rolprent *Dreams (Sex Love)* van die regisseur Dag Johan Haugerud toegeken.

## Sien ook 
* Goue Leeu, die hoogste prys wat by die Venesiese Rolprentfees toegeken word.
* Palme d'Or, die hoogste prys wat by die Cannes-rolprentfees toegeken word.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*  IMDb-inskrywing
Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid

duimnael|links|170px|Ds. Fanus Heystek, leraar van 1981 tot 1987.

Die **Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid** was een van die drie oorwegend Afrikaanse gemeentes van die GKSA in die stad Polokwane, Limpopo. Dit was die jongste van die drie en, met 345 belydende en 111 dooplidmate einde 2015, ook die grootste in die stad. Die gemeente het op 29 Mei 2016 by Pietersburg ingeskakel nadat laasgenoemde se belydende lidmate einde 2015 net 145 was.

Die Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid het op 28 November 1976, presies 10 jaar ná die Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord, van die Gereformeerde kerk Pietersburg afgestig. In 1988 het die kerkraad besluit om tot kerkbou oor te gaan aangesien moeder en dogter toe reeds 12 jaar lank ’n kerkgebou gedeel het. 

Op 1 Mei 1988 het die kerkraad die sogenaamde Eie-kerk-kommissie saamgestel wat behoorlik na die gemeente se behoeftes gekyk het en ter plaatse ondersoek ingestel het van kerkgeboue tot selfs in Pretoria en op Middelburg, Tvl. Die argiteksfirma Tempel & Niewoudt is toe aangestel om die kerk te ontwerp. Een van die vennote, Piet Tempel, was destyds lidmaat van die gemeente. Die kerkraad het as eienaarbouer opgetree en oudl. Japie Erasmus was die projekbestuurder. Ook het hy baie van die werk self gedoen.

Die digitale Allen-orrel is moontlik gemaak deur derduisende dosyne koeksisters wat die susters van die gemeente gereeld meer as ’n jaar lank gebak en verkoop het. Die saligna-kerkbanke, vervaardig deur Fisher en Kinghorn, het R65 263 gekos en is vanaf Knysna gekarwei.

Die kerkgebou is op Saterdag 2 Maart 1991 om drieuur die middag tydens ’n voorbereidingsdiens amptelik in gebruik geneem. Venita de Kock het die deure oopgesluit. Op die hoeksteen, wat ds. D.J. de Kock vroeër onthul het, staan die woorde van Matteus 16:16: *U is Christus, die seun van die lewende God.* Agter die hoeksteen is ’n lys met name van al die lidmate van destyds ingemessel.

## Predikante 
# Grové, dr. Andreas Hendrik, 1977 – 1981
# Heystek, Andries Stefanus, 1981 – 1987 
# De Kock, dr. Daniël Jacobus, 1988 – 2005
# Pretorius, Egbertus, 1997 – 2000 (polisiekapelaan; aanvaar sy emeritaat)
# Van der Walt, dr. Petrus Christoffel, 2005 – 2010
# Gouws, Pieter Retief, 2012 – hede 

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Jane Alexander

**Jane Alexander** is 'n Suid-Afrikaanse beeldhouer en skilder wie se werke al internasionaal uitgestal is. Sy is veral bekend vir haar lewensgroot beelde, met menslike vorms, wat met horings, vlerke, hoewe en ander voorwerpe versier is. Alexander is in 1959 in Johannesburg gebore. In onderskeidelik 1982 en 1988 verwerf sy BA- en MA grade in beeldende kunste aan die Universiteit van die Witwatersrand. As student is sy deur die sosio-politieke onrus in Suid-Afrika beïnvloed. As gevolg hiervan begin sy temas van aggressie, geweld, lyding en die samelewing in haar werke aanspreek. Sy is al 'n paar keer vir haar kuns vereer, waaronder die Standard Bank Jong Kunstenaars-prys (1995), die ENB Vita-prys (1996) en die DaimlerChrysler-kunsprys (2002). 

Onder haar kunswerke tel *African Adventure* (1999–2002) en *The Butcher Boys* (1985–1986). Sy is tans 'n senior lektor aan die Michaelis-kunsskool in die Kaap.

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse kunstenaars

## Verwysings
Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes

[duimnael|links|300px|Die vyftigjarige bestaansviering van die Gereformeerde Kerk Potgietersrus, 1978. Van links: Mev. R. Venter, ds. P.J. Venter, mev. Van Ryssen, ds. [Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen, mev. (ds.) G.B.S Pasch, mev. De Vos, ds. W. de Vos, mev. De Beer en ds. D.L. de Beer.]]

[duimnael|links|170px|Dr. [Daan Fouché|D.R. Fouché in sy laaste jaar aan die TSP, 1971. Hy was predikant hier van 1985 tot 1996, sy laaste gemeente.]]

Die **Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes** was die tweede gemeente van die GKSA op die dorp Potgietersrus (later Mokopane) in die provinsie Limpopo. Einde 2015 het die gemeente 146 belydende en 27 dooplidmate gehad, vergeleke met die moedergemeente se 268 en 64. 

Potgietersrus-Suid het in Mei 1974 van die Gereformeerde kerk Potgietersrus afgestig. Dié twee gemeentes deel sedertdien die moedergemeente se siersteenkerk, ontwerp deur Hendrik Vermooten en ingewy op 8 November 1952.

## Ontbinding 
Op die kerkraadsvergadering van 25 Mei 2022 is besluit dat die gemeente as gevolg van verskeie redes nie meer kon voortbestaan nie. Die Klassis Contracta (bestaande uit GK Potgietersrus-Wes, Pietersburg, Laeveld en Pietersburg-Noord) het op 16 Augustus 2022 vergader en ná ’n deeglike ondersoek na alle relevante sake, aanbeveel dat daar voortgegaan kan word met ontbinding. Op 28 Augustus 2022 het die konsulent, ds. Sarel Venter, met advies van die Klassis Contracta, die ontbinding gefasiliteer deur die laaste Nagmaal te bedien, ontslag aan die kerkraadslede toe te staan en al die attestate asook opsê van lidmaatskap te lees.

## Predikante 
# De Beer, Dewald Lambertus, 1974 – 1976
# Mulder, Pieter Willem Adriaan, 1977 – 1985
# Fouché, dr. Daniël Rudolph, 1985 – 1996 (aanvaar sy emeritaat) 
# Kruger, Leon, 1996 – 2002
# Bain, Ronald Alexander, 2003 – 2007
# Venter, Maarten Petrus Albertus, 2008 – 2011

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Alcock en Brown

duimnael|Alcock en Brown, 14 Junie 1919

**Alcock en Brown** was twee vlieëniers wat die eerste ononderbroke vlug oor die Atlantiese Oseaan voltooi het. Hierdie twee Britte, sir John William Alcock (1892–1919) en sir Arthur Whitten Brown (1886–1948), het dié geskiedkundige vlug in 1919 (tussen Newfoundland en Ierland) onderneem.

Die Atlantiese Oseaan is reeds vroeër in 1919 met 'n Amerikaanse NC-4-vliegtuig oorgesteek. Dit moes egter 'n paar landings op eilande langs die pad maak. Alcock en Brown het op 14 Junie van dieselfde jaar die eerste non-stop transatlantiese vlug voltooi.

[duimnael|links|Standbeelde van Alcock en Brown by die [Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow-lughawe.]]

Hulle het 'n omgeboude *Vickers Vimy*-bomwerper uit die Eerste Wêreldoorlog vir hulle geskiedkundige vlug aangepas. Die bom-kompartement is vir ekstra brandstof aangewend. Hulle het van St. John's, die hoofstad van die Kanadese provinsie Newfoundland en Labrador, opgestyg. Na 'n vlug van 16 uur en 12 minute land hulle in Clifden in Ierland. Die vliegtuig is met die landing beskadig, omdat hulle in 'n moeras geland het, maar nie een van die vlieëniers is beseer nie.

Winston Churchill het die *Daily Mail*-prys vir die eerste kruising van die Atlantiese Oseaan in 'minder as 72 uur' aan hulle oorhandig. 'n Week later word die Orde van die Britse Ryk deur George V van die Verenigde Koninkryk in die Windsor-kasteel aan hulle toegeken.

duimnael|Landing in Clifden, Ierland.

Alcock sterf op 18 Desember 1919 in 'n vliegongeluk in Frankryk. Brown is op 4 Oktober 1948 oorlede.

## Verwysings
Menhir

[duimnael|Twee menhirs in [Bretagne, 11 en 9 meter lank.]]

'n **Menhir** (Midddelbretons: *maen*, "klip", en *hir*, "lank") is 'n groot regopstaande klip. Menhirs is vermoedelik deur prehistoriese volke opgerig, en word in Europa, Afrika en Asië aangetref, alhoewel hulle hoofsaaklik in Wes-Europa en dan veral in Ierland, Brittanje en Bretagne te vinde is.

Menhirs kan óf as enkelrotse óf in groepe voorkom. Hierdie groepe het gewoonlik 'n meetkundige uitleg, soos 'n reguit lyn of sirkel ('n bekende voorbeeld is Stonehenge). Menhirs se vorm wissel aansienlik, maar die meeste is langwerpig en word nouer na boontoe, met effense reghoekige hoeke. Daar is na raming sowat 50&nbsp;000 menhirs in die wêreld. Min is bekend oor hulle presiese doel of oor die volke wat hulle opgerig het.

duimnael|links|Stonehenge

'n Verwante term is "megaliet", wat na enige groot antieke klipkonstruksie verwys. Menhirs is dus voorbeelde van megaliete (maar baie megaliete, soos die hunebedde en Paaseiland-standbeelde, is nie menhirs nie).

## Eksterne skakels 
*
Duiwelsklou

**Duiwelsklou** (*Harpagophytum*) is 'n genus van plante in die sesamfamilie (*Pedaliaceae*). Die plant is inheems aan Suider-Afrika en het sy naam aan die haakvormige voorkoms van sy vrugte te danke. Dit is 'n meerjarige plant met kruipende stingels wat uit 'n taai wortelstok groei. Die gesteelde blare is ovaal en die blomme is pienkpers en buisvormig. Ander name vir die plant sluit in: bobbejaandoring, bobbejaanklou, duiwelsdoring, duiwelshaak, duiwelshaakdoring, duiwelskloubossie, duiwelsklourank, duiwelsnaels, kloudoring, duiwelsduwweltjie, krappe, leeudoring, sanddoring, skerpioendubbeltjie en skerpioenduwweltjie.

duimnael|links|Chemiese formule vir harpagosied, wat in die knolle voorkom.
Die plant het groot, knolagtige penwortels waaruit sekondêre of bergknolle groei. Hierdie knolle bevat harpagosied wat verskeie medisinale gebruike het. Dit word onder meer gebruik om pyn en koors te verlig, en om spysvertering te stimuleer. Ander gebruike sluit in: vir hipertensie, artritis, as aptytwekker, salf vir sere en pitswere, asook verligting van pyn tydens swangerskap.

duimnael|links|Houtagtige vrug met sy kenmerkende opwaartsgekrulde stekels.
Duiwelsklou word hoofsaaklik van saad gekweek, maar vegetatiewe voortplanting is ook moontlik. Die saad lyk soos 'n klou vol dorings. As die saad om 'n dier se bek vasgryp, kom dit nie maklik los nie en kan die dier vrek.

Die plant is saam met aalwyne en boegoe die enigste drie inheemse Suid-Afrikaanse plante wat in die amptelike internasionale lys van medisinale plante opgeneem is. Dit word veral in Namibië en Botswana vir die uitvoermark verbou. In Suid-Afrika word 'n permit benodig om die plant op groot skaal te oes. Die mag egter nie van November tot Februarie geoes word nie, omdat die plant dan blom en sade vorm.

duimnael|Illustrasie uit "Icones selectae plantarum", vol. 5: t. 94 (1846).

## Spesies 
Daar is twee spesies:
* *Harpagophytum procumbens* – word hoofsaaklik in die oostelike en suidoostelike dele van Namibië, Suid-Botswana en die Kalahari-streek van die Noord-Kaap in Suid-Afrika aangetref.
* *Harpagophytum zeyheri* – word in die noordelike dele van Namibië (Ovamboland) en die suide van Angola aangetref.

## Sien ook 
* Leeudoringstad, dorp in die Noordwes-provinsie wat se naam van die plant afgelei is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Alhambra

**Alhambra** (Arabies: قصر الحمراء - qasr alhamrā' – Rooi Paleis) is 'n middeleeuse paleis en fort in Spanje. Die paleis is tussen 1238 en 1358 vir Moorse konings van die Granada-koninkryk in Andalusië (Suid-Spanje) gebou. Dit is op 'n heuwelagtige plato aan die suidoostelike grens van die stad Grenada geleë. Die paleis word as die land se indrukwekkendste gebou in die Moorse styl beskou. Die Alhambra is in 1984 (saam met die Palacio de Generalife en die Albayzín) deur UNESCO as wêrelderfenisgebied gelys.

Die uitgebreide kompleks is (na die verowering van die koninkryk van Granada in 1492) deur die katolieke koningspaar as 'n belangrike buit beskou. Hul kleinseun, keiser Karel V, gee in 1526 na sy besoek aan Granada opdrag om 'n renaissancistiese paleis in die Alhambra te bou, waarvoor 'n deel van die Alhambra afgebreek is. Sy vrou het egter gesorg dat die res bewaar bly.

Die paleis is veral gewild onder Europese kunsstudente. Baie van die kunswerke is gerestoureer en dien as 'n goeie voorbeeld van Moorse kuns op die Europese vasteland. Toeriste moet daarop let dat slegs 'n beperkte aantal besoekers per dag toelaat word. Persone wat daar opdaag sonder om vooraf te bespreek, loop die gevaar om nie toegelaat te word nie.

Die Parador van Granada (vroeëre klooster van Sint Franciscus waar die katolieke koningin oorspronklik begrawe is) en die Palacio de Generalife kan in die tuine van Alhambra gevind word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
* 

Lêer:Patio Paleis Karel V.jpg|Patio van keiser Karel V se paleis
Lêer:Panorámica Alhambra y Sierra Nevada de fondo.jpg|Panoramiese uitsig van die weste
Lêer:Alhambra from Generalife (2017).jpg|Uitsig van die Gernalife (Noord-ooste)
Lêer:Alambra night thierry brouard.jpg|Beligting in die nag
Lêer:Honeycomb work.jpg|Mocárabes
Lêer:Granada Alhambra Fuente de los leones.jpg|Fontein van leeus
Lêer:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-28-47.jpg|Hof van die leeus
Lêer:Alhambra Löwenhof 7.JPG|Hof van die leeus
Lêer:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-47-40 1.jpg|Die swembad van die El Partal-paleis
Lêer:Palacio de Comares.jpg|Gaste in die Comares-paleis
Dragan Čović

**Dragan Čović** (* 20 Augustus 1956 in Mostar) is 'n Kroatiese politikus in Bosnië en Herzegowina.

Hy is die Kroatiese lid van die driemanskap wat die presidensiële mag in die land uitoefen. Op 5 Oktober 2002 is hy vir 'n ampstermyn van vier jaar gekies. Van 2 April 2002 tot 10 April 2003 en van 37 Junie 2003 tot 28 Februarie was hy voorsitter van die driemanskap. Op 17 November 2014 is hy herkies as lid van die driemanskap.
Minnie Muis

**Minnie Muis** is 'n tekenprentkaraktertjie bekend uit die strokiesprente en rolprente van Walt Disney. Sy is die meisie van Mickey Muis.

## Eksterne skakels
Donald Duck

**Donald Duck** is 'n tekenprentkaraktertjie uit die strokiesprente van *The Walt Disney Company*.

Sy nooiensoptrede was op 9 Junie 1934 in Silly Symphony se animasieprent *The Wise Little Hen*. Hy het reeds in 1940 Mickey Mouse ingehaal as die mees geliefde karaktertjie van Walt Disney se strokies.

## Eksterne skakels
Ali Baba

duimnael|Ali Baba, 1909

**Ali Baba** (Arabies: علي بابا, *Ali Bāba*) is 'n fiktiewe karakter in 'n bekende Midde-Oosterse verhaal, *Ali Baba en die Veertig Rowers*. Die sprokie word in die boek, Duisend-en-een nag, aangetref. Die verhaal is egter eers in die 18de eeu deur die Fransman Antoine Galland, die eerste Europese vertaler van die werk, by die versameling gevoeg. Die verhaal is vir verskeie TV-reekse, rolprente en kinderboeke verwerk. Die gewelddadige aspekte van die storie word dikwels uitgelaat.

## Storielyn 
duimnael|links|Die veertig diewe

Ali Baba gewaar diewe wat 'n geheime grot vol skatte ingaan deur die towerspreuk, "Maak oop, Sesame", te sê. Hy herhaal die woorde, gaan die grot binne en gaps van die diewe se goud. Wanneer hulle agterkom Ali Baba ken hulle geheim, soek hulle sy bloed. Hulle kruip in groot olievate weg wat by sy huis afgelewer word, maar Ali Baba se dienskneg (Morgiana) kom dit agter en red haar meester deur kokende olie in die vate te gooi. Al die diewe is doodgebrand.

## Verdere naleeswerk 
* Ali Baba en die veetig rowers. Afrikaanse vertaling deur M. Agostinis. Nasionale Boekhandel, Kaapstad, 1968. 

## Eksterne skakels 
* Die volledige storie 
*
Straalvliegtuig

[duimnael|260px|'n [Rusland|Russiese Toepolef Tu-160 in vlug. Dit het vier straalmotore]]

'n **Straalvliegtuig** of kortweg **straler** is 'n vliegtuig wat deur 'n straalmotor aangedryf word. Vliegtuie wat deur vuurpyle aangedryf word, word ook straalvliegtuie en stralers genoem. Dit is in teenstelling met skroefaangedrewe vliegtuie wat gebruik maak van 'n binnebrandenjin. Daar is sommige vliegtuie wat wel 'n kombinasie van 'n straalmotor en 'n skroef (turboskroef)  het en nie 'n binnebrandenjin nie.

Stralers is in die algemeen meer effektief teen hoë snelhede en -hoogtes waar skroefvliegtuie weer meer effektief is teen lae snelhede en -hoogtes. Stralers het die vermoë om supersoniese vlug te haal maar kan ook heelwat stadiger vlieg.

## Geskiedenis 
### Vuurpylaangedrewe 
Die eerste vliegtuie sonder skroewe is deur vuurpyle aangedryf. Vuurpylaangedrewe vliegtuie is eerste in Duitsland ontwikkel, waar die eerste een om te vlieg die Lippisch Ente in 1928 was. Die *Ente* is eintlik vir die doel as 'n sweeftuig ontwikkel maar is aangepas om 'n vuurpyl te huisves. 'n Jaar later in 1929 het die doelgeboude vuurpylvliegtuig die Opel RAK.1 die eerste geword om suksesvol te vlieg.

### Straalaangedrewe 
duimnael|260px|Die Heinkel He 178, die wêreld se eerste vliegtuig wat slegs deur 'n straalmotor aangedryf is.

Frank Whittle, 'n Engelse uitvinder het die konsep van die straalmotor ontwikkel in 1928. Die Duitser Hans von Ohain het 'n dekade later aan die einde van die 1930's die konsep onafhanklik ontwikkel. Hy het in Februarie 1936 'n brief aan Ernst Heinkel geskryf, waarin hy hom vertel het van die ontwerp en die moontlikhede van 'n straalmotor.

Die eerste straalvliegtuig om te vlieg was die Heinkel He 178 V1 se eerste prototipe van die Duitse Lugmag, die *Luftwaffe*, op 27 Augustus 1939 in Rostock (Duitsland).

## Verwysings
Parkinson se siekte

**Parkinson se siekte** (ook **Parkinsonisme** genoem) is 'n breinafwyking wat jou geleidelik spierbeheer laat verloor. Dis 'n neurologiese sindroom van die sentrale senuweestelsel soos dopamienvlakke in die brein afneem. Dit tas die pasiënt se vermoë aan om te beweeg en te praat. Die brein kan nie meer vinnig genoeg reageer nie, wat die pasiënt geleidelik verlam. Dit kan ook hul gemoed, gedrag en denke beïnvloed.

Die siekte is vir die eerste keer in 1817 deur die Londense geneesheer James Parkinson (1755–1824) beskryf. Dit word gewoonlik deur ’n tekort aan die senuoordraer dopamien, veroorsaak weens degeneratiewe, vaskulêre of inflammatoriese veranderings in die basaalganglia (deel van die voorbrein). Die blootstelling aan sekere chemikalieë (soos sweisdampe) kan dit ook aanhelp.

Die siekte word onder meer gekenmerk deur bewerigheid, rigiditeit, verlies aan spierbeheer, traer bewegings en 'n uitdrukkinglose gesig. Die simptome is aanvanklik lig. As dit vroeg behandel word, kan dit jare lank so bly. Dit kan egter nie genees word nie. Met vroeë behandeling is pasiënte se lewensverwagting omtrent dieselfde as vir mense daarsonder.

Die siekte begin meestal tussen die 50ste en 60ste lewensjaar, veral by mans. Sowat 5 tot 10% van mense kry dit voor vyftig. Voorbeelde van bekendes met parkinsonisme is die akteur Michael J. Fox (op 30 gediagnoseer) en die bokser Muhammad Ali (op 42 gediagnoseer).

## Behandeling 
Parkinson-siekte word hoofsaaklik met die toedien van medikasie behandel. 'n Aantal middels word tegelyk toegedien, maar die behandeling is weens die newe-effekte van die medisyne, ingewikkeld.

Geneeshere het aanvanklik atropien voorgeskryf, veral in die vroeë stadium. Newe-effekte hiervan is 'n droë mond, geheueverlies en psigiese simptome. Levodopa, verwant aan dopamien, is daarna as die basis vir behandeling gebruik. Die effek op die styfheid van die spiere is goed, maar die newe-effekte is willekeurige krampe, mislikheid en braking. Amantadien bevorder ook die vrystelling van dopamien, maar is meestal minder effektief as levodopa.

Wetenskaplikes kon daarin slaag om Parkinson in rotte om te keer. Stamseloorplantings is gebruik om die beskadigde senuwees met nuwe motorneurone (wat met dopamien "geprogrammeer" is) te vervang. Daar word gehoop dat hierdie metode in die toekoms vir menslike gebruik aangepas sal word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Drakensberg-seunskool

Die **Drakensberg-seunskool** is 'n dubbelmedium-seunskool naby Winterton in die hartjie van die Drakensberg in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die skool bied onderrig aan die lede van die **Drakensberg-seunskoor**. Dit is in 1967 gestig en is die enigste skool in Afrika wat aan koorsang toegewy is.

Die skool maak voorsiening vir 100 tot 120 seuns tussen die ouderdom van 9 en 15 jaar (graad 4 tot 9). Hulle beskik oor 'n 600-sitplek ouditorium, gebou in 1995, waar weeklikse konserte gehou word. Koorlede toer gereeld en het al vertonings in die VSA, Europa, Japan, Taiwan, Hongkong, Mauritius en talle Afrika-lande gelewer.

## Geskiedenis 
Die skool is op 23 Januarie 1967 deur John Tungay met 21 leerlinge geopen. Tungay het die land deurreis om leerlinge met die hand uit te kies. Hy het sy huis in Durban-Noord, sy melkplaas by Rosetta en sy drukkery verkoop om die skool te befonds.

Die stigterslede van die Drakensberg-seunskoor was: Leslie Legg (Durban); Begley Goodchild (Kroonstad); Rennie Agnew (Durban); Chris van der Merwe (Sasolburg); Francois en Ben Cronje (Standerton); Robert Baumann (Welkom); Rudolph Lewis (Johannesburg); Sakkie Fourie (Edenvale); Derek Dumayne (Durban); Philip, Andrew en David Mortlock (Swartberg); Bill Holesgrove (Umbogintwini); Rodwell Rehse (Oos-Londen); Willem Breedt (Randbrug); Bruce Knowles (Port Elizabeth); Stephen Wilkinson (Durban); Quentin en Gerald Swart (Roodepoort) en Roger Smith (Glenashley).

Die skool se konserte was so gewild, dat 15 addisionele seuns hulle voor die einde van die eerste jaar by die skool aangesluit het. Die inskrywings vir die tweede jaar het tot meer as 50 seuns gestyg. Binne vier jaar het die skool gegroei om vir 120 leerlinge (in verskeie kore) voorsiening te maak, en moes 'n waglys aangelê word.

In 1983 het die koor, op versoek van die Vatikaan, voor 25&nbsp;000 mense gesing. In 1992 is hulle as die beste koor tydens die Sesde Internasionale Wêreld-seunskoorfees in Pole aangewys.

## Fasiliteite 
[duimnael|regs|300px|Lede van die koor tydens 'n optrede in Oktober 2015 voor die [Media24-sentrum in Kaapstad.]]
Die skool is op 'n 100 akker (40&nbsp;ha) landgoed in die Drakensberge geleë. Die geriewe was aanvanklik betreklik primitief, en kon as 'n soort plaasskool beskryf word.

Die bou van 'n 600-sitplek-ouditorium in 1995, met moderne klank en beligting, het gehelp om groter gehore tydens hul feeste en weeklikse konserte op Woensdae te huisves. Hulle vorige saal het net sitplek aan 80 toeskouers gebied.

Gedurende 1999 is 'n 34-register Norman & Beard-orrel in die ouditorium geïnstalleer. Die orrel is oorspronklik in 1904 gebou, en is in 1998 deur die skool van die St. George’s United Church in Joubertpark in Johannesburg aangekoop.

'n Nuwe akademiese fasiliteit is in 2006 geopen. 'n Nuwe koshuis is ook opgerig, waarvan die eerste fase in 2009 voltooi is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
*  Ex-choirmaster gets 30 years , News24.com, 20 Januarie 2009. URL besoek op 6 Januarie 2016.
Gereformeerde kerk Zoutpansberg

Die **Gereformeerde kerk Zoutpansberg** was van 1859 tot 1868 ’n gemeente van die GKSA met sy middelpunt op die nedersetting Schoemansdal in die huidige provisie Limpopo.

Dis vandag onseker presies wanneer die gemeente gestig is. ’n Moontlike stigtingsdatum is wel 28 Augustus 1859, toe sewe lidmate ingeskryf is by die *Kerk van Renosterpoort, distrik Zoutpansberg*, aldus die notule van die Gereformeerde kerk Rustenburg, wat op 11 Februarie daardie jaar as die eerste in die hele Gereformeerde Kerk tot stand gekom het.

In die daaropvolgende week is 17 lidmate op Schoemansdal ingeskryf. In die week daarna is nog 10 lidmate op Renosterpoort en die volgende dag 11 lidmate op Doornbult ingeskryf. Op die vierde Algemene Kerkvergadering van die Gereformeerde Kerk is hulle as die gemeente Zoutpansberg verteenwoordig. Dis onbekend of dié gemeente sy eie kerkgebou gehad het, hoewel die regering van die ZAR in Augustus 1863 om grond op Schoemansdal vir ’n *kerkplaats* versoek is. ’n Boukommissie is ook aangewys, bestaande uit oudl. P.J.C. van Staden en broers J.H. du Plessis en N. Grobler. In 1864 is sewe standplase aan die gemeente oorgedra.

Op die Sinode van 1869 is vermeld dat die gemeente Schoemansdal deur die stryd met die plaaslike Venda uitmekaargejaag is sodat die oorblywende lidmate by die Gereformeerde kerk Waterberg (in 1858 op Nylstroom gestig) ingeskakel het. So het Zoutpansberg die eerste Gereformeerde kerk geword wat ontbind het, ruim 37 jaar voor die tweede, Holpan (in 1905).

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Gereformeerde kerk Westonaria

duimnael|170px|regs|Ds. P.J. Steyn, leraar van 1967 tot 1997.

Die **Gereformeerde kerk Westonaria** was ’n gemeente van die GKSA op die Wes-Randse dorp Westonaria, maar nadat daar in 2011 net 19 en geen dooplidmate nie oorgebly het, het die gemeente laat in daardie jaar ontbind. In 1997 was daar nog 122 belydende en 54 dooplidmate.

Die uitbreiding van die goudmyne het in die sestigerjare groot ontwikkeling aan die Wes-Rand meegebring. Die Gereformeerde kerk Randfontein se suidelike wyke op en om Westonaria het dan ook op 27 Mei 1961 as die Gereformeerde kerk Westonaria afgestig. Binne twee jaar het die gemeente begin beplan aan sy eie kerkgebou. ’n Erf is verkry, maar weens die insinkings weens die uitpomp van water in die ondergrondse tonnels deur die myne het die kerkraad eers die plan om te bou laat staan tot veilige grond vir die kerkgebou gevind kon word. Hiervoor moes grondtoetse uitgevoer word. 

So kon die gemeente eers 11 jaar ná sy stigting ’n kerkgebou oprig. A-raam-staalbalke vorm die raamwerk daarvan. Die gebou het ’n teëldak wat aan weerskante tot amper op die grond strek. Ligblou venters vorm die boonste deel van die fasade. ’n Kleiner dak in die styl van die hoofdak is by die voordeur opgerig. Die toring is ’n staalstruktuur bo die ingang.

Die onthulling van die hoeksteen, deur ds. P.J. Steyn, sowel as die ingebruikneming van die gebou het op 19 Augustus 1972 plaasgevind. Ná amper 30 jaar is die blou glasventers met steen vervang omdat vandale gereeld die vensters stukkend gegooi het. Die vooraansig is toe met sierstene toegebou. Weens strukturele skade is die staaltoring ná 30 jaar verwyder.

Nadat die gemeente ontbind het, is die gebou verkoop en word dit tans (2016) as woonhuis benut. 

## Predikante 
# Denkema, dr. Hendrik, 1962 – 1967 (die gemeente se eerste leraar en ook dr. Denkema se eerste gemeente)
# Steyn, Petrus Jacobus, 1967 – 1997 (aanvaar sy emeritaat; die gemeente se laaste leraar en ook ds. Steyn se laaste gemeente)

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

## Sien ook 
* NG gemeente Westonaria
Permanganaat

'n **Permanganaat** is 'n sout wat die komplekse ioon MnO4- as anioon bevat. Die anioon het die vorm van 'n tetraëder en die sentrale mangaanatoom het sy hoogste oksidasietoestand: 7+.

Die bekendste permanganaat is kaliumpermanganaat, 'n pers vastestof wat 'n sterk oksideermiddel is en goed in water oplos. 

## Redoksreaksies 
In alkaliese oplossings voer die reduksie van permanganaat tot mangaandiokside (met oksidasietoestand 4+) volgens die halfreaksie

MnO_4^{-} + 2H_2O + 3e^{-} \to MnO_2 + 4 OH^{-}

In suur oplossings voer dit tot die Mn2+-ioon

 8H^{+} + MnO_4^{-} + 5e^{-} \to Mn^{2+} + 4H_2O
 
## Gebruik 
Oplossings van permanganaat word gebruik om die vel te ontsmet van plantaardige gifstowwe, maar is 'n kwaai hartgifstof

Permanganaatoplossings word ook gebruik as etselektroliete om kunsstowwe 'n rowwe oppervlak te gee. Dit verbeter die hegting van 'n metaallaag wat daarop aangebring word.

## Sien ook 
*Lys van anione

## Verwysings
Tetrachlorosinkaat

'n **Tetrachlorosinkaat** is 'n sout wat die komplekse anioon ZnCl42- bevat.

Die anioon het die vorm van 'n tetraëder en die oksidasietoestand van die sentrale atoom is 2+.

'n Sout soos kaliumtetrachlorosinkaat kan eenvoudig gevorm word deur die indamp van 'n oplossing wat KCl en ZnCl2 in 'n molêre verhouding 2:1 bevat. 

Egter ook sterk oplossings van ZnCl2 bevat hierdie ioon. Die trihidraat ZnCl2.3H2O is benede 8oC 'n vastestof wat bestaan uit die Zn(H2O)62+-katioon en die tetrachlorosinkaat-anioon. By kamertemperatuur is dit 'n vloeistof, maar dit bestaan nog uit dieselfde ione en is daarmee 'n ioniese vloeistof.  Die vastestof kan geskryf word as ZnZnCl4.6H2O en is isostruktureel met MgZnCl4.6H2O.

## Sien ook 
*Lys van anione

## Verwysings
Sanjay Leela Bhansali

**Sanjay Leela Bhansali** is 'n bekende draaiboekskrywer, regisseur en vervaardiger van die Hindi-filmbedryf. Hy het vir homself die middelnaam "Leela" ter ere van sy moeder, Leela Bhansali, gegee. Hy is 'n alumnus van die Film- en Televisie-instituut van Indië.

## Filmografie 
### As vervaardiger 
### As regisseur 
## Verwysings
Galisië

**Galisië** (Galicies: *Galicia*, *Galiza*; Spaans: *Galicia*), is een van die outonome gemeenskappe van Spanje.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Gereformeerde kerk Chinhoyi

Die **Gereformeerde kerk Chinhoyi** (voorheen Sinoia) is die laaste Afrikaanse gemeente van die GKSA buite Suid-Afrika of Namibië nadat die volgende kerke almal ontbind het: Skeurvallei (Kenia, 1950–1963), Goedgegun (Swaziland, 1926–1964), Stegi (Swaziland, 1926–1965), Eldoret (Kenia, 1909–1966), Nkana/Koperstreek (Zambië, 1949–1969), Ghanzi (Botswana, 1948–1973), Lusaka (Zambië, 1919–1980), Bulawayo (Zimbabwe, 1952–1981), Fort Victoria-Nuanetsi (Zimbabwe, 1972–1981), Gwelo-Gatooma (Zimbabwe, 1972–1981), Harare (Zimbabwe, 1914–1984), Humpata (Angola, 1881–1928) en Que (Angola, 1906–1928). Al beslaan Chinhoyi ’n groot deel van Zimbabwe, was hier in 2015 net 14 belydende en vyf dooplidmate, vergeleke met 40 en 17 in 1997. Einde 2016 was die syfers onderskeidelik 14 en ses.

Die Gereformeerde kerk Chinhoyi is in 1972 gestig in ’n tyd toe Gereformeerdes blykbaar hoopvol oor hul toekoms in die destydse Rhodesië was, want Fort Victoria-Nuanetsi en Gwelo-Gatooma het in dieselfde jaar tot stand gekom. Die kerkgebou op Chinhoyi staan op ’n groot erf aan die kant van dié dorp in die noordweste van Zimbabwe. Dit is in 1975 opgerig. Dr. I.L. Bekker, destyds die predikant, het die hoeksteen op 30 Augustus 1975 gelê. Die kerkgebou is doelmatig ontwerp en het ’n moederskamer, konsistorie en kombuis. Die gemaklike, gestoffeerde opwipstoele in die kerk kom uit ’n voormalige bioskoop. Langs die kerk is ’n afdak waar lidmate gesellig kan verkeer. Die kerktoring is aan die oostekant van die kerkgebou.

Die orrel is oorspronklik deur die Gereformeerde kerk Eldoret in Kenia gebruik. Daarna is dit die Gereformeerde kerk Salisbury gebring en mettertyd het dit ’n staanplek in Chinhoyi gekry. Al het net ’n handjie vol lidmate oorgebly, word die kerk steeds gebruik wanneer ’n besoekende predikant hier ’n erediens kom hou.

## Predikante 
# Bekker, dr. Izak Lukas, 1973 – 1977
# Boshoff, Marthinus Christoffel, 1979 – 1982 (in kombinasie met Salisbury)
# Boy, Neville, 1993 – 1999

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1960. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1961*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Perchloraat

'n **Perchloraat** is 'n sout wat die komplekse anioon ClO4- bevat. Dit is die suurres van perchloorsuur HClO4.

Die oksidasietoestand van die sentrale atoom (Cl) is 7+ en dis die hoogste wat moontlik is vir hierdie element. Die vorm van die anioon is tetraëdries.

Perchlorate is baie goed oplosbaar in water en word dikwels gebruik om katione in oplossing te bring. Perchlorate is ook baie sterk oksiderend. Saam met 'n goeie reduserende katioon, soos ammonium, kan dit aan die sout plofbare eienskappe verleen.

Die standaardreduksiepotensiale van die ioon is hoog:

:ClO_4^- + 8H^+ + 8e^- \to Cl^- + 4H_2OE^{\ominus} = +1{,}287 V

:ClO_4^- + 2H^+ + 2e^- \to ClO_3^- + H_2OE^{\ominus} = +1{,}201 V

Hoewel die ioon termodinamies vermag om water te splyt en suurstof te vervaardig, is dit kineties nie moontlik nie. Daar is nogtans ander reduksiemiddels soos titanium(III) in 'n HEDTA-kompleks wat 'n redoksreaksie sal veroorsaak.

## Mars 
Die grond van die planeet Mars bevat baie perchlorate: tussen 0,5 en 1%. Dit kan 'n landing op hierdie planeet bemoeilik, maar ook 'n bron van noodsaaklike suurstof wees.

## Sien ook 
* Lys van anione
* Ammoniumperchloraat
* Kaliumperchloraat

## Verwysings
San Cristóbal de La Laguna

**San Cristóbal de La Laguna** is 'n stad geleë op die eiland Tenerife (Kanariese Eilande). Die stad het in 2009 'n bevolking van 150&nbsp;661 gehad. Die ou stad is in 1999 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys. Dit is die tweede grootste stad van die eiland Tenerife, na die stad van Santa Cruz de Tenerife, waarmee dit 'n metropolitaanse gebied vorm. Dit is ook die derde grootste stad van die Kanariese Eilande, ná Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria.

## Geskiedenis 
In tye van die inheemse Guanchen was dit 'n plek van 'n groot poel wat heilig vir die inheemse bevolking was.

Die stad is in 1496 deur Alonso Fernández de Lugo gestig en was die voormalige hoofstad van die Kanariese argipel tussen die sewentiende en agtiende eeu, totdat die hoofstad verskuif is na die naburige stad Santa Cruz de Tenerife.

Die stad se koloniale styl was die presedent vir groot Latyns-Amerikaanse stede soos Lima, Havana, Cartagena en San Juan. Die stad huisves die Universidad de La Laguna, die oudste universiteit van die Kanariese Eilande. Die stad is ook die hoofkwartier van die Bisdom van San Cristóbal de La Laguna (ook genoem *Bisdom van Tenerife*), die plaaslike Rooms-Katolieke bisdom wat nie net die eiland Tenerife maar ook die provinsie Santa Cruz de Tenerife (La Palma, La Gomera, El Hierro en Tenerife) omvat. Die hoofkantoor is die Katedraal van San Cristobal de La Laguna.

Die ou stad is in 1999 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Formiaat

'n **Formiaat** (van Latyn: formica *mier*) is 'n sout wat die organiese anioon HCOO- of 'n ester wat die HCOO-group bevat. Die anioon is die suurres van mieresuur.

Formiate is goed oplosbaar is waterige oplossing en die oplossing het basiese eienskappe deur die suur-basisewewig:

 HCOO^{-} + H_2O \leftrightharpoons HCOOH + OH^{-}

## Korrosie 
Formiate van koper speel 'n rol by die korrosie van koper en brons en vorm 'n deel van die patina van die Vryheidstandbeeld in New York. Die neutrale formiate is vry oplosbaar, maar nie die basiese formiaathidroksied-verbindings soos Cu(HCOO)OH nie. Besoedeling van die lug met formaldehied en mieresuur is in 'n museum nie 'n seldsaamheid nie.

## Sien ook 
*Lys van anione

## Verwysings
Gereformeerde kerk Bloemhof

[duimnael|links|240px|Die gemeente het die ou [NG gemeente Bloemhof-Oos|NG kerk Bloemhof-Oos oorgeneem nadat daardie gemeente by die moedergemeente Bloemhof ingelyf is.]]

Die **Gereformeerde kerk Bloemhof** is ’n gemeente van die GKSA op die dorp Bloemhof in Noordwes.  

Dit is die negende oudste van die 30 gemeentes in die Klassis Noordwes. In 2023 het die gemeente 46 belydende en 5 dooplidmate gehad, vergeleke met 48 en 23 in 1997. Die gemeente is tans in kombinase (die deel van n predikant) met Christiana. 

In die 1920's het die destydse Gereformeerde kerk Bloemhof (waarvan die beskikbare bronne nie die stigtingsdatum aangee nie) uit delwers bestaan. ’n Sinkgeboutjie is as kerk gebruik. In 1928 het die delwers weggetrek en die kerkgebou het in onbruik geraak. Die gemeente het toe (weer word die datum nie verstrek nie) ’n wyk van Wolmaransstad geword.

Op 13 Julie 1950 is die Gereformeerde kerk Bloemhof toe opnuut gestig toe die wyke hier van Wolmaransstad afgestig het met 44 belydende lidmate. Van toe tot in 1961 is gebruik gemaak van die kerkgebou van die Nederduitsch Hervormde gemeente. In daardie jaar het die lidmate hul eie kerk in gebruik geneem. Hierdie gebou is ontwerp deur ’n lidmaat, ene J.L. Pretorius. Die boumeester was K.G.E. von Moltke. Ds. Jansen van Vuuren du Plessis het die hoeksteen op 15 April 1961 gelê en in Junie daardie jaar is dit in gebruik geneem.

## Predikante 
# Venter, Jacobus Johannes, 1982 – 1989 (in kombinasie met Schweizer-Reneke)
# De Beer, Dewald Lambertus, 1989 – 2001 (in kombinasie met Schweizer-Reneke; aanvaar sy emeritaat)
# Prinsloo, Daniël Petrus, 2002 – 2003 (in kombinasie met Christiana)
# Van der Walt, Abraham Barend, 2004 – 2009 (in kombinasie met Christiana)
# Van Wyk, dr. Hendrik Francois, 2009 – 2020 (in kombinasie met Christiana)
# Hattingh, Philip, 29 Mei 2021 – hede (in kombinasie met Christiana)

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1957. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1958*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1958. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

## Sien ook 
* NG gemeente Bloemhof
Hipochloriet

duimnael|200px|Bleikmiddel, 'n oplossing van natriumhipochloriet|links
'n **Hipochloriet** is 'n sout wat die anioon ClO- bevat, wat die suurres van onderchlorigsuur HOCl is.

Die chlooratoom het 'n oksidasietoestand van +1. Hipochloriete is sterk oksidante.

## Produksie 
Die elektrolise van pekel lewer chloorgas Cl2 en natronloog (bytsoda), 'n oplossing van natriumhidroksied NaOH. By lae temperature kan hulle 'n autoredoksreaksie ondergaan wat chloried- en hipochlorietione vorm:

:Cl_2 \to Cl^{+} + Cl^{-}
: Cl^{+} + OH^{-} \to HOCl
:Cl_2 + 2OH^{-} \to HOCl + OH^{-} + Cl^{-} \to H_2O + ClO^{-} + Cl^{-}

In basiese oplossings is die hipochloriet-ioon stabiel maar by toevoeging van soutsuur HCl word onderchlorigsuur HOCl en uiteindelik Cl2 teruggevorm.

## Toepassings 
Bleikmiddel is 'n oplossing van natriumhipochloriet en word baie in huishoudings gebruik. Kalsiumhipochloriet is die aktiewe bestanddeel van watersuiweringstablette vir drinkwater en opgaartenks.

## Sien ook 
*Lys van anione

## Verwysings
Gereformeerde kerk Wondersig

[duimnael|links|170px|Ds. Lou van Wyk, leraar (in kombinasie) van 1967 tot 1972, hier afgeneem in sy laaste jaar aan die [PU vir CHO, 1960.]]

[duimnael|regs|170px|Ds. Lammert Stavast, leraar van 1981 tot 1982 en daarna in kombinasie met [Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit tot 1983.]]

Die **Gereformeerde kerk Wondersig** was die 10de oudste van die 16 gemeentes in die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika se Klassis Lydenburg en met ’n sieletal van net 33 einde 2015, ook die tweede kleinste. In 1960 was hier 87 belydende en 75 dooplidmate en in 1997 onderskeidelik 101 en 49. In 2020 het net 16 lidmate oorgebly toe die gemeente steeds die naaskleinste in die klassis was. 

Verspreidwonende lidmate in die oostelike dele van die Gereformeerde kerk Lydenburg het in 1953 van dié gemeente afgestig as die Gereformeerde kerk Graskop (later Graskop-Sabie). Destyds het hulle vir eredienste in huise en sale bymekaargekom. Nege jaar ná afstigting kon die gemeente in September 1964 sy eie kerkgebou inwy. Die bouer was ene Bester, wat verantwoordelik was vir die messel- en pleisterwerk asook die houtwerk, insluitende die banke en preekstoel. Die firma Malelane het die vier houtdeure vervaardig, wat Koos van Heerden geskenk het. 

Dié gemeente, wat die plekke Sabie, Graskop, Hazyview, Bosbokrand, Blydepoort, Pelgrimsrus, Mangwazi en Bourke's Luck insluit, se naam is in 2000 na Wondersig verander. Die gemeente het op 26 November 2023 ontbind.

## Predikante 
# Van Wyk, Lourens Andries Stephanus, 1967 – 1972 (in kombinasie met Witrivier)
# Stavast, Lammert Hendrik, 1981 – 1982 (in kombinasie met Hoedspruit 1982 – 1983)
# De Groot, Menno Pieter, 1984 – 1988
# Steyn, Abel Hendrik, 1988 – 2001

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1960. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1961*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Gereformeerde kerk Randfontein-Noord

Die **Gereformeerde kerk Randfontein-Noord** was ’n gemeente van die GKSA op die Wes-Randse dorp Randfontein, wat in 1997 198 belydende lidmate en 79 dooplidmate gehad het, vergeleke met die Gereformeerde kerk Randfontein se 286 en 92.

Die noordelike wyke van die moedergemeente Randfontein het op 7 Augustus 1983 as die Gereformeerde kerk Randfontein-Noord afgestig en mettertyd ’n eie kerkgebou opgerig by Robinaweg 16, Greenhills. In 2005 het dié gemeente ontbind  en met die Gereformeerde kerk Randfontein herenig onder die nuwe naam Wesrand. Die oorspronklike gebou dien as die verenigde gemeente se kerk.

## Predikante 
# Mulder, Andries Hermanus, 1983 – 1988
# Vergeer, dr. Willem Cornelis, 1988 – 1999
# Smit, dr. Erasmus Johannes, 1999 – 2001
# Van den Heever, Werner, 2002 – 2005

## Bronne 
*  Harris, C.T., Noëth, J.G., Sarkady, N.G., Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
*  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

## Sien ook 
* NG gemeente Randfontein
* NG gemeente Randpoort