open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Standaardafwyking

**Standaardafwyking**, dikwels aangedui met die Griekse letter σ (sigma), is ’n begrip in statistiek. Dit is ’n mate vir die aanduiding van die spreiding van ’n veranderlike of van ’n verdeling of populasie. Die standaardafwyking word gedefinieer as die vierkantswortel van die variansie, en is daardeur vergelykbaar met die waarde van die veranderlike self. 

Die standaardafwyking word gebruik om die spreiding – die mate waarin die waardes onderling verskil – van ’n verdeling aan te dui. Dit word, anders as die variansie, in dieselfde eenheid uitgedruk as die verwagtingswaarde of gemiddelde. 

Ook by ’n steekproef uit ’n populasie (ook geheel of universum genoem) of verdeling praat ’n mens van standaardafwyking, of eerder van steekproefstandaardafwyking, meestal aangedui met die letter *s*. Hierdie grootheid is ’n skatting van die standaardafwyking in die bybehorende populasie of verdeling. Vir ’n steekproef is die variansie (ongeveer) die gemiddelde van die kwadrate van die afwyking van die metings ten opsigte van die gemiddelde van die gegewens. 

## Berekening
Die standaardafwyking word soos volg bereken:

Die gemiddeld van die waardes word soos volg uitgewerk:

: \mu = \frac{x_1 + x_2 + x_3 + ... + x_N}{N}

Die standaardafwyking word soos volg bereken:

: standaardafwyking = \sigma = \sqrt{\frac{\sum \left( x_i - \mu \right)^2}{N}}

Die gemiddelde afwyking word baie dieselfde uitgewerk met die enigste verskil dat die absolute waarde van die verskil van elke datapunt gebruik word in plaas van die vierkant (kwadraat):

: gemiddelde \ afwyking = \sqrt{\frac{\sum \left| x_i - \mu \right|}{N}}

## Normale verdeling 
thumb|320px|Normale verdeling. Elke strook het die breedte van 1&nbsp;standaardafwyking.
By normale verdelings wyk van die moontlike waardes:
* 68,27% hoogstens 1 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde (die middel van die verdeling)
* 95,45% hoogstens 2 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde 
* 99,73% hoogstens 3 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde
* 99,9937% hoogstens 4 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde
* 99,999943% hoogstens 5 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde
* 99,9999998% hoogstens 6 keer die standaardafwyking af van die verwagtingswaarde

## Notas 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Pawel Berman

**Pawel Berman** is 'n violis en dirigent van Russiese herkoms en die wenner van verskeie internasionale kompetisies.

## Biografie
Pawel Berman is in Moskou gebore. Sy vader was die beroemde Russiese pianis Lazar Berman, en sy moeder die pianis Valentina Berman (nee Sedova). Hy het by die Tsjaikofski Konservatoria onder Igor Bezrodnyi studeer. In 1992 het hy aanbeweeg om onder Isaac Stern en Dorothy DeLay by die Juilliard-skool in New York te studeer.

Berman het internasionale aandag getrek toe hy in 1990 die eerste prys en goue medalje gewen het tydens die Internasionale Vioolkompetisie van Indianapolis. Berman het as solis en/of dirigent verskyn saam met orkeste soos die Italiaanse Virtuose, Moskouse Virtuose, Mantua Kamerorkes, Haydn Orkes van Bolzano en Trento, *Teatro Farnese*, *Teatro Filarmonico*, *Teatro Carlo Felice*, RAI Nasionale Simfonieorkes, Filharmoniese Orkes Fenice, ''Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia*, Moskou Simfonieorkes, Praag Filharmoniese Orkes, Praag Simfonieorkes, Nasionale Radio-orkes van Roemenië, Gulbenkian Orkes, Koninklike Liverpool Filharmoniese Orkes, *Teatro Nacional de São Carlos*, Württemberg Kamerorkes Heilbronn, Staatskapelle Dresden, Berlynse Simfonieorkes, Lettiese Nasionale Simfonieorkes, Indianapolis Simfonieorkes, Atlanta Simfonieorkes, Dallas Simfonieorkes, die Chinese Filharmoniese Orkes, ens. 

Berman het reeds verhore betower by Carnegie Hall in New York, die *Théâtre des Champs Elysées* en *Salle Gaveau* in Parys, die Herkulessaal in München, die Nasionale Ouditorium van Musiek (Spaans: *Auditorio Nacional*) in Madrid, Spanje, die *Bunka Kaikan* in Tokio, *Teatro alla Scala* in Milaan, die *Palais des Beaux Arts'' in Brussel, asook ander liggings. In 1998 het Berman die Kaunas Kamerorkes in Litoue gestig en sy  musiekdirekteur geword, wat uiteindelik sou uitgroei tot die Kaunas Simfonieorkes. Berman het vir die Koch International, Audiofon, Discover, Phoenix Classics en Dynamic plaatetikette opnames gemaak.

## Eksterne skakels
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Gemiddelde

**Gemiddelde** is ’n begrip wat baie in wiskunde en statistiek voorkom. Dit is gewoonlik ’n tussenwaarde van ’n reeks waarnemings of hoeveelhede.

Die bekendste gemiddelde is die **rekenkundige gemiddelde**, waar die som van ’n aantal getalle gedeel word deur die aantal getalle. Voorbeeld: 2 + 4 + 9 = 15. Deel 15 deur 3 om die gemiddelde van die getalle te kry. 

In statistiek word onderskei tussen onder meer die **populasiegemiddelde** en die **steekproefgemiddelde**. Eersgenoemde is die gemiddelde waardes van ’n kenmerkende grootheid, die populasie of geheel, en word met die Griekse letter μ (mu) aangedui. Dit is dus eintlik die rekenkundige gemiddelde van al die populasiewaardes.

’n Steekproefgemiddelde is die rekenkundige gemiddelde van ’n klein groepie waaronder ’n steekproef geneem word en waaruit die populasiegemiddelde dan afgelei word. Dit word dikwels met die simbool \bar{x} aangedui.

## Geweegde gemiddelde 
Geweegde gemiddelde neem die grootte van die elemente in ag.

Indien vloeistof A en B respektiewelik 'n warmtekapasiteit van 4 kJ/kg.K en 2 kJ/kg.K het, dan is die gemiddelde warmtekapasiteit (4+2)/2 = 3 kJ/kg.K

Indien daar egter 3 kg van vloeistof A is en 1 kg van vloeistof B, moet jy die geweegde gemiddeld gebruik om te bepaal wat die warmtekapasiteit sou wees indien jy die twee vloeistowwe meng. Dit word soos volg bereken:

(4 &times; 3 + 2 &times; 1)/(3+1) = (12+2)/4 = 3.5 kJ/kg.K

Die algemene formule word soos volg geskryfː
:\frac{ \sum_{i=1}^n w_i x_i}{\sum_{i=1}^n w_i} = \frac{w_1 x_1 + w_2 x_2 + \cdots + w_n x_n}{w_1 + w_2 + \cdots + w_n}
## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

## Eksterne skakels
Arkadi Volodos

**Arkadi Volodos** (Russies: Аркадий Аркадиевич Володось, transliterasie *Arkadij Arkadiewitsj Volodos*; gebore op 24 Februarie 1972) is 'n Russiese pianis. Sy eerste naam word soms direk getranslitereer as **Arcadi** of **Arkadi**. 

## Biografie 
Arkadi is in 1972 in Leningrad gebore. Hy het sy musikale loopbaan begin met stemontwikkeling, ter navolging van sy ouers wat sangers was, maar het later sy klem na dirigeer geskuif terwyl hy nog 'n student aan die Glinka Kapel-skool en die Sint Petersburg Konservatoria was. Alhoewel hy van die ouderdom van agt jaar af bietjie klavier gespeel het, het hy hom nie tot 1987 aan die ernstige studie daarvan toegewy nie. Hy het sy formele klavieropleiding aan die Moskouse Konservatoria Musiekkollege onder Galina Eguiazarova ontvang. Volodos het ook by die Paryse Konservatoria onder Jacques Rouvier studeer. Hy het in Madrid by die Koningin Sofía Kollege van Musiek onder Dimitri Bashkirov studeer.

Ten spyte van die relatiewe beknoptheid van sy formele studies het Volodos vinnig in die elite panteon van die wêreld se mees luisterryke pianiste beland. Thomas Frost, die regisseur van baie van Horowitz se opnames, en regisseur van Volodos se opnames vir *Sony Classical*, het gesê dat Volodos "alles het: verbeelding, kleur, passie en 'n fenomenale tegniek om sy idees uit te voer." Volodos het die Duitse *Echo Klassik* toekenning as die beste instrumentalis van 2003 ontvang. Hy het in 1999 die *Gramophone* Toekenning vir beste instrumentale opname met *Arcadi Volodos Live at Carnegie Hall* ontvang, in 2010 vir *Volodos in Vienna*, in 2014 vir *Volodos plays Mompou*, en in 2018 vir *Volodos plays Brahms*.

### Opnames
**Volodos: Klavier Verwerkings* (1997)
**Volodos, Lewendig by Carnegie Hall* (Opgeneem op 21 Oktober 1998, vrygestel in 1999)
**Rachmaninoff – Klavierconcerto No. 3 & Solo Klavierwerke* (2000)
**Schubert – Klaviersonates* (2002)
**Tsjaikofski – Klavierconcerto No. 1 / Rachmaninoff – Solo Klavierwerke* (2003)
**Volodos Speel Liszt* (2007)
**Volodos in Wene* (2010) Lewendig opgeneem op 1 Maart 2009 (werke deur Skriabin, Ravel, Schumann en Liszt)
**Volodos speel Mompou* (2013) Opgeneem in Oktober & Desember 2012
**Volodos speel Brahms* (2017)

## Verwysings
## Eksterne skakels
*Amptelike webwerf
Oliver von Dohnányi

**Oliver von Dohnányi** - **Die "Goue Masker" Laureaat 2018** - onlangs nog die musiekdirekteur (hoofdirigent) van die Oeral Operahuis in Jekaterinburg, Rusland - (2 Maart 1955) is 'n Slowaakse dirigent wat in Praag, Tsjeggiese Republiek gebaseer is. Hy het in 2018 die grootste Russiese kunstetoekenning, te wete die *Goue Masker*, as die "Beste Dirigent" ontvang. http://sputnikimages.com/hier_rubric/photo/5476301.html Hy was musiekdirekteur van die Nasionale Teater (Národní divadlo), Praag, *Intendant*/artistieke direkteur van die Opera van die Slowaakse Nasionale Teater in Bratislava, *Intendant*/artistieke direkteur van die Opera van die Morawië-Silesië Nasionale Teater in Ostrava, en hoofdirigent van die Slowaakse Radio-simfonieorkes, Bratislava en Slowaakse Sinfonietta Orkes. 

Dohnányi was in Trenčín, Tsjeggo-Slowakye, (nou in Slowakye) gebore en het viool, komposisie en dirigeer by die Praagse Akademie vir Musiek onder Václav Neumann studeer, asook by die Universiteit van Musiek en Uitvoerende Kunste, Wene onder Otmar Suitner. Hy het in 1979 in Bratislava saam met die Slowaakse Radio-simfonieorkes sy debuut gemaak.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*
Patrick Gallois

**Patrick Gallois** (gebore in 1956) is 'n Franse fluitspeler en dirigent.

Gallois is in Linselles naby Lille in die noorde van Frankryk gebore. Hy het op die ouderdom van sewentien jaar met sy studies aan die Paryse Konservatorium onder die gevierde fluitspeler Jean-Pierre Rampal begin en na twee jaar eerste prys ontvang. Teen 21 het hy die hooffluitspeler van die *Orchestre National de France* onder Lorin Maazel geword. Hy het van 1977 tot 1984 in dié kapasiteit gedien. In 1984 het hy sy pos verlaat vir 'n loopbaan as 'n fluitsolis en later, dirigent.

Gallois het reeds onder verskeie bekende dirigente gespeel, insluitende Leonard Bernstein, Karl Böhm, Pierre Boulez, Sergiu Celibidache, Eugen Jochum, en Seiji Ozawa. Hy neem ook gereeld deel aan kamermusiek saam met musikante soos Juri Bashmet, Jörg Demus, Natalia Gutman, die Lindsay Strykkwartet en Peter Schreier. Hy het vantevore ook saam met Jean-Pierre Rampal en die harpspeelster Lily Laskine gespeel. Galois het 'n eksklusiewe opname-kontrak met Deutsche Grammophon gehad, en het meer onlangs opnames saam met Naxos gemaak. Sy diskografie sluit 75 opnames in. Hy gee sedert 1999 klas aan die *Accademia Musicale Chigiana*. Gallois was vanaf 2003 tot 2012 die musikale direkteur (hoofdirigent) van die *Jyväskylä Sinfonia* in Jyväskylä, Finland. Hy het saam met die orkes in Europa en Japan getoer.

## Bronne 
*Amptelike Patrick Gallois webblad
*Patrick Gallois biografie en diskografie by Naxos.com

## Eksterne skakels 
* Patrick Gallois- Accademia Musicale Chigiana
Simone Lamsma

**Simone Lamsma** (gebore in 1985 in Leeuwarden) is 'n Nederlandse violis. 

## Biografie 
Lamsma het op 5-jarige ouderdom die viool begin studeer, en op 11-jarige ouderdom na die Verenigde Koninkryk verhuis om onder professor Hu Kun aan die *Yehudi Menuhin-skool* te studeer. Op 14-jarige ouderdom maak Simone haar professionele solo-debuut met die Noord-Nederlandse Simfonieorkes met die uitvoering van Niccolò Paganini se 1ste Vioolkonsert wat met kritiese lof deur die pers ontvang word. Sy het haar studies aan die Koninklike Akademie van Musiek in Londen voortgesit met professor Hu Kun en professor Maurice Hasson, waar sy op 19-jarige ouderdom gegradueer het met eersteklas eerbewyse. In 2019 word sy 'n genoot van die  Koninklike Akademie van Musiek in Londen - 'n eer wat beperk is tot 300 voormalige Akademiestudente - en toegeken word aan musikante wat hulself in die beroep onderskei. Lamsma woon tans in Nederland, en speel die 'Mlynarski' Stradivarius (1718) wat op lening is van 'n anonieme weldoener.

## Werk, pryse en eerbewyse 
Behalwe vir haar noue samewerking met Jaap van Zweden, het Lamsma saam met baie ander vooraanstaande dirigente gewerk; insluitende Vladimir Jurowski, François-Xavier Roth, Omer Meir-Wellber, Edward Gardner, Mark Wigglesworth, Kent Nagano, Neville Marriner, Mark Elder, Yannick Nézet -Séguin, Jukka-Pekka Saraste, James Gaffigan, Andrew Davis, Robert Trevino, Andrès Orozco-Estrada, Jiří Bělohlávek, Carlos Kalmar, Kirill Karabits, Stéphane Denève, Hannu Lintu, Yan Pascal Tortelier, Fabien Gabel, en Andris Poga. In 2017 is Simone se mees onlangse opname van Sjostakowitsj se vioolkonsert No. 1 en Gubaidulina se *In Tempus praesens* saam met die Nederlandse Radio-Filharmoniese Orkes onder leiding van James Gaffigan en Reinbert de Leeuw op Challenge Classics uitgereik. Die opname is ook met kritiese lof deur die pers ontvang, nes Lamsma se vorige Mendelssohn, Janáček en Schumann CD saam met die pianis Robert Kulek. Benewens haar internasionale onderskeidings, is Simone in 2010 bekroon met die nasionale Nederlandse VSCD Klassieke Musiekprys in die kategorie 'Nuwe generasie musikante' wat deur die Vereniging van Nederlandse Teaters en Konsertsale toegeken is aan kunstenaars wat opmerklike en waardevolle bydraes tot die Nederlandse klassieke musiektoneel gelewer het. In Mei 2018 is Simone deur Koning Willem-Alexander van Nederland en Koningin Máxima van Nederland uitgenooi om tydens hul amptelike staatsbesoek aan Luxemburg op te tree. Sy beskik oor 'n uitgebreide repertorium van oor die sestig vioolconcertos.

## Pryse en onderskeidings 
* Eerste prys, Nationaal Vioolconcours Oskar Back (2003)
* Eerste prys, Benjamin Britten-internasionale vioolkompetisie (2004)
* Eerste prys, Chinese Internasionale vioolkompetisie (2005)
* Silwermedalje Internasionale vioolkompetisie van Indianapolis (2006)
* VSCD Klassieke Muziekprijs in die kategorie 'Nuwe Generasie' (2010)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Lamsma se tuisblad
Paolo Monti

**Paolo Monti** (11 Augustus 1908 − 29 November 1982) was 'n Italiaanse fotograaf wat bekendheid verwerf het met sy argitektuurfotografie. Monti het sy loopbaan as professionele fotograaf in 1953 begin, met 'n vroeë werkperiode wat aan Venesië gewy is. Hier het hy in 1948 saam met ander belangstellendes die fotografieklub *La Gondola* gestig. Meer as 1&nbsp;300 werke uit hierdie periode word in die *Archivio Storico della Gondola* te Venesië bewaar.

## Fotogalery 

Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Venezia, 1960) - BEIC 6328444.jpg|Venesië 1960
Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Anzola d'Ossola, 1961) - BEIC 6328481.jpg|Anzola d'Ossola 1961
Lêer:Paolo Monti - Roma Eur 1967 stazione Fermi.jpg|*Le torri Ligini*. Rome 1967
Lêer:Paolo Monti - Serie fotografica (Venezia, 1971) - BEIC 6341069.jpg|*Manifesto strappato*. Venesië 1971

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *Icon: Paolo Monti: the great documenter of post-war Italy*
Serge Lifar

**Serge Lifar** (Oekraïens: Сергій Михайлович Лифар, Franse transkripsie: Sergueï Mikhaïlovitch Lifar) was 'n Franse balletdanser en choreograaf van Oekraïense afkoms wat onder die belangrikste 20ste eeuse dansers gereken word. Hy was die laaste lewensmaat van die ballet-impresario Sergei Diaghilev.

Lifar, wat hom ook as regisseur, skrywer, dansteoretikus en versamelaar bekwaam het, was tussen 1930 en 1944 en nog eens tussen 1947 en 1958 balletmeester van die Paryse Operahuis. Lifar het groot moeite gedoen om die Paryse Operaballet se tegniese vlak in sy vorige glorie te herstel. Vervolgens het die balletgeselskap weer die status van een van die voorste dansgeselskappe ter wêreld behaal.

## Eksterne skakels
Steekproef

duimnael|250px|’n Voorstelling van die kies van mense vir ’n steekproef.

’n **Steekproef** is ’n stel data wat uit ’n klein groepie gekry word om ’n aanduiding te kry van eienskappe of tendense in ’n groter groep, die populasie. 

Die populasie, of geheel, is gewoonlik baie groot en dit maak dit onmoontlik of onprakties om die data uit die hele populasie te kry. Die steekproef word gedoen onder ’n kleiner groep, wat makliker hanteerbaar is. Die eienskappe of parameters van die populasie word dan afgelei van die steekproefstatistieke. 

Die beste steekproef is een waar die individue lukraak gekies word sodat die resultate onpartydig kan wees. ’n Onpartydige steekproef word gedefinieer as een waar elke individuele lid van die populasie ’n bekende kans groter as nul het om vir die steekproef gekies te word. As mans van ’n kiesersrol byvoorbeeld gekies word om ’n steekproef onder Australiese mans langer as twee meter te neem, kan dit dalk partydige resultate lewer omdat mans jonger as 18 nie verteenwoordig sal word nie. So ’n steekproef moet liefs vermy word.

## Verwysings 
## Bronne
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Camilla Kolchinsky

**Camilla Kolchinsky** (25.12.1937 – 16.02.2016) (Russies: Камилла Кольчинская) was 'n Joodse dirigent wat in Rusland, Moskou gebore was. Sy het haar buiging as dirigent in Leningrad, nou bekend as St. Petersburg, gemaak terwyl sy steeds 'n student was. Sy het in 1976 na Israel geëmigreer. Kolchinsky het uitvoerings deur die Poolse Nasionale Radio-simfonieorkes en die Israel Filharmoniese Orkes gedirigeer; en volgens *Gramophone* was sy "een van die min Russiese vroue wat 'n suksesvolle loopbaan as 'n dirigent kon maak." Sy was tydens haar dood die emeritus direkteur van die El Camino Jeugorkes.

## Opnames 
*Glazoenof/Dvorák Vioolconcertos – Ilya Kaler (viool), Poolse Nasionale Radio-simfonieorkes, Camilla Kolchinsky (dirigent). Etiket: Naxos

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* http://www.camillakolchinsky.com/en.html
Bjarte Engeset

**Bjarte Engeset** (gebore op 25 Augustus 1958, in Ørsta) is 'n Noorweegse dirigent van klassieke musiek.

## Biografie en loopbaan 
[duimnael|Bjarte Engeset (regs) en die [pianis|konsertpianis Hakon Austbo in Meksikostad in 2015.]]
Bjarte Engeset het musiek by die Universiteit van Georgia, *Grieg Akademiet* in Noorweë en die Sibelius Akademie in Finland in 1988 onder Jorma Panula studeer. Hy het daarna die somer van 1989 by die Tanglewood Musieksentrum Seminaar van Dirigente spandeer, waar hy onder Seiji Ozawa, Gustav Meier, Simon Rattle, Marek Janowski en andere studeer het.

Engeset was Musikale Direkteur (hoofdirigent) van die Tromsø Simfonieorkes en die Noorweegse Wind Ensemble, artistieke direkteur van Noord-Noorweë se Noordelike Ligte-fees en die Opera Nord, en permanente gas-dirigent van die Vlaamse Radio-orkes. Engeset is sedert 2007 hoofdirigent en Artistieke Direkteur van Swede se DalaSinfonietta. Hy het wyd getoer, te wete in Skandinawië, Brittanje, Duitsland, België, die Tsjeggiese Republiek, Roemenië, Slowakye, Estland en die Verenigde State. Hy het saam met verskeie orkeste saamgewerk, insluitende die Baltimore Simfonieorkes, Bergen Filharmoniese Orkes, Bournemouth Simfonieorkes, Moskou Radio-simfonieorkes, Malmø Simfonieorkes, NDR Filharmoniese Orkes, Washington NGA Simfonieorkes, Oslo Filharmoniese Orkes, Koninklike Skote Nasionale Orkes, en die Sint Petersburg Filharmoniese Orkes en andere. Engeset het reeds verskeie CD's opgeneem vir die Naxos, EMI, en *Classic Produktion Osnabrück* plate-etikette. Hy het veral opnames van musiek deur Skandinawiese komponiste soos Grieg, Sibelius en Tveitt gemaak.

## Eerbewyse 
*1996: Nordlysprisen

## Verwysings
## Eksterne skakels
* Amptelike webwerf 
* Bjarte Engeset se biografie op sy bestuurder/agent se webwerf
* Bjarte Engeset se biografie en diskografie op Naxos se webwerf
Plaek Phibunsongkhram

Veldmaarskalk **Plaek Phibunsongkhram** (Thai: แปลก พิบูลสงคราม [plɛ̀ːk pʰí.būːn.sǒŋ.kʰrāːm]; alternatiewelik getranskribeer as *Pibulsongkram* of *Pibulsonggram*; 14 Julie 1897 - 11 Junie 1964), plaaslik bekend as **Chomphon Por** (Thai: จอมพล ป.; [tɕɔ̄ːm.pʰōn.pɔ̄ː]), tydelik bekend as **Phibun** (*Pibul*) in die weste, was 'n Thaise militêre offisier en politikus wat gedien het as die Eerste Minister van Thailand en Diktator van 1938 tot 1944 en 1948 tot 1957.

Phibunsongkhram was 'n lid van die Royal Siamese Army vleuel van Khana Ratsadon, die eerste politieke party in Thailand, en 'n leier van die Siamese rewolusie van 1932 wat Thailand van 'n absolute monargie na 'n konstitusionele monargie transformeer. Phibunsongkhram word in 1938 die derde premier van Thailand as bevelvoerder van die Royal Siamese weermag, en stig 'n de facto militêre diktatuur, geïnspireer deur die Italiaanse fascisme van Benito Mussolini, wat Thaise nasionalisme en sinofobie bevorder het, en Thailand in die Tweede Wêreldoorlog met Imperiale Japan verbind het. Phibunsongkhram het 'n moderniseringsveldtog geloods, bekend as die Thai Cultural Revolution, wat 'n reeks kulturele mandate insluit, wat die land se naam verander van "Siam" na "Thailand" en die bevordering van die algemene Thai-taal.

Phibunsongkhram is as premier ontslaan deur die Nasionale byeenkoms in 1944 en vervang deur lede van die Gratis Thaise Beweging totdat hulle weer aan bewind gekom het in die Siamese staatsgreep van 1947 onder leiding van die Coup Group. Phibunsongkhram het Thailand in lyn gebring met die anti-kommunisme in die Koue Oorlog, die Koreaanse oorlog onder die Verenigde Nasies se bevel betree en die fascisme laat vaar vir 'n fasade van demokrasie. Phibunsongkhram se tweede termyn as premier is geteister deur politieke onstabiliteit en was onderworpe aan verskeie pogings tot staatsgreep om hom te verwyder, waaronder die komplot van die leër van die Algemene Personeel in 1948, die Palace-rebellie in 1949 en die Manhattan-rebellie in 1951. Phibunsongkhram het probeer transformeer Thailand het in die middel van die vyftigerjare 'n liberale demokrasie geword, maar is in 1957 omvergewerp en in ballingskap in Japan gekom waar hy in 1964 oorlede is.

Phibunsongkhram is die langste dienende premier van Thailand tot op hede op 15 jaar en een maand.

## Eksterne skakels
Pridi Banomyong

duimnael
**Pridi Banomyong** (Thai: ปรีดี พนมยงค์, RTGS: *Pridi Phanomyong*, uitgespreek [prīː.dīː pʰā.nōm.jōŋ]; 11 Mei 1900 - 2 Mei 1983) was 'n Thaise politikus en professor. Hy was 'n Eerste Minister en senior staatsman in Thailand. Die eeu herdenking van sy geboorte was herdenk deur UNESCO in 2000.

## Eksterne skakels
Khuang Aphaiwong

duimnael|Khuang Aphaiwong
**Khuang Aphaiwong** (ook gespel *Kuang*, *Abhaiwong*, of *Abhaiwongse*; Thai: ควง อภัยวงศ์, IPA: [kʰuaŋ ʔà.pʰaj.woŋ]; 17 Mei 1902 - 15 Maart 1968), ook bekend onder sy edele titel **Luang Kowit-aphaiwong** (Thai: หลวงโกวิทอภัยวงศ์, Thaise uitspraak: [lǔaŋ koː.wít.ʔà.pʰaj.woŋ]), was drie keer die Eerste Minister van Thailand: van Augustus 1944 tot 1945, van Januarie tot Mei 1946, en van November 1947 tot April 1948.

## Bronnelys
* Goscha, Christopher E., *Thailand and the Southeast Asian Networks of The Vietnamese Revolution, 1885-1954*, Routledge, 1999, 

## Eksterne skakels
Thanom Kittikachorn

duimnael
Veldmaarskalk **Thanom Kittikachorn** (Thai: ถนอม กิตติขจร, Thai uitspraak: [tʰà.nɔ̌ːm kìt.tì.kʰa.t͡ɕɔ̌ːn]; 11 Augustus 1911 - 16 Junie 2004) was 'n militêre diktator van Thailand. Thanom, 'n gedugte anti-kommunis, het 'n dekade van militêre bewind in Thailand van 1963 tot 1973 gehou, waartydens hy 'n self-staatsgreep opgevoer het, totdat openbare betogings wat tot geweld gelei het, hom gedwing het om af te tree. Sy terugkeer uit ballingskap in 1976 het betogings veroorsaak wat gelei het tot 'n slagting van betogers, gevolg deur 'n militêre staatsgreep.

## Eksterne skakels
Prem Tinsulanonda

duimnael|Prem Tinsulanonda in 1984
**Prem Tinsulanonda** (Thai: เปรม ติณสูลานนท์, *Prem Tinnasulanon*, uitgespreek [prēːm tīn.nā.sǔː.lāː.nōn]; 26 Augustus 1920 - 26 Mei 2019) was 'n Thaise militêre offisier, politikus en staatsman wat gedien het as Eerste Minister van Thailand vanaf 3 Maart 1980 tot 4 Augustus 1988, waartydens hy gekrediteer is met die beëindiging van 'n kommunistiese opstand en voorsitterskap wat ekonomiese groei versnel het. As president van die Privy Council het hy gedien as Regent van Thailand vanaf die dood van koning Bhumibol Adulyadej op 13 Oktober 2016, tot die 1 Desember 2016-proklamasie van Vajiralongkorn as koning. Op 98-jarige ouderdom was Prem die langlewende Thaise premier.

Gedurende die Thai politieke krisis van die middel van die 2000's, is hy deur die afgesette premier Thaksin Shinawatra en sy ondersteuners beskuldig van die staatsgreep in 2006, sowel as die aanstelling van die wetgewer en die tussentydse regering van die staatsgreep Surayud Chulanont. Die militêre junta wat Thaksin verdryf het, het ontken dat Prem enige belangrike politieke rol vervul het.

Prem, as president van die Privy Council, het die ideologieë en koninklike projekte van koning Bhumibol bevorder, hoewel hy homself soms as die stem van die koning voorgestel het. Hy het die Thaise samelewing versoek om die advies van die koning te volg en het selfs verskeie welsynsprojekte gestig wat verband hou met onderwys, dwelmonderdrukking, armoedeverligting en nasionale eenheid. Prem was 'n suiderling, en het ook persoonlik probeer om die opstand in Suid-Thailand te stuit.

## Eksterne skakels
Pote Sarasin

duimnael
**Pote Sarasin** (Thai: พจน์ สารสิน, RTGS: *Phot Sarasin*, uitgespreek [pʰót sǎː.rā.sǐn]; 25 Maart 1905 - 28 September 2000) was 'n Thaise diplomaat en politikus uit die invloedryke Sarasin-familie. Hy dien van 1949 tot 1951 as minister van buitelandse sake en dien daarna as ambassadeur in die Verenigde State. In September 1957 toe Sarit Thanarat die mag in 'n militêre staatsgreep aangryp, stel hy Pote aan as waarnemende premier. Hy het in Desember 1957 bedank. Pote was ook die eerste sekretaris-generaal van die Suidoos-Asiatiese Verdragsorganisasie van September 1957 tot 1964.

## Eksterne skakels
Populasie (statistiek)

In statistiek is ’n **populasie** of **universum** ’n stel eenderse voorwerpe of gebeure wat van belang is vir ’n sekere vraag of eksperiment.  ’n Statistiese populasie kan ’n groep bestaande voorwerpe wees (byvoorbeeld al die sterre in die Melkweg) of ’n hipotetiese en potensieel oneindige groep voorwerpe wat beskou word as ’n veralgemening van idees (byvoorbeeld alle moontlike hande in ’n pokerspel). ’n Algemene doel van statistiese ontleding is om inligting te verskaf oor ’n gekose populasie.

In statistiese inferensie word ’n deel van die populasie (’n steekproef) geneem om die populasie in ’n statistiese ontleding te verteenwoordig. Die parameters of eienskappe van die populasie kan dan uit die steekproefstatistieke afgelei word. Die verhouding van die grootte van die steekproef tot die grootte van die populasie word die steekproeffraksie genoem.

## Verwysings 
## Bronne
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sarit Thanarat

duimnael
Veldmaarskalk **Sarit Thanarat** (ook gespel *Dhanarajata*; Thai: สฤษดิ์ ธนะรัชต์, uitgespreek [sā.rìt tʰā.ná.rát]; 16 Junie 1908 - 8 Desember 1963) was 'n Thai-generaal wat 'n staatsgreep in 1957 opgevoer het en Plaek Phibunsongkhram vervang as premier van Thailand totdat Sarit in 1963 oorlede is. Hy is in Bangkok gebore, maar het in sy moeder se tuisdorp in Lao-sprekende noordooste van Thailand grootgeword en homself van Isan beskou. Sy vader, majoor Luang Ruangdetanan (geboortenaam Thongdi Thanarat), was 'n loopbaanleier wat veral bekend was vir sy vertalings in Thai van Kambodjaanse letterkunde.

## Eksterne skakels
Thawi Bunyaket

duimnael
**Thawi Bunyaket** (ook gespel *Thawee Bunyaget*; Thai: ทวี บุณยเกตุ, uitgespreek [tʰā.wīː būn.jā.kèːt]; 10 November 1904 - 3 November 1971) was vir 'n kort termyn 'n Thaise politikus en die premier.

## Eksterne skakels
Henning Kraggerud

**Henning Kraggerud** (gebore op 23 Junie 1973) is 'n Noorweegse violis en komponis.

## Eerbewyse 
*2007: «Ole Bull-prys», vir sy werk op die musiek van Ole Bull
*2008: *Spellemannprisen* in die klas Klassieke musiek, vir die plaat *Eugène Ysaÿe: Ses Sonates Vir Soloviool*
*2011: *Gammleng-prys* (Gammlengprisen) in die klas Kunsmusiek

## Diskografie (seleksie) 
### Soloplate 
*2008: *Eugène Ysaÿe: Ses Sonates vir Soloviool* (Simax Classics)

### As solis 
*1997: *Grieg: Fiolinsonater Nr. 1-3* (Naxos), met Helge Kjekshus (klavier)
*1999: *Bull, Halvorsen, Grieg, Sinding, Svendsen: Noorweegse Viool Gunstelinge* (Naxos), met die «Razoemofski Simfonieorkes», dirigent: Bjarte Engeset
*2003: *Johan Svendsen: Strykkwartet • Strykkwintet* (cpo), met die Oslo Strykkwartet
*2004: *Sibelius, Sinding: Vioolconcertos* (Naxos Musiek), met die Oslo Strykkwartet
*2008: *Sinding: Musikk For Fiolin Og Klavér* (Naxos Musiek), met Christian Ihle Hadland
*2009: *Christian Sinding: Musiek vir Viool en Klavier • 1 (Suite Im Alten Stil, Op. 10 • Walse, Op. 59)* (Naxos Musiek), met Christian Ihle Hadland
*2009: *Christian Sinding: Musiek vir Viool en Klavier • 2* (Naxos Musiek), met Christian Ihle Hadland
*2011: *Mozart: Divertimento In E-moll Majeur* (Naxos Musiek), met Lars Anders Tomter (altviool) & Christoph Richter (tjello)
*2012: *Nordiese Viool Gunstelinge* (Naxos Musiek), met «Dalasinfoniettan», dirigent: Bjarte Engeset
*2016: *Mozart: Vioolconcertos Nos. 3, 4 en 5* (Naxos Musiek), met die Noorweegse Kamerorkes

### Saamwerk geleenthede 
*2012: *Last Spring* (ATC), met Bugge Wesseltoft

## Verwysings
Emanuel Feuermann

duimnael|Emanuel Feuermann
**Emanuel Feuermann** (22 November 1902 – 25 Mei 1942) was 'n internasionaal-bekroonde Duits-Oostenrykse tjellis van Joodse afkoms wat in die eerste helfte van die 20ste eeu gespeel het.

As gevolg van die Nationaal-Sosialistiese bewind in Duitsland het hy na die Verenigde State van Amerika geëmigreer.

## Verdere leeswerk 
*
*
*
*''Arnold Schoenberg Korrespondensie. 'n Versameling van Vertaalde en Geannoteerde Briefwisselinge met Guido Adler, Pablo Casals, Emanuel Feuermann en Olin Downes,'' geredigeer deur Egbert M. Ennulat.  Metuchen: Scarecrow Press, 1991.  

## Eksterne skakels 
*Notas op Interpretasie deur Emanuel Feuermann 
*
Anand Panyarachun

duimnael
**Anand Panyarachun** (Thai: อานันท์ ปันยารชุน, of *Anan Panyarachun*, uitgespreek [ʔāː.nān pān.jāː.rā.t͡ɕʰūn]; gebore 9 Augustus 1932) was tweekeer die Eerste Minister van Thailand: die eerste keer tussen 1991-1992 en toe weer gedurende die tweede helfte van 1992. 

Hy was effektief met die inisiëring van ekonomiese en politieke hervormings, een daarvan die opstel van Thailand se *Peoples Constitution*, wat in 1997 uitgevaardig is en opgehef in 2006. Anand het in 1997 'n Ramon Magsaysay-toekenning vir regeringsdiens ontvang.

## Eksterne skakels
Theodorus II Laskaris

**Theodorus II Doukas Laskaris** (Grieks: Θεόδωρος Β΄ Δούκας Λάσκαρις, *Theodōros II Doukas Laskaris*; omstreeks 1222 - 18&nbsp;Augustus 1258) was van 1254 tot 1258 keiser van die Niceense Ryk. 

Hy was die enigste seun van keiser Johannes III Doukas Vatatzes en Irene Laskarina, die dogter van keiser Theodorus I Laskaris. In teenstelling met ’n vroeëre gebruik het sy pa hom nie as medekeiser laat kroon nie, hoewel hy sedert omstreeks 1241 in die regering betrokke was. Hy is ná sy pa se dood op 4 November 1254 deur die leër en hof tot keiser verklaar, maar is eers die volgende jaar gekroon ná die aanstelling van ’n nuwe patriarg.

## Bewind
Theodorus se opvolging is deur die Bulgare uitgebuit en hulle het Thracië in 1255 onder die leierskap van die jong en onervare Michael Asen I binnegeval. Theodorus het hulle verslaan en in 1256, op sy volgende veldtog, ’n gunstige vredesooreenkoms met die Bulgare gesluit. Theodorus het daarna sy beheer in die weste uitgebrei.

Binnelands het Theodorus burokrate van die middelklas bevoordeel bo lede van die groot aristokratiese families. Dit het aansienlike teenstand ontlok van die adel en eindelik gelei tot die verbanning van een van die lede van die aristokratiese faksie, die toekomstige keiser Michael VIII Palaiologos, wat van sameswering met die Seldjoeke beskuldig is. Te midde van die krisis het die keiser se epilepsietoestand vererger en hy is op 16 Augustus 1258 oorlede. Sy minderjarige seun, Johannes IV Laskaris, was net sewe jaar oud en ’n regent, George Mouzalon, het namens hom regeer.

’n Paar jaar later het Michael VIII Palaiologos die 11-jarige Johannes van die troon uitgesluit deur hom te laat verblind.

## Verwysings 
## Bykomende bronne
* 
* *The Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 1991.
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alexander Anisimof

**Alexander Michailowitsj Anisimof** (Анисимов, Александр Михайлович) (gebore op 8 Oktober 1947) is 'n Russiese dirigent.In 1995 is hy aangestel as Hoof gasdirigent van die Nasionale Simfonieorkes van Ierland.

## Geselekteerde Opnames (as dirigent) 
* Rachmaninoff: Volledige simfonieë, koraalsimfonie *Die Klokke*, simfoniese gedigte. NSvI.Naxos.
* Alexander Glazoenof: Volledige simfonieë, ballette en simfoniese gedigte. Moskou Simfonieorkes. Naxos.

## Verwysings
Gerard Schwarz

duimnael|Portretskildery van Gerard Schwarz soos geskilder deur die kunstenaar Michele Rushworth, olie op doek, 80" x 50", Benaroya-saal, Seattle
**Gerard Schwarz** (gebore op 19 Augustus 1947), ook bekend as **Gerry Schwarz** of **Jerry Schwarz**, is 'n Amerikaanse simfoniese dirigent en trompetspeler. Met ingang 2019 dien Schwartz as die Artistieke en Musikale Direkteur van die Palm Beach Simfonieorkes en die Direkteur van Orkestrale Aktiwiteite en Musikale Direkteur van die Frost Simfonieorkes by die Frost Skool van Musiek by die Universiteit van Miami. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van Gerard Schwarz
* Gerard Schwarz biografie 
* Mees onlangse Biografie verkry van die Seattle Simfonieorkes Webwerf
* Onderhoud met Gerard Schwarz, 4 Februarie 1988
Kasteel van Montsoreau - Museum van Kontemporêre Kuns

Die **Kasteel van Montsoreau - Museum van Kontemporêre Kuns** (Frans: ''Château de Montsoreau - Musée d'Art Contemporain'') is 'n groot museum in die hart van Montsoreau, Frankryk. Die museum is in die Kasteel van Montsoreau. Die versameling is die wêreld se grootste van die radikale konseptualiste Art & Language, wat 'n belangrike rol gespeel het in die uitvinding van konseptuele kuns en Kontemporêre kuns.

## Gallery 

File:Art-LanguageV3No1-1974.jpg|Art & Language: Art & Language: *Art-Language*, Vol.3 Nr.1, 1974.
File:Art & Language, Untitled Painting (1965), Tate Modern, London - 20130627.jpg|Art & Language: *Mirror Piece*, 1965.
File:Art language air conditioning show conceptual contemporary art.jpg|Art & Language (Michael Baldwin): *Air-Conditioning Show*, 1966-67.
File:Art language opera 1984 conceptual art.jpg|Art & Language: *Victorine* in *Art-Language* Vol.5 Nr.2 (1984), 1983. 
File:Secret painting mel ramsden art language.jpg|Art & Language (Mel Ramsden), *Secret Painting*, 1967.
File:Art language journal mel ramsden 1982 conceptual art.jpg|Art & Language: *Art-Language* Vol.5 Nr.1, 1982.
File:Art language journal conceptual art contemporary art.jpg|Art & Language: *Art-Language The Journal of Conceptual Art*, Vol.1 Nr.1, 1969.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Johannes IV Laskaris

**Johannes IV Doukas Laskaris** (Grieks: Ἰωάννης Δ΄ Δούκας Λάσκαρις, *Iōannēs IV Doukas Laskaris*; 25 Desember 1250 – omstreeks 1305) was van 1258 tot 1261 keiser van die Niceense Ryk. Dit was een van die Griekse state wat gestig is uit oorblyfsels van die Bisantynse Ryk nadat Rooms-Katolieke van die Vierde Kruistog die stad Konstantinopel in 1204 oorgeneem en die Latynse Ryk gestig het.

Johannes was die enigste seun van keiser Theodorus II Laskaris en Elena van Bulgarye.

## Bewind
Johannes IV was net sewe jaar oud tot sy pa dood is en hy die troon geërf het. Die jong monarg was die laaste lid van die Laskaris-dinastie. Sy regent was oorspronklik die burokraat George Mouzalon, maar hy is deur die adel vermoor en hulle leier, Michael Palaiologos, het die pos oorgeneem. Kort daarna, op 1 Januarie 1259 het Palaiologos homself medekeiser Michael VIII gemaak. 

Nadat Michael Konstantinopel op 25 Julie 1261 van die Latynse Ryk verower het, is Johannes IV in Nicea agtergelaat. Hy is op sy 11de verjaardag, 25 Desember 1261, in opdrag van Michael verblind. Dit het hom ongeskik vir die troon gemaak en hy is verban en in ’n fort in Bithinië opgesluit. 

Johannes het die res van sy lewe as ’n monnik onder die naam Joasaph deurgebring. 

## Verwysings 
## Bykomende bronne
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Florestan Trio

Die **Florestan Trio** was 'n klaviertrio wat in 1995 in Londen, Engeland gestig was. Die trio se lede was Anthony Marwood (viool), Richard Lester (tjello), en Susan Tomes (klavier). Die trio se opname van die eerste twee trios deur Schumann het in 1999 die Gramophone-toekenning vir kamermusiek gewen. In 1999 het die Trio ook die musiektoekenning vir Kamermusiek van Brittanje se Koninklike Filharmoniese Genootskap gewen. Op 13 Junie 2009 het die Trio Beethoven se Simfonie No. 2 in D majeur uitgevoer in die vorm van 'n rare rangskikking deur die komponis vir klaviertrio. Die Florestan Trio het uitgebreid vir die Hyperion Records Plate-etiket opnames gemaak. Die trio se finale reeks konserte was in Januarie 2012 in Londen by Wigmore Hall gegee.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Lys van opnames op die Hyperion plate-etiket
Chuan Leekpai

duimnael|Leekpai (2010)
**Chuan Leekpai** (Thai: ชวน หลีกภัย, RTGS: *Chuan Likphai*, uitgespreek [t͡ɕʰūa̯n lìːk.pʰāj]; Chinese: 呂基文; gebore 28 Julie 1938) is 'n Thaise politikus wat die president van die Nasionale Vergadering van Thailand en die speaker van die Thai House of Representatives. Voorheen was hy die Eerste Minister van Thailand van 20 September 1992 tot 19 Mei 1995 en weer van 9 November 1997 tot 9 Februarie 2001.

As leier van die Demokratiese Party is Chuan in 1992 verkies na die abortiewe staatsgreep deur generaal Suchinda Kraprayoon, en sodoende Thailand se eerste premier geword wat aan bewind gekom het sonder aristokratiese of militêre steun. Sy eerste administrasie het bestaan uit 'n vyfparty-koalisie van die Demokrate, New Aspiration, Palang Dhamma, Social Action en Social Unity Partye totdat hy in die 1995-verkiesing verslaan is, maar aan die einde van 1997 die mag oorgeneem het na die val van die Chavalit Yongchaiyudh-administrasie, wat verantwoordelik gehou is vir die ekonomiese krisis wat Thailand in 1997 beleef het. Alhoewel hy as 'n trae akteur gekritiseer is en talle korrupsieskandale toegelaat het, het Chuan daarin geslaag om aan faksie-eise te voldoen en die stelsel van Thailand se maatskaplike sekerheid uit te brei.

## Eksterne skakels
Suk Trio

Die **Suk Trio** was 'n Tsjeggiese klaviertrio wat in 1951 gestig is en in 1990 ontbind is. Hulle het hul debuut op 5 Maart in die Rudolfinum Saal in Praag met Josef Suk (viool), Jiří Hubička (klavier) en Saša Večtomov (tjello) gemaak. Die permanente lid van die trio was Josef Suk, die kleinseun van die komponis Josef Suk, na wie die trio vernoem is. Die pianis wat die langste met die groep gespeel het, was Jan Panenka, en die belangrikste tjellis was Josef Chuchro. In 1958 het hulle die * Dumky * Trio van Antonín Dvořák vir die Duitse plate-etiket Deutsche Grammophon opgeneem, welke die eerste stereofoniese opname in die geskiedenis van die plate-etiket was. Die trio het die meeste van die grootste klaviertrios opgevoer, en in die buiteland getoer en uitgebreid opgeneem. Die ensemble het baie toekennings ontvang, waaronder die Grand Prix du Disque. Een van hul mees noemenswaardige opnames is 'n opname van die Mendelssohn Klaviertrio No. 1 wat op CD deur Supraphon vrygestel is. Die trio het in Afrika, Europa, Japan, die VSA, Australië, ens opgevoer. 

## Geselekteerde opnames 
* Beethoven, Schubert - Klaviertrios CD. Supraphon, Praag. SU 3959-2

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*[ Biografie van Josef Suk (violis)]
Andronikos III Palaiologos

**Andronikos III Palaiologos** of **Paleologus** (Grieks: Ἀνδρόνικος Γ′ Παλαιολόγος; 25 Maart 1297 - 15 Junie 1341) was van 1328 tot 1341 keiser van die Bisantynse Ryk. Hy was die seun van Michael IX Palaiologos, die oudste seun en medekeiser van Andronikos II Palaiologos.

## Bewind
Andronikos III se losbandige gedrag het tot ’n skeuring in die familie gelei en ná Michael IX se dood in 1320 het Andronikos II sy kleinseun onterf. Dit het ’n burgeroorlog tot gevolg gehad wat met tussenposes tot in 1328 geduur het. In dié jaar het Andronikos III Konstantinopel oorgeneem en Andronikos II moes noodgedwonge abdikeer. Hy is in 1332 as ’n monnik in Konstantinopel dood.

Tydens Andronikus III se bewind is die laaste vergeefse pogings aangewend om die Ottomaanse Turke in Bithinië terug te hou. ’n Bondgenootskap met Bulgarye het hulle nie veel gehelp nie en eindelik het die Turke Nicea ingeneem.  Andronikos III wou nog dele van Anatolië behou en het eindelik heffings aan die Turke betaal. Later het die heffings sultan Orhan nie meer tevrede gestel nie en Bisantium het sy greep op Anatolië algaande verloor.

Andronikos III het die verswakte vloot, wat teen 1332 uit net 10 skepe bestaan het, probeer reorganiseer en versterk. Hy kon egter nie eens 100 handelskepe bymekaarkry nie. 

Wat sy binnelandse beleid betref, het Johannes Kantakouzenos, die bevelvoerder van die leër en later keiser, die administrasie beheer terwyl Andronikos III hom toegespits het op jag en oorlogvoering. Sy vroeë dood het ’n magsvakuum gelaat wat gelei het tot ’n burgeroorlog tussen die keiserinmoeder, Anna van Savoje, en sy beste vriend en grootste ondersteuner, Johannes Kantakouzenos.

## Verwysings 
## Bykomende bronne
* 
* 
* 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Andronikos II Palaiologos

**Andronikos II Palaiologos** of **Paleologus** (Grieks: Ἀνδρόνικος Β′ Παλαιολόγος; 25 Maart 1259 - 13 Februarie 1332) was van 1282 tot 1328 keiser van die Bisantynse Ryk.

Hy is gebore as **Andronikos Doukas Angelos Komnenos Palaiologos** en was die oudste oorlewende seun van Michael VIII, die stigter van die Palaiologos-dinastie wat tot met die val van Konstantinopel in 1453 oor die Bisantynse Ryk regeer het. 

## Bewind
Andronikos II het keiser geword ná sy pa se dood in 1261. Tydens sy bewind het die Bisantynse Ryk begin agteruitgaan. Die Turke het die grootste deel van Wes-Anatolië verower en Andronikos het ook ekonomiese probleme gehad. Tydens sy bewind het die waarde van die Bisantynse *hyperpyron* skerp gedaal en die staatskas het minder as ’n sewende van die bedrag van voorheen ingesamel. Hy het die belasting verhoog, belastingvrystellings teruggetrek en die vloot se skepe verminder. Die ryk was dus al hoe afhankliker van die mededingende republieke van Venesië en Genua. 

Die Turke het Klein-Asië al hoe dieper binnegedring en teen die einde van Andronikos II se bewind was ’n groot deel van Bithinië in die hande van die Turke van Osman I en sy seun en opvolger, Orhan. Ook ander dele van die ryk is verower, onder meer deur Bulgarye.

Die losbandige gedrag van Andronikos III Palaiologos, die seun van Michael IX, Andronikos se oudste seun en medekeiser, het tot ’n skeuring in die familie gelei en ná Michael se dood in 1320 het Andronikos II sy kleinseun onterf. Dit het ’n burgeroorlog tot gevolg gehad wat met tussenposes tot in 1328 geduur het. In dié jaar het Andronikos III Konstantinopel oorgeneem en Andronikos II moes noodgedwonge abdikeer. Hy is in 1332 as ’n monnik in Konstantinopel dood.

## Verwysings 
## Bykomende bronne
* 
* 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Chatichai Choonhavan

duimnael
**Chatichai Choonhavan** (Thai: ชาติชาย ชุณหะวัณ, RTGS: *Chatchai Chunhawan*, IPA: [t͡ɕʰâːt.t͡ɕʰaːj t͡ɕʰun.hà.wan]; 5 April 1920 - 6 Mei 1998) was 'n Thaise weermagoffisier, diplomaat en politikus. Vanaf 1986 tot 1991, hy was die voorsitter van die Thai Nation Party en het as die Eerste Minister van Thailand gedien van Augustus 1988 tot die staatsgreep van Februarie 1991.

## Eksterne skakels
Thanin Kraivichien

duimnael|Kraivichien in 2011.
**Thanin Kraivichien** (Thai: ธานินทร์ กรัยวิเชียร; 5 April 1927 - 23 Februarie 2025) is 'n voormalige Thaise regter, politikus en regsprofessor. Hy was tussen 1976 en 1977 die Eerste Minister van Thailand. Daarna was hy tot 2016 'n lid van die Privy Council.

## Eksterne skakels
Banharn Silpa-archa

duimnael
**Banharn Silpa-archa** (ook gespel *Banhan*, *Silapa*-, *Sinlapa*-, -*acha*; Thai: บรรหาร ศิลปอาชา, RTGS: *Banhan Sinlapa-a-cha*, Thai uitspraak: [ban.hǎːn sǐn.lá.pà.ʔaː.t͡ɕʰaː]; 19 Augustus 1932 - 23 April 2016) was 'n Thaise politikus. Hy was van 1995 tot 1996 die Eerste Minister van Thailand. Banharn verdien 'n fortuin in die konstruksiebedryf voordat hy 'n Parlementslid wat sy tuisprovinsie Suphan Buri verteenwoordig. Hy het verskillende kabinetsposte in verskeie regerings beklee. In 1994 word hy die leier van die Thai Nation Party. In 2008 is die party deur die konstitusionele hof ontbind en Banharn is vir vyf jaar uit die politiek verbied.

## Eksterne skakels
Johannes V Palaiologos

**Johannes V Palaiologos** of **Paleologus** (Grieks: Ίωάννης Ε' Παλαιολόγος; 18 Junie 1332 - 16 Februarie 1391) was keiser van die Bisantynse Ryk nadat hy sy pa, Andronikos III, in 1341 op agtjarige ouderdom opgevolg het. Sy lang bewind word gekenmerk deur die geleidelike verval van keiserlike mag te midde van verskeie burgeroorloë en voortdurende verowerings deur die Ottomaanse Turke.

## Bewind
Sy bewind het begin met ’n burgeroorlog tussen sy aangewese regent, sy pa se vriend Johannes Kantakouzenos, en ’n selfaangestelde regentraad wat bestaan het uit sy ma, Anna van Savoje, patriarg Johannes XIV Kalekas en die bevelvoerder van die vloot, Alexios Apokaukos. 

In 1347 het Johannes Kantakouzenos die stryd gewen en as Johannes VI as medekeiser regeer totdat Johannes V sy seun Matthew in 1352 aangeval het. Dit het tot nog ’n burgeroorlog gelei. Johannes V het die heerser van Serwië se hulp gevra, en dié het 4&nbsp;000 Serwiese ruiters gestuur. Matthew Kantakouzenos het sy pa om hulp gevra, en 10&nbsp;000 Turke het in Oktober 1352 opgedaag en met die magte van Johannes V se Serwiese bondgenote slaags geraak. Die Turke het gewen en hul eerste Europese grondgebied, by Çimpe en Gallipoli, gewen. Johannes V het Konstantinopel in 1354 herverower en Johannes VI van die troon gesit. Teen 1357 het hy Matthew ook afgesit – dié is deur die Serwiërs gevang en teen ’n losprys aan Johannes V oorhandig. 

In 1366 kon Johannes V nie hulp van die Hongare teen die Turke kry nie en die Ottomane het Adrianopel en Philippopolis oorgeneem en heffings van die keiser geëis. Hy was deur oorlog verarm en in 1369 is hy as ’n skuldenaar in Venesië aangehou. Hy is ook later in Bulgaarse grondgebied gevange geneem. In 1371 het hy die opperheerskappy van die Ottomaanse sultan Murat I erken. Murat het hom later gehelp toe sy seun, Andronikos, hom in 1376 in ’n burgeroorlog van die troon gesit het.

In 1390 het sy kleinseun Johannes VII vir ’n kort rukkie die troon oorgeneem, maar hy is gou omvergewerp. In dieselfde jaar het Johannes opdrag gegee dat die Goue Poort in Konstantinopel versterk word met marmer uit ou kerke in en om die stad. Ná die voltooiing van die werk het sultan Bajezid I geëis dat dit afgebreek word. Hy het met ’n oorlog gedreig, asook dat hy Johannes se seun Manuel, wat hy gevange gehou het, sou verblind. Johannes het die opdrag uitgevoer, maar het gely weens die vernedering en is kort daarna, op 16 Februarie 1391, dood. Hy is eindelik deur Manuel opgevolg. 

## Bronne
* Harris, Jonathan, *The End of Byzantium*. New Haven and London: Yale University Press, 2010. 
* Alexander Vasiliev, *History of the Byzantine Empire 324-1453*. Madison: University of Wisconsin Press, 1952. 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Suchinda Kraprayoon

duimnael|regs|Suchinda Kraprayoon in die 1970's.
**Suchinda Kraprayoon** (Thai: สุจินดา คราประยูร; 6 Augustus 1933 – 10 Junie 2025) was 'n Thaise afgetrede weermaggeneraal en politikus. As die opperbevelvoerder van die Koninklike Thaise Leër (1990–1992) het hy die 1991 Thai staatsgreep in Februarie gelei en was 'n lid van die junta genaamd "Nasionale Vredesbewaringsraad". 'n Jaar na die staatsgreep, op 7 April 1992, is hy as Eerste Minister van Thailand aangestel. Dit het massabetogings ontketen wat tydens Swart Mei gewelddadig onderdruk is wat uiteindelik tot sy bedanking op 24 Mei 1992 gelei het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels