open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Senuoordraer

**Senuoordraers** (ook **neurotransmitters** of **chemiese boodskappers** genoem) is chemiese stowwe wat die oordrag van seine in die senuweestelsel moontlik maak. Hulle dra seine oor ’n chemiese sinaps oor, van een neuron (senusel) na ’n ander teikenneuron, ’n spiersel of ’n kliersel. 

Senuoordraers word van sinaptiese blasies in sinapse vrygestel in die sinaptiese spleet, waar hulle deur reseptore in die teikenselle ontvang word. Baie senuoordraers word gesintetiseer van eenvoudige en algemene voorlopers soos aminosure, wat geredelik beskikbaar is uit die dieet en net ’n klein getal biosintetiese stappe benodig vir omvorming. Senuoordraers speel ’n groot rol in die alledaagse lewe en bedrywighede. Dit is nie bekend presies hoeveel daar is nie, maar meer as 100 chemiese boodskappers is al geïdentifiseer.

## Werking 
Senuoordraers word in sinaptiese blasies geberg wat onder ’n selmembraan in die aksonterminaal aan die presinaptiese kant van die sinaps geleë is. Hulle word in die sinaptiese spleet vrygestel en versprei, en bind dan aan spesifieke reseptore in ’n membraan aan die postsinaptiese kant van die sinaps.

Die meeste senuoordraers is omtrent so groot soos ’n enkele aminosuur; sommige kan egter so groot wees soos groter proteïene of peptiede. ’n Vrygestelde senuoordraer is gewoonlik vir ’n kort tyd in die sinaptiese spleet beskikbaar voordat dit deur ensieme gemetaboliseer word, die presinaptiese neuron teruggetrek word of aan ’n postsinaptiese reseptor bind. Korttermynblootstelling is egter voldoende vir ’n seinoordrag.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ruimtevaardergroep 5

**Ruimtevaardergroep 5** is deur NASA aangekondig in April 1966. Van die ses maanmodulevlieëniers wat op die maan geloop het, kom drie uit hierdie groep. Nege van die groep het na die maan gevlieg en die ander het aan die Skylab- en ruimtependeltuig-programme deelgeneem. Drie pendeltuigbevelvoerders kom uit hierdie groep. 

Joe Engle is uniek, hy is die eerste persoon wat gekeur is nadat hy reeds sy *ruimtemanvlerke* gekry het; dit word toegeken aan enige persoon wat hoër as 80&nbsp;km van die aarde se oppervlak vlieg.

Die groep is:

* Vance D. Brand
* John S. Bull
* Gerald P. Carr
* Charles Duke
* Joe Engle
* Ronald Evans
* Edward G. Givens
* Fred Haise
* James Irwin
* Don L. Lind
* Jack R. Lousma
* Ken Mattingly
* Bruce McCandless II
* Edgar Mitchell
* William R. Pogue
* Stuart Roosa
* Jack Swigert
* Paul J. Weitz
* Alfred Worden
Reseptor (biochemie)

duimnael|links|Voorbeelde van membraanreseptore: 1. Ligande, 2. Reseptore, 3. Sekondêre boodskappers.

’n **Reseptor** in biochemie en farmakologie is ’n proteïenmolekule wat chemiese seine van ’n ander sel ontvang. Wanneer sulke chemiese seine aan ’n reseptor bind, veroorsaak hulle die een of ander vorm van weefsel-/sellulêre reaksie, byvoorbeeld ’n verandering in die sel se elektriese aktiwiteit. 

In hierdie sin is ’n reseptor ’n proteïenmolekule wat interne chemiese seine herken en daarop reageer – ’n asetielcholien-reseptor herken byvoorbeeld sy interne ligand, asetielcholien. Soms word die term in farmakologie ook gebruik om ander proteïene in te sluit wat dwelmteikens is.

Reseptorproteïene kan geklassifiseer word volgens hul ligging. Transmembraanreseptore sluit in ioonkanaalgebonde (ionotropiese) reseptore, G-proteïengebonde (metabotropiese) hormoonreseptore en ensiemgebonde hormoonreseptore. Die bogenoemde reseptore is gekoppel aan verskillende intrasellulêre effektorstelsels via G-proteïene.
* Tipe 3: Kinasegekoppelde en verwante reseptore – saamgestel uit ’n ekstrasellulêre domein, wat die ligandbindingsplek bevat, en ’n intrasellulêre domein. ’n Voorbeeld is die insulienreseptor.  
* Tipe 4: Kernreseptore – ondanks hul naam lê hulle eintlik in die sitoplasma, en migreer na die selkern nadat hulle met hul ligande gebind het. Hulle is saamgestel uit ’n C-terminaal-ligandbindingstreek, ’n kern-DNS-bindingsdomein en ’n N-terminaaldomein wat die *AF1*(aktiveringsfunksie 1)-streek bevat. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Grumman F-9 Cougar

Die **Grumman F9F/F-9 Cougar** was 'n vliegdekskip-gebaseerde vegvliegtuig van die Amerikaanse Vloot en die Amerikaanse Marinierskorps. Gebaseer op die Grumman se vroeëre F9F Panther, het die Cougar die Panther se reguit vlerke vervang met meer moderne geswiepde vlerke. Die straler se stukrag is ook verhoog. Die Vloot het die Cougar as 'n opgedateerde weergawe van die Panther beskou, en ten spyte van die verskillende amptelike naam, is die Cougars benoem vanaf **F9F-6** en verder.

## Ontwerp en ontwikkeling 
Gerugte dat die Sowjetunie oor 'n swiepvlerkvegter beskik, doen sedert 1948 die rondte en die MiG-15 is oral vertoon op lugvertonings in 1949. Ten spyte van die vlak van aktiwiteit by swiepvlerkvliegtuie, het die Amerikaanse Vloot aanvanklik nie juis gefokus op die ontwikkeling van so 'n vliegtuig nie. Dit was grootliks as gevolg van die Vloot se fokus op daardie tyd: die verdediging van die gevegsgroepe teen hoë spoed en hoë hoogte bo seespieël bomwerpers met onderskeppers, sowel as begeleiding van mediumreik-draergebaseerde bomwerpers onder alle weerstoestande.

Nietemin het die Amerikaanse Vloot die belangrikheid besef van 'n bekwame draergebaseerde swiepvlerkstraalvegter. 'n Kontrak vir die ontwikkeling van 'n swiepvlerkstraalvegter is in 1951 aan Grumman toegeken. Die koms van die MiG-15, wat die reguitvlerkvegters maklik uitoorlê het in die lugoorlog oor Noord-Korea, was 'n groot bydraende faktor in die ontwikkeling van die F9F-6.

## Galery 

Lêer:F9F-6_F9F-5_NAN7-52.jpg|'n Swiepvlerk F9F-6 Cougar (voorgrond) en 'n reguitvlerk F9F-5 Panther in vlug
Lêer:F9F-6_VF-24_CVA-9_1955.JPG|'n F9F-6 van die VF-24 op die USS *Essex* in 1955
Lêer:F8F-8_Cougar_with_Sidewinder_missiles_in_flight_1958.jpg|Die F9F-8 was toegerus met 'n aanboordbrandstofvulsnoer en AIM-9 Sidewinder missiele.
Lêer:F8F-8T_Cougars_of_VMT-1_in_flight_in_1962.jpg|F9F-8Ts van VMT-1 naby MCAS Cherry Point, 1962
Lêer:Grumman_F9F-8_Cougar_1955_IMG_2107.JPG|F9F-8 met vlerke gevou aan boord van die USS *Intrepid*, New York

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Angelucci, Enzo and Peter Bowers. *The American Fighter*. Sparkford, UK: Haynes, 1987. .
* Elward, Brad. *Grumman F9F Panther/Cougar*. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2010. .
* Kinzey, Bert. *F9F Cougar in Detail & Scale*. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1983. .
* Mersky, Peter. "Flying Cougars and other unusual aircraft in Vietnam". *Aviation News magazine*, Vol. 18, No. 7, 17–31 August 1989. pp.&nbsp;320–322.
* Neubeck, Ken. *F9F Cougar Walk Around*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 2012. .
* Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. *United States Navy Aircraft since 1911.* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1990. .
* Winchester, Jim. *American Military Aircraft.* New York, NY: Metro Books. pp.&nbsp;186–187. .
Annelize Morgan

**Annelize Morgan** is 'n Afrikaanse skrywer. Sy en haar eggenoot, die skrywer Adriaan Snyman woon in Ladismith. Sy het al meer as 40 boeke geskryf, waaronder 'n paar jeugverhale asook talle romans, baie daarvan is Ou-Kaaps of speel op die delwerye af.

## Publikasies 
Enkele van haar boeke is:

**1979**
* Die ver pad na geluk
* Goud in die skemer

**1980**
* Masker van die verlede

**1981**
* Somer van die rooi robyn
* Wit roos van geluk

**1982**
* Swerwers op die goudpad
* Vlug van die windswael

**1983**
* Goue horisonne
* Huis sonder liefde
* Die einde van die reënboog

**1984**
* Vallei van verskrikking

**1985**
* Geliefde banneling

**1986**
* Die dans van die swaan

**1992**
* Hart van die groot woestyn

Ander boeke:
* Die visioene van Johanna Brandt
* Liewe Kolos
* Spoelgoud
* Pad na die Skavot
* Gister se verlange
English Electric Lightning

duimnael|links|Lightning T.5 XS417 by Newark Lugmuseum
[duimnael|links|ZU-BEX Electric Lightning T5 langs 'n Jaguar E-type in [Kaapstad, Suid-Afrika, in 2002]]
Die **English Electric Lightning** is 'n supersoniese vegvliegtuig (onderskepper) uit die Koue Oorlog-era. Dit is ontwerp, ontwikkel en vervaardig deur English Electric, wat later geabsorbeer is deur die nuutgestigte British Aircraft Corporation. Dit is daarna bemark as die **BAC Lightning**. Die Lightning was die enigste volledig-Britse Mach 2 vegvliegtuig. Die Lightning is gebruik deur die Britse Lugmag (Royal Air Force) en die Koninklike Saoedi Lugmag (RSAF). Alhoewel dit die RAF se primêre onderskepper was vir meer as twee dekades, was dit nooit nodig om 'n ander vliegtuig aan te val nie.

Die Lightning word aangedryf deur twee Rolls-Royce Avon turbostralerenjins in 'n unieke steiergestapelde installasie in die romp. Dit is ontwikkel om toenemend-kragtiger bomwerpers (Toepolef Tu-16, Toepolef Tu-22, Toepolef Tu-95) te onderskep, en spog dus met 'n uitsonderlike klimkoers, diensplafon en spoed; vlieëniers het 'n vlug hiermee beskryf as "om opgesaal te wees aan 'n vuurpyl". Hierdie prestasie het die Lightning ongelukkig 'n "brandstof-kritiese" vliegtuig gemaak, wat beteken dat sy missies tot 'n groot mate bepaal word deur sy beperkte reikafstand. Latere ontwikkelings bied 'n groter togafstand en spoed saam met lugverkenning- en grondaanvalsvermoë.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Lightning-bladsy
* Thunder & Lightnings
* BAC Lightning Info
* Lightning Association
Ediacarium

Die **Ediacarium** is die laaste periode van die Proterosoïese Eon. Dit het van ongeveer 635 tot 541 miljoen jaar gelede geduur. Hierdie periode word ook die Vendium genoem.

## Die fossiele van Ediacara Hills 
Daar is lank gedink dat in hierdie periode geen makroskopiese fossiele aangetref kan word, maar reeds in 1848 is fossiele uit die Prekambrium uit Engeland gepubliseer en in 1868 uit Newfoundland. Hierdie vondste is egter met ongeloof begroet. In 1946 het dit begin verander, toe Reg Sprigg in Ediacara Hills in die Flinders-gebergte van Suid-Australië pragtige fossiele uit hierdie periode -wat nou na Ediacara genoem is- gevind. Dit het nogtans tot 1957 geduur tot Ford et al. prekambriese fossiele in Engeland herontdek het en dit duidelik geword het dat Ediacara s'n in der waarheid ouer is as die Kambrium. Dit is veral prof. Martin Glaessner wat die Ediacara fossiele populêr gemaak het.

[duimnael|links|*Spriggina flounensi*, 'n [Bilateria-spesie(?) uit hierdie tydperk]]
Die rede waarom min fossiele uit hierdie tyd gevind word, en hulle volopper is in die periode wat volg (die Kambrium), is dat hulle nog sonder been, skulp, tand of ander harde dele was. Organismes wat net uit 'n sagte liggaam bestaan fossiliseer net onder uiters gunstige omstandighede.

## Suurstof 
Die suurstofgehalte van die atmosfeer het waarskynlik omtrent 635 mj gelede amper die moderne vlak bereik maar in die oseaan se dieptes het dit amper 55 miljoen jaar later gebeur, omtrent 580 mj gelede. Dit het groot gevolge vir die oseaanbodem gehad omdat groter eukariote daardeur die oseaanbodem kon koloniseer. Die "Kambriese ontploffing" my sy ryke verskeidenheid diere met harde liggaamsdele, wat volg op die Ediakarium, hou verband met hierdie geochemiese wysigings.

## Pannotië 
links|duimnael|Pannotië
Die fragmente van die kontinent Rodinië het omstreeks 600 mj opnuut saamgekom en 'n superkontinent gevorm, wat Pannotië genoem word. Party kratons wat aan die omtrek van Rodinië geleë was, vorm nou 'n nuwe eenheid wat die kern van Pannotië vorm. Dit is nou bekend as Afrika.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tonium

Die **Tonium** is 'n periode van die Neoproterosoïkum wat van ongeveer 1000 - 720 miljoen jaar gelede geduur het.

Tydens hierde periode het die kontinente 'n superkontinent, Rodinia, gevorm, wat begin het om uitmekaar te val.

## Meerselligheid 
Daar is aanwysings dat aan die begin van die Tonium tot ongeveer 900 mj gelede die suurstofgehalte van die atmosfeer steeds baie laag was, amper 0,1%. Later het dit toegeneem (in fase 4 van die Groot Suurstofkatastrofe) en dit het dalk die ontstaan van groter meersellige organismes moontlik gemaak. Meersellige organismes met sagte weefsels is bekend uit die Ediacarium, maar hulle het waarskynlik reeds vroeër ontstaan. Uit die Kriogenium is min bekend behalwe dat die Aarde aan ekstreme glasiasie blootgestel was. Daar is aanduidings dat meerselligheid van eukariote reeds in die Tonium teenwoordig was. Qing Tang et a. berig in 2016 dat hulle dit m.b.v. elektronmikroskopie op fossiele, *Chuaria* genoem, aangetoon het. In die Atar/Mreïti-groep van die Taoudeni Bekken in Mauretanië is 48 verskillende mikrofossiele gevind wat uiters goed gefossiliseer is. Hulle ouderdom is ongeveer 1,1 miljard jaar. (Die oorgang van die Mesoproterosoïkum na die Tonium). Beghin et al. berig in 2107 dat 11 daarvan seker Eukariote is, 9 waarskynlik Eurkarioot 6 dalk Prokarioot en 22 wat nie duidelik is nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Spoorbond

Die **Spoorbond** was 'n vakbond vir blanke Afrikaanssprekende spoorwegamptenare.

In Maart 1935 het 'n aantal lede van die Broederbond die Spoorbond gestig om te stry vir beter salarisse en werksomstandighede van hul lede op alle vlakke (van arbeiders tot ingenieurs) by die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens. Verder moes die organisasie  ook stry vir die behoud en uitbreiding van die Afrikaanse taal en kultuur en veral Christelike waardes.  Deur politieke druk op die regering uit te oefen  wou hulle swart arbeiders deur blankes laat vervang. Hulle metode was een van onderhandeling om konflik te vermy.

By sekere geleenthede het die lede hul lidmaatskap getoon deur 'n besondere kleurbaadjie met 'n sakwapen en 'n bepaalde das te dra. Op die wapen was 'n boot, vliegtuig, bus en trein afgebeeld en die leuse “verower deur diens”. Die organisasie se lyfblad was “Die Skakel: amptelike orgaan van die Spoorbond: personeelvereniging van die spoorweg- en hawedienare.”

Uit die Spoorbond het 'n volksbank, die Spoorbondkas, ontstaan om die spaargeld van die lede te belê. Dit het gelei tot Afrikaner-kapitalisme.

## Bibliografie 
* Lewis, Jon: Industrialisation and trade union organization in South Africa, 1924–1955. Cambridge University Press, 1984.
* www.afrikanergeskiedenis.co.za
Kriogenium

Die **Kriogenium** is 'n periode van die Neoproterosoïese Era van die Aarde se geskiedenis wat van 720 tot 635 miljoen jaar gelede geduur het.

Hierdie periode word deur ekstreme glasiasie gekenmerk. Op amper alle kontinente word reste van twee groot ystydperke aangetref, die Sturtium van ongeveer 720 - 690 mj aan die begin van die periode en die Marinoüm van 659 tot 635 mj gelede wat die periode afsluit.

## Die Sneeubal-Aarde 
duimnael|Rekenaarsimulasie|links

Navorsing deur Adam Maloof et al. (2010) het aangetoon dat omtrent 716 mj gelede ysvorming selfs in gebiede wat in hierdie tyd aan die ewenaar geleë was, het opgetree. Die oorsake van hierdie ekstreme ystydperke, wat dalk amper die hele planeet met ys bedek het, is nie goed bekend nie en daar is talle teorieë in talle weergawes. Een van die nuuste teorieë (2017) sê dat daar omstreeks 712 mj gelede 'n periode van reusagtige vulkanisme gewees het in 'n gebied oor die huidige Alaska, Kanada en Groenland wat 3000 km lank was. Hierdie gebiede was toe aan die ekwator geleë en dié vulkanisme het lank genoeg geduur en genoeg stowwe (aërosols) in die atmosfeer gespuit dat dit die sonlig geblokkeer het en die aarde afgekoel het. Daardeur het die ys van die pole uitgebrei tot dit aan die breedte van die huidige Kalifornië gestrek het. Dit het die albedo van die aarde verander en begin om die sonlig te weerkaats. Dit het die afkoeling versterk sodat die ys verder kon uitbrei. Die gevolg was 'n wêreldwye ystyd wat homself in stand gehou het. 
Navorsing op koolstof se isotope het aangetoon dat die koolstofkringloop in hierdie tyd sterk verskil het van die huidige een. Uitstoot van uiters groot hoeveelhede koolstofdioksied is moontlik die oorsaak van die einde van die glasiasies. In die Kriogenium word opnuut gelaagde ysterformasies aangetref. Hulle dui op anoksiese omstandighede wat sedert die begin van die Mesoproterosoïkum nie meer voorgekom het.

Uit die warmer periode tussen die Sturtium en die Minoüm is fossiele van meersellige organismes, wat soos rooialge lyk, bekend. Daar is aanwysings dat sponsdiere van die Demospongiae reeds aan die einde van die Kriogenium (635 mj) teenwoordig was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Ruimtevaardergroep 6

regs|duimnael|240 px|Ruimtevaardergroep 6
**Ruimtevaardergroep 6** is op 11 Augustus 1967 deur NASA aangekondig. Dit was die tweede groep wetenskaplikes wat as ruimtevaarders gekeur is. Slegs vyf van die elf gekeurdes het amptelike aanstellings in die Apollo-program ontvang en dit was almal in ondersteuningsrolle. Geeneen van die persone het Apollo-vlugte onderneem nie. Chapman was toegedeel aan Apollo 14 en Apollo 16, Parker aan Apollo 15 en Apollo 17, England aan Apollo 13 en Apollo 16 en Henize en Allen het die Apollo 15-span ondersteun.

Die groep is:
* Joseph Allen
* Philip Chapman
* Anthony W. England
* Karl Henize
* Donald Holmquest
* William Lenoir
* Anthony Llewellyn
* Story Musgrave
* Brian O'Leary
* Robert Parker
* William Thornton
Harrier Jump Jet

Die **Harrier**, informeel na verwys as die **Harrier Jump Jet**, is 'n familie van straleraangedrewe aanvalsvliegtuie wat in staat is tot vertikale/kort opstyg en landingsoperasies (V/STOL). Die Harrier is oorspronklik ontwikkel deur die Britse vervaardiger Hawker Siddeley in die 1960's, en het na vore getree as die enigste werklik suksesvolle V/STOL-ontwerp. Dit ten spyte van die feit dat dit 'n subsoniese vliegtuig is, in teenstelling met meeste van sy mededingers. Dit is ontwerp om van geïmproviseerde basisse te bedryf, soos parkeerareas en oopgekapte woude, sonder groot en kwesbare lugbasisse. Later is die ontwerp aangepas vir hul gebruik vanaf vliegdekskepe.

Daar is twee geslagte en vier hoofvariante van die Harrierfamilie, wat ontwikkel is deur vervaardigers in beide die Verenigde Koninkryk en die VSA.

Die Hawker Siddeley Harrier is die eerste generasie-weergawe en is ook bekend as die AV-8A Harrier. Die Sea Harrier is 'n vlootaanvals-/lugverdedigingsvegter. Die AV-8B en BAE Harrier II is die onderskeie Amerikaanse en Britse weergawes van die tweede generasie Harriervliegtuig.

## Operasie 
Die Harrier Jump Jet is in staat om vertikaal op te styg, maar kan dit slegs vermag indien minder as die maksimummassa gelaai is. In die meeste gevalle word 'n kort opstyg uitgevoer met behulp van aërodinamiese lig om vorentoe spoed te bereik. Dit is ook meer brandstofekonomies as 'n vertikale opstyg. Op vliegdekskepe word 'n ski-spring oprit ingespan aan die boeg van die skip ten einde die vliegtuig in die lug in te help.

Landings  word heeltemal anders uitgevoer. Hoewel 'n konvensionele landing moontlik is, is die spoedreeks waarbinne dit gedoen kan word smal, as gevolg van 'n relatief kwesbare onderstel. Operasioneel, word 'n naby-vertikale landing met effense vorentoe-spoed verkies.

## Vervanging 
In 2010 is aangekondig dat die Britse Lugmag en Vloot hulle oorblywende Harriers teen 2011 uit diens sal onttrek.

In 2016 het die Indiese Vloot hul laaste 11 Sea Harriers onttrek, wat vanaf die *Viraat* (voorheen die HMS *Hermes*) geopereer het, ten gunste van die MiG-29K.

## Galery 

Lêer:Hawker P. 1127 - NASA.jpg|Die Hawker P. 1127, voorganger van die Harrier
Lêer:Harrierxv752.jpg|'n RAF Harrier GR3 op uitstalling by Bletchley Park, Engeland
Lêer:SeaHarriers FA2 in Persian Gulf.jpg|Royal Navy Sea Harrier FA2s van 801 Vlootlugeskader op die dek van die HMS *Illustrious* in die Persiese Golf
Lêer:Harrier AV-8B.jpg|Die Amerikaanse Marinierskorps se AV-8B Harrier
Lêer:AV-8B Harrier landing aboard Principe de Asturias (R11).jpg|'n AV-8B Harrier land aan boord Principe de Asturias
Lêer:BAe Harrier GR9 ZG502 landing arp.jpg|RAF Harrier GR9 arriveer by RIAT 2008
Lêer:Harrier AV-8S Matador, Armada Española, May 1, 1977.jpg|'n Spaanse Vloot AV-8S Matador vliegtuig
Lêer:AV8A-159240-0247.jpg|Verenigde State Marinierskorps AV-8A's van die VMA-231 in 1980

## Verwysings
Gerald P. Carr

**Gerald Paul "Jerry" Carr** (22 Augustus 1932 – 26 Augustus 2020; Kolonel, Amerikaanse Marinierskorps) was 'n Amerikaanse meganiese en lugvaartingenieur, vlootvlieënier en Nasa-ruimtevaarder. Hy was die bevelvoerder van die Skylab se derde en laaste bemande missie van 16 November 1973 tot 8 Februarie 1974. Hy was gewerf as deel van Ruimtevaardergroep 5.

## Eksterne skakels 
*
Vaalkiepersol

Die **Vaalkiepersol** (*Cussonia transvaalensis*) is 'n boom, endemies aan Suid-Afrika, wat in Gauteng, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes voorkom. Dit staan in Engels bekend as die *Grey cabbage-tree* of die *Transvaal cabbage-tree*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
Felsies

Die geologiese term **felsies** verwys na stollingsgesteentes wat silikaatryk is (SiO2 > 63% van die gewig). Wanneer die silikaat inhoud van die stollingsgesteentes laer raak, is die gesteentes mafies, terwyl gesteentes wat 'n baie lae silikaat inhoud het ultra-mafies is. Hierdie gesteentes is gewoonlik ryker aan Si, O, Al,Na en K, terwyl mafiese gesteentes ryker is aan Mg en Fe.

Felsiese gesteentes is gewoonlik ligter van kleur, met 'n soortlike gewig van minder as 3.
duimnael|352x352px|Naby foto van Graniet. Die pienkerig mineraal is Veldspaat, die grys-wit mineraal is kwarts, terwyl die donker mineraal waarskynlik Biotiet is.
Voorbeelde van algemene felsiese minerale is Kwarts en Veldspaat, en Graniet is 'n felsiese gesteente.

Felsiese minerale soos Kwarts en Veldspaat kan nie in 'n ultra-mafiese stollingsgesteente voorkom nie, aangesien die SiO2 eers opgebruik sal word om minerale te vorm, voordat dit as laer temperatuur felsiese minerale kan kristalliseer. Dus kan ultramafiese minerale soos Olivien nie in 'n silikaatryke magma vorm nie.
Mafies

Die geologiese term **mafies** verwys na metamorfe- en stollingsgesteentes met 'n laer silikaat (SiO2)-inhoud as felsiese gesteentes. Die SiO2 inhoud per massa kan in mafiese gesteentes tusssen 63% en 45% wissel. Waar die silikaatinhoud laer as 45% is, word die gesteente *ultra-mafies* genoem.

Mafiese gesteentes is ook ryker aan magnesium- en ysterryke minerale.

Tipiese rotsvormende minerale sluit in olivien, pirokseen, amfibool en biotiet.
Voorbeelde van mafiese gesteentes is basalt, doleriet en gabbro.

## Mafies en basies 
Die ou term vir mafiese gesteentes is *basiese gesteentes*, a.g.v. die eertydse denke dat hierdie gesteentes arm was aan silikasuur. Vanuit die oogpunt van die Lewis-teorie kan  (byv. die mineraal kwarts) inderdaad as 'n suur en ander oksiede soos  (die mineraal periklaas) as 'n basis beskou word, hoewel hulle geen waterstof bevat nie. In Brønsted-Lowry en Arrhenius se suur-basis teorieë is die teenwoordigheid van waterstof nogtans 'n vereiste. Die geologiese term mafies kom dus goed ooreen met die chemiese term Lewis-basies.

## Eienskappe 
Mafiese lawa het 'n laer viskositeit as felsiese magmas voor dit afkoel, a.g.v. die lae silikaatinhoud in die magma. Waterdamp en ander vlugtige gasse kan dus makliker ontsnap uit die mafiese lawa, wat veroorsaak dat vulkaniese uitbarstings van mafiese lawas nie sulke geweldadige uitbarstings het soos felsiese lawa nie. Mafiese lawa vorm veral skildvulkane soos die Kilauea-vulkaan van Hawaii.

## Verwysings
Wagenaarskraal

**Wagenaarskraal** in 'n historiese plaas ongeveer 30&nbsp;km wesnoordwes van Drie Susters, noord van die Nuweveldberge, net binne die grens van die provinsie Noord-Kaap, suidwes van Victoria-Wes en noordnoordoos van Beaufort-Wes in die Karoo.

Die plaas, is in 1870 deur die MacRobert-gesin aangekoop. En was 'n steunpunt op die passasiers- en poskoetsdiens van die kus na die diamantmyne van Kimberley. Hier kon passasiers oorslaap, perde omgeruil, hoefysters vervang en herstelwerk aan die koetse gedoen word. Daar was 'n winkel en 'n poskantoor en vir 'n tyd selfs 'n dokter. Toe die spoorlyn in 1890 van Wellington oor De Aar na Kimberley voltooi is, het die behoefte aan die dienste wat Wagenaarskraal gebied het, verval. Die winkel en poskantoor is omskep in 'n museum wat die glorietyd van hierdie deel van die Karoo herdenk. Slegs die weerstasie is nog sedert die beginjare ononderbroke in bedryf. Teenswoordig word die plaas as stemburo vir bewoners van die omgewing gebruik. Die plaas is sedert 1870 die eiendom van die MacRobert-familie.

## Meteorologiese stasie 
'n Meteorologiese stasie is in 1889 daar opgerig, bestuur deur George Findlay MacRobert totdat dit in 1905 gesluit het.

Toe meteorologiese stasies in 1897 vir die eerste keer as eerste orde, tweede orde of klimatologiese (derde orde) stasies geklassifiseer is, is Wagenaarskraal as 'n klimatologiese stasie gelys. Dit is egter vanaf die begin van 1898 opgegradeer na 'n tweede-orde stasie.

## Bibliografie 
* Schoeman, Chris: The historical Karoo. Traces of the past in South Africa’s arid interior. bl. 174-176 Kaapstad: Zebra Press, 2013. 

## Verwysings
Sikorsky H-34

[duimnael|links|320px|'n HUS-1G van die [Amerikaanse Kuswag in 1960.]]
[duimnael|280px|'n [Amerikaanse Vloot HSS-1 met dipsonar ontplooi, 1960.]]
Die **Sikorsky H-34** (maatskappyaanwysing **S-58**) is 'n suierenjin militêre helikopter oorspronklik ontwerp deur die Amerikaanse vliegtuigvervaardiger Sikorsky as 'n teenduikbootvliegtuig vir die Amerikaanse Vloot. Dit is oraloor gebruik nadat dit aangepas is met turbinekrag deur die Britse lisensiehouer as die Westland Wessex en Sikorsky as die latere S-58T.

Die H-34 het meestal as mediumvervoermiddel gedien, op elke vasteland by die gewapende magte van vyf-en-twintig lande. Dit het in Algerië, die Dominikaanse Republiek, Nicaragua, en die res van Suidoos-Asië geveg; ander gebruike sluit in die redding van vloedslagoffers, oppik van ruimtevaarders uit die see, die bestryding van brande, en die vervoer van presidente. Dit was een van die laaste suier-aangedrewe helikopterontwerpe voor dit vervang is deur turbine-aangedrewe tipes soos die UH-1 Huey en CH-46 Sea Knight.

'n Totaal van 2&nbsp;108 H-34s is vervaardig tussen 1953 en 1970.

## Tegniese besonderhede 
## Verwysings
Neoproterosoïkum

Die **Neoproterosoïkum** is die jongste era van die Proterosoïese Eon van ons planeet se geskiedenis. 

Die Neoproterosoïkum is die onderwerp van baie navorsing. Dit het van ongeveer 1&nbsp;000 tot 541&nbsp;miljoen jaar gelede geduur en bestaan uit drie tydperke: die Tonium, die Kriogenium en die Ediacarium.

In die Tonium het die kontinente 'n superkontinent, Rodinië, gevorm wat later opgebreek het. Die tektoniese gebeurtenisse word aan die biologiese ontwikkeling gekoppel.

duimnael|links|Die vorming van Rodinië ~1&nbsp;040 miljoen jaar gelede

In die Neoproterosoïkum het die samestelling van die aarde se atmosfeer verander. Die suurstofgehalte het toegeneem en dit het die ontstaan van hoër organismes moontlik gemaak. Hierdie era is dus van groot belang vir die ontwikkeling van hoër organismes, soos plante en diere, op aarde. In die Tonium is daar reeds getuienis van die teenwoordigheid van meersellige organismes, hoewel die suurstofgehalte van die lug tot ongeveer 900&nbsp;miljoen jaar gelede laag was, ongeveer 0,1%. Later het dit toegeneem. In die Kriogenium het ekstreme vergletsering en wysigings in die koolstofkringloop plaasgevind. Hoe die lewe op aarde oorleef het, is een van die onderwerpe van wetenskaplike navorsing. In die Ediacarium het die eerste duidelike fossiele van dierlike organismes verskyn. Hulle het nogtans net sagte liggame gehad en dikwels behoort tot groepe wat later uitgesterf het. In die Kambrium, wat op die Ediakarium gevolg het, het diere verskyn met harde dele wat baie makliker fossiele vorm.

Die onwenteling van die Aarde en die Maan in die Neoproterosoïkum het effens verskil van vandag. Daar word geraam dat rond 620 Ma gelede die jaar 400±7 (sonne)dae lank gewees het en die dag 21,9±0,4 uur geduur het. Daar was omtrent 13,1±0,1 sinodiese maande per jaar. 

## Verwysings 
## Eksterne skakeles 
*
Mesoproterosoïkum

Die **Mesoproterosoïkum** is die middelste era van die Proterosoïese Eon. Dit het geduur van 1,6-1&nbsp;miljard jaar gelede.

In hierdie era het die oseane opgeloste suurstof bevat, soos vandag nog. Die verhouding van swaar en ligte ysterisotope in ysterafsettings was hoog. Die vorming van ysterlaagformasies het opgehou. Dit het groot gevolge vir die lewe in die oseane ingehou, omdat anaërobiese organismes hierdeur verdring is.

Die mikrofossiele wat in hierdie tyd gevorm is (die "akritarge") kry meer struktuur en daar word aangeneem eukariote het aan die begin van die Mesoprotersoïkum verskyn. Genetiese navorsing dui ook aan dat die ontstaan van die Plantae in hierdie era moes plaasgevind het. Die molekulêre klok wys na die Kalimnium.

Stromatoliete was volop in hierdie tyd en hulle het verminder in die Neoproterosoïkum. Die atmosfeer het net ongeveer 1% suurstof bevat. Aan die einde van die era het die kratons saamgepak en 'n superkontinent, Rodinië, gevorm. Die suurstofgehalte het tot ongeveer 4% toegeneem. Aan die begin van die era het 'n ander superkontinent dalk bestaan wat Columbia genoem word, maar min gegewens bestaan daaroor.

## Verwysings
Dubbele waterboeglynknoop

Die **dubbele waterboeglynknoop** is 'n lus wat baie soortgelyk is aan die dubbele boeglynknoop, maar effens sterker.

## Eienskappe 
Hierdie is 'n baie sterk, veilige knoop, wat nie maklik losgaan wanneer dit gebruik word nie, maar het die voordeel dat dit maklik na gebruik losgemaak kan word. Hierdie knoop is maklik om te knoop, en die lus verskuif nie onder las nie.

## Gebruike 
Aangesien hierdie knoop baie veilig is, en maklik losgemaak kan word, is dit baie gewild onder bergklimmers. Alhoewel die syfer 8-knoop effens sterker is, verkies baie bergklimmers hierdie knoop aangesien dit steeds baie veilig is, en maklik losgemaak kan word nadat dit 'n las gedra het, sodat die tou weer gebruik kan word.

Aangesien hierdie knoop se lus nie onder las skuif nie, en vinnig en maklik geknoop kan word, is dit 'n goeie knoop vir reddingswerk. Voorbeelde hiervan is vir 'n tou rondom 'n persoon se lyf (onder die arms) wanneer hy opgehys moet word, of nadat iemand oorboord geval het.

Dit is ook 'n baie handige knoop vir alledaagse gebruik.

## Metode van knoop 
**A.** Maak twee lusse in die tou.

**B.** Plaas die boonste lus bo-oor die onderste lus.

**C.** Ryg die kort punt van die tou deur die twee lusse.

**D.** Trek die kort punt agter om die lang kant van die tou.

**E.** Ryg die kort punt van die tou weer deur die twee lusse.

**F.** Trek die lang kant van die tou en die lus om die knoop styf te trek.
: *Let wel*: Maak seker dat die lus die verlangde grootte is voor dit styfgetrek word, aangesien die lus nie verstel kan word sonder om die knoop los te maak nie.
links|duimnael|443x443px|Metode om die dubbele waterboeglynknoop te knoop.
Farid ad-Din Attar

**Abu Hamid bin Ibrahim Abu Bakr** (gebore 1145/46 in Nishapur – oorlede ca. 1221), beter bekend onder sy penname Farid ud-Din (Persies: فریدالدین) en Attar (Persies: عطار - die apteker), was 'n Persiese digter, Moslem, Soefi en teoretikus van mistiek.

Attar is die minste bekend in Europa onder die groot klassieke digters van Persië. Voordat hy hom tot die Soefisme bekeer het, was hy 'n apteekeienaar, vandaar die bynaam Attar ("die apteker").

Een van die mees bekende van sy 114 werke is die allegoriese gedig *Die konferensie van die voëls* (1177). In hierdie werk kom die voëls van die wêreld saam om op soek te gaan na die geheimsinnige hof van Simoerg, die koning van die voëls. Na 'n moeilike tog oor sewe valleie bereik 'n deel van die voëls die doel. Die voëls simboliseer dolende menslike siele.

Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227734.jpg|*Die konferensie van die voëls*
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227735.jpg|*Die konferensie van die voëls*
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227736.jpg|*Die konferensie van die voëls*
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227737.jpg|*Die konferensie van die voëls*

## Bronnelys 
* ''Gedeeltes van hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse artikel, "Farid ad-Din Attar".

## Eksterne skakel 
* Attar, Farid ad-Din, 'n biografie deur Professor Iraj Bashiri, Universiteit van Minnesota
Die konferensie van die voëls

duimnael|180px|Voorblad c. 1600
**Die konferensie van die voëls** (Persies: منطق الطیر, ***Mantiq-ut-Ṭayr***, óf مقامات الطیور, ***Maqāmāt-ut-Ṭuyūr***) is 'n Oupersiese mistiek gedig uit 1177 van die Persiese digter Abu Hamid bin Ibrahim Abu Bakr (1145/46-ca. 1221), beter bekend onder sy penname Farid ud-Din ( Persies: فریدالدین) en Attār (Persies: عطار - die apteker)

In hierdie werk kom die voëls van die wêreld saam om op soek te gaan na die geheimsinnige hof van Simoerg, die koning van die voëls. Na 'n moeilike tog oor sewe valleie bereik 'n deel van die voëls die doel. Die voëls simboliseer dolende menslike siele.

## Illustrasies 
Versameling by die Metropolitan Museum of Art, New York. Folio uit 'n geïllustreerde manuskrip gedateer c.1600. Skilderye deur Habiballah of Sava (aktief ongeveer 1590–1610), in ink, ondeursigtige waterverf, goud en silwer op papier, afmetings 25,4 x 11,4&nbsp;cm.

Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227734.jpg
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227735.jpg
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227736.jpg
Lêer:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227737.jpg

## Verwysings 
## Bronnelys 
* ''Gedeeltes van hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse artikel, "De samenspraak van de vogels".
Remvalskerm

[duimnael|'n [Boeing B-52 Stratofortress|B-52H Stratofortress gebruik sy groot remvalskerm vir landing.]]
[regs|duimnael|'n [Britse Lugmag|RAF Typhoon gebruik 'n remvalskerm vir ekstra remkrag tydens sy landing.]]
'n **Remvalskerm** is 'n valskerm wat ontwerp is om ontplooi te word vanaf 'n vinnigbewegende voorwerp om dit te verstadig, om beheer en stabiliteit te bied, of as 'n gidsvalskerm om later 'n groter valskerm te ontplooi. Dit is in 1912 in Rusland uitgevind deur Gleb Kotelnikov.

## Ontwerp en operasionele eienskappe 
'n Remvalskerm is meer uitgerek en het 'n veel kleiner oppervlak as 'n konvensionele valskerm en daarom bied dit minder sleur. Dit kan egter ontplooi word teen 'n spoed waarteen konvensionele valskerms uitmekaar sou skeur. Die remvalskerm se eenvoudiger ontwerp maak ook voorsiening vir makliker ontplooiing.

## Gebruike 
### Valskermspring 
Remvalskerms word soms gebruik om 'n hoof- of reserwevalskerm te ontplooi m.b.v. die sleur wat daardeur gegenereer word, of om die hoofvalskerm uit sy houer te trek. So 'n valskerm word na verwys as 'n loodsvalskerm wanneer dit gebruik word  deur 'n enkele gebruiker (bv. in sportvalskermstelsel). Tandemstelsels werk anders: 'n Remvalskerm word ontplooi kort na die tandemspringers uit die vliegtuig gespring het, om hul terminale snelheid te verlaag. Dit word later gebruik om die belangrikste valskerm te ontplooi soos by sportstelsels.

### Spoedvermindering (rem) 
duimnael|Dubbele remvalskerms toegerus op 'n versnelrenmotor. Die valskerms is in die kleiner buise met geel bande.
Remvalskerms word ook gebruik om versnelmotors se spoed te verminder. NHRA vereis dat alle voertuie wat 150 myl per uur bereik, daarmee toegerus moet wees, asook landspoedrekordvoertuie.

### Stabiliteit 
Remvalskerms kan ook gebruik word om die rigting van iets in vlug te help stabiliseer, soos 'n gegooide RKG-3 anti-tenk granaat.
Dit word dikwels gebruik om beheer te verkry van baie vinnige dalings, insluitend dié van 'n ruimtetuig tydens atmosferiese terugkeer of kernbomme soos die B61 en B83.

## Sien ook 
* Lugrem

## Verwysings
Grysstof

**Grysstof** is ’n belangrike deel van die sentrale senuweestelsel; dit bestaan uit neuronale selliggame, neuropil (dendriete en gemiëlineerde sowel as ongemiëlineerde aksons), glialselle, sinapse en haarvate. 

Grysstof verskil van witstof deurdat dit talle selliggame en relatief min gemiëlineerde aksons bevat, terwyl witstof relatief min selliggame en hoofsaaklik gemiëlineerde aksons bevat. Die kleurverskil is veral vanweë die wit miëlien. In lewende weefsel is grysstof eintlik ’n baie ligte grys met gelerige of pienkerige skakerings vanweë haarvate en neuronale selliggame.

## Funksie 
Grysstof bevat die meeste van die brein se neurale selliggame. Dit sluit dele van die brein in wat betrokke is in spierbeheer, sintuie soos sien en hoor, geheue, emosies, spraak, besluitneming en selfbeheersing.

Die grysstof in die rugmurg kan in drie gryskolomme, of horings, verdeel word:
* Die dorsale gryskolom ontvang verskeie soorte sintuiglike inligting van die liggaam, soos gevoel en vibrasies. Die inligting word in aksons in die rugmurg opgestuur.
* Die laterale gryskolom is hoofsaaklik bemoeid met aktiwiteit in die simpatiese afdeling van die outonomiese motorstelsel.
* Die ventrale gryskolom bevat motoriese neurone. Dit is verantwoordelik vir die beweging van die spiere.

## Verwysings
Sea Harrier

duimnael|'n Sea Harrier FA2 ZA195 (opgegradeer) se vektorspuitstuk – 'n onderskeidende kenmerk van die "jump jet"
alt=Nozzle locations|duimnael|Posisie van die vier spuitpunte aan die kante van die Pegasus-enjin.
Die **Sea Harrier** is 'n kort opstyg en vertikale landing/vertikale opstyg en landing straalvegter, verkenning- en aanvalsvliegtuig vir vlootgebruik; die tweede lid van die Harrier-familie wat ontwikkel is. Dit is as die **Sea Harrier FRS1** in die Britse Vloot in diens ontplooi in April 1980. Die subsoniese Sea Harrier het lugverdediging ter see voorsien vir die Koninklike Vloot se vliegdekskepe.

## Falklandoorlog 
Die Sea Harrier het in die Falklandoorlog en die Balkankonflikte diens gedoen. By alle geleenthede is dit hoofsaaklik bedryf vanaf vliegdekskepe geposisioneer binne die konfliksone. Sy gebruik in die Falklandoorlog was sy hoogste profiel en lewer belangrike suksesse, waar dit die enigste vastevlerkvegter was wat beskikbaar was om die Britse taakmag te beskerm. Die Sea Harriers het 20 vyandige vliegtuie afgeskiet tydens die konflik met slegs een verloor weens vyandige grondgeskut. Hulle is ook gebruik vir grondaanvalle op dieselfde wyse as die Harriers wat bedryf is deur die Britse Lugmag.

## Ontwerp 
Die Sea Harrier is 'n subsoniese vliegtuig wat ontwerp is om aanvals-, verkenning en gevegsrolle te vervul. Dit beskik oor 'n enkele Rolls-Royce Pegasus turbowaaierenjin met twee innames en vier verstelbare spuitpunte. Dit het twee landingswiele op die romp en twee buitelandingswiele onder die vlerke. Die Sea Harrier is toegerus met vier vlerk- en drie romphegpunte om wapens en eksterne brandstoftenks aan te monteer. Deur die gebruik van die skihelling kan die vliegtuig van 'n kort vlugdek opstyg met 'n swaarder vrag as wat andersins moontlik sou wees. Dit kan egter ook soos 'n konvensionele vegter van 'n normale lughawe se aanloopbaan opstyg, sonder om van die vektorspuite gebruik te maak.

## Galery 

Lêer:DN-SC-87-05770.JPEG|800 NAS Sea Harrier FRS1 van HMS *Illustrious* in na-Falklandoorlog lae-sigbaarheidverfskema
Lêer:899_Shar_Yeovilton.jpg|Sea Harrier by RNAS Yeovilton. Die pre-Falklandoorlog verfskema hier gesien is verander deur die verf van die wit onderkant en merke oppad na die eilande.
Lêer:Air_Power_Malabar-07_1.jpg|'n Paar Indiese Sea Harriers vlieg saam met 'n F/A-18F Super Hornet van die VS Vloot tydens Malabar 2007.

## Verwysings
Witstof

**Witstof** verwys na dele van die sentrale senuweestelsel wat hoofsaaklik uit gemiëlineerde aksons bestaan. Daar is lank geglo witstof is passiewe weefsel, maar dit beïnvloed die leerproses en breinfunksies, moduleer die verspreiding van aksiepotensiale en koördineer kommunikasie tussen verskillende breinstreke.

Witstof word so genoem vanweë die relatief ligte voorkoms daarvan in vergelyking met grysstof; die ligter voorkoms is die resultaat van die lipiedinhoud van miëlien. Die wit kleur kom egter net voor in gepreserveerde weefsel; in lewende weefsel is witstof eintlik ’n pienkerige kleur vanweë die haarvate in die weefsel. 

## Funksie 
Witstof is die weefsel waardeur boodskappe beweeg tussen verskillende dele grysstof in die sentrale senuweestelsel. Die miëlien waaraan die wit voorkoms te danke is, dien as in elektriese isoleerder. Dit is belangrik, want dit laat die boodskappe toe om vinnig van plek tot plek te beweeg.

Anders as grysstof, wat ’n ontwikkelingshoogtepunt in ’n mens se twintigerjare bereik, hou die witstof aan ontwikkel en bereik ’n hoogtepunt in die middeljare.

## Verwysings
Joseph P. Kerwin

**Joseph Peter Kerwin** (19 Februarie 1932 – ; Kaptein, Amerikaanse Vloot) is 'n Amerikaanse dokter en voormalige Nasa-ruimtevaarder. Hy was 'n wetenskaplike vlieënier van die Skylab-2-missie vanaf 25 Mei tot 22 Junie 1973. Hy was die eerste dokter wat gekeur is vir ruimtevaarderopleiding. Hy was deel van Nasa se Ruimtevaardergroep 4-inname.

## Eksterne skakels 
*
Kayes

**Kayes** (Bambara: *Kayi*, Soninké: *Xaayi*) is 'n stad in die weste van Mali in Wes-Afrika, en is op die oewers van die Sénégalrivier geleë. Tydens die 2009-sensus het dit 'n bevolking van 127&nbsp;368 gehad.

Kayes is tans die hoofstad van die administratiewe streek Kayes, en was 'n voormalige hoofstad van Mali. Die naam Kayes is afgelei vanaf die Soninké woord "karré", wat 'n laagliggende, vogtige plek beskryf van tydens die droë seisoen oorstroom word.

## Ligging 
links|duimnael|Gouina Waterval in die Sénégalrivier, Mali
duimnael|links|Manantalidam, in die Senegalriver, Mali
Interessante plekke in die omgewing sluit die volgende in:
Die stad is ongeveer 420 kilometer (260 myl) noordwes van die hoofstad Bamako geleë, en is redelik naby aan die grense van Mauritanië en Senegal. Die stad het sy eie lughawe, die Kayes Lughawe, en is verder per pad met die hoofstad verbind. Die toestand van die pad is egter baie swak en onveilig.

## Geskiedenis 
Voor die Franse koloniale uitbreiding plaasgevind het, was Kayes 'n klein dorpie. Sy ligging op die roete van die toekomstige Dakar-Niger-spoorlyn, asook die Franse behoefte aan handelsentra het tot die stigting van die Kayes markdorp in 1881 gelei. Dit bly ten spyte van die swak pad infrastruktuur 'n belangrike vervoersentrum, hoofsaaklik vir handel met Senegal. In 1892 het Kayes die hoofstad van Frans-Sudan geword. Dit is egter op 17 Oktober 1899 deur Bamako vervang, eers as die hoofstad van Haut Sénégal-Niger, en in 1908 as die hoofstad van die hele Frans-Sudan.

## Klimaat 
Die streek het 'n Monsoonklimaat, met al die reënval wat tussen Mei en Oktober, maar die oorgrote reënval tussen Junie en September. Die meeste reënval is tydens Augustus. Die res van die jaar is daar feitlik geen reën nie.

Wat temperatuur betref, word Kayes beskou as die warmste permanent-bewoonde stad in Afrika, en word beskryf as die "drukkoker van Afrika" a.g.v. omliggende ysterryke berge. Tydens die warmste gedeelte van die jaar kan die temperatuur in °C (in die skadu) tot in die hoë veertigs – lae vyftigs toe styg.
duimnael|300px|In die strate van Kayes, 2011
## Streek 
* Fort du Medine
* Felou Waterval, 15&nbsp;km stroomop in die Sénégalrivier
* Gouina Waterval, 100&nbsp;km suidoos (stroomop) in die Sénégalrivier
* Die tata (fortifikasie) van  Koniakari, gebou deur El Hadj Umar Tall, 70&nbsp;km (43&nbsp;myl) na die noordooste
* Magui Meer en Doro Meer (albei word deur die Kolimbiné Rivier van water voorsien)
* Manantali Dam. Hierdie is 'n groot dam, met hidro-elektriese kragopwekking wat deur Eskom bestuur word.

## Eksterne skakels 
* Colonial history of Kayes , vanaf webtuiste van Dr. Jim Jones, "African History Since 1875", West Chester University Department of History.  
* View of Sénégal River Bridge at Kayes: Kidira Border Crossing into Mali, Desember 16, 2004 deur NKOverland.
Sikorsky CH-54 Tarhe

duimnael|260px|links|Sikorsky Skycrane CH-54B met sy landingswiele gemodifiseer vir sagte grond.
Die **Sikorsky CH-54 Tarhe** is 'n tweeling-enjin swaarlig helikopter ontwerp deur Sikorsky Aircraft vir die Amerikaanse Leër. Dit is vernoem na Tarhe (wie se bynaam "The Crane" was), 'n 18de-eeuse hoof van die Wyandot Indiese stam. Die siviele weergawe is die S-64 Skycrane.

Aanvanklike werk op die Sikorsky "lughyskraan"-helikopters het in 1958 begin met die suier-enjin Sikorsky S-60. Die eerste vlug van die turbo-aangedrewe **S-64 Skycrane** was op 9 Mei 1962.

Die Amerikaanse Leër het uiteindelik 105 gekoop, die aanwysing van hulle was CH-54. Dit is gebruik in Viëtnam vir vervoer en herwinning van neergestorte vliegtuie, en was hoogs suksesvol daarmee, te danke aan die aanpasbare aard van die modules. Dit hou die rekord vir die hoogste hoogte in vlakvlug (11&nbsp;km in 1971) en vinnigste klim tot 3, 6, en 9 km.

## Verwysings
Gliasel

**Gliaselle**, **neuroglia** of net **glia** (van die Griekse woord γλία of γλοία, "gom"), is weefsel wat tussen neurone voorkom en homeostase handhaaf, miëlien vorm, en steun en beskerming verskaf aan neurone in die sentrale en die perifere senuweestelsel. In die sentrale senuweestelsel sluit gliaselle in oligodendrosiete, astrosiete, ependimale selle en mikrogliaselle, en in die perifere senuweestelsel Scwann- en satellietselle.

Soos die Griekse naam aandui, is glia algemeen bekend as die gom in die senuweestelsel, maar dit is nie heeltemal korrek nie. Gliaselle is in 1856 ontdek deur die patoloog Rudolf Virchow in sy soeke na "verbindende weefsel" in die brein. Daar word tans vier hooffunksies van die gliaselle erken:
# Om neurone te omring en hulle op plek te hou;
# Om voedingstowwe en suurstof aan neurone te verskaf;
# Om neurone van mekaar te isoleer;
# Om patogene te vernietig en dooie neurone te verwyder.

Vir meer as ’n eeu is geglo gliaselle speel geen rol in senuoordraging nie. Sedert die 21ste eeu word egter erken hulle het ’n mate van invloed op sekere fisiologiese prosesse soos asemhaling en hulpverlening aan die neurone om sinaptiese verbindings met mekaar te vorm.

## Verwysings
Buffelsrivier, Noord-Kaap

**Buffelsrivier** is 'n dorpie in die Namakwa-distriksmunisipaliteit in die Noord-Kaapprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Roofbuideldier

Die **roofbuideldiere** (Dasyuromorphia) is 'n orde van soogdiere wat tot die buideldiere behoort. Hulle kom net in Australië en Nieu-Guinea voor. Die meeste Australiese buideldiere wat karnivories is, behoort tot hierdie orde.

Die orde word in drie families verdeel
#Die Myrmecobiidae, wat net een spesies het, die numbat
#Die Thylacinidae, wat se laaste spesie in 1936 uitgesterf het, die Tasmaniese tier of buidelwolf.
#Die Dasyuridae - die regte roofbuideldiere waartoe ongeveer 70 spesies behoort, soos die Tasmaniese duiwel  wat die grootste spesie is. Die ander kan so groot as 'n kat wees, soos die quoll, maar ook so klein as 'n muis soos die planigale. 

Die roofbuideldiere behoort saam met die ander Australiese buideldiere soos die klimbuideldiere tot die Australidelphia.
Een kenmerkende verskil tussen die buidelroofdiere en die klimbuideldiere (Diprotodontia) is dat die buidelroofdiere meer as twee snytande het. 

## Verwysings
David Carstens

**David Carstens** (1914–1955) was ’n Suid-Afrikaanse bokser. By die Olimpiese Spele van 1932 in Los Angeles het hy ’n goue medalje in die ligswaargewigafdeling gewen deur Gino Rossi van Italië in die eindrondte te verslaan.

## Lewensloop 
David Krynauw Enslin Carstens is in September 1914 in Strand gebore en was 'n diamantsnyer van beroep.

By die Los Angeles-spele van 1932 was Carstens een van die boksers wat aan 'n spesiale fondsinsamelingstoernooi ter wille van die swemmer Jenny Makaal deelgeneem het, omdat haar ma 'n tweede huisverband moes uitneem om haar dogter se reis na Los Angeles te finansier. 

Ná die Olimpiese Spele het hy met gemengde sukses professioneel geboks, wat 'n stryd teen die Duitse IBU-wêreldkampioen Adolf Heuser in Berlyn ingesluit het. In 1933 is hy deur sy spanmaat Eddie Peirce vir die Suid-Afrikaanse titel verslaan. Carstens het uiteindelik van 1932 tot 1939 professioneel geboks. Hy het in totaal 11 oorwinnings, 12 nederlae en 2 gelykop-tellings behaal.

Carstens is op 6 Augustus 1955 in Johannesburg oorlede. Hy was 41 jaar oud.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* David Carstens  op BoxRec.com
* Profiel op strefa.pl