Apollo 13

links|70px

**Apollo 13** (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die Apollo-ruimteprogram en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer, maar die landing is afgelas nadat 'n suurstoftenk in die diensmodule twee dae na die sending ontplof en die elektriese en lewensondersteuningstelsel buite werking gestel het. Die bemanning, ondersteun deur rugsteunstelsels op die Apollo-maanmodule (LM), het eerder in 'n baan om die maan gereis en op 17 April veilig na die Aarde teruggekeer. Jim Lovell was die bevelvoerder van die sending, met Jack Swigert as vlieënier van die beheermodule (CM) en Fred Haise as vlieënier van die maanmodule. Swigert was 'n laat plaasvervanger vir Ken Mattingly, wat onttrek is uit die sending na blootstelling aan Duitse masels.

'n Roetine-roer van 'n suurstoftenk het beskadigde draadisolasie daarin aan die brand gesteek, wat 'n ontploffing veroorsaak het wat die inhoud van beide die suurstoftenks van die diensmodule die ruimte ingeblaas het. Die formele ongeluksverslag vermy egter die gebruik van die term. Destydse NASA ingenieurs het "tenkfaling" verkies, beide omdat dit meer akkuraat is en om die negatiewe konnotasies rondom die woord "ontploffing" te vermy. Sonder suurstof, wat nodig is vir asemhaling en vir die opwekking van elektriese krag, kon die diensmodule se aandrywing- en lewensondersteuningstelsels nie funksioneer nie. Die beheermodule se stelsels moes afgeskakel word om die oorblywende hulpbronne vir hertoetrede tot die atmosfeer te bewaar, wat die bemanning gedwing het om na die maanmodule oor te kruip en dit as 'n reddingsboot te gebruik. Met die maanlanding gekanselleer, het sendingbeheerders voltyds gewerk om die bemanning lewend terug Aarde toe te bring.

Alhoewel die maanmodule ontwerp is om twee mans vir twee dae op die maanoppervlak te ondersteun, het sendingbeheer in Houston nuwe prosedures geïmproviseer sodat dit drie mense vir vier dae kon ondersteun. Die bemanning het 'n groot ontbering ervaar, veroorsaak deur beperkte krag, 'n koue en klam kajuit en 'n tekort aan drinkbare water. Daar was 'n kritieke behoefte om die beheermodule se patrone aan te pas vir die koolstofdioksied-suiweraar om in die maanmodule te werk; die bemanning en sendingbeheerders was suksesvol in die improvisasie van 'n oplossing. Die gevaar van die ruimtevaarders het die openbare belangstelling in die Apollo-program kortliks hernu; tientalle miljoene het die neerplonsing in die suid-Stille Oseaan op televisie dopgehou.

'n Ondersoekraad het foute gevind met die voorvlugtoetsing van die suurstoftenk en die Teflon wat daarin geplaas is. Die raad het veranderinge aanbeveel, insluitend die minimalisering van die gebruik van potensieel brandbare items binne die tenk; dit is vir Apollo 14 aangepas. Die storie van Apollo 13 is al verskeie kere gedramatiseer, veral in die 1995-film *Apollo 13* gebaseer op *Lost Moon*, die 1994-memoir wat deur Lovell mede-geskryf is en 'n episode van die 1998-minireeks *From the Earth to the Moon*.

## Agtergrond 
In 1961 het die Amerikaanse president John F. Kennedy sy nasie uitgedaag om teen die einde van die dekade 'n ruimtevaarder op die Maan te land en veilig terug te bring Aarde toe.

NASA het kontrakte vir vyftien Saturn V-vuurpyle gesluit om die doel te bereik; destyds het niemand geweet hoeveel sendings dit sou vereis nie. Sedert sukses in 1969 met die sesde Saturn V met Apollo 11 behaal is, het nege vuurpyle beskikbaar gebly vir 'n verwagte totaal van tien landings.

Na die opwinding van Apollo 11 het die algemene publiek apaties teenoor die ruimteprogram geword en die Kongres het voortgegaan om NASA se begroting te sny; Apollo 20 is gekanselleer. Ten spyte van die suksesvolle maanlanding, is die sendings as so riskant beskou dat ruimtevaarders nie lewensversekering kon bekostig om vir hul gesinne te sorg as hulle in die ruimte sou sterf nie.

[duimnael|links|alt=see caption|Sending-operasiebeheerkamer tydens die TV-uitsending net voor die Apollo 13-ongeluk. Die ruimteman [Fred Haise kan op die skerm gesien word.]]
Selfs voordat die eerste Amerikaanse ruimtevaarder in 1961 die ruimte betree het, het die beplanning vir 'n gesentraliseerde fasiliteit om met die ruimtetuie te kommunikeer en die werkverrigting daarvan te monitor, begin. Dit was grotendeels die visie van Christopher C. Kraft Jr., wat NASA se eerste vlugdirekteur geword het. Tydens John Glenn se Mercury Friendship 7-vlug in Februarie 1962 (die eerste bemande wentelvlug deur die VSA), is een van Kraft se besluite deur NASA-bestuurders tersyde gestel. Hy is geregverdig deur 'n nasending-analise en het 'n reël geïmplementeer dat die vlugdirekteur se woord tydens die sending absoluut was; om sy besluite te verander, sou NASA hom dadelik moes afdank.

Houston se Sendingbeheersentrum is in 1965 geopen. Dit is gedeeltelik deur Kraft ontwerp en is later na hom vernoem.

Jack Swigert, die beheermodulevlieënier (CMP), was 38 jaar oud en het 'n B.Sc. in meganiese ingenieurswese en 'n M.Sc. in lugvaartwetenskap gehou; hy het in die Amerikaanse Lugmag en in die staat se Lugmag Nasionale Wag gedien en was 'n ingenieurstoetsvlieënier voordat hy in 1966 vir die vyfde groep ruimtevaarders gekies is.vir Apollo 10 gewees het, met Mercury- en Gemini-veteraan Gordon Cooper in bevel, Donn F. Eisele as beheermodule-vlieënier en Edgar Mitchell as maanmodule-vlieënier. Deke Slayton, NASA se Direkteur van Vlugbemanningsoperasies, het nooit beoog om Cooper en Eisele na 'n primêre bemanningsopdrag te roteer nie, aangesien albei uit die guns was – Cooper vir sy laks houding teenoor opleiding en Eisele vir voorvalle aan boord van Apollo 7 en 'n buite-egtelike verhouding. Hy het hulle aan die rugsteunbemanning toegewys omdat geen ander veteraan-ruimtevaarders beskikbaar was nie. Slayton se oorspronklike keuses vir Apollo 13 was Alan Shepard as bevelvoerder, Stuart Roosa as beheermodulevlieënier, en Mitchell as maanmodulevlieënier. Die bestuur het egter gevoel dat Shepard meer opleidingstyd benodig het, aangesien hy eers onlangs sy aktiewe status hervat het na 'n operasie vir 'n binneoorafwyking en sedert 1961 nie gevlieg het nie. Dus is Lovell se bemanning (homself, Haise en Ken Mattingly), wat almal Apollo 11 ondersteun het en vir Apollo 14 geskeduleer was, met Shepard s'n omgeruil.

Swigert was oorspronklik bevelvoerder van Apollo 13 se rugsteunbemanning, met John Young as bevelvoerder en Charles Duke as maanmodule-vlieënier. Sewe dae voor die lansering het Duke se seun se vriend hom aangesteek met Duitse masels. Dit het beide die hoof- en rugsteunspanne, wat saam geoefen het, blootgestel. Van die vyf was slegs Mattingly nie immuun deur vorige blootstelling nie. Normaalweg, as enige lid van die hoofbemanning onttrek moes word, sou die oorblywende bemanning ook vervang word en die rugsteunbemanning sou vervang word maar Duke se siekte het dit nie moontlik gemaak nie, dus twee dae voor die bekendstelling is Mattingly deur Swigert vervang. Mattingly het nooit Duitse masels ontwikkel nie en het later op Apollo 16 gevlieg.

Vir Apollo is 'n derde stel bemanning van ruimtevaarders, bekend as die ondersteuningsbemanning, aangewys benewens die hoof- en rugsteunspanne wat op die Mercury- en Gemini-projekte gebruik is. Slayton het die ondersteuningspanne geskep omdat James McDivitt, wat Apollo 9 sou bevel voer, geglo het dat, met voorbereiding wat in fasiliteite regoor die VSA aan die gang was, vergaderings wat 'n lid van die vlugbemanning benodig het, gemis sou word. Ondersteuningsbemanningslede moes help soos deur die sendingbevelvoerder aangedui. Gewoonlik laag in senioriteit, het hulle die sending se reëls, vlugplan en kontrolelyste saamgestel en dit op datum gehou, vir Apollo 13 was hulle Vance D. Brand, Jack Lousma en óf William Pogue óf Joseph Kerwin. 

Die vlugdirekteure vir Apollo 13 was Gene Kranz, **Witspan**  (die hoofvlugdirekteur); Glynn Lunney, **Swartspan**; Milton Windler, **Rooispan** en Gerry Griffin, **Gouespan**. Die CAPCOM's (*Capsule Communicator* die persoon in Sendingbeheer, tydens die Apollo-program 'n ruimtevaarder, wat verantwoordelik was vir stemkommunikasie met die bemanning) vir Apollo 13 was Kerwin, Brand, Lousma, Young en Mattingly.

## Sending kentekens en roeptekens 
duimnael|alt=see caption|Apollo 13 silwer Robbins gedenkpennings

Die Apollo 13-sendingkentekens beeld die Griekse god van die Son, Apollo, uit met drie perde wat sy strydwa oor die gesig van die Maan trek, en die Aarde in die verte gesien. Dit is bedoel om die Apollo-vlugte te simboliseer wat die lig van kennis aan alle mense bring. Die sendingleuse, *Ex luna, scientia* ("Van die Maan, kennis"), verskyn op die pennings. Deur dit te kies, het Lovell die leuse van sy alma mater, die Vlootakademie, *Ex scientia, tridens* ("Uit kennis, seemag") aangepas.

Op die kant het die sendingnommer in Romeinse syfers as *Apollo XIII* verskyn. Die pennings hoef nie gewysig te word nadat Swigert vir Mattingly vervang het nie, aangesien dit een van slegs twee Apollo-sending-kentekens is, die ander is Apollo 11, wat nie die name van die bemanning insluit nie. Dit is ontwerp deur die kunstenaar Lumen Martin Winter, wat dit gebaseer het op 'n muurskildery wat hy vir die St. Regis Hotel in New York Stad geskilder het. Die muurskildery is later gekoop deur akteur Tom Hanks, wat Lovell in die fliek Apollo 13 vertolk het, en dit is nou in die Captain James A. Lovell Federal Health Care Center in Illinois.

Die sending se leuse was in Lovell se gedagtes toe hy die roepsein Aquarius vir die maanmodule gekies het, geneem van *Aquarius*, die draer van water. Sommige mense in die media het verkeerdelik berig dat die roepsein geneem is uit 'n liedjie met dié naam uit die musiekblyspel *Hair*. Die beheermodule se roepsein, Odyssey, is nie net gekies vir sy Homeriese assosiasie nie, maar ook om te verwys na die onlangse film, 2001: A Space Odyssey, gebaseer op 'n kortverhaal deur wetenskapfiksie-outeur Arthur C. Clarke. In sy boek het Lovell aangedui dat hy die naam *Odyssey* gekies het omdat hy van die woord en die definisie daarvan gehou het: ‘n lang reis waar daar vele geleenthede hom voordoen om munt te slaan.

As gevolg van die ongeluk en die laaste minuut bemanningsverandering van Jack Swigert wat Ken Mattingly drie dae voor die lansering vervang het, is die Apollo 13 Robbins gedenkpennings wat saam aanboord van die ruimtetuig was, gesmelt en na die sending hergebruik om die korrekte bemanning en die afwesigheid van 'n maanlandingsdatum te weerspieël.

## Ruimtetuig 
duimnael|links|upright=0.68|CSM-109 *Odyssey* in die Operasies en Uitklaargebou
Die Saturnus V-vuurpyl wat gebruik is om Apollo 13 na die Maan te vervoer was genommer as SA-508 en was amper identies aan dié wat vir Apollo 8 tot 12 gebruik is. Die vuurpyl, saam met die ruimtetuig, het 2 949 136 kilogram geweeg. Die S-IC eerste fase se enjins is gegradeer om 440 000 newton (100 000 lbf) minder totale stukrag te genereer as Apollo 12 s'n, hoewel hulle binne die spesifikasies gebly het. Ekstra dryfmiddel is as 'n toets saamgedra, aangesien toekomstige J-sendings na die Maan meer dryfmiddel vir hul swaarder vragte sou benodig. Dit het die vuurpyl die swaarste gemaak wat NASA nog gevlieg het en Apollo 13 was sigbaar stadiger om uit die lanseeringstoring te kom as vorige sendings.

Die Apollo 13-ruimtetuig het bestaan ​​uit beheermodule 109 en Diensmodule 109 (saam CSM-109), genaamd *Odyssey*, en Maanmodule 7 (LM-7), genaamd *Aquarius*. Ook as deel van die ruimtetuig beskou, was die lansering-ontsnappingstelsel, wat die beheermodule (CM) na veiligheid sou dryf in geval van 'n probleem tydens opstyg, en die Ruimtetuig-LM-verbindingstuk, genommer as SLA-16, wat die maanmodule (LM) gedurende die eerste ure van die sending gehuisves het.

Die maanmodule-stadiums, beheermodule en die diensmodule is in Junie 1969 by die Kennedy-ruimtesentrum ontvang; die dele van die Saturn V is in Junie en Julie ontvang. Daarna het toetsing en montering voortgegaan, met die hoogtepunt wat bereik is met die uitrol van die lanseervoertuig, met die ruimtetuig bo-op, op 15 Desember 1969. Apollo 13 was oorspronklik geskeduleer vir lansering op 12 Maart 1970, maar daardie Januarie het NASA aangekondig dat die sending tot 11 April uitgestel sou word, beide om meer tyd vir beplanning toe te laat en om die Apollo-sendings oor 'n langer tydperk te versprei. Die plan was om twee Apollo-vlugte per jaar te voltooi en was in reaksie op begrotingsbeperkings wat die kansellasie van Apollo 20 tot gevolg gehad het.

## Opleiding en voorbereiding 
Die Apollo 13-hoofbemanning het meer as 1 000 uur se sendingspesifieke opleiding onderneem, meer as vyf uur vir elke uur van die sending se beplande duur van tien dae. Elke lid van die hoofbemanning het meer as 400 uur in babootsers van die beheermodule en (vir Lovell en Haise) van die Maanmodule by Kennedy-ruimtesentrum en in Houston deurgebring, waarvan sommige die vlugbeheerders by Sendingbeheer betrek het. Vlugbeheerders het aan baie simulasies van probleme met die ruimtetuig tydens vlug deelgeneem, wat hulle geleer het hoe om in 'n noodgeval te reageer.

## Eksperimente en wetenskaplike doelwitte 
duimnael|regs|upright|Lovell (links) en Haise tydens geologie opleiding in Hawaii, Januarie 1970
Apollo 13 se aangewese landingsplek was naby die Fra Mauro-krater; daar is geglo dat die Fra Mauro-formasie baie materiaal bevat het wat deur die impak uitmekaar gespat het en die Imbrium-kom vroeg in die Maan se geskiedenis gevul het. Die datering daarvan sou inligting nie net oor die Maan verskaf nie, maar ook oor die Aarde se vroeë geskiedenis. Sulke materiaal sou waarskynlik beskikbaar wees by die Cone-krater, 'n plek waar 'n impak vermoedelik diep in die maan regoliet geboor het.

Apollo 11 het 'n seismometer op die Maan agtergelaat, maar die sonkrag-aangedrewe eenheid het nie sy eerste twee weke lange maannag oorleef nie. Die Apollo 12-ruimtevaarders het ook een agtergelaat as deel van sy ALSEP, wat kernaangedrewe was. Apollo 13 het ook 'n seismometer (bekend as die Passiewe Seismiese Eksperiment), soortgelyk aan Apollo 12 s'n, as deel van sy ALSEP gehad, wat deur die ruimtevaarders op die Maan gelaat sou word. Daardie seismometer sou gekalibreer word deur die impak, na die afvuur, van die opstygstadium van Apollo 13 se maanmodule, 'n voorwerp met bekende massa en snelheid wat op 'n bekende plek bots. 

Ander ALSEP-eksperimente op Apollo 13 het 'n hittevloei-eksperiment ingesluit, wat die boor van twee gate van 3 meter diep sou behels het. Dit was Haise se verantwoordelikheid; hy moes ook 'n derde gat van daardie diepte vir 'n kernmonster boor. 'n Gelaaide Deeltjie Maanomgewingseksperiment (GDME) het die protone en elektrone van sonoorsprong gemeet wat die Maan bereik. Die pakket het ook 'n Maanatmosfeerdetektor (LAD) en 'n stofdetektor ingesluit om die ophoping van puin te meet. Die Hittevloei-eksperiment en die GDME is vir die eerste keer op Apollo 13 gevlieg; die ander eksperimente is al voorheen gevlieg.

duimnael|links|Haise oefen om die brandstofkapsule uit sy vervoervat, wat op die maanmodule gemonteer is, te verwyder. Die regte vat het ongeopend met sy radioaktiewe inhoud in die Stille Oseaan gesink.

Om die ALSEP aan te dryf, is die SNAP-27 radioisotoop termo-elektriese generator (RTG) gebruik. SNAP-27, wat deur die Amerikaanse Atoomenergiekommissie ontwikkel is, is vir die eerste keer op Apollo 12 gebruik. Die brandstofkapsule het ongeveer 3,79&nbsp;kg plutoniumoksied bevat. Die vat wat rondom die kapsule geplaas is vir vervoer na die Maan, is gebou met hitteskerms van grafiet en berillium en met strukturele dele van titanium en Inconel-materiale. Dus is dit gebou om die hitte van hertoetrede van die Aarde se atmosfeer te weerstaan ​​eerder as om die lug met plutonium te besoedel in die geval van 'n mislukte sending.

'n Vlag van die Verenigde State is ook geneem om op die maan se oppervlak opgerig te word. Vir Apollo 11 en 12 is die vlag in 'n hittebestande buis op die voorste landingspoot geplaas; dit is vir Apollo 13 na die *Modularized Equipment Storage Assembly* (MESA) in die maanmodule-afdaalstadium verskuif. Die struktuur om die vlag op die luglose maan te laat wapper, is verbeter vanaf Apollo 12 s'n.

Vir die eerste keer is rooi strepe op die helm, arms en bene van die bevelvoerder se A7L-ruimtepak aangebring. Dit is gedoen na Apollo 11, omdat diegene wat die beelde wat geneem is, probleme ondervind het om Armstrong van Aldrin te onderskei. Die verandering is egter te laat vir Apollo 12 goedgekeur. Nuwe vloeistofsakke wat aan die helms vasgemaak was en waaruit die ruimtevaarders moes drink terwyl hulle op die Maan geloop het, is deur Haise tydens Apollo 13 se laaste televisie-uitsending voor die ongeluk gedemonstreer.

Apollo 13 se primêre sendingdoelwitte was om: "Selenologiese inspeksie, opname en monsterneming van materiale in 'n vooraf gekose gebied van die Fra Mauro-formasie uit te voer. 'n Apollo-maanoppervlak-eksperimentepakket te ontplooi en te aktiveer. Die mens se vermoë om in die maanomgewing te werk, te ontwikkel. Foto's van kandidaat-verkenningsterreine te verkry." Die ruimtevaarders moes ook ander fotografiese doelwitte bereik, insluitend van die Gegenschein vanuit 'n maanbaan en van die Maan self op die reis terug na die Aarde. Van hierdie fotografie sou deur Swigert uitgevoer word terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het. Swigert sou ook foto's neem van die Lagrange-punte van die Aarde-Maan-stelsel. Apollo 13 het twaalf kameras aan boord gehad, insluitend dié vir televisie en bewegende beelde. Die bemanning moes ook bistatiese radarwaarnemings van die Maan aflaai. Niks hiervan kon weens die ongeluk gedoen word nie.

## Vlugbaan van Apollo 13 
center|framed|Apollo 13 se vlugbaan om die maan, op skaal geteken. Die ongeluk het ongeveer in die 56ste uur na lansering gebeur.

### Lansering en maanwentelbaan plasing 
duimnael|upright=.8|Apollo&nbsp;13 word gelanseer vanaf die Kennedy-ruimtesentrum, 11 April, 1970
duimnael|Apollo 13 ruimtetuig konfigurasie vir die grootste gedeelte van die vlug: Kliek op die beeld vir sleutel van genommerde komponente.
Die sending is op die beplande tyd, 14:13 OST (19:13 UTC), op 11 April gelanseer. 'n Anomalie het plaasgevind toe die tweede-fase, middelste (binneboord) enjin ongeveer twee minute te vroeg afgeskakel het. Dit is veroorsaak deur erge pogo-ossillasies. Vanaf Apollo 10 is die voertuig se geleidingstelsel ontwerp om die enjin af te skakel in reaksie op kamerdruk-afwykings. Pogo-ossillasies het op Titan-vuurpyle (gebruik tydens die Gemini-program) en op vorige Apollo-sendings voor gekom, maar op Apollo 13 is dit versterk deur 'n interaksie met turbopompkavitasie. 'n Oplossing om pogo te voorkom was gereed vir die sending, maar skeduledruk het nie die integrasie van die hardeware in die Apollo 13-ruimtetuig toegelaat nie. 'n Na-vlug ondersoek het aan die lig gebring dat die enjin een siklus weg was van katastrofiese faling. Die vier buitenste motors (daar is een in die middel)  en die S-IVB derde stadium het langer gevuur om te vergoed en die voertuig het baie naby aan die beplande sirkelvormige lae aardwentelbaan van 190 kilometer bereik, gevolg deur 'n maanoorgangversnellingontbranding ongeveer twee uur later, wat die sending op koers na die Maan geplaas het. Grondbeheer personeel het toe die derde fase op 'n koers gestuur om die Maan binne die bereik van die Apollo 12-seismometer te tref, wat dit net meer as drie dae in die sending gedoen het.

Die bemanning het gereed gemaak vir die driedaagse reis na Fra Mauro. Om 30:40:50 na lansering, met die TV-kamera aan, het die bemanning die vuurpyl ontbrand om Apollo 13 op 'n hibriede baan te plaas. Die afwyking van 'n vrye terugkeertrajek het beteken dat as die vuurpyl nie weer ontbrand word nie, Apollo 13 die Aarde op sy terugkeerbaan sou mis, eerder as om dit te wentel, soos met 'n vrye terugkeer. ’n Vrye terugkeerbaan kon slegs plekke naby die maan se ewenaar bereik; ’n hibriede trajek, wat enige tyd na maanoorgangversnelling begin kon word, het dit moontlik gemaak om plekke met hoër breedtegrade, soos Fra Mauro, te bereik. Kommunikasie het opgekikker toe Swigert besef het dat hy weens die laaste minuut-haas versuim het om sy federale inkomstebelastingopgawe (wat op 15 April verskuldig is) in te dien,en te midde van gelag van sendingbeheerders gevra het hoe hy 'n uitstel kon kry. Daar is bevind dat hy geregtig was op 'n verlenging van 60 dae omdat hy teen die sperdatum uit die land was.

Toegang tot die maanmodule om sy stelsels te toets was geskeduleer vir 58:00:00; toe die bemanning op die derde dag van die sending wakker word is hulle meegedeel dat dit met drie ure vorentoe geskuif is en later weer met nog 'n uur vorentoe geskuif is. 'n Televisie-uitsending was geskeduleer vir 55:00:00; Lovell, wat as seremoniemeester opgetree het, het die gehoor die binnekant van *Odyssey* en *Aquarius* gewys.  Die gehoor was beperk aangesien geeneen van die televisienetwerke die uitsending lewendig uitgesaai het nie, wat Marilyn Lovell (Jim Lovell se vrou) gedwing het om na die BBP-kamer by Sendingbeheer te gaan as sy haar man en sy bemanningslede wou sien.

### Ongeluk 
Ongeveer ses en 'n half minute na die TV-uitsending, nader aan 56:00:00, was Apollo 13 ongeveer 330&nbsp;000&nbsp;km van die Aarde af. Haise was besig om die maanmodule af te skakel nadat hy die stelsels getoets het terwyl Lovell die TV-kamera weggepak het. Jack Lousma, die CAPCOM, het minder belangrike instruksies aan Swigert gestuur, insluitend die verandering van die orientasie van die ruimtetuigtuig om fotografie van Komeet Bennett te vergemaklik. Lovell, wat uit die venster gekyk het, het berig dat "'n gas van een of ander aard" die ruimte instroom, wat dit duidelik maak dat daar 'n ernstige probleem is.

Aangesien die brandstofselle suurstof nodig gehad het om te werk, sou die oorblywende brandstofsel afskakel wanneer tenk-1 leegloop, wat beteken dat die beheer-en-diensmodule se enigste beduidende bronne van krag en suurstof die beheermodule se batterye en sy suurstof-stutenk sou wees. Hierdie sou normaalweg vir die laaste ure van die sending benodig word, maar die oorblywende brandstofsel, met reeds 'n tekort aan suurstof, het suurstof uit die stustenk getrek. Kranz het beveel dat die stutenk geïsoleer word, wat die suurstof bespaar het, maar dit het beteken dat die oorblywende brandstofsel binne twee uur sou ophou werk, aangesien die suurstof in tenk-1 verbruik of uitgelek het. Die gebied rondom die ruimtetuig was gevul met talle klein stukkies puin van die ongeluk, wat enige pogings om die sterre vir navigasie te gebruik, bemoeilik het. Die doel van die sending het skielik verander, dit was eenvoudig: om die ruimtevaarders lewend terug na die Aarde te kry. net soos hulle sou gesterf het na 'n ontploffing in 'n maanbaan, insluitend een terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het. Om 61:29:43.49 is die maanmodule se Daalaandrywingstelsel vir 34.23 sekondes ontbrand om Apollo 13 in 'n vrye terugkeertrajek teruggeplaas.

duimnael|Die Apollo&nbsp;13 bemanning het die Maan afgeneem vanuit die Maanmodule.
Die verandering sou Apollo 13 binne ongeveer vier dae terug na die Aarde kry met 'n landing in die Indiese Oseaan, waar NASA weinige herwinningsmagte gehad het. Jerry Bostick en ander Vlugbeheerders was gretig om beide die reistyd te verkort en om in die Stille Oseaan te land, waar die hoofherwinningsmagte geleë was. Een opsie sou die terugreistyd met 36 uur verminder, maar dit sou vereis dat van die diensmodule ontslae geraak word; dit sou die beheermodule se hitteskild aan die ruimte blootstel tydens die terugreis, iets waarvoor dit nie ontwerp is nie. Die Vlugbeheerders het ook na ander opsies gekyk. Na 'n vergadering met NASA-amptenare en ingenieurs, het die senior persoon teenwoordig, die direkteur van die *Manned Spaceflight Center*, Robert R. Gilruth, besluit op 'n ontbranding met behulp van die Daalaandrywingstelsel, wat 12 uur sou bespaar en Apollo 13 in die Stille Oseaan sou laat land. Hierdie ontbranding sou plaasvind twee ure nadat die ruimtetuig verby die naaste punt aan die Maan (perisintium) was, genoem PC+2.

### Terugkeer na die Aarde 
[duimnael|Swigert met die toestel wat geïmproviseer is om die beheermodule se [Litiumhidroksied|litiumhidroksiedhouers te gebruik in die maanmodule.]]
Die maanmodule het genoeg suurstof gehad, maar daar was steeds die probleem om koolstofdioksied te verwyder, wat deur houers litiumhidroksiedkorreltjies geabsorbeer is. Die maanmodule se voorraadhouers, bedoel om twee ruimtevaarders vir 45 uur op die Maan te akkommodeer, was nie genoeg om drie ruimtevaarders vir die terugreis na die Aarde te ondersteun nie. Die beheermodule het genoeg houers gehad, maar hulle was van 'n ander vorm en grootte as die maanmodule s'n en kon dus nie in die maanmodule se toerusting gebruik word nie. Ingenieurs op die grond het 'n manier bedink om die gaping te oorbrug deur plastiekdeksels te gebruik wat van prosedurehandleidings geruk is, kleefband en ander items wat op die ruimtetuig beskikbaar was. NASA-ingenieurs het na die geïmproviseerde toestel as "die posbus" verwys. Die prosedure vir die bou van die toestel is oor die tydperk van 'n uur deur CAPCOM Joseph Kerwin aan die bemanning voorgelees en is deur Swigert en Haise gebou; koolstofdioksiedvlakke het onmiddellik begin daal. Lovell het later hierdie improvisasie beskryf as "'n goeie voorbeeld van samewerking tussen grond en ruimte".

duimnael|links|Lovell probeer rus in die ysige ruimtetuig

Die beheer-en-diensmodule se elektrisiteit het gekom van brandstofselle wat water as 'n neweproduk produseer, maar die maanmodule is aangedryf deur silwersinkbatterye wat nie dit gedoen het nie, dus sou beide elektriese krag en water (wat nodig is vir toerustingverkoeling sowel as om te drink) krities wees. Die maanmodule se kragverbruik is tot die laagste moontlike vlak verminder. Swigert kon 'n paar drinksakke met water uit die beheermodule se waterkraan vul, Hierdie infeksie is waarskynlik veroorsaak deur die verminderde waterinname, maar mikrogravitasie en die gevolge van kosmiese straling kon moontlik sy immuunstelsel se reaksie op die patogeen benadeel het.

duimnael|''Apollo 13: Houston, We've Got a Problem'' (1970)—Dokumentêr oor die sending deur NASA (28:21)

Binne die donker ruimtetuig het die temperatuur tot so laag as 3&nbsp;°C gedaal. Lovell het oorweeg om die bemanning hul ruimtepakke te laat aantrek, maar het besluit dat dit te warm sou wees. In plaas daarvan het Lovell en Haise hul maanwandelingstewels gedra en Swigert het 'n ekstra oorpak aangetrek. Al drie ruimtevaarders was koud, veral Swigert, wie se voete nat geword het terwyl hy die watersakke gevul het en geen maanwandelingstewels aangehad het nie aangesien hy nie geskeduleer was om op die Maan te loop nie. Hulle is aangesê om nie hul urine in die ruimte te stort nie aangesien dit die vlugbaan kon versteur en dus moes hulle dit in sakke bêre. Water het op die mure gekondenseer; enige kondensasie wat moontlik agter toerustingpanele was het geen probleme veroorsaak nie, deels as gevolg van die uitgebreide verbeterings aan elektriese isolasie wat na die Apollo 1-brand ingestel is. Ten spyte van dit alles het die bemanning min klagtes gehad.

Die Vlugbeheerder John Aaron, saam met Mattingly en verskeie ingenieurs en ontwerpers, het 'n prosedure ontwerp om die beheermodule van volle afgeskakel aan te skakel – iets wat nooit bedoel was om tydens 'n vlug gedoen te word nie, wat nog te sê onder Apollo 13 se streng krag- en tydsbeperkings. Die ruimtevaarders het die prosedure sonder ooglopende probleme geïmplementeer: Kranz het later die krediet vir hul oorlewing gegee aan al drie ruimtevaarders wat toetsvlieëniers was, gewoond daaraan om in kritieke situasies met hul lewens op die spel te werk.

### Hertoetrede in atmosfeer en neerplons 
Ten spyte van die akkuraatheid van die PC+2-prosedure, het die ruimtetuig stadig van koers afgedryf, wat 'n regstelling genoodsaak het. Aangesien die maanmodule se leidingstelsel afgeskakel is na die PC+2-prosedure, is die bemanning aangesê om die lyn tussen nag en dag op Aarde te gebruik om hulle te lei, 'n tegniek wat op NASA se Aarde-wentelbaan-missies gebruik word, maar nooit op pad terug van die Maan nie. Die maanmodule het weer die Aarde se atmosfeer binnegedring en is vernietig, met die oorblywende stukke wat diep in die oseaan geval het.  Apollo 13 se finale middelkoers-korreksie het die bekommernisse van die Atoomenergiekommissie aangespreek, wat wou hê dat die houer met die plutoniumoksied wat vir die SNAP-27 RTG bedoel was, op 'n veilige plek moes land. Die impakpunt was oor die Tonga-trog in die Stille Oseaan, een van sy diepste punte en die houer het 10 kilometer na die bodem gesink. Latere helikopteropnames het geen radioaktiewe lekkasie gevind nie. *Odyssey* het radiokontak herwin en veilig in die suid-Stille Oseaan neergeplons, 21°38′24″S 165°21′42″W, suidoos van Amerikaans-Samoa en 6.5 km vanaf die bergingskip, USS *Iwo Jima*. Alhoewel hulle moeg was, was die bemanning in 'n goeie toestand, behalwe vir Haise, wat 'n ernstige urienweginfeksie ontwikkel het weens onvoldoende waterinname. Die bemanning het oornag op die skip gebly en die volgende dag na Pago Pago, Amerikaans Samoa, gevlieg. Hulle het na Hawaii gevlieg, waar president Richard Nixon hulle die Presidensiële Medalje van Vryheid, die hoogste burgerlike eerbewys, aan hulle toegeken het. Hulle het oornag gebly en is toe terug na Houston gevlieg. Op pad na Honolulu het president Nixon in Houston gestop om die Presidensiële Medalje van Vryheid aan die Apollo 13-sendingoperasiespan toe te ken. Hy het oorspronklik beplan om die toekenning aan NASA-administrateur Thomas O. Paine te gee, maar Paine het die sendingoperasiespan aanbeveel.

## Publieke en media-reaksie 
Wêreldwye belangstelling in die Apollo-program is deur die voorval weer aangewakker; televisiedekking is deur miljoene gesien. Vier Sowjet-skepe het na die landingsgebied gegaan om te help indien nodig en ander nasies het hulp aangebied indien die vaartuig elders moes land. President Nixon het afsprake gekanselleer, die ruimtevaarders se families gebel en na NASA se Goddard Space Flight Center in Greenbelt, Maryland, gereis, waar Apollo se opsporing en kommunikasie gekoördineer is.

Die redding het meer openbare aandag gekry as enige ruimtevlug tot op daardie stadium, behalwe die eerste maanlanding van Apollo 11. Daar was wêreldwye opskrifte en mense het om televisiestelle gesit om die nuutste ontwikkelinge te kry, aangebied deur netwerke wat hul gereelde programmering vir bulletins onderbreek het. Pous Paulus VI het 'n gemeente van 10 000 mense gelei in gebed vir die ruimtevaarders se veilige terugkeer; tien keer daardie getal mense wat gebede by 'n godsdienstige fees in Indië doen. Die Senaat van die Verenigde State het op 14 April 'n resolusie aangeneem wat besighede versoek om daardie aand om 21:00, plaaslike tyd, tyd aan werknemers toe te laat vir gebede.

Na raming het 40 miljoen Amerikaners na Apollo 13 se landing gekyk, wat regstreeks op al drie netwerke uitgesaai is, met nog 30 miljoen wat 'n gedeelte van die 6+1⁄2 uur lange uitsending gekyk het. Selfs mense meer buite die VSA het gekyk. Jack Gould van The New York Times het gesê dat Apollo 13, "wat so naby aan 'n tragiese ramp gekom het, die wêreld heel waarskynlik meer volledig in wedersydse besorgdheid verenig het as wat 'n ander suksesvolle landing op die Maan sou gedoen het".

## Ondersoek en reaksie 
### Hersieningsraad 
Onmiddellik na die bemanning se terugkeer het die NASA-administrateur Paine en adjunk-administrateur George Low 'n Hersieningsraad aangestel om die ongeluk te ondersoek. Onder die voorsitterskap van die direkteur van die NASA Langley-navorsingsentrum, Edgar M. Cortright, en insluitend Neil Armstrong en ses ander het die raad sy finale verslag op 15 Junie aan Paine gestuur. Dit het bevind dat die fout in die diensmodule se suurstoftenk nommer 2 begin het. Beskadigde Teflon-isolasie op die drade na die roerwaaier binne in suurstoftenk 2 het veroorsaak dat die drade kortsluit en hierdie isolasie aan die brand gesteek het. Die gevolglike brand het die druk binne in die tenk verhoog totdat die tenkkoepel gefaal en die brandstofselbaai (Diensmodule sektor 4) met vinnig uitsettende gasvormige suurstof en verbrandingsprodukte gevul het. Die styging in druk was voldoende om die klinknaels wat die aluminium buitepaneel, wat sektor 4 bedek vas hou, te breek en die sektor aan die ruimte blootgestel en die vuur geblus het. Die losstaande paneel het die nabygeleë hoëwins-antenna getref, wat die smalstraal-kommunikasiemodus gedeaktiveer het en kommunikasie met die Aarde vir 1.8&nbsp;sekondes onderbreek het terwyl die stelsel outomaties na die rugsteun-wyestraalmodus oorgeskakel het. Die sektore van die diensmodule was nie lugdig van mekaar af nie en as daar tyd was vir die hele diensmodule om so onder druk te kom soos sektor 4, sou die krag op die beheermodule se hitteskild die twee modules geskei het. Die verslag het die gebruik van Teflon en ander materiale wat as vlambaar in superkritiese suurstof, soos aluminium, binne die tenk bevraagteken. Die raad het geen bewyse gevind wat op enige ander teorie van die ongeluk dui nie.

Meganiese skok het die suurstofkleppe op die nommer 1 en nommer 3 brandstofselle gedwing om toe te sluit, wat hulle buite werking gestel het. Die skielike faling van suurstoftenk 2 het suurstoftenk 1 gekompromitteer, wat veroorsaak het dat die inhoud daarvan oor die volgende 130&nbsp;minute uitgelek het, moontlik deur 'n beskadigde lyn of klep en die diensmodule se suurstofvoorraad heeltemal uitgeput het. Met beide die diensmodule se suurstoftenks wat leeg geraak het en met ander skade aan die diensmodule, moes die sending gestaak word. Die raad het die reaksie op die krisis geprys: "Die onvolmaaktheid in Apollo 13 het 'n byna-ramp veroorsaak, slegs afgeweer deur uitstekende prestasie van die kant van die bemanning en die grondbeheerspan wat hulle ondersteun het."

Suurstoftenk 2 is vervaardig deur die Beech Aircraft Company van Boulder, Colorado, as subkontrakteur van North American Rockwell (NAR) van Downey, Kalifornië, hoofkontrakteur vir die beheer-en-diensmodule. Dit het twee termostatiese skakelaars bevat, oorspronklik ontwerp vir die beheermodule se 28-volt GS-krag, maar wat kon faal as dit aan die 65-volt onderwerp word wat tydens grondtoetse by Kennedy-ruimtesentrum gebruik was.

By NAR se fasiliteit was suurstoftenk 2 oorspronklik geïnstalleer in 'n suurstofrak wat in die Apollo 10-diensmodule, SM-106, geplaas is, maar dit is verwyder om 'n potensiële elektromagnetiese interferensieprobleem op te los en is met 'n ander rak vervang. Tydens die verwydering is die rak per ongeluk met minstens 5 sentimeter laat val, omdat 'n keerbout nie verwyder was nie. Die waarskynlikheid van skade hierdeur was min, maar dit is moontlik dat die aanvullyn-samestelling los was en deur die val vererger is. Na 'n paar hertoetse (wat nie die vul van die tenk met vloeibare suurstof ingesluit het nie), is die rak in November 1968 weer in SM-109 geïnstalleer, bedoel vir Apollo 13, wat in Junie 1969 na die Kennedy-ruimtesentrum verskeep is.

Die aftellingsdemonstrasietoets het, met SM-109 in sy plek naby die bokant van die Saturn V, plaasgevind en op 16 Maart 1970 begin. Tydens die toets is die kriogeniese tenks gevul, maar suurstoftenk 2 kon nie deur die normale dreineringslyn leeggemaak word nie en 'n verslag is geskryf om die probleem te dokumenteer. Na 'n bespreking tussen NASA en die kontrakteurs, is pogings om die tenk leeg te maak op 27 Maart hervat. Toe dit nie normaalweg wou leegraak nie, is die verwarmers in die tenk aangeskakel om die suurstof te laat verdamp. Die termostatiese skakelaars was ontwerp om te verhoed dat die verwarmers die temperatuur hoër as 27&nbsp;°C verhoog, maar hulle het gefaal onder die 65-volt kragtoevoer wat gebruik is. Temperature op die verwarmerbuis binne die tenk het moontlik 540&nbsp;°C  bereik, wat heel waarskynlik die Teflon-isolasie beskadig het. Die temperatuurmeter was nie ontwerp om hoër as 29 °C (85 °F) te lees nie, dus het die tegnikus wat die prosedure gemonitor het, niks ongewoons opgespoor nie. Hierdie verhitting is goedgekeur deur Lovell en Mattingly van die hoofbemanning, sowel as deur NASA-bestuurders en -ingenieurs. Vervanging van die tenk sou die sending met ten minste 'n maand vertraag het. Haise het as CAPCOM gedien tydens die afdaling na die Maan en tydens die tweede EVA, waartydens Shepard en Mitchell naby die Cone-krater verken het.

Geen van die Apollo 13-ruimtevaarders het weer in die ruimte gevlieg nie. Lovell het in 1973 by NASA en die Vloot afgetree en die privaatsektor betree.Hy is in 2025 op die ouderdom van 97 oorlede. Swigert sou deel gewees het van die 1975 Apollo-Sojoes-toetsprojek (die eerste gesamentlike sending met die Sowjetunie), maar is verwyder as gevolg van sy deelname aan die Apollo 15-koevert voorval. Hy het in 1973 bedank uit NASA en die agentskap verlaat om die politiek te betree en is in 1982 tot die Huis van Verteenwoordigers verkies, maar is aan kanker oorlede voordat hy op 51-jarige ouderdom ingesweer kon word. Haise sou die bevelvoerder van die gekanselleerde Apollo 19-sending gewees het, en het die Ruimtependeltuig-naderings- en landingstoetse gevlieg voordat hy in 1979 by NASA afgetree het.

Verskeie eksperimente is tydens Apollo 13 voltooi, alhoewel die sending nie op die Maan geland het nie.

As 'n grap het Grumman, vervaardiger van die maanmodule, 'n faktuur aan North American Rockwell, hoofkontrakteur vir die Beheer-en-Diensmodule, uitgereik vir die "sleep" van die Beheer-en-Diensmodule die grootste deel van die pad na die Maan en terug. Die transaksiekoste het 400 001 myl teen $1 elk (plus $4 vir die eerste myl); $536,05 vir batterylaai; suurstof; en vier nagte teen $8 per nag vir 'n "ekstra gas in die kamer" (Swigert) ingesluit. Na 'n 20% "kommersiële afslag" en 'n 2% afslag vir tydige betaling, was die finale totaal $312 421,24. North American het betaling van die hand gewys en opgemerk dat hulle drie vorige Grumman maanmodules na die Maan vervoer het sonder vergoeding.

Die beheermodule is uitmekaar gehaal vir toetsing en die onderdele was jare lank geberg; sommige is gebruik vir 'n opleidingstoestel vir die Skylab-reddingsmissie. Die opleidingstoestel is by die Kentucky Wetenskapsentrum in Louisville, Kentucky, uitgestal. Max Ary van die Cosmosphere het 'n projek voltooi om die *Odyssey* te restoureer en dit is te sien by die museum in Hutchinson, Kansas.

Apollo 13 is deur Lovell 'n *suksesvolle mislukking* genoem. Mike Massimino, 'n Pendeltuig-ruimtevaarder, het gesê dat Apollo 13 "spanwerk, kameraderie en waarvan NASA regtig gemaak is" getoon het. Die reaksie op die ongeluk is herhaaldelik *NASA se beste uur* genoem; dit word steeds so beskou.

"'Houston ... We've Got a Problem'" was die titel van 'n episode van die BBC-dokumentêre reeks A Life At Stake, wat in Maart 1978 uitgesaai is. Dit was 'n akkurate, indien vereenvoudigde, rekonstruksie van die gebeure.In 1994, tydens die 25ste herdenking van Apollo 11, het PBS 'n 90-minuut dokumentêr met die titel *Apollo 13: To the Edge and Back* vrygestel.

Na die vlug het die bemanning beplan om 'n boek te skryf, maar hulle het almal NASA verlaat sonder om dit te begin. Nadat Lovell in 1991 afgetree het, is hy deur die joernalis Jeffrey Kluger genader oor die skryf van 'n nie-fiksieverslag van die sending. Swigert is in 1982 oorlede en Haise het nie meer in so 'n projek belanggestel nie. Die gevolglike boek, *Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13*, is in 1994 gepubliseer.

In 1995 is 'n filmaanpassing van die boek, Apollo 13, vrygestel, geregisseer deur Ron Howard en met Tom Hanks as Lovell, Bill Paxton as Haise, Kevin Bacon as Swigert, Gary Sinise as Mattingly, Ed Harris as Kranz en Kathleen Quinlan as Marilyn Lovell in die hoofrolle. James Lovell, Kranz en ander hoofrolspelers het verklaar dat hierdie film die gebeure van die sending met redelike akkuraatheid uitgebeeld het, gegewe dat 'n mate van dramatiese vryheid geneem is. Byvoorbeeld, die film verander die tydsvorm van Lovell se bekende opvolg op Swigert se oorspronklike woorde van "Houston, ons het 'n probleem gehad" na "Houston, ons het 'n probleem". Die film het twee van die nege Oscar-toekennings gewen waarvoor dit genomineer is, naamlik vir Beste Rolprentredigering en Beste Klank.

In die 1998-minireeks *From the Earth to the Moon*, medevervaardig deur Hanks en Howard, word die sending gedramatiseer in die episode "We Interrupt This Program". Eerder as om die voorval vanuit die bemanning se perspektief te wys soos in die Apollo 13-speelfilm, word dit eerder aangebied vanuit 'n Aardse perspektief van televisieverslaggewers wat meeding om dekking van die gebeurtenis.

In 2020 het die BBC World Service begin om *13 Minutes to the Moon* uit te saai, radioprogramme wat gebruik maak van NASA-klank van die sending, sowel as argiefmateriaal en onlangse onderhoude met deelnemers. Episodes het begin uitgesaai vir Seisoen 2 vanaf 8 Maart 2020, met episode 1, "Time Bomb: Apollo 13", wat die lansering en die ontploffing verduidelik. Episode 2 beskryf Sendingbeheer se ontkenning en ongeloof oor die ongeluk, met ander episodes wat ander aspekte van die sending dek. Die sewende en laaste episode is vertraag weens die Covid-19-pandemie. In "Delay to Episode 7" het die BBC verduidelik dat die aanbieder van die reeks, mediese dokter Kevin Fong, diens moes verrig het.

Voor die 50ste herdenking van die sending in 2020 is 'n Apollo in Real Time-webwerf vir die sending geopen, wat kykers toelaat om die sending te volg terwyl dit ontvou, foto's en video's te besigtig, en te luister na klank van gesprekke tussen Houston en die ruimtevaarders, sowel as tussen sendingbeheerders. As gevolg van die COVID-19-pandemie het NASA geen persoonlike geleenthede gedurende April 2020 vir die vlug se 50ste herdenking gehou nie, maar het 'n nuwe dokumentêr *Apollo 13: Home Safe* op 10 April 2020 bekendgestel. 'n Aantal geleenthede is herskeduleer vir later in 2020.

## Galery

ALSEP Ap13-70-HC-77.jpg|Lovell oefen ontplooiing van die ALSEP toerusting tydens opleiding.
Apollo 13 Saturn V during rollout.jpg|Die Apollo 13 lanseervoertuig word uitgerol, Desember 1969
Apollo 13 Mailbox at Mission Control.jpg|Die "posbus" by Sendingbeheer gedurende die Apollo&nbsp;13 sending
Apollo 13 LM undocking (AS13-59-8566) (cropped).jpg|Maanmodule *Aquarius* nadat dit losgelaat is bokant die Aarde
Mission Control Celebrates - GPN-2000-001313.jpg|Sendingbeheer vier die suksesvolle neerplonsing van die bemanning
Apollo 13 Astronauts on the U.S.S. Iwo Jima - GPN-2002-000054.jpg|Die bemanning aanboord van die USS *Iwo Jima* nadat hulle neergeplons het
Crew on the phone.png|Die bemanning praat met President Nixon kort na hulle terugkering
APOLLO 13 LUNAR PLAQUE replica.jpg|Replika van die maan gedenkplaat met Swigert se naam op wat ontwerp was om dié een op die *Aquarius*, met Mattingly se naam op, te bedek
Apollo13-booster-crater.jpg|Die krater veroorsaak deur die S-IVB's se impak, soos gefotografeer deur die Lunar Reconnaissance Orbiter, 2010

## Notas 
## Verwysings 
## Bronne 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*