Vlag van Litaue

Die **nasionale vlag van Litaue** (Litaus: *Lietuvos vėliava*) is op 18 November 1988 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n horisontale driekleur in geel, groen en rooi.

Dit is op 25 April 1918 vir die eerste keer amptelik in gebruik geneem tydens Litaue se eerste tydperk van onafhanklikheid (1918–1940) wat beëindig is eers met die besetting deur die Sowjetunie en daarna deur Nazi-Duitsland (1941–1944). Tydens die naoorlogse, tweede Sowjetse besetting van 1945 tot 1988 is die vlag van die Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek gebruik bestaande uit ’n generiese rooi Sowjetse vlag met die naam van die republiek op wat in 1953 verander is in die rooi vlag met wit en groen bane onder.

Daarna is die Litause vlag op 18 November 1988 amptelik weer in gebruik geneem, sowat een en ’n half jaar voordat Litaue sy onafhanklikheid herwin het en byna drie jaar voor die Ontbinding van die Sowjetunie. In 2004 is die laaste verandering aan die vlag aangebring, toe die verhouding verander is van 1:2 tot 3:5.

## Geskiedenis 
### Historiese staatsvlag 
Die vroegste bekende vlae met ’n Litause identiteit is gedokumenteer in die 15de-eeuse *Banderia Prutenorum* geskryf deur Jan Długosz. Tydens die Slag van Tannenberg in 1410 was twee verskillende vlae teenwoordig. Die meeste van die 40 regimente het ’n rooi vaandel met ’n berede, agtervolgende ridder op gedra. Dié vlag, *Vytis* genoem, het uiteindelik die Litause oorlogsvlag geword en in 2004 weer die staatsvlag. Die ander regimente het ’n rooi vaandel met die pilare van Gediminas gedra. Diegene met die *Vytis* was deel van die Groothertogdom Litaue se leër, terwyl dié met die pilare van Gediminas Litause adellikes was. Tot aan die einde van die 18de eeu, toe dit deur die Russiese Ryk geannekseer is, het die Groothertogdom Litaue die *Vytis* as sy vlag gebruik.

### Ontwerp van die huidige vlag 
duimnael|Die Vilnius-konferensie in 1917 met die *Vytis*
[duimnael|Die Litause driekleur by die Kultuurkongres in [Kaunas, 1927]]
Die oorsprong van die geel-groen-rooi-driekleur val in ’n tydperk waar ander Europese republieke hul vlae verander het. Een voorbeeld wat die driekleur geïnspireer het, was die vlag van Frankryk in blou, wit en rooi wat ná die Franse Rewolusie in 1789 aangeneem is. Die enigste driekleur wat voorheen in Litaue gebruik is, was die groen, wit en rooi van Klein-Litaue. Tydens die Groot Seimas van Vilnius in 1905 is hierdie vlag bo die *Vytis* as die vlag van die Litause nasie gekies. Die *Vytis*, waarvan Jonas Basanavičius ’n sterk voorstander was, is om drie redes nie gekies nie: die eerste was dat die Seimas as deel van die strewe na nasionale identiteit afstand wou doen van die Groothertogdom Litaue se vlag omdat dit ook afsonderlike lande soos Belarus en Oekraïne ingesluit het. Die tweede rede was die gebruik van die rooi kleur deur rewolusionêres wat hulleself vereenselwig het met Marxistiese of Kommunisme. En laastens was die vlag *Vytis* te ingewikkeld om maklik herkenbaar te wees.

Tydens die Vilnius-konferensie in 1917 het die vlagdebat weer opgekom. Die twee kleure groen en rooi is gekies weens hul voorkoms in die volkskuns. Die kunstenaar Antanas Žmuidzinavičius het die konferensiesaal met klein rooi en groen vlaggies versier. Die afgevaardigdes het egter nie van die ontwerp gehou nie aangesien dit te donker en mistroostig was. Die afgevaardigdes het egter daarop besluit om dié saak aan ’n spesiale kommissie te oorhandig, bestaande uit Basanavičius, Žmuidzinavičius en Daugirdas. Op 19 April 1918 het hulle hul finale protokol aan die Raad van Litaue voorgelê. Die voorgestelde vlag was ’n driekleur (bo geel, groen in die middel en onder rooi) met die *Vytis* in die skildhoek of in die middel.

### Restourasie 
In 1988, toe die Litause onafhanklikheidsbeweging momentum verkry het, het die Litause Opperste Sowjet weer die driekleur as die nasionale vlag erken deur artikel 168 van die Litause SSR se grondwet te wysig. Die vlag is bepaal as ’n horisontale driekleur bestaande uit drie ewe bane: die boonste is geel, die middel is groen, die onderste is rooi; die vlagverhouding is 1:2 (soos dié van Sowjet-vlae). Dié vlag is bevestig deur die voorlopige grondwet op 11 Maart 1990 artikel nr. I-10.

Ná onafhanklikheid van die Sowjetunie is die driekleurvlag ingeskryf in die nuwe grondwet van Litaue wat deur ’n 1992-referendum aangeneem is.

### Vorige vlae 

Lêer:Flag of Gediminaičiai dynasty Lithuania.svg|  Veldteken met die pilare van Gediminas, 1410
Lêer:Alex K Grundwald flags 1410-03.svg|  Veldteken met die *Vytis*, 1410
Lêer:Flaga Rzeczypospolitej Obojga Narodow ogolna.svg|  Vlag van die Pools-Litause Gemenebess, 1569 tot 1795
Lêer:Flag of the State of the Teutonic Order.svg|  Vlag van die Duitse Orde (1226 tot 1561) en die Verenigde Baltiese Hertogdom (1918)
Lêer:Flag of Lithuania Minor.svg|  Vlag van Klein-Litaue sedert 1660
Lêer:Flag of Russia (1858–1896).svg|  Driekleur van die Huis van Romanof (Keiser van die Hele Rusland, Prins van Samogitië, 1721 tot 1917), nasionale vlag van die Russiese Ryk, 1858 tot 1896
Lêer:Flag of Lithuania (1918–1940).svg|  Vlag van Litaue, 1918 tot 1940
Lêer:Flag of Germany (1935–1945).svg|  Vlag van Nazi-Duitsland, 1935 tot 1945
Lêer:Flag of the Lithuanian Soviet Socialist Republic (1940–1953).svg|  Vlag van die Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1940 tot 1953
Lêer:Flag of the Lithuanian Soviet Socialist Republic (1953–1988).svg|  Vlag van die Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1988
Lêer:Flag of the Lithuanian Soviet Socialist Republic (1953–1988, reverse).svg|   Agterkant van die vlag van die Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1988
Lêer:Flag of Lithuania (1988–2004).svg| 1:2  Vlag van Litaue, 1988 tot 2004

## Ontwerp 
[duimnael||Die vlag van Litaue op die [Grootvorstepaleis van Litaue]]
duimnael|’n Wapperende Litause vlag
Die Litause vlag het die volgende tegniese ontwerp:

350px|senter|Konstruksietekening

### Simboliek 
Die Wet van die Republiek Litaue oor die Litause staatsvlag (Wet Nr. I-1497) is op 26 Junie 1991 goedgekeur en bepaal die ontwerp, grootte en gebruik van die staatsvlag. Dié wet is op 8 Julie 2004 (Wet Nr. IX-2331) gewysig en die mees noemenswaardige verandering sluit in die verandering van die nasionale vlag se verhouding van 1:2 tot 3:5 en die amptelike goedkeuring van ’n historiese vlag as die staats- (regerings-) vlag. Die wysiging het op 1 September 2004 in werking getree, nadat dit deur president Valdas Adamkus onderteken is.

Die vlag se geel kleur verteenwoordig die son en voorspoed, groen die woude, landskap, vryheid en hoop, en die rooi die bloed en dapperheid van diegene wat vir Litaue gesneuwel het. is voorgestel deur Česlovas Juršėnas, die adjunkspeaker van die Seimas, en deur Edmundas Rimša, die voorsitter van die Kommissie vir Heraldiek. Hierdie vlag is ook gelyktydig met die groot wapen voorgestel; albei is bedoel om die 750ste herdenking van Mindaugas se kroning in 1253 te herdenk (dié herdenking was in 2003). Tydens die strewe na nasionale onafhanklikheid was dit een van die min vlae wat beskou is om die nasionale vlag te word. Verskeie ander lande, waaronder Finland, Spanje, Venezuela, Duitsland en Thailand, het ’n amptelike nasionale vlag vir burgerlike gebruik en ’n staatsvlag vir regeringsgebruik.

In 2008 is die projek vir die opstel van die staatsvlag deur die Kommissie van Heraldiek begin en dit het in 2010 sy werk voltooi. Die ontwerper van die (historiese) staatsvlag is Arvydas Každailis wat ook die wapen ontwerp het. Op 17 Junie 2010 is hierdie staasvlagvoorstel aangeneem.

Kragtens die nasionale vlagwet word die staatsvlag permanent op drie plekke gehys: die Grootvorstepaleis van Litaue, die Trakai-kasteel en die Vytautas-Magnus-militêre museum. Daarbenewens word die staatsvlag op sekere dae by die volgende plekke gehys:

Afgesien van hierdie dae word die vlag tydens verkiesings by stemlokale gehys. Die nasionale regering het kragtens artikel 4, afdeling 7 van die vlagwet die bevoegdheid om die nasionale vlag te laat hys en om spesiale voorwaardes bepaal soos om rou aan te dui. Die vlootgeus is identies aan die historiese staatsvlag van Litaue. ’n Vlagpaalwimpel is aangeneem deur die Litause vloot vir gebruik op sy skepe.

Op 26 Januarie 1993 is deur die Seimas aan die president van Litaue amptelik ’n vlag gegee en die kleure is op 18 Februarie bepaal. Die vlag toon die wapen van Litaue met ’n griffioen en ’n eenhoring in die middel op ’n rooi agtergrond. Kragtens die staatswet is die agtergrondkleur pers, maar in die praktyk is die kleur donkerrooi. Die vlagverhouding is 1:1.2.

Elke provinsie van Litaue het ’n eie vlag aangeneem wat elkeen aan ’n patroon voldoen: ’n blou reghoek met tien uitbeeldings van die *Vytis*-kruis (’n goue kruis van Lotaringe) wat dien as ’n fraiing vir die sentrale kenmerk van die vlag wat deur elke provinsie self gekies is. Die meeste van die sentrale ontwerpe is ontneem van elke provinsie se wapen.

### Vlagvoorstelle 
Alhoewel alle lede van die Raad van Litaue met die vlagvoorstel saamgestem het, was sommige ontevrede met die aangenome nasionale vlag en hulle het beweer dat dit te soortgelyk was aan die nasionale vlae van Colombia en Ethiopië. Ernstige beraadslagings om die Litause vlag te verander het in 1936 begin. Een van die voorste ondersteuners in die tussenoorlogse tydperk was die bekende kunstenaar Mstislav Dobuzhinsky wat van mening was dat die vlag van Litaue nie aan die heraldiese standaarde voldoen het nie. In 1938 het Dobuzhinsky beraadslaag met die Litause filosoof Vydūnas wat aan hom inligting verskaf het oor die historiese vlag van Klein-Litaue. Dobuzhinsky het die president Antanas Smetona daarvan oortuig dat die vlag verander moet word. Volgens die joernalis en versamelaar Vilius Kavaliauskas was die verduideliking eenvoudig: “die kleure van die vlag moes ooreenstem met dié van die wapen. Daar was geen groen op die wapen nie. Interessant genoeg was Smetona oortuig en hy het moontlik op 8 Mei 1940 ’n vergadering gehad met die Kommissie van Heraldiek waar besluit is om die Litause vlag te verander.” Enige verdere oorwegings rakende die vlagverandering is beëindig met die besetting van Litaue deur die Sowjetunie in Junie 1940.

Lêer:Naval Ensign of Lithuania.svg| (3:5)  Lêer:FIAV mirror.svg Vlootvaandel van Litaue
Lêer:Flag of the Lithuanian Army.svg|  Militêre vaandel met die pilare van Gediminas
Lêer:Flag of the President of Lithuania.svg| (5:6) Presidentsvlag
Lêer:Flag of Lithuania (Proposal No. 1, 1940).svg|   Die hoofvoorstel om die Litause vlag te verander, 1940
Lêer:Nordic cross proposal for Lithuanian flag.svg|  Skandinawiese kruisvoorstel vir Litaue, 2001

## Galery 

Lêer:2009 m. Respublikos Prezidento inauguracija.jpg|Die presidentsvlag word gehys tydens die inhuldiging van die Litause president Dalia Grybauskaitė op 12 Julie 2009
Lêer:BaltskýŘetěz.jpg|Die vlag van Litaue tydens die Singende rewolusie in 1989
Lêer:Air Baltic Airbus A220 YL-CSK named "Vilnius " with Lithuanian flag livery.jpg|’n AirBaltic Airbus A220-300 in die nasionale kleure van Litaue met die doopnaam “Vilnius”.

## Sien ook 
* Vlae van provinsies van Litaue

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  *Lietuvos valstybinė vėliava Gedimino kalne* (Saamgestel deur Liuda Gaigalienė en Vitalija Jočytė). – Vilnius: Nasionale Museum van Litaue, 2008. – 96 bl. 

## Eksterne skakels 
*  Litaue by *Flags of the World*.
*