Haumea

{{Inligtingskas Planeet
| bgcolour = #6295DA
| name = Haumea
| symbol= 24px|alt=🝻|Haumea se sterrekundige simbool
| image = frameless
| caption = Die Hubble-ruimteteleskoop se foto van Haumea (middel) en sy twee mane, Hiʻiaka (bo) en Namaka.
| discovery = yes
| discoverer = Brown et al., Ortiz et al.
| discovered = 28 Desember 2004 (Brown et al.) Julie 2005 (Ortiz et al.)
| mpc_name = (136108) Haumea
| note = yes
| alt_names = 2003&nbsp;EL61
| named_after = Haumea
| mp_category = Dwergplaneet, plutoïde, TNV (nie meer cubewano)
| orbit_ref = 
| epoch = 30 November 2008 (JD 2 454 800,5)
| aphelion = 51,544&nbsp;AE7 (710&nbsp;Tm)
| perihelion = 34,721&nbsp;AE {5,194&nbsp;Tm)
| semimajor = 43,132&nbsp;AE (6,452&nbsp;Tm)
| eccentricity = 0,195&nbsp;01
| period = 283,28 jaar (103&nbsp;468 dae)
| inclination = 28,22°
| asc_node = 121,10°
| arg_peri = 239,18°
| mean_anomaly = 202,67°
| avg_speed = 4,484 km/s
| satellites = 2
| physical_characteristics = yes
| dimensions = ≈1&nbsp;960&nbsp;×&nbsp;1&nbsp;518&nbsp;×&nbsp;996&nbsp;km (Keck)
| mean_radius = ≈789 km (Spitzer)
 (Herschel)
| surface_area = ≈27 km2
| volume =
| mass = (4,006 ± 0,040)21 kg (0,00066 aardmassas)
| density = 2,6-3,3 g/cm3
| spectral_type = B-V&nbsp;=&nbsp;0,64, V-R&nbsp;=&nbsp;0,33, B0-V0&nbsp;=&nbsp;0,646
| magnitude = 17,3 (opposisie)
| abs_magnitude = 
}}

**Haumea**, amptelik **(136108) Haumea** (simbool: ), is ’n dwergplaneet in die Kuipergordel, net anderkant Neptunus se wentelbaan. Dit is in 2004 die eerste keer deur ’n span onder leiding van Mike Brown by die Palomar-sterrewag in Kalifornië ontdek en in 2005 onafhanklik deur ’n span van die Sierra Nevada-sterrewag in Spanje, hoewel laasgenoemde eis betwis word. 

Dit is op 17 September 2008 amptelik deur die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) as ’n dwergplaneet erken en is na Haumea, die Hawaise godin van vrugbaarheid, genoem. 

Omdat twyfel bestaan oor of Haumea in hidrostatiese ewewig is, is dit egter dalk nie werklik ’n dwergplaneet nie. Dit lyk of dit dalk ’n uiters langwerpige vorm het, wat uniek is onder Trans-Neptunus-voorwerpe (TNV's). Die vorm is nog nie direk waargeneem nie, maar berekenings na aanleiding van sy ligkurwe dui op ’n ellipsoïdale vorm. 

## Eienskappe
links|thumb|Animasie van Haumea se wentelbaan (van 2000 tot 2400)

Haumea se massa is omtrent  van Pluto s’n en  van dié van die Aarde. Tot onlangs is geglo sy swaartekrag is groot genoeg om hom rond te druk, maar berekenings dui daarop dat sy hoofas twee keer so lank as sy kort as is. Haumea se langwerpige vorm, vinnige rotasie en hoë albedo (van ’n oppervlak van kristalagtige waterys) is vermoedelik die gevolg van ’n reusebotsing, wat daartoe gelei het dat Haumea die grootste lid van ’n botsingsfamilie is wat verskeie groot TNV's en Haumea se twee bekende mane, Hiʻiaka en Namaka, insluit. Haumea is tans die derde grootste TNV, naas Eris en Pluto.

Met ’n skynbare magnitude van 17,3, Nadat die streek naby die sonnebaan goed verken was, was latere opnames gemik op voorwerpe met groter baanhellings. Tydens dié opnames is Haumea eindelik ontdek, met sy groot baanhelling en huidige posisie ver van die sonnebaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* KPS-databasis se inskrywing vir (136108) Haumea