Wilhelm Kempff

[duimnael|regs|Kempff (regs) saam met [Ernest Ansermet (links) in 1965]]
**Wilhelm Walter Friedrich Kempff** (25 November 1895 - 23 Mei 1991) was 'n Duitse pianis en komponis. Alhoewel sy repertorium Bach, Mozart, Chopin, Schumann, Liszt en Brahms insluit, is Kempff veral bekend vir sy vertolkings van Beethoven en Schubert se musiek. Hy het die volledige sonates van albei komponiste opgeneem. Hy word beskou as een van die belangrikste eksponente van die Duitse tradisie gedurende die 20ste eeu en as een van die grootste pianiste van alle tye.

## Vroeë lewe 
Kempff is in 1895 in Jüterbog, Brandenburg, gebore.  Hy het grootgeword in die nabygeleë Potsdam, waar sy vader 'n koninklike musiekregisseur en orrelis in die St. Nicolai-kerk was. Sy oupa was ook 'n orrelis, en sy broer Georg het direkteur van kerkmusiek aan die Universiteit van Erlangen geword. Kempff het eers musiek op die ouderdom van nege begin studeer aan die Berlynse *Hochschule für Musik*, nadat hy as jongeling lesse by sy pa ontvang het. Terwyl hy daar was, het hy komposisie by Robert Kahn en klavier by Karl Heinrich Barth studeer  (by wie Arthur Rubinstein ook studeer het). In 1914 het Kempff voortgegaan om aan die Viktoria-gimnasium in Potsdam te studeer voordat hy na Berlyn teruggekeer het om sy opleiding te voltooi.

## As pianis 
In 1917 het Kempff sy eerste groot opvoering gelewer wat oorwegend bestaan het uit grootse werke soos onder meer Beethoven se Hammerklaviersonate en Brahms se Variasies op 'n tema van Paganini.  Kempff het wyd in Europa en in 'n groot deel van die res van die wêreld getoer. Tussen 1936 en 1979 het hy tien keer in Japan opgetree ('n klein Japannese eiland is ter ere van hom *Kenpu-san* genoem) . Kempff het sy eerste optrede in 1951 Londen en sy eerste in 1964 in New York gemaak. Hy het sy laaste openbare optrede in Parys in 1981 gemaak, en daarna om gesondheidsredes (Parkinson-siekte) afgetree. Hy is in 1991 in die ouderdom van 95 oorlede in Positano, Italië, vyf jaar na sy vrou met wie hy in 1926 getroud is. Hulle is deur sewe kinders oorleef.

Wilhelm Kempff het oor 'n tydperk van sestig jaar opnames gemaak. Sy nagelate werke sluit opnames van Schumann, Brahms, Schubert, Mozart, Bach, Liszt, Chopin en veral Beethoven in.  
Hy was die eerste pianis om die volledige sonates van Franz Schubert op te neem, lank voordat hierdie werke gewild geword het. (Vir Schubert-sonates wat onvolledig gelaat is, het Kempff slegs die voltooide bewegings opgeneem, en nie die fragmente nie. ) Hy het ook twee stelle van die volledige Beethoven-sonates (en een vroeë, bykans volledige stel op *shellac* (1926–1945)) opgeneem, een in mono (1951–1956) en die ander in stereo (1964–1965). Hy het ook die volledige Beethoven-concertos twee keer opgeneem, albei saam met die Berlynse Filharmoniese Orkes; die eerste in die vroeë 1950's in mono saam met Paul van Kempen, en later in stereo vanaf die vroeë 1960's met Ferdinand Leitner. Kempff het ook kamermusiek opgeneem saam met onder andere Yehudi Menuhin, Pierre Fournier, Wolfgang Schneiderhan, Paul Grummer en Henryk Szeryng .

Hy het opnames van die meeste van sy repertorium nagelaat, waaronder die volledige sonates van Beethoven en Schubert. Hy het tot 'n gevorderde ouderdom opgetree, en hy het voortgegaan om konserte te lewer tot na sy tagtigste verjaardag. Sy verbintenis met die Berlynse Filharmoniese Orkes strek oor sestig jaar.

### Tegniek en styl 
As kunstenaar het Kempff veral klem gelê op liriek en spontaniteit in musiek, welke veral effektief in intieme stukke of passasies was. Hy het altyd gestreef na 'n sangagtige, liriese kwaliteit. Hy het uiterste tempo's en luidrugtige vertoon vermy.

Die pianis Alfred Brendel het geskryf dat Kempff "op impuls gespeel het ... dit hang af of die regte briesie, soos met 'n aëoliese harp, waai. Dan sou u iets huis toe neem wat u nog nooit elders gehoor is nie. '(In Brendel se boek, *The Veil of Order* ). Brendel beskou Kempff as die "mees ritmies" van sy kollegas. Brendel het gehelp om die keuses vir die Phillips plate-etiket se "Groot pianiste van die 20ste eeu" uit Kempff se opnames te kies, en het in die aantekeninge geskryf dat Kempff  buitengewone dinge bereik het, soos byvoorbeeld sy "onoortreflike" opname van Liszt se eerste Legende, "St. Francis se Prediking aan die voëls."

Toe die pianis Artur Schnabel in die dertigerjare sy baanbreker volledige opname van die Beethoven-sonates onderneem het, het hy aan EMI gesê dat as hy nie die siklus voltooi nie, hulle Kempff die res moet laat voltooi. Later, toe Kempff in Finland was, het die komponis Jean Sibelius hom gevra om die stadige beweging van Beethoven se 29ste Sonate, die "Hammerklavier", te speel; nadat Kempff klaar was, het Sibelius vir hom gesê: "U het dit nie as pianis gespeel nie, maar eerder as mens." 

## As onderwyser 
Van 1924 tot 1929 het Kempff die leiding van die Stuttgart Musiekkollege as opvolger van Max Pauer oorgeneem. In 1931 was hy medestigter van die somerkursusse by *Marmorpalais Potsdam*. In 1957 het Kempff  die *Fondazione Orfeo* (vandag: *Kempff Kulturstiftung*) in die suid-Italiaanse stad Positano gestig en sy eerste Beethoven-interpretasiemeesterklas by Casa Orfeo gehou, wat Kempff veral om hierdie rede gebou het. Hy het voortgegaan om een keer per jaar tot 1982 daar onderrig te gee. Sy vrou is in 1986 oorlede. Na sy dood in 1991 het Gerhard Oppitz die kursusse van 1992 tot 1995 aangebied, gevolg deur John O'Conor tot 2011 en vanaf 2013 Bernd Goetzke. Oppitz en O'Conor was albei uitstaande deelnemers aan Kempff se meesterklasse en was persoonlik nou verwant aan Wilhelm Kempff. Soos sy voorgangers is Bernd Goetzke 'n voormalige deelnemer aan die kursusse in Positano.

Ander bekende pianiste wat saam met Kempff gestudeer het, was Jörg Demus, Norman Shetler, Mitsuko Uchida, Peter Schmalfuss, Idil Biret en Ventsislav Yankov .

## Komposisies 
'n Minder bekende aktiwiteit van Kempff was komponeer. Hy het vir bykans elke genre gekomponeer en sy eie kadense gebruik vir Beethoven se klavierconcertos 1–4. Sy student Idil Biret het 'n CD van sy klavierwerke opgeneem. Sy tweede simfonie is in 1929 in die Leipzig Gewandhaus deur Wilhelm Furtwängler opgevoer. Hy het ook 'n aantal Bach-transkripsies voorberei, waaronder die Siciliano uit die Fluitsonate in E-mol majeur, wat deur Kempff en andere opgeneem is. Sy opera *Famile Gozzi*, 'n komiese werk in drie bedrywe, is in 1934 geskryf.

Hieronder volg 'n lys van Kempff se komposisies (Titels word in Duits, Kempff se moedertaal, aangedui):

Teaterwerke
**Mysterium von der Geburt des Herrn* (op.22; 1925). Szenisches Oratorium. Libretto: ?
**Die Flöte von Sanssouci* (op.35; 1928). Oper. Libretto: Herman Hefele. UA der Ouvertüre: 1929 Stuttgart (Dirigent: Wilhelm Kempff)
**König Midas* (op. 33). Oper in einem Akt. Libretto: Wilhelm Kempff (nach Christoph Martin Wieland). UA 1931 Königsberg
**Familie Gozzi* (op. 39). Oper in 3 Akten. Libretto: Wilhelm Kempff (nach Erich Noetker). UA 1934 Stettin, Benito Mussolini gewidmet
**Deutsches Schicksal* (op. 40). Dramatische Kantate. Libretto: nach Texten von Ernst Wiechert. UA 1937 Remscheid; 1938 verboten
**Die Fasnacht von Rottweil* (op. 41). Oper in 3 Akten. Libretto: Wilhelm Kempff. UA 1937 Hannover (Dirigent: Rudolf Krasselt)
**Der Spiegel des Hamlet* (op. 66; 1947). Ballett. UA 1947 Hamburg
**Die Krönung der Toten*. Oper (Fragment, 1947)

Vokaal
duimnael|Titelblad van Kempff se Opus 1
**Psalm 84* (op. 1; 1913/14) UA Königlicher Hof- und Domchor Berlin
**Drei Lieder* (op. 5; 1908). Texte: Robert Reinick
:1. *Heraus* – 2. *Sonntagsfrühe * – 3. *Morgenlied*
**Vier Gesänge* (op. 7; 1917). Texte: Gottfried Keller, August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, Heinrich Seidel, Joseph von Eichendorff
:1. *Abendlied* (Keller) – 2.*Maiglöckchen und die Blümelein* (Hoffmann) – 3.*Die Amsel* (Seidel) – 4. *Frühlingsgruß* (Eichendorff)
**Drei Lieder* (op. 8; 1923). Texte: Joseph von Eichendorff, Ki no Tsurayuki, Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Nacht* (Eichendorff) – 2.*Blütenschnee* (Tsurayuki; deutsch von Hans Bethge) – 3.*Ja* (Meyer)
**Vier Lieder* (op. 16; 1923). Texte: Heinrich Heine, Bjørnstjerne Bjørnson, Richard Dehmel
:1.*Der Fichtenbaum* (Heine) – 2.*Nun habe Dank* (Bjørnson; deutsch von: ?) – 3.*Lied des Gefangenen* (Heine) – 4.*Erntelied* (Dehmel)
**Te Deum* (op. 26; 1925) für Chor, Blechbläser, Pauke und Orgel. UA Staats- und Domchor Berlin
**Abendphantasie* (op. 27; 1926) für Gesang, Viola und Orgel. Text: Joseph von Eichendorff
**Griechische Gesänge* (op. 49a; 1946). Texte: Euripides, deutsch von Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. UA 1947 Hamburg (Musikhalle; Diana Eustrati [Gesang], Wilhelm Kempff [Klavier])
**Sieben Lieder* (op. 50; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Laß scharren deiner Rosse Huf* – 2.*Der römische Brunnen* – 3.*Lethe* – 4.*Das Ende des Festes* – 5.*Ja* – 6.*Morgenlied* – 7.*Unruhige Nacht*
**Fünf Lieder* (op. 52; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Vanitas* – 2.*Liebesflämmchen* – 3.*Jetzt rede du* – 4.*Am Himmelstor* – 5.*Alle*
**Sechs Lieder* (op. 53; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Unter den Sternen* – 2.*Schwüle* – 3.*Eingelegte Ruder* – 4.*Neujahrsglocken* – 5.*Säerspruch* – 6.&nbsp;*Der Gesang des Meeres*
**Sechs Lieder* (op. 54; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Das Glöcklein* – 2.*Das Seelchen* – 3.*Das weiße Spitzchen* – 4.*Firnelicht* – 5.*Göttermahl* – 6.*Himmelsnähe*
**Vier Lieder* (op. 55; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*In einer Sturmnacht* – 2.*Einer Toten* – 3.*Das tote Kind* – 4.*Hirtenfeuer*
**Vier Lieder* (op. 56a; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Liederseelen* – 2.*Nachtgeräusche* – 3.*Hochzeitslied* – 4.*Die Lautenstimmer*
**Sieben Lieder* (op. 56b; 1946). Texte: Conrad Ferdinand Meyer
:1.*Die Rose von Italia* – 2.*Weihnacht in Ajaccio* – 3.*Die Kapelle der unschuldigen Kindlein* – 4.*Die gegeißelte Psyche* – 5.*Die Jungfrau* – 6.*Auf dem Canal Grande* – 7.*Venedigs erster Tag*
**Fünf Lieder* (op. 57; 1947). Texte: Arnold Krieger
:1.*So vieles lebt nicht und ich lebe* – 2.*Spruch vom Regen* – 3.*Dem Mai entgegen* – 4.*Die Soldanelle* – 5.*Ein stammelnd Gebet*
**Drei Sonette des Michelangelo* (op. 59; 1947). Texte: Michelangelo
:1.*Die Liebe* – 2.*Die Nacht* – 3.*Die Schöne*
**Vier Mignonlieder* (op. 60; 1947). Texte: Johann Wolfgang von Goethe
:1.*So laßt mich scheinen* – 2.*Heiß mich nicht reden* – 3.*Nur wer die Sehnsucht kennt* – 4.*Kennst du das Land*
**Sieben Lieder* (op. 61; 1947). Texte: Johann Wolfgang von Goethe
:1.*Verloren* – 2.*An die Entfernte* – 3.*Erster Verlust* – 4.*Wandrers Nachtlied: Der du von dem Himmel bist* – 5.*Wandrers Nachtlied: Über allen Gipfeln ist Ruh’* – 6.*Nachtgedanken* – 7.*Gefunden*
**Sieben Lieder* (op. 62; 1947). Texte: Johann Wolfgang von Goethe
:1.*Nähe des Geliebten* – 2.*Die Freude* – 3.*Am Flusse* – 4.*Suleika: Was bedeutet die Bewegung* – 5.*Schäfers Klagelied* – 6.*Nachtgesang* – 7.*Novemberlied*
**Sieben Lieder* (op. 63; 1947). Texte: Johann Wolfgang von Goethe
:1.*Mailied* – 2.*Gegenwart* – 3.*Die Spröde* – 4.*Die Bekehrte* – 5.*Frühzeitiger Frühling* – 6.*Die Zikade* – 7.*Philine*

Orkeswerke
**Symphonie Nr. 1 Es-Dur* („Tannenberg-Sinfonie“: gewidmet dem Generalfeldmarschall Paul von Hindenburg) (1915) für großes Orchester und mehrere Klaviere
**Klavierkonzert b-moll* (1915)
**Ouvertüre zu Kleists „ Die Hermannsschlacht“*. UA 1917 Berlin (Beethovensaal; Berliner Philharmoniker, Dirigent: Hermann Henze)
**Das verlorene Paradies* (1921). Symphonische Dichtung
**Divertimento* (1923?)
**Symphonie Nr. 2 d-moll* (op. 19). UA 1924 Leipzig (Gewandhaus; Gewandhausorchester, Dirigent: Wilhelm Furtwängler)
**Ein Totentanz* (op. 37; 1931). Konzert in Suitenform für Klavier, Streichorchester, Schlagzeug und gemischten Chor. Text: ?. UA 1932 Berlin (Ufa-Palast; Dirigent: Max von Schillings)
**Violinkonzert g-moll* (op. 38). UA 1932 Darmstadt (Georg Kulenkampff [Violine]; Dirigent: Hans Schmidt-Isserstedt)
**Arkadische Suite* (op. 42) für Orchester. UA 1939 in Dresden
**Legende* (op. 65; 1947) für Klavier und Orchester. UA 1947 Hannover (Dirigent: Franz Konwitschny)
**Epitaph* (op. 72,1). Suite für Streichorchester. UA 1959 Mainz (Stadttheater; Dirigent: Wilhelm Kempff)
**Positano-Suite* (op. 73,1; 1958) für Streichorchester

Klaviermusiek
**Klaviersonate Fis-Dur* (1912?)
**Meerespsalm* (op. 9). Fantasie d-moll
**Zwei Klavierfantasien* (op. 12; 1921)
**Lyrische Suite* (op. 17,1)
**Rhapsodisches Praeludium* (op. 44)
**Klaviersonate g-moll* (op. 47; 1944–1947)
**Fränkisches Bilderbuch* (op. 48). 6 Klavierstücke. UA 1947 Hamburg (Musikhalle)
**Italienische Suite* (op. 68)
**Choral*
**Argentinisches Ständchen*
**Schwedische Hochzeitsmusik*
**Russischer Ostermorgen*
**Hausmusikbuch*
**La Notte*. Fantasie (nach der Oper *Familie Gozzi*)

Kamermusiek
**Violinsonate A-Dur*. UA 1911
**Klaviertrio g-moll* (1911)
**Streichquartett d-moll* (1914). UA 1917 Berlin
**Quartett G-Dur* (op. 15; 1919/20) für Flöte, Violine, Violoncello und Klavier
**Musik im Frühling* (op. 29)
**Streichquartett d-moll* (op. 45,1; 1942)
**Streichquartett Es-Dur* (op. 45,2)

## Outobiografie 
* Kempff, Wilhelm. *Unter dem Minneselstern: Jugenderinnerungen eines Pianisten* ["Under the Cymbal Star: The Development of a Musician" (1951)]. Laaber: Laaber Verlag, 1978.

## Opnames 
Hieronder volg, onder baie andere titels, slegs 'n kort lys van sy belangrikste opnames:

* Beethoven : Klaviersonata nr. 22 / Schubert : Klaviersonata D 845, op. 42 & werke van Rameau, Francois Couperin, Händel en WA Mozart (SWR Music / Hänssler Classic) CD 93.720; in 2013 vrygestel 
* Beethoven : Klaviersonates nr. 1, 12, 19 en 20 ( DG LP 138 935; vrygestel 1965; ontvanger van *Grand Prix du Disque*) 
* Beethoven: Klaviersonate nr. 17 en 29, "Hammerklavier" (DG 419 857-2); vrygestel 1965, 1964 
* Beethoven: Klaviersonates nr. 21, "Waldstein"; 23, "Appassionata" en 26, "Les Adieux" (DG 419 053-2); vrygestel 1965 
* Schubert : Die klaviersonates (volledig), ( DG 463 766-2 (sewe kompakte skywe)) opnames wat in 1965, '67, '68 en '70 gemaak is. 
* Schumann: Klavierconcerto en Kinderszenen (DG 478 4223), vrygestel 2012

## Notas 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Sterfkennis vir Wilhelm Kempff, deur B. John Zavrel 
* 'n Bespreking van Kempff se werk, met spesiale klem op Beethoven, deur Christopher Breunig, in *Jeunesses Musicales*  
* Wilhelm Kempff-diskografie deur Frank Forman 
* Video-opnames van Kempff-uitvoerings, youtube.com 
*  die 3de beweging van Beethoven se *Maanligsonata*. 
* Wilhelm Kempff speel Sonate nr. 14, "Maanlig" 1ste Beweging