open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sango

**Sango** (*Sängö*, *yângâ tî sängö*, [jáŋɡá tí sāŋɡō]) is 'n Kreool- of Niger-Kongo-taal wat saam met Frans die amptelike tale van die Sentraal-Afrikaanse Republiek vorm. Daarmee is die Sentraal-Afrikaanse Republiek een van min Afrikalande waar 'n inheemse taal amptelike status geniet. Sango se taalkundige status is omstrede en dit word òf as 'n Niger-Kongo-taal nou verwant aan Ngbandi òf as 'n Kreooltaal ontwikkel uit Ngbandi beskou.

Sango het sowat 599&nbsp;000 moedertaalsprekers, terwyl sowat 4,6 miljoen mense dit as 'n tweede taal praat. Sango is die mees verspreide taal van die Sentraal-Afrikaanse Republiek en dien as 'n *lingua franca*. Daarbenewens word Sango in die aangrensende lande Tsjad en Demokratiese Republiek van die Kongo gepraat.

## Verwysings
Vlieër (meetkunde)

duimnael|regs| 'n Vlieër met 'n ingeskrewe sirkel
'n **Vlieër** is 'n vierhoek met twee pare aangrensende gelyke sye. Een paar teenoorstaande hoeke is gelyk. Die lang hoeklyn halveer die kort hoeklyn en hul sny loodreg.

## Eksterne skakels
Hoeveelheidslys

’n **Hoeveelheidslys** is ’n dokument wat in die tenderproses in die boubedryf gebruik word. Dit dui aan watter materiale, onderdele en werk (saam met hul kostes) benodig gaan word. Dit verskaf ook besonderhede oor die terme en voorwaardes van die konstruksie- of herstelkontrak en spesifiseer al die werk sodat die kontrakteur in staat is om ’n prys te bepaal vir die werk waarvoor hy aansoek doen. Die hoeveelhede kan in getal, lengte, area, volume, gewig of tyd gemeet word. Die voorbereiding van ’n hoeveelheidslys vereis dat die ontwerp voltooi is en dat ’n spesifikasie voorberei is. Die hoeveelheidslys word aan tenderaars verskaf sodat hulle ’n prys vir die voltooiing van die werk kan vasstel. Die hoeveelheidslys help ook die tenderaars tydens die berekening van boukoste vir hulle tender en – aangesien voornemende kontrakteurs met dieselfde hoeveelhede werk (eerder as om self hoeveelhede vanaf die tekeninge en spesifikasies uit te werk) – is dit ook ’n regverdige en akkurate tenderstelsel.

## Skep van ’n hoeveelheidslys 
Hoeveelheidslyste word deur bourekenaars en gebouberamers voorberei en die professionele, afsonderlike beroep van bourekenaar is juis toe te skryf aan die opstel van hoeveelheidslyste.

Die historiese praktyk om boukostes op hierdie manier te skat het ontstaan uit nie-kontraktuele mates wat van tekeninge afgeneem is om tenderaars te help om enkelbedragpryse vas te stel.

Daar is hoofsaaklik twee vorme van hoeveelheidslyste, te wete die Elementêre Hoeveelheidslys en Handelsrekeninge.

## Gebeurlikheidsom 
’n Gebeurlikheidsom is ’n item wat in ’n hoeveelheidslys gevind word. Die item verwys na onvoorsiene uitgawes wat waarskynlik aangegaan moet word gedurende die verloop van die kontrak.

Daar is twee tipes gebeurlikheidsomme. Die eerste verwys na ’n spesifieke item, bv. ‘addisionele veranderinge aan dienste tydens installasie van die storteenheid’ waar ’n item vir veranderinge aan bestaande dienste nie in die hoeveelheidslys vervat is nie, maar waar werk voorsien word. Die tweede tipe som is waar geld aan enige item in die hoeveelheidslys toegewys kan word op dieselfde manier as die voorbeeld van die stort, of die kan gebruik word as ‘bykomende werk wat deur die kontrakteur aangeneem word op versoek van die kontrakadministrateur’.

Die eerste word gewoonlik deur die kliënt se bourekenaar geskat en die tweede deur die bourekenaar van die kontrakteur (of kommersiële bestuurder).

Bykomende vereistes word die Materiaallys genoem.

## Boeke 
* Seeley IH. (1998). *Building Quantities Explained* 5de Hersiene uitgawe, Macmillan 
* Seeley IH. (1997). *Quantity Surveying Practice*, 2de Hersiene uitgawe Macmillan; 
* Lee S. Trench W. Willis A. (2005) *Elements of Quantity Surveying*. 10de Uitgawe WileyBlackwell; 
* Ashworth A. Hogg K. (2007). *Willis’s Elements of Quantity Surveying* 12de Hersiene uitgawe Blackwell Publishing.
Huis van Nassau

Die **Huis van Nassau** is 'n oorspronklik Duitse adellike familie wat wyd vertak het tot 'n dinastie van Europese formaat. Die oorspronge van die Huis van Nassau strek terug tot in die 11de eeu toe hulle hul verskyning gemaak het as grawe van Laurenburg aan die Lahn (tans in die Duitse deelstaat Rynland-Palts geleë). Uit hul geledere het die Romeins-Duitse koning Adolf van Nassau gekom.

duimnael|links|Die dinastie het sy naam ontleen aan die kasteel Nassau wat vanaf 1159 as sy setel gedien het
Twee adellike huise, wat vandag in Europa regeer (die Nederlandse koningshuis en die groothertoglike huis van Luxemburg), het as vroulike hooflinies eweneens voortgespruit uit die Huis van Nassau, met Hendrik II, graaf van Nassau (omstreeks 1190 tot 1247/50) as gemeenskaplike stamvader.

Met Willem van Oranje het 'n agnaat van die Huis van Nassau tussen 1689 en 1702 as koning oor Engeland, Skotland en Ierland geregeer. Daarnaas het die hertoë van die Duitse Hertogdom Nassau tussen 1806 en 1866 uit hul geledere gekom.
Trap (musiek)

duimnael|350x350px|Trap van toonleer Romeinse syfers
regs|duimnael|350x350px|Naam van trap van toonleer (C-majeurtoonleer) ).
In musiekteorie, verwys ***trap van die toonleer*** na die posisie van 'n bepaalde noot in 'n toonleer met betrekking tot die tonika, die eerste en belangrikste noot van die toonleer waarvandaan elke oktaaf begin. Trappe is nuttig om die grootte van intervalle en akkoorde aan te dui, en of hulle majeur of mineur is.

In die algemeenste sin is dit trap van die toonleer bloot die nommer wat aan elke trap van die toonleer gegee word, wat gewoonlik begin met 1=tonika. Om dit so te definieer, impliseer dat 'n tonika gespesifiseer is. Byvoorbeeld, die 7-toon diatoniese toonleer kan die majeurtoonleer word sodra die korrekte trap as tonika gekies is  (bv. die C-majeurtoonleer C–D–E–F–G–A–B, waar C die tonika is). As die toonleer geen tonika het nie, moet die begintrap arbitrêr gekies word. In stelteorie, byvoorbeeld, word die 12 trappe van die chromatiese toonleer gewoonlik genommer vanaf C=0, en die twaalf toonhoogteklasse word van 0 tot 11 genommer.

In meer spesifieke sin, word trappe van die toonleer name gegee wat dui op hulle spesifieke funksie in die toonleer. Hierdie definisie impliseer dat 'n funksionele toonleer, soos die geval is in tonale musiek.

Die uitdrukking **trap van die toonleer **kan ook verwys na die afstand *tussen* twee opeenvolgende en aangrensende trappe van die toonleer (sien Trappe en spronge). Die terme "heeltoon" en "halftoon" word algemeen gebruik word as intervalname. Die getal trappe van die toonleer en die afstand tussen hulle saam definieer die toonleer waarin hulle voorkom.

## Majeur- en mineurtoonlere 
Die trappe van die tradisionele majeur- en mineurtoonleer kan op verskillende maniere geïdentifiseer word:
* die eerste, tweede, majeur- of mineurderde, vierde, vyfde, majeur- of mineursesde en majeur- of mineursewende trap van die toonleer;
* deur Arabiese syfers (1, 2, 3, 4 ...), soms met kappies ( ...);
* deur Romeinse syfer] (I, II, III, IV ...);
* die diatoniese modus wat op die trap begin en al die notas in die toonsoort bevat 
* deur die name en funksie: tonika, supertonika, mediant, subdominant, dominant, submediant, leitoon en dan weer die tonika.
: Hierdie name word afgelei van 'n stelsel waar die tonika die "middelpunt". Supertonika en subtonika is, onderskeidelik, een trap bo en een trap onder die tonika; die mediant en die submediant is onderskeidelik 'n derde bo en onder die tonika, en die dominant en subdominant is 'n vyfde bo en onder die tonika.

: *Subtonika* word gebruik wanneer die interval tussen die noot en die tonika in die boonste oktaaf 'n heeltoon is; *leitoon *word gebruik wanneer die interval 'n halftoon is.
* in Engels, deur die *"swewende Do" solfège*stelsel, wat toelaat dat elke trap van die toonleer deur 'n enkele lettergreep geïdentifiseer word terwyl daar gesing word.

## Verwysings
2018 Azerbeidjanse Grand Prix

80px|links

Die **2018 Formule Een Azerbeidjanse Grand Prix** het vir die tweede jaar op 29 April 2018 op die Bakoe-straatrenbaan in Bakoe, die hoofstad van Azerbeidjan, plaasgevind. Dit was die vierde wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne verskaf:

## Vrye oefening 
## Kwalifisering 
## Wedren 
Die wedren is gewen deur Lewis Hamilton, wat voordeel getrek het uit die feit dat sy spanmaat Valtteri Bottas drie rondtes voor die einde van die wedren 'n pap band opgedoen het en nie klaargemaak het nie. Voor hierdie finale fase was daar 'n lang veiligheidsfase, wat veroorsaak is deur die Red Bull-bestuurders Max Verstappen en Daniel Ricciardo wat met mekaar gebots het, sodat hulle albei moes onttrek. Tydens hierdie veiligheidsfase het die Haas-bestuurder Romain Grosjean teen die muur gebots, wat beteken het dat die veiligheidsmotor langer moes uitbly. Kimi Räikkönen was tweede, voor Sergio Pérez, wat sy eerste podium in twee jaar behaal het. 

Sergio Pérez het voor die einde van die wedren Sebastian Vettel verbygesteek, wat vierde gevolg het. Carlos Sainz jr. was in die vyfde plek, voor Sauber-bestuurder Charles Leclerc, wat sesde met die eerste punte van sy Formule 1-loopbaan voltooi het. Fernando Alonso was sewende vir McLaren, terwyl Lance Stroll die eerste punte van die seisoen vir Williams met agtste plek gewen het. Die top 10 is afgesluit deur Stoffel Vandoorne en Toro Rosso-bestuurder Brendon Hartley, wat die eerste punt in sy Formule 1-loopbaan aangeteken het.

### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2018 Monaco Grand Prix

Die **2018 Formule Een Monaco Grand Prix** het op 27 Mei 2018 op die Monaco-renbaan in Monte Carlo plaasgevind. Dit was die sesde ren van die kampioenskapseisoen en is deur Daniel Ricciardo in sy Red Bull-TAG Heuer gewen.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne verskaf:

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
Max Verstappen kon nie aan die kwalifiseringsrondtes deelneem nie, omrede sy werktuigkundiges nie die motor betyds kon herstel nadat hy met die muur gebots het in die laaste oefensessie nie. Daniel Ricciardo het 'n nuwe kwalifiseringsrondterekord opgestel en sodoende die voorste wegspringplek verseker.

## Notas 
**1**  –Romain Grosjean het 'n straf van drie roosterplekke ontvang vir 'n botsing in die vorige wedren.

**2**  – Max Verstappen kon geen kwalifiseringstyd opstel nie, en is toegelaat om die wedren te begin volgens die beamptes se diskresie. Hy het ook 'n 15-plek roosterstraf ontvang:vyf plekke vir 'n ongeskeduleerde ratkasverandering en tien plekke vir die gebruik van 'n derde MGU-K. 

## Wedren 
### Renuitslag 
### Notas 
**1**  – Beide jaers het nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hulle meer as 90% van die renafstand voltooi het. Alhoewel Brendon Hartley sy 70ste rondte voor Charles Leclerc voltooi het, word Hartley agter Leclerc geklassifiseer na 'n 5 sekonde straf weens spoed in die kuipelaan.

## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
Kwark-gluonplasma

’n **Kwark-gluonplasma** (KGP) is ’n vermoedelike fase van materie wat ontstaan by uiters hoë temperature en digthede. Daar word vermoed dit het voorgekom in die eerste 20 tot 30 mikrosekondes ná die Oerknal.

## Teoretiese beskrywing 
Die bestaan van kwark-gluonplasmas word veronderstel op grond van die kwantumchromodinamika. Hierdie teorie beskryf hoe hadrone opgebou is uit kwarke en gluone. Laasgenoemde deeltjies sorg vir die wisselwerking tussen kwarke en is vermoedelik die oorsaak daarvan dat geen "vrye" kwarke onder "normale" omstandighede waargeneem word nie. Kwarke kom voor óf as kwark-antikwarkpare (mesone) óf as deeltjies wat bestaan uit drie kwarke of drie antikwarke (barione). Dié eienskap staan bekend as kleurinperking. Die kwantumchromodinamika voorspel dat kwarke en gluone net onder uiterse omstandighede (soos met die botsings van deeltjies in deeltjieversnellers) nie in hadrone ingeperk sal wees nie en dus "vry" sal voorkom.

## Eksperimente 
Eksperimente word reeds sedert die 1980's en 1990's by CERN in Genève gedoen om KGP's te skep. Hulle en ander eksperimente met die Relativistiese Swaarioonversneller van die Brookhaven- Nasionale Laboratorium in die VSA was egter slegs gedeeltelik suksesvol. Die ondersoek na die eienskappe van kwark-gluonplasmas sal voortgesit word met drie nuwe eksperimente wat met die Groot Hadronversneller van CERN beplan word.

## Eksterne skakel 
*Kwark-gluonplasma
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Seestergarnaal

Die **seestergarnaal** (*Periclimenes soror*) is 'n klein, smal garnaal wat baie soos die bek van 'n eend lyk. Die seedier word in water wat 10 tot 30 m diep gevind, gewoonlik saam met seesterre; onder wie hulle skuil wanneer gevaar dreig. Hulle word in die Stille- en Indiese oseane gevind; meer spesifiek aan die kus van Oos-Afrika suidwaarts tot by KwaZulu-Natal. Die garnaal word slegs 15 mm lank. In Engels staan die garnaal bekend as *starfish shrimp*.

Die kleur varieer; dit pas gewoonlik by die gasheer aan en wissel van persblou tot oranjerooi. Hulle is soms bruin of wit. Daar is soms ook 'n ligte streep op die rug. Die seedier is 'n omnivoor en leef as enkelinge op die gasheer. Dit spesie kom algemeen voor.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Prout se hipotese

**Prout se hipotese** was ’n poging in die vroeë 19de eeu om die bestaan van die onderskeie chemiese elemente te verduidelik aan die hand van ’n hipotese oor die interne struktuur van die atoom. In 1815 en 1816 het die Britse chemikus William Prout twee verslae gepubliseer waarin hy skryf dit lyk of die atoomgewigte vir die elemente wat destyds bekend was, heelgetalmeervoude van die atoomgewig van waterstof is. Hy het toe geglo die waterstofatoom is die enigste ware elementêre voorwerp, wat hy ’n **protiel** genoem het. Hy het verder geglo die atome van ander elemente is eintlik groeperings met verskillende hoeveelhede van die waterstofatoom.

Prout se hipotese het ’n invloed op die Britse fisikus Ernest Rutherford gehad toe hy in 1917 daarin slaag om ’n waterstofkern uit stikstofatome te onttrek met alfadeeltjies. Hy het tot die gevolgtrekking gekom die kerns van alle elemente is opgebou uit waterstofkerns. In 1920 het hy voorgestel dit word protone genoem, ’n term wat van Prout se woord "protiel" afgelei is, met die agtervoegsel "on" vir deeltjies.

Die teenstrydigheid tussen Prout se hipotese en die nou bekende variasie van sommige atoomgewigte met waardes wat ver van heelgetalmeervoude van die gewig van waterstof is, is tussen 1913 en 1932 verduidelik met die ontdekking van isotope en die neutron.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Suidelike garnaal

Die **suidelike garnaal** (*Ancylomenes australis*) is 'n garnaal wat voorkom aan die kus van KwaZulu-Natal. Die spesie is seldsaam en is eers in 2013 geklassifiseer. In Engels staan dit bekend as die *southern shrimp*.

Dit word tot 50 mm lank en die seedier se lyf is deursigtig. Daar is 'n boggel naby die stert, dit is ondeursigtig wit en bruinpienk in die middel. Daar is ook 'n paar ondeursigtige wit bande wat oor die lyf strek en klein pers kolletjies mag voorkom. Die stert bestaan uit vyf dele met horisontale, bruinpienk strepe. Die bene en knypers het pers en wit bande om. Die kop is grotendeels deursigtig en die wit oë het 'n pienk streep. Die antennae is lank en wit. Die diere leef saam met buisanemone tot op 'n diepte van 30 m. Hulle is omnivore. 

## Bron 
* Dennis King & Valda Fraser. *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Spookgarnaal

Die **spookgarnaal** (*Cuapetes tenuipes*) is 'n garnaal wat wydverspreid voorkom in die westelike Stille Oseaan en die Indiese Oseaan. Dit word ook gevind in die noorde van KwaZulu-Natal en die spesie word as seldsaam beskou.

Die seedier word slegs 35 mm lank. Die lyf is deurskynend met 'n paar rooibruin strepe wat oor die lengte van die lyf strek, tot by die stert. Daar is 'n rooibruin homp op die kop met 'n witlyn in die middel. Die groot oë het 'n pienk middel en is aan die kante van die kop geplaas. Voelers en knypers het bruin vlekke op. Die knypers is buitegewoon lank. Hulle leef in sanderige areas en ook onder oorhange saam met seeanemone. Hulle is omnivore. 

## Bron 
* Dennis King & Valda Fraser. *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Struik Nature. 2014
Kwantumchromodinamika

duimnael|280px|Die Standaardmodel.

In teoretiese fisika is **kwantumchromodinamika** (**KCD**) ’n teorie van die sterk wisselwerking tussen kwarke en gluone, die elementêre deeltjies waaruit saamgestelde hadrone soos die proton, neutron en pion bestaan. KCD is ’n soort kwantumveldteorie wat ’n nieabelse ykteorie genoem word, met simmetriegroep SU(3). Die KCD-analoog van elektriese lading is ’n eienskap wat "kleur" genoem word. Gluone is die kragdraer van die teorie, soos wat fotone is vir die elektromagnetiese krag in kwantumelektrodinamika. Die teorie is ’n belangrike deel van die Standaardmodel van deeltjiefisika. 

KCD openbaar twee hoofeienskappe:
* Kleurinperking, plasmas. Dit is ’n gevolg van die konstante wisselwerking tussen twee kleurladings wanneer hulle geskei word: Om die skeiding tussen twee kwarke in ’n hadron te vergroot, is al hoe groter hoeveelhede energie nodig. Eindelik lei hierdie energie tot die ontstaan van ’n kwark-antikwarkpaar, en dit verander die aanvanklike hadron in ’n paar hadrone in plaas daarvan om ’n geïsoleerde kleurlading te skep. Baie eksperimentele bewyse van KCD is oor die jare versamel.

* Asimptotiese vryheid, ’n geleidelike afname in die sterkte van wisselwerkings tussen kwarke en gluone namate die energieskaal van hierdie wisselwerkings toeneem (en die ooreenstemmende lengsteskaal afneem). Die asimptotiese vryheid van KCD is in 1973 deur David Gross en Frank Wilczek ontdek, en in dieselfde jaar onafhanklik deur David Politzer. Vir dié werk het die drie in 2004 die Nobelprys vir fisika gedeel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Peter Temple

**Peter Temple** (10 Maart 1946 – 8 Maart 2018) was 'n joernalis en misdaadfiksieskrywer in Suid-Afrika en Australië. Hy het internasionaal bekend geword vir sy skryfwerk. Temple is in Vryburg gebore en het aan die Selborne Kollege in Oos-Londen gematrikuleer. Hy doen opleiding in joernalistiek in *The Star* se gebou in Johannesburg. Hy gaan later na Rhodes-universiteit om geskiedenis te studeer.

Hy het eers as joernalis en subredakteur by *The Argus* en die *Sunday Express* gewerk. In die laat 1970's is hy vir twee jaar na Duitsland en in 1980 het hy hom voltyds in Australië gevestig waar hy onder andere vir *The Sydney Morning Herald* gewerk het.

Hy het nege boeke geskryf en het in 2010 die gesogte Miles Franklin-prys ontvang vir sy boek *Truth*. Sy vier Jack Irish-romans is in 'n televisiereeks omskep.

Hy is in Ballarat, Victoria, Australië, aan kanker oorlede. Hy laat sy vrou, Anita Rose-Innes, 'n seun, 'n kleinseun en drie sibbes agter.

## Bron 
* ''Veelbekroonde skrywer skryf sy al as kind sy eerste 'roman'– in SA'', Rapport, 1 April 2018
Achelata

**Achelata** (*Stekelkrewe*) is 'n *infraorde* wat behoort tot die orde *Decapoda*. 'n Kenmerk van dié infraorde is dat geeneen van hul bene oor knypers beskik nie. Die kop en toraks (nekarea) is vas aan mekaar en word bedek met 'n harde karapaks. Almal het twee stelle antennas, waarvan een paar buitegewoon lank en vergroot aan die basis is. Die pens- en stertarea is breed en eindig in 'n goed ontwikkelde waaier. ''Achelata's'' het vyf pare bene om mee te loop, en wanneer hulle bedreig voel swem hulle agteruit deur die stert op te rol en weer af te rol. Potensiële aanvallers word afgeweer deur 'n basagtige klank wat die dier opwek deur die antennas teen die lyf te vryf. Die wyfie dra die eiers onder haar lyf.

In Suidelike Afrika word in Engels na die groep verwys as *Crayfish* terwyl die res van die wêreld dit *Spiny lobsters* noem.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa*, deur Dennis King & Valda Fraser, Struik Nature, 2014.
2018 Spaanse Grand Prix

80px|links

Die **2018 Formule Een Spaanse Grand Prix** is op 13 Mei 2018 op die Circuit de Barcelona-Catalunya in Montmeló, Spanje gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne verskaf:

## Vrye oefening 
### Uitslag 
**Toetsbestuurder in vrye oefening 1:** Robert Kubica (Williams-Mercedes)

## Kwalifisering 
Na afloop van kwalifisering kry die Williams-renjaer Sergei Sirotkin 'n straf van drie wegspringplekke na aanleiding van 'n ongeluk in die vorige resies in Azerbeidjan. Hy was betrokke by 'n botsing tussen hom en die Renault van Nico Hülkenberg asook die McLaren-jaer Fernando Alonso.

## Wedren 
Die Haas-bestuurder, Romain Grosjean, het in slegs die derde draai na die wegsprong van die baan getol, waarna die Renault-bestuurder, Nico Hülkenberg en Toro Rosso-bestuurder, Pierre Gasly, hom nie kon vermy nie. Aangesien Grosjean op die verkeerde manier dwars oor die renbaan teruggekeer het, word hy vir die ongeluk geblammeer, met al die ander bestuurders wat uitgeval het.

### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
Jeugherberg

duimnael|Een van die kamers in die eerste jeugherberg ter wêreld wat in 1912 in die kasteel Altena in Duitsland gevestig is
duimnael|Dankbetuigings van dwarsoor die wêreld by die standbeeld wat ter ere van Richard Schirrmann in Altena opgerig is
duimnael|Moderne meubilering in 'n nuut geopende jeugherberg in Duitsland (2012)
duimnael|'n Ledekaart van die *Deutsches Jugendherbergswerk (DJH)*, die sambreelorganisasie van Duitse jeugherberge, uit die jaar 1961. In die oorsprongsland van die jeugherbergkonsep word DJH-lidmaatskap steeds vereis vir verblyf in een van die jeugherberge, maar dit staan oop vir almal
'n **Jeugherberg** is - in die wyer betekenis van die term - 'n eenvoudige herberg wat goedkoop vakansieverblyf aan toeriste bied. Gaste deel kamers of oornag in groot slaapsale. In sy nouer en historiese betekenis verwys die term, wat vir die eerste keer in 1929 in Afrikaans gebruik is en via Engels (*youth hostel*) aan Duits (*Jugendherberge*) ontleen is, na 'n plek waar jongmense op 'n vakansiereis goedkoop huisvesting kan bekom. Ook hier word kamers gedeel of beddens in slaapsale beskikbaar gestel. Dikwels is daar ook familie-eenhede.

Die konsep het sy oorsprong in Duitsland waar die onderwyser Richard Schirrmann (1874−1961) op 26 Augustus 1909 die visie van bekostigbare vakansieverblyf vir jongmense gehad het nadat hy in aanraking gekom het met die *Wandervogel*, 'n groep binne die Duitse jeugbeweging van die laat 19de en vroeë 20ste eeu. Twee jaar later is dié idee in sy skool met 'n eerste provisionele herberg verwesenlik. Schirrmann het leerders op naweke op staptoere saamgeneem. Deelnemers het hul eie beddegoed saamgebring om in skole te oornag. In 1912 is die eerste permanente jeugherberg in die Duitse Ryk in die kasteel Altena in die gelyknamige nedersetting in die Sauerland, 'n streek in die huidige deelstaat Noordryn-Wesfale, gevestig. 

Danksy skenkings van stapverenigings en ontspanningsklubs, privaat weldoeners en plaaslike gemeenskappe kon steeds meer jeugherberge gevestig word. In 1932 was daar in die Duitse Ryk reeds meer as 2&nbsp;000 jeugherberge waar jaarliks meer as 4,5 miljoen oornagtings geregistreer is. Die konsep het vinnig versprei na ander Europese lande. In 1932 is die eerste internasionale konferensie in die Nederlandse hoofstad Amsterdam gehou om gemeenskaplike standaarde te ontwikkel. Die Internasionale Jeugherbergfederasie is as oorkoepelende liggaam gestig.

Die federasie se opvolger en huidige sambreelorganisasie vir sowat 4&nbsp;000 jeugherberge in meer as 90 lande, wat deur nasionale verenigings bestuur word en aan bepaalde standaarde moet voldoen, is *Hostelling International (HI)* wat sy setel in Welwyn Garden City, Engeland, Verenigde Koninkryk het.

## Sien ook 
* Hostel
* Rugsaktoerisme

## Verwysings
Marius van der Westhuizen

**Marius van der Westhuizen** (gebore op 6 Januarie 1984 in  Kaapstad) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyskeidsregter, wat tans op die Premierpaneel van die Suid-Afrikaanse Rugbyskeidsregtersvereniging dien.

## Vroeë loopbaan 
Hy begin sy skeidsregtersloopbaan in 2007 met ligawedstryde in die Westelike Provinsie. In 2009 word hy 'n lid van SARSV se aanspraakmakerspan en hy blaas tydens wedstryde in die Craven-week en Onder-19 Provinsiale Kampioenskapkompetisies.

Hy begin in 2011 as skeidsregter in eersteklaswedstryde, maak sy debuut in die 2011 Vodacombekerwedstryd tussen die Vrystaat Cheetahs en die Valke in Bloemfontein en beheer tien wedstryde in die 2011 Onder-19 en Onder-21 Provinsiale Kampioenskap.

In 2012 tree hy op as skeidsregter in 'n aantal Varsitybeker- en Varsityskildwedstryde, sowel as drie wedstryde tydens die 2012 Vodacombeker. Sy eerste Curriebekerafspraak was die wedstryd tussen die SWD Arende en die Boland Kavaliers in George en hy het ook beheer oor die Kavaliers wedstryd teen die Griffons in Welkom geneem, sowel as 'n aantal wedstryde in die 2012 Onder-21 Provinsiale Kampioenskap en die wedstryd tussen Wallis Onder-18 en Engeland Onder-18.

## Internasionaal 
Hy word hierna 'n skeidsregter vir die IRB Sewes Wêreldreeks, waar hy baie vinnig homself vestig as een van die topskeidsregters, hy neem beheer van die 2013 Hongkong Sewesfinaal in net sy derde toernooi. Hy is ook benoem op die skeidsregterspaneel vir die 2013 Rugby Wêreldbekersewes in Moskou.

Verdere aanstellings in Varsityrugby volg in 2013 (wat ingesluit het die skeidsregter vir die 2013 Varsitybekereindstryd tussen Maties en UP Tuks), sowel as 'n verdere vier Vodacombeker optredes. Hy het in drie wedstryde in die 2013 Curriebeker Eerste Divisie geblaas voor sy eerste Premier-Afdeling afspraak vir die wedstryd tussen die Goue Leeus en die Vrystaat Cheetahs in Johannesburg, sy eerste van vyf wedstryde in die kompetisie.

Hy is benoem op SANZAR se skeidsregterslys vir die 2014 Superrugbyseisoen en was in beheer van sy eerste Superrugbywedstryd tydens die Lions se kragmeting met die Crusaders in Johannesburg.

## Verwysings
Freestyle Script

**Freestyle Script** is 'n font, ontwerp deur Martin Wait in 1981. Die vetgedrukte weergawe van Freestyle Script is ontwerp in 1986. Die uitgewers van hierdie font is Adobe, ITC en Letraset. Freestyle Script het 4 weergawes: Regular, Bold, SH Reg Alt, en SB Reg Alt.

## Verwysings
Mokgweetsi Masisi

**Mokgweetsi Eric Keabetswe Masisi** (* 21 Julie 1962 –) is 'n Botswana-politikus wat van 1 April 2018 tot 31 Oktober 2024 as die vyfde President van Botswana gedien het. Tussen 12 November 2014 en 1 April 2018 het hy as agste adjunkpresident onder Ian Khama gedien.

In Oktober 2019 is Masisi as Botswana se president herkies, nadat die Botswana Democratic Party sy grootste bedreiging vir eenheid in meer as vyf dekades beleef het, aangesien Masisi se voorganger, Ian Khama, by die opposisie aangesluit en Masisi van outoritarisme beskuldig het. Khama is voorheen tydens Masisi se eerste toespraak aan die nasie skerp aangeval.

Tydens die algemene verkiesing op 1 November 2024 het die BDP vir die eerste keer sedert onafhanklikwording in 1966 nie meer ’n volstrekte meerderheid behaal nie en die sittende president Mokgweetsi Masisi het die regeringsmag aan die Umbrella for Democratic Change (UDC) oorhandig, waarna Duma Boko as sy opvolger ingesweer is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Dalton (eenheid)

duimnael|250px|John Dalton (1766 - 1844)
Die **dalton** (simbool: Da) is ’n standaardeenheid van massa op ’n atomiese of molekulêre skaal en is aangewys as die "dalton" ter ere van John Dalton wat die eerste keer 'n atoomteorie voorgestel het. Dit is nie ’n SI-eenheid nie, maar omdat atoommassas baie klein is, is ’n spesiale eenheid daarvoor geskep. Dit word gedefinieer as  van die massa van ’n ongebonde neutrale atoom van koolstof-12, en volgens die 9de uitgawe van die SI-brosjure het dit ’n waarde van . 

Volgens die 8ste uitgawe van die SI-brosjure was die name "dalton" en "**verenigde atoommassaeenheid**" alternatiewe vir dieselfde hoeveelheid, maar in die 9de uitgawe, wat veranderinge in die definisies van die kilogram, ampere, kelvin en mol weerspieël, is die naam "verenigde atoommassaeenheid" na 'n voetnoot verwys.

Een dalton is min of meer die massa van een nukleon (óf ’n enkele proton óf ’n enkele neutron) en is numeries gelyk aan 1&nbsp;g/mol. 

Die atoommassaeenheid, met die afkorting ame of amu (van die Engels "*atomic mass unit*") en sonder die "verenigde" vooraan, is tegnies ’n verouderde term wat op suurstof gebaseer was en reeds in 1961 vervang is. Sommige bronne gebruik egter steeds die afkorting amu, maar dit verwys eintlik na u (dus gebaseer op koolstof-12).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Letterkas

duimnael|’n Bok met ’n oopstaande letterkas.

’n **Letterkas** is ’n laai met vakkies waarin letters tradisioneel in die drukkuns gestoor is.

Ná die uitvinding van die boekdrukkuns was daar twee verskillende letterkaste: die bokas, waarin hoofletters gebêre is, en die onderkas vir kleinletters. In die bok waarin die kaste gebêre is, is die bokas bo die onderkas geplaas, vandaar die terme. "Bokas" vir hoofletters en "onderkas" vir kleinletters word vandag nog gebruik. 

Die setter het by die bok gestaan en die letters een vir een uit die kaste gehaal om teks te set. Daar was ’n groot verskeidenheid kaste en uitlegte van die vakkies. Verskillende drukkers het verskillende uitlegte gehad, selfs vir kaste van dieselfde ontwerp.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Aiden Markram

**Aiden Kyle Markram** (gebore 4 Oktober 1994) is 'n Suid-Afrikaanse krieketspeler wat die kaptein van die Suid-Afrikaanse o/19-krieketspan was wat die 2014 IKR Onder-19 Krieketwêreldbeker gewen het. Hy het onder meer tydens die krieketwêreldbekertoernooie in 2019 en 2023, die T20I-wêreldbekertoernooie in 2021, 2022, 2024 en 2026, asook die Kampioenetrofee 2025 vir Suid-Afrika gespeel. Tydens die T20I-wêreldbeker 2024 kon Suid-Afrika vir die eerste keer die eindstryd van 'n krieket- of T20I-wêreldbekertoernooi vir mans haal, maar hulle het naelskraap met sewe lopies teen Indië verloor. Hy was ook deel van Suid-Afrika se seëvierende span wat tydens die Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025-eindstryd Australië geklop het, gelyk aan die Proteas se tweede internasionale kriekettitel ná die Kampioenetrofee 1998.

## Plaaslike loopbaan 
Markram het sy Eersterangse krieketdebuut vir Noordelikes krieketspan teen Suid-Westelike Distrikte op 9 Oktober 2014 gemaak. Hy was ingesluit in die Noordelikes krieketspan vir die 2015-Afrika T20-beker.

## Internasionale loopbaan 
### Debuutjaar 
In Junie 2017 is hy vir Suid-Afrika se Toetsspan gekies vir hul reeks teen Engeland, maar het nie gespeel nie. In Augustus 2017 is hy as kaptein van die Suid-Afrika A krieketspan aangewys vir hul twee vierdagwedstryde teen Indië A.

In Oktober 2017 is hy bygevoeg tot Suid-Afrika se Internasionale eendagspan (EDI) voor die derde wedstryd teen Bangladesj, as vervanger vir Hashim Amla. Hy het sy EDI-debuut vir Suid-Afrika teen Bangladesj gemaak op 22 Oktober 2017, teken 66 lopies aan en neem 2 paaltjies met die bal.

In Desember 2017 behaal hy sy tweede toetshonderdtal en word die eerste Suid-Afrikaanse speler om twee honderdtalle in sy eerste drie Toetse aan te teken.

Op 30 Maart 2018 het Markram sy loopbaan-beste telling van 152 lopies op die eerste dag van die vierde toets teen Australië aangeteken.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Aiden Markram by ESPNcricinfo
Nonthaburi

**Nonthaburi** kan verwys na:
* Nonthaburi, die hoofstad van Nonthaburi-provinsie, Thailand
* Mueang Nonthaburi-distrik, die hoofdistrik (*amphoe*) van Nonthaburi-provinsie, Thailand
* Nonthaburi-provinsie, 'n sentrale provinsie (*changwat*) in Thailand
Kursief

duimnael|"Monotype Garamond" se kursief.

**Kursief**, soms ook **skuinsdruk** genoem, is in tipografie ’n lettertipe wat op lopende skrif gebaseer is. Vanweë die invloed van kalligrafie hel dit gewoonlik effens na regs oor. Kursief is ’n manier om klem op woorde of sinsnedes te lê. Dit word soms beskryf as die drukkersweergawe van onderstreepte woorde. Kursiewe skrif is ook ’n sinoniem vir lopende skrif.

In ware skuinsdruk lê die woorde skuins, maar die lettervorm verander nie – dié manier word deur talle skreeflose lettertipes gebruik.

## Verwysings
Bielawa

**Bielawa** (Duits: *Langenbielau*, Silesies: *Bjelawa*) is 'n stad in Pole, in die woiwodskap Neder-Silesië, in die distrik (*powiat*) Dzierzoniow. Bielawa is geleë in die Sudete-Voorland, aan die voet van die Sowieberge. Dit strek oor 8,5&nbsp;km langs die Bielawica-stroom (Duits: *Biele*), 272–443&nbsp;m bo seespieël. Histories lê dit in Neder-Silesië.

## Bevolking 

ImageSize  = width:630 height:300
PlotArea   = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = late
Colors = 
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:35000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1870 from:0 till:12000
  bar:1939 from:0 till:20116
  bar:1946 from:0 till:17269
  bar:1950 from:0 till:22367
  bar:1955 from:0 till:25520
  bar:1960 from:0 till:28090
  bar:1965 from:0 till:30869
  bar:1970 from:0 till:31051
  bar:1975 from:0 till:32328
  bar:1980 from:0 till:32309
  bar:1985 from:0 till:33983
  bar:1990 from:0 till:34344
  bar:1992 color:cobar2 from:0 till:34851
  bar:1997 from:0 till:34008
  bar:2002 from:0 till:31787
  bar:2007 from:0 till:31106
  bar:2010 from:0 till:31988

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1870 at: 12000 text: 12000 shift:(-14,5) 
  bar:1939 at: 20116 text: 20116 shift:(-14,5)
  bar:1946 at: 17269 text: 17269 shift:(-14,5)
  bar:1950 at: 22367 text: 22367 shift:(-14,5)
  bar:1955 at: 25520 text: 25520 shift:(-14,5)
  bar:1960 at: 28090 text: 28090 shift:(-14,5)
  bar:1965 at: 30869 text: 30869 shift:(-14,5)
  bar:1970 at: 31051 text: 31051 shift:(-14,5)
  bar:1975 at: 32328 text: 32328 shift:(-14,5)
  bar:1980 at: 32309 text: 32309 shift:(-14,5)
  bar:1985 at: 33983 text: 33983 shift:(-14,5)
  bar:1990 at: 34344 text: 34344 shift:(-14,5)
  bar:1992 at: 34851 text: 34851 shift:(-14,5)
  bar:1997 at: 34008 text: 34008 shift:(-14,5)
  bar:2002 at: 31787 text: 31787 shift:(-14,5)
  bar:2007 at: 31106 text: 31106 shift:(-14,5)
  bar:2010 at: 31988 text: 31988 shift:(-14,5)

## Eksterne skakels 
*  
*  
* Joodse gemeenskap in Bielawa  op Virtual Shtetl
2018 Franse Grand Prix

Die **2018 Formule Een Franse Grand Prix** het op 24 Junie 2018 op die Paul Ricard-renbaan plaasgevind. Die was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen gewees, en die eerste keer wat die Franse Grand Prix sedert 2008 gehou is. Dit was die sewe-en-tagtigste uitgawe van die Franse Grand Prix, en die 58ste keer wat dit 'n been van die Formule Eenwêreldkampioenskap gevorm het sedert die reeks se ontstaan in 1950.

## Bande 
Pirelli verskaf die volgende bande in Frankryk:

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
## Wedren 
### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2018 Duitse Grand Prix

regs|140px

Die **2018 Formule Een Duitse Grand Prix** het op 22 Julie 2018 op die Hockenheim-renbaan in Duitsland plaasgevind. Dit was die elfde wedren van die kampioenskapseisoen.

## Bande deur Pirelli beskikbaar gestel 
## Vrye oefening 
### Uitslag 
* Die derde sessie vind plaas na stortreën en op 'n sopnat baan, al die bestuurders kom met hul reënbande (blouringband) uit. Slegs nege van hulle stel enige tyd op, die ander doen net een rondte voor hulle weer by die kuipe intrek.

## Kwalifisering 
## Wedren 
### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2018 Kanadese Grand Prix

Die **2018 Formule Een Kanadese Grand Prix** is op 10 Junie 2018 op die Gilles Villeneuve-renbaan in  Montreal, Kanada gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

## Agtergrond 
Ná die 2018 Monaco Grand Prix lei Lewis Hamilton die bestuurderskampioenskap met 14 punte voor Sebastian Vettel en met 38 punte voor Daniel Ricciardo. In die vervaardigerskampioenskap is Mercedes 22 punte voor  Ferrari en 71 punte voor Red Bull Racing.

### Herontwerpte baan 
Die mure by die uitgang van die *Virage Senna* en tussen draai drie en die Pont de la Concorde is hernu, asook nuwe veiligheidsheinings is gebou. Die hindernisse by die uitgang van draai drie is ook herontwerp, sodat die afloopareas nou baie wyer is, en dit is ook vir die beamptes nou makliker om gestrande renmotors te herwin. Selfs in die afloopgebied van die kuipehaarnaald is die hindernisse herontwerp om noodvoertuie beter te beskerm, die hindernisse in draai 14 is ook omskep. Daarbenewens is die bandemure in die draai *Virage Senna*, draai vier, Pont de la Concorde en die kuipehaarnaald vervang deur TecPro-hindernisse.

Daar is 'n bykomende, derde DRS-sone in vergelyking met die vorige jaar. Die meetpunt is 15 meter agter draai vyf, die stelsel kan dan 95 meter na draai sewe geaktiveer word. Die ander twee DRS-sones het onveranderd gebly in vergelyking met die vorige jaar. Die tweede sone begin na die kuipehaarnaald, net 55 meter voor die daaropvolgende voluitkurwe. Die derde sone is reg aan die begin en 70 meter na die laaste draai. Vir hierdie twee DRS sones is daar net een meetpunt, sodat die DRS weer gebruik mag word na 'n suksesvolle verbysteek in die eerste sone.

### Deelnemers 
In hierdie ren stel Toro Rosso 'n gevorderde weergawe van Honda se RA618H bekend, nadat Honda die kraguitset van die enjin verhoog het. Daarbenewens, stel Renault 'n verbeterde weergawe van die Renault Z.E.17 in gebruik, wat aan al ses jaers met Renault-aandrywing beskikbaar is. Vettel begin ook met 'n nuwe spesifikasie van die Ferrari 062 EVO in Kanada.

Hamilton (ses keer), Räikkönen, Alonso, Vettel en Ricciardo (een keer elk) is almal voormalige wenners van die Kanadese Grand Prix.

Die wedrenbeamptes was José Abed (MEX), Paul Cooke (KAN), Gerd Ennser (DEU) en Emanuele Pirro (ITA).

## Bande 
Vir die Kanadese Grand Prix bied Pirelli die onderskeie spanne bandverbindings P Zero supersag (rooi), P Zero Ultrasag (pers), P Zero Hipersag (pienk) en vir reënweer is Cinturato Tussen-in (groen) en Cinturato Full Wets (blou) beskikbaar.

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
900px|duimnael|links|← VOORWegspringrooster vir die 2018 Kanadese Grand Prix.

## Wedren 
### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2018 Oostenrykse Grand Prix

Die **2018 Formule Een Oostenrykse Grand Prix** is op 1 Julie 2018 op die Red Bull Ring in Spielberg, Oostenryk gehou. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande in Oostenryk verskaf:

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
## Wedren 
### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
2018 Britse Grand Prix

Die **2018 Formule Een Britse Grand Prix** is op 8 Julie 2018 op die Silverstone-renbaan in Silverstone, Brittanje gehou. Dit was die tiende wedren van die kampioenskapseisoen.

## Bande 
Bandverskaffer Pirelli verskaf spanne met die sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band - die drie hardste samestellings beskikbaar - vir die wedren, asook twee soorte reënbande.

## Vrye oefening 
### Uitslag 
## Kwalifisering 
Die Toro Rosso-bestuurder, Brendon Hartley, kon nie 'n tyd aanteken nie omdat die suspensie van sy motor in die derde vrye oefening gebreek het. Sy motor het te veel skade opgedoen om betyds herstel te word. Williams-bestuurder Lance Stroll het ook nie 'n tyd aanteken nie nadat hy van die baan getol het in die eerste deel van die kwalifiserende sessie.

## Wedren 
### Renuitslag 
## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
Sørvágsfjørður

duimnael|Sørvágur, Faroëreilande
duimnael|Sørvágsfjørður en Sørvágur.
**Sørvágsfjørður** is 'n fjord op die westerlike-kant van die eiland Vágoy in die Faroëreilande en is ongeveer 3.5km lank.

Aan die einde van die fjord lê die dorp van Sørvágur. Op die noordelike kant van die fjord lê die klein dorpie Bøur. Op die suidelike kant van die fjord lê die skilderagtige Tindhólmur omring deur Drangarnir en Gáshólmur. Ongeveer in die middel van die fjord lê Skerhólmur.

Tydens die tweede wêreldoorlog het baie Britse soldate in Sørvágur gewoon. Sørvágsfjørður is genoem in die *Pioneers from the WW2 Museum*, Krígssavnið, in Miðvágur. Die *Royal Pioneers* wat in die faroëreilande was van 1941 tot die einde van die oorlog het die koerant gepubliseer. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* ww2.fo, Krígssavnið, die tweede WÊRELDOORLOG Museum 
* Sorvag.fo, Sørvágur Munisipaliteit
* Visitvagar.fo
Fossa

Die **fossa** of **fretkat** (*Cryptoprocta ferox*; Malgassies: *fosa*) is ’n katagtige, karnivore soogdier wat endemies op Madagaskar voorkom. Dit is lid van die Eupleridae, ’n familie van vleisvreters wat na aan die muishond verwant is. Sy wetenskaplike klassifikasie is omstrede omdat hy so baie soos ’n kat lyk, maar ander eienskappe dui op ’n nabye verwantskap aan Viverridae (hoofsaaklik sivette en hul verwante). 

Sy klassifkasie, saam met dié van ander Malgassiese karnivore, het hipoteses beïnvloed oor hoeveel keer vleisvretende soogdiere op Madagaskar aangekom het. Met genetiese studies wat wys die fossa en alle ander Malgassiese karnivore is die naaste aan mekaar verwant (en vorm ’n klade, of die familie Eupleridae), word nou geglo karnivore het net een keer na die eiland gekom, sowat 18-20&nbsp;miljoen jaar gelede.

## Beskrywing 
duimnael|links|170px|Die fossa het 'n katagtige voorkoms en lyk soos 'n klein poema.

Die fossa is die grootste karnivoor op Madagskar en is al vergelyk met ’n klein poema. Volwassenes is sowat 70-80&nbsp;cm lank en weeg tussen 5,5 en 8,6&nbsp;kg; die mannetjies is groter as die wyfies. Die dier kan sy kloue uitstrek, maar nie heeltemal terugtrek nie en sy buigbare enkels gee hom die vermoë om kop eerste met bome op of af te klim en van boom tot boom te spring. Die fossa is uniek in die familie vanweë die vorm van sy geslagsorgaan, wat met dié van ’n kat of hiëna ooreenstem.

Die spesie kom algemeen voor, hoewel bevolkingsdigthede gewoonlik klein is. Dit word net in beboste gebiede aangetref en jag bedags en snags. Meer as die helfte van sy dieet bestaan uit lemurs, die endemiese primate van die eiland. Sy ander prooi is tenreks, knaagdiere, akkedisse, voëls en ander diere. Paring vind gewoonlik in bome plaas en kan ure duur. Daar is een tot ses kleintjies, wat blind en tandloos gebore word. Hulle speen ná 4,5 maande en is ná ’n jaar onafhanklik. Hulle lewe sowat 20 jaar in aanhouding. Die Malgasse is gewoonlik bang vir hulle.

Die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) lys fossas as kwesbaar. Hul grootste bedreiging is die vernietiging van hul habitat.

## Eksterne skakels 
*
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Nasionalisme

**Nasionalisme** is 'n politieke, sosiale en ekonomiese stelsel wat gekenmerk word deur die belange van 'n spesifieke nasie te bevorder, veral met die doel om selfbestuur, of volle soewereiniteit, oor die groep se tuisland te verkry. Die politieke ideologie hou dus in dat 'n nasie self moet regeer, vry van ongewenste buite-inmenging, en is gekoppel aan die konsep van selfbeskikking. Nasionalisme is ook gefokus op die ontwikkeling en instandhouding van 'n nasionale identiteit gebaseer op gedeelde eienskappe soos kultuur, taal, ras, godsdiens, politieke doelwitte of 'n geloof in 'n gemeenskaplike afkoms. veral met die doel om die nasie se soewereiniteit (selfregering) oor sy vaderland te verkry en te handhaaf om 'n nasiestaat. Nasionalisme meen dat elke nasie homself moet regeer, vry van inmenging van buite (selfbeskikking), dat 'n nasie 'n natuurlike en ideale basis vir 'n staat is, en dat die nasie die enigste regmatige bron van politieke mag is. Nasionalisme poog dus om 'n nasie se tradisionele kultuur te bewaar en te bevorder. Daar is verskeie definisies van 'n "nasie", wat lei tot verskillende tipes nasionalisme. Die twee hoof uiteenlopende vorme is etniese nasionalisme en burgerlike nasionalisme.

Die morele waarde van nasionalisme, die verhouding tussen nasionalisme en patriotisme, en die versoenbaarheid van nasionalisme en kosmopolitisme is almal onderwerpe van filosofiese debat. Nasionalisme kan gekombineer word met diverse politieke doelwitte en ideologieë soos konserwatisme (nasionale konserwatisme en regse populisme) of sosialisme (linkse nasionalisme). In die praktyk word nasionalisme as positief of negatief gesien afhangende van die ideologie en uitkomste daarvan. Nasionalisme was 'n kenmerk van bewegings vir vryheid en geregtigheid, is geassosieer met kulturele herlewings, Dit is ook gebruik om rasse-, etniese en godsdienstige verdeeldheid te legitimeer, minderhede te onderdruk of aan te val, en menseregte en demokratiese tradisies te ondermyn. Radikale nasionalisme gekombineer met rassehaat was 'n sleutelfaktor in die Holocaust wat deur Nazi-Duitsland gepleeg is.

## Sien ook 
* Afrikanernasionalisme

## Verwysings 
## Bibliografie 
* 
* 
* 
* Hayes, Carlton J. *The Historical Evolution of Modern Nationalism* (1928) the first major scholarly survey.
* 
* 
* 
* 
* Kohn, Hans. *The Idea of Nationalism: A Study in Its Origins and Background* (1944; 2nd ed. 2005 with introduction by Craig Calhoun). 735 pp; an often-cited classic
* 
* 
* 
* 
*Mylonas, Harris; Tudor, Maya (2021). "Nationalism: What We Know and What We Still Need to Know". *Annual Review of Political Science*. **24** (1): 109–132.
* 

## Eksterne skakels
Betsimisaraka

Die **Betsimisaraka** ("die baie onskeibares ") is die grootste etniese groep in Madagaskar naas die Merina en maak sowat 15% van die algehele bevolking uit. Hulle bewoon ’n groot strook aan die ooskus van die eiland, van Mananjary in die suide tot Antalaha in die noorde. Die Betsimisaraka het ’n lang geskiedenis van uitgebreide kontak met Europese seevaarders en handelaars en dit het ’n aansienlike subgroep met gemengde Europees-Maleisiese oorsprong met die naam *zana-malata* tot gevolg gehad. Die Europese invloed is duidelik in die plaaslike musiekgenres *valse* (wals) en *basesa*, wat gewoonlik op die trekklavier gespeel word. 

## Geskiedenis 
Deur die 17de eeu is verskeie clans van die ooskus deur hoofmanne regeer wat gewoonlik aan die hoof van een of twee dorpies was. ’n *Zana-malata* met die naam Ratsimilaho het hierdie clans in 1710 onder sy bewind verenig. Hy het 50 jaar regeer en ’n gevoel van gedeelde identiteit en stabiliteit in sy koninkryk gevestig, maar sy opvolgers het die eenheid geleidelik laat verswak en dit kwesbaar gelaat vir die groeiende invloed van Europese en veral Franse setlaars, slawehandelaars, sendelinge en handelaars. Die verdeelde Betsimisaraka-koninkryk is maklik in 1817 deur Radama I, koning van Imerina, gekoloniseer. Hy het vanuit sy hoofstad, Antananarivo op die sentrale plato, regeer. Die onderwerping van die Betsimisaraka in die 19de eeu het hulle redelik verarm gelaat; onder die Franse koloniale bewind (1896-1960) is ’n poging aangewend om toegang tot onderwys en betaalde werkneming te verbeter.

Wat kultuur betref, kan die Betsimisaraka in ’n noordelike en suidelike subgroep verdeel word. Hulle deel baie kultuurelemente, soos die verering van hul voorouers, geestesbesetenheid, rituele offerandes van die seboe en ’n patriargale sosiale struktuur. Hulle beoefen *famadihana* (herbegrafnis) en *sambatra* (besnydenis) en glo in towery en ’n verskeidenheid bonatuurlike magte. Baie taboes en volksverhale draai om lemurs en krokodille, wat albei volop in die Betsimisaraka se gebied is.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia