Johannesburgse Kunsmuseum

Die **Johannesburgse Kunsmuseum** is die stad Johannesburg se munisipale kunsmuseum. Dit is in die sentrale stadsdeel in Joubertpark op die hoek van Klein- en Koning Georgestraat geleë en is die grootste van sy soort in Suider-Afrika, met kunswerke van wêreldfaam en versamelings wat omvangryker is as dié van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum in Kaapstad, so omvangryk dat slegs sowat 'n tiende daarvan tegelykertyd in die galery se 15 vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word.

Naas die geskenk van die Dieretuin-terrein aan die inwoners van die stad, is die Kunsmuseum seker die belangrikste monument van die wyse waarop die welvarende mynmagnate 'n deel van hul rykdom in die stad teruggeploeg het. Tog het Gerard-Mark van der Waal in 1986 geskryf: “ 'n Mens wonder . . . of dit blyke van hul verantwoordelikheidsgevoel en sin vir gemeenskapswaardes was of van hulle gewete wat (hulle) gepla het terwyl hulle die arbeiders (swartes) uitgebuit het.”

Ten spyte van terugslae was die oprigting van hierdie "kultuurmonument" 'n belangrike mylpaal in die kunslewe en kulturele opvoeding van die Johannesburgse publiek. Die museumgebou is deur die befaamde Britse argitek en boumeester van Nieu-Delhi in Indië, Edwin Lutyens, ontwerp. In 1934 is dit beskryf as ". . . one of the finest architectural conceptions south of the equator".

Tans huisves die kunsmuseum meer as 9&nbsp;000 werke deur onder andere Auguste Rodin, Dante Gabriel Rossetti, Pablo Picasso, Camille Pissarro, Claude Monet, Edgar Degas, Herbert Ward en Henry Moore, en Suid-Afrikaners soos Gerard Sekoto, Walter Battiss, Alexis Preller, Maud Sumner, Sydney Kumalo, Ezrom Legae en Pierneef. Dit huisves ook 'n uitgebreide versameling werke deur hedendaagse kunstenaars.

## Agtergrond 
duimnael|Dié portret van lady Phillips, in 1910 geskilder deur Antonio Mancini, is deel van die kunsmuseumwat deur haar toedoen tot stand gekom het, se versameling.
Die meeste kunsmuseums wêreldwyd het hul ontstaan te danke aan die ywer en deursettingsvermoë van een persoon. In die geval van die Johannesburgse Kunsmuseum was dit Florence Phillips, wat in 1912 lady Florence geword het toe haar man tot ridder geslaan is. Nadat Florence en Lionel in 1906 van die weelde van Tylney Hall, Hampshire, Engeland, na die “kultuurwoestyn” van Johannesburg teruggekeer het toe hy as plaaslike direkteur van die Central Mining and Investment Corporation aangestel is, het Florence haarself vergoed vir die verhuising deur hul huis, Villa Arcadia in Oxfordweg, weldra in die vergaderplek van Johannesburg se deftige kringe te omskep.

## Skilderye versamel 
[duimnael|links|Sir [Lionel Phillips, portretskildery deur Giovanni Boldini (1845–1931), olie op doek, 1903. Dit word bewaar in die Johannesburgse Kunsmuseum. Sy vrou, Florence, was so te sê eiehandig vir die museum se oprigting verantwoordelik.]]
Dit was in haar hoedanigheid as “eerste vrou van die Rand” dat sy hier op die gedagte gekom het om 'n kunsmuseum in Johannesburg in te rig. Haar plan was om eers aansienlike bydraes by al die “Randlords” af te pers, in die vorm van of kontant of skilderye, en dan die stadsraad te oorreed om 'n geskikte museum te bou en in stand te hou. Net die beste was goed genoeg vir Florence Phillips. Sy het dus sir Hugh Lane, die kunskenner en -versamelaar wat destyds besig was om kunswerke vir die Kunsmuseum van Dublin te versamel, aangestel om raad te gee oor aankope vir die Johannesburgse Kunsmuseum in wording. Sy wou 'n versameling ou meesters hê, maar sir Hugh het haar oorreed om haar geld in eietydse kunstenaars te belê wat die “ou meesters” van die toekoms sou wees. Sy het die bal aan die rol gesit deur haar bloudiamantring, 'n geskenk van haar man, op besoek aan Londen te verkoop en drie skilderye van Phillip Wilson Steer aan te koop wat toe pas die aandag van die kunskritici begin trek het. Dit het sy aan die kunsmuseum geskenk, tesame met haar waardevolle versameling antieke kant- en borduurwerk. Daarna het sy die steun van ryk mynmagnate soos Max Michaelis, Otto Beit, Julius Wernher, Hermann Eckstein, Abe Bailey en Sigismund Neumann gewerf.

Haar voorbeeld en volharding het eindelik vrugte afgewerp, en teen 1909 is altesame £20 000 ingesamel. Die kern van die versameling wat deur Lane opgekoop is, het bestaan uit 130 skilderye en beeldhouwerke. Onder hulle was daar werke van verskeie “moderne” skilders soos Monet, Pisarro, Augustus John, Morland Lewis en Pre-Impressioniste soos Boudin en Géricault. 'n Gedeelte van hierdie versameling is hoog deur die koerante van Londen aangeprys toe dit in Mei en Junie in die kunsmuseum van Whitechapel uitgestal is voor dit drie maande later verskeep is.

## Gebou opgerig 
[duimnael|links|Dié portret van lady [Florence Phillips, deur Antonio Mancini (1852–1930), is in die kunsmuseum se besit.]]
duimnael|Die hoofingang van die Johannesburgse Kunsmuseum, kort nadat dit in 1915 voltooi is.
duimnael|*Regina Corium* (1860), deur Dante Gabriel Rossetti, een van die kunswerke in die museum.
Daar was toe egter nog geen gebou nie. Die Stadsraad was steeds sku vir die bedrag van £20&nbsp;000 wat dit sou kos om 'n geskikte gebou op te rig. Die geld was eenvoudig nie beskikbaar nie, en die stadsraad het geweier om so 'n groot lening vir 'n kunsmuseum aan te gaan. Daar moes dus 'n tydelike tuiste gevind word, en die keuse het op die perseel van die Mynbouskool in Eloffstraat geval. Die uitstalling is op 29 November 1910 hier geopen en is tot 1915 daar gehuisves.

Voor 1910 is verskeie persele vir 'n kunsmuseum voorgestel en oorweeg. Onder hulle was vertrekke in die nuwe stadsaal wat gebou sou word. Teen Junie 1910 het die stadsraad minstens ingestem om 'n perseel vir 'n kunsmuseum in Joubertpark beskikbaar te stel, maar argitekte soos M.J. Harris en H.G. Veale het die ligging so naby die spoorlyn gekritiseer en Harris het voorgestel dat die Kunsmuseum eerder op die terrein van die Fort op Hospitaalheuwel opgerig moes word. Daar sou dit die verbeelding van die publiek aangryp ". . . in a manner worthy of a temple of art".

Dit het egter in die argitek, sir Edwin Lutyens, se bedoeling gelê om die spoorlyn te oordek en Joubertpark met die Uniegrond te verbind sodat 'n formele tuin om die Kunsmuseum uitgelê kon word. Die rede vir die spesifieke plasing van die Kunsmuseum is dat Lutyens sy ontwerp in Engeland voorberei het en dus geen kennis van die plaaslike omstandighede kon hê nie. Die museum heropen weer op 7 Mei 2017.
* Musha Nehuleni (waarnemende kurator, Januarie 2017 – hede)

## Diefstal 
* 1990s *Talion* deur Gavin Younge. Hierdie groot gegote bronsbeeld was in 1986 as deel van die museum se eeufeesvieringe gemaak. Die diewe het klein stukkies van die standbeeld afgesny met behulp van hoekslyper en 'n draagbare kragopwekker. Ten spyte van 'n uitbetaling deur die versekering, het die gallery nooit die vermiste dele vervang nie.
* Junie 2002 *St Thomas* deur El Greco.
* Augustus 2002 *Suitcase* deur Kendell Geers. Die beeldhouwerk is in 'n beskadigde toestand teruggevind.
* Januarie 2011 *General Hoche* deur Jules Dalou.
* September 2011 *Mourning Woman* deur Sydney Kumalo, *Peter Pan* deur Romano Romanelli en *King of the Universe* deur Ernest Ullman.

## Verwysings 
## Bronne 
* Hendriks, P. Anton: The Johannesburg Art Gallelry. Inː Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 7, nr. 4, Junie 1958
*  Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. *Johannesburg eenhonderd jaar*. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies
*  Picton-Seymour, Désirée. 1989. *Historical buildings in South Africa*. Cape Town: Struikhof Publishers
*  Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery
̈* Till, Christopherː The Rôle of the Art Gallery and Museum in the Community. Inː Optima. Deel 34, nr. 3, September 1986
*  Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. *Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940*. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies

## Eksterne skakels 
*  Die Johannesburgse Kunsmusuem op *www.artefacts.co.za*