open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alviro Petersen

**Alviro Nathan Petersen** (gebore 25 November 1980 in Port Elizabeth) is 'n Suid-Afrikaanse krieketspeler en 'n voormalige aanvangskolwer in Suid-Afrika se nasionale krieketspan, die Proteas. Hy het onder meer tydens die Kampioenetrofee 2013 vir Suid-Afrika gespeel. Hy het sy internasionale uittrede op 6 Januarie 2015 aangekondig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Alviro Petersen by Cricinfo
*  Alviro Petersen by CricketArchive
Stamvrugysterpruim

Die **stamvrugysterpruim** (*Drypetes natalensis*) is 'n struik of 'n  boom wat deel van die Putranjivaceae familie is. Die spesie is inheems aan Kenia, Malawi, Mosambiek, Soedan, Somalië, Suid-Afrika, Suid-Soedan, Tanzanië en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die plant in KwaZulu-Natal noordwaarts vanaf Port St. Johns voor.

Die boom se FSA-nommer is 316.

## Infraspesies 
Die spesie het twee infraspesies:
* *Drypetes natalensis var. leiogyna* Brenan
* *Drypetes natalensis var. natalensis*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Fluweelsoetbessie

Die **fluweelsoetbessie** (*Bridelia mollis*) is 'n klein tot groot boom wat op rivieroewers groei in subtropiese en tropiese bosveld. Die blare is met fluweelagtige goue hare bedek, gerond en het opmerklike syare. Dit kom in Botswana, Mosambiek, Malawi, Zambië en Zimbabwe en die Suid-Afrikaanse provinsies Noord-Wes, Limpopo en Mpumalanga voor.

## Galery 

Bridelia mollis, vrugte, Voortrekkerbad.jpg|groen vrugte
Bridelia mollis, ryp vrug, Voortrekkerbad.jpg|ryp vrug

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Bosysterpruim

Die **bosysterpruim** (*Drypetes gerrardii*) is 'n klein boom (maksimum 8&nbsp;m hoog, elders tot 20 m) wat algemeen noordwaarts vanaf Port St. Johns, KwaZulu-Natal en in die laeveld van Limpopo voorkom. In die Krugerwildtuin word dit op klipperige rante in die Lebomboberge noordwaarts van Nwanedzi-ruskamp aangetref, asook op rotsriwwe in die Punda Maria- en Pafurigebied.

## Subspesies 
Die boom het vier subspesies:
* *Drypetes gerrardii var. angustifolia* Radcl.-Sm.
* *Drypetes gerrardii var. gerrardii*
* *Drypetes gerrardii var. grandifolia* Radcl.-Sm.
* *Drypetes gerrardii var. tomentosa* Radcl.-Sm.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Segar Bastard

**Segar Richard Bastard** (25 Januarie 1854 – 20 Maart 1921) was 'n internasionale Engelse sokkerspeler en skeidsregter.

## Verwysings
Mes

duimnael|250px|'n Knipmes
duimnael|250px|'n Botter- of tafelmes

'n **Mes** is 'n skerp stuk gereedskap wat gebruik word om mee te sny. Meeste messe het 'n handvatsel (hef) en 'n lem waarvan een of albei kante skerpgemaak is.

Die mes het 'n belangrike rol in die geskiedenis van die mens vervul. Dit is onder ander vir beskerming teen roofdiere gebruik, die bewerking van velle vir kleding en karkasse vir voedsel. Die eerste messe was nie veel meer as splinters rots met 'n skerp kant nie. Hierdie messe is later verfyn met beter vashouplek en skerper lemme. Moderne messe se lemme is gewoonlik van staal of ander metale vervaardig.

Messe kom in allerlei groottes en vorme voor. Eetgerei aan 'n tafel sluit gewoonlik 'n mes en vurk in. 'n Kombuismes sal vir die voorbereiding van voedsel gebruik word. Daarteenoor kan 'n knipmes veilig rondgedra word, en gebruik word vir los takies soos die kerf van biltong.

Omdat messe gevaarlik is moet dit altyd met groot omsigtigheid hanteer word om beserings te voorkom. Vir dié rede word 'n mes altyd omgedraai en met die hef eerste na 'n ander persoon aangegee.

## Sien ook 
* Dolk
* Kapmes
* Okapi
* Westerse eetgerei

## Bibliografie
* Burger, Anna-Marie: Mekka vir mesmakers. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 37, nr. 3, Mei/Junie 1992. ISSN 0491-4783
Žemaičių Naumiestis

**Žemaičių Naumiestis** is 'n nedersetting in die Litouse distrik *Klaipėda*. Die plek het 1&nbsp;716 inwoners (2001). Die eertydse Suid-Afrikaanse nyweraar en finansier, Sammy Marks is hier gebore, asook die argitek Hermann Kallenbach.
Gewone kraaibessie

Die **gewone kraaibessie** (*Searsia pentheri*, voorheen *Rhus pentheri*) is 'n klein bosveldboom wat ook in doringveld en droë struikbos voorkom vanaf Grahamstad noordwaarts tot by die Olifantsrivier in Limpopoprovinsie. Dit kom ook voor in Eswatini en Mosambiek.

Die boom kom nooit in sandgrond voor nie. Die blare is dun, donkergroen aan die bokant en baie ligter aan die onderkant. Die boom se FSA-nommer is 391.

## Galery 

Common Crowberry imported from iNaturalist photo 126465667.jpg
Common Crowberry imported from iNaturalist photo 31106077.jpg
Common Crowberry imported from iNaturalist photo 31106080.jpg
Searsia pentheri 1DS-II 1-7612.jpg
Searsia pentheri 1DS-II 1-7613.jpg
Searsia pentheri 1DS-II 1-7614.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Temboes

[duimnael|[Nelson Mandela, die internasionaal bekendste Temboe.|senter]]

Die **Temboes** of **Tamboekie** (Xhosa: **abaThembu**) is 'n Xhosa-stam in die Oos-Kaap van Suid-Afrika. Die internasionaal bekendste x was Nelson Mandela. Walter Sisulu was ook van Temboe herkoms. Die land waarin hulle gewoon het was bekend as Temboeland.

## Konings van die Temboes 
* Zwide, stigter van die Temboes
* 1790–1830: Vusani Ngubengcuka a Ndaba
* 1884–1920: Alava Dalindyebo Ngangelizwe
* 1954–1980: Sabata Jonguhlanga Dalindyebo
* 1989–2016: Bayelekhaya Zwelinbanzi Dalindyebo a Sabata

## Sien ook 
* Negende Grensoorlog (1877–1879) (Oorlog van Ncayecibi / Oorlog van Mfengu-Galeka / Oorlog van Tamboekie) 

## Eksterne skakels
Ensiklopedie van Suidelike Afrika

duimnael|Herdruk van 1970

Die **Ensiklopedie van Suidelike Afrika** is 'n beknopte ensiklopedie deur Eric Rosenthal wat fokus op inhoud oor Suider-Afrika. Die ensiklopedie is oorspronklik in Engels saamgestel, maar is deur J.H.L. (Jan) en E.M. (Elsa) Pretorius in Afrikaans vertaal. Die eerste uitgawe is in 1967 gepubliseer en het uit 'n enkele deel van 610 bladsye bestaan. Latere weergawes is in twee volumes gepubliseer: volume 1 met onderwerpe van A-L, en volume 2 bevat M-Z.

Volgens die voorwoord is dit die eerste ensiklopedie wat uitsluitlik aan hierdie subkontinent toegewy is. Dit sluit onderwerpe van Suid-Afrika, Namibië, Zimbabwe, Malawi, Botswana, Lesotho, Eswatini en Mosambiek in.

Dit is 'n volledige vertaling van die Engelse *Encyclopaedia of Southern Africa*.
Blokkiesraaisel

duimnael|regs|240px|'n Tipiese bokkiesraaisel.
duimnael|regs|240px|Persoon wat 'n blokkiesraaisel invul.
duimnael|regs|240px|Die eerste bokkiesraaisel.
 
'n **Blokkiesraaisel** is 'n woordspel in die vorm van 'n vierkant wat in blokkies verdeel is. Die speler moet woorde horisontaal en vertikaal in die oop blokkies invul totdat al die oop ruimtes gevul is. Leidrade word verskaf wat die speler help om die regte woorde te raai. Blokkiesraaisels kom algemeen in tydskrifte en koerante voor en is 'n gewilde tydverdryf.

## Geskiedenis 
Arthur Wynne, 'n joernalis van Liverpool, Engeland het die eerste blokkiesraaisel op 21 Desember 1913 in die *New York World* gepubliseer. Die redakteur van die koerant het hom gevra om 'n insetsel te lewer om 'n oop ruimte te vul. Vandag word dit beskou as een van die gewildste woordspeletjies ter wêreld.

## Voorbeeld 
Hier is 'n voorbeeld van 'n eenvoudige blokkiesraaisel:

### Dwars 
1.  Reptiel wat op die grond seil
3.  Nag-aktiewe voël wat muise vang
5.  Primaat wat in bome rond klouter

### Af 
1. Slak se dop
2. Iets wat mens maak lag
4. Jong skaap

Die oplossing (antwoord) van die blokkiesraaisel is:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 'n Aanlyn blokkiesraaisel-oplosser
* 'n Android blokkiesraaisel-oplosser 
* Program om met blokkiesraaisels te help 
* 'n Aanlyn blokkiesraaisel gemeenskap
Lockerbie

**Lockerbie** (Skots-Gaelies: *Locarbaidh*) is 'n Skotse dorp met ongeveer 4000 inwoners (2001). Dit is in die streek *Dumfries and Galloway* in die suidweste van Skotland geleë. Die plek lê aan die A74-snelweg en het 'n spoorwegstasie.

Die dorp is veral bekend vir die Lockerbie-bomaanval wat op 21 Desember 1988 hier plaasgevind het. 'n Amerikaanse passasiersvliegtuig ontplof in die lug en stort op die huise neer. Al die insittendes asook elf inwoners van die dorp kom in die terreurdaad om.
Lockerbie-bomaanval

duimnael|links|'n Boeing 747-100 van "Pan Am", soortgelyk aan die een wat verwoes is.
duimnael|links|Monument ter herdenking aan die slagoffers.

Die **Lockerbie-bomaanval** was 'n terroriste-aanval op vlug 103 van die Amerikaanse lugredery Pan Am, wat op 21 Desember 1988 bokant die Skotse dorp Lockerbie plaasgevind het. Die vliegtuig was vanaf Frankfurt na New York Stad onderweg, maar het eers 'n tussenstop in Londen gemaak. Die bom ontplof in die suide van Skotland oor Lockerbie en al 243 passasiers en 16 bemanningslede is dood. Die wrakstukke val in 'n beboude gebied wat tot 'n verdere 11 ongevalle lei. 'n Totaal van 270 mense kom in die ramp om.

Die ondersoek het bevind dat die Libiese regering vir die aanval verantwoordelik is. Die Verenigde Nasies stel sanksies in wat handel met Libië verbied. In 2003 stem Libië in om vergoeding aan die families van die slagoffers te betaal.

Verskeie Suid-Afrikaanse politici, onder andere Pik Botha en Magnus Malan was aanvanklik op die vlug bespreek. Hulle was op pad na die VSA om oor vrede in Angola en Namibië te onderhandel. Die vlug is egter op kort kennisgewing gekanselleer en 'n regstreekse vlug is na Londen geneem. Dit het aanleiding gegee tot bespiegelinge dat hulle moontlik vooraf gewaarsku is, maar Botha het dit heftig ontken.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Suidoos-Asië

**Suidoos-Asië**

250px|Ligging van Suidoos-Asië

**Suidoos-Asië** is 'n geografiese gebied in die suidooste van Asië tussen die Indiese Oseaan in die suidweste en die Stille Oseaan in die noordooste. Dit is in die suide van China, in die ooste van Indië, in die weste van Nieu-Guinee en in die noorde van Australië geleë. Suidoos-Asië bestaan uit die vasteland van Indo-China, Thailand en Mianmar, die Maleise Skiereiland en die Maleise argipel (bestaande uit die eilande van die Filippyne, die Molukke en die Soenda-eilande). Met 'n landoppervlak van ongeveer 4,5 miljoen km² strek die gebied oor 35 lengte- en 50 breedtegrade. Behalwe vir Oos-Timor is al die lande lede van die ASEAN.

## Onafhanklike lande 
## Afhanklike gebiede 
*  Andaman- en Nicobar-eilande (Indië)
*  (Australië)
*  (Australië)

## Eksterne skakels 
*
Paul Krugerstraat

duimnael|300px|Die standbeelde van Marthinus en Andries Pretorius voor die stadsaal.
duimnael|300px|Die sinagoge in Paul Krugerstraat.

**Paul Krugerstraat** is 'n straat in Pretoria wat na die destydse presedent van die ZAR, Paul Kruger vernoem is. Die straat loop van noord na suid deur die middestad en deur Kerkplein. Dit het Kerkstraat op die plein gekruis, maar Kerkstraat se naam is sedertdien verander. Aan die verste suidekant lê die Pretoria Treinstasie.

## Besienswaardighede 
Van die besienswaardighede in Paul Krugerstraat sluit in:

* Kerkplein met die Krugerstandbeeld, Paleis van Justisiegebou en die Ou Raadsaal.
* Stadsaal van Pretoria tussen Minnaar- en Visagiestraat.
* Transvaal Museum (deesdae die *Ditsong National Museum of Natural History*).
* Die ou Joodse sinagoge.
* Hoërskool Langenhoven met die C.J. Langenhoven-standbeeld.
Sambok

[duimnael|300px|'n 90-Sentimeter plastieksambok wat deur die [Suid-Afrikaanse Polisie gebruik is.]]

'n **Sambok** is 'n tipe sweep wat tradisioneel van die huid van renoster, seekoei of kameelperd gemaak is. Moderner weergawes word ook soms van plastiek vervaardig. Die woord is afgelei van die Persiese woord *Chabuk*, wat sweep beteken.

Die sambok word gebruik om diere aan te jaag. Dit is onder andere deur die Voortrekkers ingespan tydens die Groot Trek om hulle ossewaens voort te dryf.

'n Sambok is ook 'n effektiewe wapen om slange te dood en honde en ander wilde diere te verdryf. Mense dra soms ook sambokke vir selfverdediging. Die Suid-Afrikaanse Polisie het op 'n stadium die sambok gebruik om skarebeheer toe te pas.

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
Laeveldnaboom

Die **laeveldnaboom** (*Euphorbia evansii*) is 'n plant van die naboomfamilie Euphorbiaceae.

*Euphorbia evansii* se verspreiding is beperk tot die suidelike laeveld van Mpumalanga in Suid-Afrika, die Drakensberg naby die Strijdomtonnel, asook sommige koppies rondom Pretoriuskop/Malalane

## Galery 

E evansii2 ies.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Stekelboomvaring

Die **stekelboomvaring** (*Cyathea manniana*) is 'n boom wat aan die oostelike hooglande van Zimbabwe voorkom. Hierdie boom kry sy naam van die stekels op sy stam.

## Galery 

Cyathea manniana01.jpg|Stekels aan die stam.

## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Thomsonse boomvaring

Die **Thomsonse boomvaring** (*Alsophila thomsonii*) is 'n boom wat deel van die Cyatheaceae familie is. Die spesie is inheems in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe. In Zimbabwe kom dit op die oostelike hooglande voor.

## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the new World Online
Woodbroodboom

Die **Woodbroodboom** (*Encephalartos woodii*) is 'n broodboom wat in die natuur uitgesterf het en nou net as aangeplante, manlike bome oorleef, met geen vroulike monster bekend nie. Aangesien palmvarings of broodbome tweehuisig is, kan hierdie plant nie meer geslagtelik voortplant nie. Dit het in die Ongoyewoudstreek voorgekom. Die boom se FSA-nommer is 14.

## Beskrywing 
Die plant word tot 6&nbsp;m hoog met een of meer stamme met 'n deursnee van gewoonlik 30-50 cm, maar dit kan 2 m oorskry. Die kroon is sambreelvormig en bestaan uit vyftig tot honderd-en-vyftig blare. Die blare is glansend donkergroen, 2-3 m lank, in die lengte geboë en geveerd in sewentig tot honderd-en-vyftig pamflette. Die pamflette is V-vormig. Die plant produseer ses tot agt helderoranjegeel keëls. Dit is silindries, gewoonlik 40-90 cm lank, maar met uitskieters tot 1,2 m en 15-20 cm breed.

## Herkoms en moontlike terugteling 
In 1895 ontdek John Medley Wood 'n enkele manlike plant met vier stamme teen 'n steil, suidelike helling aan die rand van die Ngoye-woud, ongeveer 30 km van Mtunzini in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Kantsteggies is vanaf die basis van die plant se stamme geneem en in die Durban Botaniese Tuine in Durban gekweek. Uiteindelik is alle stamme in die natuur vernietig en ondanks vele soektogte, is plante nooit weer in die natuur gevind nie. Waarom die plant in die natuur uitgesterf het, was nog nooit duidelik nie. Dit is moontlik uitgewis deur die gebruik van Zoeloes in seremoniële rites. Sommige owerhede het voorgestel dat hierdie voorbeeld nie 'n spesie was nie, maar 'n natuurlike baster, en dat geen verdere eksemplare ooit bestaan het nie.

Daar word bespiegel oor metodes om *Encephalartos woodii* geslagtelik te vermeerder. Een metode kan wees om die plant te kruis met 'n vroulike eksemplaar van *Encephalartos natalensis*, die naaste familielid. Die gevolglike baster, *Encephalartos woodii × natalensis*, kan dan met *Encephalartos woodii* teruggekruis word. Uiteindelik word kruisteling so gereeld gedoen totdat 'n plant opkom wat 'n redelike akkurate benadering van *Encephalartos woodii* is en 'n bevolking van manlike en vroulike plante geskep word. 'n Ander opsie is die waarneming dat broodbome wat aan trauma blootgestel word, soos liggaamlike beserings, geslag kan verander. Dit kan op *Encephalartos woodii* gebruik word om 'n geslagsverandering te veroorsaak.

## Fotogalery 

Encephalartos woodii (Londra).JPG
Encephalartos woodii young stem cone lower leaflets 12 09 2010.JPG
Ongoye colonial.jpg|Koloniale tydperk in Ongoye-plantasie
Encephalartos woodii true original stem side 12 09 2010.JPG
Encephalartos woodii medium shade leaf 12 09 2010.JPG|Blaar
Durban Botanical Gardens original E woodii stem.jpg|Stam
WoodiiCone.jpg |Manlike keël in Kalifornië
Encephalartos woodii x natalensis02.jpg|'n Verbasterde *E. woodii* x *E. natalensis*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Reusebroodboom

Die **reusebroodboom** of **natalbroodboom** (*Encephalartos natalensis*) is 'n boom wat 4–5&nbsp;m hoog kan word en baie soos die Oos-Kaapse reusebroodboom lyk.

Hierdie spesie is endemies aan Suid-Afrika en op die SANBI-rooilys as *byna bedreig* gelys. Die populasie het die laaste 60 jaar met ongeveer 30% afgeneem. Dit kom voor in KwaZulu-Natal van Vryheid tot by Qumbu en Tabankulu in die Oos-Kaap op berghange of berghellings.

Die boom se FSA-nommer is 10.

## Fotogalery 

Encephalartos natalensis, Krantzkloof NR.jpg|Reusebroodboom in die Krantzkloof Natuurreservaat
Encephalartos natalensis KirstenboshBotGard09292010E.JPG|Vroulike keëls te Kirstenbosch
Thousand Hills Cycad (Encephalartos natalensis) 1.jpg|Blaar
Encephalartos natalensis KirstenboshBotGard09292010C.JPG

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll. 2013. 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
*
Clanwilliamseder

Die **Clanwilliamseder** (*Widdringtonia wallichii*) is 'n boom wat endemies is tot die Sederberg. Die getalle van die boom is laag as gevolg van oorbenutting van die hout en herhaalde brande. Daar is ernstige pogings onderweg om die boom te hervestig.

Die boom se FSA-nommer is 19.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Cupressaceae

**Cupressaceae** is die Sipres-familie wat hoort tot die orde *Pinales* en staan ook bekend as die Afrikasederbome. Daar is 150 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan slegs 3 drie in Suid-Afrika voorkom en al drie is bome. Hierdie familie is nie egte Sederbome nie.

## Spesies 
Spesies wat in Suid-Afrika voorkom:
* Baviaanskloofseder (*Widdringtonia schwarzii*)
* Bergsipres (*Widdringtonia nodiflora*)
* Clanwilliamseder (*Widdringtonia cedarbergensis*)

Nie inheems, maar word in plantasies in Suid-Afrika aangeplant:
* Rooihoutboom (*Sequoia Semperviren*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Uiehout

Die **uiehout** (*Cassipourea malosana*) is 'n klein tot middelgroot boom en is inheems in Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Kameroen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Republiek die Kongo, Soedan, Somalië, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika is die boom inheems in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Oos-Kaap.

Die boom se takke groei in byna horisontale lae en gee aan die boom 'n simmetriese voorkoms. Die boom se FSA-nommer is 529.

## Sinonieme 
Die spesie het veertien sinonieme:

* *Cassipourea abyssinica* (Engl.) Alston
* *Cassipourea avettae* (Chiov.) Alston
* *Cassipourea eickii* (Engl.) Alston
* *Cassipourea elliottii* (Engl.) Alston
* *Cassipourea gerrardii* (Schinz) Alston
* *Weihea abyssinica* Engl.
* *Weihea avettae* Chiov.
* *Weihea boranensis* Chiov.
* *Weihea eickii* Engl.
* *Weihea elliottii* Engl.
* *Weihea gerrardii* Schinz
* *Weihea ilicifolia* Brehmer
* *Weihea malosana* Baker
* *Weihea salvago-raggei* Chiov.

## Galery 

Cassipourea malosana at Digby's Falls, Chimanimani, Zimbabwe 1.jpg
Cassipourea malosana at Digby's Falls, Chimanimani, Zimbabwe 2.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Helikopterboom

Die **helikopterboom** (*Gyrocarpus americanus*) is 'n middelgroot tot groot, bladwisselende boom wat voorkom op dolomiet in die noorde van Namibië. In die Zambezivallei en Limpopovallei groei die boom in warm, droë, laagliggende bosveld. Die stam is gewoonlik regop en die bas is glad en grys tot wit van kleur. Die volksnaam is afgelei van twee vlerke aan die vrug wat soos die skroef van 'n helikopter in die rondte draai wanneer die vrug val.

## Fotogalery 

Gyrocarpus fruits MS5945.jpg|Vrugte
Purple Sunbird (Cinnyris asiaticus) on Gyrocarpus americanus W IMG 2974.jpg|Suikerbekkie in 'n helikopterboom
Gyrocarpus americanus tree.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Baviaanskloofseder

Die **Baviaanskloofseder** (*Widdringtonia schwarzii*) is 'n boom wat endemies is aan die Baviaanskloofberge. Die getalle van die boom is laag as gevolg van oorbenutting van die hout, herhaalde brande en die boom is selfs skaarser as die Clanwilliamseder. Hierdie boom kan tot 40 m hoog word.

Die boom se FSA-nommer is 21

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Lemoenhout

Die **lemoenhout** (*Xymalos monospora*) is 'n Afromontane boom van die hoë woud. Dit kom voor net oos vanaf Grahamstad, noordwaarts al langs die Drakensberge, die Lebomboberge tot in die Chimanimaniberge in Zimbabwe. Die spesie is inheems in Burundi, Eswatini, Demokratiese Republiek die Kongo, Golf van Guinee-eilande, Kameroen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Rwanda, Soedan, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe. Die boom het 'n ligte bas wat afskilfer en kenmerkende konsentriese ringe agterlaat. Die boom is gehard en weerstaan brande.

Die boom se FSA-nommer is 111.Daar is net een spesie wat tot die genus hoort, dit is dus 'n Monotipiese takson.

## Fotogalery 

Xymalos monospora00.jpg|Lynskets
Xymalos monospora, beligte blare, Louwsburg.jpg|Blare
Xymalos monospora, habitus, Louwsburg.jpg|'n Eksemplaar naby Louwsburg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

## Eksterne skakels 
* 
*
Gyrocarpus

***Gyrocarpus*** is 'n klein genus van blomdraende plante in die familie *Hernandiaceae*. Die genus het 'n wye pan-tropiese verspreiding.

## Spesies 
* Helikopterboom (*Gyrocarpus americanus*) Jacq. (Pantropies)
* *Gyrocarpus angustifolius* (Verdc.) Thulin (Afrika)
* *Gyrocarpus hababensis* Chiov. (Afrika)
* *Gyrocarpus jatrophifolius* Domin (Sentraal en Noord-Amerika)
* *Gyrocarpus mocinnoi* Espejo (Meksiko)

## Verwysings 
*
Monimiaceae

**Monimiaceae** is 'n Lemoenhout-familie wat hoort tot die orde *Laurales*. Daar is 200 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan slegs een in Suid-Afrika voorkom en die spesie is 'n boom. Dit is hoofsaaklik 'n tropiese en subtropiese familie van die Suidelike Halfrond.

## Spesie 
Die volgende spesie kom in Suider-Afrika voor:
* Lemoenhout *Xymalos monospora*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Kaapse kweper

Die **Kaapse kweper** (*Cryptocarya woodii*) is 'n klein tot middelgroot boom wat aan die rand van woud en rivieroewers groei. Die spesie is inheems in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga en kom vanaf Grahamstad tot in die Lebomboberge voor. Dit is ook inheems in Eswatini en Mosambiek. Die boom het breë elliptiese blare met 'n kenmerkende druppunt en 'n golwende rant.

## Fotogalery 

Cryptocarya woodii, loof, b, Manie van der Schijff BT.jpg|Loof
Cryptocarya woodii, stam, Manie van der Schijff BT.jpg|Stam
Cryptocarya woodii00.jpg|Vrugte

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
*
Grootblaaruiehout

Die **Grootblaaruiehout** (*Cassipourea gummiflua*) is 'n immergroen boom wat tot mediumgroot kan groei. Die blare van die boom is glasend, teenoorstaande en in kranse van drie gerangskik. Die boom se bas word as tradisionele medisyne gebruik en die populasie in Suid-Afrika word bedreig. Die boom se FSA-nommer is 530.

## Verspreiding 
Die boom kom voor vanaf Port St. Johns tot in KwaZulu-Natal en ook in die Chimanimaniberge in Zimbabwe. Die spesie is ook inheems in Angola, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Gaboen, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Madagaskar, Mosambiek, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Tanzanië, Togo, Uganda en Zambië.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cryptocarya

***Cryptocarya*** is 'n genus van bladhoudende bome wat aan die lourier- en avokadopeerfamilie, Lauraceae behoort. Die genus omsluit meer as 350 spesies oor die Afrotropiese gebied, Indo-Maleisië en  Australiese ekosones.

## Suid-Afrikaanse spesies 
Vir 'n volledige lys van die 357 Cryptocarya spesies sien Lys van Cryptocarya spesies.

Agt spesies kom in Suidelike Afrika voor:
* Bloulourier (*Cryptocarya angustifolia*)
* Breëblaarkweper (*Cryptocarya latifolia*)
* Gewone wildekweper (*Cryptocarya transvaalensis*)
* Kaapse kweper (*Cryptocarya woodii*)
* Natalkweper (*Cryptocarya natalensis*)
* Rooikweper (*Cryptocarya wyliei*)
* Tropiese kweper (*Cryptocarya liebertiana*)
* Wildekanferboom (*Cryptocarya myrtifolia*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
Rooikweper

Die **rooikweper** (*Cryptocarya wyliei*) is 'n klein boom wat in droë struikwoud groei, gewoonlik op sanderige grond en sandsteen-dagsome. Die boom kom voor vanaf Port St. Johns tot by Durban. Die blare is bo dof en blouerig onder en bedek met roeskleurige hare wat ook op die stingels en stele voorkom.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Breëblaarkweper

Die **Breëblaarkweper** (*Cryptocarya latifolia*) is 'n boom wat as 'n oewerboom voorkom of groei tussen rotse in woude. Die boom het 'n meer beperkte verspreiding as die Kaapse kweper. Hierdie spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal voor. Op die SANBI-rooilys is dit as 'afnemend' (declining) gelys. Die populasie het glo met 20% afgeneem in die laaste drie generasies (120 jaar). Dit is die gevolg van die oes van bas en van die vernietiging van habitat.

Die blare is glansend, fluweelagtig aan die bokant, groen tot ligbruin en dowwer aan die onderkant. Die boom se FSA-nommer is 113.

duimnael|links|250px|Blaarvorm

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
Kanferboom

Die **kanferboom** (*Cinnamomum camphora*) is 'n boom wat in Suid-Afrika genaturaliseer geraak het.

*Cinnamomum camphora* is afkomstig van China suid van die Yangtzerivier, Taiwan, suidelike Japan, Korea en Viëtnam, maar is ook in baie lande gevestig. In Suid-Afrika word die boom aangetref vanaf Port St. Johns, langs die Wildekus, tot in Mpumalanga.

## Status
Hierdie boom is 'n indringerplant in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Oos-Kaap en die Wes-Kaap. Nasionale Erfenisbome, Nasionale Monumentbome en Kampioenbome, soos dié by Vergelegen-wynlandgoed en by die Cellars-Hohenort Hotel in Constantia, word egter in terme van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) en die Nasionale Bosbouwet van 1998 van indringerstatus vrygestel.

## Identifikasie 
Die kanferboom is 'n groot immergroen boom wat 20–30 m hoog kan groei. Die blare het 'n blink, wasagtige voorkoms en ruik na kanfer indien gekneus word. In die lente dra die boom heldergroen blare met massas klein wit blommetjies. Dit produseer swart trosse bessie-agtige vrugte van ongeveer 10&nbsp;mm in diameter. Die boom het 'n vaal, growwe bas.

## Fotogalery 

Camphor Grove Sha Tau Kok.jpg|Reuse ou kanferbome in Hongkong
Cinnamomum camphora - Botanic Gardens.jpg|Botaniese tuine in Adelaide, Suid-Australië
Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|Kanfer laurel in drag
Kamferboom B.jpg|Stam
Four leaves of Lauraceae.JPG|Blare
Starr 080117-2034 Cinnamomum camphora.jpg|Verkleurde blaar
Starr 010515-0116 Cinnamomum camphora.jpg|Loof

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van indringerplante in Suid-Afrika

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Cinnamomum

***Cinnamomum*** is 'n genus van immergroen aromatiese bome en struike wat aan die lourier- en avokadopeerfamilie, *Lauraceae* behoort. Spesies in die genus het aromatiese olies in hulle blare en bas. Dit omsluit meer as 300 spesies, versprei oor die tropiese en subtropiese streke van Noord-Amerika, Sentraal-Amerika, Suid-Amerika, Asië, Oseanië en Australiese ekosones. Die genus bevat verskeie ekonomies belangrike bome.

## Spesies 
Van die spesies in die genus:
* Kanferboom (*Cinnamomum camphora*)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Eksterne skakels
NG gemeente Klawer

[duimnael|links|270px|Ds. W. Rautenbach het die huidige kerkgebou se hoeksteen op [14 April 1962 gelê.]]

[duimnael|regs|250px|Ds. [Willem Lucas Steenkamp|W.L. Steenkamp, Klawer se eerste NG predikant, en sy vrou Hester, gebore Maree.]]

Die **NG gemeente Klawer** is 'n betreklike jong gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordwestelike uithoek van die Wes-Kaap wat deel uitmaak van die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland.

## Stigting 
Die gemeente Klawer is op 14 Desember 1949 deur die Ringskommissie, bestaande uit di. S.G. Basson, G.J.N. Maass en J.L. van Rooyen, gestig. Die hele gemeente van 560 lidmate was, met uitsondering van 10 huisgesinne, voorheen 'n deel van die gemeente Vanrhynsdorp en het bestaan uit drie wyke, naamlik Klawer (300 lidmate), Trawal (170 lidmate), Karookop (55 lidmate) en die tiental van Vredendal. Die besittings met die stigting was slegs twee sale, een op Klawer en een op Trawal, waarvan eersgenoemde 'n koue sementvloer gehad het. Verder het die gemeente 'n bruidskat van £300 en 'n morg (0,85&nbsp;ha) grond bokant die kanaal gekry. Die gemeente het begin met baie min en geen pastorie nie, geen orreltjie en geen nagmaalservies of stoele nie. Alles was nog in 'n pasgebore toestand en herderloos.

## Eerste leraar 
Die eerste beroep, wat uitgebring is op 'n vorige leraar van Vanrhynsdorp, is van die hand gewys en die tweede is uitgebring op ds. W.L. Steenkamp wat toe op Springbok in die NG gemeente Namakwaland gestaan het en besig was met die organisasie van die eeufees van daardie gemeente. Hy was ook op die punt om 'n reis na Europa te onderneem. Hy het wel die beroep aangeneem, maar hy wou eers die reis onderneem en met die fees behulpsaam wees; gevolglik kon hy eers op 21 Oktober 1950 bevestig word. Sy seun, ds. L. M. Steenkamp, het die bevestigingsrede gehou na aanleiding van Hebr. 12:2: "Die oog op Jesus." Die volgende dag is die intreerede voor 'n groot gehoor gelewer oor die woorde in 2 Korintiërs 2:15: "Ons is 'n aangename geur van Christus." 

Spontaan het die gemeente met volle moed vir kerksake begin gee. Nagmaalservies, silwer-kollekteborde, horlosie ens. was spoedig deel van die besittings. Drie morge grond is aangekoop en planne vir pastoriebou is opgestel. *Ons gemeentelike feesalbum* het in 1952 berig: "Dis min dat 'n jong gemeente met soveel ywer werk en sulke groot sake meteens wil aanpak. Daar lê 'n groot toekoms vir hierdie gemeente voor. Jaarliks word die stigtingsdag van die gemeente gevier."

Ds. Steenkamp het tot in 1957 hier gearbei toe hy sy emeritaat op 1 Desember aanvaar. Ds. W.V.d.W. Rautenbach het die kergebou se hoeksteen op 14 April 1962 gelê.

## Enkele leraars 
* Dirk Albert Burger, 16 September 1977 - 1987
* John Holtzhausen, 2021 – hede

## Bronne 
*  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
*   Smit, ds. A.P. Smit. 1979. *Genade genoeg vir Goudini. Geskiedenis van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Goudini 1879 - 1979*. Rawsonville: NG Kerkraad.
Ochna

***Ochna*** is 'n genus van 79 spesies bladhoudende bome en struike wat aan die rooihoutfamilie *Ochnaceae* behoort. Hierdie bome is inheems aan die tropiese boomveld van Afrika, die Maskareense eilande en Asië. Die genus se naam kom van die Griekse word *Ochne*, wat wilde peer beteken, omdat die blare baie dieselfde lyk. Sekere spesies, soos die fynblaarrooihout word as dekoratiewe plante gekultiveer.

## Spesies 
Daar is 79 spesies in die genus:

* *Ochna afzelii* R.Br. ex Oliv.
* *Ochna afzelioides* N.Robson
* *Ochna andravinensis* Baill.
* *Ochna angustata* N.Robson
* *Ochna apetala* Verdc.
* *Ochna arborea* Burch. ex DC.
* *Ochna atropurpurea* DC.
* *Ochna bakeriana* Kuntze
* *Ochna barbertonensis* T.Shah
* *Ochna barbosae* N.Robson
* *Ochna baronii* (Tiegh.) Callm. & Phillipson
* *Ochna beirensis* N.Robson
* *Ochna boiviniana* Baill.
* *Ochna bracteosa* Robyns & Lawalrée
* *Ochna braunii* Sleumer
* *Ochna calodendron* Gilg & Mildbr.
* *Ochna ciliata* Lam.
* *Ochna cinnabarina* Engl. & Gilg
* *Ochna citrina* Gilg
* *Ochna comorensis* Baill.
* *Ochna confusa* Burtt Davy & Greenway
* *Ochna cyanophylla* N.Robson
* *Ochna dolicharthros* F.M.Crawford & I.Darbysh.
* *Ochna gamblei* King ex Brandis
* *Ochna gambleoides* N.Robson
* *Ochna gamostigmata* Du Toit
* *Ochna glauca* I.Verd.
* *Ochna hackarsii* Robyns & Lawalrée
* *Ochna hiernii* (Tiegh.) Exell
* *Ochna holstii* Engl.
* *Ochna holtzii* Gilg
* *Ochna humblotiana* Baill.
* *Ochna inermis* (Forssk.) Schweinf.
* *Ochna insculpta* Sleumer
* *Ochna integerrima* (Lour.) Merr.
* *Ochna jabotapita* L.
* *Ochna katangensis* De Wild.
* *Ochna kirkii* Oliv.
* *Ochna lanceolata* Spreng.
* *Ochna latisepala* (Tiegh.) Bamps
* *Ochna leptoclada* Oliv.
* *Ochna leucophloeos* Hochst. ex A.Rich.
* *Ochna louvelii* (H.Perrier) Callm. & Phillipson
* *Ochna macrantha* Baker
* *Ochna macrocalyx* Oliv.
* *Ochna madagascariensis* DC.
* *Ochna maguirei* K.Balkwill
* *Ochna manikensis* De Wild.
* *Ochna mauritiana* Lam.
* *Ochna membranacea*  Oliv.
* *Ochna micrantha* Schweinf. & Gilg
* *Ochna monantha* Gilg
* *Ochna multiflora* DC.
* *Ochna natalitia* (Meisn.) Walp.
* *Ochna obtusata* DC.
* *Ochna ovata* F.Hoffm.
* *Ochna oxyphylla* N.Robson
* *Ochna pervilleana* Baill.
* *Ochna polyarthra* Verdc.
* *Ochna polycarpa* Baker
* *Ochna polyneura* Gilg
* *Ochna pretoriensis* E.Phillips
* *Ochna pseudoprocera* Sleumer
* *Ochna puberula* N.Robson
* *Ochna pulchra* Hook.
* *Ochna pumila* Buch.-Ham. ex DC.
* *Ochna pygmaea* Hiern
* *Ochna rhizomatosa* (Tiegh.) Keay
* *Ochna richardsiae* N.Robson
* *Ochna rovumensis* Gilg
* *Ochna sambiranensis* Callm. & Phillipson
* *Ochna schliebenii* Sleumer
* *Ochna schweinfurthiana* F.Hoffm.
* *Ochna serrulata* (Hochst.) Walp.
* *Ochna staudtii* Gilg
* *Ochna stolzii* Gilg
* *Ochna thomasiana* Engl. & Gilg
* *Ochna thouvenotii* (H.Perrier) Callm. & Phillipson
* *Ochna vaccinioides* Baker

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
Merwede van der Merwe

**Merwede van der Merwe** (1947 - 20 Desember 2013) was 'n bekende TV-persoonlikheid en kampvegter vir Afrikaanse musiek. Sy het 'n groot aandeel in die ontwikkeling van die ligte Afrikaanse musiekbedryf gehad. As sulks het sy verskeie kunstenaars, soos Anton Goosen, Louis van Rensburg, Jannie du Toit, Clarabelle van Niekerk, Laurika Rauch, en 'n bietjie later – David Kramer, Coenie de Villiers, Anneli van Rooyen, Amanda Strydom en nog vele meer bygestaan.

Van der Merwe was die aanbieder van die TV-reeks, *Musiek en liriek* wat die term "luisterlied" gevestig het. Sy was ook verantwoordelik vir die eerste Afrikaanse musiekvideo’s in die laat 1970’s.

As regisseur was sy onder meer in die vroeë 1980’s betrokke by *Collage*, 'n tweetalige kunsteprogram op televisie. Sy was ook betrokke by 'n program oor Suid-Afrikaanse argitektuur.

Die kinderreeks, *Casimir*, is deur haar en Danie Odendaal geskryf. Die boek, *Meditation: A Path to Conciousness* is ook uit haar pen.

Van der Merwe is in Frankryk aan borskanker oorlede. Sy word deur haar ma en 'n suster oorleef.

## Verwysings
Kosipalm

Die **Kosipalm** (*Raphia australis*) is 'n veervormige palmboom wat slegs voorkom in die kusmoerasse in die noorde van KwaZulu-Natal en die suide van Mosambiek. Die palm het blare wat tot 5 m lank kan raak. Die steel van die blaar word gebruik vir die maak van vlotte, skuilings en ander doeleindes.

duimnael|links|*Raphia australis*
Die boom se FSA-nommer is 26

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Kers

duimnael|regs|Drie kerse in die donker
duimnael|regs|Kerse in St Mary's Church, Wheatley, Engeland
[duimnael|regs|Kers met [Rune-alfabet|runes]]

**Kerse** is silindervormige stawe van vet, stearien, paraffien of byewas  met 'n brandbare pit van katoen in die lengte daardeur wat tradisioneel naas houtvuur, flitsligte, olie- en vetlampe gebruik is om lig te gee. Sodra die kerspit aangesteek word, smelt die vet of was en word dit deur kapillêre werking in die pit opgesuig. In sy hoër dele gaan dit deur verhitting en verdamping oor in 'n gastoestand en ontbrand – 'n proses waarby warmte en lig uitgestraal word.

Kerse speel vandag nog 'n belangrike rol as binnens- en buitenshuise versiering. Vanweë die feestelike atmosfeer wat hulle skep, word hulle steeds vir godsdienstige en spirituele doeleindes in plekke van aanbidding, soos kerke, gebruik. In Christelike lande word kerse veral oor Kersfeestyd aangesteek. Kerse word ook gebruik vir hul geur in aromaterapie en tydens massering in die welstandsbedryf.

## Eksterne skakels 
*
Pondopalm

Die **Pondopalm** (*Jubaeopsis caffra*) is 'n waaiervormige palmboom spesie. Dit hoort aan die monotipise genus ***Jubaeopsis***.
Dit kom voor slegs op die oewers van die Mtentu- en Msikabariviere in die noordelike area van die Oos-Kaap. Op die SANBI-rooilys is dit as *bedreigde spesies* (EN) gelys. Daar is net twee populasies, elk het minder as 50 volwasse bome. Die een naby die Msikabarivier is beskerm in die Natuurreservaat Mkambati, maar die ander een aan die Mtenturivier is onbeskerm. Die vrugte wat op kokosneute lyk is 'n gewilde voedsel onder die bevolking en die boom is ook gewild vir handel in tuinplante.

Die boom kom in die kusreënwoud voor en is waarskynlik 'n relik van Wes-Gondwana se flora. Die naasverwante spesie is *Jubaea chilensis* wat in Chili groei.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Kwosiënt

In wiskunde is 'n **kwosiënt** die resultaat van 'n verdeling (deel). Die kwosiënt van twee heelgetalle is by gewone deling 'n rasionale getal. By heeltallige deling van hele getalle is die kwosiënt nogsteeds 'n heelgetal, naamlik die aantal kere wat de deler in die deeltal bevat is.

## Voorbeeld 
Die kwosiënt van 12 en 4 is 3; het getal 12 heet hier die deeltal, 4 die deler.
Die kwosiënt van 1,2 en 0,4 is ook 3.

In 6 ÷ 3 = 2 is:
* 6 is die teller
* 3 is die deler of noemer
* 2 is die kwosiënt

By heeltallige deling van 30 en 7 is die kwosiënt 4. 
Immers, 4 x 7 = 28  30.

## Resdeling 
'n geheeltallige deling gaan nie altyd op nie, dat wil sê daar bly soms 'n res oor. Mens spreek ook van *resdeling* en vermeld eksplisiet de res. So is by resdeling van 30 en 7 die kwosiënt 4 met res 2, want 4 keer 7 is 28 en 30-28 is 2. Mens noteer: 30&nbsp;:&nbsp;7&nbsp;=&nbsp;4&nbsp;res&nbsp;2.

## In meer abstrakte konteks 
Naas die reële deling (deling met al dan nie gehele getalle) kan op sommige (abstraktere) wiskundige objekte ook 'n deling gedefinieer word, byvoorbeeld op groepe of bepaalde metriese ruimtes. Hierdie definisies vertoon op bepaalde vlakke ooreenkomste met deling in de reële getalle, hoewel die operasie self veel abstrakter en minder intuïtief kan wees.
So is daar die Euklidiese deling vir polinome, vergelykbaar met die 'gewone' stertdeling by getalle.

## Verhoudingsgetal
Die woord *kwosiënt* word ook gebruik vir bepaalde verhoudingsgetalle, soos die intelligensiekwosiënt. Die agterliggende berekening is 'n deling van twee toetswaardes of van die toetswaarde en 'n gemiddelde (om so 'n relatiewe telling te verkry).

## Verhouding
Die kwosiënt kom ooreen met die verhouding, maar word geskrewe en uitgesproke as getal, vergelyk die kwosiënte 3 en 2/3 (*drie*, *twee derde*) en de verhoudinge 3 : 1 en 2 : 3 (*drie staan tot een*, *twee staan tot drie*)

## Sien ook 
* Breuk
Helderheid

duimnael|regs|Afnemende helderheid met diepte (onderwaterfoto as voorbeeld)

**Helderheid** is 'n kenmerk van visuele persepsie waarin 'n bron lyk asof dit lig uitstraal of reflekteer. Met ander woorde, helderheid is die persepsie wat ontlok word deur die luminansie van 'n visuele teiken. Die persepsie is nie lineêr tot luminansie nie, en maak staat op die konteks van die kykomgewing.

Helderheid is 'n subjektiewe sensasie van 'n voorwerp wat waargeneem word en een van die kleurvoorkomsparameters van baie kleurvoorkomsmodelle, tipies aangedui as Q. Helderheid verwys na hoeveel lig *blykbaar skyn* van iets af. Dit is 'n ander persepsie as ligtheid, wat verwys na hoe lig iets lyk *in vergelyking met* 'n soortgelyke verligte wit voorwerp.

## Verwysings
Afrikawaaierpalm

Die **Afrikawaaierpalm** (*Borassus aethiopum*) is 'n waaiervormige palmboom wat wydverspreid in tropiese Afrika voorkom. Dit het 'n kenmerkende swelsel omtrent halfpad teen die stam op. Die spesie is inheems in Benin, Burkina Faso, Burundi, Comore-eilande, Demokratiese Republiek die Kongo, Ethiopië, Gambië, Ghana, Golf van Guinee-eilande, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, noordwes-Madagaskar, Malawi, Mali, Mosambiek, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

In Suid-Afrika is die boom inheems in Limpopo en is meesal afwesig in die wouddele van Sentraal-Afrika en woestynstreke soos die Sahara en Namib. Die palm groei ook in noordwes-Madagaskar en die Comore-eilande.

Die boom se FSA-nommer is 25

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
*
Hernandiaceae

**Hernandiaceae** is 'n boom-familie wat hoort tot die orde *Laurales*. Daar is 35 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan slegs een in Suid-Afrika voorkom en die spesie is 'n boom.

## Spesie 
Die volgende spesie kom in Suider-Afrika voor:
* Helikopterboom *Gyrocarpus americanus*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Massa-lig-verhouding

In astrofisika en fisiese kosmologie is die **massa-lig-verhouding** die kwosiënt van die totale massa van 'n volume (gewoonlik op die skaal van 'n sterrestelsel) en sy liggewendheid. Dit word aangedui met die simbool \Upsilon of M/L. Dié verhoudings word gewoonlik gemeet aan die waarde van die Son as basis, wat ’n konstante \Upsilon_\odot = 5&nbsp;133 kg/W is; dit is gelyk aan ’n sonmassa () gedeel deur ’n sonligsterkte (), dus /. Die massa-lig-verhoudings van sterrestelsels is almal baie groter as \Upsilon_\odot, gedeeltelik vanweë die feit dat die meeste materie in dié voorwerpe nie in die sterre geleë is nie, maar in die vorm van donker materie voorkom. Die tipiese massa-lig-verhouding vir sterrestelsels wissel van 2 tot 10&nbsp;\Upsilon_\odot, terwyl die massa-lig-verhoudings op groter skaal, soos vir die waarneembare heelal, ongeveer 100&nbsp;\Upsilon_\odot is.

Tipiese M/L-verhoudings is:

Dit dui daarop dat daar meer werklike massa is as wat bereken word uit die ligsterkte van hierdie hemelliggame. Die afwyking word tans verklaar aan die hand van donker materie. Vandag word donker materie deur die sterrekundiges gesoek.

Voorstanders van die skeppingsleer soos drr. Russell Humphreys en John Hartnett beweer egter dat hulle kosmologiese modelle (wat aanvaar dat die Melkweg naby aan die middel van die heelal is en dat die heelal begrens is) nie "knoeifaktore" in die vorm van donker materie en donker energie nodig het nie.

## Sien ook 
* Donker materie

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*15px Hierdie artikel is gedeeltelik vertaal uit die Engelse Wikipedia
Wildepiesang

Die **Wildepiesang** (*Ensete ventricosum*) is 'n boom wat voorkom in die berggebiede in Limpopo en oostelike Zimbabwe en strek tot in Mosambiek. Die spesie kom ook in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Ethiopië, Kenia, Malawi, Rwanda, Soedan, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe voor.

Dit word aangetref langs strome en soms op woudrande. Die boom blom eers na agt jaar en gaan daarna dood.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Stefan-Boltzmann-vergelyking

Die **Stefan-Boltzmann-vergelyking** gee die verwantskap tussen die helderheid L van 'n voorwerp en die temperatuur T daarvan:

:L\ \alpha\ A T^4

Dit word toegepas op 'n swart liggaam ('n geïdealiseerde voorwerp wat perfek ondeursigtig is en nie weerkaats nie) gee die waarde vir helderheid vir 'n swart liggaam:

:L = \sigma A T^4

Termiese straling is lig: hoe warmer 'n voorwerp is, hoe meer lig (of energie) straal dit uit. By temperature naby aan kamertemperatuur is die lig infrarooi wat onsigbaar is.

Omdat lig dieselfde is as termiese straling, kan die vergelyking ook in terme van energie uitgedruk word:

:q = \sigma A T^4

Indien die temperatuur van die warm liggaam relatief naby aan die temperatuur van die omgewing is, dan moet die volgende formule gebruik word en dan moet emissiwiteit gewoonlik ook in berekening gebring word:

:q = \varepsilon \sigma A (T_w^4-T_k^4)

## Stefan-Boltzmann-konstante 
Die Stefan-Boltzmann-konstante, *σ*, is afgelei van bekende konstantes:
: \sigma = \frac{2 \pi^5 k^4}{15 c^2 h^3} 

Waar:
* *k* = Konstante van Boltzmann
* *h* = Planck se konstante
* *c* = spoed van lig in 'n vakuum.

Dus is die Stefan-Boltzmann-konstante:

: \sigma = \left[\frac{2 \pi^5 \left( 1.380\ 649 \times 10^{-23} \right)^4}{15 \left(2.997\ 924\ 58 \times 10^8 \right)^2 \left(6.626\ 070\ 15 \times 10^{-34} \right)^3}\right]\,\frac{\mathrm{W}}{\mathrm{m}^2 \cdot \mathrm{K}^4}

Dus,
: \sigma = .

## Voorbeelde 
As die oppervlaktemperatuur van die son 5800 K is en as ons aanvaar dat die son as 'n swartliggaam beskou kan word, kan die stralingsenergie per tydseenheid soos volg uitgedruk word:

:\frac{q}{A} = \sigma T^4 = (5.6703 \times 10^{-8} W/(m^2 K^4)) \times (5800 K)^4 = 6.42 \times 10^7 W/m^2

## Sien ook 
* Liggewendheid
* Warmteoordrag

## Verwysings