Baha’i-wêreldsentrum

duimnael|Die Baha’i-wêreldsentrum soos gesien vanaf die boonste terrasse
duimnael|Die hawestad Haifa met die Heiligdom van die Bab in die voorgrond
duimnael|Die Baha’i se hangende tuine word beskou as 'n simbool van vrede en 'n plek van rustigheid in die hartjie van die Haifa-metropool op Karmelberg. Hulle is van die mees besoekte toeriste-aantreklikhede in Israel

Die **Baha’i-wêreldsentrum** (Engels: *Baháʼí World Centre*; Arabies: المركز البهائي العالمي; Hebreeus: המרכז הבהאי העולמי) is die administratiewe en godsdienstige sentrum van die Baha’i-geloof en sluit geboue in of naby die stede Akko en Haifa in Noord-Israel in.

Die Baha’i-wêreldsentrum se ligging in Akko en Haifa het sy oorsprong in Baha'u'llah, die Baha’i-geloof se stigter, se verbanning na Akko se vesting deur Ottomaanse owerhede in 1868. In die Baha’i-wêreldsentrum is talle van die Baha’i se heilige plekke geleë, waaronder die Heiligdom van Baha'u'llah, die Heiligdom van die Bab en die Heiligdom van ʻAbdu'l-Bahá. Daarbenewens sluit dit die huise in, waar Baha'u'llah en sy familie hul ballingskap deurgebring het of wat 'n belangrike betekenis in die Baha’i-geskiedenis het. Van dié geboue, monumente en heiligdomme is in die Baha’i-tuine by Karmelberg geleë. Digby die Heiligdom van die Bab op Karmelberg is ook die Universale Huis van Geregtigheid (die hoogste beheerliggaam van die Baha’i-geloof), die Setel van die Internasionale Onderrigsentrum, die Internasionale Argief en die Sentrum vir die Bestudering van die Heilige Geskrifte geleë. Die meeste van die Baha’i-geloof se internasionale bestuur en koördinasie vind by die Baha’i-wêreldsentrum plaas, waaronder onderrigplanne en beide die studie en vertaling van die Baha’i se heilige geskrifte. Die Baha’i-wêreldsentrum is ook die hoofbestemming vir beide godsdienstige toerisme en Baha’i-pelgrims, en lok jaarliks sowat een miljoen besoekers.

Die meeste van die Baha’i-wêreldsentrum se geboue, waaronder die terrasse en die Heiligdom van die Bab aan die noordelike hange van Karmelberg, is in 2008 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.

## Karmelberg 
Dwarsdeur die religieuse geskiedenis is in 'n aantal bronne na Karmelberg verwys. Byvoorbeeld word in die Ou Testament se boek Jesaja geprofeteer dat dit die "Here se berg" is, waarna "al die volke sal stroom". Baha'u'llah het Haifa vier keer besoek en sy tent op Karmelberg opgeslaan. Tydens een van hierdie besoeke het hy vir ʻAbdu'l-Bahá die plek aangedui waar die Heiligdom van die Bab opgerig sou word. Op 'n ander keer het hy die sogenoemde "Tablet van Karmel" geskryf, waarin Karmelberg se betekenis vir die toekomstige Baha’i-gemeenskap beskryf word.

## Geskiedenis 
duimnael|Baha'u'llah se pad van ballingskap tot in Akko van 1853 tot 1868
duimnael|Ligging van die Baha’i-wêreldsentrum in Akko en Haifa, Israel
Die ligging van die administratiewe sentrum was die gevolg van 'n opeenvolgende aantal verbannings en gevangenisstrawwe wat Baha'u'llah, die stigter van die Baha’i-geloof, opgelê is. Baha'u'llah is in 1853 deur Naser ed-Din Kadjar uit Persië verban, waarna Baha'u'llah na Bagdad in die destydse Ottomaanse Ryk gegaan het. In 1863 is hy deur die Ottomaanse sultan Abdülaziz verban op versoek deur die Persiese sjah na gebiede verder weg van Iran en in 1868 uiteindelik na Akko in die destydse Ottomaanse Sirië. In dié gebied het Baha'u'llah sy laaste lewensjare deurgebring en hy het met sy volgelinge dwarsdeur die Nabye Ooste, Sentraal-Asië en Indië deur spesiale koeriers gekommunikeer, waardeur Akko in die sentrum van die groeiende Baha’i-geloof se netwerk ontwikkel het.

In 1892 is Baha'u'llah naby Akko oorlede en sy rusplek is in sy Heiligdom in Bahji. Ná Baha'u'llah se dood is sy seun ʻAbdu'l-Bahá tot hoof van sy vader se godsdiens benoem en die ontwikkeling van die plek as die sentrum van die Baha’i-geloof is voortgesit.

In 1908 is ná die Jong Turkse rewolusie al die politieke gevangenes in die Ottomaanse Ryk vrygelaat, waaronder ook ʻAbdu'l-Bahá. Kort ná die rewolusie het hy na Haifa verhuis om naby die Heiligdom van die Bab te woon, en sedertdien is die administratiewe hoofkwartier van die godsdiens in Haifa geleë.

Ná ʻAbdu'l-Bahá se dood was Shoghi Effendi die leier van die godsdiens en hy het die ontwikkeling van 'n aantal afsonderlike bouprojekte in die gebied gelei. Hy het ook besit verkry van ander plekke rondom Akko wat verband hou met Baha'u'llah se lewe, waaronder die Huis van ʻAbbud. Rondom Haifa het hy die Heiligdom van die Bab uitgebrei deur sy goue koepelvormige bobou op te rig en grond rondom die Heiligdom aangekoop om tuine aan te lê. Shoghi Effendi het ook besluit dat die geboue wat die instellings van die godsdiens, waarvoor in Baha'u'llah se Tablet van Karmel voorsiening gemaak is, waaronder die Universale Huis van Geregtigheid, die destyds nog nie gestigte beheerliggaam van die wêreldwye Baha’i-gemeenskap, in 'n deur tuine omringde Boog sou gerangskik wees. Die sentrum van dié Boog het die Graftuine geword, wat die grafte van lede van die Baha’i-heilige familie bevat. Gedurende sy eie leeftyd het hy die oprigting van een van die Boog se geboue begin, die Internasionale Argiefgebou. Op 19 September 2019 het die Universale Huis van Geregtigheid die ontwerp vir die Heiligdom publiek gemaak. Die heiligdom se konstruksie vorder.

#### Ridvan-tuin 
Baha'u'llah het hierdie klein, groen eiland in die middel van 'n rivier die Ridvan-tuin (Arabies: "Paradys") genoem, wat egter nie moet verwar word met die Ridvan-tuin in Bagdad nie, waar Baha'u'llah in 1863 sy sending verkondig het. Die Ridvan-tuin was die plek waar Baha'u'llah ná byna tien jaar se arrestasie in Akko vir die eerste keer die Akko-gevangenis se mure kon verlaat en weer die natuur ervaar het. Voorheen was sy enigste fisiese bewegings om in sy slaapkamer op en af te loop.

#### Landhuis Bahji 
Die Landhuis Bahji is op 'n heuwel in 'n gebied geleë waarna vroeër as *Al-Bahja* (Arabies: "Plek van Vreugde") verwys is. Uit dié voormalige somerpaleis van die ryk koopman Udi Khammar, wat oorspronklik in besit was van die Huis Abbud se oostelike helfte, is ná 'n pandemie deur die eienaars ontruim. In 1879 het ʻAbdu'l-Bahá die landhuis verkry en dit het die verblyf geword vir die meeste van sy familie. Verskeie kamers in die huis is vir die Baha’i van groot historiese belang.

#### Huis van Abbud 
In die gebou wat uit twee dele bestaan, wat die "Huis van Abbud" genoem is, het Baha'u'llah byna sewe jaar gewoon. Die gebou was vir die aantal familielede van Baha'u'llah heeltemal te klein, omdat deels 13 mense een kamer moes deel. Nietemin is hier in 1873 die Kitab-i-Aqdas, die Baha’i se heiligste boek, geopenbaar.

#### Baha'u'llah se sel in die Akko-gevangenis 
Die sel in die Akko-gevangenis, waar Baha'u'llah van 1868 tot 1870 saam met familielede gevange gehou is, is vandag 'n pelgrimsterrein in die Museum van die Ondergrondse Gevangenes. Israeliese monumentbewaring, die Baha’i-gemeenskap en die Genootskap vir die Ontwikkeling van Ou Akko het die sel in Junie 2004 herstel en heropen.

### Ander geboue 
Die ander geboue van die Boog, die Setel van die Universale Huis van Geregtigheid, die Sentrum vir die Bestudering van die Heilige Geskrifte en die Setel van die Internasionale Onderrigsentrum is onderskeidelik in 1982, 1999 en 2000 voltooi. Die vyfde gebou wat nog opgerig sal word, die Internasionale Baha’i-bibliotek, sal uiteindelik aan die oostelike kant van die Boog opgerig word en sal na verwagting as 'n sentrum vir "kennis in alle gebiede" dien, waaronder wetenskaplike ondersoek. Die terrasse rondom die Heiligdom van die Bab is in 2001 voltooi.

### Galery 

Lêer:International-Teaching-Centre.jpg|Internasionale Onderrigsentrum
Lêer:Bahaiarchivesbuilding.JPG|Internasionale Argief
Lêer:Centre for Study of Texts.jpg|Sentrum vir die Bestudering van die Heilige Geskrifte
Lêer:Shrine of the Bab 2.jpg|Heiligdom van die Bab
Lêer:Shrine-of-Bahaullah.jpg|Heiligdom van Baha'u'llah
Lêer:Garden-of-Ridvan.jpg|Ridvan-tuin
Lêer:Bahji.jpg|Landhuis Bahji
Lêer:HouseOfAbbud.jpg|Huis van Abbud
Lêer:AkkaPrison.jpg|duimnael|Die noordwestelike toring met Baha'u'llah se sel in die Akko-gevangenis

## Administrasie 
duimnael|Die Baha’i-boog soos gesien vanaf die Internasionale Argief
duimnael|Sentrum vir die Bestudering van die Heilige Geskrifte
Baie van die internasionale bestuur en koördinering van die Baha’i-geloof geskied by die Baha’i-wêreldsentrum. Dit sluit besluite in wat die godsdiens op 'n wêreldwye vlak raak en beide die bestudering en vertaling van die Baha’i se heilige geskrifte. Die Universale Huis van Geregtigheid, wat die Baha’i-geloof se hoogste beheerliggaam is, is in Haifa gesetel, saam met die Internasionale Onderrigsentrum, wat die aktiwiteite tussen die vastelandse beraders koördineer en as 'n skakelbeampte tussen hulle en die Universale Huis van Geregtigheid dien.

Gedurende Shoghi Effendi se termyn as leier van die Baha’i-geloof het die Britse mandaat van Palestina te kampe gehad met die toenemende konflik tussen Sioniste en Arabiere in die streek Palestina. Ná die einde van die Britse mandaat in Palestina en die daaropvolgende Arabies-Israeliese oorlog het in 1948 die meeste Baha’i Israel verlaat en slegs Shoghi Effendi en enkele ander het in die land aangebly. In 1963 is die eerste Universale Huis van Geregtigheid met sy setel in Haifa verkies en sedertdien het die aantal ondersteuningspersoneel in Haifa na etlike honderde van meer as 60 lande gegroei. Die groeiende personeel het gepaard gegaan met die internasionale groei van die Baha’i-gemeenskap en die toenemende werk wat by die Baha’i-wêreldsentrum gedoen word; die personeel sluit in die Universale Huis van Geregtigheid se gespesialiseerde departemente soos die sekretariaat, navorsing, finansies, statistieke en ander wat met die geboue en tuine se onderhoud besig is. Daarbenewens is verkose individue by ander Baha’i-liggame aangestel soos die Internasionale Onderrigsentrum en die Baha’i Internasionale Ontwikkelingsorganisasie en hulle dien as sulks by die Baha’i-wêreldsentrum.

Ondanks die teenwoordigheid van etlike honderde se vrywillige personeel in Haifa en Akko is daar geen formele Baha’i-gemeenskap in Israel nie, waarvolgens daar geen Negentiendagfeeste, Geestelike Rade, ens. is nie. Daarbenewens het Baha’i sedert Baha'u'llah se dae 'n selfopgelegde verbod nagekom om hul godsdiens aan die plaaslike bevolking van Israel te leer. Formele geloofverklarings deur Israelis word nie aanvaar nie. In 'n 1995-brief het die Universale Huis van Geregtigheid soos volg geskryf:

In 2002 het Israel se Departement van Finansies gedreig om die statusooreenkoms tussen die Baha’i-wêreldsentrum en die Israeliese regering ongeldig te verklaar. Die Baha’i is opdrag gegee om meer Israelis by hul sentrums in die Haifa-distrik aan te stel.

Die plaaslike Israelis en die personeel by die Baha’i-wêreldsentrum het min onderlinge kontak. Self die personeellede wat vir baie jare in Israel gewoon het, het nóg Hebreeus nóg Arabies gepraat. Moeders met klein kinders wat met personeellede getrou het en Irannese Baha’i met 'n Joodse agtergrond is op die een of ander manier verbind met die Israeliese samelewing.

## Waarneming deur die bevolking 
duimnael|'n Lugbeeld van die Baha’i se administratiewe geboue op Karmelberg in Haifa
Sommige dosente by die Universiteit van Haifa het onderhoude met 29 mense vanuit Haifa wat deur die Baha’i-wêreldsentrum se uitbreidings in die laat 1980's en deurgaans die 1990's geraak is gedoen. Dié uitbreiding het tuine, terrasse, die Sentrum vir die Bestudering van die Heilige Geskrifte, die Internasionale Onderrigsentrum en die uitbreiding van die Argiewe ingesluit. Dié uitbreiding is in 2001 voltooi.

Die ondervraagdes het die plek as "'n simbool van die stad", asook "uitstekend bestuur en onderhou" beskryf, en na die uitbreiding het inwoners die voordele van "finansiële bydrae tot die buurtgemeenskapsentrum en aan Arabiese studente in die stad, verhoogde eiendomswaardes en verbeterde omgewingsgehalte" erken. Hulle het egter ook "vervreemd en toenemend gedistansieer van die plek" gevoel as gevolg van heinings en toegangsbeheer, asook ongelykheid wanneer hulle die plek se "esteties indrukwekkende, goed gekultiveerde voorkoms met hul eie naburige woonbuurte" vergelyk.

Die stad Haifa en ander het die plek se vestiging ondersteun en die projekte vanweë hul intergodsdienstige verdraagsaamheid, estetika, ekonomiese groei, toerisme en die stad Haifa se verhoogde internasionale status bevorder. Die onderhoude het daarop gedui dat die uitbreiding tot konflikte gelei het met sommige plaaslike inwoners wat die konstruksies waargeneem het as "misleidend en/of oordrewe aggressief en uitoefening van onnodige mag en politieke invloed oor besluitnemers... Geskille het nie rondom waardes ontstaan nie, maar hoofsaaklik rondom vrae oor fisiese beplanning en plaaslike oorlas." Die ondervraagdes wat gevoel het dat hulle onregverdig behandel is, het ná die inwyding te eniger tyd onbelemmerde toegang tot die Baha’i-wêreldsentrum geëis, maar die plek bied slegs beheerde toegang met openingstye en begeleide toere. Sommige het Haifa beskryf as "'n stad wat heilig geword het as gevolg van die effens vreemde en geheimsinnige Baha’i-geloof".

## Sien ook 
* Lotustempel in Nieu-Delhi, Indië
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die Baha’i-geloof
*  Foto's van die Baha’i-wêreldsentrum
*    Amptelike webwerf van die Baha’i-tuine
*  Prente van die Baha’i-wêreldsentrum
*  Amptelike Unesco-bladsy