Kaapse Plooigordel

[duimnael|280px|Kaart van die [Wes-Kaap waarop die Kaapse Plooiberge aangedui word. Dit is nie deel van die Groot Eskarp nie (dié word in blou aangetoon). Die Kaapse Plooigordel strek so ver oos as Gqeberha, sowat 150&nbsp;km buite die regterkant van die kaart.]]

Die **Kaapse Plooigordel** is ’n plooi-en-oorskuiwingsgordel uit die laat Paleosoïkum wat die opeenvolging van die lae afsetselgesteentes van die Kaapse Supergroep in die suidwestelike hoek van Suid-Afrika beïnvloed het. Die gesteentes is hoofsaaklik skalie en sandsteen, met die skalie (Bokkeveld-groep) in die valleibodems terwyl die erosiebestande sandsteen (Skiereiland-formasie) die parallelle bergreekse van die **Kaapse Plooiberge** vorm. Dié berge bereik ’n maksimum hoogte van 2&nbsp;325&nbsp;m by die Seweweekspoortpiek.

Die Kaapse Plooiberge vorm ’n reeks parallelle bergreekse wat 850&nbsp;km ver al langs die suidwestelike kuslyn van Suid-Afrika afloop, vanaf die Sederberg 200&nbsp;km noord van die Kaapse Skiereiland, en dan al langs die suidkus tot so ver as Gqeberha (Port Elizabeth), 650&nbsp;km oos van die skiereiland. (Sien kaart regs.)

## Geologiese oorsprong
[thumb|450px|links|’n Tydlyn van die [aarde se geologiese geskiedenis, met nadruk op die gebeure in Suider-Afrika. Die **geel blokkie** wat **C** gemerk is, dui aan wanneer die Kaapse Supergroep afgeset is in verhouding tot die Karoo-supergroep, **K**, net daarna. Die **W** dui aan wanneer die Witwatersrand-supergroep afgeset is, baie vroeër.]]
[thumb|links|320px|Suid-Gondwana tydens die [Kambrium tot Ordovisium. Die kontinente waarin die superkontinent eindelik opgebreek het, word in bruin aangedui. Die skeur wat Suider-Afrika en die Falklandplato geskei het, is oorvloei en het die Agulhassee gevorm.]]
[thumb|320px|links|’n Noord-suid-deursnee van die Agulhassee. Die bruin strukture is kontinentale plate, die dik swart laag links is die paleo-Pasifiese plaat, rooi dui die boonste [aardmantel aan en blou die oorstroomde gebiede of oseaan. Op die boonste skets word die geologie van sowat 510&nbsp;miljoen jaar gelede uitgebeeld, met die afsettings wat eindelik die Kaapse Supergroep sou vorm wat in die Agulhassee afsak. Die middelste skets wys die Falklandplato wat weer noordwaarts dryf om die Agulhassee toe te maak, wat veroorsaak dat die Kaapse Supergroep in ’n reeks plooie gedruk word, wat hoofsaaklik tussen wes en oos loop. Die onderste skets wys hoe die subduksie van die paleo-Pasifiese plaat onder die Falklandplato tydens die vroeë Perm ’n enorme bergreeks laat ontstaan. Dit is eindelik weggevreet om die Karoo-binnesee te vorm.]]
thumb|240px|Geplooide rotsformasies van die Swartberg
[thumb|240px|’n Geologiese deursnee van wes tot oos deur tafelberg, die Kaapse Vlakte (die landengte wat die skiereiland met die vasteland verbind) en die [Hottentots-Hollandberge op die vasteland. Dit wys hoe die Kaapse Plooiberge in hierdie streek deur erosie weggevreet is en net Tafelberg met sy plat bokant, wat eens die bodem van ’n vallei was, agtergelaat het. (Sien die geel blokkie wat **C** gemerk is op die aarde se geologiese tydlyn links.) 

’n Laag afsetting van 8&nbsp;km dik, bekend as die **Kaapse Supergroep** (sien onder), het op die bodem van die skeurvallei versamel. Eindelik is ’n groot deel van die Kaapse Supergroep onder hierdie Karoo-afsettings begrawe, maar dit het weer as berge verskyn met die styging van die subkontinent sowat 180&nbsp;miljoen jaar gelede, en weer 20&nbsp;miljoen jaar gelede. Hiermee is ’n tydperk van aanhoudende erosie begin wat baie kilometers van die oppervlak van Suider-Afrika verwyder het.

Die mate waarin die oorspronklike Kaapse Plooiberge (wat tydens die Karboon en vroeë Perm ontstaan het) deur erosie weggevreet is, word bewys deur die feit dat die 1&nbsp;km hoë Tafelberg op die Kaapse Skiereiland ’n plooidalberg is, wat beteken dit het deel gevorm van die bodem van ’n vallei toe die Kaapse Supergroep aanvanklik geplooi is. Die plooirug, of hoogste deel van die plooi tussen Tafelberg en die Hottentots-Hollandberge (1,2 tot 1,6&nbsp;km hoog), aan die ander kant van die landengte wat die skiereiland met die vasteland verbind, is deur erosie weggevreet. Die Malmesbury-skalie en granietgesteente waarop hierdie plooirug gelê het, het ook ’n plooirug gevorm, maar omdat dit uit baie sagter gesteentes bestaan het, is dit weggevreet tot ’n 50&nbsp;km breë, plat vlakte (wat nou deur sand bedek is), bekend as die Kaapse Vlakte.

## Kaapse Supergroep
Die berge van die Kaapse Plooigordel bestaan uit gesteentes wat tot die Kaapse Supergroep behoort; laasgenoemde strek veel verder as die plooigordel. Die supergroep word in verskeie groepe verdeel.

Die westelike en suidelike dele van die supergroep is in ’n reeks berge geplooi deurdat die Falklandplato gebots het teen wat later Suid-Afrika sou word (sien sketse links). Die hele supergroep in hierdie streek loop egter laer na die noorde en ooste, sodat die oudste gesteentes in die suide en weste blootgelê is en die jongste gesteentes in die noorde, waar die hele Kaapse Supergroep onder die Karoogesteentes verdwyn. Boorwerk in die Karoo het onthul dat die Kaapse Supergroep se gesteentes onder die oppervlak aangetref word, tot sowat 150&nbsp;km noord van die noordelikste punt waar hulle selfs op die oppervlak gesien kan word.

Die Natal-groep, wat soortgelyk aan die Tafelberg-groep is (sien onder), word aangetref in verskeie lang stroke naby die kus van die noordelike Oos-Kaap en KwaZulu-Natal. Dit word die indrukwekkende kranse van die Oribiravyn, en kan ook gesien word aan die kant van ’n pad tussen Durban en Pietermaritzburg, veral by die Marian Hill-tolplaza.

### Tafelberg-groep
Namate die skeurvallei breër en dieper geword het, is die hele suidelike deel van wat Suid-Afrika sou word, oorstroom tot so ver as ’n lyn tussen Calvinia in die weste en Oos-Londen in die ooste, plus die KwaZulu-Natalse kuslyn. In die Sederberg is dié formasie deur wind weggevreet tot ’n groot verskeidenheid "beelde", grotte en ander betowerende strukture waarvoor die berg bekend is. Die diamiktietafsettings wat deur hierdie gletsers agtergelaat is, vorm die eerste laag van die Karoo-supergroep, die Dwyka-groep. Tydens die vergletseringstydperk het die Falklandplato noordwaarts begin skuif na die huidige Suider-Afrika en die depressie wat die Agulhassee was, gesluit. Dit het terselfdertyd die Kaapse Supergroep aan die huidige suidwestelike en suidelike kuslyn van Suid-Afrika in plooie gedruk. Hierdie bergvorming het voortgeduur tot in die volgende fase van die Karoo-afsetting, wat sowat 260&nbsp;miljoen jaar gelede begin het, nadat die yslae gesmelt en ’n groot meer (die Karoo-binnesee) gevorm het wat ’n groot deel van Suid-Afrika bedek het. Die afsetting daaruit vorm die Karoo se Ecca-groep. Voortdurende botsings van die Falklandplato teen Suider-Afrika en die subduksie van die oseaankors onder die plato het ’n bergreeks so groot soos die Himalaja suid van Suid-Afrika gevorm.

Hoewel die Dwyka- en Ecca-afsettings langs die Kaapse Plooiberge aan dieselfde kompressiekragte onderwerp is, het hulle nie dieselfde soort bergreekse gevorm nie. Dit is omdat hulle uit baie sagter gesteentes bestaan as die sandsteen van die Skiereiland-formasie, en hulle is dus weggevreet tot die plat vlaktes van die Karoo. Net waar hulle deur harde, erosiebestande doleriet van die Drakensberg- en Lebombo-groep of turbidiet van die Ecca-groep beskerm is, het hulle alleenstaande koppies gevorm wat uit die vlaktes verrys. Materiaal wat van hierdie berge weggevreet is, het die grootste deel van die 6&nbsp;km dik Beaufort-sediment in die Karookom gevorm,

## Die bergreekse
senter|duimnael|700px|Die Hexrivierberge, met Buffelshoekpiek (2&nbsp;060&nbsp;m) en Milnerpiek (1&nbsp;995&nbsp;m).
Hier volg ’n lys van die grootste individuele bergreekse in die Kaapse Plooigordel, van wes na oos:
duimnael|200px|Piketberg.
duimnael|200px|Deel van die Du Toitskloofpas.
duimnael|200px|Die Outeniekwapas.
*Sederberg – *Tafelberg-groep*
*Olifantsrivierberge – *Tafelberg-groep*
*Piketberge – *Tafelberg-groep*
*Groot-Winterhoekberge – *Tafelberg-groep*
*Skurweberg – *Witteberg-groep*
*Hexrivierberge – *Tafelberg-groep*
*Kaapse Skiereiland en Tafelberg – *Tafelberg-groep*
*Du Toitskloofberge – *Tafelberg-groep*
*Drakensteinberge – *Tafelberg-groep*
*Simonsberg – *Tafelberg-groep*
*Hottentots-Hollandberge – *Tafelberg-groep*
*Kogelberg – *Tafelberg-groep*
*Stettynsberge – *Tafelberg-groep*
*Langeberg – *Tafelberg-groep*
*Riviersonderendberge – *Tafelberg-groep*
*Kleinrivierberge – *Tafelberg-groep*
*Witteberge – *Witteberg-groep*
*Swartberge – *Tafelberg-groep*
*Outeniekwaberge – *Tafelberg-groep*
*Langkloofberge – *Tafelberg-groep*
*Kougaberge – *Tafelberg-groep*
*Tsitsikammaberge – *Tafelberg-groep*
*Baviaanskloofberge – *Tafelberg-groep*
*Suurberge – *Witteberg-groep*

## Sien ook
* Kaapse Skiereiland
* Tafelberg
* Karoo-supergroep
* Groot Eskarp

## Verwysings 
## Skakels