Filippo Lippi

**Fra** oftewel *"Frater"* (Italiaans vir "broeder") **Filippo Lippi** (omstreeks 1406 – 8 Oktober 1469), ook bekend as **Lippo Lippi**, was 'n Italiaanse skilder van die Quattrocento (15de eeu).

## Biografie 
Lippi is in 1406 gebore in Florence as die seun van Tommaso, 'n slagter, en sy vrou. Toe hy nog 'n klein kindjie was het albei sy ouers gesterf. Hy het gevolglik by sy tante Mona Lapaccia gaan woon; omdat sy te arm was om hom groot te maak, het sy hom in die naburige Karmeliete-klooster geplaas. Hy was maar agt jaar oud toe hy na die klooster vertrek het en daar met sy opleiding begin het. In 1420 is hy opgeneem in die gemeenskap van Karmeliete-broeders van die klooster van Santa Maria del Carmine, Florence. Hy het die volgende jaar op 16-jarige ouderdom sy godsdienstige gelofte in die orde afgeneem. Hy is omstreeks 1425 verorden as priester in die Katolieke kerk, en het tot 1432 in die klooster gebly.Giorgio Vasari, die eerste kunshistorikus van die Renaissance, skryf dat Lippi geïnspireer was om 'n skilder te word toe hy Masaccio se werke in die Karmeliete Kerk besigtig het. Lippi se vroeë werk, veral die *Tarquinia Madonna* (Galleria Nazionale, Rome), toon Masaccio se invloed. In sy *Lewens van die uitmuntendste Italiaanse argitekte, skilders en beeldhouers* het Vasari die volgende oor Lippi gesê: "In plaas van studeer, het hy al sy tyd spandeer deur prente in sy eie boeke en die van andere te teken." Die klooster het as gevolg van Lippi se belangstelling aan hom die geleentheid gegee in die skilderkuns te bestudeer.

duimnael|Gewyde beeld van die *Madonna en Kind* voor 'n goue gordyn deur Filippo Lippi se werkswinkel. Die Walters Kunsmuseum.
duimnael|links|*Aanbidding in die Woud*
[duimnael|*Madonna en Kind* (1440–1445), tempera op paneel. Nasionale Kunsgalery, [Washington, D.C.]]

In 1432 het Filippo Lippi die klooster verlaat, hoewel hy nie van sy gelofte vrygestel is nie. In 'n brief uit 1439 beskryf hy homself as die armste broeder van Florence, wat verantwoordelik is vir die  onderhoud van ses hubare niggies.

Volgens Vasari het Lippi daarna Ancona en Napels besoek, waar hy deur seerowers gevange geneem is en as slaaf aangehou is. Sy bekwaamheid in portretsketse het daartoe bygedra dat hy uiteindelik vrygelaat is. Louis Gillet, in die *Katolieke ensiklopedie*, beskou hierdie verhaal as "sekerlik niks anders as verbeelding" nie.

In 1452 is Lippi aangestel as kapelaan vir die nonne by die klooster van San Giovannino dei Cavalieri in Florence.
[duimnael|''Portret van 'n man en vrou'' (ca. 1440). [Metropolitan Museum of Art, New York.]]
In Junie 1456 is dit aangeteken dat Fra Filippo in Prato (naby Florence) woon waar hy fresko's vir die katedraal geskilder het. In 1458, terwyl hy besig was met hierdie werk, het hy begin met 'n prent vir die kloosterkapel van S. Margherita in die stad, waar hy Lucrezia Buti, die dogter van 'n Florentynse man genaamd Francesco Buti, ontmoet het. Lippi het gevra dat sy toegelaat sou word om te sit vir die Madonna-figuur (of miskien S. Margherita). Onder daardie voorwendsel het Lippi seksuele verhoudings met haar gehad, haar na sy eie huis ontvoer en haar daar gehou ondanks die pogings van die nonne om haar terug te kry. Die verhouding het hul seun, Filippino Lippi, voorgebring wat in die voetspore van sy vader gevolg het en self 'n beroemde skilder sou word.

In 1457 is hy aangestel as "In commendam Rektor" (*"Rettore commendatario"*) van die S. Quirico in Legania, van welke instellings hy by tye aansienlike winste verdien het. Ondanks hierdie winste het Lippi sy hele lewe lank gesukkel om uit die kloue van armoede te ontsnap.

Die einde van Lippi se lewe is in Spoleto deurgebring, waar hy opdrag gekry het om tonele uit die lewe van die Maagd te skilder vir die apsis van die Spoleto-katedraal. In die semi-koepel van die apsis is die *Kroning van die maagd* (*Christus wat die Madonna kroon, met engele, sibille en profete*. Hierdie reeks, wat nie heeltemal gelykstaande is aan die wat by dié Prato uitgestal word nie, is ná Lippi se dood voltooi deur een van sy assistente, sy mede-Karmeliet, Fra Diamante. Lippi is op 8 Oktober 1469 in Spoleto oorlede. Die wyse waarop hy dood is, is in geskil. Daar word gesê dat die pous aan Lippi toestemming gegee het vir die huwelik met Lucrezia, maar voordat die toestemming gearriveer het, is Lippi vergiftig deur die verontwaardigde familielede van of Lucrezia, of 'n ander vrou vir wie hy gevoelens gehad het.

Filippo Lippi is in 1469 oorlede terwyl hy aan die fresko's van *Tonele uit die Lewe van die Maagd Maria* in die apsis van die Spoleto Katedraal gewerk het. Die fresko's toon die aankondiging, die begrafnis, die aanbidding van die kind en die kroning van die maagd. 'n Groep omstanders wat by die begrafnis uitgebeeld word, bevat 'n selfportret van Lippi, tesame met sy seun Filippino en sy helpers, Fra Diamante en Pier Matteo d'Amelia. Lippi is aan die regterkant van die transept begrawe, met 'n monument wat deur Lorenzo de' Medici aangevra is. Francesco di Pesello (Pesellino) en Sandro Botticelli was onder sy mees uitgelese leerlinge.

## Geselekteerde werke 
* *Bekroonde Madonna en Kind* *(Madonna van Tarquinia)* (1437) -Tempera op paneel, 151 x 66&nbsp;cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Rome
* *Pietà* (1437–1439) -Tempera op paneel, 86 x 107&nbsp;cm, Museo Poldi Pezzoli, Milaan
* *Madonna en Kind met heiliges* (1438) - Paneel, 208 x 244&nbsp;cm, Louvre, Parys
* *Sint Jerome in boetedoening* (c. 1439) - Tempera op paneel, 54 x 37&nbsp;cm, Lindenau Museum, Altenburg
* *The Annunciation with two Kneeling Donors* (c. 1440) - Olieverf op paneel, 155 x 144&nbsp;cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Rome
* *Martelli Aankondiging* (c. 1440) - Tempera op paneel, 175 x 183&nbsp;cm, San Lorenzo, Florence
* *Novitiate Altarpiece* (c.1440-1445) - Tempera op paneel, 196 x 196&nbsp;cm, Uffizi, Florence
* *Kroning van die Maagd* (1441–1447) - Tempera op paneel, 200 x 287&nbsp;cm, Uffizi, Florence
* *Aankondiging* (c. 1443–1450) - Hout, 203 x 185.3cm, Alte Pinakothek, München
* *Marsuppini Kroning* (na 1444) - Tempera op paneel, 172 x 251&nbsp;cm, Pinacoteca Vaticana, Rome
* *Aankondiging* (1445–50) - Olieverf op paneel, 117 x 173&nbsp;cm, Galleria Doria Pamphilj, Rome
* *Aankondiging* (c. 1449–1459) - Tempera op paneel, 68 x 151.5cm, Nasionale Galery, Londen
* *Sewe heiliges* (c. 1449–1459) - Tempera op paneel, 68 x 151.5cm, Nasionale Galery, Londen
* *Madonna en Kind* (c. 1452) - Paneel, deursnee 135&nbsp;cm, Pitti Galery, Florence
* *Begrafnis van Sint Jerome* (c. 1452–1460) - Tempera op paneel, 268 x 165&nbsp;cm, Museo dell'Opera del Duomo, Prato Katedraal
* *Verhale van Sint Stefaans en Johannes die Doper* (1452–1465) - Fresko siklus, Katedraal van Prato 
* *Madonna del Ceppo* (c. 1452–1453) - Paneel, 187 x 120&nbsp;cm, Siviele Museum, Prato
* *Madonna en Kind* (c. 1455) - Panel, Uffizi, Florence
* *Aanbidding in die Woud* (laat 1450's) - Paneel, 127 x 116&nbsp;cm, Staatliche Museen, Berlyn
* *Madonna van Palazzo Medici-Riccardi* (1466–1469) - Tempera op paneel, 115 x 71&nbsp;cm, Palazzo Medici-Riccardi, Florence 
* *Tonele uit die Lewe van die Maagd Maria* (1467–1469) - Fresko, apsis van die Spoleto Katedraal 
* *Madonna en Kind* (tussen omstreeks 1446 en 1447), The Walters Art Museum.
* *Triptiek van die Madonna van Nederigheid, met heiliges*

## Galery 

Lêer:Fra Filippo Lippi and Workshop, The Nativity, probably c. 1445, NGA 422.jpg|*Die geboortetoneel*, waarskynlik uit 1445, Nasionale Kunsgalery
Lêer:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|Die *Aanbidding deur die Wyses* is a *tondo* van die Aanbidding deur die drie Wyses. Fra Angelico en Filippo Lippi word daarmee gekrediteer, en dit dateer uit 1440/1460.
Lêer:Filippo Lippi - Incoronazione della Vergine - Google Art Project.jpg|*Bekroning van die Maagd* (Italiaans: *Incoronazione della Vergine*) (1441–47)
Lêer:Fra Filippo Lippi - Madonna with the Child and two Angels - WGA13307.jpg|*Madonna met die Kind en twee Engele* (1465), tempera op hout, Uffizi.
Lêer:Madonna col bambino, palazzo medici riccardi, filippo lippi.jpg|Die *Madonna van Palazzo Medici-Riccardi*
Lêer:Filippo Lippi, ritratto femminile.jpg|''Portret van 'n vrou*
Lêer:Fra Filippo Lippi - Coronation of the Virgin (detail) - WGA13317.jpg|*Kroning van die Maagd* (detail)
Lêer:Fra Filippo Lippi - Madonna with the Child and Scenes from the Life of St Anne (detail) - WGA13239.jpg|*Madonna met Kind*
Lêer:Pseudo-Pier Francesco Fiorentino, madonna del roseto.jpg|*Madonna en Kind'' deur 'n volgeling van Fra Filippo Lippi en Francesco Pesellino

## Notas 
## Verwysings 
* 
* 
* 

## Verdere leeswerk 
* Ruda, Jeffrey (1993). *Fra Filippo Lippi: Life and Work*. Londen: Phaidon Press. .

### Historiese romans 
* Proud, Linda (2012). *A Gift for the Magus*. Godstow Press. . ['n letterkundige roman oor Filippo Lippi en Cosimo de' Medici.]

## Eksterne skakels 
* www.FraFilippoLippi.org 75 werke deur Filippo Lippi
* Paul George Konody, *Filippo Lippi*, Londen: T.C. & E.C. Jack; New York: Frederick A. Stokes, 1911.
* *Italian Paintings: Florentine School*, 'n katalogus wat inligting oor Lippi en sy werke bevat (sien bladsye: 92–94).
* Fra Filippo Lippi by die Nasionale Kunsgalery