open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christiaan VII van Denemarke

**Christiaan VII** (29 Januarie 1749 - 13 Maart 1808) was van 1766 tot met sy dood koning van Denemarke en Noorweë en Hertog van Sleeswyk-Holstein. Hy was van die Huis van Oldenburg en ’n seun van Frederik V en sy eerste vrou, Louise van Groot-Brittanje. Sy leuse was *Gloria ex amore patriae* ("Glorie deur ’n liefde vir die vaderland").

Christiaan se bewind was gekenmerk deur geestesongesteldheid en hy was vir die grootste deel daarvan slegs in naam koning. Sy halfbroer Frederik is in 1772 aangewys as regent van Denemarke. Van 1784 tot met Christiaan VII se dood in 1808 het sy seun, later Frederik VI, as nieamptelike regent opgetree.

## Lewe 
duimnael|links|140px|Christiaan jong seun.
duimnael|180px|links|Christiaan VII en Caroline Matilda dans op hul troue.

Frederik V is op 14 Januarie 1766 dood en net weke voor sy 17de verjaardag is Christiaan aangewys as koning. Sy geestesongesteldheid het egter regeringsbesluite beïnvloed en sy dokter was veral bekommerd oor sy oormatige masturbasie. 

Die jong koning het verloof geraak aan sy 15-jarige niggie Caroline Matilda, die suster van koning George III van die Verenigde Koninkryk. Sy het nie geweet hy is geestesiek nie. Hulle is op 8 November 1766 getroud, in dieselfde jaar as waarin hy gekroon is. Ná sy troue het die koning hom te buite gegaan, veral met seksuele promiskuïteit. Hy het eindelik ál sieker geraak; van die simptome was paranoia, selfverminking en hallusinasies.

Intussen het die koning se dokter, Johann Friedrich Struensee, ’n al hoe groter invloed oor hom gekry en hy en die eensame Caroline Matilda het ’n verhouding aangeknoop. In 1772 is die koning se huwelik ontbind. Hy en Caroline Matilda het twee kinders gehad, die toekomstige Frederik VI en prinses Louise Auguste. Daar word egter algemeen geglo prinses Louise was Struensee se dogter, veral wanneer protrette van hulle vergelyk word. 

In dieselfde jaar is Struensee in hegtenis geneem en tereggestel ná ’n stortvloed van moderniserings en hervormings. Christiaan VII se stiefma, koningin Juliane Marie, het die beweging teen Struensee gelei en het ook die egskeiding bewerkstellig. 

Van 1772 af was Christiaan net in naam koning. Tussen 1772 en 1784 is Denemarke regeer deur koningin Juliana Maria, sy halfbroer kroonprins Frederik en die Deense politikus Ove Høegh-Guldberg. Van 1784 af het sy seun, Frederik, voltyds as prinsregent regeer. Sy regentskap is gekenmerk deur liberale en landbouhervormings, maar ook deur die begin van die Napoleontiese Oorloë.

Christiaan is op 13 Maart 1808 op 59 oorlede ná ’n beroerte. Hy is deur sy seun Frederik VI opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Frederik III van Denemarke

**Frederik III** (18 Maart 1609&nbsp;- 9 Februarie 1670) was van 1684 tot met sy dood in 1670 koning van Denemarke en Noorweë. Hy was ook onder die naam **Frederik II** bestuurder (plaaslik prins-biskop genoem) van Verde (1623–'29 en weer 1634–'44) en bestuurder (prins-aartsbiskop) van Bremen (1635–'45).

## Lewe 
Hy was die tweede oudste seun van Christiaan IV en Anna Katharina van Brandenburg. Hy is eers as troonopvolger oorweeg ná die dood van sy ouer broer, prins Christiaan, in 1647.

Om as koning gekies te word ná sy pa se dood het hy aansienlike invloed aan die adel oorgedra. Hy is in 1648 deur die Ryksraad as monarg aanvaar. As koning het hy twee oorloë teen Swede gevoer. Hy is in die oorlog van 1657 tot 1658 verslaan, maar het baie gewild geword nadat hy die oorlog van 1658 tot 1660 gewen het. Later daardie jaar het hy sy gewildheid gebruik om van die verkose monargie ontslae te raak en ’n absolute monargie in die plek daarvan in te stel; dit is in 1665 deur die wet bekragtig en het tot 1848 geduur. 

Frederik het met Sophie Amalie van Brunswyk-Lüneburg getrou, by wie hy sy erfgenaam en troonopvolger, Christiaan V, gehad het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alfred Abramowitz

**Alfred Isedore Abramowitz** (Reitz, Oranje-Vrystaat, 25 Augustus 1926 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en ingenieur.

Abramowitz was die seun van A. Abramowitz. Hy het sy opvoeding aan die St. Andrew-skool in Bloemfontein ontvang en daarna ’n B.Sc. (Ing.) aan die Universiteit van die Witwatersrand verwerf. Hy het in 1947 afgestudeer, en toe as assistent-ingenieur by Elgin Structures aangesluit. In Februraie 1954 het hy as vennoot van Z. Kampel aangesluit by Steelcon Structural Engineering, waarvan die naam in 1956 Kampel & Abramowitz geword het. 

Hy was verteenwoordiger van Wyk 7 in die Johannesburgse Noordoostelike Gebiedskomitee van die Buitestedelike Raad. Hy was ook ’n assosiaatlid van die SA Prestressed Concrete Development Board. 

Uit sy huwelik op 17 April 1955 met Helen, dogter van L. Rabinowitz, is twee dogters gebore. In die sestigerjare het die gesin by Studyweg 5, Glenhazel, gewoon. Sy stokperdjies was fotografie en gholf.

## Bron 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Alexander Kowarsky

duimnael|regs|180px|Alexander Kowarsky, M.B.E.

**Alexander Leopold Kowarsky** (datums onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en politikus wat met die M.B.E. vereer is vir sy diens in die Tweede Wêreldoorlog.

Kowarsky was die seun van John Kowarsky. Hy het sy skoolloopbaan aan die prestigeryke openbare Hoër Seunskool King Edward VII in Johannesburg voltooi en daarna sy B.Com. aan die Universiteit van die Witwatersrand verwerf. Nadat hy afgestudeer het, het hy by sy vader se firma aangesluit, maar dit was in 1939, en toe die oorlog kort daarna uitbreek, het hy as soldaat by die Transvaal Scottish aangesluit. Hy het diens gedoen in Oos-Afrika, Abessinië, die Westelike Woestyn en gevorder tot die rang majoor, maar is gewond tydens die Slag van Sidi Rezegh op 23 November 1941. Hy het na die Unie teruggekeer en senior stafoffisier (admin.) van die Kaapse Kommandement geword. 

Ná demobilisasie het hy ’n invoeronderneming in Johannesburg begin, maar met die koms van invoerbeheer het hy oorgeskakel na vervaardiging en die firma Green & Benham begin. Teen 1963 was hy direkteur van dié firma asook van Vulcan Manufacturing Co. en Groves (Edms.) Bpk. 

Hy was lid van die Transvaalse provinsiale raad vir Yeoville van 1951 tot 1959. Hy is in die algemene verkiesing van 1958 onbestrede as Volksraadslid vir die Verenigde Party in dieselfde kiesafdeling verkies, maar het sy setel bedank ten gunste van Marais Steyn, wat met 843 stemme teen Blaar Coetzee van die Nasionale Party in Vereeniging verloor het.  So het hy die setel net van 13 Maart tot 25 April 1958 verteenwoordig.

Kowarsky was lid van die uitvoerende raad van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes; lid van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie; voorsitter van die Progressiewe Party aan die Witwatersrand; nasionale adjunkvoorsitter van die Suid-Afrikaanse Joodse Oudstrydersliga; voorsitter van die skoolbeheerliggame van die King Edward VII-skool en die Hoër Meisieskool Athlone. Hy was getroud met Myra, ’n dogter van B. Meyerowitz. Hulle het twee seuns en twee dogters gehad. 
## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
*  Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Max Aronstam

**Max Aronstam** (Komga, 29 Junie 1919 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman.

Aronstam was die seun van J. Aronstam. Hy het sy skoolopvoeding aan die Queens-kollege op Queenstown (nou Komani) ontvang en nadat hy die skool verlaat het, in Pretoria by die staatsdiens aangesluit. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het hy by die Suid-Afrikaanse Leër aangesluit en ná demobilisasie gaan werk by die BOAC. In hul diens het hy drie jaar in die Verre Ooste deurgebring. 

In 1947 het hy na Johannesburg teruggekeer en aangesluit by Pan American Airways (Pan Am). In 1952 het hy die firma World Travel Agency (Edms.) Bpk. in samewerking met die Schlesinger Corporation tot stand gebring, waarvan hy lank algemene bestuurder was.

Aronstam is op 11 Julie 1952 met Irene, dogter van J. Goldberg, getroud. Twee seuns en ’n dogter is uit die huwelik gebore. Sy stokperdjie was gholf. In die vroeë sestigerjare het die gesin by Wrenroselaan 48, BIrdhaven, Johannesburg, gewoon.

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
1981 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1981 Suid-Afrikaanse Grand Prix** was 'n Formule Libre-motorwedren wat op 7 Februarie 1981 op Kyalami gehou is.

Die wedren was oorspronklik geskeduleer om die eerste rondte van die 1981 FIA Formule Een wêreldkampioenskap te wees. Die voortslepende rusie tussen die Fédération Internationale du Sport Automobile (FISA) en die Formule Een Vervaardigersveniging (FOCA) het daartoe gelei dat FISA aangedring het op 'n datumverskuiwing wat nie aanvaarbaar was vir die Suid-Afrikaanse wedrenorganiseerders nie. Goedkeuring is uiteindelik gegee vir die wedren om voort te gaan op sy oorspronklike datum, maar as 'n Formule Libre-ren in stede van 'n rondte van die Formule Een Wêreldkampioenskap. Die afgegradeerde wedren is ondersteun deur die spanne geaffilieer met FOCA, maar nie deur die vervaardigerspanne (Alfa Romeo, Ferrari, Ligier en Renault) nie, wie almal verbind was aan FISA. Die elf spanne teenwoordig se motors was toegerus met glykantrompe, aerodinamiese toestelle wat onwettig is in Formule Een vir 1981 maar aanvaarbaar onder Formule Libre regulasies. Die afwesigheid van die vervaardigerspanne het beteken dat al 19 motors in die wedren deur Ford Cosworthenjins aangedryf was.

Die wedren is uiteindelik deur Carlos Reutemann in 'n Williams gewen, met Nelson Piquet tweede in 'n Brabham en Elio de Angelis derde in 'n Lotus.

## Wedrenuitslag 
## Verwysing 
## Eksterne skakels 
*
George Behrman

**George Behrman** (Worcester, Kaapland, 2 Junie 1913 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman, besturende direkteur van Crown Mills Spice Works Bpk. en direkteur van verskeie maatskappye.

Behrman was die seun van L. Behrman. Nadat hy sy skoolopleiding aan die hoërskool op sy geboortedorp voltooi het, het hy sewe jaar lank gewerk by sy vader, die stigter van Worcester Gedroogde Vrugte Industrie, sodat hy die nodige ervaring en opleiding kon kry. Dié diens het hy verlaat om in Johannesburg by ’n afdeling van Crown Mills as boekhouer en reisiger aan te sluit. In 1937 het hy in vennootskap van die beherende maatskappy weggebreek. In 1948 het hy alleeneienaar van die onderneming geword, waarna dit floreer het tot ’n selfstandige maatskappy.

Behrman is op 24 Desember 1941 met Ada, dogter van W. Sacks, getroud. Een seun en een dogter is uit hul huwelik gebore. Sy liefhebberye was voetbal, tuinmaak en tennis. In die vroeë sestigerjare het die gesin by Jan Smutslaan 65, Westcliff, Johannesburg, gewoon.

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Milton Behrman

**Milton Yoland Behrman** (Muizenberg, Kaapland, 3 Junie 1918 – Kaapstad, 2 Augustus 1981) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en onder meer direkteur en maatskappysekretaris van Columbus Electrical Appliances (Edms.) Bpk., Pollnick and Gordon {Edms.) Bpk. en hul filiale. 

Behrman was die seun van Jeannie en Aaron Behrman. Hy het sy skoolopleiding aan SACS ontvang en daarna aan die Universiteit van Kaapstad studeer en toe aan Unisa. In 1938 het hy aangesluit by ’n rekenmeestersfirma in Kaapstad as ’n ingeskrewe klerk. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het hy aangesluit by die Suid-Afrikaanse Ingenieurskorps as sappeur. Nadat hy tot waarnemende kaptein bevorder is, is hy aan die Britse ministerie van voorrade gesekondeer om te help met die vervaardiging van gifgas vir oorlogsgebruik. 

Ná demobilisasie het hy in 1945 aangesluit by Columbus Electrical Appl. (Edms.) Bpk. as assistentsekretaris. In 1954 is hy in die direksie aangesluit. Hy was ’n tyd lank voorsitter van die Westelike Provinsie-tak van die Radio Refrigeration and Electrical Appliance Association. Ook was hy lid van die raad van die Kaapse Hervormde (Joodse) gemeente.

Hy is op 21 Junie 1951 met Esther (Essie), dogter van H. Romoff, getroud. Een seun is uit die huwelik gebore. Sy liefhebberye was hengel en rolbal. In die vroeë 1960's het die egpaar by Jocyn Court 7, Bantrybaai, gewoon.

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
*  Sy genealogiese besonderhede op die webtuiste Geni.com. URL besoek op 19 November 2017.
Louis Berger

duimnael|regs|180px|Louis Berger, 1963.

**Louis Berger** (Johannesburg (waarskynlik), 27 Desember 1919 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman.

Berger was die seun van Jacob Berger. Hy het sy skoolopleiding aan die Hoër Seunskool Parktown in die Goudstad ontvang, en daarna ’n aantal jare lank as klerk gewerk, voor hy hom by sy broer, Morris Berger, aangesluit het saam met wie hy jare later nog as mededirekteur gewerk het. 

Sy belangstellings was verskeie sportsoorte, veral sokker, en hy was ’n ywerige ondersteuner van die Rangers-sokkerklub (eerste divisie) sedert 1928. Sy tydverdrywe was swem en liggaamlike kultuur. Hy is op 30 Maart 1958 met Caroline, dogter van Isaac Seinik, getroud. Uit die huwelik is drie dogters gebore. Hy en sy gesin het in die sestigerjare in die Johannesburgse woonbuurt Saxonwold gewoon.

## Bron 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Bernhardt Aronstam

**Bernhardt Aronstam** (King William's Town, 2 November 1909 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman.

Hy is in die Grensgebied gebore as die seun van J. Aronstam. Hy het sy skoolopleiding aan Dale-kollege op sy geboortedorp ontvang. In die Tweede Wêreldoorlog het Aronstam diens gedoen in die Midde-Ooste. In 1945 is hy met die rang kaptein gedemobiliseer. Ná die oorlog het hy by Bayer Products aangesluit as hul Kaapse besturende direkteur. In 1952 het hy na Brittanje verhuis om beheer oor te neem van die vervaardiging van Bayer se produkte aldaar. In 1956 het hy by die skoonheidsfirma van Helena Rubenstein aangesluit as bestuurshoof in Suid-Afrika.

Aronstam is op 30 Augustus 1949 met Margaret Ebsworth getroud. Twee dogters is uit die huwelik gebore. In die vroeë sestigerjare het hulle by Sentraallaan 5, Illovo, gewoon.

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Prins Andreas van Griekeland en Denemarke

**Prins Andreas van Griekeland en Denemarke**, dikwels ook **prins Andrew** genoem (Grieks: Ανδρέας; 2 Februarie 1882 - 3 Desember 1944), van die Huis van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg was die sewende kind en vierde oudste seun van koning George I van Griekeland en sy vrou, Olga Konstantinowna van Rusland. Hy was ’n kleinseun van Christiaan IX van Denemarke en die pa van prins Philip, Hertog van Edinburg.

## Lewe 
duimnael|links|200px|Prins Andreas en sy vrou, prinses Alice.

Prins Andreas het vroeg met militêre opleiding begin en was ’n offisier in die Griekse weermag. Hy het onder meer in die Balkanoorloë diens gedoen. 

Koning George I is in 1913 in ’n sluipmoordaanval dood en Andreas se oudste broer, Konstantyn, het hul pa opgevolg. Tydens die Eerste Wêreldoorlog was daar ontevredenheid oor Konstantyn se beleid van neutraliteit, en dit het daartoe gelei dat hy geabdikeer het. Die grootste deel van die koningsgesin, Andreas inkluis, is verban. 

Toe hulle ’n paar jaar later terugkeer, het Andreas diens gedoen in die Grieks-Turkse Oorlog (1919-1922), maar sake het skeefgeloop vir Griekeland. Andreas is deels verantwoordelik gehou vir die verlies van Griekse grondgebied en hy is in 1922 ’n tweede keer verban omdat hy daaraan skuldig bevind is dat hy bevele van sy bevelvoerder verontagsaam het. Hy en sy gesin het na Parys, Frankryk, gevlug waar hulle aan die buitewyke van die stad gewoon het.

Teen 1930 was Andreas vervreem van sy vrou, prinses Alice van Battenberg, die dogter van prins Ludwig van Battenberg en prinses Victoria van Hesse-Darmstad. Hy het in Frankryk agtergebly en vir die res van sy lewe in die suide van die land gewoon, terwyl sy vrou en kinders na haar familie in Brittanje teruggekeer het. 

Andreas se enigste seun, prins Philip, het in Engeland grootgeword onder toesig van sy ma se broers en het tydens die Tweede Wêreldoorlog in die Britse vloot diens gedoen. Hy is in 1947 getroud met prinses Elizabeth, later koningin Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk. Al vier Andreas se dogters het met Duitsers getrou, van wie drie Nazi-bande gehad het. 

Hy is in 1944 in Monte Carlo, Monaco, dood nadat hy sy vrou en seun in 1939 laas gesien het. Hy is eers in die Russies-Ortodokse Kerk in Nice begrawe, maar in 1946 is sy oorskot geskuif na die koninklike begraafplaas naby Athene.

## Bronne 
*Clogg, Richard (1979). *A Short History of Modern Greece*. Cambridge: Cambridge University Press. 
*Heald, Tim (1991). *The Duke: A Portrait of Prince Philip*. Londen: Hodder and Stoughton. 
*Van der Kiste, John (1994). *Kings of the Hellenes*. Stroud, Gloucestershire: Alan Sutton Publishing. 
*Vickers, Hugo. (2000). *Alice, Princess Andrew of Greece*. Londen: Hamish Hamilton. 

## Verdere leesstof 
*Prins Andreas van Griekeland (1930). *Towards Disaster: The Greek Army in Asia Minor in 1921* Londen: John Murray.

## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Aaron Berman

Sy Edele maj. **Aaron Zalman Berman** (Litaue, 28 Februarie 1893 – September 1975) was ’n Suid-Afrikaanse senator en sakeman van Litaus-Joodse herkoms, wat ook diens as majoor in die Imperiale sowel as Unie-verdedigingsmag gedoen het.

Berman was die seun van S. Berman. Hy het sy opleiding aan die Universiteit van Berlyn ontvang. Hy was (blykbaar in Suid-Afrika) ’n beëdigde waardeerder, ’n beëdigde vertaler in talle tale in die hooggeregshof en lid van die Kaapse stadsraad sedert 1932 en voorsitter van die finansiële komitee sedert 1951. In 1947 is hy verkies tot VP-lid van die provinsiale raad vir Kaapstad-Kasteel, maar van 1959 af het hy Groenpunt verteenwoordig. In 1955 het hy adjunkleier van die VP in die provinsiale raad geword en in 1959 leier. In 1960 het hy senator geword.

Berman is op 23 Augustus 1920 getroud met Sarah Jane, dogter van C. Prisman. Een seun en twee dogters is uit hul huwelik gebore. Sy belangstellings van burgerlike aangeleenthede en die politiek. In die vroeë jare sestig het die egpaar by Bo-Oranjestraat 69, Oranjezicht, gewoon.

## Verwysings 
## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Nathan Berger

**Nathan Berger** (Litaue, 15 Julie 1910 – onbekend) was die eienaar van ’n Suid-Afrikaanse drukkery, Pacific Press (Edms.) Bpk.

Berger was die seun van H. Berger. Hy het sy opvoeding in sy geboorteland ontvang en daarna aangesluit by ’n drukkeryonderneming in Litaue, waar hy werksaam was tot September 1930. Hy was een van die gelukkige Jode wat betyds uit Litaue kon padgee, want toe Duitsland die Sowjetunie (waarvan Litaue toe nog deel was) op 22 Junie 1941 binneval, was daar steeds 250&nbsp;000 Jode in die dorpe en gehuggies (shtetls) van die land. Feitlik dadelik het die *Einsatzgruppen* (mobiele moordeenhede) en hul plaaslike kollaborateurs die volksmoord op die Jode begin. Teen November daardie jaar het net sowat 40&nbsp;000 Jode oorgebly, saamgehok in die ghetto's van Vilnius, Kowno, Shawli en etlike slawearbeidkampe. Teen 1944 het die Nazi's 90% van Litaue se Jode uitgemoor. 

Nadat hy in Suid-Afrika verskeie beroepe beoefen het, het hy in Mei 1947 Pacific Press (Edms.) Bpk. saam met Joseph Borwein begin. Hulle het hulle toegespits op die druk van Hebreeuse en Jiddisje publikasies.

Berger is in Januarie 1937 met Noami, die dogter van S. Barwin, getroud. Twee seuns en ’n dogter is uit die huwelik gebore. Sy stokperdjie was rolbal en hy was lid van die Joodse Gilde-rolbalklub. Hy en sy gesin het in die vroeë 1960's by Sandersstraat 54, Yeoville, gewoon.

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Christiaan VIII van Denemarke

**Christiaan VIII** (18 September 1786 - 20 Januarie 1848) was van 1839 tot 1848 koning van Denemarke en in 1814 as **Christiaan Frederik** koning van Noorweë.

## Lewe 
Christiaan was die seun van erfprins Frederik van Denemarke en hertogin Sophia Frederica van Mecklenburg-Schwerin. Sy grootouers aan vaderskant was koning Frederik V van Denemarke en Noorweë en sy tweede vrou, hertogin Juliana Maria van Brunswyk-Wolfenbüttel.

duimnael|links|260px|Christiaan VIII en sy vrou Caroline Amalie van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg.

Hy is op 21 Junie 1806 met sy niggie hertogin Charlotte Frederica van Mecklenburg-Schwerin getroud. Hul oudste seun is op die dag van sy geboorte dood en hul tweede seun het later koning Frederik VII geword. Die egpaar is in 1810 geskei nadat Charlotte Frederica van owerspel aangekla is. Christiaan se tweede vrou was prinses Caroline Amalie van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg, die susterskind van Frederik VI. Hulle is op 22 Mei 1815 getroud. 

Christiaan het 10 buite-egtelike kinders gehad. Daar is gerugte dat die sprokieverhaalskrywer Hans Christian Andersen een van hulle was, maar daar is min getuienis om dit te staaf.

In Mei 1813 is Christiaan na Noorweë gestuur om die land se lojaliteit jeens die Huis van Oldenburg te bevorder ná Frederik VI se rampspoedige bande met Napoleon. Hy is selfs vir ’n paar maande tot koning van Noorweë verkies onder die naam Christiaan Frederik. Ná probleme met Swede en ’n Noorse nederlaag in ’n kort Sweeds-Noorse oorlog het hy egter geabdikeer. Op 4 November is Karel XIII van Swede verkies tot nuwe koning van Noorweë onder die naam Karel II.

Op 3 Desember 1839 het Christiaan VIII die Deense troon bestyg. Hy het gou sy liberale ondersteuners teleurgestel deur elke liberale projek te verwerp. Sy houding jeens die groeiende onrus in die dubbele hertogdom Sleeswyk-Holstein was dikwels twyfelend en halfhartig, en dit het sy posisie daar geknou. Eers in 1846 was hy duidelik ten gunste van Sleeswyk as ’n Deense gebied.

Sy enigste wettige seun, die toekomstige Frederik VII, was drie keer getroud, maar het geen wettige kinders gehad nie. Christiaan wou ’n opvolgingskrisis afweer; die gevolg was die verkiesing van die toekomstige Christiaan IX as erfprins.

Christiaan VIII is in 1848 aan bloedvergiftiging dood.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alfred Bernitz

duimnael|regs|180px|Alfred Bernitz, 1963.

**Alfred Bernitz** (Johannesburg, 28 Junie 1913 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en direkteur van maatskappye.

Bernitz, wat ook ’n broer, Mischa, gehad het, was die seun van Isador Bernitz, die seun van Michel Behr en Lea Friedman. Isador was die eerste lid van die Bernitz-familie wat uit Litaue na Suid-Afrika geëmigreer het. Hoewel die datums vergete geraak het, was Isador reeds voor die Tweede Vryheidsoorlog op Smithfield in die Suid-Vrystaat woonagtig. Hy het tydens die oorlog in genl. Christiaan de Wet se kommando aan Boerekant geveg. Isador Bernitz het die plaas Caledondraai besit en was voorsitter van Smithfield se Sionistiese Beweging, maar ook ’n Vrymesselaar. Destyds het Smithfield ’n klein gemeente van sowat 40 Jode en hul eie rabbi gehad. Isador het ’n winkel besit en die eerste motorhawe op Smithfield. Isador was getroud met Polly (Pescha Lippa) Suzman, wat in 1889 in die shtetl Salant, Litaue, gebore is. Hulle het mekaar in Suid-Afrika ontmoet. 

Alfred Bernitz het sy opvoeding ontvang aan die Grey-kollege in Bloemfontein en daarna aan die Universiteit van die Witwatersrand. Hy het in 1935 by die onderneming van sy moeder se familie, L. Suzman Bpk., aangesluit en eindelik gevorder tot mede- besturende direkteur. In 1962/'63 was hy adjunkvoorsitter van die Johannesburgse Handelskamer. Hy was ook ’n tyd lank lid van die Suid-Afrikaanse Vereniging van Handelskamers en van 1961-'62 voorsitter van die Invoerbeheeradviesraad. In die Tweede Wêreldoorlog het hy diens gedoen in die Unie-verdedigingsmag in die Midde-Ooste. 

Bernitz is op 23 Maart 1938 met Joan, die dogter van B. Rosenthal, getroud. Drie dogters (en blykbaar ook drie seuns) is uit dié huwelik gebore. Bernitz se stokperdjie was gholf. Hy was lid van die Houghton-gholfklub, die Wanderers-klub en die Aeroklub. In die vroeë 1960's het hy en sy vrou by Oxfordweg 144, Melrose, Johannesburg, gewoon.

## Bron 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.

## Verwysing
Ralph Bernstein

Prof. **Ralph Bernstein** (7 Februarie 1914 – Johannesburg, 19 Oktober 2013) was ’n senior lektor in fisiologie aan die Universiteit van die Witwatersrand, waarvan sy broer Bertrand van 1975 tot '82 kanselier was. 

## Opleiding 
Bernstein het die grade B.Sc. (1934), B.Sc. (Hons.) (1936) en M.Sc. (1937) aan Wits verwerf, waarna ’n M.B.B.Ch. (cum laude) in 1940 gevolg het, aan dieselfde universiteit. Hy het in 1934 die William Cullen-medalje vir die mees uitstaande afgestudeerde in wetenskap verwerf. 

## Loopbaan 
Bernstein het in 1945 aan Wits begin doseer. Sy studieveld was nier- en chemiese fisiologie. Terwyl hy dosent aan Wits was, het hy ’n Diploma in Kliniese Patologie van die Royal Postgraduate Medical School in Londen verwerf, ’n ruk lank aan die King's College Medical School in dieselfde stad studeer en ’n jaar aan die Universiteit van New York se Mediese Skool deurgebring.

In 1957 is hy aangestel as hoof van die Navorsingseenheid vir Menslike Genetika en Metabolisme van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Mediese Navorsing, waarvan sy ouer broer, Bertrand, van 1953 tot '60 voorsitter was. Hy was ’n genoot van die Royal College of Pathology (Londen) en in 1975 het Wits hom  as ereprofessor in chemiese patologie aangestel. Hy het die jaar daarna afgetree. 

Prof. Bernstein het in sy vrye tyd graag tuingemaak en was ’n ywerige leser. Hy was ’n tyd lank voorsitter van die Suid-Afrikaanse Irisvereniging.

## Bernsteins aan Wits 
Die familie Bernstein se verbintenis met Wits het reeds in die 1920's begin toe Ralph se ouer broer, Bertrand, in 1928 die eerste graad aan die universiteit verwerf. Hul suster, dr. Elaine Epstein, het in 1940 aan die Mediese Skool afstudeer. Ralph was getroud met dr. Mary Salkinder (MB.B.Ch., 1954) en hul kinders, Irene en Geoffrey is albei Wits-graduandi, asook Ralph se kleindogter dr. Penny Bernstein. Ten tyde van sy dood het prof. Ralph Bernstein drie kleinkinders, Penny, Ze'ev en Talia gehad, en twee agterkleinkinders, Gabriella en Jack, gehad. 

## Bronne 
*   Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
*  *Wits Review*, Januarie 2014]. URL besoek op 19 November 2017.
Avro Manchester

Die **Avro Manchester** is 'n tweemotorige Britse bomwerper wat tydens die eerste drie jaar van die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen het. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 25 Julie 1939 voltooi. Die toetsvlieënier was Sam Brown. Die *Manchester* was ontwikkel na aanleiding van die Britse Lugvaartministerie se spesifikasie P.13/36 wat 'n tweemotorige bomwerper gespesifiseer het wat die nuwe Rolls-Royce Vulture motor moes gebruik. 

Die maatskappy Handley Page het ook begin om 'n prototipe te ontwikkel na aanleiding van die spesifikasie, maar onttrek omrede die Vulture motor se ontwikkeling as gevolg van probleme vertraag is. Hulle ontwikkeling is verander na 'n viermotorige bomwerper met Rolls-Royce Merlinmotors wat gelei het tot die suksesvolle Handley Page Halifax.

Die ontwerper, Roy Chadwick, het egter geglo dat die Vulture se probleme opgelos sou word en het voortgegaan met sy ontwikkeling. In Januarie 1940 het die Lugvaartministerie 'n bestelling vir 1200 ''Manchester Mk 1's* geplaas. Die eerste vliegtuie het *5 Group Bomber Command* se Handley Page Hampden vervang. Die *Manchester'' se sterkpunt was 'n sterk romp, vergrote bomlading, groter togafstand en beter bewapening. Maar ongelukkig was die Vulture motors nog steeds onbetroubaar en het minder krag gelewer as wat oorspronklik beloof was. Dit het gelei tot hoë verliese van die vliegtuig asook bemannings wat gesterf het tydens opleidingsvlugte. Dit het gelei tot die kansellering van die Vulture projek nadat slegs 209 vliegtuie afgelewer is; 64 is verloor tydens vlugte en 12 tydens opleidingsvlugte. 

Die laaste vlug van die vliegtuig was op 25/6 Junie 1942 toe Bremen gebombardeer is.

Met die ondervinding wat Avro opgedoen het met die *Manchester*, het hulle voortgegaan om 'n viermotorige bomwerper te ontwikkel wat Rolls-Royce Merlinmotors sou gebruik. Dit het uiteindelik bekend gestaan as die suksesvolle *Avro Lancaster*.

## Tegniese besonderhede 
duimnael|Avro Manchester

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Franse Sterrekundige Vereniging

duimnael|Société Astronomique de France
Die **Franse Sterrekundige Vereniging** (Frans: Société Astronomique de France (SAF)) is 'n nie-winsgewende organisasie in openbare belang, wat onder die Franse reg georganiseer is (la loi du 1er juillet 1901). Dit is in 1887 deur die sterrekundige Camille Flammarion gestig, met die doel om die ontwikkeling en praktyk van sterrekunde te bevorder.

## Geskiedenis 
SAF is gestig deur Camille Flammarion en 'n groep van 11 persone op 28 Januarie 1887 in Flammarion se woonstel te Cassini, 75014, 75014 Parys, naby die Observatorium van Parys. Op 4 April 1887 is die hoofkwartier gevestig by die Les des Societe Savantes, 28 rue Serpente, Parys 75006. Op 17 Oktober 1966 het die hoofkantoor na die Maison de la Chimie by 28 rue Saint-Dominique, Parys 75007, geskuif. Die hoofkwartier is tans geleë op 3 rue Beethoven, Parys 75016.

## Verwysings 
## Eksterne Skakels 
* Official SAF website 
* L'Astronomy magazine 
* planetastronomy.com
*  Colette Aymard et Laurence-Anne Mayeur, « L’observatoire de Juvisy-sur-Orge, l’« univers d’un chercheur » à sauvegarder », In Situ [En ligne], 29 | 2016, mis en ligne le 13 juillet 2016, consulté le 16 juin 2017.
*Web sites of SAF commissions:*
* Cosmology
* Double stars
* Instruments
* Planetary observations
* Sundials
Maurice Béjart

**Maurice Béjart** is die skuilnaam waaronder die Fransman **Maurice Jean Berger** (1 Januarie 1927 – 22 November 2007) as danser en choreograaf gewerk het. Sy styl bestaan uit 'n kombinasie van klassieke ballettegniek, moderne jazz, akrobatiek en Oosterse motiewe. Hy het 'n belangrike bydrae gelewer tot die ontwikkeling van totale teater, waarin dans, musiek, sang, mimiek en die gesproke woord in groot mate saamgaan. Hy het sowat sewentig ballette geskep.

## Lewe 
Maurice Jean Berger is op 1 Januarie 1927 in Marseille gebore. Nadat hy sy balletopleiding aan die balletskool van die Opera van Marseille ontvang het, het hy tot 1945 by dié balletgeselskap gedans. Daarna het hy in Parys onder Léo Staats en Ljoebov Egorova gestudeer. Die balletpedagoog madame Rosanne het 'n groot invloed op hom uitgeoefen. Van 1947 tot 1949 was Béjart aan Roland Petit se balletgeselskap verbonde; van 1949 tot 1950 was hy hoofdanser van die International Ballet in Londen, en van 1951 tot 1952 gaskunstenaar by die Koninklike Sweedse Balletgeselskap. In 1954 het Béjart saam met die resensent Jean Laurent die Ballets de I'Etoile gestig, en dit in 1957 tot Ballet Théâtre de Paris herdoop. Vir hierdie geselskap het hy ook sy eerste bekende werk, *Symphonie pour un homme seul* (1955), geskep. Ná die geweldige sukses van sy ballet *Le sacre du printemps* in 1959 in Brussel, is hy in dieselfde jaar daar aangestel as direkteur van die balletgeselskap verbonde aan die Koninklike Muntskouburg, wat sedertdien die Ballet du XXme Siécle heet.

## Werke 
By die Ballet du XXme Siécle het Béjart se balletloopbaan sy toppunt bereik, en die geselskap se repertoire bestaan hoofsaaklik uit sy werke. Die bekendste hiervan is *Boléro*, 1960 (Ravel), *Les noces*, 1962 (Strawinski), *IXme symphonie*, 1964 (Beethoven), *Romeo et Julliette*, 1966 (Berlioz), *Messe pour le temps present*, 1967 (Henry), *Bhakti*, 1968 (Hindoemusiek), *Nomos alpha*, 1969 (Xenakis), *Le chant du compagnon errant*, 1971 (Mahier), en *Nizjinski clown de Dieu*, 1971 (Henry, Tsjaikofski). Die Grand Prix National de la Musique, 'n Belgiese onderskeiding, is in 1970 aan Béjart toegeken.

## Bronnelys 
* *Wêreldspektrum*, Vol. 3, 10-11, 

## Eksterne skakels 
*  
*  
*
Bamboes

**Bamboes** (*Bambusoideae*) is die naam van die grootste lid van die grasfamilie (Gramineae, of Poaceae). Daar is ongeveer 60 verskillende genera en meer as 200 spesies wat in alle tropiese en subtropiese gebiede van die wêreld groei. Afgesien daarvan dat bamboes vir 'n hele aantal verskillende doeleindes gebruik kan word, is dit ook 'n voedselbron vir mense en die panda-beer. 

## Voorkoms en groei 
Bamboessoorte wissel van die klein Japanse pigmeebamboes, wat slegs 'n paar sentimeter hoog is, tot die bamboese wat in China en Indië en teen die noordelike hange van die Andesgebergte in Suid-Amerika aangetref word en maklik 40 m of hoër word. Bamboes groei in gebiede wat van 0 tot 5 000 m bo seespieël is. 

Bamboese is slank plante: 'n Bamboesstam van byvoorbeeld 20 m hoog, is gewoonlik slegs 12 cm dik. Soos alle grasse, is ook die bamboes se stam hol, gelid en hard aan die buitekant. Groot veeragtige blare groei aan die bopunt van die stam uit. 

Bamboes groei baie vinnig en kan maklik 'n lengte van 10 m in net twee maande bereik. Dié verbasende groeivermoë het daartoe aanleiding gegee dat bamboes dikwels gedurende die Tweede Wêreldoorlog en die Viëtnamese oorlog as folterinstrument gebruik is. Die slagoffers is vasgemaak op jong bamboesstokkies, wat binne enkele ure in hul liggame ingegroei het. 

## Gebruike 
In lande soos Thailand, China, Japan, Indië en Indonesië word bamboes op baie maniere benut. 'n Hele huis word somtyds uit die verskillende bamboesdele opgerig. Die stingels vorm 'n raamwerk en geweefde splinters dien as afskortings vir die verskillende vertrekke. Gesplete bamboese word vir die vloer gebruik en die dak word met bamboesblare gedek. Die binneste hol gedeelte van die stam tussen twee knope word gebruik vir koppies, bakke en houers. Van die kleiner bamboese word inkpotte en vingerhoede gemaak. Die jong lote is 'n gewilde kossoort van die panda-beer, en mense voeg dit as 'n groente by kos. Ook die sade van die bamboes kan geëet word en word dikwels as plaasvervanger vir rys gebruik. 

Maar dit is nog lank nie die einde van die talle gebruike van bamboes nie. 'n Sekere medisyne word van bamboessap verkry, en sommige Chinese slaap op 'n bamboeskussing. Meshewwe word van die buitenste deel van die stam gemaak en papier van die binneste. Baie snuisterye vir die uitvoer- en toeristehandel word vervaardig, byvoorbeeld pype en speelgoed. 

Bykans alle Westerse lande voer vandag bamboes in om te gebruik in die vervaardiging van sambreelhandvatsels, stoele, gordyne, hokke, mandjies, wiegies, materiaal ens.

## Bronnelys 
Wêreldspektrum, Volume 2, bl.163-164,
2008 Turkse Grand Prix

Die **2008 Formule Een Turkse Grand Prix** is op 11 Mei 2008 op die Istanbul Park-renbaan in Istanboel, Turkye, gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen. 

Die Brasiliaanse Ferraribestuurder Felipe Massa het die wedren gewen nadat hy uit die voorste plek weggespring het. Lewis Hamilton van die McLarenspan het tweede geëindig en Massa se spanmaat, Kimi Räikkönen, het derde geëindig.

## Kwalifisering 
duimnael|links|1000px|Wegspringrooster vir die 2008 Turkse Grand Prix.

## Renuitslag 
## Verwysings
Franse Akademie vir Wetenskappe

[duimnael|regs|Die *[Institut de France* in Paris waas die Akademie gesetel is.]]
Die **Franse Akademie van Wetenskappe** (Frans: *Académie des sciences*) is 'n geleerde vereniging wat in 1666 deur Lodewyk XIV op die voorstel van Jean-Baptiste Colbert gestig is om die gees van die Franse wetenskaplike navorsing aan te moedig en te beskerm. Dit was aan die voorpunt van wetenskaplike ontwikkeling in Europa in die 17de en 18de eeu, en is een van die oudste wetenskaplike akademies. Dit is tans onder die leiding van Sebastien Candel (President van die Akademie), en is een van die vyf akademies van die Institut de France.

## Presidente 
*1800 Napoleon Bonaparte
*1906 Henri Poincaré
*1952 Albert Caquot
*2001–2002 Hubert Curien
*2003–2004 Étienne-Émile Baulieu
*2005–2006 Édouard Brézin
*2007–2008 Jules Hoffmann
*2009–2010 Jean Salençon
*2011-2012 Alain Carpentier 
*2013–2014 Philippe Taquet
*2015-2016 Bernard Meunier
*2017-2018 Sébastien Candel

*Bron: French Academy of Sciences*

## Medaljes, toekennings en pryse 
Die Franse Akademie van Wetenskappe ken jaarliks ongeveer 80 pryse toe, wat die onderstaande insluit:

* Die Grande Médaille
* Die Lalande Prys, sedert 1802
* Die Valz Prys, sedert 1877
* Die Richard Lounsbery Award
* Die Prix Jacques Herbrand
* Die Louis Bachelier Prize 
* Die Prix Michel Mon sedert 1977
* Die Leconte Prys, sedert 1886

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   – Engelse weergawe
* Complete listing of current members
* Notes on the Académie des Sciences from the Scholarly Societies project (includes information on the society journals)
* Search the Proceedings of the Académie des sciences in the French National Library (search item: Comptes Rendus)
* ''Comptes rendus de l'Académie des sciences. Série 1, Mathématique* in *Gallica'', the digital library of the BnF.
Anna Bender

**Anna Bender** (6 Desember 1919 - 13 Desember 2004) was 'n Suid-Afrikaanse pianis en outeur. Sy is op Piet Retief gebore. Haar moeder was haar eerste leermeester, maar later het sy oorsee in Londen onderrig ontvang van I.J. Haarhoff, Isador Epstein en Louis Kentner.

In 1950 is sy as amptelike begeleidster by die destydse SAUK aangestel, en in die 20 jaar wat sy dié pos beklee het, het sy talle bekende internasionale kunstenaars begelei, onder andere Marcel Wittrisch. As solis het sy byvoorbeeld onder vooraanstaande gasdirigente soos Strawinski opgetree.

In 1975 is sy aangestel in die personeel van die Pretoriase Technikon nadat sy 'n tyd lank redaktrise van die musiektydskrif *Opus* was. Uit haar pen het 'n twintigtal radiopraatjies oor musiek verskyn. Sy het ook 'n boek, *Vir die musiekleier,* gepubliseer, en jare lank die lewe van die komponis Mornay du Plessis nagevors.

Sy was ook ŉ kampvegter vir die Afrikaanse lied en lewer 'n groot bydrae tot die optekening en bewaring van die Afrikaanse liedereskat.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 3, 10-11, 

## Verwysings
Bergklim

duimnael
**Bergklim** as 'n vorm van sport en ontspanning bestaan eintlik maar sowat tweehonderd jaar. Tot aan die begin van die 19e eeu het net wetenskaplikes, kristalsoekers en veroweraars, soos byvoorbeeld Alexander die Grote en Hannibal, dit tot hoog in die berge gewaag. Die eerste bergspits in Suid-Afrika is reeds 150 jaar voor die koms van Jan van Riebeeck uitgeklim toe die Portugees António de Saldanha in 1503 die kruin van Tafelberg via die Platteklipkloof bereik het. Maar ook dit was nie ter wille van plesier nie – hy wou die omliggende kuslyn bespied.

Bergklim soos dit vandag beoefen word, het in die 18e eeu ontstaan. Die Alpe in Europa het eerste aan die beurt gekom toe die Fransmanne Jacques Balmat (1762-1834) en Michel Gabriel Paccard (1757-1827) in 1786 die Mont Blanc (4 810 m), Europa se hoogste piek, oorwin het. Die saadjie was geplant. Die Britte het die voortou geneem en die wêreld se eerste bergklim-organisasie; die Alpine Club, in 1857 in Londen gestig. In die daaropvolgende jare is al die belangrikste pieke in die Alpe uitgeklim. Die eerste groot tragedie het ook nie uitgebly nie. In 1865, toe die Matterhorn (4 478 m) onder leiding van Edward Whymper die eerste keer bestyg is, het vier van sy ses span lede op die terugtog verongeluk. Desnieteenstaande is bergklimorganisasies in Duitsland, Oostenryk, Frankryk en Italië op die been gebring. Die Bergklub van Suid-Afrika is in 1891 in Kaapstad gestig. Aan die einde van die 19e eeu het bergklim as sport ook buite die Europese grense veld gewen: H. Meyer het in 1889 Afrika se Kilimandjaro oorwin, Matthias Zubriggen in 1897 die Aconcagua in Argentinië, MacKinder in 1899 die berg Kenia, Schulze en Helbingen in 1903 die Uschba in die Kaukasus, graaf Luigi Amedeo van Savoje in 1906 die Rwenzori in Afrika, en Longstaff en Brockerel in 1907 die Trisul in die Himalaja.

In 1921 het die eerste poging misluk om die piek van die wêreld se hoogste berg, Everest (8 848 m), uit te klim. In 1924 het George Mallory en Andrew Irvine dit aangedurf en tot 'n paar honderd meter van die spits af gevorder. Daar het hulle verdwyn. In 1953 het die Nieu-Seelander sir Edmund Hillary en sy gids, Tenzing Norgay, die droom van duisende bergklimmers verwesenlik en hul baken op die piek van Everest geplant. Die Kangchenjunga (8 590 m) in die Himalaja, wat algemeen beskou word as die berg wat die moeilikste is om te klim, is in 1955 deur 'n groep Engelse oorwin. Hulle het egter nie die heel hoogste punt betree nie aangesien dit vir die plaaslike bevolking 'n heilige plek is. Hoewel al die uitdagendste bergpieke van die wêreld reeds verower is, put natuurliefhebbers steeds genot daaruit om hoë berge aan te durf. In Suid-Afrika is die pieke van die Drakensberg van die gewildste uitdagings.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 3, 35-38, 

## Eksterne skakels
Janssen-Medalje (Franse Akademie vir Wetenskappe)

Die **Janssen-medalje** is 'n astrofisika-toekenning wat deur die Franse Akademie vir Wetenskappe toegeken word aan persone wat op hierdie gebied van wetenskap vordering gemaak het. 

Die toekenning is in 1886 gestig, alhoewel die eerste medalje nie tot 'n jaar later toegeken is nie. Die kommissie wat gestig is om te besluit op die eerste ontvanger van die medalje, het die Duitse fisikus Gustav Kirchhoff gekies vir sy werk op die wetenskap van spektroskopie. Kirchhoff het egter op 17 Oktober 1887, 63 jaar oud, gesterf, 'n paar maande voor die toekenning aangekondig sou word. In plaas van om 'n nuwe ontvanger vir die toekenning te kies, het die kommissie by die Akademie se sessie van 26 Desember 1887 aangekondig dat die inlywende medalje op sy graf geplaas sal word tot groot eer van die nagedagtenis van hierdie groot geleerde van Heidelberg. 

Die toekenning was bedoel om tweejaarliks te wees, maar is in 1888 en weer in 1889 toegeken. In die 1889-reeks ''Comptes rendus de l'Academie des Sciences'' is verduidelik dat die toekenning jaarliks vir die eerste sewe jaar aangebied sal word, en dan twee jaarliks vanaf 1894. 

Hierdie toekenning word onderskei van die Prix Jules Janssen (geskep in 1897), 'n jaarlikse toekenning aangebied deur die Franse Sterrekundige Vereniging. Beide toekennings is vernoem na die Franse sterrekundige Pierre Janssen (1824-1907) (beter bekend as Jules Janssen). Janssen het die Akademie-toekenning gevestig, en was 'n lid van die inleidende kommissie.

## Laureate 
*1887 - Gustav Kirchhoff (postuum)
*1888 - William Huggins
*1889 - Norman Lockyer
*1891 - Georges Rayet
*1893 - Samuel Pierpont Langley
*1894 - George Ellery Hale
*1906 - Annibale Ricco
*1916 - Charles Fabry
*1918 - Stanislas Chevalier
*1920 - William Coblentz
*1922 - Carl Størmer
*1924 - George Willis Ritchey
*1926 - Francisco Miranda da Costa Lobo
*1930 - Bernard Ferdinand Lyot
*1936 - Henry Norris Russell
*1938 - Bertil Lindblad
*1956 - Victor Ambartsumian
*1958 - André Lallemand
*1964 - Jean-François Denisse
*1967 - Bengt Strömgren
*1970 - Gérard Wlérick
*1973 - Lucienne Devan (silver-gilt award)
*1976 - Paul Ledoux
*1979 - Jean Delhaye
*1982 - Georges Michaud
*1985 - Pierre Lacroute
*1988 - Lodewijk Woltjer.
*1990 - Pierre Charvin
*1992 - Henk C. Van de Hulst
*1994 - Serge Koutchmy
*1999 - Jean-Marie Mariotti
*2003 - Gilbert Vedrenne
*2011 - Francois Mignard

Die bogenoemde lys is op datum tot en met 2011.

## Verwysings 
## Eksterne Skakels 
* Les Prix Thematiques en Sciences de l'Univers , includes a description of the Janssen Medal (French Academy of Sciences)
* Article and photograph on the presentation of the 2007 award to Bernard Fort  (Paris Institute of Astrophysics)
Beweging (plante)

Die meeste **plantbewegings** is reaksies op prikkels van buite, maar inwendige faktore kan ook ŉ rol in die beweging van plante speel. Laer plante, soos bakterieë en wiere, kan net soos diere selfstandig voortbeweeg. Hoewel hoër plante nie van een plek na 'n ander kan beweeg nie, kan hulle wel bewegings uitvoer.

Voortbeweging is nie net 'n eienskap van diere nie, maar ook van die laer plante soos bakterieë, blouwiere en die spore van skimmels, wat aktief kan swem of kruip. Nog 'n manier waarop hierdie laer plante hulself van een plek na 'n ander kan verplaas, is deur plasmastroming en die uitstoot van klein slymproppies. Op hierdie manier kry die plantjie 'n tipe straalaandrywing. Hierdie soort plantbeweging word gewoonlik *takse* genoem. Afhangende van die prikkel wat die beweging veroorsaak, word gepraat van *chemotakse* (chemiese prikkel) en *fototakse* ('n ligprikkel). Sulke bewegings, wat daartoe aanleiding gee dat die plante van posisie verander, kan nie deur hoër plante uitgevoer word nie.

In die geval van hoër plante is dit veral dele of organe van die plant wat baie stadig en onopsigtelik bewegings uitvoer. Voorbeelde hiervan is die oop- en toevou van blomme en die buig van stingels.

Bewegings wat nie deur 'n prikkel veroorsaak word nie, maar spontaan gebeur, word *outonome beweging* genoem. Dit is moeilik om te bepaal in hoeverre daar wel van outonome beweging gepraat kan word, omdat 'n hele aantal bewegings wat oënskynlik spontaan lyk, deur swaartekrag beïnvloed word. 'n Voorbeeld hiervan is die spontane, reëlmatige slingerbeweging van die groeipunt van 'n stingel, veral in die geval van rankplante.

Indien die beweging van die plant deur lig veroorsaak word, word dit *fototropie* genoem. Indien die beweging deur swaartekrag veroorsaak word, word daar van *geotropie* gepraat. Onder die invloed van swaartekrag groei wortels altyd na onder en stingels na bo.

Baie plante voer die een of ander beweging uit as iets daaraan raak. 'n Interessante voorbeeld hiervan kan by die kruidjie-roer-my-nie *(Mimosa pudica)* gesien word. Hierdie plant se blaartjies vou toe as 'n mens daaraan raak.

In baie gevalle is beweging by hoër plante turgorbewegings. In die dele van die plant waar die sogenaamde gewrig van die plant *(pulvinus)* voorkom wat die skarnierbewegings moontlik maak, is daar groot dunwandige selle met groot vakuole. Die deurlaatbaarheid van hierdie spesiale gewrigselle kan onder die invloed van 'n prikkel, soos byvoorbeeld temperatuursverandering, 'n verandering in die ligintensiteit en aanraking, verander, sodat hierdie selle water aan die omliggende selle afgee en sodoende pap word. Die plant sal nou in die omgewing van sy gewrigselle begin vou as gevolg van die swaartekrag of druk van die aangrensende selle.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Vol. 3, 60-62,