open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heilige basilie

Die **heilige basiliekruid** (*Ocimum tenuiflorum*, ook bekend as *Ocimum sanctum*, thulasi of tulsi), is 'n aromatiese plant in die familie *Lamiaceae* (minte) wat inheems is aan die Indiese subkontinent en 'n wydverspreide gekweekte plant in die Suidoos-Asiatiese trope. Dit is 'n regopgroeinde, digvertakke struik, 30-60 cm (12-24 duim) hoog met harige stamme en eenvoudige filotaksiese groen of pers blare wat 'n sterk geur afgee.

Blare word op blaarstele gedra en is eiervormig, tot 5 cm lank, gewoonlik effens getand. Die blomme is pers in lang trosse en nou kranse.

**Thulasi** word verbou vir godsdienstige en medisinale doeleindes, en vir sy eteriese olie. Dit is alombekend op die Indiese subkontinent as 'n medisinale plant en 'n kruietee, wat algemeen gebruik word in Ayurveda-medisyne. Dit speel 'n belangrike rol in die Vaishnava-tradisie van Hindoeïsme, waartydens aanhangers met heilige basilieplante of -blare aanbidding doen. Hierdie plant is vereer as 'n elikser van die lewe.

Die variëteit van *Ocimum tenuiflorum* wat in Thaise kookkuns gebruik word, word na verwys as Thai heilige basiliekruid (Thai: กะเพรา kaphrao); dit moet nie verwar word met Thaise basilie, wat 'n variëteit van *Ocimum basilicum* is, nie.

## Verwysings
Boomkreef

Die **boomkreef** (*Dryococelus australis*) : *Lord Howe Island stick insect* of *tree lobster*, is 'n uiters skaars en kritiek bedreigde stokinsek van die Australiese Lord Howe-eilandgroep.

Die sespotige boomkreef word tot 15 cm groot (wyfies is effens groter as mannetjies) met 'n massa van tot 25 gram. Daar was vermoed dat hulle in 1920 uitgesterf het. In 2001 egter, is op Ball se Piramiede, 'n hoë rots aan die kus van die Lord Howe-eiland, 'n kolonie van 24 boomkrewe aangetref.

Die insek het vroeër algemeen op Lord Howe-eiland voorgekom, waar die plaaslike bevolking die diertjies onder meer gebruik het as vis-aas, maar hulle verdwyn gou nadat daar in 1918 van die skeepswrak van die *SS Makambo* 'n plaag swart rotte vrygekom het.

In 2003 is met vier van die rotsafkomstige eksemplare van *Dryococelus australis* 'n teelprogram begin, met die doel om die nageslag uiteindelik uit te plaas op Lord Howe-eiland, nadat al die rotte uitgeroei is. In 2008 is 20 boomkrewe wat in ballingskap geteel is, in 'n spesiale habitat op die eiland uitgeplaas. 

## Verwysings
Suurlemoenbalsem

***Melissa officinalis***, bekend as **sitroenbalsem** of **suurlemoenbalsem**, balsem, gewone balsem, of balsemkruisement, is 'n kruidagtige  meerjarige plant in die kruisementfamilie *Lamiaceae*, inheems aan Suid-Sentraal-Europa, Noord-Afrika, die Middellandse Seegebied en Sentraal-Asië.

Die plant groei tot 70-150 cm hoog. Die blare het 'n sagte suurlemoengeur, wat verband hou met kruisement. Gedurende die somer verskyn klein wit blommetjies vol nektar. Dit moet nie verwar word met byebalsem (van genus *Monarda*) nie. Die wit blomme lok bye, vandaar die genusnaam Melissa (Grieks vir heuningby).

## Verwysings
Waterkers

**Waterkers** (*Lepidium sativum*), soms na verwys as **tuinkers** om dit te onderskei van soortgelyke plante wat ook *waterkers* heet (uit ou Germaanse cresso wat skerp, pittig beteken), is 'n redelik vinnig groeiende, eetbare plant.

Tuinwaterkers is geneties verwant aan bronkors en mosterd, hulle deel hulle skerp, pikante smaak en aroma. In sommige streke is tuinwaterkers bekend as mosterd en waterkers, tuinpeperwaterkers, peperwortel, of arm man se peper. 

Hierdie jaarlikse plant kan 'n hoogte van 60 cm (24 duim) bereik, met baie takkies op die boonste deel. Die wit tot pienk blomme is net 2 mm in deursnee, gegroepeer in vertakte trosse.

Indien dit rou verbruik word, is waterkers 'n hoë-voedingstofvoedsel met 'n aansienlike inhoud van vitamien A, C en K asook 'n paar dieetminerale.

## Verwysings
Krulsuring

Die **krulsuring** (*Rumex crispus*, Engels: *curly dock* of *yellow dock*), is 'n meerjarige blomplant in die familie *Polygonaceae*, inheems aan Europa en Wes-Asië.

Die plant produseer 'n bloeiwyse of blomstingel wat tot sowat een meter hoog groei. Dit het gladde blare wat uitloop uit 'n groot basale roset, met kenmerkende waai- of krulkante. Op die steel word blomme en sade geproduseer in groepe op vertakte stamme, met die grootste groep aan die bopunt. Die sade is blink, bruin en omhul in die kelk van die blom wat hulle produseer. Die omhulsel stel die sade in staat om op water te kan dryf en word ook vasgevang in wol en dierpelse; dit help die sade om te versprei na nuwe plekke. Die wortelstruktuur is 'n groot, geel, gevurkte penwortel.

*Rumex crispus* het 'n aantal subspesies met kenmerkende habitatvoorkeure. *R. crispus ssp. crispus* word op afval en bewerkte grond aangetref. *R. crispus ssp. littoreus* het 'n kusverspreiding en *R. crispus ssp. uliginosus* word in die modder van riviermondings aangetref. Die spesie verbaster maklik met ander *Rumex-*spesies, insluitend *R. obtusifolius*, *R. obovatus*, *R. palustris* en *R. maritimus*.

## Verwysings
Wynruit

**Wynruit** (*Ruta graveolens*,  rue, common rue of herb-of-grace), is 'n spesie van *Ruta* wat as 'n ornamentele plant of 'n krui verbou word. Dit word ook gekweek as 'n medisinale plant en tot 'n mindere mate as 'n insekweerder. 

Dit is inheems aan die Balkan-skiereiland. Dit word deesdae oor die hele wêreld aangeplant in tuine, veral vir sy mooi blou blare, en soms vir sy verdraagsaamheid in warm en droë grondtoestande.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Lavas

duimnael|links|180px|Lavasblomme
**Lavas** (*Levisticum officinale*) is 'n lang, meerjarige plant, die enigste spesie in die genus *Levisticum* in die familie *Apiaceae*, subfamilie *Apioideae*, stam *Apidae*.

## Beskrywing 
duimnael|regs|Blare
duimnael|upright|Lavasplant
Lavas is 'n regop, kruidagtige, meerjarige plant wat 1,8 tot 2,5 m hoog groei, met 'n basale roset van blare en stingels met verdere blare. Die blomme word gevorm in skerms aan die bokant van die stamme. Die stingels en blare is blink kaalgroen tot geelgroen en ruik ietwat na seldery indien gekneus word. Die groter onderste blare is tot 70 cm (28 duim) lank, met breë driehoekige tot rombusvormige, duidelik gepunte blaartjies met 'n paar marginale tande; die stamblare is kleiner, minder verdeel en met min blaartjies. 

Die blomme is geel tot groengeel, 2-3 mm deursnee, wat in bolronde skerms tot 10-15 cm in deursnee gedra word; en blom in die laat lente. Die vrug is 'n droë, tweedelige skisokarp; 4-7 mm lank, en word in die herfs ryp.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Boonkruid

duimnael|200px|links|*Satureja montana*
Die **boonkruid** (*Satureja*) is 'n genus van aromatiese plante van die familie *Lamiaceae*, wat verwant is aan roosmaryn en tiemie. Dit is inheems aan Noord-Afrika, suidelike en suidoostelike Europa, die Midde-Ooste, en Sentraal-Asië. 'n Paar nuwewêreldspesies is vroeër ingesluit in Satureja, maar hulle is almal verskuif na ander genera. Verskeie spesies word gekweek as kulinêre kruie (*savory*), en hulle het ook wortel geskiet op 'n paar plekke in die natuur.

## Beskrywing 
*Satureja*-spesies kan eenjarig of meerjarige plante wees. Hulle is laaggroeiende kruie en struikies, en bereik hoogtes van slegs 15-50 cm.

Die blare is 1-3 cm lank, met blomme in kranse gevorm op die stam, wit tot bleek pienk-pers.

## Ekologie en verbouing 
*Satureja*-spesies is voedselplante vir die larwe van 'n paar Lepidoptera (skoenlappers en motte). Ruspes van die mot Coleophora bifrondella voed uitsluitlik op die wintersout (S. Montana).

Die boonkruid kan ook vir ornamentele doeleindes gekweek word; lede van die genus benodig son en goed gedreineerde grond.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Sitroenverbena

**Sitroenverbena** (*Aloysia citrodora*) is 'n blomdraende plantspesie in die verbena familie *Verbenaceae*, inheems aan westelike Suid-Amerika. Engelse name sluit **lemon verbena** en **lemon beebrush** in. Dit is na Europa ingevoer deur die Spanjaarde en Portugese in die 17de eeu en word vir sy aromatiese olie verbou.

## Beskrywing 
Sitroenverbena is 'n meerjarige struik en groei tot 2-3 m hoog. Die 8-cm-lange, blink, wys blare is effens grof om aan te raak en  verskaf 'n kragtige geur wat herinner aan suurlemoen indien gekneus (vandaar die Latynse spesifieke bynaam *citrodora* – suurlemoengegeurd).

Sproeie van klein pers of wit blommetjies verskyn in die laatlente of vroeë somer. Dit is sensitief vir koue, en verloor sy blare by temperature onder 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F), hoewel die hout gehard is tot −10&nbsp;°C (14&nbsp;°F). As gevolg van sy vele kulinêre gebruike, is dit wyd gelys en word bemark as 'n plant vir die kruietuin.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Sitroenmirt

**Sitroenmirt** (*Backhousia citriodora*, ook *lemon myrtle* of **suurlemoengeurige ysterhout**) is 'n blomplant in die familie *Myrtaceae*, genus *Backhousia*. Dit is endemies in subtropiese reënwoude van Sentraal- en Suid-Oos-Queensland, Australië, met 'n natuurlike verspreiding van Mackay tot Brisbane.  Ander algemene name is **soetverbenaboom**, **soetverbena Myrtle**, **suurlemoengeurige verbena**, en **suurlemoengeurige backhousia**.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Totiusprys vir Teologie en die studie van die grondtale van die Bybel

Die **Totiusprys vir Teologie en die studie van die grondtale van die Bybel** is ’n prys deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns vir ’n hoogstaande publikasie of ’n reeks van hoogstaande publikasies in Afrikaans oor die Christelike teologie en/of die studie van die grondtale van die Bybel. Die prys is in 1980 op inisiatief van Sanlam ingestel as vervanging van die Stalsprys vir Teologie. By bekroning word daar veral gelet op voortgesette produktiwiteit. Die prys is aanvanklik tweejaarliks toegeken en deur Sanlam geborg maar word in die onlangse tyd driejaarliks toegeken.

## Lys van wenners 
* 1982 – Prof. J.A. Heyns
* 1984 – Prof. F.C. Fensham
* 1986 – Prof. W.J. van der Merwe
* 1988 – Prof. P.B. van der Watt
* 1990 – Prof. W.D. Jonker
* 1992 – Prof. D. Bosch (postuum)
* 1994 – Prof. W.S. Prinsloo
* 1995 – Prof. J.J.F. Durand
* 1998 – Prof. A.B. du Toit
* 2000 – Prof. D.J. Louw
* 2002 – Prof. B.A. Müller
* 2004 – Prof. J.H. van Wyk
* 2006 – Prof. J.G. van der Watt
* 2016 – Prof. J.M. Vorster
* 2019 – Dr. C.W. Burger

## Bron 
* Verwerk vanaf Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns - *Akademiepryse sedert 1909*

## Verwysings
Ngoni

Die **Ngoni** is ’n etniese groep wat in Malawi, Mosambiek, Tanzanië en Zambië in Suidoos- en Sentraal-Afrika woon. Die groep stam af van die Nguni's en Zoeloes van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika. Die verspreiding van die Ngoni in die groot wanorde tussen 1815 en 1830 ná die Zoeloe-oorloë in laasgenoemde land het sosiale gevolge gehad tot in Malawi en Zambië.

## Geskiedenis 
Die magsopbou van die Zoeloes in die vroeë 19de eeu (~1815–~1840) in Suider-Afrika het baie tradisionele alliansies ontwrig. Omstreeks 1817 het die Mthethwa-alliansie, wat die Zoeloes ingesluit het, in konflik gekom met die Ndwandwe-alliansie, onder meer die Nguni's. ’n Militêre aanvoerder van laasgenoemde leër, Zwangendaba Gumbi, was die hoof van die Jele- of Gumbi-stam, wat weer deel gevorm het van die groter emaNcwangeni-alliansie in wat nou Noordoos-KwaZulu-Natal is. In 1819 het die Zoeloes onder Shaka die Ndwandwe verslaan by die uMhlathuze-rivier, naby Nkandla. Die gevolg van die oorlog was die verstrooiing van baie inheemse stamme in Suider-Afrika.

### Die lang trek noord 
.]]
In die daaropvolgende dekades het Zwangendaba ’n klein groep volgelinge noord deur Mosambiek en Zimbabwe gelei na die streek om die Viphyaplato. In dié streek, wat vandag deel is van Malawi, Zambië en Tanzanië, het hy ’n staat gestig en die plaaslike stamme oorrompel met Zoeloe-oorlogstegnieke.

Die tyd van hul trek oor die Zambezirivier word in vroeë geskrifte soms as 1825 aangegee, hoewel nou geglo word 20 November 1835 is die regte datum.

Ná Zwangendaba se dood in 1848 het onenigheid oor wie hom moes opvolg die Ngoni-volk verdeel. Hulle het eindelik sewe taamlik groot Ngoni-koninkryke in Malawi, Zambië en Tanzanië gestig.

Hoewel die Ngoni hoofsaaklik landbouers was, was beeste die belangrikste rede dat hulle noordwaarts geplunder en migreer het. Hul reputasie as vlugtelinge wat van Shaka ontsnap het, kan maklik oorbeklemtoon word; daar word geglo nie meer as 1&nbsp;000 Ngoni's het die Zambezi in die 1830's oorgesteek nie. Hulle het in hul plundertogte in die noorde vroue ontvoer vir huwelike en mans om in hul leërs op te neem. Eindelik het hulle met hul oorlogvoering en organisasie ’n regeringsklas eerder as ’n etniese groep geword, en teen 1906 was min mense van suiwer Ngoni-afkoms.

Hul aansien was so groot dat 245&nbsp;833 mense teen 1921 net in Njassaland beweer het hulle is lede van die stam, hoewel min van hulle die Zoeloe-dialek Chingoni kon praat.

## Huidige situasie 
Hoewel die Ngoni oor die algemeen ’n bepaalde identiteit as ’n volk behou het in die post-koloniale lande waar hulle gewoon het, het integrasie en ’n kultuurvermenging daartoe gelei dat hulle plaaslike tale begin praat het; deesdae word Zoeloe net in ’n paar rituele gedigte gebruik.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* *The revival of Malawian Chingoni*, deur Pascal J. Kishindo
* Ngoni-geskiedenis in Tanzanië
* Die Ngoni-volk
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kerrieboom

Die **kerrieboom** (*Bergera koenigii*) is 'n tropiese tot sub-tropiese boom in die familie Rutaceae, en is inheems aan Indië en Sri Lanka.

## Galery 

নৰসিংহৰ আগ.jpg|Blare aan 'n kerrieboom in Assam, Indië.]]
Curry Tree flower.JPG|Die klein blommetjies is wit en geurig.
CurryLeaf Fruits.jpg|Ryp en onryp vrugte
Kadi Patta (Murraya koenigii) flowers & leaves at Jayanti, Duars W Picture 167.jpg|'n Plant in Jayanti, Wes-Bengale, Indië
Curry_Trees.jpg

## Verwysings
Opheltes

duimnael|Archemoros word deur die slang verstrengel en verwurg.

**Opheltes** (Grieks: Ὀφέλτης), later genoem **Archemoros** , is 'n seun in die Griekse mitologie, tot wie se nagedagtenis die Nemeïese Spele gehou is.

Sy pa was Lykurgos, die koning van Nemea, en sy moeder se naam was Eurydice. Toe die mitologiese Sewe teen Thebe opgeruk het, het hulle by Nemea verbygekom. Daar het hulle vir Hupsipule gesien en vir haar gevra of sy vir hulle 'n fontein kon uitwys. Sy het die klein Opheltes, vir wie sy moes oppas, op die grond neergelê sodat sy vir hulle die fontein kon gaan uitwys. Terwyl sy weg was het 'n slang die klein Opheltes gepik en hy het gesterf. Die siener Amphiaraos, een van die Sewe, het dit as 'n slegte teken gesien, waarna hy die kind *Archemoros* genoem ("die begin van onheil") het. Die kind het 'n pragtige begrafnis gehad en spele is gereël ter nagedagtenis aan die oorlede suigeling. In hierdie spele het die spele van Nemea hul oorsprong gehad. (Bron: Bibliotheke van Ap*ollodor* 1,9,14, en 3,6,4 et seq.). Oorblyfsels van die Heroons van Opheltes is nog  in Nemea te sien.

## Literatuur 
* Otto Hofer: *Opheltes 5*. In: Wilhelm Heinrich Roscher(Ed.): *Gedetailleerde woordeboek van die Griekse en Romeinse mitologie*. Band 3,1, Leipzig, 1902, Sp.&#x20;923&#x20;f. (Digitalisat).
* Hans Gärtner (Filoloog): *Opheltes.* In: *Die Klein Pauly* (KlP). Volume 4, Stuttgart 1972, Sp.&#x20;311.
Hupsipule

[duimnael|Hupsipule red [Toas (seun van Dionusos)|Toas.]]
**Hupsipule** (Grieks: Ὑψιπύλη) is 'n figuur uit die Griekse mitologie. Sy was die dogter van die koning van Lemnos, Toas, en Murina. Die erkenning tussen ma en seuns is deur die "Goue wingerdstok", 'n geskenk van Dionisos aan sy seun Toas, vergemaklik. Hy het dit vir sy kleinkinders gegee as bewys van hul afkoms op hulle soektog na hulle ma.

Omdat Afrodite van mening was dat haar heiligdomme op Lemnos verwaarloos is, het sy al die vroue van die eiland, met 'n slegte mondreuk gestraf. As gevolg hiervan het hulle mans hulle vermy en hulle eerder met hulle Thraciese slavinne vermaak. Die jaloerse vroue het toe een nag al die manlike inwoners van die eiland doodgemaak. Slegs Toas, wat deur sy dogter Hupsipule weggesteek is, het oorleef. Hupsipule het toe koningin van die eiland geword.

Kort ná die slagting het die Argonoute op pad na Kolchis op die eiland gerus en 'n paar maande by die vroue van die eiland deurgebring. Hul leier, Jason, het Hupsipule swanger gemaak en belowe ewige trou belowe. Hupsipule het die lewe aan die tweeling Euneos en Deipulos geskenk. Jason het hom egter uit die voete gemaak en het sy belofte vergeet.

Toe die vroue van Lemnos ontdek dat Hupsipule haar vader se lewe gered het, het hulle hul koningin en die tweeling van die eiland af verdryf. Hulle is deur seerowers gevange geneem en aan Lukurgos, die koning van Nemea, verkoop. Hupsipule is toe met die opvoeding van die kroonprins Ofeltes (soms ook Archemoros genoem) toevertrou.

Toe die Sewe teen Thebe deur Nemea kom, het Hupsipule hulle 'n fontein gaan wys en die kind Ofeltes sonder toesig gelos. Ofeltes is toe deur 'n slang gebyt en het gesterf. Adrastos het Hupsipule toe teen die wraak van Lukurgos beskerm.

## Bronne 
* Euripides *Hypsipyle* (onvolledig)
* Ovidius, *Heroides* 6
* Apollonius Rhodius, *Argonoute,* Ek, 609-909
* Statius *Thebaid* 5
* *Biblioteek van Apollodorus* ek,IX,17; III,4
* Hyginus *Fabels,* 15, 74, 254, 273
* Dante Alighieri: Goddelike Komedie, Inferno, canto 18

## Literatuur 
* Karl Kerényi: *Die mitologie van die Grieke – Die gode en die mens stories*, dtv, München 1994. 
* Michael Gee en John Hazel: *ensiklopedie van die antieke mites en karakters*. dtv, München 2004. 
* Robert von Ranke-Grafte: *die Griekse mitologie – bronne en interpretasie*. Park straat pers, Hamburg, 2001. 
* Dietrich Ebener: Griekse bundel, volume III., Aufbau-Verlag, 1981, p. 482
Toas (seun van Dionusos)

**Toas** (Grieks: Θόας, *die Vinnige*), die seun van Dionusos en Ariadne, was 'n koning van Lemnos in die Griekse mitologie . Hy was die vader van Hupsipule en die broer van Stafulos, Enopion en Peparetos.

Toas was 'n generaal van Radamantos. Vir sy getroue dienste het Radamantos die eiland Lemnos aan hom geskenk. Toas is die stigter van die stad Lemnos (Murina), en ook die eerste koning van die eiland. Sy vrou se naam was Murina, en hy is die vader van Hupsipule. Toe die vroue van Lemnos al die mans op die eiland doodmaak, het Hupsipule haar vader gespaar. Volgens die legende het sy hom weggesteek, maar die vroue van Lemnos het hom gevind en doodgemaak. As straf het hulle Hupsipule aan Lukurgos verkoop. Nog 'n weergawe van die legende lui dat Hupsipule haar vader in 'n boks weggesteek het wat sy toe in die see gegooi het. Die vissers van die eiland Enoe het hom gered en na hulle eiland gebring. Daar het hy met die nimf Enoe getrou en die vader van Sikinos geword. 'n Derde weergawe van die legende berig dat hy by Chios, die eiland van sy broer, Enopion, uitgekom het en toe oor daardie eiland geregeer het.

Van sy vader Dionusus, het hy 'n heilige kleed en twee silwerbekers ontvang. Hy het hulle aan sy dogter nagelaat.

## Bronne 
* *Biblioteek van Apollodorus*, 1, 114 - 115; 3, 65; 4, 9.
* Apollonios van Rhodes, *Argonautica*, 1, 609; 1, 708 - 717; 1, 774; 4, 421.
* Diodorus, *Bibliotheca historica*, 5, 79, 2.
* Herodotus, *Geskiedenis*, 6, 138.
* Homer, *Ilias*, 14, 222.
* Hyginus Mythographus, *Fabulae*, 15; 74; 254.
* Quintus van Smirna, *die post-homerica*, 4, 365.
* Ovidius, *Heroides*, 103; 129; 151.
* Ovidius, *Metamorphoses*, 13, 399.
* Publius Papinius Statius, *Thebaid*, 5, 39; 5, 265; 5; 486.
Rhadamanthys

duimnael|Die regters van die dooies, Minos, Aiakos en Rhadamanthys
(Ludwig Mack: *Die onderwêreld*, om 1826)

**Rhadamanthys** (Grieks: Ῥαδάμανθυς), Kretiese heerser, en later 'n regter in die onderwêreld, is 'n figuur in die Griekse mitologie. Hy is ook op die Egeïese Eilande en in Boiotië vereer.

## Mites 
Volgens legendes, wat moontlik nog uit die Minoïese tyd stam, was hy 'n magtige koning. Tydens sy lewe het hy wet en orde na Kreta gebring, en na sy dood het hy in Tartarus as 'n regverdige heerser en regter opgetree. Hy is aanvanklik as 'n afstammeling (agterkleinseun) van Kres beskou. Latere geslagsregisters plaas hom langs Minos en Sarpedon as seun van Zeus en van Europa; in die plek Sarpedon word ook Aiakos as 'n broer van Rhadamanthys en derde regter van die dooies genoem.

Uit die integrasie van die ouer legende het chronologiese probleme gevolg, omdat Sarpedon aan die Trojaanse oorlog deelgeneem het, maar as Zeus se seun twee geslagte tevore gebore is. So het etlike antieke historici, vir die broers elkeen 'n afstammeling met dieselfde naam geskep. Hierdie "afstammelinge" Minos, Sarpedon en Rhadamanthys is dan die seuns van Lykastos en die Ide.

Na die dood van Amphitryon, trou Rhadamanthys Alcmene. Afhangende van die weergawe, geld Erythros, en Gortys as sy seuns. Rhadamanthys het ook Herakles opgevoed en hom boogskiet geleer.

Volgens Homeros het die Phaiake Rhadamanthys eens op 'n tyd met een van hul skepe van Scheria na Euboea gebring.

## Ander 
Na Rhadamanthys is die Asteroïde (38083) Rhadamanthus vernoem.

## Literatuur 
* Otto Jessen: *Rhadamanthys*. In: Wilhelm Heinrich Roscher(Ed.): *Gedetailleerde woordeboek van die Griekse en Romeinse mitologie*. Groep 4, Leipzig, 1915, Sp.&nbsp;77-86 (Digitalisat).

## Verwysings
Tiu

**Tiu** kan na een van die volgende verwys:

* 'n Vorm van die naam van die Germaanse god Tyr.
* 'n Antieke Egiptiese koning – sien Tiu (koning).
Makemake (god)

duimnael|300px|Makemake in ’n rotstekening.
**Makemake** (ook **Make-make** of **MakeMake** gespel) in die Rapa Nui-mitologie van Paaseiland is die skepper van die mensdom, die god van vrugbaarheid en die hoofgod van die "Tangata manu"- of "voëlman"-kultus. Dié kultus is jonger as die eiland se meer bekende Moai-era. Die god word dikwels op Rapa Nui-rotstekeninge uitgebeeld.

Die Trans-Neptunus-dwergplaneet Makemake is na die god genoem omdat die planeet en die eiland albei met Paasfees verbind word. Die planeet is kort ná Paasfees 2005 ontdek, en die eerste Europese kontak met die eiland was op Paassondag 1722. 

## Verwysings 
## Bronne 
* Alfred Métraux. [1940] 1971. *Ethnology of Easter Island.* Bernice P. Bishop Museum Bulletin 160. Honolulu: Bishop Museum Press.
* Katherine Routledge The Mystery of Easter Island 1919 
* VAN TILBURG, Jo Anne. 1994. Easter Island: Archaeology, Ecology and Culture. Washington D.C.: Smithsonian Institution Press.
Podaleirios

duimnael|regs|150px|'n Standbeeld van Podaleirios.

**Podaleirios** (Grieks: Ποδαλείριος) was ’n legendariese geneesheer in die Griekse mitologie. Hy was die seun van Asklepios en Epione. Saam met sy broer Machaon het hy 30 skepe van Thessalië in die Trojaanse Oorlog aangevoer. Hy was een van die Grieke se dokters en ook 'n dapper vegter.

Podaleirios, wat Ajaks se waansin aan sy "brandende" oë herken het, het tot Kalchas se dood saam met hom by Troje geveg en het daarna in Siros, in Karië, gaan woon.

## Literatuur 
* Gustav Türk: *Podaleirios*. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Red.): *Gedetailleerde woordeboek van die Griekse en Romeinse mitologie*. Band 3.2, Leipzig, 1909, Sp.&nbsp;>2586–2591 (Digitalisat).

## Verwysings
Propranolol

260px|duimnael|regs|Bal-en-stokkiemodel van propranolol

## Definisie en mediese gebruike 
**Propranolol** is 'n beta-blokkermedikasie. Dit word gebruik om hoë bloeddruk te behandel, en ook onreëlmatige hartklop, tirotoksikose, kapillêre heemangiomas, prestasie-angs, en noodsaaklike bewing. Dit word gebruik om migraine te voorkom, en om verdere hartprobleme in diegene met angina of vorige hartaanvalle te voorkom.

duimnael|regs|'n Verlengde-vrystelling kapsule met 80&nbsp;mg propranolol
duimnael|regs|10 mg en 40 mg propranololtablette
## Newe-effekte 
Algemene newe-effekte sluit in naarheid, abdominale pyn en hardlywigheid. Dit moet nie gebruik word deur persone met 'n reeds stadige hartklop of hartversaking nie. Indien die medikasie vinnig gestaak word deur diegene met koronêre hartsiekte, kan simptome vererger. Dit kan die simptome van asma vererger. Versigtigheid word aanbeveel in diegene met lewer- of nierprobleme. Die gebruik daarvan tydens borsvoeding is waarskynlik in orde, maar die baba moet gemonitor word vir newe-effekte. Dit is 'n nie-selektiewe betablokker wat werk deur die blokkering van β-adrenerge reseptore. Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se lys van noodsaaklike medisyne, die belangrikste medikasie wat nodig is in 'n basiese gesondheidstelsel.  Propranolol is lank reeds beskikbaar as 'n generiese medikasie. maar in die Verenigde State kos dit sowat $15 per maand teen 'n tipiese dosis.

## Verwysings
Edyta Górniak

**Edyta Anna Górniak** (gebore 14 November 1972) is 'n Poolse jazz-pop-sangeres, liedjieskryfster, komponis en musikant.

## Diskografie 
### Album 
* "Dotyk" – debuutalbum (1995)
* "Edyta Górniak" – eerste internasionale album (1997)
* "Kiss me, feel me" – Japannese weergawe "Edyta Górniak" (1997)
* "Live '99" – live album (1999)
* "Perła" (2002)
* "Invisible" – teine rahvusvaheline album (2003)
* "E.K.G" (2007)
* "Zakochaj się na Święta w kolędach" – Kersfees album (2008)
* "My" (2012)

### Kortspeler 
* "To nie ja" (1994)
* "Jestem kobietą" (1994)
* "Dotknij..." (1995)
* "Będę śniła" (1995)
* "Pada śnieg" (met Krzysztof Antkowiak, 1995)
* "Kolorowy wiatr" (1995)
* "Love Is on the Line" (1995)
* "To Atlanta" (1996)
* "When You Come Back To Me" (1997)
* "Hope For Us" (met José Carreras, 1997)
* "Lustro" (1998)
* "Dumka na dwa serca" (met Mietek Szcześniak, 1998)
* "Anything" (1998)
* "Stop!" (1999)
* "One and One" (1999)
* "Linger" (1999)
* "Hunting High And Low" (2000)
* "Pieśń Julii" (2000)
* "To nie ja (remix)" (2000)
* "Jak najdalej" (2001)
* "Nie proszę o więcej" (2002)
* "Słowa jak motyle" (2002)
* "Perła" (2002)
* "Impossible" (2002)
* "As If / Sit Down" (2003)
* "The Story So Far" (2003)
* "Whatever It Takes" (2003)
* "Make It Happen" (2003)
* "Nieśmiertelni" (2003)
* "Krople chwil" (2004)
* "Loving You" (2006)
* "List" (2007)
* "Dziękuję Ci" (2008)
* "To nie tak jak myślisz" (2008)
* "Mizerna cicha" (2008)
* "Teraz – tu" (2011)
* "On the Run" (2011)
* "oj... KOTKU" (2011)
* "Nie zapomnij" (2012)
* "Co tylko chcesz" (2012)
* "Consequences" (2012)
* "Sens-Is" (2013)
* "Your High" (2014)
* "Glow On" (2014)
* "Oczyszczenie" (2015)
* "Grateful" (2016)

## Webwerf 
* Amptelike webwerf
Elsabe Steenbergprys vir Vertaalde Kinder- en Jeugliteratuur in Afrikaans

Die **Elsabe Steenbergprys vir Vertaalde Kinder- en Jeugliteratuur in Afrikaans** is ’n letterkundige prys wat sedert 2008 driejaarliks deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken word. Werke wat uit enige taal in Afrikaans vertaal word, word vir hierdie prys in aanmerking geneem in die kategorie kinderliteratuur – dit wil sê die groep lesers vanaf vyf tot twaalf jaar – en jeugliteratuur wat op jong volwassenes gemik is. By die beoordeling van die vertaling word gelet op die aansien wat die vertaalde werk binne sy eie letterkunde geniet en op die juistheid, oorspronklikheid en gehalte van die vertaling

Die prys is vernoem na die Suid-Afrikaanse skryfster Elsabe Steenberg.

## Lys van wenners 
*2008 – Jaco Jacobs (*Willemien en die geel kat* na *Ottoline and the yellow cat* deur Chris Riddell)
*2012 – Amelia de Vaal (die Kabouter-reeks)
*2015 – Kobus Geldenhuys (*Hoe om drakonees te praat* na *How to speak dragonese* deur Cressida Cowell)
*2018 – Kobus Geldenhuys (*Kewerknaap* na *Beetle boy* deur M.G. Leonard)
*2021 – Gunter Pakendorf (*Die eindelose storie* na *Die unendliche Geschichte* deur Michael Ende)
* 2024 – Zandra Bezuidenhout (*Lampie* na *Lampje* deur Annet Schaap)

## Bron 
Verwerk vanaf akademie.co.za.

## Verwysings
C.J. Langenhovenprys vir Taalwetenskap

Die **C.J. Langenhovenprys vir Taalwetenskap** is ’n letterkundige prys wat sedert 1968 driejaarliks deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken word vir taalwetenskaplike en/of taalskeppende werk in Afrikaans met inbegripvan leksikografie. Die bedoeling was aanvanklik ’n prys vir hoogs geslaagde taalvondste in die reklamewese, maar dit is onprakties bevind en op voorstel van die Akademieraad is besluit om dit vir taalwetenskap toe te ken. Hierdie prys het die Stalsprys vir Taalwetenskap vervang.

Die prys is vernoem na die Suid-Afrikaanse digter, skrywer en politikus C.J. Langenhoven.

## Lys van wenners 
*1970 – Prof. J. du P. Scholtz
*1973 – Prof. W Kempen
*1976 – Prof. Meyer de Villiers
*1979 – Prof. S.A. Louw
*1982 – Prof. F.A. Ponelis
*1985 – Prof. F.F. Odendal
*1988 – Prof. J.C. Steyn
*1991 – Prof. J.G.H. Combrink
*1994 – Prof. Edith Raidt
*1996 – Prof. R.H. Pheiffer
*2000 – Prof. E.B. van Wyk
*2003 – Lede van die Taalkommissie: Drr. A.F. Prinsloo, M. Alberts, F.J. Lombard, J. Anker, proff. W.A.M. Carstens, A.E. Coetzee, E.F. Kotzé, mnr. J. du T. McLachlan en prof. J.G.H. Combrink (postuum)
*2006 – Prof. R.P. Botha
*2009 – Prof. D.P. Wissing
*2012 – Prof. R.H. Gouws
*2015 – Mnr. J. du T. McLachlan
*2018 – Prof. M.C.J. van Rensburg
*2021 – Prof. Wannie Carstens

## Bron 
Verwerk vanaf akademie.co.za.

## Verwysings
Ds. Pieter van Drimmelenmedalje

Die **Ds. Pieter van Drimmelenmedalje** is ’n toekenning wat sedert 1977 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken word vir aktiwiteite soos Bybelvertaling, teologiese handboeke in Afrikaans vir gebruik deur universiteitstudente , gepubliseerde preekbundels, godsdiensonderwys en die skryf, vertaling, toonsetting en bywerking van Afrikaanse Psalms en Gesange. Die medalje kan na verloop van minstens vyf jaar weer aan dieselfde persoon toegeken word.

Die prys is vernoem na ds. Pieter van Drimmelen wat saam met prof. dr. G.C. van Drimmelen in 1977 ’n bedrag van R5&nbsp;000 beskikbaar gestel het.

## Lys van wenners 
*1982 – Prof. G.G. Cillié
*1984 – Die Bybelgenootskap van Suid-Afrika
*1988 – Prof. P.A. Verhoef
*1989 – Prof. J.P. Louw
*1990 – Dr. A.P. van der Colf
*1991 – Mnr. Pieter van der Westhuizen
*1992 – Prof. A.B. du Toit
*1993 – Prof. F.E. Deist
*1996 – Prof. J.P. Oberholzer
*1998 – Prof. J.A. Durand
*1999 – Prof. J.J.J. van Rensburg
*2000 – Prof. J.G. van der Watt, prof. S.J. Joubert
*2001 – Prof. C.J.A. Vos
*2002 – Prof. T.T. Cloete
*2003 – Prof. H.F. van Rooy
*2004 – Prof. H.J.B. Combrink
*2005 – Prof. G.C. Olivier
*2006 – Dr. A. König
*2008 – Prof. A.G. van Aarde
*2009 – Bybelgenootskap van Suid-Afrika, Christelike Kernensiklopedie
*2010 – Prof. J.L. Helberg
*2013 – Prof. A.P.B. Breytenbach
* 2016 – Mnr. H.C. van Zyl
* 2019 – Prof. H.J.B. Combrink

## Bron 
Verwerk vanaf akademie.co.za.

## Verwysings
Rapa Nui-mitologie

**Rapa Nui-mitologie**, ook bekend as **Pascuaanse** of **Paaseiland-mitologie**, verwys na die plaaslike mites, legendes en gelowe van die Rapa Nui-volk van Paaseiland in die suidoostelike Stille Oseaan.

## Oorspronklike mite 
300px|duimnael|Die 15 staande moai by Ahu Tongariki.

Volgens die Rapa Nui-mitologie was Hotu Matu'a die legendariese eerste setlaar en *ariki mau* ("opperhoof" of "koning") van Paaseiland. Hy en sy koloniseringsgeselskap, wat met twee kano's (of ’n dubbelrompkano) op die eiland aangekom het, was Polinesiërs van die onbekende land Hiva (dalk die Marquesas-eilande). Hulle het op Anakena-strand geland. Sy geselskap het oor die eiland versprei en dit verdeel tussen clans wat daarop aanspraak gemaak het dat hulle afstammelinge van Hotu Matu'a se seuns was. 

Hulle het langer as duisend jaar geïsoleerd gewoon op hul eiland aan die suidoospunt van die Polinesiese Driehoek, tot met die koms van die Nederlandse kaptein Jacob Roggeveen, die eerste Westerling wat die eiland in 1722 ontdek het.

### Kultus van voorouers 
Die sigbaarste element van die kultuur was die maak en oprig van enorme standbeelde genaamd moai, wat vergoddelikte voorouers verteenwoordig het. Daar is geglo die lewendes het ’n simbiotiese verhouding met die afgestorwenes en dat laasgenoemde alles verskaf het wat die lewendes nodig het, soos gesondheid, vrugbaarheid, land en diere, geluk, ens. Die lewendes het weer die afgestorwenes deur offerandes ’n beter plek in die geesteryk gegee. Die meeste nedersettings was aan die kus geleë en die moai is daar opgerig om oor hul nakomelinge te waak, met hul rug gekeer na die geesteryk in die see.

### Voëlmankultus 
:*Hoofartikel: Tangata manu.*
Die Tangata manu- of voëlmankultus is waarskynlik ’n latere kultus wat ontstaan het toe oorloë uitgebreek en natuurlike hulpbronne afgeneem het. Die oprig van die standbeelde is toe gestaak. 

Die godheid Makemake was die hoofgod van die voëlmankultus. Die kultus het afgeneem nadat die eilandbewoners die Katolieke geloof aangeneem het. Tekens daarvan is egter steeds te sien in die versiering van die eiland se kerk.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*
* Robert D. Craig. Dictionary of Polynesian mythology. Greenwood Publishing Group, 1989 , 
* Peggy Mann. Easter Island: land of mysteries. Holt, Rinehart en Winston, 1976. , 

## Eksterne skakels 
**Easter Island legends and myths*  - Easter Island Traveling
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Tangata manu

duimnael|180px|Die eiland Motu Nui, met die kleiner Motu Iti voor hom en die geïsoleerde seestapel van Motu Kau Kau op die voorgrond. Die foto is geneem van ’n 250&nbsp;meter hoë krans by Orongo.
[duimnael|180px|Rotskuns naby Orongo ([Makemake (god)|Makemake onder en twee voëlmans hoër op.]]

Die ***Tangata manu*** ("voëlman", van *tangata* "persoon, mens" + *manu* "voël") was die wenner van ’n tradisionele kompetisie op Paaseiland (ook bekend as Rapa Nui). Dit was ’n jaarlikse wedstryd om die eerste eier van die seisoen van ’n roetsterretjie (*manu tara*) op die eiland Motu Nui te gaan haal, daarmee terug te swem na Rapa Nui en die krans van Rano Kau na die hooggeleë dorpie Orongo uit te klim.

## Mite 
In die Rapa Nui-mitologie was die godheid Makemake die hoofgod van die voëlmankultus. Die drie ander gode was Hawa-tuu-take-take (die hoof van die eiers, ’n manlike god); sy vrou, Vie Hoa; en nog ’n vroulike god met die naam Vie Kanatea. Elk van dié vier het ook ’n dienskneg-god gehad wat met hom/haar verbind is. Die naam van al agt gode sou deur deelnemers gedreunsing word tydens die voorbereidingsrituele vir die eierwedstryd.

## Die kompetisie 
Die deelnemers, almal mans van aansien, is onthul in drome van *ivi-attuas*, of profete (mans of vroue). Elke deelnemer sou dan een of soms twee *hopu* (ander volwasse mans van ’n laer stand) aanstel wat fisiek na Motu Nui sou swem. Daar sou hulle wag op die koms van die roetsterretjies in die hoop dat hulle sal kan terugkeer met die eerste eier terwyl hul "klant", wat die eintlike deelnemer was, by die klipdorp Orongo sou wag. Die wedloop was baie gevaarlik en baie *hopu* is deur haaie gevang of het verdrink of van kranse afgeval. Dit lyk egter of hulle redelik maklik vervang is.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Gunzo

**Gunzo** (* 6. Eeu) was 'n Allemannese hertog in die vroeë 7de eeu, en het sy setel *villa Iburinga*, vandag se Überlingen op die meer van Konstanz.

## Die lewe en Werk 
Sy presiese lewens- en heerskappydatums is nie oorgelewer nie. Gunzo was die vader van Fridiburga, wat aan die Frankiese koning, Sigibert III, verloof is.

Die Hertog Gunzo, het die geestelikes en die biskoppe van die omgewing in 635 na 'n Sinode te Konstanz uitgenooi, waar die diaken Johannes tot Biskop van Konstanz verkies is, as opvolger van die oorledene Biskop Gaudentius.

Of Gunzo identies is met Hertog Gundoin, die stigter van die klooster van Moutier-Grandval, of sy voorganger, die Alamanniese Hertog Uncilin, wat in dieselfde tyd geleef het is onseker. Dit is moontlik dat Gunzo slegs die oostelike helfte van Alamanniee beheers het.

## Bronne 
* Vita van St Gallus
* Fredegar

## Literatuur 
* Otto Feger: *Duke Gunzo, en die bekendstelling van die Christendom onder die Alemanne.* In: Montfort. Bd. 12 (1960), p. 144-148.
* Dieter Geuenich: '''n geskiedenis van die Alemanne.'' Kohlhamer, Stuttgart 2004,  /
Natalse seebaber

Die **Natalse seebaber** (*Galeichthys trowi*) is 'n vis wat endemies is aan KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Natal sea catfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 15&nbsp;cm lank en is eers in 2010 beskryf. Die vis se lyf is persbruin en die onderkant is wit. Hulle leef in vlak kusriwwe in water wat tot 30&nbsp;m diep is en verkies die sanderige gedeeltes van die riwwe. Die vis vreet klein vissies en krappe.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings 
## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* *Galeichthys trowi* by FishBase
Fridiburga

**Fridiburga** was die dogter van die Alemanniese Hertog Gunzo. Sy was met die Merowingiese Sigibert III (638-656) verloof, het egter kort voor die troue ernstig siek geword. Volgens die Heiligenvita van St Gallus het Sigibert twee biskoppe met ryk geskenke vir Fridiburga gestuur, sodat hulle haar van die siektedemoon sou bevry, maar tevergeefs. Toe St Gallus Überlingen toe kom, die setel van die hertog, genees hy Fridiburga. Sy is toe Metz toe geneem, maar daar het sy uit die Königspalst in die Kerk van St. Stephan gevlug. Op die advies van die biskoppe het Sigibert afstand gedoen van sy huweliksplanne met Fridiburga en is in die jaar 646 met Chimnechild getroud. Fridiburga het non geword in die klooster van Metz St Peter, waar sy later Abdis geword het.

## Literatuur 
* Edward gesing Meister: In: Hans Martin swart Maier & 'n. (EDS.): *Handboek van baden-württemberg se geskiedenis.* Deel 1: *Algemene Geskiedenis.* Deel 1: *Van prehistoriese tye tot die einde van die Staufer.* Klett-Cotta, Stuttgart 2002, ISBN 978-3-608-91465-8.
* Ian N. Hout: *Franke en Alamanne in die Merowingiese Tydperk.* Woodbridge 1998, ISBN 0-85115-723-8.
Grünenfelder

**Grünenfelder** is ´n Switserse familienaam/ van wat soveel as "´n persoon afkomstig van die dorp Grünenfeld" beteken. Grünenfeld is ´n dorpie op die berg Pizol in die munisipaliteit van Vilters-Wangs in die Kanton St Gallen. Die familienaam kom sedert die 13de eeu voor in die kronieke van die streek. Volgens onbevestigde familie-legendes was die familie oorspronklik die Freiherren Arth von Grünenfeld wat in die 13de eeu die dorpie Grünenfeld besit het. Die familie is afstammelinge van die duitssprekende Walser settlaars wat hulle in die vroee 13e eeu in die hoeë bergstreke van die Romaans-sprekende Alpe kom vestig het.

Grünenfelder is die familienaam van die volgende bekende persone:

* Andy Grünenfelder (*. 1960), Switserse langlaufskiër
* Corina Grünenfelder (*. 1975), Switserse skiër
* Jürg Grünenfelder (* 1974), Switserse skiër
* Tobias Grünenfelder (*. 1977), Switserse skiër
Haming

**Haming** (lat. *Amingus*; * 539, d. 554) was 'n Frankiese Hertog van die Alemanne.

Haming word, saam met Butilin, as een van die Hertoë genoem wat in die 6de eeu die Alemanniese Hertogdom onder Frankiese heerskappy regeer het. Sy verblyf hy het in die *Villa Iburninga*, vandag se Überlingen by die Bodenmeer gehad. Die presiese datums van sy lewe en regering is nie oorgelewer nie.

## Bron 
* Vita van St Gallus

## Literatuur 
* Dieter Geuenich: '''n geskiedenis van die Alemanne'', Verlag Kohlhammer, Stuttgart 2004,  /
Bilichild (vrou van Childerich II)

**Bilichild** (in Frankryk ook *Bilichilde*, sowel as *Bilithilde*, *Bilichildis* en *Bilihildis*) (* om 654; † (vermoor) 675) was 'n Frankiese Koningin en die vrou van Childerich II., koning van Austrasia.

Bilichilds se pa was Sigibert III van Austrasia, en haar ma Chimnechild, wie se oorsprong onbekend is. Aan die einde van die jaar 662 trou Bilichild met haar half-neef, Childerich II., wat daardeur 'n dubbele legitimiteit vir sy kroning as koning gekry het. Hy was een van die drie meerderjarige seuns van Clodwig II., koning van Neustria. Aan die einde van 662, vermoedelik na ´n kort tydperk waarin sy ouer broer Chlotar III. ook die koning van Neustria en Austrasia was, word hy tot koning van Austrasia gekroon.

In die herfs van 675 is Bilichild en haar man in die bos van Livry in Lognes vermoor, na 'n sameswering van adellikes, wat deur die neustriese adellike Bodilo aangehits is. Hy is deur Childerich tot ´n oneerbare straf veroordeel. Deel van Bodilos se samesweerders was Amalbert, wat waarskynlik die graaf van Noyon was, en Ingobert. Tydens die moord op die koning en die Koningin  is ook Bilichild se vyf-jaar-oue seun Dagobert vermoor. Dit word verder berig dat Bilichild tydens die moord met ´n ander kind swanger was. Slegs hulle seun van Chilperich, wat vermoedelik nie deel van die jagparty was nie oorleef en is onder die naam van Daniël, in 'n klooster gebring.

Biskop Ouen (Audoin) van Rouen, het die lyke van die Koninklike familie na Parys laat bring en in die Abdy van Saint-Germain-des-Prés laat begrawe. Daar was hul doodskiste in 1656 weer ontdek.

## Literatuur 
* Martina Hartmann: *Die Koningin in die vroeë middeleeue.* Kohlhammer, Stuttgart 2009, p. 83ff.
Vaefar

**Vaefar** (lat. *Vaefarius*) was, volgens die aantekeninge van Biskop Marius van Avenches van 565 tot 573 Frankiese-Alamannise hertog in die bisdom van Avenches. Hy was die opvolger van Magnachar. Sy opvolger as Hertog was Theodefrid.

## Literatuur 
* Dieter Geuenich: '''n geskiedenis van die Alemanne.'' Uitgewery Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3-17-018227-7 / ISBN 3-17-012095-6

## Eksterne skakels 
* Ansgar wilde man:&#x20;Vaefarius&#x20;in&#x20;die aanlyn-Historiese woordeboek van Switserland
Lantachar

**Lantachar** (lat. *Lantacharius*, * ?; † ?) was, volgens die aantekeninge van biskop Marius van Avenches tot 548 Frankies-Alemanniese hertog in die bisdom van Avenches. Hy is opgevolg deur Butilin.

## Literatuur 
* Dieter Geuenich: *Geschichte der Alemannen*. Verlag Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3-17-018227-7 / ISBN 3-17-012095-6
Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur

Die **Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur** is ’n letterkundige prys wat sedert 1969 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken word aan ’n skrywer of skryfster wat gedurende ’n tydperk die beste werk van bevredigende gehalte in Afrikaans gelewer het in die genre kleuterliteratuur – dit wil sê kinders onder agt jaar. Sedert 1976 word die prys driejaarliks toegeken.

Die prys is ingestel deur dr. J.E. Holloway en is genoem na sy vrou, Tienie, wat een van die bekendste skrywers van kleuterverse in Afrikaans.

## Lys van wenners 
*1970 – M.E.R. (*Karlien en Kandas*)
*1971 – Pieter W. Grobbelaar (al sy kleuterboeke)
*1973 – Freda Linde (*Jos en die bok*)
*1976 – Hester Heese (al haar kleuterboeke)
*1979 – Tienie Holloway (postuum) (*Rympies van Tienie Holloway* en *Versies van Tienie Holloway*)
*1982 – Hester Heese (*Sy wat die soen op haar voorkop dra*)
*1985 – Freda Linde (*Die keiserkroon*)
*1988 – Rona Rupert (*Nou wil almal sien*)
*1991 – Corlia Fourie (*Die meisie wat soos ’n bottervoël sing*)
*1994 – Elizabeth van der Merwe (Kaljander van die Karoo*)
*1997 – Marita van der Vyver (outeur) en Piet Grobler (illustreerder) (*Olinosters op die dak*)
*2000 – Verna Vels (*Liewe Heksie en die rekenaar en ander nuwe Liewe Heksie stories*)
*2003 – Martie Preller (*Babalela en Lisa het ’n plan*)
*2006 – Martie Preller (outeur) en Erica en Andries Maritz (illustreerders) (*Diep, diep in die donker bos*)
*2009 – Alana Bailey (outeur) en Emily Bornhoff (illustreerder) (*Die prinses van die Afrikavlaktes*)
*2012 – Theresa van Baalen (outeur) en Joan Rankin (illustreerder) (*Aspris-krokkedis*)
*2015 – Ingrid Mennen (*Ben en die walvisse*)
*2018 – Jaco Jacobs (outeur) en Karen Lilje (illustreerder) (*Grom*)
*2021 – Fanie Viljoen (outeur) en Tumi K. Steyn (illustreerder) (*Die dag toe die draak kom*)
* 2024 – Antjie Krog, Ingrid de Kok (outeurs) en Fiona Moodie (illustreerder) (*Vetplantfeetjies'')

## Bron 
Verwerk vanaf akademie.co.za.

## Verwysings
Bont-akkedisvis

Die **Bont-akkedisvis** (*Synodus dermatogenys*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Stille- en Indiese Oseane asook die Rooisee en hiervandaan aan die ooskus van Afrika tot by sentraal Oos-Kaap. In Engels staan die vis bekend as die *Sand lizardfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 23&nbsp;cm lank en is grys tot bruin met ses vlekke op die rug. Daar is ook 8 tot 9 diamantvormige vlekke aan die sye; die sye se middelpunte is ligter. Die vis leef in rots kusareas en aflandige, beskermde koraal- en rotsriwwe in water wat 1 tot 70m diep is. Hulle is alleenlopers maar leef ook in pare saam of selfs in klein groepies. Hulle verkies sand en rommel bodems waar hulle hulself in die sand begrawe tot net die oë en neus uitsteek. Dit eet klein vissies.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.se/summary/Synodus-dermatogenys.html
Monoliet

[duimnael|Die Gavea-rots naby [Rio de Janeiro in Brasilië is die wêreld se grootste monoliet by die see.]]

’n **Monoliet** is ’n geologiese verskynsel wat bestaan uit ’n enkele groot rots of klip, soos sommige berge, of ’n groot stuk rots wat byvoorbeeld as of in ’n museum of gebou gebruik word. Erosie ontbloot gewoonlik die geologiese formasies, wat dikwels uit baie harde en soliede metamorfe of stollingsgesteente bestaan.

In argitektuur kan dit verwys na ’n gebou wat uitgekap is en deel van die oorspronklike rots bly, soos ’n monolitiese kerk, of na buitengewoon groot klippe soos obeliske, standbeelde of kolomme wat uit steengroewe daarheen gebring is.

Die woord is afgelei van die Latynse *monolithus*, wat weer kom van die Antieke Griekse woord *μονόλιθος* (*monolithos*): *μόνος* ("een" of "enkele") + *λίθος* ("klip").

## Galery 

Beeld:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Daar word dikwels na Uluru in Sentraal-Australië verwys as die grootste monoliet.
Beeld:A Yool DevilsTower 04Sep03.jpg|Devil's Tower in Wyoming, VSA.
Beeld:Roque Nublo, gran canaria.JPG|Roque Nublo op die Kanariese eiland Gran Canaria.
Beeld:AhuTongariki.JPG|Die moai van Paaseiland is monoliete.

## Eksterne skakels 
* 10 Grootste Monoliete in die Wêreld, touropia
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Springbok (rolprent)

Die fliek **Die Springbok** (1975), asook die Engelse weergawe daarvan, “The Springbok”, was 'n welbekende asook kontroversiële fliek van Tommie Meyer. Die rolprent handel oor 'n kleurling persoon, Attie Louw (gespeel deur Eckard Rabe), wat hom as 'n blanke voordoen en aan die Universiteit van Pretoria studeer. Hy word uitgebeeld as die universiteit se rugbyheld wat vir die span van Noord-Transvaal gekies word. Sy groot aspirasie is om Springbok te word. Hierdie film het gelei tot die hofsaak *Universiteit van Pretoria vs. Tommie Meyer Films*, omdat die universiteit nie hul "goeie naam en waardigheid" wou laat skend nie en wat die film vir 'n ruk buite vertoning geplaas het. Tommie Meyer Films het die hofsaak gewen en die film is verder uitgereik.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek

Die **Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek** is ’n letterkundige prys wat sedert 1968 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns vir ’n lietratuurwetenskaplike werk in Afrikaans met inbegrip van letterkundige kritiek. Die prys word geborg deur Human & Rousseau-uitgewers

Die prys is vernoem na die Suid-Afrikaanse joernalis, geskiedskrywer, kritikus en stigterslid van die Akademie, Gustav Preller

## Lys van wenners 
* 1970 – Prof. W.E.G. Louw
* 1973 – Prof. Rob Antonissen (postuum)
* 1976 – Prof. T.T. Cloete
* 1979 – Prof. H. van der Merwe Scholtz
* 1982 – Prof. Elize Botha
* 1985 – Prof. D.J. Opperman
* 1988 – Prof. J.C. Kannemeyer
* 1991 – Prof. Ernst van Heerden
* 1994 – Prof. André P. Brink
* 1997 – Prof. F.I.J. van Rensburg
* 2000 – Prof. H.P. van Coller
* 2003 – Prof. J.P. Smuts
* 2006 – Dr. H.C.L. Aucamp
* 2009 – Prof. Chris van der Merwe
* 2013 – Prof. H.M. Roos
* 2016 – Louise Viljoen
* 2019 – Prof. Heilna du Plooy
* 2022 – Prof. W.J. Henderson

## Bron 
* Verwerk vanaf Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns - *Akademiepryse sedert 1909*

## Verwysings