open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aluminium-26

**Aluminium-26** (chemiese notasie: **26Al**) is 'n radioaktiewe isotoop van aluminium. 

Die isotoop is 'n uitgestorwe oerisotoop en word vandag net as spore aangetref deurdat dit kosmogeen vervaardig word. Sy vervalproduk is magnesium-26. Die verhoudings 26Mg/24Mg en 26Mg/27Al word gebruik om meteoriete radiometries te dateer. In die tweede verhouding is 26Al deur 26Mg vervang omdat alle 26Al vandag na magnesium-26 verval het.

## Spoorder 
Aluminium-26 kan as 'n spoorder in diffusie-eksperimente by hoë temperatuur gebruik word, maar omdat dit radioaktief is en baie duur is, word dit min gebruik. Dikwels word isotope van chroom in plaas van aluminium aangewend. Hulle diffusie-eienskappe is vergelykbaar en dié element het heelparty stabiele isotope.

## Meteoriete 
Hierdie isotoop het waarskynlik 'n groot rol gespeel in die vulkanisme wat die ontstaan van die aubriete veroorsaak het.

## Verwysings
Yster-57

**Yster-57** (chemiese notasie: **Fe**) is 'n stabiele isotoop van yster. Dit is 'n seldsame isotoop.

## Mössbauer-spektroskopie 
Hierde isotoop is die beste Mössbauer-kern. 

## KMR 
Hierdie isotoop het 'n kernspin I=1/2 sonder kwadrupool en lewer smal pieke met goeie oplosvermoë. Die chemiese verskuiwings is ook baie groot (ongeveer 2600 dpm), maar die gevoeligheid (3,41 x 10-5 ten opsigte van H) en die natuurlike aanwesigheid (0,02119) is laag. Dit maak die effektiewe gevoeligheid slegs 7,2410 x 10-7. Verder is die meeste ysterverbindings paramagneties wat die gebruik van kernspinresonansie onmoontlik maak. Fe-KMR word hierdeur min aangewend.

## Verwysings
Lugvaartuig

[duimnael|regs|[NASA toets lugvaartuie]]
duimnael|regs|Die Mil Mi-8 is die mees vervaardigde helikopter in die geskiedenis

'n **Lugvaartuig** is 'n voertuig wat deur die atmosfeer van die aarde of deur enige atmosfeer kan beweeg. Tipiese voorbeelde van lugvaartuie sluit in vliegtuie, helikopters, lugskepe, sweeftuie en warmlugballonne.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Lugvaartterme
(181708) 1993 FW

**(181708) 1993 FW** is die tweede trans-Neptunus-voorwerp wat ontdek is ná Pluto en Charon; die eerste is 15760 Albion. Dit is in 1993 deur David C. Jewitt en Jane X. Luu ontdek by die Mauna Kea-sterrewag in Hawaii. Mike Brown lys dit as ’n moontlike dwergplaneet op sy webtuiste.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
JPL Small-Body Database

Die **JPL Small-Body Database** (**SBDB**) is ’n sterrekundige databasis oor klein Sonnestelselliggame. Dit word onderhou deur die Jet Propulsion Laboratory (JPL) en Nasa, en verskaf inligting oor alle bekende asteroïdes en verskeie komete, insluitende wentelparameters en , fisiese diagramme en lyste publikasies oor die klein liggaam. Die databasis word daagliks bygewerk.

## Verwysings
Kirkwoodgaping

duimnael|220px|Dié histogram toon die vier grootste Kirkwoodgapings en ’n moontlike verdeling in binneste, middelste en buitenste hoofgordelasteroïdes:

’n **Kirkwoodgaping** is ’n gaping of afname in die verspreiding van die halwe lengteas (of die periodes) van die wentelbane van asteroïdes in die hoofgordel. Dit stem ooreen met die ligging van die wentelresonansies met Jupiter.

Daar is byvoorbeeld baie min asteroïdes met ’n halwe lengteas naby 2,5&nbsp;AE, of ’n periode van 3,95 jaar, dus in ’n 3:1-resonansie met Jupiter (drie omwentelings vir elke omwenteling van Jupiter). Ander resonansies stem ooreen met ander heelgetalverhoudings tot Jupiter se wentelperiode. Die swakker resonansies lei tot ’n uitputting van asteroïdes, terwyl pieke in die histogram dikwels voorkom vanweë die teenwoordigheid van ’n prominente asteroïdefamilie.

## Beskrywing 
Die gapings is in 1866 die eerste keer opgelet deur Daniel Kirkwood, wat ook hul oorsprong in die wentelresonansies met Jupiter reg voorspel het terwyl hy ’n professor in Canonsburg, Pennsilvanië, was.    

Die meeste Kirkwoodgapings is uitgeput, anders as die resonansies van Neptunus of Jupiter se 3:2-resonansie, wat voorwerpe behou wat vasgevang is tydens die groot planete se migrasie volgens die Nice-model.

’n Relatief klein getal asteroïdes is wel onlangs ontdek wat ’n groot eksentrisiteit het en in die Kirkwoodgapings lê. Hulle sal egter eindelik uit die resonansie wegbreek vanweë wisselwerkings met ’n groot planeet.

Die grootste Kirkwoodgapings is geleë by: 

* 2.06 AE (4:1-resonansie)
* 2,5 AE (3:1-resonansie)
* 2.82 AE (5:2-resonansie)
* 2.95 AE (7:3-resonansie)
* 3.27 AE (2:1-resonansie)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Artikel oor Kirkwoodgapings by Wolfram's scienceworld

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ghoya

Die **Ghoya** (ook Ghoja, Leghoya, Leghoja, Nghoya) was ‘n Bantoestam in die binneland van Suid-Afrika wat om hul kenmerkende korbeelhuise bekend was.

## Vestiging 
Die raaiselagtige Ghoya word beskou as die vroegste inwoners van Gauteng, die suide van Mpumalanga en die Vrystaat. Daar is nie veel oor hierdie vroeë Sotho-kultuur bekend nie, maar alle Sotho-historici aanvaar dat die Ghoya die eerste stamme was wat suidwaarts oor die Vaalrivier getrek het, die Vrystaat en Lesotho  uit die noordweste binnegedring het en hulle op die rante van die Vaalrivier, Sandrivier, Renosterrivier, Wilgerivier, Valsrivier en hul sytakke gevestig het. Die Franse sendeling Francois Daumas het in die jare 1835 tot 1865 by die sendingstasie Makuatleng naby Ficksburg onder hierdie mense agewerk.

## Korbeelhutte 
Klipkrale en die koepelvormige hutte is interessante argeologiese oorblyfsels van hierdie mense. By die bou van die hutte is onbewerkte rotsblokke van ysterklip of sandsteen  sonder die gebruik van dagha opmekaar gestapel op so ‘n manier dat die opeenvolgende lae na bo steeds nouer loop totdat die opening heel bo deur een enkele klip gesluit kon word. By die basis was die mure ‘n 75cm dik en die binnemaat van die sirkel was ‘n anderhalwe meter. Die hoogte was net so oor ‘n meter. Omdat die “deuropening” maar ‘n 40cm wyd en ‘n 45cm hoog was, kon die hut slegs kruipend binnegegaan word. ‘n Groot klip is van binne teen die opening gestoot om wilde diere buite te hou. Hierdie kultuurmonumente kan nog besigtig word op die plaas Doringberg in die Willem Pretorius-wildreservaat, die plaas Sedan in die distrik Lindley en op Vegkop naby Heilbron. Bouvalle by Arlington, Kroonstad, Steynsrus, Senekal, Greylingstad, Heidelberg, Johannesburg en Klerksdorp herinner ons aan hierdie vroeë Suid-Afrikaanse argitektuur.

## Myn- en metaalwerkers 
Hierdie mense was die eerste mynwerkers en metaalbewerkers wat op die Witwatersrand geleef het. Hulle het die kuns bemeester om yster uit die erts te haal en ystergereedskap en wapens daarvan te maak. In die bouvalle van hul huise is oorblyfsels van hoogoonde, smeltkroese en assegaai- en pylpunte gevind.

## Bibliografie 
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede vir die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, 1972. 
*van Riet Lowe, G.: Fresh light on the little stone houses of the Leghoya. Primitive homes of the first mining people who came to the Rand. The Star, 15 April 1928 (op internet)
Klein Sonnestelselliggaam

’n **Klein Sonnestelselliggaam** (**KSSL**) is ’n voorwerp in die Sonnestelsel wat nie ’n planeet, dwergplaneet of natuurlike satelliet is nie. Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) het die term in 2006 gedefinieer:

duimnael|350px|Die Eulerdiagram met die soorte liggame in die Sonnetselsel.

Dit sluit dus in alle komete en alle kleinplanete buiten dié wat dwergplanete is. Die KSSL's is dus die klassieke asteroïdes, met die uitsondering van die dwergplaneet Ceres; die trojane; die sentoure; en die trans-Neptunus-voorwerpe, buiten Pluto, Haumea, Makemake, Eris en ander wat later as dwergplanete erken kan word.

## Definisie 
Dit is nie tans duidelik of ’n minimum grootte in die toekoms vasgestel sal word as deel van die definisie nie, en of dit alle materiaal sal insluit tot so klein as meteoroïdes en klein makroskopiese liggaame nie. 

Buiten die grootste natuurlike satelliete (mane), wat in hidrostatiese ewewig is, verskil hulle van klein Sonnestelselliggame nie in grootte nie, maar in hul wentelbane. Die wentelbane van mane is nie om die Son nie, maar om ander liggame in die Sonnestelsel soos planete en dwergplanete.

Die meeste van die klein Sonnestelselliggame is in twee streke gesentreer: die asteroïde- en Kuipergordel. Dié twee gordels het die een of ander interne struktuur wat verband hou met versteurings deur die groot planete, veral onderskeidelik Jupiter and Neptunus, en het taamlik losweg vasgestelde grense. Ander dele van die Sonnestelsel het ook klein liggame in kleiner konsentrasies. Dit sluit in naby-aarde-asteroïdes, sentoure, komete en voorwerpe van die verstrooide skyf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Nasa-foto's en  oor asteroïdes en komete
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kobalt-59

**Kobalt-59** (Chemiese notasie: **Co**) is 'n stabiele isotoop van kobalt. Die is die enigste stabiele isotoop van die element.

## Neutrondiffraksie en aktiwering 
Hierdie nuklied word maklik deur neutrone geaktiweer en vorm Co, wat intense en harde gammastraling vrystel. Dit beperk die moontlikhede om dit in neutrondiffraksie te gebruik, omdat die monsters radioaktief word.

## KMR 
Die kernspin I=7/2 en die nuklied het 'n kwadrupool wat reeds in simmetriese omgewings breë lyne lewer. Asimmetrie vergroot die probleem, maar die gevoeligheid is hoog: 0,270 keer die proton s'n. Die bereik van die chemiese verskuiwings is baie groot: ongeveer 18&nbsp;000 dpm. Die resonansiefrekwensie is 23,727074% van die proton s'n.

duimnael|Energiediagram laespin-d6-konfigurasie.|links|250px

Die grootste probleem is nogtans dat baie verbindings van kobalt paramagneties is en dit maak die aanwending van KMR vir Co-II onmoontlik. Laespin-Co-III kan bestudeer word asook sommige Co-I, Co-0 en Co-(-1)-komplekse.

Co-III het 'n 3d6 elektronkonfigurasie. In 'n oktaëdriese kompleks is die t2g-eg-opsplitsing Δ gewoonlik groot genoeg dat die ioon 'n diamagnetiese laespin-toestand besit. Die opsplitsing Δ is nogtans klein genoeg dat fotone in die sigbare gebied van die elektromagnetiese spektrum voldoende energie besit om 'n d-d-oorgang moontlik te maak. Dit veroorsaak die kleure van Co-komplekse. Hierdie situasie het nogtans ook gevolge vir die chemiese verskuiwings wat in KMR sigbaar is. Vir Co-III is hulle uiters groot, groter as by amper alle KMR-kerne. Die energie van d-d-oorgang en die KMR-verskuiwing is sterk aan mekaar gekorreleer, wat sigbaar is in 'n Griffith-Orgel-grafiek waarin vir heelparty komplekse die golflengtemaksimum van die optiese absorpsiemeting ('n maat vir Δ) teen die chemiese verskuiwing getoon word. Dit wys amper 'n regte lyn. Dit word verklaar deur 'n tweede-orde paramagnetiese bydrae aan die chemiese verksuiwing van 'n opgewekte toestand wat 'n elektron in die boonste eg-toestand het en paramagneties is. Die grafiek is nogtans nie heeltemal lineêr. Dié afwyking kan ook verklaar word deur *nefelauksetiese effekte* wat met die polariseerbaarheid van die ligande verband hou.

Die breedte van die resonansie kan baie wissel vanweë die kwadrupool-relaksasie van die kern. Die breedte hang af van die simmetrie van die kompleks. Daar is byvoorbeeld groot verskille tussen *trans*- en *cis*- -komplekse. 

## Verwysings
James Barry

Dr. **James Barry** (c. 1795–1865) was 'n militêre chirurg in die Britse Leër. Hy is in Ierland gebore. Sy ouers is onbekend, hy was egter verwant aan die skilder, John Barry. Hy studeer in die medisyne in Edenburg, sluit in 1813 by die Britse Leër aan as hospitaal-assistent en word in 1815 bevorder tot assistent-chirurg. Hy kom in die Kaapkolonie aan waar hy tot 1825 bly en word in 1827 majoor-chirurg. Hy gaan na Mauritius in 1828. As 'n uiters bekwame geneesheer het hy die fondament gelê van moderne hospitaaldienste, van die Mediese Raad en het selfs begin met opleiding van vroedvroue. Sy kort humeur het daartoe gelei dat hy aan 'n tweegeveg aan die Kaap deelgeneem het. In 1859 word hy Inspekteur-generaal en is in 1865 oorlede.

Later het die storie die rondte gedoen dat 'n nadoodse ondersoek aan die lig gebring het dat Barry 'n vrou was. In 1965 het prof. Percival Kirby van Grahamstad egter mediese dokumente van die Britse departement oorlog gepubliseer wat bewys het dat hy 'n man was ten spyte van sy tweeslagtige (hermafroditiese) bou en voorkoms.

## Bron 
* *Ensiklopedie van suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

## Eksterne skakels
16 Psugê

**16 Psugê** (Engels: *16 Psyche*) is een van die 10 asteroïdes in die asteroïdegordel met die grootste massa. Dit het ’n deursnee van meer as 200&nbsp;km en bevat net minder as 1% van die massa van die hele asteroïdegordel. Dit is vermoedelik die ontblote ysterkern van ’n protoplaneet. Dit is die swaarste metaalagtige M-tipe asteroïde. Psugê is op 17 Maart 1852 in Napels deur die Italiaanse sterrekundige Annibale de Gasparis ontdek en na die Griekse mitologiese karakter Psugê genoem. Psugê is geskeduleer vir ruimteverkenning, met 'n Nasa-Psugê-ruimtetuig,  lansering wat in 2022 beplan word, aankoms in 2026, en orbitaalverkenning in 2026–2027.

## Simbool 
Die eerste 15 asteroïdes wat ontdek is, het simbole by sterrekundiges gekry as ’n soort snelskrifnaam. Psugê se simbool was x24px|16 Psugê, ’n halfsirkel met ’n ster bo-op; die halfsirkel verteenwoordig ’n skoenlapper se vlerk, die simbool van die siel (*psugê * is die Griekse woord vir "siel"). 

Die Duitse sterrekundige J.F. Encke het in 1851 voorgestel dat ’n syfer in ’n sirkel gebruik word in plaas van ’n simbool, en 16 Psugê was in 1852 die eerste nuwe asteroïde wat ontdek is wat volgens dié skema ’n naam gekry het.

## Eienskappe 
### Massa en vorm
duimnael|links|130px|Twee waarnemings van Psugê, in 2010 en 2014.

Psugê se massa is groot genoeg dat dit swaartekragversteurings by ander asteroïdes veroorsaak, en dit maak ’n massabepaling moontlik. Teen 2017 was die beste raming van sy massa &nbsp;kg.

Ligkurwe-ontledings dui daarop dat Psugê se vorm taamlik oneweredig is. Daar is aansienlik minder massa naby die ewenaar by ’n lengtegraad van sowat 90°. Naby die suidpool is ook twee kleiner krateragtige induikings (50-70&nbsp;km in deursnee). 

### Samestelling 
Radarwaarnemings dui daarop dat Psugê ’n taamlik suiwer yster-nikkel-samestelling het, en dit stem ooreen met die feit dat dit een van die hoogste radaralbedo's in die asteroïdegordel het (). met klein hoeveelhede (%) ortopirokseen.

Die Nasa-infrarooiteleskoopaanleg by die Mauna Kea-sterrewag het in Oktober 2016 bewyse bekendgemaak van die teenwoordigheid van water of hidroksiel-ione op die asteroïde. Die water het Psugê vermoedelik bereik deurdat kleiner asteroïdes wat vlugtige stowwe soos koolstof, waterstof en water bevat, dit getref het.

## Verkenning 
In 2014 is ’n sending na Psugê aan Nasa voorgestel. ’n Span onder Lindy Elkins-Tanton In Mei 2017 is die datums vervroeg tot onderskeidelik 2022 en 2026.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Vormmodel afgelei van ligkurwe
* 
*16 Psyche by Solar System Exploration 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Protongeïnduseerde X-straalemissie

**Protongeïnduseerde X-straalemissie (PIXE)** is 'n tegniek wat bepaling van die element-samestelling van 'n verskeidenheid van monsters moontlik maak, soos metale, minerale, stof of selfs gasse. Dit is 'gevoelige tegniek vir elemente soos fosfor, swawel, nikkel, koper, sink, yster en ander elemente wat 'n belangrike rol in die menslike liggaam speel.

In hierdie tegniek word 'n versneller in 'n kernfisikalaboratorium gebruik om 'n monster met protone te bombardeer. Atome stel dan X-strale vry wat karakteristiek vir hulle element is en hulle aanwesigheid kan kwantitatief bepaal word. 

## Verwysings
Nikkel-60

**Nikkel-60** (Chemiese notasie: **Ni**) is 'n stabiele isotoop van nikkel. Dit verteenwoordig ruim 'n kwart van die element in sy natuurlike elementsamestelling.

## KMR 
Hierdie nuklied het 'n kernspin I=0 en is nie KMR-aktief nie.

## Opgewekte isomere 
Die kobalt-60-nuklied verval na nikkel-60, maar aanvanklik ontstaan twee opgewekte toestand hiervan wat verval na die grondtoestand onder emissie van twee harde γ-kwanta.

## Isotoopverhoudings 
Die studie van isotoopverhouding soos tussen Ni en Ni is taamlik nuut (sedert omtrent 2009). Daar is dalk sowel biologiese as anorganiese prosesse (soos metanogenese en sulfiedvorming) wat tot massa-afhanklike fraksionering kan lei. In hulle navorsing in die Swartsee het Vance et al. waardes van δ60Ni waargeneem wat wissel van ongeveer 1,00&permil; aan die oppervlakte van die waterkolom tot 0,6&permil; op 100 meter diepte en 2,0&permil; op 2000 meter diepte.

In meteoriete kan ook afwykings van die δ60Ni-waardes waargeneem word, maar dit het 'n ander oorsaak. Nikkel-60 is die vervalproduk van die uitgestorwe oerisotoop yster-60. Hierdie afwykings kan gebruik word om die ouderdom van meteoriete te bepaal.

## Verwysings
Nikkel-61

**Nikkel-61** (Chemiese notasie: **Ni**) is 'n stabiele isotoop van nikkel.

## KMR 
Hierdie isotoop is die enigste nikkelisotoop wat KMR-aktief is, maar dit besit 'n kwadrupool wat die seine baie breed maak en die gevoeligheid is klein. Verder bevat die meeste nikkelverbindings die paramagnetiese -ioon wat kernmagnetiese resonansie verhoed, hoewel daar ook diamagnetiese verbindings bestaan. Daar is bloot 'n paar studies wat vastestof-KMR op nikkel-61 uitgevoer het. In 2017 is dit nog taamlik in ontwikkeling. Die standaardmateriaal is  maar dit is uiters toksies.
## Verwysings
Nikkel-58

**Nikkel-58** (Chemiese notasie: **Ni**) is 'n (kwasi)-stabiele isotoop van nikkel. Dit is die volopste isotoop.

## Fraksionering 
Navorsing wat stabiele nikkelisotoopverhoudings aanwend om inligting te verkry is in 2018 nog volop in ontwikkeling, hoewel Vyllinniskii et al. in 2009 gewys het dat in gesteentes min wisseling optree, terwyl metanogene organismes 'n voorkeur vir die ligte isotope het. Metanogenese is dalk in die Argeïkum ontstaan en nikkelisotope kan hieroor dalk inligting verskaf.

Daar is geen aanwysings dat fraksionering tydens die  smelt en differensiëring van die Aarde plaasgevind het nie, maar daar is verskille tot omtrent 1,5&permil; tussen magmatiese gesteentes en die FeMn-kors, skalie en sulfiede. Die beteken dat daar ook anorganiese prosesse aan die fraksionering bygedra het.

## Verwysings
Haakon VII Land

regs|duimnael|300x300px|Haakon VII Land is geleë op die westerlike kant van Spitsbergen, tussen Woodfjorden en Kongsfjorden.
**Haakon VII Land** is 'n land gebied in die noordwestelike deel van Spitsbergen, Svalbard, tussen Woodfjorden en Kongsfjorden.

Die gebied is vernoem na Haakon VII van Noorweë.

Die hoogste berg in Haakon VII Land is Eidsvollfjellet.

## Verwysings
Lauren Southern

**Lauren Cherie Southern** (gebore 16 Junie 1995) is 'n Kanadese verregse politieke aktivis en internetpersoonlikheid. In 2015 het Southern as 'n kandidaat vir die Libertarian Party in die Kanadese federale verkiesing gestaan. Sy het tot Maart 2017 vir The Rebel Media gewerk. Daarbenewens het sy vir *Spiked*, die *International Business Times* en The Libertarian Republic geskryf. Southern bly onafhanklik werk en publiseer video's op YouTube.

## Eksterne skakels 
* 
* 
* Farmlands (2018)
Eidsvollfjellet

**Eidsvollfjellet** is 'n berg in Haakon VII Land op Spitsbergen, Svalbard. Die berg het 'n hoogte van 1 449 m bo seevlak en is geleë tussen Vonbreen en Isachsenfonna, noord van Snøfjella. Eidsvollfjellet is die hoogste berg in Haakon VII Land.

## Verwysings
Yster-60

**Yster-60** is 'n radio-aktiewe isotoop van yster.

## Vorming 
Yster-60 word tydens supernova-ontploffings gevorm en dit is hier op aarde lank uitgestorwe.

## Verval 
Hierdie nuklied verval na kobalt-60, wat weer verval na nikkel-60:

: \ce{ ^{60}_{26}Fe ->[2,6 mj] \ ^{60}_{27}Co \ + e^- \ + \bar{\nu}_e} 
: \ce{ ^{60}_{27}Co ->[5,2 j] ^{60}_{28}Ni + e^- + 2 \gamma} 

## Halfleeeftyd 
Aanvanklik is aangeneem dat die isotoop se halfleeftyd 1,49 ± 0,27 miljoen jaar was, maar in 2009 is dit opnuut bepaal. Die nuwe waarde 2,62 ± 0,04 miljoen jaar is langer en het tot wysiging van die insigte in die nukleosintese van die melkweg en die tydskaal van die vroeë sonnestelsel gelei. 

## Supernova's 
Daar is yster-60 aangetref in neerslae in die oseaan wat daarop dui dat die aanwesigheid van hierdie isotoop afkomstig is van supernova's wat in die omgewing van ons sonnestelsel in die laaste paar miljoen jaar plaasgevind het.

## Verwysings
Vale S.A.

duimnael|links|NASA-satellietfoto van Vale se Carajás-ysterertsmyn - die grootste ter wêreld - in die Noord-Brasiliaanse deelstaat Pará
duimnael|links|Diesellokomotiewe, wat deur *General Electric* in die VSA vir Vale S.A. vervaardig is, op pad na die uitvoerhawe
duimnael|links|'n Vragtrein van Vale se dogteronderneming *Estrada de Ferro Carajás* vervoer mynbouprodukte
[duimnael|links|Die *Vale Rio de Janeiro*, een van Vale S.A. se *Valemax*-reusevragskepe, bereik [Rotterdam|Rotterdam-hawe]]
**Vale S.A.** (Portugese uitspraak: [ˈvali]) is 'n multinasionale onderneming en aandelemaatskappy in die metaal- en mynboubedryf wat sy setel in Rio de Janeiro, Brasilië het. Dit is daarnaas een van die grootste logistiekondernemings op sy Brasiliaanse tuismark. Die onderneming het sowat 237&nbsp;000 aandeelhouers op alle vastelande. Sy aandele, wat op die New Yorkse Effektebeurs (NYSE), die B3-effektebeurs in São Paulo (*Brasil, Bolsa, Balcão*) en Euronext in Parys verhandel word, was in 2014 die tweede mees verhandelde aandele op die NYSE. Die onderneming het 'n markkapitalisasie van VSA-$67 miljard. 

Vale S.A. is die wêreld se grootste produsent van ystererts en nikkel. Ander belangrike mynbouprodukte, wat deur die onderneming ontgin word, sluit mangaan, ferroallooie, koper, bauxiet, potas, kaolien en kobalt in. Vale S.A. bedryf tans ook nege waterkragsentrales en 'n uitgebreide netwerk van spoorweë en hawens om mynbouprodukte met sy eie skepe na oorsese bestemmings te vervoer.

Vale S.A. bedryf daarnaas een van die wêreld se grootste en modernste staalfabrieke as 'n gemeenskaplike onderneming met 'n Duitse staalvervaardiger, die ThyssenKrupp Companhia Siderúrgica do Atlântico (TKCSA)-aanleg in Rio de Janeiro.

## Verwysings
Hernici

[duimnael|Kaart van die volkere in die omgewing van [Rome in die 5de eeu v.C.]]
Die **Hernici** was 'n Italiese volk uit die Oudheid. Hul grondgebied was geleë in Latium tussen die Meer van Fucino en die Sacco-rivier (*Trerus*), begrens deur die Volsken in die suide en die Aequi en Marsi in die noorde.

Hulle kon lank hul onafhanklikheid bewaar, en was in 486 v.C. nog steeds sterk genoeg om 'n ooreenkoms op die basis van gelykwaardigheid te sluit met die Latyne (Dionysius van Halicarnassus, VIII 64, 68.). In 362 (Livius, VII 6 ff.) skei hulle hulself af van Rome en in 306 (Livius, IX 42.) word hul belangrikste stad Anagni ingeneem en gedegradeer tot *praefectura.* Maar Ferentinum, Aletrium en Verulae word beloon vir hul trou met die toestemming om 'n vry *municipium* te word, 'n posisie wat in daardie tyd verkieslik was bo die *civitas*.

Die naam van die Hernici, net soos dié van die Volsken, ontbreek op die lys van Italiaanse volke wat Polybius beskryf as leweransiers van troepe in 225 v.C.; teen hierdie tyd kan hul grondgebied dus nie apart gesien word van Latium in die algemeen nie, en dit is waarskynlik dat hulle toe al volledige Romeinse burgerskap gehad het. Die oudste Latynse inskripsies uit die gebied dateer van voor die Bondgenote-oorlog en vertoon geen lokale eienskappe.

Daar is geen bewys wat aantoon dat die Hernice ooit 'n dialek gepraat het wat werklik afgewyk het van dié van die Latyne nie; slegs een of twee aantekeninge toon aan dat hulle enkele eienaardighede in hul woordeskat gehad het, soos verwag kan word van 'n volk wat aan sy lokale gebruike vashou. Hul naam, met die agtervoegsel "*co*", plaas hulle egter in dieselfde groep as ander "co"-volke soos die Volsken (*Volsci*), wat klaarblyklik vroeëre bewoners van die weskus van Italië was, in teenstelling met byvoorbeeld die Latini wie se naam op die "no"-agtervoegsel eindig.

## Verdere leesstof 
* R.S. Conway, *The Italic Dialects*, 2 dln., Cambridge, 1897 (= 1967), pp. 306-ff (aantekeninge, en lokale en persoonlike name uit die gebied).
Hellenius semiruber

***Hellenius semiruber*** is 'n insek wat behoort tot die orde vliesvlerkiges (Hymenoptera) en die familie van die skildwespe (*Braconidae*). Die wetenskaplike naam van hierdie soort is die eerste keer geldig gepubliseer deur Hellen in 1958.

Dit kom in Finland voor. Dit is ook in Turkye aangetref en die verspreiding is dalk Wes-Palearkties.

## Verwysings
MeerKAT

**MeerKAT**, oorspronklik die **Karoo Array Telescope**, is ’n radioteleskoop in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Dit is die grootste en sensitiefste radioteleskoop in die Suidelike Halfrond totdat die *Square Kilometre Array* (SKA) omstreeks 2024 voltooi is. Die teleskoop sal gebruik word vir navorsing oor kosmiese magnetisme, die evolusie van sterrestelsels, die grootste strukture in die heelal, donker materie en die aard van kortstondige radiobronne. Die eerste lig was op 16 Julie 2016. Teen Mei 2018 was al 64 antennas met ’n deursnee van 13,5 meter voltooi en dit ondergaan tans verifikasietoetse.

MeerKAT is op 13 Julie 2018 deur die adjunkpresident van Suid-Afrika, David Mabuza, en die minister van wetenskap en tegnologie, Mmamoloko Kubayi-Ngubane, ingewy.

## Spesifikasies 
MeerKAT bestaan uit 64 skottels met ’n deursnee van 13,5 meter elk. Die stelsel se konfigurasie verskaf die beste optiese werking en sensitiwiteit, uitstekende beeldgehalte en goeie uitskakeling van ongewensde radiofrekwensiesteurings van satelliete en aardgebonde senders. Dit vergemaklik ook die installering van veelvuldige ontvangerstelsels in die primêre en sekondêre fokusareas en is die verwysingsontwerp vir die middelband-SKA-konsep.

MeerKAT se 64 skottels is oor twee komponente versprei:
* ’n digte binneste komponent met 70% van die skottels. 
* ’n buitenste komponent met 30% van die skottels. 

In fase 2 sal sewe bykomende antennas bygevoeg word om die langste basislyne tot sowat 20&nbsp;km te verleng.

## Sien ook 
* SANSA - die Suid-Afrikaanse Nasionale Ruimteagentskap
* David Bruce Davidson

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Amptelike webtuiste
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Goudtrompet

Die **goudtrompet** (*Solandra guttata*) behoort tot die blomfamilie *Solanaceae*. Die genus Solandra bestaan uit vier immergroen rankplante wat net in warmer streke kan groei. Hulle is veral geskik om hoe heinings, boomstompe, traliewerk en mure te bedek.

Die goudtrompet (*Solandra guttata*) is een van die vier immergroen rankplante van die genus *Solandra*. Hierdie plant kom oorspronklik uit Meksiko en rank minder weelderig as die nou verwante *Solandra grandiflora*, wat uit Jamaika kom. Die goudtrompet rank selde hoër as drie meter. Die plant het bres, ellipsvormige blare wat tot 15&nbsp;cm lank kan word. Die blare het 'n leeragtige tekstuur en is glimmend groen aan die bokant en dofgroen, met 'n donserigheid, aan die onderkant.

Die blomkelke is buisvormig en donserig en word tot 7&nbsp;cm lank. Die blomkrone, daarenteen, is tregtervormig en word tussen 10 en 15&nbsp;cm lank. Die lobbe van hierdie kroonblare is 'oopgesprei en omgekrul. Die blomme is liggeel met pers strepe. Die goudtrompet blom gewoonlik in die laat winter en die lente. Die plant het heelwat kompos en kraalmis nodig, en voldoende water is veral gedurende die bloeityd baie belangrik. Die plant kan gesnoei word om dit in die gewenste rigting en vorm te laat rank.

Dit het baie sonskyn nodig. Nuwe goudtrompetplante kan verkry word deur steggies van blomlote te maak, maar die saad wat in die ronde veselagtige vruggies voorkom, kan ook gebruik word. Plante wat van saad gekweek word, sal langer neem om te blom as die wat van steggies gekweek word. Ander bekende spesies is die *Solandra hartwegii*, *Solandra grandiflora* en *Solandra nitida*.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, ISBN, 0908409494 band

## Eksterne skakels
Der Neue Tag

***Der Neue Tag*** (*die nuwe dag*) was 'n dagblad wat in Praag verskyn het. Dit is in 1939 gestig en het as die Reichsprotektor van Protektoraat Boheme en Morawië se amptelike orgaan gedien. Die koerant se eienaar was die *Europa-Verlag* (*Europa-Uitgewery*), 'n maatskappy binne die Franz-Eher-Verlag van Max Amann wat deur Rolf Rienhardt bestuur is. Alle buitelandse en besettingskoerante van die Duitse Ryk is in hierdie maatskappy gebundel. Na buite het die *Böhmisch-Mährische Verlags- und Druckerei-GmbH* as uitgewer opgetree.

Die besturende direkteur was Anton Langhans en die redakteur Walter Wannenmacher. Die redaksie, wat uit tien lede bestaan het, is met medewerkers in Berlyn en Wene asook in Ankara, Bratislava, Boedapest, Boekarest, Lissabon, Madrid, Sofia und Stockholm aangevul (1944). Die koerant het op alle weeksdae met 'n sirkulasie van omtrent 40 000 eksemplare met 'n hoof- en provinsiale uitgawe verskyn, totdat dit teen die protektoraat se einde in 1945 gestaak is.

## Literatuur 
* Institut für Zeitungswissenschaft an der Universität Berlin (uitgewer): *Handbuch der deutschen Tagespresse.* Armanen-Verlag, Leipzig 1944 (7.&nbsp;uitg.), p.&nbsp;315

## Verwysings
Pachyseris gemmae

***Pachyseris gemmae*** is 'n steenkoraalspesie uit die familie van die Agariciidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste geldig gepubliseer in 1955 deur Nemenzo.
Topsentia bahamensis

***Topsentia bahamensis*** is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die gewone sponse (Demospongiae). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels, en is in staat om baie water op te neem. 

Hierdie spons behoort tot die genus *Topsentia* en behoort tot die familie Halichondriidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1993 deur Diaz, Van Soest & Pomponi.

## Eksterne skakel 
* http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=165942
Acanthascinae

**Acanthascinae** is 'n subfamilie van sponsdiere uit die klas van die Hexactinellida. 

## Stamme 
* *Acanthascus* Schulze, 1886
* *Rhabdocalyptus* Schulze, 1886
* *Staurocalyptus* Ijima, 1897
Acoelocalyx

***Acoelocalyx*** is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Hexactinellida.

## Soort 
* *Acoelocalyx brucei* Topsent, 1910
Tarka

duimnael|regs|'n Grondpad naby Tarkastad
duimnael|regs|Die Grootdoringhoekpas in die Tarka
**Tarka** is die historiese naam vir die gebied rondom Tarkastad in die Oos-Kaap.

## Ligging 
Die streek het nie vaste grense nie. Dit is noord van die Winterberge, suid van die Bamboesberg, wes van die Swartkeirivier en in die verre suidweste is die Baviaansrivierberge. Die Tarkarivier, die Spring Valleyrivier, die Elandsrivier en die Baviaansrivier is die grootse strome in die gebied. In die Tarkarivier is die Lake Arthur-dam en die Kommandodrifdam.

## Geskiedenis 
In 1798, dus teen die einde van die bewind van die VOC aan die Kaap, het groepies trekboere hierdie vrugbare streek  oos van die Sneeuberge en die Groot-Visrivier bereik. Van die begin af het hierdie setlaars probleme met die Boesmans ondervind.  Ook die Xhosas het die   gebied binnegedring op soek na weiveld. Die area was die toneel van die Slagtersnek-rebellie en dit het in 1825 ‘n wyk van die subdistrik Cradock geword. Tot sy vertrek in 1836 het die Trekkerleier Andries Hendrik Potgieter hier op sy plaas Kommandodrif geboer. Tarka het meer Voortrekkers as enige ander streek opgelewer.

## Trivia 
Die boek *Geknelde Land* deur F.A. Venter speel af in hierdie streek.

## Sien ook 
*Lys van streeksname in Suid-Afrika
Erylinae

**Erylinae** is 'n subfamilie van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).

## Genusse 
* *Antares* Sollas, 1888
* *Caminella* Lendenfeld, 1894
* *Caminus* Schmidt, 1862
* *Erylus* Gray, 1867
* *Melophlus* Thiele, 1899
* *Pachymatisma* Bowerbank in Johnston, 1842
* *Penares* Gray, 1867
Geodiinae

**Geodiinae** is 'n subfamilie van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).

## Genus 
* *Depressiogeodia* Cárdenas, Rapp, Schander & Tendal, 2010 (tydelike naam)
* *Geodia* Lamarck, 1815
Astrophorina

**Astrophorina** is 'n suborde van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).

## Families 
*Ancorinidae Schmidt, 1870
*Calthropellidae Lendenfeld, 1907
*Corallistidae Sollas, 1888
*Geodiidae Gray, 1867
*Isoraphiniidae Schrammen, 1924
*Macandrewiidae Schrammen, 1924
*Neopeltidae Sollas, 1888
*Pachastrellidae Carter, 1875
*Phymaraphiniidae Schrammen, 1924
*Phymatellidae Schrammen, 1910
*Pleromidae Sollas, 1888
*Theneidae Carter, 1883
*Theonellidae Lendenfeld, 1903
*Thoosidae Cockerell, 1925
*Thrombidae Sollas, 1888
*Vulcanellidae Cárdenas, Xavier, Reveillaud, Schander & Rapp, 2011
Geodiidae

**Geodiidae** is 'n familie van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse). 

## Subfamilies 
* Erylinae Sollas, 1888
* Geodiinae Sollas, 1888
Tetractinellida

**Tetractinellida** is 'n orde van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).

## Subordes 
* Astrophorina
* Spirophorina
Heteroscleromorpha

**Heteroscleromorpha** vorm 'n groep van sponsdiere wat soms onderskei word as 'n aparte subklas van die Demospongiae (gewone sponse) binne die stam van die sponsdiere (Porifera).

## Ordes 
* Agelasida
* Axinellida
* Biemnida
* Bubarida
* Clionaida
* Desmacellida
* Haplosclerida
* Merliida
* Poecilosclerida
* Polymastiida
* Scopalinida
* Sphaerocladina
* Spongillida
* Suberitida
* Tethyida
* Tetractinellida
* Trachycladida

## Genusse incertae sedis 
* *Arabescula* (Carter, 1873)
* *Collectella* (Schmidt, 1880)
* *Plakidium* (Lendenfeld, 1907)
* *Poritella* (Schmidt, 1879)

## Verwysings
Silikon-28

**Silikon-28** (chemiese notasie: **Si**) is 'n stabiele isotoop van silikon. Dit is die isotoop wat die volopste voorkom.

## KMR 
Si het 'n kernspin I=0 en is daardeur in teenstelling tot silikon-29 ongeskik vir kernmagnetiese resonansie.

## Nukleosintese 
Silicon-28 is 'n primêre nuklied in nukleosintese. Dit word gevorm in die suurstofverbranding wat in 'n later fase van 'n ster se ontwikkeling plaasvind:

:O + O → Si + He

In hierdie fase is daar reeds magnesium aanwesig en het helium verdwyn. Die gevormde alfadeeltjie reageer daardeur as:

:He + Mg → Si + γ

Later sal die ster ineenstort in 'n supernova en word volop silikon-28 vrygestel. Dit verklaar waarom hierdie nuklied volop is en 'n groot deel van die aardkors vorm.

## Atoommassa 
duimnael|Onsekerheid in die atoommassa|200px|links
Silikon-28 se atoommassa is met groot noukeurigheid bekend en dit het aansienlik oor tyd verbeter. Daar is belangstelling in die isotoop omdat geleerdes van die Avogadroprojek planne maak om die definisie van die atoommassa-eenheid, die mol en die kilogram te hersien. Dit was op die isotoop koolstof-12 gebaseer (tot 2018), maar die definisie word dalk in die toekoms op silikon-28 afgestem. Daar is reeds 6 kg uiters suiwere silikon-28 vervaardig.

## Verwysings
Silikon-29

**Silikon-29** (chemiese notasie: **Si**) is 'n stabiele isotoop van silikon. Dit is 'n seldsame isotoop.

## Nukleosintese 
In teenstelling tot silikon-28 is hierdie isotoop geen primêre nukleosintesekern nie, maar 'n sekondêre een. Sterre wat aanvanklik net waterstof en helium bevat kan baie silikon-28 lewer as hulle as supernova ontplof, maar geen silikon-29 nie. Hierdie isotoop word net volop in 'n kern-ineenstorting-supernova tipe II vervaardig. Dit vereis 'n ster wat aanvanklik ook koolstof en suurstofkerne bevat. Dit verklaar waarom Si baie minder op aarde aanwesig is as Si.

## KMR 
Silikon-29 is die enigste stabiele isotoop wat aan kernresonansie onderwerp kan word. Dit het 'n gunstige I=1/2-kernspin, maar die gevoeligheid en die aanwesigheid is nie so gunstig nie. In die natuurlike samestelling is die gevoeligheid 3,68 x 10-4 keer die proton s'n, wat ongeveer twee keer die gevoeligheid van koolstof-13 verteenwoordig. Die resonansiefrekensieverhouding is 19,867187%. Die bereik van die chemiese verskuiwings is taamlik groot, ongeveer 519 dpm. 'n Probleem is dat die KMR-buisies wat gewoonlik gebruik word self silikon bevat en 'n breë piek van -100 tot -130 dpm lewer. Indien die monster ook in hierdie gebied 'n sein lewer, moet dit óf afgetrek word, óf 'n ander buisiemateriaal gebruik word.

Vastetoestand-KMR word ook op Si aangewend. Dit lewer inligting oor die verskillende kristallografiese posisies wat silikon in 'n kristalrooster inneem. In silikaliet, 'n ZSM-5 zeoliet kan byvoorbeeld 20 van die 24 kristallografiese posisies as pieke waargeneem word. In amorfe materiale versmelt die pieke egter, en vorm een breë piek. 'n Ander voorbeeld van 'n stof wat met hierdie metode bestudeer is is dioptaas.

## Geochemie 
Die isotoopverhouding 29/28 word nes die 30/28-verhouding in die geochemie as navorsingsmetode gebruik.

: \delta ^{29}Si = \left( {\frac{\frac{Si^{29}}{Si^{28}}_{monster}}{\frac{Si^{29}}{Si^{28}}_{standaard}} -1} \right) * 1000  ‰

## Verwysings
Silikon-30

**Silikon-30** (chemiese notasie: **Si**) is 'n stabiele isotoop van silikon. Dit is 'n seldsame isotoop.

## KMR 
Si het 'n kernspin I=0 en is daardeur in teenstelling met silikon-29 ongeskik vir kernmagnetiese resonansie.

## Nukleosintese 
Hierdie kern is wat sy nukleosintese betref nes silikon-29 'n sekondêre kern en nie 'n primêre kern soos silikon-28 nie. Dit verklaar waarom silikon-30 en -29 taamlik seldsaam is.

## Isotoopverhoudings 
Klein wisselings in die verhouding van die isotope word in die geochemie uitgedruk in  die grootheid δ30Si.

: \delta ^{30}Si = \left( {\frac{\frac{Si^{30}}{Si^{28}}_{monster}}{\frac{Si^{30}}{Si^{28}}_{standaard}} -1} \right) * 1000  ‰

Die monsters word gewoonlik gefluorineer met HF,  of  en die  wat gevorm word, word aan masaspektrometrie onderwerp. Die metode is tydens die Apollo-maanlandings gebruik en daar is gevind dat die maangrond ryk is in silikon-30 en suurstof-18, omdat dit blootgestel is aan 'n bombardement van mikrometeoriete en kosmiese straling. Dit tref die ligter isotope meer as die swaarder kerne.

In meteoriete is gevind dat in chondrules en insluitings groot afwykings van δ30Si tot 20‰ kan optree. Later is in silikonkarbied  wat in meteoriete gevind word selfs waardes van δ30Si ~ 110‰ en δ29Si tot 160‰ gemeet.

Klein verskille kan ook gevind word in die silikaatskelette van diatome. As die alge groei neem hulle opgeloste silikon uit die water op en die ligter isotope word effens makliker opgeneem. Die silikon wat  in die see agterbly word hierdeur effens verryk in silikon-30. Gedurende 'n ystydperk is hierdie proses minder effektief en dit veroorsaak 'n δ30-afname van ongeveer 0,5-0,7‰ tydens die laaste glasiale maksimum.

## Verwysings
Spaanse danser

Die **Spaanse danser** (*Hexabranchus sanguineus*) is tipe seeslak wat voorkom in die tropiese gedeeltes van die Stille- en Indiese oseane asook die Karibiese See. Meer spesifiek; dit kom voor in die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by KwaZulu-Natal. Die naam is afgelei van die bewegings wat die seedier wanneer dit swem asook die rooi kleur. In Engels staan dit bekend as die *Spanish dancer*.

Die seedier word tot 600 mm lank en kan rooi of oranje wees van kleur. In sommige areas is die seedier geneig om gevlek te wees. Die kieue is ligter van kleur. Die seedier leef vanaf die tussengety sone asook op riwwe in water wat tot 50 m diep is. Die klein garnaal *Zenopontonia imperator* word dikwels saam hulle gevind. Hulle vreet sponse, seewurms en sekere skulpies. Die spesie kom algemeen voor.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://eol.org/pages/3053345/overview
Nudibranchia

**Nudibranchia**, bekend as **seenaakslakke**, is 'n orde wat hoort tot die klas *Gastropoda*. Die is die grootste groep van seeslakke met meer as 3000 spesies wat beskryf is. Dit is 'n groot diverse groep met een gemeenskaplike kenmerk: as volwassenes beskik hulle nie oor 'n skulp nie. Die woord *nudibranch* beteken *naak kieue*.

## Bronnelys 
* Gosliner, Terry: Nudibranche - naakte nimfe van die see. In: Afrika-natuuurlewe. Deel 37, nr. 5, 1983. 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 
* Wägele H. & Klussmann-Kolb A. (2005). "Opisthobranchia (Mollusca, Gastropoda) more than just slimy slugs. Shell reduction and its implications on defence and foraging". *Frontiers in Zoology* **2**: 1-18. .
Acanthascus

***Acanthascus*** is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Hexactinellida.

## Spesies 
* *Acanthascus alani* Ijima, 1898
* *Acanthascus cactus* Schulze, 1886
* *Acanthascus celebesianus* (Ijima, 1927)
* *Acanthascus koltuni* Reiswig & Stone, 2013
* *Acanthascus malacus* Reiswig, 2014
* *Acanthascus mollis* Schulze, 1886
* *Acanthascus pachyderma* Okada, 1932
* *Acanthascus platei* Schulze, 1886
* *Acanthascus profundum* (Koltun, 1967)

## Verwysings
Agathidinae

Die **Agathidinae** is 'n subfamilie van vliesvlerkiges uit die familie skildwespe (Braconidae).

## Sinonieme 
*Bassinae , 1812

## Genusse 
* *Agathis* Latreille, 1804
* *Bassus* Fabricius, 1804
* *Biroia* Szépligeti, 1900
* *Braunsia* Kriechbaumer, 1894
* *Camptothlipsis* Enderlein, 1920
* *Coccygidium* De Saussure, 1892
* *Coronagathis* Van Achterberg & Long, 2010
* *Cremnops* Foerster, 1862
* *Disophrys* Foerster, 1862
* *Earinus* Wesmael, 1837
* *Euagathis* Szépligeti, 1900
* *Facilagathis* Van Achterberg & Chen, 2004
* *Gyragathis* Van Achterberg & Long, 2010
* *Gyrochus* Enderlein, 1920
* *Lytopylus* Foerster, 1862
* *Therophilus* Wesmael, 1837
* *Troticus* Brullé, 1846
* *Zelodia* Van Achterberg & Long, 2010
Agathis achterbergi

***Agathis achterbergi*** is 'n insek wat behoort tot die orde vliesvlerkiges (*Hymenoptera*) en die familie van die skildwespe (*Braconidae*). Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste geldig gepubliseer deur Nixon in 1986.
Deutsche Guernsey-Zeitung

Die **Deutsche Guernsey-Zeitung** (*Duitse Guernsey-koerant*) was 'n Duitse weermagkoerant wat tydens die Tweede Wêreldoorlog op die kanaaleiland Guernsey verskyn het.

## Geskiedenis 
Nadat die plaaslike koerant *Evening Press* reeds na aanleiding van die *Deutsche Insel-Zeitung* se model gedeeltelik in Duits verskyn het, is op 4 Julie 1942 met die *Deutsche Guernsey-Zeitung* vir die eerste keer 'n volledig Duitstalige koerant gepubliseer. Die redakteurs het van die Propagandakompanie 649 gekom, wat aan die 7de Leër behoort het. Die drukkery van die *Evening Press* is steeds gebruik, maar as gevolg van die verouderde toerusting moes talle materiale uit Frankryk verkry word. Die inhoud van die koerant het beide die aktuele politieke gebeure sowel as plaaslike kwessies behandel. Normaalweg het die koerant slegs uit één blad bestaan, met uitsondering van ekstra-uitgawes wat van tyd tot tyd verskyn en uit twee blaaie bestaan het. Sonderführer Herbert Ladda was die hoofredakteur tot 24 Julie 1944; hy is opgevolg deur Oberleutnant Schmidt-Walkhoff.

Die koerant is ook aan Alderney en Sark afgelewer en het tot die Duitse Ryk se kapitulasie op 8 Mei 1945 verskyn, maar na 24 Maart net elke twee dae in plaas van daagliks. Op 30 April is 'n oproep deur Adolf Hitler aan diegene Duitsers gepubliseer wat nog in die laaste oorblywende besette gebiede, insluitend die Kanaaleilande, gebly het.

Op Jersey is 'n ander manier verkies; hierdie eiland se plaaslike koerant *Evening Post* is slegs met 'n Duitstalige voorblad voorsien.

## Literatuur 
* Heinz-Werner Eckhardt: *Die Frontzeitungen des deutschen Heeres 1939–1945*. Wilhelm Braumüller Universitäts-Verlagsbuchhandlung, Wene/Stuttgart 1975, , p.&nbsp;88–89
* Peter Tabb: ''A peculiar occupation: new perspectives on Hitler's Channel Islands*. Ian Allen, 2005, 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Artikel van die *Priaulx Library* oor die *Deutsche Guernsey-Zeitung''
Silikon-32

**Silikon-32** (chemiese notasie: **Si**) is 'n kosmogene radioaktiewe isotoop van silikon. 

Silikon-32 word in die atmosfeer uit Ar deur splinterreaksies gevorm wat deur kosmiese straling veroorsaak word. Die gevormde silikon word skielik deur reën en kapok na die oppervlak van die planeet vervoer. Die produksie is baie laag. Ongeveer 3&nbsp;000 *atome* bereik die oppervlak per cm2 per jaar. 

## Verval 
Die kern verval in 'n betaproses na fosfor-32:

: \ce{ ^{32}Si ->[~114 j] \ ^{32}P \ + \ e^- \ + \ \bar{\nu}_e} 

Die dogterkern is ook radioaktief en verval na swawel:

: \ce{ ^{32}P ->[14,5 d] \ ^{32}S \ + \ e^- \ + \ \bar{\nu}_e} 

Die meting van silikon-32 in afsettings is nie eenvoudig nie. Een metode is die gebruik van versneller-massaspktroskopie. Gewone massaspektrometrie word bemoeilik deur die aanwesigheid van S in amper alle monsters. Hierdie kern is baie volop en die massaverskil tussen S en Si is net 1:15&nbsp;000. In die versnellertegniek word hierdie probleem vermy.

Die tweede meetmetode is op die dogternuklied P gebaseer. Hierdie metode is nodig in silikaathoudende afsettings of in grondwater waar die silikon-konsentrasie baie hoër is as in yskerne.

## Radiometriese datering 
In beginsel kan silikon-32 vir dateringsdoeleinde in die laaste 1000 jaar gebruik word, maar in 2009 is die metings  nog baie moeilik en word die isotoop nog min hiervoor gebruik.

## Spoorder 
Die isotoop kan ook as spoorder gebruik word, maar sy beskikbaarheid was nie altyd verseker nie. In 2014 het die Amerikaanse DOE se Los Alamos-laboratorium die isotoop deur splinteringreaksie aan kaliumchloried-teikens vervaardig en beskikbaar gemaak.

## Verwysings
Fosfor-31

**Fosfor-31** (chemiese notasie: **P**) is 'n stabiele isotoop van fosfor. Dit is die enigste stabiele isotoop.

## KMR 
Fosfor-31 het 'n kernspin van I=1/2, die bereik van sy chemiese verskuiwings is taamlik groot, ongeveer 430 dpm, die frekwensieverhouding van sy resonansie is 40,480742% en dit is alles maak hom gunstig vir kernmagnetiese resonansie (KMR). Die gevoeligheid is nie so groot nie, net 6,64 x 10-3 keer die proton s'n, maar dit is steeds beter as koolstof-13 s'n. Dit maak fosfor-31 'n goeie kern vir KMR. 

Die spinkoppeling met protone word gewoonlik ontkoppel, maar die koppeling met protone of met fluoor-19 kan ook bestudeer word.

## Verwysings
Doridoidea

**Doridoidea** is 'n superfamilie van seeslakke wat hoort tot die orde *Nudibranchia*. Kenmerkend van die superfamilie is die feit dat dié seediere die kieue en rinofore ten volle kan terugtrek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Carlson se halgerda

**Carlson se halgerda** (*Halgerda carlsoni*) is 'n seeslak wat tot 60 mm lank word. Dit kom voor in die westelike Stille Oseaan, die kus van Tanzanië en die kus van noordelike KwaZulu-Natal. Die slak se kleur is opvallend, die mantel is wit met verskeie ronde oranjepunt tuberkels. Die seedier se lyf is bedek met onreëlmatige verspreide klein, oranje kolletjies. Die kieue en  rinofore se kleur wissel, dit is oor die algemeen wit met swart kolle.

## Verwysings
Odebrecht

Die ***Grupo Odebrecht*** (Portugees: [odɛˈbɾɛ(t͡)ʃ], ook ***Organização Odebrecht*** genoem) is 'n multinasionale konglomeraat en familie-onderneming met wêreldwye belange in die ingenieurs- en boubedryf, petrochemie, chemie, energie, infrastruktuur, vervoer en logistiek, eiendomme, milieubeskerming, etanol en suiker. Die onderneming, wat ook as houermaatskappy vir die bou-onderneming *Construtora Norberto Odebrecht* dien en in 1944 deur die ingenieur Norberto Odebrecht gevestig is, het sy hoofkwartier in Salvador da Bahia in die Brasiliaanse deelstaat Bahia.

## Eksterne skakels 
* *Odebrecht Group - History*
;Media
* *Odebrecht S.A. - YouTube-portaal*
Swawel-32

**Swawel-32** (chemiese notasie **S**) is 'n stabiele isotoop van swawel.

## Nukleosintese 
Swawel-32 is die isotoop wat die volopste voorkom en die rede daarvoor dat is dit volop gevorm word gedurende die suurstofverbrandingsfase van 'n supernova-ontploffing. Hierdie proses word ook die alfaproses genoem. Die isotoop word saam met Ca, Ar, Cr, Fe en Ni as  een van die alfa-kerne beskou.

## KMR 
Vanweë sy kernspin van I=0 is hierdie isotoop nie vir kernmagnetiese resonansie geskik nie.

## Verwysings