Burleske

duimnael|300px|Burleske op *Ben-Hur*, omstreeks 1900
duimnael|upright=0.7|Gypsy Rose Lee, Amerikaanse burleske-ster
'n **Burleske** is 'n literêre-, drama- of musikale werk of -opvoering wat bedoel is om lagbuie op te wek deur die karikaturisering van die aard, bedoeling of gees van 'n onderwerp, of deur die bespotting of belaglikmaking daarvan. Die woord is ontleen aan Frans (*burlesque*) en is afkomstig van die Italiaanse *burlesco*, wat op sy beurt afkomstig is van die Italiaanse woord *burla* – 'n grap of bespotting. Herkenbare voorbeelde uit die vroeë-tot-middel 19de eeu van die kunsvorm in die Duitssprekende wêreld is die werk van die dramaturg Johann Nestroy; sommige was parodieë op Wagner en Offenbach se operas.

Burleske oorvleuel dikwels met karikatuur, parodie en travestie ('n valse, absurde, vertekende of verwronge voorstelling van iets) en, in die teatervorm daarvan, met skouspel of ekstravaganza, soos dit voorgestel is in die Victoriaanse tydperk. Die woord "burlesque" is reeds sedert die laat-17de eeu in gebruik in Engels in hierdie opsig. (letterkundig en teatergewys). Dit is terugwerkend toegepas op die werke van Chaucer en Shakespeare asook die Grieks-Romeinse klassieke meesterwerke. Kontrasterende voorbeelde van literêre burleske is Alexander Pope se *The Rape of the Lock* en die digter Samuel Butler se *Hudibras*. 'n Voorbeeld van musikale burleske is Richard Strauss se Burleske vir klavier en orkes uit 1890. Voorbeelde van Victoriaanse teater-burleske sluit in W. S. Gilbert se *Robert the Devil* en die vertonings van A. C. Torr en Meyer Lutz, soos *Ruy Blas and the Blasé Roué*. 'n Latere gebruik van die term, veral in die Verenigde State, het betrekking op optredes in 'n verskeidenheidsprogram-formaat. Laasgenoemde was gewild van die 1860's tot die 1940's en het dikwels plaasgevind in kabarette en klubs, sowel as teaters, vermeng met onwelvoeglike komedie en vroulike ontkleedkuns. Sommige Hollywood-rolprente het gepoog om die gees van hierdie optredes te herskep van die 1930's tot die 1960's, of het burleske-styl tonele in rolprente ingesluit, soos onder andere *Cabaret* uit 1972 en *All That Jazz* uit 1979. Meer onlangse voorbeelde is *Moulin Rouge!* (2001) met Nicole Kidman en Ewan McGregor en *The Great Gatsby* (2013), met Leonardo DiCaprio, Tobey Maguire, Carey Mulligan en Joel Edgerton. Daar was sedert die 1990's opnuut belangstelling in hierdie kunsvorm (Nieu-burleske).

## Verwysings 
## Bronnnelys 
*Abrams, M. H. (1999) *A Glossary of Literary Terms*. Sewende uitgawe. Fort Worth, TX: Harcourt Brace College Publishers
*Adams, William Davenport (1904) *A dictionary of the drama* Londen: Chatto & Windus
*Allan, Kirsty L. 'A Guide to Classical Burlesque – Funny Ha Ha or Funny Peculiar?'
*Allan, Kirsty L. and Charms, G. 'Diamonds From the Rough – The Darker Side of American Burlesque striptease'
*Allen, Robert Clyde (1991). *Horrible Prettiness: Burlesque and American Culture*. Chapel Hill: Drukpers van die Universiteit van Noord-Carolina. 
*Baldwin, Michelle. *Burlesque and the New Bump-n-Grind*
*Briggeman, Jane (2009) *Burlesque: A Living History*. BearManor Media, 2009. 
*DiNardo, Kelly. "Gilded Lili: Lili St. Cyr and the Striptease Mystique"; Archive of articles, video, pictures and interviews about neo-burlesque.
*Frye, Northrop. (1957) *Anatomy of Criticism: Four Essays.* Princeton: drukpers van Princeton-universiteit
*Hedin, Thomas F. (2001) *The Petite Commande of 1664: Burlesque in the gardens of Versailles*, *The Art Bulletin*
*Hollingshead, John. (1903) *Good Old Gaiety: An Historiette & Remembrance* Londen: Gaity Theatre Co
*Kennedy, Michael (2006), *The Oxford Dictionary of Music*, Oxford: drukpers van die Universiteit van Oxford. 
*Kenrick, John. A History of The Musical Burlesque
*Sanders, Andrew (1994). *The Short Oxford History of English Literature*. Oxford: drukpers van die Universiteit van Oxford. 
*Stanton, Sarah en Banham, Martin (1996). *Cambridge Paperback Guide to Theatre*, Cambridge: drukpers van die Universiteit van Cambridge. 
*Warrack, John en West, Ewan (1992), *The Oxford Dictionary of Opera*, Oxford: drukpers van die Universiteit van Oxford. 
*Wilson, Frederic Woodbridge (1992), 'Burlesque' in *The New Grove Dictionary of Opera*, red. Stanley Sadie (Londen) 
*Zeidman, Irving: *The American Burlesque Show*. Hawthorn Books, Inc 1967, , 

## Verdere leesstof 
* Karl Friedrich Flögel: *Geschichte des Burlesken*. Leipzig 1794.
* Hanns Heiss: *Blüte und Niedergang der französischen burlesken Modedichtung des XVII. Jahrhunderts.* Erlangen 1905.
* Heinrich Schneegans: *Geschichte der grotesken Satire.* Straßburg 1894. Herdruk De Gruyter 2019.
* Dieter Werner: *Das Burleske. Versuch einer literaturwissenschaftlichen Begriffsbestimmung*. Diss., FU&nbsp;Berlyn, 1968.

## Eksterne skakels 
*Ruckus! American Entertainments at the Turn of the Twentieth Century Uit die versameling van die [Beinecke skaars boeke en manuskripte-biblioteek by Yale-universiteit(https://af.wikipedia.org/wiki/Yale-universiteit)
*Classic Burlesque: We Aim to Tease – skyfievertoning deur Life-tydskrif 
*Geskiedenis van Burleske by Musicals101.com
*Die geskiedenis van Burleske by TheFreaky.net