Voedingsfeite-etiket

Die **voedingsfeite-etiket** (ook bekend as die **voedingsinligtingpaneel**, en ander geringe variasies) is ‘n etiket wat op die meeste verpakte voedsel in baie lande vereis word, wat wys watter voedingstowwe en ander bestanddele (om te beperk en genoeg van te kry) in die kos is. Etikette is gewoonlik gebaseer op amptelike voedingsgraderingstelsels. 

Die meeste lande stel ook algemene voedingsgidse vir algemene opvoedkundige doeleindes vry. In sommige gevalle is die gidse gebaseer op verskillende dieëtdoelwitte vir verskeie voedingstowwe en ook as die etikette op spesifieke voedselsoorte.

Voedingsfeite-etikette is een van baie soorte voedseletikette wat deur regulasies vereis word en deur vervaardigers toegepas word. Hulle is vir die eerste keer in 1994  in die VSA en in 1996  in die Verenigde Koninkryk bekendgestel.

## Suid-Afrika 
Om Suid-Afrikaners te help om uit te vind watter kosse ongesond is wanneer hulle inkopies doen, het die Suid-Afrikaanse Ministerie van Gesondheid in April 2023 konsepvoedseletiketteringsregulasies gepubliseer. Dit sal 'n nuwe etiketteringskema instel, advertering van ongesonde kosse beperk en die gebruik van misleidende gesondheidsaansprake. Die konsepregulasies stel duideliker voedseletikette voor, wat 'n nuwe driehoek insluit wat beklemtoon dat die kos bestanddele bevat wat ongesond is. Hierdie logo's sal op die voorkant van 'n produk geplaas word.

## Australië  en Nieu-Seeland
Australië en Nieu-Seeland gebruik 'n voedingsinligtingpaneel van die volgende formaat:

Ander items word ingesluit soos toepaslik,en die eenhede kan gevarieër word soos nodig (bv. vervang mg vir g, of mol vir mg in die ‘Natrium’-ry).  In April 2013 het die Nieu-Seelandse regering reëls ingestel oor algemene aansprake wat op voedselverpakking gemaak moet word, soos ‘laag in vet.  In Junie 2019 het die Voedselregulasiestaande Komitee (VRSK) 'n prentbenaderings voorgestel om die hoeveelheid suikers en /of bygevoegde suiker in ‘n porsie voedsel oor te dra. ‘n Eksperiment het getoon dat die etikettering van suiker-teelepels die voorneme om suikerversoete drankies te koop, verminder het.

## Kanada
duimnael|'n Kanadese voedingsetiket wat inligting in beide Engels en Frans vertoon.
In Kanada is 'n gestandaardiseerde "Voedingsfeite"-etiket ingestel as deel van regulasies wat in 2003 goedgekeur is, en het verpligtend geword vir die meeste voorverpakte voedselprodukte op 12 Desember 2005. (Kleiner besighede is tot 12 Desember 2007 gegee om die inligting beskikbaar te stel.  In ooreenstemming met voedselverpakkingswette in die land, moet alle inligting, insluitend die voedingsetiket, in beide Engels en Frans, die land se twee amptelike tale, geskryf word. Die provinsie Québec het spesifieke vereistes met betrekking tot tweetalige verpakking, veral dat die Franse taal die prominente taal op produketikette moet wees.

Kanadese regulasie beheer streng die wyse waarop die voedingsfeitetabel-data  uiteengesit word. Daar is 'n verskeidenheid moontlike formate vir gebruik op 'n gegewe kosverpakking. ’n Hiërargie word gebruik om tussen die formate te kies (28 hoofformate, en 2–7 subformate vir elk). Dit lei daartoe dat standaard (vertikale) formate oorweeg word vir gebruik voor horisontale en lineêre formate. Die seleksiehiërargie laat die voedingsfeitetabel ook toe om nie meer as 15% van die fisiese pakket se beskikbare vertoonarea  te beslaan nie, maar om nooit kleiner te wees as 'n formaat wat minder as 15% van vertoonarea sal wees nie. In die praktyk kan die bepaling van die vertoonarea van 'n pakket, en die keuse van die toepaslike voedingsfeitetabel -formaat, 'n gedetailleerde berekening wees.

## China 
links|duimnael|'n Voorbeeld van 'n Chinese voedingsfeite-etiket.
In 2011 het die Chinese Ministerie van Gesondheid die nasionale voedselveiligheidstandaard vir voedingsetikettering van voorverpakte voedsel (GB 28050-2011) vrygestel. Die kernvoedingstowwe wat op 'n etiket moet wees, is: proteïen, vet, koolhidrate en natrium. Energie word in kJ aangeteken. En alle waardes moet per 100g/100ml wees.

## Europese Unie en Verenigde Koninkryk 
duimnael|'n Seldsame voorbeeld van opsionele voedingsfeite op 'n etiket vir lemoene (in die EU nie verpligtend vir onverwerkte vrugte nie).
Die Verenigde Koninkryk het in 1996 ‘n “riglyn vir daaglikse Innames ingestel”. 

Dit is gereguleer deur die Kommissie Raad van 2008/100/EG van 28 Oktober 2008 tot wysiging van die Raad se Riglyn- 90/496/EEG oor etikette vir voedsel met betrekking tot aanbevole daaglikse toelaes, energie-omskakelings faktore en definisies.  'n Nuwe regulasie is nou van krag (Regulasie 1169/2011)  Voedingswaarde-etikettering word vanaf Desember 2016 verpligtend vir die meeste vooraf verpakte voedsel. 

In die Europese Unie word die inligting (gewoonlik in paneel formaat) volgens die "ou" reëls (Direktief 90/496, gewysig) meestal gemerk as "Voedingswaarde" (of ekwivalent in ander EU-tale). 'n Voorbeeld word onderaan getoon. Die paneel is opsioneel, maar indien voorsien, moet die voorgeskrewe inhoud en formaat gevolg word. Dit sal altyd waardes gee vir 'n vasgestelde hoeveelheid—100 g (3,5 oz) of 100 ml (3,5 imp fl oz; 3,4 US fl oz) van die produk—en dikwels ook vir 'n gedefinieerde "porsie", as 'n opsie. Eerstens kom die energiewaardes, in beide kilokalorieë en kilojoules. 

Dan sal 'n uiteensetting van samestellende elemente volg: gewoonlik die meeste of al die proteïene, koolhidrate, stysel, suiker, vet, vesel en natrium. Die "vet" syfer sal waarskynlik verder afgebreek word in versadigde en onversadigde vette, terwyl die "koolhidraat" syfer waarskynlik 'n subtotaal vir suikers sal gee. Met die "nuwe" reëls is die verpligte inligting: energie, vet, versadigde, koolhidrate, suikers, proteïene en sout, in daardie spesifieke volgorde, met opsies om hierdie lys uit te brei na: mono-onversadigde, poli-onversadigde, poliole, stysel, vesel , en vitamiene en minerale. 

Met betrekking tot gesondheidsaansprake en voedingseise (samestellings) is dit in die EU geharmoniseer deur Regulasie 1924/2006, soos gewysig.  In November 2012 het die Europese Kommissie twee nuwe regulasies gepubliseer: Regulasie (EG) No. 1047/2012 en Verordening (EG) No.1048/2012. Sekere voedingseisgroepe soos in Regulasie (EG) No 1924/2006 moes verander word. Boonop is die gesondheidseise wat met gars-beta-gluten geassosieer word, gewysig (bv. verlaging van bloedcholesterol). 

Binne Regulasie 1924 is daar wetlike definisies van terme soos "lae vet", "hoë vesel", "verminderde kalorieë". 

Alle gesondheidsaansprake is in die Europese Unie geharmoniseer. Hulle kan gebruik word as hulle deur EFSA goedgekeur is. Die lys van goedgekeurde en afgekeurde eise is op hulle nasionale gesondheids webwerf beskikbaar. 

Indien die volledige voedingsinligting op die pakkie gewys word, kan addisionele voedingsinligting en formate (bv. 'n verkeersliggraderingstelsel) ingesluit word, dit val buite die bestek van regulasie.

Die Verenigde Koninkryk-regulasies word voorgehou in Bylaes 6 en 7 van die Voedseletiketteringsregulasies van 1996.

### Brexit
Vanweë Brexit sal die wetgewing in Groot Brittannië afwyk van die standaarde wat in die EU gebruik word. Op 7 September 2022 is die invoer van hierdie veranderinge uitgestel tot 1 Januarie 2024. In Augustus is die eerste etitekke wat "not for EU" lui, in die winkels in Noord-Ierland gesien. Vanaf Oktober 2023 word dit vir alle vleis en sommige melkprodukte verplig en die res van die veranderinge sal in twee fases tot en met Julie 2025 plaasvind.

## Hongkong
In Hongkong is voedingsfeite etikette se reguleering by die subsidiêre wetgewing van Kos en Medikasie (Samestelling en Etikettering) (Wysiging: Vereistes vir Voedingsetikettering en Voedingseise) Regulasie 2008.

## Indië 
In Indië het die Ministrie van Gesondheid en Gesinswelsyn op 19 September 2008, die Voorkoming van Voedselvervalsing (5de Wysiging) Reëls, in werking gestel. Dit het  verpakte voedselvervaardigers verplig om voedingsinligting en ‘n logo van die F.P.O of Agmark op hul produketikette aan te bring (Maatskappye wat verantwoordelik is vir die nagaan van voedselprodukte) om verbruikers in staat te stel om ingeligte keuses te maak terwyl hulle die item aankoop.  Voor hierdie wysiging was die bekendmaking van voedingsinligting grootliks vrywillig, baie groot vervardigers was geneig om die internasionale praktyk te volg.

## Meksiko
Voedselprodukte wat in Meksiko verkoop word gebruik die "*Información nutrimental*” produk se etiket-standaarde, baie soortgelyk aan “Voedings Feite” in die VSA. Die amptelike Meksikaanse standaard is deur die Meksikaanse sekretaris van handel en industriële promosie geskep, wat nou deel van die Sekretaris van Ekonomie uitmaak. Dit het op 24 Januarie 1996 in werking getree en definieër die “algemene spesifikasie vir etikettering van voedsel en gebottelde alkohol-vrye drankies”.

## Singapoer
In 1998 is die vrywillige *Healthier Choice* Simbool-stelsel geskep in Singapoer deur die nasionale Gesondheidsbevorderingsraad (GBR) om verbruikers in staat te stel om ingeligte voedselkeuses te maak terwyl hul kruideniersware inkopies doen. Hierdie stelsel is in 2003 na voedseloperateurs uitgebrei, wat hulle in staat gestel het om die simbool langs die geregte wat aan sy kriteria voldoen, op die spyskaart te vertoon.  In 2020 het die HPB, saam met sy ouerministerie, Ministerie van Gesondheid, ‘n nuwe verpligte graderingstelsel, Nutri-Grade vir voorafverpakte drankies, ingestel, wat die Gesonder Keuse-simbool vervang het om vetsug te bekamp. Die Nutri-graad-stelsel is gebaseer op die suiker- en versadigde vetinhoud in drankies, en het vier graderingsvlakke.  Dit is in Desember 2022 afgedwing en sou teen die einde van 2023 op vars voorbereide drankies geplaas word.

## Verenigde State
 oor voorgestelde opdaterings van die FDA se Voedingsfeite-etikette vir voedselverpakking. 27 Februarie 2014]]

In die Verenigde State lys die voedingsfeite-etiket die daaglikse waarde (%DW) of die persentasie wat in 'n porsie of 'n hele verpakking verskaf word wat aanbeveel word om nagekom te word of nie te oorskry nie in die daaglikse Amerikaanse dieet. 'n Voetnoot op die etiket dui aan  dat die % Daaglikse Waarde (DW) verwys na die persentasie wat elke voedingstof  "bydra tot 'n daaglikse dieet" en dat `n "2 000 kalorieë dieet per dag vir algemene voedingsadvies gebruik word."

Met sekere uitsonderings, soos babakos en babaformule, word die volgende daaglikse waardes gebruik.  Dit word verwysings daaglikse inname waardes genoem en is oorspronklik gebaseer op die hoogste 1968 aanbevole dieettoelaes (ADT) vir elke voedingstof. Dit is om te verseker dat daar aan die behoeftes van alle ouderdoms- en geslagskombinasies voldoen word.  Dit is ouer as die huidige ADT van die daaglikse inname waardes. Vir vitamien K, vitamien D, vitamien E, vitamien K, kalsium, fosfor, magnesium en mangaan is die huidige hoogste ADT's tot 50% hoër as die ouer daaglikse waardes wat in etikettering gebruik word, terwyl die aanbevole behoeftes vir ander voedingstowwe verdwyn het. 'n Tabel langs mekaar van die ou en nuwe daaglikse waardes vir volwassenes word by Reference Daily Intake verskaf. Vanaf Oktober 2010 is die enigste mikrovoedingstowwe wat op alle etikette ingesluit moet word, vitamien A, vitamien C, kalsium en yster. Om die voedingstofvlakke in die voedsel te bepaal, kan maatskappye databasisse ontwikkel of gebruik, en dit kan vrywillig by die Amerikaanse voedsel- en medisyne administrasie (FDA) ingedien word vir hersiening.
 

Daarbenewens is daar 'n vereiste dat bestanddele gelys word in volgorde van hoogste tot laagste hoeveelheid, volgens hul gewig.  
Hierdie vereiste het 'n mate van buigsaamheid tydens die Covid-19-pandemie.

Die etiket gee inhoud vir die meeste voedselprodukte onder die bepalings van die *1990 Nutrition Labeling and Education Act* (NLEA), volgens die aanbevelings van die FDA.  Dit was een van verskeie omstrede aksies wat geneem is tydens die ampstermyn van FDA-kommissaris dr. David Kessler. Die wet het voedselmaatskappye vereis om die nuwe voedseletiket op verpakte voedsel te begin gebruik vanaf 8 Mei 1994. (Vleis en pluimveeprodukte is nie deur NLEA gedek nie, alhoewel die Amerikaanse Departement van Landbou soortgelyke regulasies vir vrywillige etikettering van rou vleis en pluimvee voorgestel het.  Voedsel wat voor daardie dag geëtiketteer is, kon die ou etiket gebruik. Dit het in 1995 op alle produkte verskyn. Die ou etiket was getiteld "voedingsinligting per porsie" of bloot, "voedingsinligting".

Die etiket begin met 'n standaardbediening, kalorieë word tweede gelys, en dan volg 'n uiteensetting van die samestellende elemente, insluitend die % daaglikse waarde (%DW).  Totale vet, natrium, koolhidrate en proteïene word altyd gelys; die ander voedingstowwe wat gewoonlik getoon word, kan onderdruk word as hulle nul is. Gewoonlik word al 15 voedingstowwe getoon: kalorieë, kalorieë van vet, totale vet, versadigde vette, transvette, cholesterol, natrium, koolhidrate, dieetvesel, suikers, proteïene, vitamien A, vitamien C, kalsium en yster.

Produkte wat minder as 5 g vet bevat, toon hoeveelhede afgerond tot die naaste 0,5 g. Hoeveelhede minder as 0,5 g word tot 0 g afgerond. Byvoorbeeld, as 'n produk 0,45 g transvet per porsie bevat, en die pakkie bevat 18 porsies, sal die etiket 0 g transvet wys, al bevat die produk eintlik 'n totaal van 8,1 g transvet.

Benewens die voedingsetiket, kan produkte sekere voedingsinligting of gesondheidsaansprake op verpakking vertoon. Hierdie gesondheidseise word slegs deur die FDA toegelaat vir "agt dieet- en gesondheidsverhoudings gebaseer op bewese wetenskaplike bewyse", insluitend: kalsium en osteoporose, veselbevattende graanprodukte, vrugte en groente en kanker, vrugte, groente en graanprodukte wat bevat vesel—veral oplosbare vesel—en die risiko van koronêre hartsiekte, vet en kanker, versadigde vette en cholesterol en koronêre hartsiekte, natrium en hipertensie, en folaat- en neuraalbuisdefekte.  Die Instituut vir Geneeskunde het aanbeveel dat hierdie etikette die nuttigste voedingsinligting vir verbruikers bevat: versadigde vette, transvette, natrium, kalorieë en porsiegrootte.  In Januarie 2011 het voedselvervaardigers en kruidenierswinkels planne aangekondig om van hierdie voedingsinligting op verwerkte voedsel te vertoon. 

Die voedingsfeite-etikette verskyn tans op meer as 6,5 miljard voedselpakkies. President Bill Clinton het die Presidensiële Toekenning vir Uitnemendheid in Ontwerp vir die voedingsfeite-etiket in 1997 aan Burkey Belser en Jerold Mande uitgereik. / 
duimnael|Die oorspronklike FDA voedingsfeite-etiket, van 2006

Die FDA vereis nie dat enige spesifieke lettertipe in die Voedingsfeite-etiket gebruik word nie, en vereis slegs dat die etiket "'n enkele maklik leesbare tipe styl moet gebruik". Alhoewel sy voorbeeldetiket Helvetica skrif gebruik,  soos gereguleer deur die FDA en die USDA, is dit egter verpligtend dat sekere inligting wat in die etiket gelys word in Engels geskryf word, insluitend: naam van die produk, netto hoeveelheid, porsiegrootte en aantal porsies per pakkie, voedingsfeite, bestanddeel lys, en naam van vervaardiger of verspreider.ref>  Die kleinste letters moet minstens 1/16de van 'n duim lank (1,5875 millimeter) wees, gebaseer op die hoogte van 'n kleinletter "o". 

In Januarie 2006 moes transvet onder versadigde vet gelys word. Dit was die eerste betekenisvolle verandering aan die voedingsfeite-etiket sedert dit in 1993 bekendgestel is. 

### 2016 Hersiening 
In 2014 het die Amerikaanse voedsel- en medisyne administrasie vir die eerste keer in meer as 20 jaar  verskeie gelyktydige verbeterings aan voedingsetikettering voorgestel.  Die voorgestelde veranderinge was gebaseer op neigings van verbruik van voedingstowwe van openbare gesondheidsbelang.  Studies het egter getoon dat die meerderheid van die Amerikaanse bevolking nie die inligting in die destyds of huidige Voedingsfeite-etikette kon verstaan nie.  Voedingsetiket gesyferdheid is veral laag in ouer individue, van swart en Spaanse ras/etnisiteit, wat werkloos is, buite die VSA gebore is, laer Engelse vaardigheid het, laer onderwysprestasies, laer inkomste het, of in die Suide woon. 

Finale veranderinge het ingesluit; die verhoging van porsiegroottes om meer akkuraat te weerspieël hoeveel porsies die gemiddelde individu werklik verbruik, die verwydering van "kalorieë uit vet" en om eerder te fokus op die totale kalorieë en tipe vette wat in 'n produk verbruik word. Die lys van ekstra suiker wat by 'n produk gevoeg word, sowel as om die hoeveelheid Vitamien D en Kalium in 'n produk te verklaar en aanbevole daaglikse waarde hoeveelhede aan te pas.  Sommige van hierdie veranderinge het 'n groot debat tussen die voedselbedryf en openbare gesondheidsagentskappe ontketting. Die voorstel om veral suiker aan te dui wat tydens voedselproduksie bygevoeg is, is deur die FDA na vore gebring as 'n maatreël om die toename in suikerverbruik per capita in die VSA teë te werk, wat die afgelope dekades die perke oorskry het. /  Dit is deur wetenskaplike instellings en regeringsagentskappe aanbeveel. Groot Amerikaanse voedselverenigings het die etiketverandering teengekant, omdat dit dui op "gebrek aan meriete" en "geen oorwig van bewyse" om die insluiting van suiker wat by die nuwe etiket bygevoeg is, te regverdig nie. 

Die reëls vir die nuwe ontwerp is op 20 Mei 2016 gefinaliseer. Vervaardigers is aanvanklik tot 26 Julie 2018 gegee om daaraan te voldoen (of 26 Julie 2019, as hulle minder as $10 miljoen se jaarlikse voedselverkope het);  `n reëlverandering het die voldoeningsperdatum verleng tot 1 Januarie 2020 (of 1 Januarie 2021, vir kleiner verkopers).  Vir die etikettering van voedsel en dieetaanvullings word die hoeveelhede vitamiene en voedingsnodige minerale in 'n porsie uitgedruk as 'n persentasie van daaglikse waarde (%DW). Baie van die definisies van 100% Daaglikse Waarde is verander as deel van die hersiening.

### Alkohol 
In die Verenigde State word alkoholiese drank gereguleer deur die Alkohol- en Tabakbelasting- en Handelsburo (TBB). Vanaf 2012 vereis die TBB nie dat alkoholiese drankverpakking 'n voedingsfeite-etiket moet hê nie.  Sedert ten minste 2003 het verbruikersgroepe aangedring dat die TBB etikettering vereis wat Voedingsfeite-inligting bekend maak. Sommige bemarkingsterme, soos "lig" en "tafelwyn", moet TBB-riglyne volg. Verpakking moet in sommige omstandighede alkoholinhoud openbaar.

Verpligte inligting op die etiket wissel volgens tipe drank, en sluit in:
* 	Handelsnaam
* 	Naam en adres van vervaardiger (óf botteleringsaanleg of hoofkwartier)
* 	Land van oorsprong indien ingevoer (vereis deur Amerikaanse doeane- en grensbeskermingsregulasies)
* 	Klas, waarvan die definisies gereguleer word (bv. Bier,Aal, pils, jenewer, Wodka, Rum, tequilla, cordial, Likeur)
* 	Gesondheidswaarskuwing vir drankies 0,5% of meer alkohol per volume
* 	Netto inhoud
**  	Vir moutdrankies, moet in die Verenigde State gebruiklike eenhede wees (bv. pints of fluid ounces)
**  	Vir wyn, moet in metrieke eenhede wees, en bottels moet 50 ml, 100 ml, 187 ml, 375 ml, 500 ml, 750 ml, 1 L, 1,5 L, 3 L, of 'n groter grootte met 'n ewe aantal liters wees .
**  	Vir gedistilleerde spiritualieë, moet in metrieke eenhede wees. Bottels moet 50 mL, 100 mL, 200 mL, 375 mL, 750 mL, 1 L of 1,75 L wees. Bottels moet 50 mL, 100 mL, 200 mL of 355 mL wees.

* 	Alkoholinhoud (persentasie volgens volume)
**  	Vir moutdrankies, slegs verpligtend as 'n bietjie alkohol te wyte is aan bygevoegde geure, of indien deur staatswetgewing vereis word
**  	Vir gedistilleerde spiritualieë, verpligtend
**  	Vir wyn, opsioneel
* 	Verklaring van sulfiete benodig vir wyn wat in interstaatlike (nie intrastaatlike) handel verkoop word indien 10 dpm of meer swaeldioksied
* 	Opsionele maar gereguleerde terme
**  	Vir moutdrankies: "konsep", "lig", "lae-koolhidraat"
**  	Vir wyn: druifsoort en benaming van oorsprong, wynbenaming (bv. "wit", "rooi", "roos", "tafel"), wingerdbougebied, "landgoed gebottel", "vinted", oesjaardatum
**  	"Organies" (gereguleer deur USDA)
**  	Verklarings vir groot allergene

## Kafeïen
Gesondheidsnavorsers het gevra vir die verpligte etikettering van voedselprodukte met bygevoegde kafeïen, wat 'n psigo-aktiewe senuweestelselstimulant is. As dit oorverbruik word, kan kafeïen aanvalle, nierprobleme, lewerprobleme, hartaritmie veroorsaak, en die dood.  Die Coca-Cola Maatskappy en PepsiCo het in 2007 kafeïeninhoud begin etiketteer.

## Verwysings