open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hector Pieterson

duimnael|links|Die Hector Pieterson-museum
[duimnael|Die plek in [Soweto waar Hector Pieterson na bewering deur die polisie geskiet is huisves nou 'n gedenkteken]]
duimnael|links|Die Hector Pieterson-gedenkteken in Orlando-Wes, Soweto
[duimnael|Hector Pieterson se graf op die [Avalon-begraafplaas in Soweto]]

**Hector Pieterson** (19 Augustus 1963 - 16 Junie 1976) het die Soweto-opstand van 1976 teen Apartheid verbeeld nadat 'n foto, geneem deur Sam Nzima, van die sterwende Hector wat deur 'n medeskolier gedra word dwarsoor die wêreld gepubliseer is. Hy is op 12-jarige ouderdom deur 'n dwaalkoeël getref en sterf nadat die polisie op betogende skoliere gevuur het. Hector het self blykbaar nie aan die betogings deelgeneem nie. Vir jare was 16 Junie (tans Jeugdag, 'n openbare vakansiedag in SA) een van die mees simboliese dae van die stryd teen apartheid.

Daar bestaan 'n algemene opvatting dat Hector die eerste kind was wat op daardie dag geskiet is, maar eintlik was dit Hastings Ndlovu, maar sý dood is deur geen fotograaf op film vasgelê nie en hy het nooit baie bekend geword nie. Toe Hector geskiet is en neergeval het op die hoek van Moema- en Vilakazistrate, is hy opgetel deur Mbuyisa Makhubo (toe 18 jaar oud), 'n medeskolier, wat saam met Hector se suster Antoinette (toe 17) in die rigting van Mzima se motor gehardloop het, waarmee hy na 'n nabygeleë kliniek gehaas is waar hy dood verklaar is. Beide Mbuyisa en Mzima is na die tyd deur die polisie geteister en moes hulle telkens ontduik. Mbuyisa se moeder het aan die Waarheids- en Versoeningskommissie vertel dat sy in 1978 'n brief van Mbuyisa uit Nigerië ontvang het maar sedertdien niks van hom gehoor het nie. Beide Hector Pieterson en Hastings Ndlovu lê begrawe in die Avalon-begraafplaas in Soweto.

## Pitso of Petersen of Pieterson 
Sedert Junie 1976 is Hector se van as *Petersen* in die pers gespel, maar die familie het aangedring daarop dat die korrekte spelling *Pieterson* is. Die Pietersonfamilie het oorspronklik *Pitso* geheet, maar het 'n Afrikaanse van aangeneem in 'n poging om as Kleurlinge geklassifiseer te word.

## Omstrede hofsaak 
Op 9 Augustus 2002 stel die Amerikaanse prokureur Ed Fagan 'n $50-miljard regsgeding namens die slagoffers in teen groot maatskappye wat die regering ondersteun het. Onder die eisers was *Dorothy Molefi*, Hector se ma. Die Suid-Afrikaanse regering, sowel as Nelson Mandela, Thabo Mbeki en Desmond Tutu het hulle hiervan gedistansieer. Fagan is bekend vir 'n string vals regsake wat hy oor menseregte-kwessies aanhangig gemaak het om maatskappye tot skikkings te dwing. Die saak is in 2004 uit die hof gegooi.

## Hector Pieterson-museum 
Die Hector Pieterson-museum het op 16 Junie 2002 die eerste museum geword om in Soweto te open. Dit huisves onder andere inligting oor wat tydens die Soweto-opstand gebeur het. Die museum is in Kumalostraat, Orlando-Wes in Soweto.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Slowaaks

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Slowake. Moenie verwar word met Sloweens nie.*

duimnael|links|Verspreiding van Slowaakse dialekte in Slowakye
[duimnael|links|Verspreiding van tale in voormalige [Tsjeggo-Slowakye in 1930]]
**Slowaaks** (*slovenčina*, *slovenský jazyk* [ˈsloʋenskiː ˈjazik] ) is 'n lid van die Wes-Slawiese taalgroep. Dit word deur sowat 6,9 miljoen mense, vernaamlik in Slowakye, waar dit die amptelike taal is, gepraat, asook in kleiner taaleilande in Hongarye, Kroasië, Oekraïne, Roemenië, Serwië, Slowenië en Tsjeggië. As minderheidstaal word dit ook deur immigrante in onder andere die Verenigde State en Kanada gebesig. Sedert 1 Mei 2004 is Slowaaks een van die amptelike tale van die Europese Unie.

Slowaaks word, net soos die nou verwante Kasjoebies, Sorbies, Tsjeggies en Pools, in die Latynse Alfabet geskryf. In teenstelling met Tsjeggies, wat vandag as standaardtaal in die hele Tsjeggië gepraat word, is daar drie dialekgroepe, Wes-, Sentraal- en Oos-Slowaaks. Die moderne Slowaakse skryftaal baseer op Sentraal-Slowaaks.

Weens Slowaaks se nou verwantskap aan Tsjeggies kan Slowake en Tsjegge mekaar maklik verstaan. Amptelike dokumente wat in die een land se ampstaal uitgereik word, word in die ander land outomaties erken. Televisieprogramme word sonder vertaling of ondertitels uitgesaai. Die jongste generasie Tsjegge en Slowake vind dit wel moeiliker om mekaar te verstaan aangesien daar ná die ontbinding van Tsjeggo-Slowakye in 1993 nie meer daaglikse kontak met mekaar se tale is nie.

Spore van moderne Slowaaks kan in die 19de eeu bespeur word. Daar is egter ook spore van Oud-Slowaaks in die 11de eeu.

## Alfabet 
Die Slowaakse alfabet (Slowaaks: *slovenská abeceda*) baseer op die Latynse alfabet, waarby die 26 basiese letters deur drie digrawe (dz, dž, ch) en 17 letters met diakritiese tekens aangevul word, waaronder letters met akuut-aksentteken (*dĺžeň*), Haček (*mäkčeň*), umlaut (*dve bodky* of *prehláska*) en kappie (*vokáň*).

Die umlaute Ö en Ü maak nie deel uit van die Slowaakse alfabet nie, maar kom in eiename voor. Die medeklinkers Q, W en X word uitsluitlik in vreemde woorde gebruik.

## Grammatika 
Slowaaks is 'n hoogs flekterende taal met ses grammatikale naamvalle.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Kasjoebies

**Kasjoebies** (*kaszëbsczi jãzëk*, *pòmòrsczi jãzëk*, *kaszëbskò-słowińskô mòwa*; Pools: *język kaszubski*, *język pomorski*, *język kaszubsko-słowiński*) is 'n Wes-Slawiese taal, wat in die ooste van Pommere (Kasjoebies: **Pòmòrskô**, **Pòmòrze**), tussen Słupsk en Gdańsk in Noord-Pole gepraat word. Hulle taal is die voortsetting van die Elbe- en Oosseeslawies, wat vroeër tot in Nedersakse gepraat is, maar waarvan die westelike variant, Polabies in die sewentiende eeu uitgesterf het.

Die aantal mense, wat Kasjoebies as omgangstaal gebruik, word op sowat 50&nbsp;000 beraam, tog beskou meer as 100&nbsp;000 inwoners van Oos-Pommere hulself as etniese Kasjoebe.  Die oorgrote meerderheid praat 'n Poolse dialek en glad nie Kasjoebies nie. Die meeste sprekers van Kasjoebies woon op die platteland, maar die belangrikste kulturele instellings van die Kasjoebiese gemeenskap bevind hulle in Gdańsk (Duits *Danzig*).
Daar is 'n Kasjoebiese emigrantegemeenskap in Kanada.

Vanweë sy nou verwantskap met Pools is Kasjoebies van Poolse kant af tot onlangs as Poolse dialek beskou. Eers met die Poolse Wet oor Minderhede is Kasjoebies in 2005 amptelik as minderheidstaal erken. Nogtans word Kasjoebies volgens die *Endangered Languages of Europe Report* met uitsterwing gedreig.

Sedert April 2004 bestaan daar 'n [//csb.wikipedia.org/ Kasjoebiese Wikipedia].

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* [//csb.wikipedia.org/ Die Kasjoebiese Wikipedia]
* Cassubia Slavica
Polabies

**Polabies** is 'n uitgestorwe Slawiese taal, wat tot in die agtiende eeu gepraat is. Dit is 'n Wes-Slawiese taal, net soos Pools, Tsjeggies en Sorbies. Binne die groep verteenwoordig dit die Elbeslawiese tale. Naaste verwant is Kasjoebies, wat in Noord-Pole nog deur 'n klein aantal mense gepraat word.

Wendland by die dorpie Lüchow in Nedersakse was die laaste gebied waar Polabies gepraat is. Die gebied lê by die Elbe, die rivier waaraan die taal sy naam ontleen (in die Wes-Slawiese tale heet dit immers *Labe*).

Vroeër is daar op verskeie plekke in Duitsland oos van die Elbe Polabiese dialekte gepraat. Spore daarvan kan nog in plekname gesien word.

Die laaste spreekster van Polabies was, volgens die *Index defunctorum* van die plek Wustrow uit 1756, 'n 88-jarige weduwee wat in dié jaar sterf. Rondom dié tyd was wetenskaplike nuuskierigheid oor die taal aan die opkoms. Onder meer Leibniz het daaraan aandag bestee: hy gee 'n woordelys en 'n teks uit in sy *Collectanea Etymologica* in 1717. Die belangrikste Polabiese bron is egter die *Vocabularium Venedicum* van die dominee Christian Hennig von Jessen uit 1705.
Nuwe Misterianisme

**Nuwe Misterianisme** is 'n filosofie wat beweer dat sekere probleme (veral t.o.v. bewussyn) nooit verduidelik sal kan word nie.

Owen Flanagan stel dit in sy 1991 boek "Science of the Mind" dat sekere moderne denkers gesuggereer het dat bewussyn moontlik nooit ten volle verduidelik sal kan word nie. Flanagan vernoem die denkers "die nuwe misteriane" na 'n musiekgroep. Die term is ontleen aan 'n Japannese wetenskapfiksie rolprent: Die Misteriane. Die Ou Misteriane word beskou as die denkers deur die geskiedenis wat soortgelyke standpunte gehuldig het. Hulle sluit in Gottfried Wilhelm Leibniz, Samuel Johnson  en Thomas Henry Huxley. Laasgenoemde het gesê, "Hoe kan dit wees dat enigiets so merkwaardig soos 'n staat van bewussyn toegeskryf kan word aan die irritering van senuwee weefsel? - dit is net so onaanvaarbaar as die verskyning van die genie, toe Aladdin die lamp gevryf het".

Noam Chomsky onderskei tussen probleme, wat ten minste in beginsel lyk of dit opgelos kan word deur wetenskaplike metodes en raaisels wat nie eers in beginsel opgelos kan word nie. Hy merk op dat die kognitiewe vermoëns van alle organismes aan bande gelê word deur biologie; 'n muis sal byvoorbeeld nooit kan praat nie. Sekere probleme kan dus soortgelyk bo ons vermoë wees om te verstaan.

Die term Nuwe Misterianisme word deur sommige skrywers uitgebrei om 'n breër filosofiese posisie in te sluit dat mense nie oor die intellektuele vermoë beskik om menige ingewikkelde probleme op 'n wetenskaplike vlak te verstaan nie, nie net die probleem van bewussyn nie. Hierdie beskouings is ook bekend as Anti-Konstruktiewe Naturalisme. Sterk agnostisisme word as die godsdienstige toepassing van die posisie beskou.

Colin McGinn is 'n leidende voorstander van die Nuwe Misterianisme se standpunte.

Kritici huldig die mening dat hierdie filosofie prakties nie baie behulpsaam is nie aangesien dit kapitulasie aanmoedig. Een kritikus is van mening dat die ekstreme Misterianistiese stelling dat belangrike vraagstukke vir ewig buite ons bereik is, diepgaande onbevredigend is.

## Bibliografie 
* McGinn, Colin – *The Problem of Consciousne*ss
* McGinn, Colin – *Problems in Philosophy: the limits of enquiry*
* McGinn, Colin – *The Mysterious Flame*
* Blackburn, Simon – *Think: A compelling introduction to philosophy*, Hoofstuk Twee
* Flanagan, Owen – *The Science of the Mind* (1991) 2ed MIT Press, Cambridge
* Horgan, John – *The Undiscovered Mind* (1999), Phoenix,
Serwo-Kroaties

**Serwo-Kroaties** (*srpsko-hrvatski* of *hrvatsko-srpski*) is 'n taal uit die Westelike groep van die Suid-Slawiese tale. Dit was die hooftaal van Serwië, Kroasië, Bosnië en Herzegowina en Montenegro en word ook gepraat en verstaan in die Noord-Masedonië en Slowenië. Die taal word verder deur Serwiese en Kroatiese minderhede in Oostenryk, Hongarye en Roemenië gepraat.

## Terminologie 
Die term Serwo-Kroaties kan op twee maniere beskou word:
* As al die taalvariante in die Sentraal-Suid-Slawiese taalgroep, onder meer Serwies, Kroaties, Bosnies en Montenegryns.
* As die belangrikste amptelike taal van die voormalige Joego-Slawië – ’n standaardtaal wat gebaseer was op beide Serwies en Kroaties.

Die term word nie meer in laasgenoemde sin gebruik nie omdat dit vervang is deur die nasionale tale van die ses lande wat ná die verbrokkeling van Joego-Slawië ontstaan het.

## Verskillende tale 
duimnael|Verspreiding van Serwo-Kroaties in 2006
duimnael|Verspreiding van Serwo-Kroaties en sy ondergroepe in 2005

Ondanks die redelik klein verskille word Kroaties, Bosnies en Serwies tans as verskillende tale beskou. Voorheen is hulle as dialekte van Serwo-Kroaties beskou. Kroaties het 'n lang literatuurgeskiedenis en het Slawies-puristiese strominge beleef; nuwe woorde is eerder aan Tsjeggies of Pools ontleen as aan nie-Slawiese tale soos Duits of Italiaans. Serwies is in besonder afgelei van Ou Kerkslawies en het meer Russiese invloede.

## Alfabette 
In die loop van die geskiedenis is die taal met Latynse, Griekse, Glagolitiese, Cyrilliese en Arabiese letters geskryf. Vandag word dit met sowel Latynse as Cyrilliese letters geskryf. Serwies en Bosnies gebruik albei alfabette, terwyl Kroaties slegs Latynse letters gebruik.

In albei gevalle is die spelling nagenoeg foneties en kom die spelling normaalweg ooreen met die uitspraak:

**Latyn na Cyrillies**
 A a B b C c Č č Ć ć D d Dž dž Đ đ E e F f G g H h I i J j K k
 А а Б б Ц ц Ч ч Ћ ћ Д д Џ  џ  Ђ ђ Е е Ф ф Г г Х х И и Ј ј К к

 L l Lj lj M m N n Nj nj O o P p R r S S Š š T t U u V v Z z Ž ž
 Л л Љ  љ  М м Н н Њ  њ  О о П п Р р С с Ш ш Т т У у В в З з Ж ж

**Cyrillies na Latyn**
 А а Б б В в Г г Д д Ђ ђ Е е Ж ж З з И и Ј ј К к Л л Љ  љ  М м
 A a B b V v G g D d Đ đ E e Ž ž Z z I i J j K k L l Lj lj M m

 N n Nj Nj O o P p R r S s T t Ć ć U u F f H h C c Č č Dž dž Š š
 Н н Њ  њ  О о П п Р р С с Т т Ћ ћ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ  џ  Ш ш

*Lj*, *Nj* en *Dž* verteenwoordig verskillende foneme en word as afsonderlike letters beskou. In seldsame gevalle kan hulle ook kombinasies van twee letters verteenwoordig, en word dan afsonderlik in Cyrilliese letters getranslitereer. Byvoorbeeld, "nadživeti" (*oorleef in die sin van langer leef as*) word getranslitereer as "Надживети", nie as "Наџивети". Dit was gebruiklik dat *Đ* geskryf is as *Dj* op tikmasjiene, maar die gebruik lei tot heelwat verwarring.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
* Serwiese en Kroatiese alfabette by Omniglot
* Sosiolinguistiese Analise van Serwo-Kroaties (in PDF formaat)
Oekraïens

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Oekraïners.*

**Oekraïens** (українська мова, ''oekrajins'ka mowa'', [ukrɑˈjiɲsʲkɐ ˈmɔwɐ]) is die tweede mees gesproke van die twaalf oorlewende tale in die Slawiese groep van die groot Indo-Europese taalfamilie. In geografies-taalkundige opsig word dit saam met Russies en Belarussies as een van die Oos-Slawiese tale geklassifiseer. Net soos Slowaaks neem dit 'n sentrale posisie in aangesien sy taalgebied aan dié van enkele Wes-Slawiese tale grens. Vroeër het dit ook aan Bulgaars, 'n Suid-Slawiese taal, gegrens voordat die twee taalgebiede deur Roemeens en Hongaars van mekaar geskei is.

duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens aan die begin van die 20ste eeu
[duimnael|links|Verspreiding van Oekraïens in [Oekraïne volgens oblaste in 2001]]
[duimnael|links|Verspreiding van Oekraïense [dialekte in Oekraïne en aangrensende lande]]
duimnael|links|'n Oekraïense moedertaalspreker
Sodoende het Oekraïens 'n aandeel gehad aan die historiese ontwikkeling van al drie Slawiese taalgroepe – Oos-, Wes- en Suid-Slawies. Vandag grens die Oekraïense taalgebied aan Russies in die ooste en noordooste, Belarussies in die noorde, en Pools, Slowaaks en drie nie-Slawiese tale – Hongaars, Roemeens en Moldawies – in die weste. Voordat Oekraïners hulle weer in die steppes van Suid-Oekraïne gevestig het, was dié streek 'n gebied waar Oekraïens met verskillende Turkse tale tale soos Krim-Tataars in kontak gekom het.

Die taal word nie net in Oekraïne gepraat nie, maar ook in Belarus, Moldowa, Rusland en menigte ander lande. Soos Russies en Belarussies word dit in die Cyrilliese alfabet geskryf wat met enkele spesifiek Oekraïense tekens aangevul is.

In Oekraïne word naas Oekraïens ook die tale Russies, Krim-Tataars, Roemeens, Hongaars, Bulgaars, Pools, Duits, Belarussies, Slowaaks, Grieks en Roma gepraat.

Oekraïens is nou verwant aan Russies, maar bevat 'n baie groot aantal Poolse leenwoorde, as gevolg van die feit dat Oekraïne eeue lank deel uitgemaak het van die Pools-Litause Gemenebes. In die suidoostelike helfte van die land oorheers Russies, in die noordwestelike helfte oorheers Oekraïens. Volgens die volkstelling van 2002 sou 67% van die burgers van die staat Oekraïens praat en 31% Russies.

In die tsaristiese Rusland was die skriftelike gebruik van Oekraïens (wat toe amptelik bekend gestaan het as die "Kleinrussiese dialek van die Russiese taal") verbode. Onder die Sowjetbewind het die taal beduidend meer erkenning gekry, maar het nog steeds teruggestaan vir Russies. Na die onafhanklikheid van Oekraïne (1991) is Oekraïens as die enigste amptelike taal erken, waardeur die posisie van die taal aansienlik versterk is. In die praktyk beklee Russies nog steeds 'n baie belangrike posisie. Na beramings het sowat 90% van die bevolking kennis van albei tale.

## Skryfstelsel 
duimnael|senter|280px|Die hoofletters van die Oekraïense alfabet
Oekraïens gebruik die Cyrilliese skrif as skryfstelsel, dieselfde skrif wat deur verskeie ander Slawiese tale soos Belarussies, Bulgaars, Masedonies, Russies en Serwies gebruik word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Masedonies

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Masedoniërs.*

**Masedonies** (македонски јазик, *makedonski jazik*, [maˈkɛdɔnski ˈjazik] ) is 'n taal uit die Suid-Slawiese taalfamilie wat deur sowat 1,5 miljoen mense in Noord-Masedonië, Griekeland, Bulgarye en Albanië gepraat word, asook in lande met Masedoniessprekende immigrante, soos Serwië en Montenegro. Masedonies was vroeër saam met Serwies (as Serwo-Kroaties) en Sloweens die ampstale van die voormalige Joego-Slawië en is nou die amptelike taal van die Republiek Masedonië.

duimnael|links|Verspreiding van Masedoniese dialekte
duimnael|links|Die Masedoniese Cyrilliese alfabet
Masedonies is nou verwant aan Bulgaars en word deur taalkundiges dikwels as 'n dialek daarvan beskou. Die Masedoniese dialekte vorm deel van 'n dialekketting wat sowel in die Bulgaarse as die Serwiese taalgebied strek. Masedonies word in 'n variant van die Cyrilliese alfabet geskryf.

Moderne Masedonies is nie dieselfde as die Masedonies uit die oudheid, 'n Indo-Europese taal wat slegs bekend is uit eiename en 'n paar afsonderlike woorde, nie. Dié taal is moontlik nou verwant aan Grieks.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Nature of Standard Macedonian language by Mladen Srbinovski 
* The Macedonian nationality 
* 1920 US Census, Instructions to Enumerators, where Macedonian is listed as a principal foreign language
* Digital Dictionary of the Macedonian Language
* Macedonian - English, Greek, Albanian, German, French, Italian translator
* A grammar of Macedonian by Victor Friedman
* Macedonian — English, Greek, Albanian, German, French, Italian translator
* BBC Education — Languages: *Macedonian, Makedonski*
* The Macedonian Language
* Macedonian — English Dictionary
* Reading and Pronouncing Macedonian: An Interactive Tutorial 
* UCLA Language materials project 
* Krste Misirkov — On Macedonian Matters, 1903 year (Complete text of the book)
* Learn Macedonian 
* Funky Macedonian - Get the gists of macedonian
Bosnies

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Bosniake.*

Die **Bosniese taal** (*bosanski*/босански; [bɔ̌sanskiː]) is een van die standaardweergawes van die Suidwes-Slawiese taalgroep Serwo-Kroaties en dus nou verwant aan Kroaties, Montenegryns en Serwies. **Bosnies** vorm saam met Kroaties en Serwies die amptelike tale van Bosnië en Herzegowina. Daarbenewens is Bosnies in Montenegro in amptelike gebruik.

[duimnael|links|Verspreiding van [Bosniake en Bosnies in die destydse Sosialistiese Republiek van Joego-Slawië in 1991]]
Die taal word vernaamlik deur Bosniake in Bosnië en Herzegowina gebruik. Dit is gebaseer op die westerse variant van die tokavski-dialek en gebruik oorwegend die Latynse alfabet, terwyl die Cyrilliese alfabet net selde gebruik word.

Die naam "Bosnies" is nogal omstrede, aangesien die Kroate en Serwiërs in Bosnië en Herzegowina hulle taal Kroaties en Serwies noem. Die grondwet van die Republika Srpska en die regering van ServiÎ, waar dit 'n amptelike taal is, verwys na Bosnies as: "taal gepraat deur die Bosniake" (*Jezik kojim govore Bošnjaci*).

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Knaanies

**Knaanies** (ook **Kanaanies**, **Leshon Knaan** of **Jode-Slawies**) was 'n Wes-Slawiese taal, wat voorheen in die Tsjeggiese gebied, nou Tsjeggiese Republiek, gepraat is. Dit het na die Middeleeue uitgesterf. Die naam *Knaanies* het hoofsaaklik na Tsjeggiese Jode verwys, maar ook na ander Jode-Slawiese tale.
Wes-Slawiese tale

Die **Wes-Slawiese tale** is die tweede grootste groep binne die Slawiese taalfamilie wat volgens geografiese en fonetiese besonderhede in drie groepe verdeel word:
* Oos-Slawies (Rusland, Belarus, Oekraïne)
* Suid-Slawies (Balkan)
* Wes-Slawies (Pole, Tsjeggië, Slowakye, Silesies, Suidoos-Duitsland: Brandenburg en Sakse)

duimnael|links|Wes-Slawiese stamme in die 9de–10de eeu
Die Wes-Slawiese taalgroep bestaan uit:
* Pools
* Polabies (wat vroeër tot by die westelike Elbe-gebied van Duitsland gepraat is en tydens die 18de eeu uitsterf)
* Oossee-Slawies met Pomeraans oos van die Oderrivier, Roegies en die ou Slawiese dialekte wat rondom Berlyn gepraat is, almal uitgesterf, met die Kasjoebiese taal, wat soms as variant van Pomeraans of Poolse dialek beskou word, as die laaste oorblyfsel met sowat 4&nbsp;500 sprekers
* Sorbies (of Wendies) met die variante Opper-Sorbies en Neder-Sorbies in die Lausitz, suidoos van Berlyn
* Silesies
* Tsjeggies en Slowaaks

## Eksterne skakels 
*  
*
Koers

Die **Koerse taal** (*kursenieku valoda*; Lets: *kuršu valoda*; Litaus: *kuršių kalba*) tel onder die Indo-Europese tale, meer spesifiek die Baltiese Tale. Dit is oorspronklik in Koerland (Suid-Letland) en in noordelike Oos-Pruise gepraat. Dit is onduidelik of Koers tot die Wes- of Oos-Baltiese groep van die Baltiese tale behoort.

Volgens een wellig omstrede mening gaan dit om 'n Wes-baltiese taal, wat later weens die invloed van Oos-Baltiese tale tot 'n Oos-Baltiese tipe ontwikkel het. So onlangs as die 18de eeu was Koers 'n baie lewendige taal. Dit is egter daarna deur Duitse, toe Russiese en uiteindelik Letse invalle verdring. Omstreeks 1930 is Koers nog deur 9&nbsp;500 sprekers in Koerland en in die Duitse Memelbekken gebesig, maar weens die Tweede Wêreldoorlog en verdrywing uit Oos-Pruise het daar teen 1950 slegs 2&nbsp;500 sprekers oorgebly.

## Toekoms 
Om die taal te bewaar, word daar met behulp van die laaste Koers-sprekendes (2004: agt mense) 'n stel Koerse-handboeke  uitgegee. 'n Sleutelfiguur in dié verband is Richard Pietsch, een van die oorblywende Koerssprekers en outeur van die *Deutsch-Kurische Wörterbuch* (Duits-Koerse Woordeboek) en die tweetalige boek *Fischerleben auf der Kurischen Nehrung* (Visserslewe op die Koerse Skoorwal).

## Die sprekertal op die langeduur 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Duits: *Sprachgeschichten – Nur Richard Pietsch beherrscht noch das Kurische* 
* Die Indo-Europee Databasis (TIED)  webwerf wat fokus op inligting oor die taal, geskiedenis en kultuur van Indo-Europese bevolkingsgroepe.
* Die ou man en die taal (Duits: *Der alte Mann und die Sprache* artikel oor Richard Pietsch een van die laaste agt Koerse sprekers.
* Resensie oor: "Der letzte Elch"  Sandkastenspiele – oor 'n gesprek met Richard Pietsch.
* Ethnologue inskrywing oor Pruisies waarin Koers (Engels: *Curonian*) as uitgestorwe beskryf word.
* Arikel in Duits oor die Koere
Aarlen

**Aarlen** (Frans: **Arlon**, Duits en Luxemburgs: **Arel**) is saam met Tongeren en Tournai een van die drie oudste stede in België en sedert 1839 die hoofstad van die Belgiese provinsie Luxemburg, met 'n oppervlakte van 118,64 km² en sowat 28&nbsp;000 inwoners (2011).

Die stad, wat aan die kant van die Ardenne-gebergte en sowat 190 kilometer van Brussel lê, dateer uit die Gallo-Romeinse tydperk. Die Romeinse nedersetting Orolaunum, waarvan die huidige naam van die stad afgelei is, word in die jaar 52 v.C. gestig. 

Aarlen is deel van Wallonië en die Franse Gemeenskap (Communauté Française) van België, alhoewel dit ook tot die Luxemburgse taalgebied behoort. Alhoewel die Luxemburgse taal (Lëtzebuergesch) in België geen amptelike status het nie, is deur die stadsraad van Aarlen tweetalige Frans-Lëtzebuergesche straatborde opgerig.

## Besienswaardighede 
duimnael|links|250px|Die Sint-Donatuskerk (église Saint-Donat) uit die 17de eeu
* Die **Musée luxembourgeois** (Museum van die Provinsie Luxembourg) vertoon 'n aantal vondse uit die Romeinse en Merowingiese tydperk, onder meer Romeinse grafstene en sarkofage.
* Die **Romeinse toring** by die markplein dateer uit die 3de eeu n.C.
* Die toring van die **Sint Donatuskerk** is 'n gewilde uitkykplek wat 'n uitsig oor die streek tot by die gebiede oorkant die Franse en Luxemburgse grens bied.

## Kookkuns 
* Die plaaslike Meidrank is 'n gewilde aperitief, wat van Moeselwyn gemaak en steeds met 'n lemoenskyfie bedien word.
DualDisc

duimnael|Die logo van die DualDisc
duimnael|'n Ander weergawe van die logo

**DualDisc** is die naam van 'n nuwe soort gekombineerde CD/DVD-skyf wat in 2004 op die Amerikaanse mark ingevoer is. Dit is net so dik soos 'n gewone DVD maar bevat 'n CD-gedeelte op die bo- en 'n DVD-gedeelte aan die onderkant, waarby ook DVD-Oudio-klankkwaliteit gestoor kan word. Musiekliefhebbers kan hierdie DVD's gerus in gewone CD-spelers (byvoorbeeld in hul kar) én DVD-Oudio- of DVD-Video-spelers gebruik.

duimnael|links|Die CD-en DVD-laag van 'n DualDisc
Weens patentkwessies (daar bestaan reeds 'n formaat met CD-gedeelte aan die bo- en DVD-Video-gedeelte aan die onderkant wat as *DVDplus* bemark word) is hierdie nuwe formaat aanvanklik slegs in Kanada en  die Verenigde State beskikbaar. In Februarie 2005 vermeld die eerste Europese vervaardiger van DVD's in Oostenryk dat hy nou oor die noodsaaklike regte beskik om DualDiscs en verwante produkte plaaslik te produseer. Die eerste deurskynende etikette wat vir DualDiscs in aanmerking sal kom is tydens die Consumer Electronics Show 2005 in Las Vegas (Verenigde State) bekend gestel.

Daar is verskeie etikette in die musiekbedryf soos Sony Music wat verkies om hulle DualDiscs sonder DVD-Oudio-gedeelte vry te stel; die DVD-gedeelte bevat dan net gewone DVD-Video-klankkwaliteit met Dolby Digital en/of LPCM-klank.

Die groep *Simple Plan* van Montreal (Kanada) is 2004/2005 die eerste kunstenaars ter wêreld wat 'n platinatoekenning vir die verkoop van meer as een miljoen eenhede van hulle DualDisc-album *Still Not Getting Any* ontvang het (hierdie skyfie bevat ook 'n DVD-Oudio-klankbaan met 88.2 kHz/16 bis-klankkwaliteit). In Junie 2005 vermeld ook Warner Music die eerste platinatoekenning vir Rob Thomas se DualDisc "Something To Be", wat die album in gewone CD- en DVD-Oudio-klankkwaliteit met 96&nbsp;kHz/24 bis in stereo en 5.1-ruimteklank bevat.

Teen die einde van die jaar 2005 is daar sowat 200 DualDisc-titels wêreldwyd beskikbaar, en verkope beloop reeds sowat twee miljoen eenhede.

## Eksterne skakels 
*  Promosionele video oor DualDisc – Beskikbaar vir RealVideo-speler
Fujian

[duimnael|links|Die woord "Fujian" in [Chinese karakters]]
**Fujian** (Chinees: 福建, Pinyin: *Fújiàn*, ) is 'n provinsie van die Volksrepubliek China. In 2020 het dit 'n bevolking van sowat 41,5 miljoen gehad.

Fujian word begrens deur Zhejiang in die noorde, Jiangxi in die weste, Guangdong in die suide, en die Straat van Taiwan in die ooste. Sy hoofstad is Fuzhou, terwyl sy grootste stad volgens bevolking Quanzhou is, beide geleë naby die kus van die Straat van Taiwan in die ooste van die provinsie.

Alhoewel sy bevolking oorwegend van Chinese etnisiteit is, is dit een van die kultureel- en taal-diverste provinsies in China. Die dialekte van die taalgroep Min-Chinees word die meeste in die provinsie gepraat, insluitend die Fuzhou-dialek van noordoostelike Fujian en verskeie Hokkien-dialekte van suidoostelike Fujian. Hakka-Chinees word ook gepraat deur die Hakkamense in Fujian. Min-dialekte, Hakka en Mandaryn-Chinees is wedersyds onverstaanbaar. As gevolg van emigrasie, praat 'n aansienlike hoeveelheid van die etniese Chinese bevolkings van Taiwan, Singapoer, Maleisië, Indonesië en die Filippyne Suidelike Min (of Hokkien).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die Fujian Provinsiale Regering 
*
Witborskraai

duimnael|*Corvus albus *
duimnael|*Clamator glandarius* + *Corvus albus*

Die **witborskraai** is 'n algemene, wydverspreide standvoël. Dit is 'n vrypostige voël wat gewoonlik in bewoonde gebiede voorkom waar hulle stukkies weggooikos soek.

## Identifikasie 
Die voël word aan sy wit bors en kraag uitgeken, en word 46–52&nbsp;cm groot.

## Habitat 
Hulle word veral by vullishope, speelterreine, langs hoofpaaie en by landerye gesien. Boer meestal in los swerms en oornag dikwels in groot getalle saam.

## Verspreiding 
Namibië, Botswana, Zimbabwe, Mosambiek en die hele Suid-Afrika, met uitsondering van die Kalahari en die noordelike dele van die Vrystaat.

## Geluid 
Uiter 'n harde "kwaak".

## Ander name 
* Engels: "Pied crow"
* Wetenskaplike naam: *Corvus albus*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika; .
Swartkraai

Die **swartkraai** of **koringlandkraai** is 'n wydverspreide en lokaal algemene standvoël in Suider- en oossentraal-Afrika. Hulle is omnivore wat minder afhanklik van aas is as die witborskraai. Hulle vlieg met diep vlerkslae, en gee lang treë as hulle stap. Hulle het 'n groot verskeidenheid roepe waarvan sommige gereeld geuiter word. Die snawel is lank, dun en effens afgeboë. en hul kop en bors is bruin getint. wat ook kommunaal in bome of op kragdrade oornag. (Engels), Kaapse roek (Nederlands), Ekorova (Kwangali), Segogobane (Sepedi), chiKungubaya (Shona), leKhoa, leKhǒaba of moKhǒabane (Sotho), Gunguva of Qugwana (Tsonga), leHukubu (Tswana), uNomyayi of iDakatye (Xhosa) en i(n)Gwababane (Zoeloe).

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika;
Withalskraai

Die **withalskraai** is 'n algemene, gelokaliseerde standvoël.

## Identifikasie 
Slegs sy agterkop is wit; verder is hy pikswart met 'n baie stewige snawel. 
 
50–54&nbsp;cm

## Habitat 
Hou veral in bergstreke, maar swerf ver op soek na kos. 'n Vrypostige soort wat feitlik enigiets vreet en dikwels by karkasse gesien word. Soek gewoonlik een-een kos, maar kom soms in swerms saam by 'n goeie voedselbron.

## Verspreiding 
Wes- en Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Lesotho, Eswatini, Mpumalanga, die oostelike dele van Limpopo en Zimbabwe en die westelike- en noordelike dele van Mosambiek.

## Geluid 
Sy geroep is 'n falsetto "kraak" alhoewel hy soms ook dieper note laat hoor.

## Ander name 
* Engels: "White-necked Raven"
* Wetenskaplike naam: *Corvus albicollis*

WhiteNeckedRaven.jpg
Corvus albicollis flight.jpg|in vlug
Corvus albicollis on Kilimanjaro.jpg|op Kilimanjaro
White-necked Raven Corvus albicollis Tanzania 3928 cropped Nevit.jpg|in Tanzanië 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* *Sasol Voëls van Suider-Afrika.* Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika; .
Jacques Chirac

**Jacques René Chirac** (29 November 1932 – 26 September 2019) was 'n Franse staatsman wat in die tydperk tussen 17 Mei 1995 en 16 Mei 2007 die amp van die Staatspresident van die Franse Republiek beklee het.

Chirac was 'n lid van die gaullisties-konserwatiewe party Rassemblement pour la République ("Rally vir die Republiek") en Union pour un mouvement populaire ("Volksbewegingsunie", oorspronklik: Union pour la majorité présidentielle).

Chirac studeer aan 'n aantal leidende Franse universiteite (onder meer die ENA) en doen sy diensplig in Algerië. In 1967 word hy vir die eerste keer as 'n lid van die parlement verkies.

In die jare sestig en sewentig was Chirac 'n medewerker van die presidente Georges Pompidou en Valéry Giscard d'Estaing. In die tydperk van 1974 tot 1976 en daarna ook van 1986 tot 1988 is hy Eerste Minister van Frankryk. Chirac was ook van 1977 tot 1995 burgemeester van Parys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Huiskraai

Die **huiskraai** is standvoël uit Asië wat na Afrika uitgevoer is en oor die algemeen gelokaliseerd geraak het.

## Identifikasie 
Dit het geen wit in sy veredrag nie. Kleiner as die Swartkraai, met 'n grys agterkop, mantel en bors. Die voël het 'n gemiddelde lengte van 43&nbsp;cm.

## Habitat 
Is geheel en al van die mens afhanklik.

## Verspreiding 
Oorspronklik te vinde in Indië, Pakistan, Sri Lanka, Maldive- en Lakkadive-eilande, Suidwes Thailand, suidelike kusstreke van Iran.

Ook ingevoer na Oos-Afrika in die omgewing van Zanzibar, Port Sudan, Maputo, Inhaca-eiland, Durban en Oos-Londen. Dit word ook in Kaapstad en Rotterdam aangetref.

## Geluid 
Uiter 'n skril "kwaa, kwaa".

## Ander name 
* Wetenskaplike naam: *Corvus splendens*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika;
Ouwêreldse wielewale

Die **Ouwêreldse wielewale** (**Oriolidae**) is 'n Ouwêreldse familie van sangvoëls. Die familie bevat 41 spesies wat in 4 genera onderverdeel word. Die familie sluit twee Nieu-Seelandse spesies in wat in die 20ste eeu uitgesterf het, en dié omvat die genus *Turnagra*. Hulle is insek- en vrugtevretende voëls wat geel, groenerig of bruin geveerd is en dikwels pienk snawels het. Hulle boer meestal in die blaarkrone van groot bome, en hul fluitroepe is helder en welluidend. 

## Taksonomie en sistematiek
Die familie Oriolidae omvat die piopios (uitgestorwe), vyvreters, pietohoeis en die (Ouwêreldse) wielewale. Die piopios is in 2011 by die familie gevoeg, nadat hulle voorheen as lede van die Turnagridae gereken is. Verskillende bykomende genera is al voorgestel om die genus *Oriolus* verder te verdeel. Aldus word die Swartkopwielewaal van Afrika soms in sy eie genus, *Baruffius*, geplaas. Die familie is nie naverwant aan die Nuwewêreldse wielewale nie. Desondanks hul vergelykbare liggaamsgrootte, dieet, gedrag en kontrasterende veerpatrone, word hierdie ooreenkomste eerder aan konvergente evolusie toegeskryf.

### Oorlewende genera
Daar is drie oorlewende genera in die familie Oriolidae:

## Galery

Green oriole (Oriolus flavocinctus kingi) on nest Daintree.jpg|'n Groenwielewaal (*Oriolus flavocinctus*) op die nes in Australië
Oriolus oriolus Egg - Foret de la Mamora Maroc (MNHT.ZOO.2010.11.232).jpg|Eier van 'n Europese wielewaal (*Oriolus oriolus*)

## Suid-Afrikaanse voëls 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika
Groenkopwielewaal

Die **groenkopwielewaal** is 'n seldsame, gelokaliseerde standvoël.

## Identifikasie 
Sy groen rugkant, kop en keel en sy geel kraag en onderkant onderskei hom van die ander wielewale. Jonges is liggeel van onder, met 'n ligter groen kop. Die voël word 24&nbsp;cm lank.

## Habitat 
## Verspreiding 
Dit word in Suider-Afrika slegs in die bergwoude van die Gorongosaberg in Sentraal-Mosambiek aangetref.

## Geluid 
Sy geroep klink baie soos die Swartkopwielewaal s'n, nl. 'n helder "fioee".

## Ander name 
* Engelse naam: *Green-headed Oriole*
* Wetenskaplike naam: *Oriolus chlorocephalus*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bron 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika,
Jeuksiekte

**Jeuksiekte** is 'n velsiekte wat veroorsaak word deur die jeukmyt, Sarcoptes scabiei. Dit steek gewoonlik aan met intieme kontak tussen mense. Dit gee 'n erg jeukerige uitslag ook bekend as "skabies", "jolliejeuk" of "lekkerkrap". 'n Ander myt, die skurftemyt, veroorsaak die siekte by diere bekend as brandsiekte.

Behandeling vir jeuksiekte behels die aanwending van 'n gammabenseenheksachloried-room op die aangetaste dele.

Die volwasse myt grawe in die vel in en lê drie tot vier eiers in die vel. Die larwes bly onder die vel en kom as volwasse larwes na die veloppervlak. As die gasheer (bv. 'n hond) die natuurlike gasheer is, begin die siklus weer van voor af. Die mens is nie 'n natuurlike gasheer vir die myt nie en dit kan nie sy hele lewensiklus voltooi nie. Dit veroorsaak egter 'n rooi uitslag op die vel wat erg jeuk.

Lêer:Acarodermatitis Fuß.jpg|Jeuksiekte op 'n voet
Lêer:Acarodermatitis Arm.jpg|Jeuksiekte op 'n arm
Lêer:Acarodermatitis Hand.jpg|Jeuksiekte op 'n hand
Lêer:Acarodermatitis Finger.jpg|Jeuksiekte op 'n vinger
Larva migrans

Hierdie infestasie van die vel word veroorsaak deur die larwes van die hond en kat haakwurms. Kontak met besmette sand laat die larwe toe om in die vel in te penetreer en vandaar versprei die larwe deur die vel. Oral waar die larwe gaan veroorsaak dit 'n irritasie wat rooierig is en baie kan jeuk.

Tans word Thiabendazole rome gebruik om die larwe dood te maak. Soms is orale behandeling egter ook nodig.
Europese wielewaal

Die **Europese wielewaal** is 'n groterige sangvoël wat in Eurasië broei, en in Afrika suid van die Sahara oorwinter. In Suider-Afrika kom hulle ylverspreid as enkelinge voor. In Engels staan dit as die *European golden oriole* bekend.
 
## Identifikasie 
[duimnael|links|Mannetjie in 'n [lukwartboom, Italië]]
duimnael|links|Die volwasse en onvolwasse mannetjie, geïllustreer deur C.G. Finch-Davies
Die voël is 24&nbsp;cm (22-25&nbsp;cm) in lengte. Die mannetjie se swart vlerke onderskei hom van die Afrikaanse wielewaal se mannetjie; die wyfies en jonges lyk eenders. Daar is altyd meer wyfies en jonges as mannetjies.

## Gedrag 
Dit voed op groot ongewerweldes (insekte en hul larwes) en sappige bessies en vrugte. Hulle bou hul neste hoog in boomtoppe.

## Habitat 
In Afrika hou hulle een-een in breëblaar-boomveld, gemengde bosveld, oewerbos en verskeie ander digbeboste habitats, insluitend aanplantings van uitheemse bome. In Eurasië bewoon hulle oop bladwisselende woude en mosaïekhabitatte in vlaktes en heuwels, boorde, tuine en parke. Die Europese bevolking toon 'n effense afname. In Serwië waar die bevolking aan die afneem is, is die getal broeipare op 80&nbsp;000 tot 120&nbsp;000 geraam. (Puzović et al 2003)

## Verspreiding 
Die spesie kom ylverspreid oor groot dele van die Suider-Afrikaanse binneland voor. In die broeityd word dit wydverspreid in die grootste deel van Europa en Klein-Asië gevind, met die uitsondering van die Skandinawiese Skiereiland en die Britse Eilande. Dit is ook in dele van die Midde-Ooste, Sentraal-Asië en Noordwes-Afrika aanwesig.

## Geluid 
Uiter 'n welluidende "wieela-wioee", wat selde gehoor word, asook die skor alarmroep van al die wielewale.

## Galery

Golden Oriole at bird ringing, Ventotene.jpg|'n Mannetjie word in Italië bering
Oriolus oriolus Ayodar 2.jpg|'n Wyfie in Spanje
Oriolus oriolus 2.jpg|Die nes in 'n esseboom (*Fraxinus* sp.) in Serwië
Oriolus oriolus MHNT 232 Foret de la Mamora Maroc RdN.jpg|'n Legsel van *Oriolus oriolus* uit Marokko
Oriolus oriolus (juvenil) en el parque del Xurés.jpg|'n Kuiken in Spanje

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika,
Afrikaanse wielewaal

Die **Afrikaanse wielewaal** is 'n skaars somerstandvoël.

## Identifikasie 
Die mannetjie is die geelste onder die wielewale, met 'n duidelike swart streep wat deur sy oë tot by sy oordekvere strek. Jonges het ook 'n swart oogstreep. Die wyfie is nie so helder soos die mannetjie nie, met 'n groener rugkant en 'n bleker onderkant. Hulle word tot 24&nbsp;cm lank.

## Habitat 
Die voël kom oral in goed ontwikkelde boomveld of oewerbos voor.

## Verspreiding 
In Suid-Afrika kom hulle slegs in die noordelike gedeeltes van die Krugerwildtuin en Limpopoprovinsie voor. Verder strek die verspreiding oor die noordelike deel van Mosambiek, die hele Zimbabwe, die noordoostelike Botswana, die Caprivistrook en noordelike deel van Namibië.

## Geluid 
Hul helder fluite "wiee-er-er-woel" of "fiee-joee-fiee-joee-fiee-joee" is langer as die swartkopwielewaal s'n.

## Ander name 
*Engelse naam: *African Golden Oriole*
*Wetenskaplike naam: *Oriolus auratus*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronne 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika,
Swartkopwielewaal

Die **swartkopwielewaal** is 'n sangvoël en algemene standvoël in Oos- en Suidelike Afrika. Dit is 'n aanpasbare spesie wat in verskillende boomryke omgewings aangetref word.

## Identifikasie 
Die swartkopwieliewaal word aan sy swart kop en pienk snawel uitgeken; in teenstelling met die swartkeelgeelvink wat 'n swart snawel het. Die geslagte lyk eners en het 'n gemiddelde lengte van 25&nbsp;cm.

## Habitat 
Hierdie voëls kom een-een of in pare voor in klam, goed ontwikkelde bosveld of gemengde bosveld, oewerbos en uitheemse bome. Hulle is lawaaierige, opvallende voëls wat die droë sentrale en westelike streke van Suider-Afrika vermy.

## Verspreiding 
Kom voor in die suidelike dele van die Wes-Kaap en Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, eSwatini, Mpumalanga, Limpopoprovinsie, Mosambiek, Zimbabwe, die noordoostelike deel van Botswana, die Caprivistrook en die noordelike deel van Namibië.

## Geluid 
Sy gewone geroep is 'n helder "fioee"; uiter ook 'n skor alarmroep "tjurr".

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bron 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika;
Bouillon, België

**Bouillon** is 'n stad in die Belgiese provinsie Luxemburg (Wallonië), sowat 153 kilometer suidoos van Brussel, met 'n oppervlakte van 149,09 km² en sowat 5&nbsp;000 inwoners (2011).

Die stad lê in die vallei van die Semoisrivier, te midde van die bosgebied van die Ardenne-gebergte. Danksy die strategiese ligging by die handelsweg tussen die Duitse Eifelgebied en die Franse Champagne het Bouillon in die Middeleeue 'n belangrike rol gespeel.

Die bekendste boorling van die stad is Godfried van Bouillon, 'n deelnemer van die Eerste Kruistog, wat hier sy burg laat oprig het. Die indrukwekkende gebou bo-oor die vallei is die oudste Belgiese monument uit die tydperk van die feodalisme en 'n goeie voorbeeld vir die beskerming en tegelykertyd oorheersing van 'n bepaalde streek vanuit 'n strategies geleë burg.

Die historiese monumente en die natuurskoon van die omgewing maak van Bouillon 'n gewilde toeristebestemming.

## Besienswaardighede 
duimnael|links|250px|Bouillon - die burg en die ou brug oor die Semoisrivier
* Die **burg van Godfried van Bouillon** staan tussen die lente en najaar oop vir besoekers. Die **Godfried van Bouillon-museum** herinner aan die tyd van die Kruistogte.
* 'n Gebou uit die 18de eeu huisves die **Hertoglike Museum** wat die folklore en geskiedenis van die streek behandel.
* Die **vallei van die Semois** en die **Tombeau de Géant** ("Graf van die Reus") is deel van die natuurskoon van die omgewing van Bouillon.
Mahem

duimnael|regs|240px|'n Mahem-kraanvoël.

Die **mahem** (*Balearica regulorum*) is 'n redelik algemene standvoël. Hierdie spesie is die enigste kraanvoëls wat in bome kan broei, want hulle kan met die agterste toon om takke vasklou. Om hierdie rede, en 'n paar ander, word geglo dat hierdie relatiewe klein *Balearica*-kraanvoël die verteenwoordigers is van hulle Gruidae-voorouers.

## Identifikasie 
Die mahem is 116&nbsp;cm hoog en weeg 3,5&nbsp;kg. Die lyfvere is hoofsaaklik grys. Die vlerke is ook oorwegend wit, maar bevat ook vere met 'n verskeidenheid kleure. Die kop het 'n kroon van stywe goudkleurige vere. Die wange is wit en dit het 'n helderrooi opblaasbare keelsak. Die bek is relatief kort en die bene swart. Die geslagte lyk eenders, hoewel sommige mannetjies effens groter as ander is. Jonges lyk bruiner en hul kuiwe en lelle is swakker ontwikkel.

Die mahem se hofmakery in die broeiseisoen bestaan uit danse, spronge en 'n gebuig, terwyl hy die rooi keelsak opblaas en 'n harde geroep laat hoor. Dit maak ook 'n geluid wat baie verskil van die trompetter van ander kraanvoëlspesies.

## Habitat 
duimnael|*Balearica regulorum gibbericeps*
Hulle hou in swerms op grasveld, landerye en naby vleie en soortgelyke gebiede in hoogliggende streke asook langs die kus. Hul oornag op eilande langs die kus, in rietplate by riviermondings en in bome. Swerf rond wanneer hulle nie nes maak nie. Soos alle kraanvoëls vreet hulle insekte, klein reptiele en ander kleinerige diere.

Die nes bestaan uit 'n platform van gras en ander plantmateriaal in hoë vleiland plantegroei. Die mahem lê 2 tot 5 eiers en albei geslagte maak beurte om dit uit te broei. Die proses duur tussen 28 en 31 dae, en die kleintjies verlaat die nes binne 56 tot 100 dae.

Hoewel die mahem steeds algemeen voorkom in baie van sy gebiede, staar dit bedreiging in die gesig, as gevolg van die uitwissing van sy habitat deur die dreinering en oorbeweiding, asook gifbesoedeling.

## Verspreiding 
Die mahem kom voor in die droë savanne-streke in Afrika, suid van die Sahara, hoewel hulle broei in ietwat natter habitats.

Daar is twee subspesies. Die Oos-Afrikaanse *B. r. gibbericeps* kom voor in 'n gebied wat strek vanaf die oostelike Demokratiese Republiek van die Kongo deur Uganda en Kenia na die oostelike deel van Suid-Afrika. Dit het 'n groter kaal, rooi gesigvel bokant die wit kol op die wang as die ander, *B. r. regulorum *, wat vanaf die suide van Angola tot in Suid-Afrika voorkom.  Die mahem is die nasionale voël van Uganda en word op hulle nasionale vlag uitgebeeld.

## Geluid 
Sy tweenoot-getrompetter klink soos "ma-hem", vandaar sy naam.

## Ander name 
* Engelse naam: "Grey-Crowned Crane"
* Wetenskaplike naam: *Balearica regulorum*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* International Crane Foundation Grey-crowned Crane page 
* Saving Cranes website (ICF)
* Craneworld website
Maastricht

**Maastricht** (Limburgs: *Mestreech*) is 'n stad en munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Limburg. Dit is die hoofstad van hierdie provinsie en die oudste stad van Nederland. Maastricht is in die suide van Limburg geleë en die Maasrivier loop deur die stad. Maastricht grens in die weste aan die Belgiese provinsie Limburg en in die suidweste vir 'n klein deel aan die Belgiese provinsie Luik. Die munisipale gebied het sowat 120&nbsp;000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 60&nbsp;km². Dit is 'n studentestad, met universiteitsgeboue deur die stad versprei, asook ander tersiêre opleidingsentrums.

## Geskiedenis 
duimnael|200px|links|Saint Servatius brug, die oudste brug van Nederland (ca. 1280)

Die geskiedenis van Maastricht het al voor die Christelike jaartelling begin. Dit is nie bekend hoe die stad in die tyd van die Romeinse Ryk geheet het nie, maar teen die Middeleeue was die stad eers as *Traiectum* beken, daarna *Mosa Traiectum*, toe * Masetrieth* (1051) en uiteindelik Maastricht.

In die begin van die 19de eeu het die grootskaalse industrialisering van Maastricht en Wallonië plaasgevind, veral weens die destyds nuwe funksie van Maastricht as produsent van keramiek. Sedert die einde van die 1980's word internasionale konferensies gereeld in Maastricht aangebied. Op 7 Februarie 1992 is die Verdrag van Maastricht, oor die oprigting van die Europese Unie, in Maastricht onderteken.

## Geboortes 
* Peter Debye (1884–1966), Nederlands-Amerikaanse fisiese chemikus
* André Rieu (1949), violis en musiekentrepeneur
* Maxime Verhagen (1956), politikus

## Verwysings 
## Bronne 
* Nederlandstalige Wikipedia