Alcatraz-gevangenis

Die **Alcatraz-gevangenis** (Engels: *United States Penitentiary, Alcatraz Island*), ook net bekend as **Alcatraz** of **The Rock**, was 'n federale maksimumsekuriteitsgevangenis op Alcatraz-eiland, sowat 2&nbsp;km van die kus van San Francisco, Kalifornië, VSA. Sedert die 1850's was daar 'n fort op die eiland; die selblok is in 1910-'12 as 'n militêre tronk opgerig.

Die Amerikaanse departement van justisie het die dissiplinêre kasernes op Alcatraz op 12 Oktober 1933 aangeskaf. Die eiland is in Augustus 1934 aangepas en as 'n gevangenis gebruik nadat die geboue gemoderniseer en die sekuriteit verhoog is. In die lig van die hoë sekuriteit en die eiland se ligging in die koue water en sterk seestrome van San Francisco-baai is geglo niemand sal van Alcatraz kan ontsnap nie en dat dit Amerika se sterkste tronk sou wees.

Die hoofselblok van drie verdiepings het die vier selblokke ingesluit – van blok A tot blok D – asook die hoofbewaarder se kantoor, besoekerskamer, biblioteek en haarkapper. Die tronkselle was gewoonlik 2,7&nbsp;m x 1,5&nbsp;m groot en 2,1&nbsp;m hoog. Hulle was primitief en het geen privaatheid gebied nie. Hulle was toegerus met 'n bed, lessenaar, wasbak, toilet teen die agterste muur en min ander voorwerpe buiten 'n kombers. Swart Amerikaners is van ander gevangenes geskei weens die rassisme van die Jim Crow-tydperk. 
 
Die ergste gevangenes is in blok D aangehou, en ses selle aan die punt daarvan is "Die Gat" genoem. Gevangenes met gedragsprobleme is vir tydperke van dikwels wrede strafbehandelings hierheen gestuur. Die eetsaal en kombuis het uit die hoofselblok gestrek. Die gevangenes en bewaarders het drie keer per dag saam geëet. Die hospitaal was bo die eetsaal geleë.

Die gange tussen selle is na bekende Amerikaanse strate genoem, soos Broadway en Michigan Avenue. Gevangenes het dit as 'n voorreg beskou om in die tronk te werk. Dié met spesiale regte het bedags in die nywerheidsgeboue gewerk, waar hulle met onder meer naald- en houtwerk aktief betrokke was in die verskaffing van goedere aan die weermag.

Nadat Alcatraz in 1963 as 'n tronk gesluit is, is dit as 'n openbare museum heropen. Dit is een van San Francisco se grootste toeristeattraksies en lok sowat 1,5&nbsp;miljoen besoekers per jaar.

## Geskiedenis
### Konstruksie
thumb|300px|Die hoofselblok op Alcatraz.

Toe die hoofselblok van 1910 tot 1912 gebou is, is dele van die ou fort op die eiland uit 1859 ingesluit in die ontwerp. Toe dit voltooi is, was die gebou van 150&nbsp;m glo die langste betongebou in die wêreld. Dié gebou is in 1933 en 1934 gemoderniseer en het die hoofdeel van die federale tronk geword. Die departement van justisie het gehoop 'n nuwe tronk sou die misdaadvlaag van die 1920's en 1930's beëindig. Die gebou is in 1963 gesluit.

Onder die eerste gevangenes was ook 14 mans van die McNeil Island-gevangenis in Washington. Besoekers kom per boot op die eiland aan en onderneem 'n toer van die selblok en eiland. Hulle sien ook 'n skyfievertoning en vertelling met aanhalings deur voormalige gevangenes en bewaarders in Alcatraz. Die atmosfeer word steeds beskou as "grillerig", "spookagtig" en "ysingwekkend". Die gebou word nou deur die nasionale parkdiens en nasionale register van historiese plekke onderhou en die soutskade word nou herstel en in bedwang gehou.

### Beplande heropening
Op 4 Mei 2025 het Donald Trump, die president van die Verenigde State, op Truth Social aangekondig dat die tronk weer in werking sou tree om die land se 'mees meedoënlose' oortreders te huisves.

### Ontsnappogings
thumb|260px|Alcatraz-eiland, soos gesien van San Francisco af, Maart 1962.

Volgens die tronk se korrektiewe beamptes was 'n gevangene se eerste gedagte wanneer hy op Alcatrazkaai aangekom het, oor hoe om dit weer te verlaat. Die gevangenis beweer geen gevangene het daarin geslaag om te ontsnap in sy 29 jaar lange bestaan nie. Altesaam 36 gevangenes het 14 pogings aangewend (twee mans twee keer); 23 is gevang, 6 is doodgeskiet tydens die voorval, 2 het verdrink en 5 word aangegee as "vermis en vermoedelik verdrink".

Die eerste ontsnappoging is op 27 April 1936 deur Joseph Bowers aangewend toe hy vullis by die verbrandingsoond moes verbrand. Hy was besig om oor 'n heining aan die kant van die eiland te klim toe hy gesien word. Toe hy weier om die bevele van 'n korrektiewe beampte te gehoorsaam om af te klim, is hy geskiet. Hy is ernstig gewond in die val van verder as 15&nbsp;m en is aan sy wonde dood.

#### "Ontsnapping" van Alcatraz
Op 11 Junie 1962 het Frank Morris, John Anglin en Clarence Anglin ná deeglike beplanning besluit om van Alcatraz te ontsnap. Agter hulle selle in blok B was 'n 0,91&nbsp;m breë, onbewaakte gang. Die gevangenes het die soutverweerde beton begin wegkap om 'n luginlaat wat na die gang lei. Hulle het gereedskap gebruik soos 'n metaallepel wat met die silwer van 'n muntstuk gesoldeer is en 'n elektriese boor wat van die motor van 'n gesteelde stofsuier geprakseer is. Die geraas is verdoof deur musiek van trekklaviere wat tydens die musiekuur gespeel is en die proses is weggesteek met vals mure wat die bewaarders nie in die donker hoeke van die selle kon sien nie. Volgens die amptelike verslag het die gevangenes in die koue water van die baai verdrink terwyl hulle die vasteland probeer bereik het en is dit onwaarskynlik dat hulle die kus 2&nbsp;km verder kon bereik het weens sterk seestrome en die koue seewater van 10-13&nbsp;°C. 

Omstandigheidsgetuienis wat in die vroeë 2010's ontdek is, kan dalk die teorie steun dat die mans ontsnap het. In teenstelling met die amptelike FBI-verslag dat die ontsnaptes se vlot nooit ontdek is nie en dat geen motordiefstal aangemeld is nie, is 'n vlot op die nabygeleë Angel Island ontdek met voetspore wat weglei, en 'n blou 1955-model Chevrolet is in die nag van die ontsnapping deur drie mans gesteel, wat Morris en die Anglins kon gewees het. Amptenare kon toe in 'n toesmeerdery betrokke gewees het. 

Familielede van die Anglinbroers het in die middel 2010's verdere omstandigheidsgetuienis verskaf ter ondersteuning van 'n lang bestaande gissing dat die Anglinbroers ná die ontsnapping na Brasilië gevlug het. 'n Gesigherkenningskundige het tot die gevolgtrekking gekom dat die een fisieke bewys, 'n foto uit 1975 van twee mans wat nes John en Clarence Anglin lyk, dié gevolgtrekking steun.

## Tronklewe en die selle
Registers oor die getal gevangenes in Alcatraz in die tyd dat dit 'n federale tronk was, wissel van 1&nbsp;557 tot 1&nbsp;576. lang katoenonderklere, kouse en 'n blou handdoek gekry.

Selle moes skoon en netjies gehou word. Enige gevaarlike artikel wat in 'n sel of aan 'n gevangene gekry is, soos geld, dwelms of gereedskap wat iemand kon beseer of in 'n ontsnapping kon help, is as onwettig beskou en stappe kon teen die gevangene geneem word. Daarna sou ses wagte gewoonlik die vier selblokke patrolleer. Baie gevangenes het hulle verblyf in Alcatraz met die hel vergelyk  en sou die dood bo 'n langer gevangenskap verkies.

Die biblioteek was aan die einde van blok D. Wanneer 'n gevangene na Alcatraz gekom het, het hulle 'n biblioteekkaart en katalogus van biblioteekboeke gekry. Gevangenes kon bestellings plaas deur 'n briefie saam met hulle kaart in 'n boks te plaas, en die boeke sou deur 'n bibliotekaris in hulle selle afgelewer word.  

Gevangenes is tot drie boeke toegelaat, asook 12 handboeke, 'n Bybel en 'n woordeboek. Hulle kon op tydskrifte inteken, maar artikels oor misdade is uitgeskeur en koerante is verbied. Seks, misdaad en geweld is uit alle boeke en tydskrifte gesensor en die bibliotekaris is beheer deur 'n kapelaan wat die leesmateriaal gereguleer het.

### Gange
thumb|220px|"Broadway".
Alcatraz het 'n gangstelsel gehad wat na groot Amerikaanse straatname en landmerke genoem was. Michigan Avenue was aan die kant van blok A. Broadway was die sentrale gang waarin die gevangenes kon byeenkom as hulle deur Times Square beweeg het net voordat hulle die eetsaal sou binnegaan. Broadway het blok B en C geskei, en gevangenes in dié gang het die minste privaatheid in die tronk gehad.

Die gang tussen blok C en die biblioteek was bekend as Park Avenue. Die gang in blok D was bekend as Sunset Strip. Aan die einde van elke blok was die geweergalerye, insluitende die Wes- en Oos-Geweergalery. Hulle het "kwarantyn"-status gehad vir die eerste drie maande in eensame opsluiting in Alcatraz en is vir minstens 90 dae geen besoekers toegelaat nie.

'n Spesifieke prosedure is in die eetsaal gevolg, insluitende 'n fluitstelsel om aan te dui watter blok en vlak se gevangenes op 'n gegewe tyd na en van die eetsaal moet beweeg, wie waar gesit het, waar om die hande te plaas, en wanneer om te begin eet. 

Gevangenes sou om 06:30 wakker gemaak word en om 06:55 begin eet.

Eers het ses mans aan 'n tafel gesit, en later vier. Almal in die tronk, onder andere die gevangenes en bewaarders, sou saam eet. Die kos by Alcatraz was na berig word die beste in die Amerikaanse tronkstelsel.

### Ontspanning
thumb|220px|Die ontspanningsruimte.
Die ontspanningsruimte was die buitenste terrein wat tussen 1934 en 1963 deur die gevangenes gebruik is. Dit is oorkant die eetsaal geleë en wys in die rigting van die vasteland. Dit word omring deur 'n hoë muur en heining daarbo. Wagtoring #3 is net wes van die terrein geleë. 

In 1936 is die terrein, wat vroeër 'n grondbodem gehad het, geplaveisel. Dit is uit dié terrein dat 'n groep gevangenes in Mei 1946 wou ontsnap. Hulle het beplan om 'n sleutel hierheen te kry, die toringwagte dood te maak, gyselaars te neem en hulle as skilde te gebruik om die dok te bereik.

Gevangenes is op Saterdae, Sondae en vakansiedae vir 'n maksimum van vyf uur in die ontspanningsterrein uitgelaat. Gevangenes wat sewe dae per week in die kombuis gewerk het, het dit in die week vir kort tye gebruik. Gevangenes wat hulle wangedra het, se voorreg om die terrein te gebruik kon weggeneem word. Die gevangenes kon deelneem aan sportsoorte soos bofbal en sagtebal en intellektuele speletjies soos skaak.

Gevangenes het bofbaltoerusting gekry, maar geen uniforms nie. In 1938 was daar vier amateurspanne, die Bees, Oaks, Oilers en Seals en vier ligaspanne, die Cardinals, Cubs, Giants en Tigers. Hulle is almal na bekende Amerikaanse bofbalspanne genoem. Sommige gevangenes het hulle tyd gebruik om te gesels en misdaad te bespreek; dit was die enigste tyd in die week vir 'n langdurige gesprek.

## Ander geboue
### Bewaardershuis
thumb|220px|Die bewaarders se huis en die vuurtoring.
Die Bewaardershuis is langs die Alcatraz-vuurtoring geleë, aan die noordoostekant van die selblok. Die huis van drie verdiepings en 15 kamers is in 1921 gebou. Tussen 1934 en 1963 het die vier hoofbewaarders van Alcatraz hier gewoon. 

Die luuksehuis het in sterk teenstelling met die res van die gevangenis gestaan, en die bewaarders het dikwels uitspattige partytjies hier gehou.  Dit is vandag 'n ruïne, nadat dit in 1970 afgebrand is tydens die Indiaanse besetting van die eiland.

### Gemeenskapsaal
thumb|220px|Die ruïne van die Gemeenskapsaal.
Die Gemeenskapsaal op Alcatraz, ook bekend as die Offisiersklub, was 'n maatskaplike klub aan die noordwestekant van die eiland. Die werkers op die eiland het daar sosiaal verkeer nadat die gevangenes vir die nag toegesluit is. Dit is afgebrand tydens die Indiaanse besetting van die eiland in 1970, met net 'n dop wat oorgebly het.

### Nywerheidsgeboue
220px|thumb|links|'n Boot vaar verby die wagtoring op Alcatraz-eiland (Junie 2016).
Die *Model Industries Building* is 'n gebou van drie/vier verdiepings in die noordwestelike hoek van Alcatraz-eiland. Dit is aanvanklik vir die weermag gebou en is as waskamer gebruik tot in 1939, toe Alcatraz 'n federale gevangenis geword het. 

As deel van die tronk het dit werkkamers vir die gevangenes bevat.

Op 10 Januarie 1935 het die gebou in 'n modderstorting tot naby die kant van 'n krans op die eiland geskuif. 'n Klipkeerwal is teen einde 1935 voltooi.

In 1939 is die *New Industries Building* voltooi as deel van die modernisering van die gevangenis. Die grondverdieping van die 93 meter lange gebou het 'n klerefabriek, droogskoonmakery en meubelwinkel bevat waar die gevangenes teen betaling kon werk. Die geld is in 'n trust gebêre en hulle kon dit kry wanneer hulle Alcatraz verlaat. Die gevangenes het items soos handskoene, matte en weermaguniforms gemaak. Die waskamer het die hele boonste verdieping beslaan en was in dié tyd die grootste in San Francisco. 

## Bekende gevangenes
## Galery

Beeld:San Francisco-Alcatraz-Utility House-Power Plant Chimney-1930.jpg|Nutskamer, skoorsteen.
Beeld:San Francisco-Alcatraz-School and Electric Repair Shop-1930.jpg|Skoolgebou (in die middel).
Beeld:Alcatraz outside (2012).jpg|Alcatraz, buite (2012).
Beeld:Alcatraz hallway (2013).jpg|Gang in die tronk (2013).
Beeld:Alcatraz - unione vista due lati - agosto 2011.jpg|Albei kante van die tronk.
Beeld:Alcatraz island 2.jpg|Hawe- wagtoring.
Beeld:Alcatraz Island aerial view.jpg|Alcatraz-eiland vanaf 550&nbsp;m uit die weste gesien.
Beeld:Alcatraz August 2016.jpg|'n Uitsig op Alcatraz van die toerboot af.
Beeld:Alcatraz Basement.jpg|Die kelder van die tronk.

## Verwysings
### Bibliografie
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Skakels
* Gevangenisgids en -geskiedenis
* Alcatrazhistory.com – 'n gedetailleerde gids tot die geskiedenis en gebruike van Alcatraz
* "National Park Service"-webtuiste oor Alcatraz-eiland
* 'n Kaart van die selblok
* Films oor ontsnappogings vanaf Alcatraz