Fensiklidien

duimnael|Skeletstruktuur van fensiklidien
**Fensiklidien** of **fenielsikloheksielpiperidien** (**PCP**) is ’n sintetiese dissosiatiewe verdowingsmiddel wat algemeen as ’n straatdwelm misbruik word. Die middel word dikwels onwettig onder swak omstandighede vervaardig; dit beteken dat gebruikers nie weet watter dosisse hulle kry nie. 

Sielkundige effekte sluit in ernstige veranderinge in liggaamsbeeld, verlies van ego-grense, paranoia en depersonalisering. Psigose, agitasie en disforie, hallusinasies, dowwe visie, euforie en selfmoordimpulse word ook gerapporteer, sowel as af en toe aggressiewe gedrag. PCP kan ook gevoelens van sterkte, krag en onkwesbaarheid veroorsaak sowel as 'n verdovende effek op die gees. Ander algemeen aangehaalde voorvalle sluit in eiendomskade en selfverminking van verskillende tipes, as voorbeeld om jou eie tande uit te trek.

Ontspanningsdosisse van die middel sal ook soms 'n psigotiese toestand veroorsaak, met emosionele en kognitiewe inkorting wat lyk soos 'n skisofreniese episode. en gevolglik is oormatige PCP-gebruik bekend om verslawing te veroorsaak.

* PCP kan ingeneem word deur om dit te rook. "Fry" en "sherm" is straatterme vir dagga- of tabaksigaret wat in PCP gedoop en dan gedroog word.
* 'n Mondpil kan ook saamgepers word uit die poeiervorm van die middel; ander dwelms kan bygevoeg word. Dit word gewoonlik na verwys as 'n "*peace pill*". Bensodiasepiene, soos lorasepam, is die middels van keuse om agitasie en aanvalle te beheer (wanneer dit nodig is).Tipiese antipsigotika soos fenotiasiene en haloperidol is gebruik om psigotiese simptome te beheer, maar kan baie ongewenste newe-effekte veroorsaak – soos distonie – en hul gebruik word dus nie meer verkies nie; fenotiasiene is besonder riskant, aangesien hulle die aanvalsdrempel kan verlaag, hipertermie kan vererger en die anticholinergiese effekte van PCP kan versterk word. Dit is nou bekend dat net slegs 10% van 'n dosis PCP deur die niere verwyder word, verhoogde urienklaring van min belang sou maak; verder is urienversuring gevaarlik, aangesien dit asidose kan veroorsaak en rabdomiolise (spierafbraak) kan vererger, 'n nie-ongewone manifestasie van PCP-toksisiteit. Daarom PCP 'n nie-kompeterende NMDA-reseptor-antagonis. Die rol van NMDAR-antagonisme in die effek van PCP, ketamien en ander dissosiatiewe middels is die eerste keer in die vroeë 1980's deur David Lodge tiletamien, stikstofoksied en disosilpien (MK-801).

Navorsing wys ook dat PCP nikotienasetielcholienreseptore (nAChR'e) onder andere meganismes inhibeer. Analoë van PCP toon wisselende sterkte by nACh-reseptore

PCP, soos ketamien, tree ook op as 'n potent dopamien D2 High- reseptor gedeeltelike agonis in rotbreinhomogenaat en het affiniteit vir die menslike gekloonde D2 High- reseptor. Hierdie aktiwiteit kan geassosieer word met som van die ander meer psigotiese kenmerke van PCP-vergiftiging, wat bewys word deur die suksesvolle gebruik van D2 -reseptor-antagoniste (soos haloperidol) in die behandeling van PCP-psigose. In plaas daarvan kan die inhibisie van monoamienheropname gemedieer word deur interaksies met allosteriese plekke op die monoamientransporteerders.

Studies op rotte wys dat PCP indirek met opioïedreseptore (endorfien en enkefalien) interaksie het om pynstilling te veroorsaak. Binding by die PCP-plek word gemedieer deur twee nie-kovalente interaksies binne die reseptor: waterstofbinding en hidrofobiese interaksies. Dit veroorsaak ook simptome by mense wat skisofrenie naboots. PCP-geïnduseerde toename in dopamienvrystelling kan ’n skakel vorm tussen die NMDA- en dopamienhipoteses van skisofrenie.. PCP word gemetaboliseer in PCHP, PPC en PCAA. Die middel word 90% gemetaboliseer deur oksidatiewe hidroksilering in die lewer tydens die eerste-passasie-metabolisme. Metaboliete word glukuronideer en in die urine uitgeskei. Ongeveer 9% van die ingeneemde PCP word in sy onveranderde vorm uitgeskei. Die gebruik daarvan by mense is in 1965 in die VSA verbied weens die hoë voorkoms van newe-effekte, terwyl die gebruik daarvan by diere in 1978 verbied is Daarbenewens is ketamien ontdek wat as ’n verdowingsmiddel beter verdra is.

## Samelewing en kultuur 
### Regulasie 
PCP is 'n *Schedule II* stof in die VSA. Die *Administrative Controlled Substances Code Number* (ACSCN) vir PCP is 7471. Die fabrikasiekwota vir 2014 was . Dit is 'n Bylae I-dwelm volgens die *Controlled Drugs and Substances act* in Kanada, 'n Lys I-dwelm volgens die Opiumwet in Nederland, en 'n Klas A- stof in die Verenigde Koninkryk.

### Gebruiksfrekwensie 
PCP het in die 1960's as 'n ontspanningsdwelm in groot stede in die VSA begin verskyn. In 1978 het *People-* tydskrif en Mike Wallace van die televisie-nuusprogram *60 Minutes* PCP die land se "nommer een dwelmprobleem". Alhoewel die ontspanningsgebruik van die dwelm nog altyd relatief laag was, het dit in die 1980's aansienlik begin duidelik en merkbaar gedaal. In opnames het die aantal hoërskoolleerlinge wat erken het dat hulle PCP ten minste een keer probeer het, gedaal van 13% in 1979 tot minder as 3% in 1990.

Jean-Michel Basquiat het twee PCP-gebruikers in sy 1982-skildery *Dustheads* uitgebeeld.

Op die stel van Titanic (1997-fliek) het meer as 80 bemanningslede binne een dag siek geword. Talle ambulanse het oor etlike ure op die stel aangekom en die filmbedryfwerkers een vir een weggevoer. Dit het geblyk dat iemand 'n wrede grap gemaak het en die kreefbisque met PCP gespuit het. Die oortreder is nooit geïdentifiseer nie.

## Verwysings