Fredric Jameson

duimnael|Fredric Jameson
**Fredric Jameson** (14 April 1934 ― 22 September 2024) was 'n Amerikaanse literêre kritikus en Marxistiese politieke teoretikus. Hy is  bekend vir sy analise van hedendaagse kulturele tendense, veral sy analise van postmodernisme en kapitalisme. Jameson se bekendste boeke sluit in *Postmodernism, or, The Cultural Logic of Late Capitalism*  (1991) en *The Political Unconscious* (1981).

Jameson is tans Knut Schmidt-Nielsen Professor in Vergelykende Letterkunde en Romanse Studies (Frans) en die direkteur van die Sentrum vir Kritiese Teorie aan die Duke Universiteit.  In 2012 het die Modern Language Association Jameson sy sesde toekenning vir leeftyd-akademiese prestasie behaal.

## Lewe en werk 
Jameson is gebore in Cleveland, Ohio. Nadat hy in 1954 aan die Haverford College, waar sy professore Wayne Booth ingesluit het, gegradueer het, reis hy vir 'n kort periode na Europa, studeer in Aix-en-Provence, München en Berlyn, waar hy geleer het van nuwe ontwikkelinge in die kontinentale filosofie, insluitend die opkoms van strukturalisme. Hy het die volgende jaar na Amerika teruggekeer om 'n doktorsgraad aan die Universiteit van Yale te studeer, waar hy onder Erich Auerbach gestudeer het.

### Vroeë werke 
Auerbach sou  'n blywende invloed op Jameson se denke wees. Dit was reeds duidelik in Jameson se doktorale proefskrif, gepubliseer in 1961 as *Sartre: the Origins of a Style.*  Auerbach se kommer was gewortel in die Duitse filologiese tradisie; sy werke oor die geskiedenis van styl ontleed literêre vorm binne die sosiale geskiedenis. Jameson sou hierdie stappe volg en ondersoek die artikulasie van poësie, geskiedenis, filologie en filosofie in die werke van Jean-Paul Sartre.

Jameson se werk fokus op die verband tussen die styl van Sartre se geskrifte en die politieke en etiese posisies van sy eksistensialistiese filosofie. Die af en toe Marxiese aspekte van Sartre se werk is in hierdie boek oorgesien; Jameson sal in die volgende dekade na dit terugkeer.

Jameson se proefskrif, hoewel dit op 'n lang tradisie van Europese kulturele analise berus het, verskil aansienlik van die heersende neigings van die Anglo-Amerikaanse akademie (wat empirisme en logiese positivisme in filosofie en linguistiek en Nuwe Kritieke formalisme in literêre kritiek was). Tog het Jameson 'n posisie by die Harvard Universiteit, waar hy in die eerste helfte van die 1960's gedoseer het, bekom.

### Navorsing oor Marxisme 
Sy belangstelling in Sartre het Jameson tot intensiewe studie van Marxistiese literêre teorie gelei. Alhoewel Karl Marx 'n belangrike invloed op die Amerikaanse sosiale wetenskap geword het, deels deur die invloed van die talle Europese intellektuele wat in die Verenigde State as toevlug van die Tweede Wêreldoorlog gesoek het, soos Theodor Adorno, was die literêre en kritiese werk van die Westerse Marxiste nog in die laat 1950's en vroeë 1960's grootliks onbekend in die Amerikaanse akademie.

Jameson se verskuiwing na Marxisme was ook gedryf deur sy toenemende politieke verbintenis met die Nuwe Linkses (*New Left*) - en pasifistiese bewegings, asook deur die Kubaanse Revolusie, wat Jameson as teken aanvaar het dat "Marxisme lewendig was, sowel as 'n kollektiewe beweging en 'n kultureel produktiewe mag". Sy navorsing fokus op kritiese teorie: denkers van en beïnvloed deur die Frankfurt-skool, soos Kenneth Burke, György Lukács, Ernst Bloch, Theodor Adorno, Walter Benjamin, Herbert Marcuse, Louis Althusser en Sartre, wat kulturele kritiek as 'n integrale kenmerk van die Marxistiese teorie beskou het. Hierdie posisie verteenwoordig 'n breek met die meer ortodokse Marxisme-Leninisme, wat 'n eng siening van historiese materialisme gehad het. In 1969 het Jameson die Marxistiese Literêre Groep mede-stigter met 'n aantal gegradueerde studente aan die Universiteit van Kalifornië, San Diego.

Terwyl die Ortodokse Marxistiese siening van ideologie glo dat die kulturele "superstruktuur" heeltemal deur die ekonomiese "basis" bepaal is, het die Westerse Marxiste kultuur as 'n historiese en sosiale verskynsel krities ontleed saam met ekonomiese produksie en verspreiding of politieke magverhoudings. Hulle het bevind dat die kultuur bestudeer moet word met behulp van die Hegelianistiese konsep van inherente kritiek: die teorie dat voldoende beskrywing en kritiek van 'n filosofiese of kulturele teks uitgevoer moet word in dieselfde terme wat teks self gebruik. Sodoende word interne teenstrydighede in 'n wyse geopenbaar wat intellektuele vooruitgang toetelaat. Karl Marx beklemtoon inherente kritiek in sy vroeë geskrifte, afgelei van Georg Wilhelm Friedrich Hegel se ontwikkeling van 'n nuwe vorm van dialektiese denke wat sou probeer, soos Jameson opmerk, "om homself heftig op te hef deur sy eie stewelveters".

### Vertelling en geskiedenis 
Geskiedenis het 'n toenemend sentrale rol gespeel in Jameson se interpretasie van sowel die lees (verbruik) as die skryf (produksie) van literêre tekste. Jameson het sy volwaardige verbintenis tot die Hegelies-Marxistiese filosofie getoon met die publikasie van *The Political Unconscious: Narrative as a Socially Symbolic Act*, waarvan die openingsspreuk is  "Historiseer altyd" (1981). Die Politieke Onbewuste (“*The Political Unconscious*”) neem as doel nie die literêre teks self nie, maar eerder die interpretatiewe raamwerke waardeur dit nou opgerig word. Dit kom voor as 'n manifes vir nuwe aktiwiteit aangaande die literêre verhaal.

Die boek se argument beklemtoon geskiedenis as die "uiteindelike horison" van literêre en kulturele analise. Dit het begrippe uit die strukturalisme geleen en ook van die kultuurstudie werk van Raymond Williams. Voorts is die Marxistiese siening van arbeid (blouboordjie of intellektueel) as die fokuspunt van analise aangewend. Jameson se lesings gebruik beide die eksplisiete formele en tematiese keuses van die skrywer en die onbewustelike raamwerk wat dit lei. Artistieke keuses wat normaalweg in suiwer estetiese terme beskou is, is hersaamgestel in terme van historiese literêre praktyke en norme, in 'n poging om 'n sistematiese inventaris te ontwikkel van die beperkings wat hulle op die kunstenaar as 'n individuele kreatiewe onderwerp gestel het. Om hierdie meta-kommentaar verder te beskryf, het Jameson die ideologeme beskryf, of "die kleinste verstaanbare eenheid van die wesenlike antagonistiese kollektiewe diskoerse van sosiale klasse", die kleinste verstaanbare oorblyfsel van die werklike, deurlopende stryd wat tussen sosiale klasse plaasvind.(Die term "ideologeme" is vir die eerste keer deur Mikhail Bakhtin en Pavel Nikolaevich Medwedef in hul werk,*The Formal Method in Literary Scholarship* gebruik  en is later gewild gemaak deur Julia Kristeva. Kristeva het dit gedefinieer as "die kruising van 'n gegewe tekstuele samestelling ... met die uitsprake ... dat dit óf in sy eie ruimte assimileer is of waarna dit verwys word in die ruimte van buite tekste ... ".)

Jameson se vestiging van geskiedenis as die enigste relevante faktor in hierdie analise, wat die kategorieë wat artistieke produksie uit hul historiese raamwerk bepaal het, afgelei het, was gekoppel aan 'n sterk teoretiese eis. Sy boek beweer dat Marxese literêre kritiek, gefokus in die idee van 'n artistieke wyse van produksie, as die mees allesomvattende en omvattende teoretiese raamwerk vir die verstaan van literatuur vasgestel kan word.  Volgens Vincent B. Leitch, het die publikasie van *The Political Unconscious*, "Jameson die voorste Marxistiese literêre kritikus in Amerika gemaak."

## Verwysings