open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metallica

**Metallica** is 'n Amerikaanse *heavy metal*-groep wat in San Rafael, Kalifornië gebaseer is. Die groep was deur Lars Ulrich en James Hetfield in 1981 gevorm, nadat Ulrich 'n advertensie in 'n koerant geplaas het. Hulle begin kort daarna in Los Angeles aandag trek en stel hul eerste *demo*, *No Life ‘Til Leather*, vry. In Desember 1981 neem hulle die liedjie *Hit the Lights* op, en dié liedjie verskyn op die *Metal Massacre* van Februarie 1982. Kort daarna werf hulle vir Ron McGovney en Dave Mustaine as groepslede. Hul eerste regsteekse vertoning met die nuwe lede was op 14 Maart 1982 by die *Radio City Music Hall* in Anaheim. Hulle stel hul debuutalbum  ''Kill 'em All* in 1983 vry.

## Diskografie 
### Ateljeealbums 
* *Kill 'Em All* (1983)
* *Ride the Lightning* (1984)
* *Master of Puppets* (1986)
* *...And Justice for All* (album) (1988)
* *Metallica* (1991)
* *Load* (1996)
* *Reload* (1997)
* *St. Anger* (2003)
* *Death Magnetic* (2008)
* *Hardwired... to Self-Destruct* (2016)
* *72 Seasons'' (2023)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Metallica - Nothing Else Matters Live at Rock am Ring 2014
* METALLICA - Now That We're Dead - Live from Philadelphia, U.S.A - May 12th 2017
* Metallica: For Whom the Bell Tolls (MetOnTour - Columbus, OH - 2017)
Andrus Ansip

**Andrus Ansip** is 'n Estiese politikus. Hy is sedert 2014 lid van die Kommissie Juncker, die Europese Kommissie van 2014–2019 en was die eerste minister van Estland tot 2014.

In die Europese Kommissie is hy een van die adjunkpresidente. Sy taak behels die Digitale Enkele Mark. Estland het 'n goeie naam op die gebied van digitale aanwendings en word beskou as 'n leier binne die EU. Die Estiese regering het dit tot die hooftema van sy voorsitterskap van die Europese Raad gemaak. Estland het hierdie voorsitterskap in die tweede helfte van 2017. Anslip het nogtans gesê dat die Estiese ervarings nie altyd in die res van Europa aangewend kan word nie en dat daar op die Europese vlak meer aan digitale veiligheid gedoen moet word. Byvoorbeeld die EU-liggaam wat se taak dit is (CERT-EU) het in 2017 net 30 mense in diens.  

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Heart (musiekgroep)

**Heart** is 'n Amerikaanse rockgroep wat eers in Kanada en later in die VSA en wêreldwyd sukses behaal het. Die groep is aanvanklik in 1963 deur Steve Fossen en die broers Roger Fisher en Mike Fisher begin. Hulle het die groep eers *Army* genoem, later *White Heart* en in die vroeë 70's die naam *Heart* aangeneem. Ann Wilson sluit in 1970 by die groep aan, en haar suster, Nancy Wilson in 1974. Hul debuutalbum * Dreamboat Annie* word in 1975 in Kanada vrygestel en bereik ongeveer 30 000 verkope. Kort daarna word dié album in die VSA vrygestel en bereik platinumstatus. In 1977 stel hulle die album *Little Queen* vry en behaal groot sukses met die liedjie *Barracuda* vanaf dié album, met meer as 'n miljoen verkope as enkelsnit.

## Ateljeealbums 
* Dreamboat Annie (1975)
* Magazine (1977)
* Little Queen (1977)
* Dog and Butterfly (1978)
* Bébé le Strange (1980)
* Private Audition (1982)
* Passionworks (1983)
* Heart (1985)
* Bad Animals (1987)
* Brigade (1990)
* Desire Walks On (1993)
* Heart Presents a Lovemongers' Christmas (2001)
* Jupiters Darling (2004)
* Red Velvet Car (2010)
* Fanatic (2012)
* Beautiful Broken (2016)

## Eksterne skakels 
* Heart - Barracuda (1977)
* Heart - What About Love?
* Heart - These Dreams (Live In Seattle)

## Verwysings
Simone Veil

**Simone Veil** (neé Jacob) (Nice, 13 Julie 1927 – Parys, 30 Junie 2017) was 'n Franse en Europese staatsvrou. Sy was die president van die eerste Europese Parlement wat direk verkies is en word as een van die Moeders van Europa beskou.

Haar ouers was ateïstiese Jode en haar moeder Yvonne is in die konsentrasiekamp in Belsen aan tifus oorlede. Simone en haar twee susters het oorleef, maar haar pa en broer is nooit opgespoor nie.

Ná die oorlog studeer sy regte aan *Sciences Po*, die Franse eliteskool vir politieke wetenskappe en ontmoet Antoine Veil, haar man, wie in April 2013 oorlede is.

Sy word die Franse minister van gesondheid en liberaliseer die abortuswetgewing in dié Katolieke land. Sy was daarvan oortuig dat Europa versoen en verenig moet word en sy word in die tyd van die Kommissie Delors die president van die Europese Parlement. Dié parlement is vir die eerste keer direk verkies, en het toe nie meer uit lede van die lidlande se parlemente bestaan nie. Dit beteken dat alles nuut is en baie nuwe prosesse en reëls uitgevind moes word. Sy het 'n uiters belangrike rol gespeel daarin en die Europese Parlement tot 'n instelling van statuur gemaak.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Dagbreek Trust

Die **Dagbreek Trust** is 'n trust wat die bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur in die oog het. Die trust befonds instellings en veldtogte wat Afrikaans bevorder (sien: Veldtog Afrikaans).

## Verwysings
Somer (Spoegwolf-album)

***Somer*** is die tweede ateljeealbum van die Afrikaanse rockgroep Spoegwolf.

## Snitlys 
## Verwysings 
## Bronne 
* Spoegwolf: "Ons koppe is meestal in een mus"

## Eksterne skakels 
* *Somer* op Apple Music
Apple Music

duimnael|400px|Lande met Apple Music-lokalisering

**Apple Music** is 'n inteken-musiekstroomdiens wat in drie pakkette aangebied word: indiwidu, familie, en student. Die produk wat Apple Music bied, is 'n soortgelyke aan Google Music en Spotify. Apple Music is in meer as 100 lande beskikbaar en dit word in Suid-Afrika verkoop vir tussen R29,99 per maand vir die studentepaket en R89,99 per maand vir die familiepakket.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Piet Dankert

**Pieter (Piet) Dankert** (Stiens, 8 Januarie 1934 – Perpignan, 21 Junie 2003) was 'n Nederlandse en Europese politikus. Hy was lid van die PvdA

Hy het aanvanklik in die onderwys gewerk, maar het in 1968 lid van die Tweede Kamer van die Nederlandse volksverteenwoordiging geword. Hy was woordvoorder vir Buitelandse Sake en Verdediging en het die veral verder eenwording van Europa nagestreef. Aan die einde van die 1970s het hy lid van die Europese Parlement geword en die nasionale politiek verlaat. In 1982 volg hy Simone Veil op as die tweede president van die parlement ná dit direk verkies is. (Die 13de in totaal). Hy wen die verkiesing in die parlement van Altiero Spinelli, die Italiaanse parlementslid wat met gedeeltelike sukses die Franse president Mitterrand daarvan oortuig dat Frankryk sy steun moet gee aan nuwe planne om die Europese Gemeenskappe te reorganiseer, versterk en verenig in die Europese Unie.  Frankryk het sedert Charles de Gaulle se tyd verder integrasie taamlik vertraag. Dankert steun hierdie dialoog tussen Straatsburg en Parys. Saam met Spinelli en Mauro Ferri besoek hy Mitterrand en Spinelli en oortuig die Franse president dat Frankryk 'n uitsonderlike rol hiermee kan speel.

In 1984 word Dankert opgevolg deur Pierre Pflimlin. In 1989 keer hy na die Nederlandse politiek terug in die Kabinet Lubbers III (1989-1994) as adjunkminister vir Europese Sake. Ná hierdie periode keer hy terug na die Europese Parlement as lid tot 1999. In hierdie tyd is hy veral begrotingspesialis en hy beywer hom vir 'n EU-lidmaatskap van Turkye. Hy was ook lid van die Parlementêre Assemblees van die Raad van Europa, NAVO en die Wes-Europese Unie. 

## Funksies 
* lid Tweede Kamer; 6 Februarie 1968 - 10 Junie 1981
* lid Europese Parlement; 17 Julie 1979 - 6 November 1989
* president van die Europese Parlement; 19 Januarie 1982 - 24 Julie 1984
* adjunkminister van Buitelandse Sake (Europese Sake); 7 November 1989 - 15 Julie 1994
* lid Europese Parlement; 19 Julie 1994 - 20 Julie 1999

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografie op Parlement.com
Fiat CR.32

Die **Fiat CR.32** was 'n Italiaanse dubbeldekker vliegtuig was diens gedoen het in die Spaanse Burgeroorlog en die Tweede Wêreldoorlog. Die vliegtuig het sy nooiensvlug voltooi op 28 April 1933. Hy was 'n leier in sy klas toe dit bekend gestel is, en is volledig uit metaal vervaardig. Die vliegtuig was baie rats en beweegbaar en het homself tydens die Spaanse Burgeroorlog bewys deur die *Polikarpof I-15* en *I-16* monovlerkvliegtuie te oorskadu. Die vliegtuie is deur die Spaanse Nasionaliste gebruik. Spanje het van die vliegtuie onder lisensie vervaardig en dit die *Hispano Chirri* genoem. 

*Fiat CR.32* is ook uitgevoer na China, Hongarye en sommige Suid-Amerikaanse lande. Teen laat 1904 was dit nog steeds in gebruik by Italië se *Regia Aeronautica*. Hulle was egter toe reeds verouderd, maar nog steeds gebruik teen Britse soldate in Libië.  Van die Spaansvervaardigde vliegtuie is tot in 1953 vir opleiding gebruik.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Chelsea-blommeskou

duimnael|Een van die uitstallngs in 2014, genaamd *Hope on the Horizon*.

duimnael|Die skou van 2012.

Die **Chelsea-blommeskou** is 'n groot blom-en-tuinskou wat jaarliks in Mei in Londen gehou word. Die skou duur 5 dae en word deur die Koninklike Tuinboumaatskappy (Royal Horticultural Society, RHS) in die Londense stadsdeel Chelsea georganiseer. Dit lok besoekers van heinde en ver.

Die geleentheid word jaarliks deur sowat 150&nbsp;000 mense besoek, waaronder lede van die Britse koninklike familie, en kry uitgebreide aandag in die Britse media. Nuwe plant- en blom-variëteite word tydens die skou bekendgestel en tuinontwerpers bied skoutuine wat die nuutste tendense wys. Talle pryse word uitgedeel, waaronder pryse vir die beste tuin, beste stadstuin en beste blommerangskikking.

## Geskiedenis 
Die blommeskou is vir die eerste keer in 1862 gehou en is destyds die *Royal Horticultural Society Great Spring Show* genoem. Daar word tans nog na die skou as die *Great Spring Show* verwys. Vir die eerste 26 jaar vind die geleentheid in Kensington plaas, waarna dit na Temple Gardens in hartjie van Londen verskuif is. In 1912 is Temple Gardens vir die *Royal International Horticultural Exhibition* gebruik en word die *Great Spring Show* na sy huidige ligging verskuif, die tuine rondom die *Royal Hospital Chelsea*, 'n ouetehuis vir Britse militariste.

Die Chelsea-blommeskou word sedert 1912 jaarliks aangebied, met uitsondering van die jare 1917–1918. Die skou is ook nie tydens die Tweede Wêreldoorlog gehou nie, maar vanaf 1947 is dit ononderbroke aangebied. In 2005 is die duur van die skou na vyf dae verleng.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Chequers

duimnael|300px|Chequers

**Chequers** is die amptelike plattelandse woning van die Britse premier. Die herehuis is sowat 65&nbsp;km noordwes van Londen, naby Ellesborough in die Engelse graafskap Buckinghamshire, geleë. Dit word sedert 1921 as die amptelike landgoed van die Britse eerste minister gebruik en is op Engeland se Nasionale Erfenislys gelys.

## Geskiedenis 
Die herehuis, wat uit die 16de eeu dateer, is oor die eeue deur verskeie adellike families besit. In 1912 kom dit in die hande van die egpaar Arthur en Ruth Lee. Tydens die Eerste Wêreldoorlog dien dit as 'n veldhospitaal. Die kinderlose egpaar besluit na afloop van die oorlog om die huis aan die staat (as landgoed vir die destydse eerste minister) te bemaak. Ná lang besprekings met die toenmalige premier David Lloyd George het die laerhuis die skenking in 1917 met die *Chequers Estate Act* aanvaar.

## Literatuur 
* Norma MAJOR, met foto's deur Mark FIENNE, ''Chequers: The House and its History: The Prime Minister's Country House and its History'', Londen, Harper Collins, 1996,  en sagteband 

## Verwysings
Kagiso Media

**Kagiso Media** is 'n Suid-Afrikaanse media-maatskappy wat ten volle besit word deur Kagiso Tiso Holdings en beskryf hulself as 'n *"black controlled company"*.

## Radiostasies 
Kagiso Media besit aandele in die volgende radiostasies:

## Verwysings
Trekliedjie

[duimnael|regs|Omslag van 'n [F.A.K.-Volksangbundel.]]

**Trekliedjie** is 'n lied waarvan die teks deur Antoinette Carinus-Holzhausen (1883–1945) en die musiek deur die Amerikaner Walter Kittredge (1834-1905) in 1864 geskryf is. Die lied is in die F.A.K.-Volksangbundel opgeneem.

## Liedteks 
## Bekende interpretasies 
* Carike Keuzenkamp

## Bron 
* http://waterbobbejaan.co.za/trekliedjie/
* Trekliedjie op Wikisource
Fiat G.50

Die **Fiat G.50** (Freccia) was 'n Italiaanse vegvliegtuig wat deur *Regia Aeronautica* gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit was hulle eerste monovlerk, enkelsitplek, metaalromp vegvliegtuig met 'n terugtrekbare onderstel. Die eerste modelle was in die Spaanse Burgeroorlog getoets. Die vlieëniers het nie gehou van die *greenhouse* kajuit nie en die volgende 200 modelle was gebou met oop kajuite. Daar was ongeveer 120 van die vliegtuie in diens van die Italiaanse lugmag toe die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek het. Sommige van die vliegtuie is gebruik vir aanvalle op Frankryk en ander vir aanvalle op Groot-Brittanje in 1940. Later is van hulle gebruik in die Griekse en Noord-Afrika veldtogte.

In 1939 het Finland 35 van die vliegtuie gekoop en dit gebruik in die Winteroorlog.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Calitzdorp Spa

**Calitzdorp Spa** (voorheen ook bekend as Olifantsbron, Olifantsrivierbad en Gamkabad) is 'n warmwaterbron in die Klein Karoo van Suid-Afrika.

Die bron lê aan die oewer van die Olifantsrivier, ongeveer 20&nbsp;km van Calitzdorp, 40&nbsp;km van Oudtshoorn, by . Dit is slegs enkele kilometers voor die Olifantsrivier en die Gamkarivier bymekaar aansluit om die Gouritsrivier te vorm.

Die oog lewer daagliks sowat 650&nbsp;000 liter water teen 51°C op. Die water is sterk ysterhoudend en daarom donker van kleur. Die bron is al verskeie male deur die vloedwater van die rivier oorstroom.

Die bron is ver van die ou hoofroetes na die binneland geleë. Uit ou reisverslae is bekend dat Robert Jacob Gordon in 1771 en John Barrow in 1801 hier was. Tans is die Eden-distriksmunisipaliteit die eienaar van die bron.

## Bibliografie 
* www.calitzdorpspa.co.za
* Waring, Gerald A. en hersien deur Reginald R. Blankenship en Ray Bentall: Thermal springs of the United States and other countries – a summary. Washington: US Government Printing Office, 1965. (Geological Survey Professional Paper 492). Internet-aanlyn beskikbaar.
HAProxy

**HAProxy** is vrye en oopbron sagteware wat TCP- en HTTP-gebaseerde toepassings van 'n hoëbeskikbaarheids-lasbalanseerder en -instaanbediener voorsien wat versoeke na meerdere bedieners versprei. Dit is in C geskryf en is bekend daarvoor dat dit vinnig en doeltreffend i.t.v. prosesseerder- en geheueverbruik is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* HAProxy-ondernemingsweergawe
* Amptelike webwerf van HAProxy Technologies
* Windows-terugvoeragent vir HAProxy
Brontotheriidae

Die **Brontotheriidae** is 'n uitgestorwe familie van die orde onewehoewiges. Hulle taksonomiese posisie in onduidelik, hulle is waarskynlik 'n basale groep van die orde.

Brontoterië is blaarvreters soos die swartrenoster vandag. Die kleinste spesies was so groot soos 'n hond, maar die grootste was groter as vandag se renosters en het die huidige olifante in grootte genader. Die lede van die subfamilies Brontotheriinae en Dolichorhiniae het benige uitsteeksels op hulle neuse wat soos die horings van renosters lyk, behalwe dat dit nie uit keratien bestaan het nie, maar uit been. 

Die groep het waarskynlik in Noord-Amerika bestaan (in die Wasatchian, die grens tussen Vroeë- en Midde-Eoseen). In die later deel van die Eoseen was hulle volop op die drie noordelike kontinente. In Noord-Amerika het hulle aan die einde van die Eoseen uitgesterf, in Asië het hulle dalk nog in die Midde-Oligoseen oorleef.

'n Belangrike kenmerk van die familie is die profiel van die kiestande. Die bokiestande het 'n kenmerkende W-profiel. Onder is dit 'n M-profiel. 

## Verwysings
Cherokee

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Cherokees.*

duimnael|links|Vlag van die Cherokeenasie
duimnael|links|Die huis het aan hoofman John Ross behoort
Die **Cherokee** (*ah-ni-yv-wi-ya* in Cherokees) is ’n inheemse Amerikaanse stam van die Amerikaanse deelstate Noord-Carolina en Oklahoma. Dit is een van die stamme wat as die vyf beskaafde stamme beskryf is.

## Nunahi-Duna-Dlo-Hilu-I 
President Andrew Jackson het in 1830 die *Indian Removal Act* ingevoer wat die inheemse stamme oos van die Mississippirivier verplig het om na die streke van die huidige deelstaat Oklahoma te trek. Die Cherokee het in 1838 die vyfde groot stam geword wat gedwing is om hulle tuiste te verlaat. Sowat 15&nbsp;000 van hulle het vertrek, 'n klein groep het hulle verskuil in die Appalachegebergte. Op hierdie trek het vier duisend Cherokees gesterf aan honger, koue of siektes. Hulle noem hierdie trek die *Nunahi-Duna-Dlo-Hilu-I*, die "pad waar hulle gehuil het". Die meeste Cherokee woon vandag steeds in Oklahoma, maar die oostelike bende wat in die berge gebly het, het later land in die weste van Noord-Carolina gekoop om daar 'n klein reservaat te stig.

## Sien ook 
* Indiane

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fairey Firefly

Die **Fairey Firefly** was 'n veg- en verkenningsvliegtuig wat deur die Britse Vloot gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog op hulle vliegdekskepe. Dit was 'n tweesitplek, eenmotorige monovlerkvliegtuig. Dit het die *Fairey Fulmar* vervang. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 22 Desember 1941 voltooi.

## Verbeterings 
Die vliegtuig se vlerke kon terugvou sodat dit in die loods van 'n vliegdekskip kon pas. Die Mk1, toegerus met 'n Griffon-motor, was ongeveer 64km/g vinniger as die *Fulmar* met 'n *Merlin-motor*; tog was dit nog te stadig vir die gemiddelde vegvliegtuig van die tyd.

Die *Firefly* was beter bewapen as die *Fulmar*; dit het oor vier 20 mm kanonne beskik teenoor die *Fulmar* se agt masjiengewere. 'n Voordeel van die *Firefly* is dat dit goeie hanteringseienskappe teen lae snelhede het, 'n absolute vereiste vir 'n vliegdekgebaseerde vliegtuig.

## Nagvegter 
Daar is vroeg reeds in die produksie ook 'n nagvegterweergawe van die *Fairey Firefly* ontwikkel. Dit is toegerus met klein onderskepradars in die vlerke. Die ekstra toerusting aanboord het egter die vliegtuig se gravitasiepunt beïnvloed en die nagvegter se romp is verleng met 47,7 cm. Die model het bekend gestaan as die N.F2. Die N.F2 was in klein getalle gebou omrede daar later beter radartoerusting beskikbaar was wat in die bestaande vliegtuig gepas het. Later is radar as 'n standaard op alle ''Firefly's* geinstalleer. Die nagvegters is ook met spesiale gloedonderdrukkers op die uitlaatpype toegerus om die gloed te verskans.

Die *Firefly'' is nie werklik 'n klassieke vegvliegtuig nie, maar het uitgemunt in die rol as 'n aanvals- en verkenningsvliegtuig. Die *Firefly* het sy eerste luggevegoorwinning behaal op 2 Januarie 1945 toe 'n vegter van 1770 Eskader 'n Japannese *Oscar*-vliegtuig afgeskiet het. Dit het naby 'n olieraffinadery in Sumatra gebeur.
 
In die weke na Japan oorgegee het is die *Firefly* gebruik om voorrade aan die krygsgevangenes te verskaf op die hoofeiland. ''Firefly's* van die Britse Vloot het aan die Korea-oorlog deelgeneem asook in 1954 in Maleisië.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015.
Fiat CR.42

Die **Fiat CR.42** (Falco) is 'n Italiaanse dubbeldekkervliegtuig wat diens gedoen het in die Tweede Wêreldoorlog. Dit was egter reeds verouderd toe dit in diens gestel is. Die Italiaanse Lugvaartministerie het geglo dat daar nog ruimte was vir dubbeldekkervegters. Hulle was beïndruk met die vorige *Fiat CR.32* se prestasie in die Spaanse Burgeroorlog en het aangedring op 'n verbeterde vliegtuig. Op daardie stadium was die standaardvegter van metaal, monovlerk en met geslote kajuite.

Die *Fiat CR.42* is aan die Italiaanse Lugmag afgelewer, asook aan Swede, België en Hongarye. Toe Italië by die oorlog aansluit, het hulle hul bomwerpers oor Frankryk ontplooi. Maar op 11 November 1940 het Britse ''Hawker Hurricane's* egter die vliegtuie aan flarde geskiet.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015.
Swaargewig

**Swaargewig** is 'n massaklas in boks en ander vegsport.

## Boks 
Boksers wat 200 pond (14 st 3 lb, 90 kg) en meer weeg word beskou as swaargewigte deur die groot professionele boksorganisasies: die Internasionale Boksfederasie, die World Boxing Association, die Wêreldboksraad, en die Wêreldboksorganisasie (WBO).

Vir die meeste boksorganisasies, is die maksimummassa vir 'n kruisergewig 200 pond. Dus kan 'n bokser wie se massa meer as 200&#x20;lb (14 st 3 lb, 90 kg) is, kan slegs as 'n  swaargewig boks.

In 1920, is die minimummassa vir 'n swaargewig op 175 pond (12 st 7&nbsp;lb, 79&nbsp;kg) gestel, wat vandag die ligswaargewigafdeling se maksimum is.

Sedert die 1960's het die swaargewigtitel onder verskeie beheerorganisasies versplinter, en so, wat eens bekend was as die enkele "Swaargewigkampioen", word nou na verwys as die "Onbetwiste Kampioen" as die een vegter wat al die ander titelhouers verslaan het.

## Trivia
Onder ander omstandighede kan na 'n persoon as 'n "Swaargewig" verwys word as hy/sy buitengewone mag of invloed het in 'n sakebesigheid, in 'n maatskappy se raadsaal, of selfs in 'n politieke arena.

## Verwysings
Pierre Greeff

**Pierre Greeff** is 'n Suid-Afrikaanse musikant. Hy was deel van die Afrikaanse musiekgroep Lukraaketaar en is tans voorsanger van Die Heuwels Fantasties.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* Pierre Greeff op LitNet
Xenarthra

Die **Xenarthra** is een van vier hoofgroepe (superorde's) van vandag se plasentale soogdiere. Saam met die Afrotheria vorm hulle die Atlantogenata.

Die Xenarthra is die kleinste superorde en bevat net twee ordes. Een daarvan het twee onderordes:

* Cingulata -- die armadillo's
* Pilosa
** Vermilingua -- die miervreters
** Folivora -- die luidiere

Die Xenarthra het lank endemies aan Suid-Amerika gewees, toe dit 'n eilandkontinent gewees het. Ná die vorming van die landengte van Panama het die groep ook na Noord-Amerika uitgebrei en vandag kan steeds armadillo's in die Verenigde State aangetref word.
Alabandiet

**Alabandiet** is 'n taamlik seldsame mineraal met chemiese formule MnS. Dit het 'n halietstruktuur en behoort tot die galenietgroep Dit word in epitermale laetemperatuur sulfiedare in mangaanneerslae aangetref. In meteoriete is dit seldsaam. 

In Suid-Afrika word dit volop in die Gamsberg-Oos-afsetting (in Boesmanland) aangetref. Dit vorm 16 % (massagewys) van die pelitiese skis.

## Verwysings
Cheyenne (volk)

duimnael|links|Cheyenne Hubble Big Horse

Die **Cheyenne** is 'n inheemse Amerikaanse stam in die noorde van die Verenigde State van Amerika. Die stam is 'n samestelling van twee verwante stamme wat in die 19de eeu geïntegreer het, naamlik die So'taa'é of Sutai, en die Tsitsistas. Hulle is in taal en kultuur nou aan die Inuna Ina (Arapaho) verwant. Op kulturele gebied toon hulle ooreenkomste met die Lakota.

## Sien ook 
* Indiane

## Verwysings
Arapaho

duimnael|links|'n Arapaho-hoofman

**Arapaho** (soms geskryf as "Arapahoe") is die naam van 'n inheemse Amerikaanse stam. Die term wat hulle vir hulself gebruik is die *Inuna Ina*.

Hoewel die Arapaho 'n aparte nasie vorm het hulle tog baie met hulle bondgenote, die Cheyenne in gemeen. Die Arapaho kom waarskynlik uit die gebied wat tans as Minnesota en Noord-Dakota bekend is. Die Europese uitbreiding het hulle gedwing om na die weste te migreer, na die huidige deelstate van Colorado, Wyoming en Kansas. Vóór die koms van die blankes was daar ongeveer 3300 Inuna Ina. Daar is tans sowat 7&nbsp;000 volbloed Arapaho en ongeveer 17&nbsp;000 mense van gedeelde Arapaho-afkoms (sensus van 2000).

## Sien ook 
* Indiane
Vyf beskaafde stamme

duimnael|Die vyf beskaafde stamme. Hierdie portrette is tussen 1775 en 1850 geteken/geskilder
duimnael|Kaart van die "Cherokee Strip" of "Cherokee Outlet", 1885
duimnael|'n Kaart wys die gedwonge verskuiwings van die Vyf beskaafde stamme, bekend as *Trail of tears* ("spoor van trane")

Die **vyf beskaafde stamme** is 'n versamelnaam vir vyf inheemse Amerikaanse stamme, naamlik die Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Muscogee (Creek) en die Seminole. Hierdie stamme is deur Europese setlaars as beskaafd beskou omdat hulle baie van die tradisies van die kolonialiste aangeneem het en oor die algemeen goeie verhoudings met hul bure gehandhaaf het. Die vyf beskaafde stamme het in die suidooste van die Verenigde State gewoon voordat hulle na ander dele van die land, hoofsaaklik die huidige Oklahoma, verskuif is.

Vandag beskou talle inheemse Amerikaners, veral die van ander stamme, die term as neerhalend en rassisties. Wanneer daar tans oor hierdie stamme gepraat word, word die term "vyf stamme" soms gebruik om die suggestie dat ander stamme barbaars is (of was) te vermy.

Hierdie vyf stamme is uit hul woongebied na die weste van die VSA verskuif. Die bekendste hiervan was die dramatiese *Trail of tears* ("spoor van trane") in 1838, toe president Martin Van Buren die omstrede verdrag van New Echota in werking gestel en die Indiane se land in die ooste vir land in die weste verruil het.

Die vyf stamme was tydens die Amerikaanse Burgeroorlog erg verdeeld. Die Choctaw en Chickasaw het hoofsaaklik aan die kant van die Konfederasie geveg, terwyl die Muskogi, Seminole en die Cherokee tussen die Unie en die Konfederasie verdeeld was. Die Cherokee het 'n burgeroorlog in eie geledere tussen diegene wat die verskillende kante gesteun het geveg.

Toe die stamme na die reservaat verskuif is, het die regering belowe dat hul land vry van blanke setlaars sou bly. Sommige pioniers breek hierdie ooreenkoms al voor 1893, toe die regering die *Cherokee Strip* vir bewoning deur buitestaanders geopen het. In 1907 is die gebied van Oklahoma en die Indianereservaat tot die nuwe staat Oklahoma saamgevoeg. Al vyf stamme is tans daar verteenwoordig.
Lophiodontidae

Die **Lophiodontidae** is 'uitgestorwe familie van die onewehoewiges uit die Eoseen van Europa.

Die bevat die genusse *Lophiaspis*, *Lophiodon*, *Eolophiodon* en *Paralophiodon*. Hulle was in Europa- wat destyds 'n argipel was, die dominante groot blaarvretende herbivore. 

## Verwysings
Esmé Berman

**Esmé Berman** (2 Julie 1929 – 4 Junie 2017) was 'n skrywer, lektor, navorser, uitsaaier, historikus en kunskonsultant. Sy is in Johannesburg gebore. Op 20 November 1970 het haar boek *Art and Artists of South Africa* verskyn. Dit was voor Kersfees van daardie jaar uitverkoop en is vier keer herdruk.

Berman het op die ouderdom van 15 gematrikuleer en studeer daarna drama by die *Trinity College* in Londen. Sy verwerf 'n B.A.-graad asook honneursgrade in sielkunde en kuns. In 2016 het die Universiteit van die Witwatersrand 'n eredoktorsgraad aan haar toegeken. Sy het die laaste paar jaar voor haar dood aan parkinsonsiekte gely. Sy was getroud met Hymie Berman.

## Bron 
* Lategan, Herman: *Kuns verloor sy grootste kampvegter*, Rapport, 11 Junie 2017.
Woodlands, Durban

**Woodlands** is 'n voorstad in die suide van Durban, KwaZulu-Natal. Dit is net suid van Montclair geleë, op die westelike grens van Mobeni-Oos.

## Verwysings
Beauclerk Upington

**Beauclerk Upington** (1872 - 1938) was 'n advokaat en seun van sir Thomas Upington. Hy is in Dublin gebore en studeer aan die *South African Collge* en *Trinity College* in Dublin.  Hy vestig homself in Kaapstad en word 'n bekende kriminele advokaat. Hy is in 1938 oorlede.

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, 1967
Willem Hendrik van den Bos

**Willem Hendrik van den Bos** (25 September 1896, Rotterdam – 30 Maart 1974) was 'n Suid-Afrikaanse sterrekundige. Hy verwerf sy doktorsgraad in Leiden en werk daarna direk by die Uniesterrewag in Johannesburg. In 1927 word hy aangestel as hoof-assistent en in 1941 as Unie-sterrekundige, 'n pos wat hy tot en met sy aftrede beklee. Hy was 'n wêreldleier oor dubbelsterre. Hy was aangestel as President van die kommissie om dubbelsterre te studeer deur die Internasionale Sterrekundige Unie.

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, 1967
Julia Child

**Julia Child** (née McWilliams, 1912–2004) was ’n Amerikaanse sjef wat mense met haar gewilde TV-programme en boeke leer kook het. Haar bekendste boek was *Mastering the Art of French Cooking* (1961). Sy het verskeie kookprogramme aangebied, waaronder *The French Chef*, wat 10 jaar lank op televisie uitgesaai is. Sy het 'n Peabody- en 'n Emmy-prys gewen. Die kombuis waarin sy drie van haar kookprogramme aangebied het kan in die Nasionale Museum van Amerikaanse Geskiedenis besigtig word.

## Lewensloop 
duimnael|links|Julia Child in 1988

Child is op 15 Augustus 1912 in Pasadena in Kalifornië gebore. Sy het aan die *Smith College* en die *Le Cordon Bleu* studeer. Sy was van 1946 tot met haar dood in 1994 met Paul Cushing Child getroud. Hulle het nie kinders gehad nie. Child is op 13 Augustus 2004 in Montecito, Kalifornië aan nierversaking oorlede. Sy was 91 jaar oud.

## Literatuur 
* *Mastering the Art of French Cooking* (1961), met Simone Beck en Louisette Bertholle, 
* *The French Chef Cookbook* (1968), 
* *Mastering the Art of French Cooking, Volume Two* (1970), met Simone Beck, 
* ''From Julia Child's Kitchen* (1975), 
* *Julia Child & Company* (1978), 
* *Julia Child & More Company* (1979), 
* *The Way To Cook* (1989), 
* *Julia Child's Menu Cookbook* (1991), 
* *Cooking With Master Chefs* (1993), 
* *In Julia's Kitchen with Master Chefs* (1995), 
* *Baking with Julia* (1996), 
* *Julia's Delicious Little Dinners* (1998), 
* *Julia's Menus For Special Occasions* (1998), 
* *Julia's Breakfasts, Lunches & Suppers* (1999), 
* *Julia's Casual Dinners* (1999), 
* *Julia and Jacques Cooking at Home* (1999), met Jacques Pépin, 
* *Julia's Kitchen Wisdom* (2000), 
* *My Life in France'' (2006, postuum), met Alex Prud'homme, 
* *American Food Writing: An Anthology with Classic Recipes*, ed. Molly O'Neill (Library of America, 2007) 

## Televisie 
* *The French Chef* (1963–1973)
* *Julia Child & Company* (1978–1979)
* *Julia Child & More Company* (1980–1982)
* ''Dinner at Julia's* (1983–1985)
* *The Way To Cook* (1989)
* *A Birthday Party for Julia Child: Compliments to the Chef* (1992)
* *Cooking with Master Chefs: Hosted by Julia Child* (1993–1994) 16 aflewerings
* *Cooking In Concert: Julia Child & Jacques Pepin* (1993)
* *In Julia's Kitchen with Master Chefs* (1994–1996), 39 aflewerings
* *Cooking in Concert: Julia Child & Jacques Pepin* (1995)
* *Baking with Julia* (1996–1998) 39 afleveringen
* *Julia & Jacques Cooking at Home* (1999–2000) 22 aflewerings
* *Julia Child's Kitchen Wisdom'', (2000) twee uur lange spesiale aflewering

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Ruimteskip Celeste

***Ruimteskip Celeste***  is wetenskapsfiksie geskryf  deur Johann Bredell (die skrywersnaam van snydokter en narkotiseur Jacobus Johannes Koekemoer) wat vir die ouderdomsgroep 10 – 14 bedoel was. Hierdie verhaal is verwerk tot radiovervolgverhaal en deur die SAUK uitgesaai.

## Intrige 
In 1981 is 250 Wiskunde- en Wetenskapleerlinge met die SAL Vlug 473 op pad na Amerika om 'n ruimtetuiglansering te gaan besigtig. Die straler beland in die berugte Bermudadriehoek en die vlieënier verloor beheer oor die vliegtuig.

Hulle word die volgende oomblik in die buitenste ruimte na 'n reusagtige ruimteskip aangetrek. Die straler land in die enorme hangar en die passasiers klim uit. Die ruimtetuig is heeltemal verlate en elkeen skop nes. Die ruimteskip word die *Celeste* gedoop.

Hef aan lê nog voor: die ruimteskip se werking en rekenaars moet ontrafel word om na die aarde terug te keer. Gou span Jan en Eddie hul besondere taalaanleg in om die taal van die voormalige ruimteskipbewoners te ontsyfer. Dit lyk verwant aan Indogermaans. 'n Paar seuns leer in die vlugnabootser hoe om met die vegvliegtuie van die ruimteskip mee te vlieg. Tydens die daaglikse patrollering word die seuns deur ander vegvliegtuie uit die ruimte aangeval. Binne 10 minute is alles verby en kies slegs een vyandige vliegtuig die hasepad – die res is almal voor die voet vernietig.

Prof. Anton Coetzee bou 'n robot om die rekenaars binne te dring en kry sodoende die ruimteskip aan die gang. Gou-gou keer hulle terug aarde toe.

Ongeloof begroet hulle by hul aankoms in Pretoria. Op die kalender staan Junie 2041. 60 jaar het ondertussen verloop. Ondanks die hereniging met oorlewende bloedverwante het die ruimtereisigers bykans niks met die moderne samelewing in gemeen nie. Hulle besluit daarom om met die *Celeste* weer na die ruimte terug te keer.

### Lees ook 
* *Die Oorlewendes*
* Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie

## Verwysings
Monika Pon-su-san

**Monika Pon-su-san** (née Sing-Lee, 21 November 1930 – 14 Junie 2017) was die model wat Vladimir Tretchikoff vir sy beroemde skildery *Chinese Girl* (Chinese meisie), ook bekend as *The Green Lady* (die groen dame), gebruik het.

Pon-Su-San is deur Tretchikoff raakgesien terwyl sy by haar oom se wassery in Kaapstad gewerk het. Sy was omtrent twintig jaar oud en het twee keer 'n week vir ses weke lank vir hom gesit, sodat hy haar kon skilder. Hy het haar £6.50 (destyds R20) daarvoor vergoed.

Sy is op 14 Junie 2017 in Johannesburg oorlede.

## Die *Chinese Girl*-skildery 
Die skildery van haar dateer uit 1952 en het een van die bekendste kunsreproduksies van die twintigste eeu geword. Die skildery vertoon 'n Chinese meisie met 'n ongewone blougroen veltoon, wat die skildery die bynaam *The Green Lady* gegee het. Tretchikoff het beweer dat die eerste weergawe van hierdie skildery in Kaapstad vernietig is en hy het 'n nuwe weergawe vir sy 1953-toer na die VSA geverf. Navorsers kon egter geen bewyse hiervoor vind nie.

## Verwysings
Jane Elizabeth Waterston

Dr. **Jane Elizabeth Waterston** (1843 – 7 Desember 1932) was die eerste vrouedokter in Suid-Afrika. Sy is in Inverness, Skotland gebore. Sy kom in 1867 in die Kaap aan en werk as onderwyseres by Lovedale. Ses jaar later keer sy terug na Brittanje om haar as verpleegster te bekwaam en toe as dokter. Dit was egter nie vir haar moontlik om haar graad daar te verwerf nie en sy doen dit toe in Brussel. Sy keer in 1883 terug na die Kaap en was die eerste vrouedokter in die land. Daar het sy 'n groot praktyk opgebou. Sy het ook baie gedoen om die lyding tydens die Tweede Vryheidsoorlog te verlig. Sy is in 1932 oorlede.

## Bron 
duimnael|links|Waterston met haar studente. Die foto is voor 1932 geneem.
* Rosenthal, Eric, *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, 1967

## Eksterne skakels 
*
Bonela

**Bonela** is 'n woonarea van gemengde rassegroepe in sentraal-Durban, KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.

## Verwysings
John Medley Wood

Dr. **John Medley Wood** (1 Desember 1827 – 26 Augustus 1915) was 'n Suid-Afrikaanse plantkundige. Hy is in 1827 in Nottinghamshire gebore. Hy bring sewe jaar op die see deur voordat hy hom in 1852 in Natal vestig. Hy boer vir 30 jaar en 1882 word hy aangestel as Direkteur van die Durban Botaniese Tuin asook kurator van die Koloniale Herbarium. Hy was redakteur van *Natal Plants* en het baie geskryf.

Sy botaniese handtekening is **J.M.Wood.**

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Bron 
* Rosenthal, Eric, *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, 1967

## Eksterne skakels
Goudini Spa

duimnael|280px|Rondawels by Goudini Spa.

**Goudini Spa** is 'n warmwaterbron naby Worcester in die Wes-Kaap. Dit is 'n gewilde naweekbestemming vir inwoners van Kaapstad.

Die bron is geleë by  en 6&nbsp;km noordwes van Rawsonville aan die pad deur die Slanghoekvallei. Dit lewer 270 000 liter per dag teen ongeveer 40,1°C by die oog.

Die bron was al aan die begin van die 18de eeu aan die blanke setlaars bekend. Dit was egter maar min deur reisigers besoek, omdat dit ver van die destydse hoofroetes geleë was. Destyds het die verkeer na die binneland oor die Hottentots-Hollandberge of via die Roodezand gegaan. Die bou van die Bainskloofpas, Du Toitskloofpas en die spoorlyn van Wellington na Ashton het hierdie landsdeel ontsluit, bygedra dat die warmbron ontwikkel is en in 1841 tot openbare oord verklaar is. In die 1920’s is 'n hotel hier gebou, later het Rondalia dit in 'n vakansieoord omskep en tans word dit deur die ATKV bedryf.

**Goudini** is 'n Khoikhoi-woord met die waarskynlike betekenis van “wilde heuning”.

## Bibliografie 
* Booyens, Bun: Bronwaters van genesing. Die tradisionele warmbron-waterkuur in ons volksgeneeskunde. Kaapstad: Tafelberg, vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, 1981.
Dewoitine D.520

Die **Dewoitine D.520** was 'n Franse enkelsitplek, eenmotorige vegvliegtuig wat deur die ''Armée de l'Air* gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dié vliegtuig was by verre die Franse Lugmag se beste vliegtuig en produksie was op volle sterkte met die uitbreek van die oorlog. Van die vliegtuie was in diens toe Frankryk deur Nazi-Duitsland oorgeneem is. Die aktiewe vliegtuie het 147 Duitse vliegtuie afgeskiet; dit sluit *Henschel 126'e*, *Messerschmitt Bf 109's*, *Messerschmitt Bf 110's* en *Heinkel He 111's* in.

Na die val van Frankryk het die Vichy-regering die **Dewoitine D.520** met sukses ingespan teen die Geallieerdes tydens hulle landings in 1941 in Sirië en in Noord-Afrika in 1942. Produksie van die D.520 is volhou in die besette Frankryk en die vliegtuie is afgelewer aan die *Luftwaffe* asook Italië, Roemenië en Bulgarye. Die *Luftwaffe'' het die vliegtuig ingespan as 'n vegteropleidingsvliegtuig. Al hierdie vliegtuie is weer deur die Franse Magte oorgeneem na die D-dag landings; die Duitse merke is oorgeverf en teen hulle gebruik in die suide van Frankryk. Die Franse Lugmag het die vliegtuig bedryf tot 1953.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Praagse kasteel

duimnael|400px|Die Praagse kasteel, soos gesien vanuit die suidweste

Die **Praagse kasteel** (Tsjeggies: *Pražský hrad*) is die grootste geslote kasteelkompleks ter wêreld met 'n oppervlakte van 45 hektaar, bestaande uit paleise, administratiewe geboue, kerke, versterkings en tuine, geleë op die bergpiek Hradčany wat 'n panoramiese uitsig oor die Tsjeggiese hoofstad Praag bied. Die kasteel se oorspronge strek terug tot in die 9de eeu. Dit is sindsdien deur generasies van boumeesters in 'n verskeidenheid argitektoniese style omgebou en uitgebrei. Die 14de eeuse Rooms-Katolieke Sint-Vituskatedraal het in die sentrum van die kasteelkompleks ontstaan. Hier, in die sogenaamde Kroonkamer, word die Boheemse kroonjuwele bewaar.

Die kasteel het as setel van Boheemse hertoë en konings, twee van die Heilige Romeinse Ryk se keisers en Tsjeggo-Slowaakse staatspresidente gedien. Tans is die Praagse kasteel, wat in 2016 die mees besoekte besienswaardigheid in Praag en heel Tsjeggië was, die amptelike setel van die president van die Tsjeggiese Republiek.

Op 23 Mei 1618 het 'n historiese gebeurtenis hier afgespeel wat tot die Dertigjarige Oorlog en ingrypende politieke veranderinge in Europa sou lei – die sogenaamde Tweede Praagse Defenestrasie waartydens die Heilige Romeinse Keiser se Praagse stadhouers, Jaroslaw von Martinitz en Wilhelm von Slavata, saam met die geheime skrywer Philipp Fabricius Platter uit die venster gegooi is. Die drie mans het tussen 15 en 16 meter diep geval, maar in 'n groot vullishoop beland. Slegs Wilhelm von Slavata is beseer. Die toneel van die historiese gebeure, 'n kamer in die kasteel se Lodewyksvleuel, bestaan steeds.

## Verwysings
Abernathyiet

**Abernathyiet** is 'n mineraal met formule ·3. Dit word in Frankryk, Duitsland, Pole en die Verenigde State aangetref. In Suid-Afrika word dit in die sentrale Karoo naby Beaufort-Wes in die provinsie Wes-Kaap gevind.

Die mineraal is genoem na Jesse Evrett Abernathy (7 September 1913 – 5 November 1963, Moab, UT, VSA). Hy was 'n amateurmineraloog en steenslyper. Hy het vir die Fumarole-myn gewerk, waar die mineraal die eerste keer gevind is.

## Struktuur 
Die mineraal het 'n gelaagde struktuur wat verwant is aan autuniet se struktuur. Daar is lae wat bestaan uit afwisselende uranilione () en arsenaatsione (). Saam vorm hulle -lae. Die uranilioon is lineêr -dit lê op 'n viertallige as en is loodreg aan die uranilarsenaatlae. Die uraniumatoom het naas die twee uranilsuurstofatome bo en onder nóg vier suurstofbure van sy arsenaatbure. Die arsenaatione is in 'n effens vervormde tetraëder.

Tussen die uranilarsenaat-ione word watermolekule en kaliumione aangetref in effens lukrake posisies.

## Verwysings
Kadmoïndiet

**Kadmoïndiet** is 'n mineraal met formule . Die mineraal is na sy chemiese samestelling genoem. Dit behoort tot die sulfospinelgroep en het die spinelstruktuur. Dit word op Iturup, een van die Koerile en naby Trutnov in Boheme aangetref. Op Iturup word dit rondom die uitlaat van 'n hoëtemperatuurfumarol (450-600° C) gevind.

## Verwysings
Boheemse Woud

duimnael|Kašperské Hory (Duits: *Bergreichenstein*), 'n nedersetting in die Boheemse Woud, met die Sint Margrietkerk aan die regterkant van die beeld
Die **Boheemse Woud**, (Tsjeggies: **Šumava** [ˈʃʊmava], Duits: **Böhmerwald**), is 'n lae bergreeks in Sentraal-Europa wat oor 'n afstand van 120 km 'n natuurlike grens tussen Tsjeggië aan die een en Duitsland en Oostenryk aan die ander kant vorm. Dit is die hoogste geërodeerde bergmassa van die Boheemse Massief met 'n maksimale wydte van 50 km. Die hoogste bergpiek met 1456 m bo seevlak is die Großer Arber in die Duitse deelstaat Beiere.

Die Boheemse Woud is dwarsdeur die jaar 'n gewilde toeristebestemming en ontspanningsgebied. Die grootste deel van die bergreeks, waarna dikwels as die "Groen Dak van Europa" verwys word, maak aan die Tsjeggiese kant van die grens deel uit van die Śumava-natuurpark, terwyl die Duitse gedeelte beskerm word as Nasionale Park Beierse Woud. Unesco het die hele gebied as biosfeerreservaat geklassifiseer.

## Skisport 
Die Tsjeggiese bergstadjie Železná Ruda (*Böhmisch Eisenstein*) het saam met die naburige Špičák tot die grootste en mees besoekte sentrum vir Alpynse en Nordiese skisport in die Boheemse Woud ontwikkel. Danksy oorgrens-samewerking met die Beierse nedersetting Bayerisch Eisenstein en die Großer Arber-skigebied is die streek intussen een van die grootste Sentraal-Europese skisportbestemmings buite die Alpe.

## Verwysings
Ettringiet

**Ettringiet** is 'n mineraal met formule ·26. 

Dié mineraal los maklik in verdunde suur op en ontbind gedeeltelik in water, wat 'n basiese oplossing gee. Dit word naby die Bellerberg-vulkaan in Ettringen in die Duitse Eifel in holtes in metamorfiese kalksteeninsluitings in leusiet-nefelien-tefriet-gesteente aangetref. 
As sintetiese fase word dit maklik in beton gevorm.  

Naby Kuruman in Suid-Afrika word dit in die dorp se mangaanmyn volop aangetref. Die stof reageer ook stadig met die koolstofdioksied in die lug.

Ettringiet kan ook gevorm word indien mynwater gesuiwer word deur byvoeging van vliegas. Navorsing deur Madzivire het vliegas van die Hendrina steenkoolkragstasie en die mynwater van die Middelburg steenkoolmyn saamgevoeg om die sulfaatgehalte van die water tot 500 dpm terug te bring. Daarby het ettringiet gevorm.

## Verwysings
Vliegas

duimnael|Vliegas
**Vliegas** is 'n verbrandingsproduk van steenkool. In 'n moderne kragstasie bereik die verbrandingstemperatuur meer as 1&nbsp;500&nbsp;°C.  Die as wat gevorm word, bestaan uit die swaar bodemas wat op die vloer van die verbrandingsoond versamel en die vliegas wat lig genoeg is om saam met die verbrandingsgasse afgevoer te word. Die vliegas word – dikwels elektrostaties – neergeslaan en in silo's versamel, en word daarop in 'n verskeidenheid van aanwendings benut.

## Beton 
Die Romeine het reeds die vulkaniese as van die Vesuvius vir die beton van die Panteon en die Kolosseum gebruik en dit staan vandag nóg. Vliegas het vergelykbare eienskappe en word ook dikwels in betonmengsels aangewend.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Groot Victoriawoestyn

duimnael|313x313px|Kaart van Australië wat die ligging van die Groot Victoriawoestyn aandui.
duimnael|NASA – Die Groot Victoriawoestyn in die middel van die beeld, noord van die Nullarborvlakte.|314x314px

Die **Groot Victoriawoestyn** is 'n ylbevolkte woestynarea in Wes- en Suid-Australië.

## Ligging en Beskrywing 
Die Groot Victoriawoestyn is die grootste woestyn in Australië, en bestaan uit vele klein sandheuwels, grasvlaktes, soutpanne en oppervlakke met nou-gespasieerde keistene (wat woestynplaveisel of gibber-vlaktes genoem word). Dit is meer as 700&nbsp;km lank van oos na wes, en beslaan 'n oppervlak van ongeveer 348&nbsp;750&nbsp;km², vanaf die Oostelike Goudveldstreek van Wes-Australië, tot tot by die Gawlerbergreeks in Suid-Australië. Die Klein Sandwoestyn lê na die noord-weste, die Gibsonwoestyn na die noorde, die Tirariwoestyn en Sturt Kliperigewoestyn lê na die ooste, terwyl die Nullaborvlakte na die suide dit van die Suidelike Oseaan skei.

Alhoewel die gemiddelde jaarlikse reënval laag en wisselvallig is, en tussen 200 en 250&nbsp;mm per jaar (7,9 -9,8 duim) is, is donderbuie relatief algemeen, met 15 tot 20 donderstorms per jaar.

Die dagtemperatuur in die somer wissel tussen 32°C en 40°C, en in die winter val dit na tussen 18°C en 23°C.

## Bevolking 
Die inheemse Australiërs (onder andere van die Kogara, Mirning en die Pitjantjatjara groepe), maak die meerderheid van die area se bevolking uit. Dit is die gedeelte van Australië met die grootste inheemse bevolking. Die Aborigine-bevolking in hierdie area is aan die toeneem, met jong inheemse volwassenes wat in die Groot Victoriawoestyn werk aan die Wilurarra Skeppingsprogramme om hulle kultuur te onderhou en te ontwikkel.

Ten spyte van sy geïsoleerde ligging, word die Groot Victoriawoestyn deurkruis met ruwe paaie soos die Connie Sue Hoofweg en die Anne Beadell Hoofweg. Ander menslike aktiwiteite in die area sluit mynbou en kernwapentoetsing in.

## Geskiedenis 
Die Britse ontdekkingsreisiger Ernest Giles het in 1875 die eerste Europeër geword om hierdie woestyn te oorkruis. Na sy kruising het hy hierdie woestyn na die heersende Britse monarg van die tyd (koningin Victoria) genoem. In 1891 het David Lindsey se ekspedisie van noord na suid oor hierdie gebied gereis, en Frank Hann het tussen 1903 en 1908 in hierdie gebied goudeksplorasie gedoen. Len Beadell het in die 1960s die area verder verken.

## Verwysings 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne Skakels 
* Online natural history of Great Victoria Desert
Chesterville, KwaZulu-Natal

**Chesterville** is 'n nedersetting in die ooste van Suid-Afrika, in die KwaZulu-Natalprovinsie. Dit is geleë tussen Cato Manor en Westville, ongeveer 13 km wes van Durban.

## Verwysings
Macchi C.202

Die **Macchi C.202** was 'n Italiaanse vegvliegtuig wat deur die Italiaanse Lugmag gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit word deur die meeste geskiedskrywers as die beste Italiaanse vegvliegtuig van die Tweede Wêreldoorlog beskou. Die vliegtuig is die *Folgore* genoem; dit beteken *weerligstraal*.  Hierdie vliegtuig is ontwikkel uit die *Macchi C.200* en weens die onbeskikbaarheid van kragtige motors, is die *Daimler-Benz DB 601* vloeistofverkoelde enjin uit Duitsland ingevoer in 1940. Die *Macchi C.202* het begin vlieg in Augustus 1940 en die resultate was bevredigend; dit was 97 km/h vinniger as die *Macchi C.200*.

In November 1941 was die vliegtuig in Libië teen die Britse Lugmag ontplooi waar dit die *Curtiss P-40 Warhawk* en die *Hawker Hurricane* oortref het. Op sy beurt is hy slegs oortref deur die *Spitfire* en die *P-51 Mustang*.

Toe die voorraad Daimlermotors opgebruik is, het hulle dieselfde motors gebruik wat onder lisensie deur Alfa Romeo gebou is. Teen 1942 was die *Macchi C.202* die volopste vliegtuig in die Italiaanse Lugmag. Daar is ongeveer 12 000 van hulle gebou. Die *Luftwaffe* het 'n klein aantal van die vliegtuie gebruik.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.