Oppergesag van die mens

**Oppergesag van die mens** is 'n tipe persoonlike heerskappy in 'n ontoerekeningsvatbare  samelewing waar beleid van heerser na heerser verander. Dit is 'n samelewing waarin een persoon, regime, of 'n groep persone, arbitrêr regeer.  Terwyl die oppergesag van die mens verklaar kan word as die afwesigheid van die oppergesag van die reg, het hierdie teoretiese begrip 'n paradoks tot gevolg. Realisme bepaal dat mens en wet nie uitmekaar staan nie en dat die reëls van elkeen nie teenoorgesteldes is nie. Die wet hang eerder diep af van 'n staat wat uit mense bestaan.

Aan die ander kant, as 'n positiewe konsep, is die heerskappy van die mens, "'n man wat in staat is om beter te regeer as die beste wette", reeds so vroeg as Plato in die antieke Griekse filosofie en denke bepleit.  Die debat tussen oppergesag van die mens versus oppergesag van die reg strek tot Plato se student Aristoteles, en tot Konfusius en die Wettisme in Chinese filosofie.

## Negatiewe assosiasies
Menseheerskappy word geassosieer met talle negatiewe konsepte soos tirannie, diktatuur en despotisme, en hul variasies wat die vorm aangeneem het van die Dertig Tiranne, die Jakobynse diktatuur (Bewind van Terreur) tydens die Franse Revolusie, Caesarisme, Bonapartisme en geestelike gawepolitiek (ook bekend as charismatiese mag), en regimes soos Stalin en die Kommunistiese Party van die Sowjetunie en Hitler en die NSDAP. Slegte regering word as inherent aan persoonlike heerskappy beskou.  Ten spyte van teoretiese assosiasies van wat 'n slegte of goeie regering uitmaak, dikteer politieke realisme dat reëls vasgestel sal word, ongeag of die heersers diktatories of demokraties is, een of baie.

## Oppergesag van die mens vs. oppergesag van die reg
### As onafhanklike en opponerende begrippe
[duimnael|Argeoloog Federico Halbherr by Gortyn ([Kreta, Griekeland), ontsyfer Gortys wetskode (inskripsie op die sirkelvormige muur). In teenstelling met die oppergesag van die mens, is die oppergesag van die reg "die beginsel waarvolgens alle lede van 'n samelewing (insluitend diegene in die regering) as gelyke onderworpe aan publiek-geopenbaarde wetlike kodes en prosesse beskou word".Oxford English Dictionary.]]
Aristoteles het individuele reëls geassosieer met die afwesigheid van rede, om dieragtig te wees, "om wet dan met gesag te skep, blyk soos  om in God en rede alleen te belê; om 'n mens te belê is om 'n dier in te voer, aangesien begeerte iets dierliks is, en selfs die beste mense in gesag is geneig om deur passie gekorrupteer te word. Ons kan dan tot die gevolgtrekking kom dat die wet rede is sonder passie en daarom  verkieslik bo ‘n individu. Plato, Aristoteles se leermeester, het egter die heerskappy van die mens bepleit, "'n uitsonderlike figuur wat in staat is om beter te regeer as die beste wette". Die Soewerein oefen absolute gesag uit en is nie gebonde aan enige wet nie, hy as persoon bestaan buite die wet; die filosoof Thomas Hobbes het so 'n samelewing voorgestaan (insluitend in sy boek *Leviathan*), en gesê dat 'n samelewing beter sou wees as dit een absolute monarg het aangesien hy vry sou wees om te kies en te doen wat hy dink die beste vir die samelewing is sonder om die menings van ander in ag te neem.

James Harrington sou voortgaan om die frase "'n regering van wette en nie van mense nie" in 1656 te skryf, wat op sy beurt sy weg gevind het na die Grondwet van Massachusetts waar John Adams die hoofskrywer was. In die 1803 Marbury v. Madison Amerikaanse Hooggeregshof-saak, het hoofregter John Marshall geskryf "Die regering van die Verenigde State is nadruklik genoem 'n regering van wette, en nie van mense nie." In 1977 het 'n voormalige regter van die Hooggeregshof van Indië, Hans Raj Khanna, in 'n toespraak verklaar,

 “Sedert die begin van die beskawing het twee botsende standpunte, die oppergesag van die mense of die oppergesag van die reg, om aanvaarding meegeding. Alhoewel elke denkrigting nie aan sy ondersteuners ontbreek het nie, was die denke in die geheel ten gunste van die oppergesag van die reg. By geleenthede het ons deur 'n wil teruggegly in die regering, net om weer hartseer en wyser na die oppergesag van die reg terug te keer wanneer harde feite van die menslike natuur die selfsugtigheid en egotisme van die mens en die waarheid van die diktum dat mag korrupteer en absolute mag korrupteer absoluut, gedemonstreer het. Die oppergesag van die reg is nou die aanvaarde norm in alle beskaafde samelewings. Selfs al was daar afwykings van die oppergesag van die reg, was sulke afwykings bedek en vermom, want geen regering in 'n beskaafde land is bereid om die skande van regeer sonder die oppergesag van die reg te aanvaar nie.”  — Regter Hans Raj Khanna, 1977

Lande soos China het vanaf die 1970's ontwikkel en oorgeskakel van 'heers deur mens' na 'heers met wet', en uiteindelik na 'heers deur wet'. Tydens die Kulturele Rewolusie in China is Mao Zedong aangehaal en gesê: "wees afhanklik van die oppergesag van die mens, nie die oppergesag van die reg nie"; teen die 1970's het Mao egter 'n wetsgebaseerde samelewing in teorie begin voorstaan. Soortgelyke konsepte het egter hul eie oorsprong in China gehad so vroeg as 536 vC, toe Zi Chan probeer het om die wet minder arbitrêr en meer permanent te maak deur dit op te skryf en aan die publiek te vertoon. Renzhi, wat deur Westerse geleerdes vertaal word as 'heers deur man', kan beter verduidelik word as 'heers deur mense'. 

Afwesigheid van die oppergesag van die reg impliseer die afwesigheid van 'n wetgewer, regbank, en 'n wetlike administratiewe en afdwingingstelsel.  Aan die ander kant word heerskappy van die mens geassosieer met die gebrek aan 'n regstelsel, dit wil sê wetteloosheid.

### As afhanklike en oorvleuelende begrippe
Wette, en die oppergesag van die reg, is nie geïsoleer van die mens en die oppergesag van die mens nie. Daar is 'n aantal oorvleuelings tussen die oppergesag van die mens en die oppergesag van die reg. Om die oppergesag van die reg en die oppergesag van die mens as onafhanklike teenoorgesteldes te beskou, lei tot 'n paradoks aangesien reg binne 'n staat voorkom, en nie onafhanklik nie. 

Sentraal tot die werking van die oppergesag van die reg ... was 'n konseptuele raamwerk van die Oppergesag van die Reg' en die Oppergesag van die Mens' as opposisiebegrippe, 'n paradoksale raamwerk wat in beide Indië en China suggereer dat die reg op een of ander manier apart staan van die beheer van alledaagse mag. Tog was die reg diep afhanklik van die staat (beman deur mense), en van die werking van staatsmag.

## Verwysings