open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komaggas

**Komaggas** is 'n klein nedersetting in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die naaste groot dorp is Springbok, Noord-Kaap.

## Geskiedenis 
[duimnael|200px|links|Die kerkie wat die [Londense Sendinggenootskap op Komaggas gebou het, omstreeks 1840 geskets deur die Rynse sendeling Hans Christian Knudsen.]]

Die nedersetting het ontstaan in 1829 toe 'n sendingstasie gestig is deur eerw. J.H. Schmelen van die Londense Sendinggenootskap. In 1843 is dit aan die Rynse Sendinggenootskap oorgedra en in 1926 aan die NG Kerk. Eerw. Gottlieb Weich, Rynse sendeling en stamvader van die familie Weich in Suid-Afrika, was die hoof van die stasie vanaf eerw. Schmelen se dood in 1847 tot omstreeks 1881.

Wes van Komaggas op die eskarp kom die skaars gladdeblaaraalwyn voor.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* B.P.J. Erasmus: *Op Pad in Suid-Afrika*. 1995.
Slurry

**Slurry** is 'n nedersetting in die Noordwes, Suid-Afrika. Die dorpie is tussen Zeerust en Mahikeng op die R27 hoofpad. In 1916 is 'n groot sementaanleg op die plaas Rietvallei opgerig en die meeste inwoners is werksaam by die aanleg. Die kalkklip word naby die dorp gemyn en die naam is afgelei van die Engelse woord "slurry" vir die mengsel van grondstowwe.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
Dibeng

**Dibeng**  (ook bekend as **Deben**) is 'n nedersetting in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Dit lê 26&nbsp;km noordoos van Kathu op die oewers van die Gamagararivier.

## Geskiedenis 
Die dorp het in 1907 ontstaan toe trekboere van die suidelike Vrystaat hulle hier gevestig het. 'n NG gemeente het in 1909 gevolg en die eerste kerkgebou is in 1917 opgerig. Die eerste munisipaliteit het in 1951 beheer oor die dorp verkry. Die naam beteken "die plek van die put" en is afgelei van die Tswanawoord *deben*.

## Distrik 
Die ekonomie is grootliks op beesboerdery gegrond. Elke inwoner moet sy eie water voorsien; daarom is daar baie windpompe op die dorp.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Kathu
* NG gemeente Deben
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Slag van Kakamas

Die **Slag van Kakamas** het op 4 Februarie 1915 in Kakamas, Noord-Kaap Provinsie van Suid-Afrika,tydens die Eerste Wêreldoorlog plaasgevind. Dit was 'n skermutseling vir die beheer van twee rivierponte oor die Oranjerivier tussen kontingente van 'n Duitse invalsmag en Suid-Afrikaanse weermag. Die Suid-Afrikaners slaag daarin om te keer dat die Duitsers beheer oor die ponte te kry en die rivier oor te steek.  

## Agtergrond 
Nadat die Unie van Suid-Afrika hulle aan die Britse kant geskaar het, is daar besluit om Duits-Suidwes-Afrika in te val. Suid-Afrika het 'n mag van 6 000 man in Upington en Kakamas bymekaargemaak, onder bevel van kolonel J. van Deventer. Van Deventer se soldate sou een van die kolomme vorm in 'n beplande inval van Duits-Suidwes-Afrika. Die Duitse *Schutztruppe* onder bevel van majoor Hermann Ritter het Suid-Afrika binnegeval in 'n poging om die beplande aanval te ontwrig.

## Die geveg 
Die Duitse bevelvoerder het 'n verkenningsmag gestuur om die twee ponte, wat deur die Suid-Afrikaanse magte opgepas is, aan te val en dan verder suid in Suid-Afrika in te beweeg. Die oggend van 4 Februarie het vier Duitse kanonne op die Suid-Afrikaanse magte losgetrek terwyl die verkenningsmag op die verdedigers by die ponte begin skiet het. Na 'n geveg van ses uur het die Duitse magte teruggeval en sewe man tydens die slag verloor. Sestien Duitse soldate is gewond en sestien soldate is gevange geneem.

## Nadraai 
Na die geveg roep van Deventer die res van sy kolom op, 80 km van Upington af, steek  die Oranjerivier oor en gaan voort om stadig in Suidwes-Afrika in te beweeg.

## Gedenkteken 
Net buite die dorp, in die dorp se begraafplaas, is daar 'n gedenkteken opgedra aan die Duitse soldate wat in die geveg gedood is. Die gedenkteken is deur 'n Duitse organisasie vir oorloggrafte in 1960 daar opgerig. Ses van die sewe soldate is later herbegrawe. 

## Verwysings 
## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 

## Verdere leeswerk
* *"Agter Die Skerms met Die Rebelle"* by C. F. McDonald, (1949)
* *1. Boer Rebels and the Kaiser,s Men* and ''2. Kakamas: von Hadeln's reconnaissance section*, Die Boervolk van SA, 25 August 2009.
* Karl Waldeck: "Gut und Blut für unsern Kaiser", Windhoek 2010, 
* Historicus Africanus: "Der 1. Weltkrieg in Deutsch-Südwestafrika 1914/15", Volume III, "Kämpfe im Süden" (Das Gefecht bei Kakamas), Windhoek 2014, 
* Oliver, Sandra. *Touring in South Africa* (Engels). Struik, 2005. . 
* Willcox, A. R. *Great river: the story of the Orange River'' (Engels). Drakensberg Publications, 1986. .

## Sien ook 
* Maritz-rebellie, Suid-Afrikaanse opstand in 1914 nadat Suid-Afrika hulle aan die Britse kant geskaar het.
Sidbury

**Sidbury** is 'n klein nedersetting in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp is in 1820 gestig nadat lt. Richard Daniell 32 setlaars op eie koste hierheen gebring het. Hy het die dorp na sy huis in Engeland vernoem. In 1838 het lt Daniell ook die St. Pieterkerk gebou in die dorpie.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Boerewors

[duimnael|260px|'n Rooster gepak met boerewors en [varkvleis.]]
duimnael|regs|260px|'n Rol rou boerewors.

**Boerewors** bestaan uit maalvleis en vet wat met kruie en sout gemeng is, en in 'n aaneenlopende derm gestop is, gereed vir braai of bak. Oorspronklik is skaap- en visderms gebruik vir die omhulsel, maar vandag word amper uitsluitlik kunsmatige derms gebruik. Boerewors is veral gewild in Suid-Afrika en omliggende lande.

Daar bestaan 'n wetlike vereiste in Suid-Afrika vir slaghuise wat boerewors verkoop. Boerewors moet 'n minimum van 90% vleis bevat, dus kan goedkoop "vullers" soos graan, brood, soja of water nie onbeperk bygevoeg word tydens die maak daarvan nie. Goedkoper wors wat só "verdun" word, staan as braaiwors, ekono-wors of "sausages" bekend.

Net soos die woord braai, is die woord *boerewors* ook onveranderd in Engels en meeste Suider-Afrikaanse tale opgeneem.

## Sien ook 
* Droëwors
* Braai

## Bibliografie 
* Wors is nie maar sommer net wors. In: Die Burger, 2 September 2024

## Eksterne skakels 
*
Rust de Winterdam

Die **Rust de Winterdam** is in die Elandsrivier in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Die dam is in die 1920's gebou en het 'n bakmaat van 28 miljoen m3 agter 'n wal van 31&nbsp;m. Die dam word vir besproeiing gebruik. Die naam is afgelei van boere wat in die winter hulle vee hiernatoe gebring het.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Maanhaarrand

**Maanhaarrand** is klein nedersetting in Noordwes, Suid-Afrika. Die dorpie is naby die voet van die Magaliesberg op die R24 hoofpad tussen Krugersdorp en Rustenburg. Die naam is afgelei van die rotsriwwe in die omgewing wat soos die maanhare van 'n leeu lyk. Die nedersetting is aan die suidekant kant van Breedtsnek.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Colchester (dubbelsinnig)

**Colchester** kan verwys na:

* Colchester, 'n nedersetting in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
* Colchester, 'n stad in Essex, Engeland.
Asook verskeie ander plekke.
Ladybrand (kiesafdeling)

**Ladybrand** was 'n kiesafdeling in die Vrystaat vir die Suid-Afrikaanse Volksraad vanaf die eerste algemene verkiesing ná Uniewording in 1910.

## Bronne 
* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Devon, Gauteng

: *Vir ander gebruike, sien Devon (dubbelsinnig).*

**Devon** is 'n klein myndorpie in Gauteng, Suid-Afrika. Die dorpie is 40&nbsp;km suidoos van Springs. Die dorp is glo deur die landmeter vernoem na die graafskap Devon in Engeland.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
Eichsfeld

duimnael|'n Tipiese landskapstoneel in die Eichsfeld: dorpies tussen akkers en beboste heuwels
duimnael|Klooster Zella: gerestoureerde vakwerkgeboue
duimnael|Die Eichsfeld

Die **Eichsfeld** [ˈaɪksfɛlt] is 'n historiese landskap in die noordooste van die Duitse deelstaat Nedersakse, die noordweste van Thüringen en die noordooste van Hesse tussen die Harz-bergreeks en die Werra-rivier. Die grootste nedersettings in die Eichsfeld is die stede Dingelstädt, Duderstadt, die herstellingsoord Heiligenstadt en Leinefelde-Worbis asook die dorp Gieboldehausen.

Die administratiewe distrik Eichsfeld het sy naam aan die landskap ontleen, alhoewel net 'n deel van die nedersettings in die historiese Eichsfeld binne die distriksgrense geleë is en ook dele van ander landskappe by dié distrik ingesluit is.

Die Eichsfeld het as deel van die Vorsbisdom Mainz eeue lank soos 'n eiland te midde van 'n merendeels Protestantse gebied geleë. Die sogenaamde *Mainzer Rad* as deel van die plaaslike wapen verwys nog steeds na hierdie politieke en godsdienstige status wat 'n besondere karakter aan die landskap gegee het. So het die Eichsfeld ook ná die Reformasie Rooms-Katoliek gebly en het sy identiteit in die gemeenskaplike geloof en tradisies gevind.

Die kerklike lewe is ook nie deur die politieke ontwikkeling ná die Tweede Wêreldoorlog geraak nie toe groot dele van die Eichsfeld deel uitgemaak het van die Duitse Demokratiese Republiek (DDR). Dit was die grootste streek in die DDR met 'n oorwegend Rooms-Katolieke bevolking. Die persentasie gereelde kerkgangers is steeds bo die gemiddelde van Duitsland. Sint Martin van Tours is die tradisionele beskermheilige van die Eichsfeld. Die Eichsfeldlied is die nie-amptelike volkslied van die streek.

Die plaaslike kookkuns het met sy wors-, tert- en ander spesialiteite bekendheid buite die grense van die landskap verwerf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Waterval-Onder

**Waterval-Onder** is 'n klein dorpie in Mpumalanga, Suid-Afrika. Die dorpie is 8&nbsp;km oos van Waterval-Boven onder die Elandsrivierwaterval. Die dorpie was gebruik as 'n belangrike spoorhoof tydens die bou van die Pretoria-Delagoabaai-spoorlyn. In die dorpie is ook die huis Krugerhof waarin pres. Paul Kruger gewoon het.

Ná die val van Pretoria het eers Machadodorp en toe **Waterval-Onder** 'n kort tydperk as die hoofstad van die Zuid-Afrikaansche Republiek gedien. 

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Tweede Vryheidsoorlog

## Bron 
* B.P.J. Erasmus. Op Pad in Suid-Afrika. 1995. 
* Raper, P.E. *Plekname van Suider-Afrika* (p. 772) [bevestig spelling van Waterval-Onder met 'n koppelteken].
* Kennis, 1980, vol 4, bl. 672-675,
Abraham Fischer

**Abraham Fischer** (Kaapstad, 9 April 1850 – 16 November 1913) was die eerste en enigste eerste minister van die Oranjerivierkolonie.

[duimnael|links|Die Boeredelegasie in Europa, 1900 (v.l.n.r.): [A.D.W. Wolmarans, Willem Johannes Leyds, Abraham Fischer, Hendrik Pieter Nicolaas Muller en Cornelius Hermanus Wessels.]]
[duimnael|links|Die eerste kabinet van die [Unie van Suid-Afrika in 1910 onder leierskap van eerste minister Louis Botha.
Agter: J.B.M. Hertzog, Henry Burton, F.R. Moor, C. O'Grady Gubbins, Jan Smuts, H.C. Hull, F.S. Malan, David Graaff
Voor: J.W. Sauer, Louis Botha, Abraham Fischer]]
Hy ontvang sy opleiding aan die Suid-Afrikaanse Kollege (die latere Universiteit van Kaapstad) en word toegelaat tot die Kaapse Balie. In 1873 is hy getroud met Ana Robertson, die dogter van Skotse immigrante na die Vrystaat. Nadat hy na die Vrystaat verhuis, word hy in 1878 tot die Volksraad verkies en word lid van die uitvoerende raad in 1896. Sy diplomatieke vernuf het die aandag op konferensies getrek. As lid van die amptelike Boeredeputasie wat steun by buitelandse moondhede moes probeer kry vir die beëindiging van die oorlog, vertrek hy saam met Cornelius Hermanus Wessels en A.D.W. Wolmarans na die buiteland op 10 Maart 1900, drie dae voor die Britse magte Bloemfontein beset. Die afvaardiging besoek talle lande in Europa en selfs Rusland en Amerika, maar sonder welslae.

Ná die vredesluiting help hy om die Orangia Unie (voorloper in die Vrystaat van die Regerende Party en later die Suid-Afrikaanse Party) te stig en hy word die party se eerste president. In 1907, met die verkryging van verantwoordelike regering, word hy die eerste (en enigste) eerste minister van die Oranjerivierkolonie. Hy het deelgeneem aan die Nasionale Konvensie en word in 1911 lid van die Geheime Raad.

In 1910 word hy tydens die eerste algemene verkiesing in die Unie van Suid-Afrika onbestrede verkies as lid van die Regerende Party in die Vrystaatse kiesafdeling Bethlehem. Hy is lid van die eerste Unie-kabinet as minister van lande, maar dien net drie jaar tot aan sy dood.

Hy was die oupa van die anti-apartheidsaktivis Bram Fischer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Nicolas Jacobus Smit

**Nicolas Jacobus Smit** (30 Mei 1837, Graaff-Reinet - 4 April 1896) was 'n onderpresident van die Zuid-Afrikaansche Republiek en generaal tydens die Eerste Vryheidsoorlog. Na sy geboorte in Graaff-Reinet trek hy saam met sy ouers na die Transvaal. Hier veg hy in die oorloë teen die swart stamme onder andere ook teen die opperhoofde Sechele en Makapan. Hy vestig hom in Potchefstroom en word 'n veldkornet in 1864. In 1876 veg hy teen Sekoekoeni. In 1880 tree hy op sy plaas af maar met die uitbreek van die Eerste Vryheidsoorlog is hy weer na die veld. Hy onderskei hom tydens die Slag van Ingogo. Nadat vrede gesluit is, word hy 'n Volksraadlid vir Middelburg en in 1893 is hy aangestel as lid van die Onafhanklikheids-afvaardiging. In 1886 word hy onderpresident van Zuid-Afrikaansche Republiek. Hy is in 1896 oorlede.

## Bronnelys 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Lübbenau

**Lübbenau** (Neder-Sorbies: **Lubnjow**) is 'n stad in die administratiewe distrik Oberspreewald-Lausitz van die Duitse deelstaat Brandenburg, sowat 82 kilometer suidoos van Berlyn.

Lübbenau is in die historiese kultuurlandskap Spreewald geleë en is omstreeks 850 as 'n versterkte Slawiese nedersetting deur die Lusici-stam gestig. Vandag is Lübbenau met jaarliks twee miljoen besoekers een van die gewildste toeristebestemmings in die Spreewald. Die stad is lid van die werkgroep "Brandenburgse stede met historiese stadskerne" en beskik oor 'n aantal boothawens waar toeriste hul boottoere deur die Spreewald se rivier- en kanaallandskap begin.
Spreewald

200px
**Spreewald / Błóta**

**Historiese kultuurlandskap enUnesco-biosfeerreservaat**

----
**Ligging**
180px
Brandenburg, Duitsland

----

**Oppervlakte**
500 km²waarvan biosfeerreservaat: 488&nbsp;km²

----

**Bevolking**
160px
50&nbsp;000

----

**Tale**
Duits, Neder-Sorbies

Die **Spreewald** (Neder-Sorbies: *Błóta*, "Moerasland") is 'n uitgestrekte laagland en historiese kultuurlandskap in die suidooste van die Duitse deelstaat Brandenburg, geleë in die administratiewe distrikte Dahme-Spreewald en Oberspreewald-Lausitz, sowat 100 kilometer suidoos van Berlyn. Die Spreewald vorm die noordelikste deel van Neder-Lausitz met Cottbus as die politieke en kulturele sentrum. Sy hoofkenmerk is die natuurlike vertakkings van die Spreerivier wat deur kunsmatige kanale aansienlik uitgebrei is. Die rivier- en moeraslandskap word sedert 1991 as Unesco-biosfeerreservaat beskerm.

duimnael|links|Kaart van die Spreewald
Dit was veral die Sorbe, 'n Wes-Slawiese volk, wat hul stempel op die kultuurlandskap Spreewald afgedruk het. Die gebied het lankal tot een van die bekendste en gewildste toeristebestemmings in Brandenburg ontwikkel.

## Soortgelyke landskappe in Europa 
* Marais Poitevin in die Franse geweste Nieu-Akwitanië en Pays de la Loire

## Eksterne skakels
Erasmus Smit

**Erasmus Smit** (1778, Buiksloot – 1863, Pietermaritzburg) was die eerste predikant van die Voortrekkers.

Hy is op 2 Augustus 1778 in Buiksloot bij Amsterdam gebore. Hy was die seun van 'n stuurman op 'n skip wat met Wes-Indië handel gedryf het. Hy bring van sy jeugjare in 'n weeshuis deur. Hy word 'n sendeling in Amerika in 1801 en kom in 1804 aan die Kaap aan. Hy werk saam met dr. J.T. van der  Kemp op Bethelsdorp. Nadat die NG Kerk geweier het om hom te orden, word hy 'n onderwyser. Hy trou met die suster van die Voortrekkerleier Gerrit Maritz en sluit hom in 1836 by die Voortrekkers aan. Hy word hulle nie-amptelike predikant, hou gereeld dienste, voltrek huwelike en vergesel die Trek na Natal. Sy dagboek is 'n belangrike dokument van die Trek. Hy vestig hom op Pietermaritzburg waar hy in 1863 oorlede is.

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967

## Sien 
* NG gemeente Utrecht
Buysdorp

**Buysdorp** is 'n klein nedersetting in Limpopo, Suid-Afrika. Die dorpie lê tussen Vivo en Mara op die R522-streeksroete. Die nedersetting het ontstaan toe 'n sendingstasie hier gestig is vir die nakomelinge van Coenraad de Buys. Hy was 'n voëlvryverklaarde swendelaar wat by verskeie swart vroue kinders verwek het. President Paul Kruger het die grond hier aan die Buysmense toegeken.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Steyn, Pieter en Cornél van Heerden: Op Buysdorp is almal familie.  Die Burger, 4 April 2016.
Matabeleland-Noord

regs|duimnael|250px|Ligging van Matabeleland-Noord in Zimbabwe (in rooi).
**Matabeleland-Noord** is die mees westelike provinsie in Zimbabwe. Dit het 'n oppervlakte van 75.025 km² en 'n inwonertal van 701&nbsp;359 in 2002 gehad. Die hoofstad is Lupane.
Matabeleland-Suid

regs|duimnael|250px|Ligging van Matabeleland-Suid in Zimbabwe (in rooi).
**Matabeleland-Suid** is 'n provinsie in Zimbabwe. Dit het 'n oppervlak van 54&nbsp;172&nbsp;km² en het byna 684&nbsp;000 inwoners in 2012 gehad. Die hoofstad is Gwanda.
Midlands (provinsie)

regs|duimnael|250px|Ligging van Midlands in Zimbabwe (rooi).
**Midlands** is 'n provinsie in die middel van Zimbabwe met sowat 1,5 miljoen inwoners (2002). Die hoofstad is Gweru (voorheen bekend as Gwelo).
Mbalabala

duimnael|links|'n Granietkoppie naby Mbalabala.

**Mbalabala** (tot 1982 **Balla Balla**) is 'n dorp in suidwestelike Zimbabwe, 66&nbsp;km suidwes van Bulawayo.
ISO 3166-2:ZW

**ISO 3166-2:ZW** is 'n ISO-standaard en bylae tot ISO 3166-2 wat spesifiek op Zimbabwe betrekking het. Hierdie standaard definieer Zimbabwe se provinsies. 

## Kodes 
## Sien ook 
* Provinsies van Zimbabwe
* .zw

## Bronne 
*ISO 3166-2, name van gedeeltes van lande en afhanklike gebiede.
*ISO 3166-1, die verwysingstabel vir alle landkodes, soos gebruik vir die domeinname op die internet.
Francois Gerhardus Joubert

**Francois Gerhardus Joubert** (1827 - 1903) was 'n Boere-generaal. Hy is op 1827 in die Kaapkolonie gebore. Hy volg Andries Pretorius na die Transvaal en word verkies tot die Volksraad. Hy word 'n leier tydens die Eerste Vryheidsoorlog en was op 17 Desember 1880 die bevelvoerder tydens die Slag van Bronkhorstspruit waar die Britse bevelvoerder kol. Anstruther gesneuwel het. Hy is oorlede in 1903.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
Provinsies van Zimbabwe

**Zimbabwe** is onderverdeel in agt **provinsies** en twee stede met provinsiale status (Bulawayo en Harare). Die provinsies is verder onderverdeel in 63 distrikte.

## Geskiedenis 
Hier volg 'n oorsig van die wysigings aan Zimbabwe se provinsiale grense:

* 1957: Die voormalige Suid-Rhodesië was onderverdeel in vyf provinsies, naamlik Bulawayo (Matabeleland), Gwelo (Midlands), Salisbury (Masjonaland), Umtari (Manicaland) en Victoria.
* 1974: Matabeleland word opgedeel in Matabeleland-Noord en Matabeleland-Suid.
* 1980: Suid-Rhodesië word onafhanklik as Zimbabwe. Die provinsie Victoria se naam word verander na Masvingo.
* 1981: Masjonaland-Noord word opgedeel in Masjonaland-Sentraal en 'n gedeelte van Masjonaland-Wes; Masjonaland-Suid word opgedeel in Masjonaland-Oos en die oorblywende deel van Masjonaland-Wes. 'n Deel van Matabeleland-Suid word ingedeel by Midlands.
* 1997: Bulawayo word afgeskei van Matabeleland-Noord en Harare van Masjonaland-Oos.
* 2000: Marondera vervang Harare as hoofstad van Masjonaland-Oos en Lupane word die hoofstad van Matabeleland-Noord in die plek van Bulawayo.

## Sien ook 
* ISO 3166-2:ZW

## Verwysings
Devon (dubbelsinnig)

**Devon** kan verwys na:

* Devon, 'n klein myndorpie in Gauteng, Suid-Afrika.
* Devon, 'n graafskap in suidwestelike Engeland, in die Verenigde Koninkryk.
Asook verskeie ander plekke.
Queens Park Rangers

**Queens Park Rangers** is 'n sokkerspan in Londen, wat in die Engelse Premier League speel. *QPR* speel sy wedstryde op Loftus Road (met 'n kapasiteit van 18&nbsp;360 sitplekke is dit een van die kleiner stadions in die Premier League). Die span is baie populêr onder musikante en kunstenaars.

## Erelys 
* **Kampioen Engeland**
: (naaswenner (1): 1975/76)
* **Championship (2)***
: 1982/83, 2010/11
: (naawenner (2): 1967/68, 1972/73)
* **FA Cup**
: (naaswenner (1): 1982)
* **League Cup (1)**
: 1967
: (naaswenner (1): 1986)
* **Charity Shield**
: (naaswenner (2): 1908, 1912)

(*: die tweede afdeling in Engelse sokker, het voor 2004 anders geheet)

## Beroemde spelers 
*  Stan Bowles
*  Rio Ferdinand
KRC Genk

**KRC Genk** Belgiese sokkerklub in Genk, wat in die Eerste klasse speel. *Genk* speel sy tuiswedstryde in die Cristal Arena, wat 25&nbsp;000 toeskouers kan herberg (20&nbsp;000 sitplekke). Die klub is in 1988 gestig as KFC Winterslag en Thor Waterschei het saamgesmelt.

## Erelys 
* **Kampioen België (4)**
: 1998/99, 2001/02, 2010/11, 2018/19
: (naaswenner (2): 1997/98, 2006/07)
* **Beker van België (5)**
: 1998, 2000, 2009, 2013, 2021
* **Belgiese Supercup (2)**
: 2011, 2019
: (naaswenner (5): 1998, 1999, 2000, 2002, 2009)

## Bekende sokkerspelers 
*  Thomas Buffel
*  Bart Goor
*  Aaron Mokoena
*  Anele Ngcongca
*  Bob Peeters
*  Thibaut Courtois
*  Kevin De Bruyne
Driemanskap

Die **Driemanskap** was 'n groep van drie leiers wat deur die Volksraad van die Zuid-Afrikaansche Republiek aangestel is om die land te bestuur totdat die Republiek herstel is nadat dit deur Brittanje geannekseer was. Die Driemanskap het bestaan uit Paul Kruger as Onder-President, Piet Joubert as Kommandant-Generaal en Marthinus Wessel Pretorius. Die Driemanskap was in bevel totdat Paul Kruger as President verkies is in 1883.

Lêer:Paul Kruger.jpg|Paul Kruger
Lêer:Pjjoubert.jpg|Piet Joubert
Lêer:Marthinus Wessel Pretorius.jpg|Marthinus Wessel Pretorius

## Sien ook 
* Driemanskap-monument

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Sint-Truidense VV

**STVV** is 'n sokkerspan in die Belgiese dorp Sint-Truiden, wat in die Eerste klasse speel. *STVV* se tuisveld is Stayen, wat deur die sterk weerstand van STVV teen die Belgiese topspanne die bynaam *De Hel van Stayen* verwerf het.

## Erelys 
* **Kampioen België**
: (naaswenner (1): 1965/66)
* **Beker van België**
: (naaswenner (2): 1971, 2003)
* **Ligabeker (1)**
: 1999

## Bekende sokkerspelers 
*  Marc Wilmots
Gwanda

duimnael|links|Die Mtshabezirivier by Gwanda.

**Gwanda** is 'n dorp in suidwestelike Zimbabwe. Die dorp is in 1900 gestig en is die huidige hoofstad van die provinsie van Matabeleland-Suid.
Slag van Vegkop

Die **Slag van Vegkop** het op 16 Oktober 1836 in die Vrystaat naby Heilbron plaasgevind. Nadat 'n impi van sowat 600 Matebele 15 tot 17 boere aan die Vaalrivier vermoor het, en drie kinders weggevoer het, het Silkaats weer sy impi uitgestuur. Die Voortrekkers onder bevel van Andries Potgieter het die groot Matebele-mag afgeweer alhoewel al hul vee en trekbeeste afgestaan is.

## Aanslag op die laer 
Silkaats het op Sondag die 16de Oktober sy hele mag van sowat 5&nbsp;000 gestuur om die boere aan te val. Omtrent 'n derde van hierdie mag was egter slawe, wat bloot saamgegaan het om beeste te buit en terug te jaag. Die boere is van die impi se aankoms gewaarsku deur Betsjoena-boesmans of Bataoeng, twee dae voor die mag arriveer het. Die ronde walaer is getrek deur die disselbome van die sowat 50 waens onder die volgende wa vas te ketting, en alle spasies is met doringtakke gevul, sodat die aanvallers nie kon deurkruip nie. Die verdedigers was net 35 man sterk.

Op die oggend van die aanval het die boere verskeie myle uitgery om die vyand tegemoet te gaan, want miskien kon die Matebele teruggedryf word en 'n direkte aanslag op die laer afgeweer word. Die boere was te perd, en die Matebele te voet, gewapen met assegaai en skild. Die boere kon baie raakskiet, maar dit het nie verhoed dat die Matebele stadig na die laer gevorder het nie. Na sowat drie uur was die boeremans terug by die laer. Hulle het die laer binnegery en voorberei om die laer te verdedig teen 'n meerderheid van sowat 150 teen 1.

Die Matebele het net buite die trefafstand bly staan om uit te rus, en daarna hulself in twee halfmane aan weerskante van die laer gegroepeer, voordat 'n stormloop op die laer uitgevoer is. Party het deur die takke probeer kruip, en die leerrieme probeer afsny waarmee die takke vasgebind is, en ander het hul assegaaie in die laer ingewerp. Na 'n paar minute het die Matebele weens hul wonde en bloedvergieting op die vlug geslaan. Twee boere was dood en 184 van die Matebele het buite die laer gesterf. Daar is beraam dat Silkaats altesaam 'n derde van sy manskappe afgestaan het, maar die buit was groot. 50&nbsp;000 skape en bokke is meegevoer, asook 5&nbsp;000 beeste, insluitend al die trekosse.

## Nagevolge 
Die Rolongstam het die trekkers bygestaan met trekbeeste, en gou is begin met die beplanning van 'n strafekspedisie. Op 17 Januarie 1837 word Mosega deur die strafkommando van Potgieter en Maritz vernietig, en sowat 6&nbsp;000 beeste word teruggewin. In totaal word 15 of 16 nedersettings vernietig en meer as 1&nbsp;000 van Silkaats se keurtroepe sneuwel. 'n Tweede strafkommando voer 'n stryd van 9 dae vanaf 4 November 1837, waarin eGabeni deur o.m. Potgieter en Uys vernietig word. Die Maricogebied word deur die Matebele ontruim, en in 1838 trek sowat 15&nbsp;000 Matebele oor die Limpoporivier na die noorde. Die drie wit kinders wat weggevoer is, word egter nooit weer gesien nie.

## Bronne 
* The Great Trek. Brian Johnson-Barker. 1988. 
* Letters of the American Missionaries, 1835–1838, D.J. Kotzé
George Pomeroy Colley

Sir **George Pomeroy Colley** (1 November 1835 – 27 Februarie 1881) was 'n Britse soldaat en Goewerneur van Natal. Hy het tydens die Eerste Anglo-Boereoorlog teen ’n Boeremag onder kmdt.genl. Piet Joubert in die Slag van Amajuba gesneuwel. Die dorp Pomeroy in KwaZulu-Natal is na hom vernoem.

## Lewensloop 
George Pomeroy Colley is op 1 November 1835 van Ierse ouers gebore. Hy sluit in 1852 as 'n vaandrig by die leër aan en word later na die Kaap gestuur. Hier word hy as 'n landdros aan die grens gestasioneer. Hy doen ook karterings- en opmetingswerk vir die leër. Hy besoek Natal en die Transvaal vir die tweede keer in 1875. Hy word stafhoof onder lord Chelmsford in 1979 met die uitbreek van die Anglo-Zoeloe-oorlog en generaal-majoor in 1880. In dieselfde jaar word hy Goewerneur van Natal en moet hy die Boere-inval uit Transvaal na die uitbreek van die Eerste Vryheidsoorlog trotseer. Hy ondervind 'n reeks terugslae en word tydens die Slag van Laingsnek in Januarie 1881 verslaan. Om te vergoed vir die terugslag beset hy die kruin van die koppie Amajuba. Die koppie word op 26 Februarie 1881 deur die Boere aangeval tydens die Slag van Majuba, waartydens Colley sneuwel.

## Verwysings
Poligamie

duimnael|250px|Lande waar poligamie algemeen toegelaat word (2006)
[duimnael|250px|[Toba (Suid-Amerika)|Toba-stamhoof met sy vroue, 1892.]]
duimnael|250px|Ngungunhane (1850-1906), of Gungunhana, met sy sewe vroue.

**Poligamie** (πολυ (poly) = veel; γαμος (gamos) = huwelik)) is 'n huwelik van 'n man met meer as een vrou tegelyk of omgekeerd. In teenstelling met poligamie is monogamie 'n huwelik met een huweliksmaat. Bigamie verwys na poligamie met twee huweliksmaats.

Verskeie vorme van poligamie kom voor:
* **poliginie** of **veelwywery** - een man met verskeie vroue;
* **poliandrie** - een vrou met meer as een man;
* **groeptroues** - is 'n kombinasie van poliginie en poliandrie waar al die lede van die familie vir al die kinders verantwoordelik is.

Die oudste voorbeeld van poliginie is in die Ou Testament, waar daar in *I Konings 11 : 1 – 4* na Salomo se baie vroue verwys word. Dit moet in die lig gesien word van Salomo se pa, Dawid, wat sy lewe lank oorlog gevoer het, en dat daar waarskynlik 'n tekort aan mans na die oorlog was.

Hoewel poligamie in sommige Afrika- en Islamitiese lande wettig is, is dit in meeste westerse lande teen die wet. In Nederland, as voorbeeld, kan gevangenisstraf van tot 4 jaar vir die misdryf opgelê word (6 jaar as die wederhelf nie daarvan ingelig is nie).

## Suid-Afrika 
Volgens die *Wet op Erkenning van Gebruiklike Huwelike van 1998* is poligamie in Suid-Afrika wettig. 'n Bekende voorbeeld van poligamie is die voormalige president Jacob Zuma, wat 5 vroue het. Dit plaas 'n groot las op belastingbetalers wat vir al hierdie eerste dames se onderhoud moet betaal.

## Eswatini 
Koning Mswati III van Eswatini (voorheen Swaziland) het 14 vrouens. Die meeste van hulle was minderjarig toe hy met hulle getroud is.

## Sien ook 
* Poliamorie

## Verwysings
Mooketsi

**Mooketsi** is 'n groot boerderynedersetting en ook 'n spoorweghalte sentraal in Limpopo, Suid-Afrika. Die nedersetting is 20&nbsp;km noordwes van Modjadjiskloof (voorheen Duiwelskloof). 

Mooketsi is die hart van Suid-Afrika se wintergroentetuin. Varsprodukte word van hier na die res van Suid-Afrika gestuur gedurende die wintermaande wanneer ryp op die Hoëveld groenteverbouing verhoed.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Sandrivierkonvensie

[duimnael|regs|Reliëfpaneel 27 in die [Voortrekkermonument|Voortrekker-monument beeld die ondertekening uit]]

Die **Sandrivierkonvensie** is 'n ooreenkoms wat deur die Britse regering en verteenwoordigers van die Boere op 17 Januarie 1852 aangegaan en onderteken is op 'n plek sowat 9 km noordwes van die hedendaagse nedersetting Aldam. Andries Pretorius was die leier van die Boereverteenwoordigers en William Hogge en Moslyn Owen het die Britse regering verteenwoordig.

## Ooreenkoms 
duimnael|links|Monument waar die ooreenkoms onderteken is.

In die ooreenkoms is die onafhanklikheid van die Boere noord van die Vaalrivier, dus Zuid-Afrikaansche Republiek, erken. Die onderhandelings het op die plaas Boskop suid van Ventersburg in die Vrystaat plaasgevind. 'n Klipstapel met 'n bronsplaat daarop dui die plek aan waar die onderhandelinge plaasgevind het en die traktaat onderteken is. Die verbreking van die ooreenkoms deur die Britse regering op 12 April 1877 het gelei tot die Eerste Vryheidsoorlog.

## Bronne 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Hubert Kornelisz. Poot

duimnael|regs|300px|Portret van H.K. Poot

**Hubert Kornelisz. Poot** (29 Januarie 1689, Abtswoude - 31 Desember 1733, Delft) was 'n Nederlandse digter.

Aanvanklik was Poot 'n boer. Hy behaal in 1716 sukses met sy digbundel *Mengeldichten* (herdruk in 1718), waarna hy hom in Delft vestig en op die literatuur toespits. Dit draai egter op 'n teleurstelling uit, en 'n jaar later keer hy na sy tuisdorp terug.

Na sy huwelik in 1732 verhuis hy weer na Delft, waar hy na 'n jaar aan 'n niersiekte oorlede is.

Poot se gedigte was nie besonders oorspronklik nie. Hy het baie geleentheidsgedigte geskryf waarmee hy 'n mate van sukses behaal het, maar wat later vergete geraak het. Tydens sy lewe is hy baie deur allerhande hoogwaardigheidsbekleërs en studente besoek, want hulle wou almal met die boer wat kon dig kennis maak.

Tans is van sy meer eroties gekleurde minnedigte nog in omloop, afkomstig uit sy "Mengeldichten" (Mars en Venus' beddepraet, De verliefde Venus en De maen by Endymion). Hierdie gedigte is in 1964 apart as *Minnezangen* uitgegee.

Sy natuurgedigte (*Akkerleven*, *Nacht*) is van sy beste werke.

De Schoolmeester (die Nederlandse digter Gerrit van de Linde) het vir hom 'n kort en pittige grafskrif geskryf:
:*Hier ligt Poot,Hij is dood.

## Oeuvre 
Sy oeuvre:
* *"Gedichten, Deel 1"* (1716)
* *"Mengeldichten"* (1716-1722)
* *"Gedichten. Deel 2"* (1728)
* *"Gedichten. Deel 3"* (1735)
* *"Het groot natuur- en zedekundigh werelttoneel"'' (1743-1750)

## Eksterne skakels 
* Biografie, werke en tekste by die Digitale Biblioteek vir Nederlandse Letterkunde
NG gemeente Outjo

duimnael|regs|180px|Ds. S.H. van der Spuy is in April 1944 as Outjo se eerste NG leraar bevestig.

[duimnael|links|320px|Die NG kerk op [Outjo.]]
duimnael|regs|180px|Ds. A.J. Etsebeth, leraar van 1958 tot 1975.

Die **NG gemeente Outjo** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordweste van Namibië.

Die gemeente stig op 13 November 1943 met 329 lidmate en 600 siele af van die moedergemeente Otjiwarongo. Die eerste kerkraad het uit sewe ouderlinge en sewe diakens bestaan. As bruidskat kry die dogtergemeente £500 en die saal op Outjo. Spontane offers by die afstigting bring die bedrag van oor die £1000 in. Die eerste predikant, ds. S.H. van der Spuy, vroeër hulpprediker in NG gemeente Windhoek, word op 15 April 1944 bevestig. Nieteenstaande 22 beroepe het hy die gemeente teen 1952 steeds bedien. 

Outjo was, tot die afstigting van NG gemeente Kamanjab in 1953, die mees noordwestelike gemeente van die Kaapse Kerk met 'n oppervlak groter as die Vrystaat. Die noordelike grens was Angola en die westelike die Skedelkus en dit het ook Kaokoveld en Ovamboland ingesluit. Van die natuurwonders binne die gemeentegrens was die Vingerklip, die Versteende Woud, die Terrasse en die Etoshapan waar leeus, kameelperde, gemsbokke, wildebeeste, sebras en springbokke in die bykans oneindige ruimtes om en op die waterlose pan in hul duisende krioel. Die Kaokoveld was destyds grotendeels spergebied vanweë mynkonsessies. 

In die twintigerjare het Outjo bestaan uit sowat 20 bouvallige huisies uit die Duitse nedersettingstydperk en 'n skool wat bestaan het uit een onderwyser en 20 leerlinge. 'n Klein hotelsaaltjie het as kerkplek gedien met een ouderling en een diaken vir Outjo-wyk van die destydse Moria-gemeente, die latere NG gemeente Otjiwarongo. Teen 1952 het Outjo meer as 200 geboue gehad, waaronder van die modernste, insluitende 'n pragtige landdroskantoor, poskantoor, hospitaal, kerk, kaasfabriek, roomdepot, skool- en koshuisgeboue met sowat 500 kinders en 20 onderwysers. Die hoërskoolgeboue is omstreeks daardie tyd voltooi. In dieselfde tyd was daar op Outjo 'n eie kragsentrale en drie handelsbanke. 

Toe het die gemeente bestaan uit 14 ouderlinge en 16 diakens in 16 wyke, met 793 lidmate en 1&nbsp;350 siele (kinders en mense wat nie aangeneem is as lidmate nie). Die gemeente het sy kerksaal gans ontgroei en aan die begin van die jare vyftig begin geld insamel vir sy eie kerkgebou. Teen 2010 het die lidmaattal egter teruggesak tot 284 belydende lidmate en 93 dooplidmate, maar teen 2016 het dit weer toegeneem tot onderskeidelik 325 en 114. 

## Enkele leraars 
* Stephanus Hofmeyr van der Spuy, 1944 - ?
* Johannes Matthys Burger, 1952 - 1954
* Albertus Johannes Etsebeth, 1958 - 1975

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Outjo

## Eksterne skakels 
* Afrikaanse Privaat Skool Moria op Outjo 
* Foto van kerkgebou op Google Maps
Abtswoude

**Abtswoude** is 'n buurt in die munisipaliteit Delft, in die Nederlandse provinsie Zuid-Holland. Dit lê suid van Delft langs die pad na Schiedam en is letterlik nie meer as 'n versameling boerderye nie. Daar woon sowat 20 mense.
NG gemeente Leonard

[duimnael|regs|260px|Ds. S. Murray het die NG kerk Leonard se hoeksteen op [6 Julie 1957 gelê. Die argitekte was Louw & Louw, Wynand Louw se argiteksfirma.]]

[duimnael|regs|180px|Eerw. (later ds.) E.J. Leonard na wie die gemeente genoem is, wat van 1911 as sendeling in [Suidwes-Afrika gewerk het en in 1932 as predikant gelegitimeer is, toe hy leraar van die gemeente Gibeon geword het.]]
[duimnael|regs|180px|Ds. Samuel Murray, leraar van Leonard van 1950 tot 1958 en voorheen van 1947 tot 1950 van die [NG gemeente Hofmeyr, destyds Maraisburg, K.P.]]

Die **NG gemeente Leonardville** (vroeër net Leonard) is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Namibiese dorpie Leonardville. 

Leonard is op die elfde dag van die elfde maand (11 November) 1944 as die elfde gemeente van die Kaapse Kerk in die destydse Suidwes-Afrika gestig. Lidmate was dit eens dat die gemeente moes heet na die onvergeetlike baanbreker van die Kerk in Suidwes-Afrika, eerw. (later ds.) E.J. Leonard. So dikwels het hy per eselkar oor die uitgestrekte vlaktes van die land en selfs te voet verkwikking aan eensame plase gebring. Die gemeente se heel eerste beroep op 6 Januarie 1945 het geslaag en so kom ds. en mev. C. van der Merwe op 13 April 1945 in die gemeente aan. Hulle pas hulle in moeilike omstandighede in die afgeleë gemeente aan. Hulle moes byna 'n jaar lank in die konsistorie van die kerksaal op Pretorius woon. Die gemeente het met ongeveer 500 lidmate van die gemeente Gibeon afgestig, maar ná net agt jaar reeds oor die duisend lidmate getel. Hierdie getal het egter teen 2010 teruggesak tot net 176 weens die gedurige ontvolking van die platteland.

Die gemeente het met sy stigting meer as 25&nbsp;000&nbsp;km² beslaan, 'n gebied so groot soos die Afrikaland Rwanda. Dit het noodwendig tot veel desentralisasie gelei, wat in 'n mate verlig is met die afstigting van die NG gemeente Aroab in 1955. Daar was aanvanklik geen gemeentelike sentrum nie, en daarom het dit teen 1952 uit vier feitlik selfstandige wyke bestaan, naamlik Uhlenhorst met 140 lidmate, Blumfelde met sowat 140 lidmate, Aroab met sowat 360 lidmate en Pretorius met sowat 320 lidmate. Die pastorie was op Pretorius geleë, terwyl elke wyk sy eie kerksaal gehad het waar een maal per maand eredienste waargeneem is en twee maal per jaar nagmaal bedien is. Ds. S. Murray is op 26 Augustus 1950 as die gemeente se tweede leraar bevestig. 

## Enkele leraars 
* Cornelis van der Merwe, 1945 - 1949
* Samuel Murray, 1950 - 1958
* Petrus Hendrik Christiaan Gideon Landman, 1959 - 1961
* S.J. Pieterse, 23 Junie 1962 - 1966, waarna Otavi
* Andries Gouws Auret, 1967 - 1976
* Alwyn Johannes Nagel, 1976 - 1981

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.

## Eksterne skakels 
* Foto van kerkgebou op Google Maps
NG gemeente Okahandja

[duimnael|links|300px|Die NG kerk Okahandja, ontwerp deur die argitek [J. Anthonie Smith en ingewy in 1974.]]

[duimnael|300px|regs|Die saalkerk waarin die NG gemeente Okahandja eens byeengekom het, huisves nou die [Gereformeerde kerk Okahandja.]]

Die **NG gemeente Okahandja** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die middel van Namibië.

Reeds in 1792 was daar kontak tussen Kaapstad en Okahandja toe Pieter Brand, wat saam met Van Reenen op reis was, deurdring tot die Swakoprivier wat by Okahandja verbyvloei. Hy was waarskynlik die eerste wit mens wat hier gekom het. Okahandja het 'n lang en veelbewoë geskiedenis omdat die Nama en Herero hier mekaar ontmoet het en menige bloedbad die gevolg was. Meer as 150 jaar gelede het die evangelie egter gekom danksy die werk van die Rynse Sendinggenootskap. 

Okahandja se naam beteken "klein-breed" en is die Hererowoord vir die rivier wat nie baie lank is nie, maar baie breed. Die wyk was vroeër deel van die baie groot gemeente Gibeon, wat meer as die helfte van die oppervlak van Suidwes-Afrika beslaan het. Gedurende 1929 is NG gemeente Windhoek van Gibeon afgestig en het Okahandja 'n wyk van die nuwe gemeente geword. In Oktober 1946 stig Okahandja af van Windhoek en 'n jaar later heet die gemeente sy eerste leraar, ds. J.T. Potgieter, vroeër leraar van Gibeon, welkom. 

Die gemeente was teen 1952 steeds maar klein met net 320 lidmate, slegs 28 minder as teen 2010 en 63 minder as teen 2015, maar was vroeg reeds selfonderhoudend. Die kerksaal is reeds in 1930 in gebruik geneem en die pastorie in 1950 voltooi, langs die fondamente van die Herero-kaptein Samuel Maharero se eertydse huis. Hy het in 1903 die Herero-opstand gelas en vanaf die krans op sy erf is die eerste skote van die oorlog geskiet.

Die kerkgebou, ingewy in 1974, is ontwerp deur die argitek J. Anthonie Smith, wat vir meer as 60 NG kerke verantwoordelik was.

## Enkele leraars 
* Jacobus Venter, 1991 - 2003 (aanvaar sy emeritaat)
* Johannes Maritz, 2018 – hede (oorgekom van Gobabis af) 

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Okahandja
NG gemeente Maltahöhe

duimnael|regs|180px|Ds. Hendrik Rudolph Cilliers, eerste leraar van Maltahöhe van 1948 tot 1952.
[duimnael|regs|180px|Ds. Pieter Jacobus van Jaarsveld, leraar van 1969 tot 1977. Dié foto is in 1952 geneem toe hy leraar was van die NG gemeente Grootrivier ([Karos).]]

**NG gemeente Maltahöhe** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië. In 2010 het die gemeente 143 belydende lidmate gehad en het ds. Gert Peens dit volgens ooreenkoms saam met die NG gemeente Bethanie bedien. Teen 2012 het dié getal skerp afgeneem tot net 96 en was ds. Sarel Visser Maltahöhe se pastorale hulp.

Die gemeente is op 26 Oktober 1946 afgestig van die moedergemeente van al die gemeentes in Suidwes-Afrika, die Gibeon. As lede van die Ringskommissie van Gibeon, waaronder die nuwe gemeente sou ressorteer, was by die stigting teenwoordig di. S.H. van der Spuy, J.R. Holzapfel en J.T, Potgieter. Met sy stigting het Maltahöhe, buiten die hele distrik met dieselfde naam wat meer as 30&nbsp;000&nbsp;km² beslaan het, ook 'n deel van Rehoboth ingesluit. Ondanks die groot oppervlak was die lidmaattal maar 260.

So dankbaar was die lidmate dat hul eie gemeente gestig kon word, dat hulle op die stigtingsdag £840 as besondere dankoffer gestort het. Nadat sewe beroepe onsuksesvol uitgebring is, het ds. H.R. Cilliers van Tierberg, late Parow-Oos, nadat hy vir die tweede maal beroep is, hom die beroep laat welgeval. Hy is op 31 Januarie 1948 as eerste leraar bevestig en het die volgende dag na aanleiding van Hand. 10:7 sy intreepreek gelewer: "Kyk, ek kom - om u wil, o God, te doen." 

Die gemeente het, voor die kerkgebou opgerig is, 'n kerksaal op die dorp besit, waarvan die hoeksteen op 24 Augustus deur eerw. Leonard gelê is, terwyl nog twee kerksale in die distrik gebou is. 'n Doeltreffende pastorie is op 6 Julie 1950 ingewy. Teen 1950 het die lidmate tot 330 toegeneem.

## Enkele leraars 
* Hendrik Rudolf Cilliers, 1948 - 1952, eerste leraar
* Gert Stephanus Burgers, 1953 - 1958
* Gert Andries Johannes Jacobs, 13 Maart 1965 - 1969
* Pieter Jacobus van Jaarsveld, 1969 - 1977
* Erich Dürr Botha, 1977 - 1981
* Franz Johannes Wilhelm Gottschalk, 1981 - 1982
* George Frederick de Bruyn, 19 Augustus 1983 - 1986 (waarna NG gemeente Deben)

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
Real Club Deportivo Carabanchel

**Real Club Deportivo Carabanchel** is 'n Spaans sokkerklub in die historiese distrik Carabanchel in die stad van Madrid, Spanje. Bestaande toerusting is die derde oudste in die hoofstad, na Real Madrid en Atlético Madrid, en die dertiende van Spanje.

Die boonste sport is behaal deur die klub se tweede afdeling B en het 'n paar keer vir bevordering na die tweede divisie geveg.

## Eksterne skakels 
* R.C.D. Carabanchel se webtuiste
NG gemeente Lüderitz

links|260px|duimnael|Die NG kerk op Lüderitz.
duimnael|190px|regs|Ds. P.A.M. Brink, leraar van 1950 - 1955.

Die **NG gemeente Lüderitz** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk aan die suidelike kus van Namibië. Dit is’n driekoppige gemeente met bedieningspunte op Lüderitz, Aus en Rosh Pinah.

Die gemeente is op 7 Desember 1949 afgestig van die NG gemeente Bethanie. Dit is geleë in een van die droogste dele ter wêreld en die lidmate was met die afstigting baie yl verspreid. Die gemeente sluit die groot, uitgestrekte Diamant-Sperrgebiet in en aan die kus lê ook sowat 15 eilande binne die gemeente se grense. Die middelpunt van die gemeente is Lüderitz, voorheen Angra Pequena, waar Bartolomeus Dias sy eerste kruis opgerig het. Die gemeente bestaan uit karakoelboere, mynwerkers, ghwano-eilandbewoners, fabriekswerkers, geregsdienaars, spoorwegmense en andere. Die 550 lidmate van 1952 was so yl verspreid dat om een buitewyk van 15 huisgesinne te besoek, 'n totale reis van amper 1&nbsp;400&nbsp;km beteken het. Destyds is gereeld buitedienste op Aus, 130&nbsp;km van die kus af, en op Oranjemund, amper 300&nbsp;km van Lüderitz af, gehou. Oranjemund het in 1959 afgestig en het tot omstreeks 2013 geressorteer onder die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland, waarna dit oorgekom het na die Namibiese Sinode. 

Agtien maande ná die stigting het die gemeente reeds die voorreg gehad om die kerk op Lüderitz in te wy op 10 Junie 1950. Die gemeente se eerste leraar was ds. P.A.M. Brink, voorheen van die moedergemeente Bethanie.

## Enkele leraars 
* Philippus Albertus Myburgh Brink, 1950 - 1955
* Dirk Johannes Malan, 1955 - 1958
* Albertus Johannes de Bruyn, 1959 - 1961
* Pierré Herman Bosman, 18 Februarie 1982 - 1985 (waarna Keetmanshoop-Noord)

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
* Amptelike inligting op die webtuiste van die NG Kerk in Namibië.
## Eksterne skakels 
* Foto van die kerkgebou op Google Maps
Zuid-Afrikaansche Republiek Polisie

Die **Zuid-Afrikaansche Republiek Polisie** was die polisiemag van die voormalige Zuid-Afrikaansche Republiek, gestig in 1881. Daar was altyd na 'n lid verwys as 'n ZARP. Die Speurafdeling was bekend as die 'Geheime Speurders'.

Met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog het die mag uit sowat 1 400 man bestaan waarvan 200 nie-blankes was. Hulle het ook die orde in eSwatini gehandhaaf. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het hulle 'n uitstekende rekord gehandhaaf en het ook soms swaar verliese gely.

Na die Unie van Suid-Afrika in 1910 tot stand gekom het, is die mag in die Suid-Afrikaanse Polisiemag geabsorbeer. Die Suid-Afrikaanse Polisiemag het later die hedendaagse Suid-Afrikaanse Polisiediens geword.

## Sien ook 
* Slag van Bergendal

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Mendi

duimnael|regs|300px|Die SS *Mendi*.

Die **Mendi** was 'n troepskip wat vergaan het op 21 Februarie 1917. Die skip het behoort aan die Elder-Dempster-redery. Sy het gesink nadat sy gebots het met die *SS Darro* om 05:00 die oggend. Dit veroorsaak 'n gat van 20m by 20m aan die stuurboordkant. Daar was 'n groot aantal nie-blanke Suid-Afrikaanse soldate van die *Native Labour Corps* aan boord waarvan nagenoeg 805 dood is. Dit is merkwaardig dat die nuus die afgeleë krale bereik het dae voordat die amptelike verslag per kabel ontvang was. Die ongeluk het gebeur naby die Eiland Wight in die Engelse Kanaal.

## Bronne 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Beeld. *SA kry simbool ná ramp*. 6 Junie 2012.
* Rapport. *SS Mendi se storie herleef.* 26 Februarie 2017.
Laingsnekpas

**Laingsnekpas** is 'n bergpas in die Drakensberge net suid van Charlestown en Volksrust in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Beide die N11 nasionale pad en hoofspoorlyn tussen Durban en Johannesburg gaan hier oor die Drakensberg. Daar was verskeie veldslagte in die omgewing tydens die Eerste Vryheidsoorlog onder andere die Slag van Laingsnek.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Babanango

**Babanango** is 'n klein dorpie in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die R68-provinsiale pad gaan deur die dorpie wat ongeveer 60&nbsp;km noordwes van Melmoth is. 'n Berg (1 253 m bo seevlak) met dieselfde naam kyk op die dorpie af.

## Distrik 
Die distrik is 1 500&nbsp;km2 groot en die grasveld is ideaal vir bees- en skaapboerdery.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.