open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wasoedhaiwa katoembakam

**Vasudhaiva Katumbakam** () is 'n geloof - oorspronklik uit Sanskrit - dat die wêreld een familie is. Die teorie stam uit Indië en selfs vandag word dit binne Indië as 'n ernstige geestelike lering voorgehou. Vandag kan Vasudhaiva Katumbakam geïnterpreteer word as 'n beskouing van die intrinsieke werking van die wêreld, algemeen bekend as globalisering of  wêreld interafhanklikheid. Vasudhaiva Katumbakam kan beskou word as die ekwivalent van die sogenaamde globale dorp (mondiale dorp), 'n teorie wat deur Marshall McLuhan bevorder is. Die naam is 'n samestelling van twee woorde *Vasudha* en *Iva* = aarde self.
Yanchep

**Yanchep** is 'n noordelike woonbuurt van Perth, die hoofstad van Wes-Australië. Aanvanklike ontwikkeling is deur die Australiese entrepreneur Alan Bond begin. Die woonbuurt vorm deel van die *City of Wanneroo* plaaslike regering se gebied.  Yanchep is 'n gewilde toeristebestemming. Daar is strandfrontverblyf asook gewilde karavaanstaanplekke en die Yanchep Inn in die Yanchep Nasionale Park.

Yanchep Nasionale Park bied begeleide toere aan na Crystal Cave, staptoere in die bos, koalavertonings en die Loch McNessmeer. Tydens die 1980's was daar ook 'n gewilde toeristetrekpleister in die vorm van die Atlantis Mariene Park en die Sun City Marina.

Die woonbuurt het 'n hoërskool wat onderwys aanbied vir kinders vanaf hul kleuterjare tot hul tiende skooljaar.

## Eksterne skakels
Noongar

duimnael|regs|300px|Die Noongar groepe se ligging in Wes-Australië
Die **Noongar** (soms ook gespel: **Nyungar**/**Nyoongar**/**Nyoongah**/**Nyungah**/**Nyugah**), is 'n Australiese inboorlingvolk wat in die suidweste van Wes-Australië voorkom vanaf Geraldton aan die weskus tot by Esperance aan die suidkus en oos tot by Ravensthorpe en Southern Cross.  'Noongar' is ook die naam vir hul gemeenskaplike taal.  Daar word vermoed dat die naam in die verskeie oorspronklike dialekte "mense" beteken.  In die suide word die spelling 'Noongar' verkies wat ook 'n aanduiding is van die aksent daar.

## Subgroepe 
Voor Europese nedersetting het die Noongar volk bestaan uit sowat dertien dialekgroepe wat 'n gemeenskaplike taal en kultuur gedeel het.  Daar is opgemerk dat die Noongar uitgeken kon word aan twee algemene faktore:

:* hulle het 'n woord soortgelyk aan "Noongar" gebruik om na hulself te verwys;
:* anders as die meeste ander Australiese inboorlingvolke het hulle nie besnyding op hulle manlike kinders beoefen nie.  Die Noongar bestaan uit vyf tipes kulturele subgroeperinge: Perth, Nyakinyaki, Bibelmen, Wudjari en die Nyunga.

Sedert kolonisering het die Noongar hul identiteit en bewustheid van streeksgroeperinge behou.  Die Noongar mense en hul kultuur is baie beïnvloed deur Europese kolonisering en ontwikkeling van Wes-Australië.

## Verwysings
Sha'ar LaMathil

**Sha’ar LaMathil** (in Hebreeus **שער למתחיל**, *Wegspringblok vir die beginner*), is 'n Israeliese weekblad vir die "olim" (nuwe immigrante). Hierdie publikasie is gerig op individue wie nog nie goed onderlê is in Hebreeus nie, veral vir dié immigrante wat aan 'n "ulpan" studeer. Die weekblad fokus op 'n verskeidenheid onderwerpe in artikels met 'n wisselende graad van taalkompleksiteit. Dit word gepubliseer met "niqqudot" en 'n groot lettertipe. Die weekblad is dwarsoor Israel te koop. Dit is ook wêreldwyd beskikbaar, veral in state met "aliya"-kandidate.

Die weekblad word uitgegee Tel Aviv en is deel van die Yediot Ahronot-groep koerante.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf van Sha’ar Lamathil
Cockburn Sound

[duimnael|regs|200px|Cockburn Sound en [Garden-eiland soos vanuit die ruimte gesien.  Beeld geskep deur NASA World Wind]]
**Cockburn Sound** (uitgespreek koubin) is 'n see-engte aan die weskus van Wes-Australië.  Dit loop vanaf die mond van die Swanrivier by Fremantle vir omtrent 25 km tot by Cape Peron naby Rockingham.

Dit word in die ooste begrens deur die vasteland en aan die westekant deur Garden-eiland en Carnac-eiland, verskeie rotseilande en goed ontwikkelde koraalriwwe.  Gage Roads lê ten noorde daarvan.

Die see-engte is geleë by  en die totale oppervlakte is ongeveer 100&nbsp;km².

Nywerhede op die vastelandse kus was vir baie jare 'n bron van kommer in soverre dit die omgewing betref.  In die afgelope paar jaar het swaar nywerhede daar afgeneem en het dinge in die verband verbeter.  Die Garden-eiland toegangsroete tot Garden-eiland het die ekologie van die gebied baie verander en 'n impak op die seegras daar gehad asook die beweging van sand in en rondom Shoalwater Mariene Park.

Die see-engte word toenemend gebruik vir ontspanning- en visvangbedrywighede vanweë die verbetering in waterkwaliteit.

## Eksterne skakels 
* Cockburn Sound Management Council Annual Report from 2005
Marlon Brando

duimnael|links|180px|In *A Streetcar Named Desire*

**Marlon Brando** (1924–2004) was 'n Oscar-bekroonde akteur wat meer as 'n halfeeu in die rolprentwêreld aktief was. Hy word oor die algemeen as een van die beste Amerikaanse akteurs ooit beskou en verskyn in die sewende plek op die *America Film Institute* se ranglys van die tien beste akteurs. In sy dertigerjare is hy as 'n sekssimbool beskou en word hy onthou vir sy rolle as Stanley Kowalski in *A Streetcar Named Desire* (1951) en Terry Malloy in *On the Waterfront* (1954).

Hy het aanvanklik erkenning en 'n Oscar-benoeming gekry vir die rol van Stanley Kowalski in die rolprentaanpassing van Tennessee Williams *A Streetcar Named Desire*, 'n rol waarop hy suksesvol ontstaan het Broadway.

As middeljarige akteur het sy werk as akteur meer aandag getrek as sy voorkoms en het hy 'n Oscar-toekenning gewen vir sy rol as Vito Corleone in *The Godfather* (1972). Hy word ook onthou vir sy rol as Paul in *Last Tango in Paris* (1973) en as kolonel Walter Kurtz in *Apocalypse Now* (1979), wat beide deur Francis Ford Coppola geregisseer is.

Brando word beskou as een van die belangrikste metodetoneelspelers, 'n toneelspeeltegniek waarmee Brando in die vyftigerjare Hollywood se aandag getrek het. Sy manier van toneelspeel het 'n groot invloed op ander akteurs soos Paul Newman, Robert de Niro en James Dean gehad.

Brando was ook 'n aktivis en het hom met baie kwessies bemoei, waaronder die Amerikaanse Burgerregtebeweging en die Amerikaans-Indiaanse Beweging.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* *Vanity Fair*: "The King Who Would Be Man"  deur Budd Schulberg
* *The New Yorker*: "The Duke in His Domain"&nbsp;– onderhoud met Truman Capote
*
Perth-kom

Die **Perth-kom** is 'n dik sedimentêre kom in Wes-Australië.  Dit lê onder die Swan kusvlakte wes van die Darling Range as die westelike grens van die Yilgarn kraton en strek verder wes in die see in.  Stede en dorpe soos Perth, Busselton, Bunbury, Mandurah en Geraldton is bo-op die Perth-kom gebou.

## Geologie 
Die Perth-kom het in die laat Permiese tydperk begin vorm tydens die skeiding van Gondwana toe die Australiese kontinentale plaat begin wegdryf het van die Afrika- en Indiese kontinentale plate.

Die Perth-kom was tydens die Permiese tydperk die oostelike kant van die skeurvallei wat gevorm het toe die kontinentale plate uitmekaar getrek is.  Die skeiding wat voortgeduur het tot en met die Jurassiese tydperk het gelei tot die insakking van die middelste deel om 'n slenk te vorm wat dit moontlik gemaak het vir die see om in te vloei met die gevolglike neerslag van transgressiewe mariene sediment.  Die Perth-kom se struktuur word gedomineer deur listriese uitgebreide breuke wat gevorm het tydens sedimentering en sodoende die verspreiding van die sedimente beheer het.

Die primêre meganisme vir sedimentering was oorspronklik bodemdaling ruimte geskep het vir die sedimente om in af te sak en op te hoop, gevolg deur 'n uitbreiding van die aardbreuk en verdere insakking van die kom as gevolg van die gewig van die sediment daarop.

Die oostelike grens van die Perth-kom is die Darling-breuk, wat topografies ooreenstem met die Darling Eskarp. Kleiner uitlopers van die Perth-kom soos die Collie subkom lê in oos van die Darling-breuk.

## Bibliografie 
* Yarragadee Aquifer Geologiese verslag, 115kb pdf

## Eksterne skakels 
* Hovea Gas Field Permiting & History, APPEA 
* Roc Oil presentation on Cliffhead Oil Well, Perth Basin, WA. (pdf, 350kb)
* Cliff Head Oil Field, Roc Oil
Neus

duimnael|regs|'n Mens se neus.
duimnael|regs|Olifante het lang neuse, wat slurpe genoem word.

Die **neus** is 'n deel van die liggaam wat hoofsaaklik deur soogdiere as reukorgaan gebruik word. Die neus help ook die dier om asem te haal. Sekere diere gebruik hul neuse om mee te *vat en eet* soos bv. olifante.

Verskillende diere neem reuk op verskillende maniere waar. So sal honde se reuksin sterker wees as die van mense.

Die neus bevat klein reseptore wat aan die senustelsel gekoppel is. Hierdie reseptore neem reuk waar wat dan impulse na die organisme se brein stuur. Die organisme kan dan daarop reageer. Iets wat lekker ruik kan die organisme aantrek, terwyl die organisme sal probeer om slegte reuke te vermy.

Dog's nose Macro.JPG|'n Hond se neus word 'n snoet genoem.
Malayan Tapir Profile.jpg|Die neus van 'n Tapir.
BrokenNose.jpg|'n Man met 'n gebreekte neus.

## Funksie 
Elkeen van ons besit 'n wonderlike apparaat om lug mee te suiwer vir gesonder asemhaling. Die **neus**! Die lug wat ingeasem word word, word deur 'n hele proses in die **neus** gesuiwer vir gebruik deur die organe. Die suiweringsmeganismes werk as volg:
# klein haartjies vang stofdeeltjies op 
# warm afskeidings van klein neuskliere, traanbuise en ook die mangels maak die lug vogtig
# in die neusholtes, met slymvlies bedek, word lug verwarm terwyl dit ingetrek word. 
# lug word in die neus gesteriliseer. Slymvlieslaag in die nasale holtes vang die mikro-organismes in die stofdeeltjies op
# die slym het 'n sterk kiemdodende werking en byna al die skadelike organismes word vernietig

## Trivia 
'n Normale volwasse persoon haal ongeveer agtien keer per minuut asem en die ritmiese bewegings word aan die gang gehou deur 'n ingewikkelde stelsel van senuverbindings en senusentrums.

Die lewenskapasiteit (totale hoeveelheid lug wat die longe kan akkomodeer) van longe beloop ongeveer

4000&nbsp;cm³

## Sien ook 
* Nies
* Verkoue
* asemhalingstelsel
* sensoriese senuweestelsel
* Reukdrempel

## Bronnelys 
* Kennis, 1980, vol 3, bl. 504, 

## Eksterne skakels 
*
São Paulo-sokkerklub

**São Paulo Futebol Clube** is 'n Brasiliaanse sokkerklub in die stad São Paulo. Die klub is op 25 Januarie 1930 gestig. São Paulo is een van die suksesvolste klubs in Brasilië, en het verskeie nasionale en internasionale pryse behaal, waaronder twee wêreldbekers vir klubspanne. Hulle tuisstadion is die *Estádio Cícero Pompeu de Toledo*, wat ook as *Morumbi* bekend staan, met 'n kapasiteit van 67&nbsp;052 sitplekke.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SPFC se webtuiste
Central Park (gebou)

duimnael|upright|Central Park

**Central Park** is 'n 51 vloer wolkekrabber in Perth, Wes-Australië. Die gebou se hoogte gemeet vanaf sy basis op St Georges Terrace tot by sy dak is 226&nbsp;m  en tot by die bopunt van sy radiomas is 249&nbsp;m hoog.

Met voltooiing in 1992 was die gebou die hoogste in Perth, Die gebou is tans die sewende hoogste gebou in Australië.

## Ontwerp 
duimnael|links|upright|Twee van die driehoekige vleuls van die toring, met balke bo elkeen wat stabiliteit aan die struktuur verleen.
Central Park was die vierde en grootste stadium van die argitekte Forbes & Fritzhardinge se plan vir die omliggende kommersiële streek, wat die AMP-gebou, die Commonwealth Bank-gebou en die Wesley Centre ingesluit het. Die ontwerp van die toring is verskeie kere verander om aan te pas by veranderde konsessies wat mettertyd toegestaan is.

Die toring is uiteindelik gebou as 'n saamgestelde staal-en-betonraam met 'n betonkern wat vooraf gespan is en verstewig word met balke aan die bokant van die toring. Toe die gebou voltooi was, was dit een van die hoogste geboue wat hierdie tegniek gebruik het in Australië.

Die gebruik van 'n dienskern struktuur vir die gebou het die aantal interne pilare wat benodig was verminder met slegs twee op die grootste vloere, wat die bruikbare spasie grootliks vermeerder het. Die deursnee van die pilare vir die toring is gemaak van saamgestelde staal en beton en binne 'n permanente vormwerk van Spiroduct buise omhul. Die voorafgegote betonvloere is ondersteun met brandbestande staalbalke en is in plek bedek met 'n deklaag.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Tel Aviv

duimnael|regs|300px|thumbtime=00:03
**Tel Aviv-Jaffo** (Hebreeus: תל אביב‎‎ [tel a'viv], Arabies: تل أبيب‎‎) is die tweede grootste stad in Israel na Jerusalem en die land se ekonomiese sentrum. Die metropolitaanse gebied van Tel Aviv (Gush Dan), wat stedelike nedersettings soos Rishon LeZion, Petah Tikva, Ashdod, Netanya, Holon, Bnei Brak, Ramat Gan, Rehovot, Bat Yam, Kfar Saba, Herzliya, Modi'in-Maccabim-Re'ut, Ramla, Lod, Ra'anana, Givatayim en Gedera insluit, is die grootste in die land met 'n bevolking van byna 3,9 miljoen (2017).

Danksy die ligging aan die Middellandse See het Tel Aviv tot 'n belangrike seehawe ontwikkel.

## Boorlinge 
* Isaac Herzog (1960), advokaat en politikus (president 2021-)
* Yair Lapid (1963), politikus, joernalis, akteur, televisie-aanbieder en skrywer
* Moshe Lion (1961), burgemeester van Jerusalem
* Yaakov Neeman (1939-2017), politikus, advokaat en regsgeleerde
* Benjamin Netanyahu (1949), politikus (eerste minister 2009-2021)
* Abu Nidal (1937-2002), Palestynse terroris
* Ayelet Shaked (1976), politikus
* Pinchas Zukerman (1948), musikus

## Sien ook 
* Lys van burgemeesters van Tel Aviv

## Eksterne skakels 
*   Amptelike webwerf
Mandurah

**Mandurah** is 'n stad in Wes-Australië wat ongeveer 72&nbsp;km suid van die staat se hoofstad, Perth af geleë is.

Mandurah is die streekstad in Australië wat die vinnigste groei. Die stad het gegroei van geïsoleerde vakansiegemeenskappe langs die kus van die Peel-Harvey riviermond tot 'n baie gewilde bestemming vir diegene op soek na 'n alternatiewe lewenstyl. Mandurah se verbinding met die sentrale sakegebied van Perth is versterk met die opening van die Mandurah-Perth spoorlyn in Desember 2007. 'n Ondersoek na beskostigbaarheid in 227 stede in 2008 het dié stad as die duurste in Australië gelys.

Die stadskern se strandgebied is die tuiste van 'n verskeidenheid natuurlewe wat dolfyne, pelikane, seeduikers en 'n oorvloed seelewe wat die bloumanna krap, wat sinoniem met die gebied geword het, insluit.

Die stad word jaarliks deur duisende binnelandse- asook buitelandse toeriste besoek. Mandurah is bekend vir sy beskermde waterweë, uitstekende strande en boot en visvangaktiwiteite.

## Geografie 
duimnael|links|250px|Die Peel Inham en die ou Mandurah brug.
Die waters van die Peel inham en Harvey strandmeer vorm die middelpunt van Mandurah. Die strandmeer is ongeveer twee keer so groot as Sydney hawe. Die stad is in en rondom hierdie varswaterstelsel geleë wat op sy beurt in die Indiese Oseaan uitloop. Die stad en sy voorstede beskik oor 'n baie lang kuslyn waarvan groot dele uit sanderige strande bestaan. Mandurah het ook 'n paar woonbuurte wat rondom mensgemaakte kanaalstelsels gebou is wat vanuit die Peel inham af uitloop.

Die gebied word deur die *City of Mandurah* plaaslike regering bestuur, alhoewel daar 'n paar woonbuurte ten ooste van Serpentine rivier geleë is wat deur die *Shire of Murray* bestuur word.

## Klimaat 
duimnael|links|250px|Voorbeeld van huise aan die kus in die ouer boustyl in Mandurah.
Mandurah het 'n klimaat soortgelyk aan die van Perth. Dit is 'n mediterreense klimaat met warm somers en koel winters. Tydens die somer (Desember tot Februarie) is die gemiddelde maksimum temperature 27&nbsp;°C met 'n gemiddelde minimum temperatuur van 19&nbsp;°C. Dit kan uiters warm word en dae waar die temperatuur 40&nbsp;°C in die latere somermaande oorskry kom dikwels voor. In die winter (Junie tot Augustus) is die gemiddelde maksimum temperatuur 15&nbsp;°C met 'n gemiddelde minimum temperatuur van 9&nbsp;°C. Mandurah se nabyheid aan die oseaan verminder die temperatuurskommelinge ietwat en is die temperatuur net 'n paar kilometer in die binneland in tipies tussen 4 tot 5 grade Celsius warmer. Mandurah se klimaat is kenmerkend vir die hoë voorkoms van tornado's.

## Verwysings
Wadjuk

[duimnael|regs|300px|Die Wadjuk se grondgebied in [Wes-Australië]]
Die **Wadjuk**, ook gespel **Whadjuk**, **Whajook** en **Wadjug**, is die naam van die  die inboorlingstam uit die Noongar-groep, wat die Swan-kusvlakte in Wes-Australië in die omgewing van Perth bewoon het.  Die grense van hierdie gebied is die waterskeiding noord van Yanchep tussen die Swan- en Avonriviere en die Moore-rivier in die noorde, die Walyunga-Gidgegannup streek in die noordooste, die Canningrivier opvangsgebied in die suide tot by die kus van Port Kennedy.  Dit is die streek van die Quindinup, Cottesloe, Karrakatta en Bassenden sandduinstelsels en die vleilande daar tussenin tot by die vrugbare Guildford gebied en die Darling Eskarp en verder tot by die rand van die Wandoo-streek, wat deur die Balardong-mense in die ooste bewoon is.

## Verwysings
Rockingham

**Rockingham** is 'n woonbuurt en streekskern suidwes van Perth se stadsentrum en suid van Fremantle.  Daar is 'n strand by Mangles Bay aan die mees suidelike deel van Cockburn Sound wat plaaslik as die Rockingham foreshore bekend staan.  Aan die noorde daarvan is die seevaart- en hulpbronnywerheidsbuurte van Kwinana en Henderson.  Nie ver van die kus af nie is Australië se grootste vloot- en duikbootbasis by Garden-eiland wat vanaf die woonbuurt af met 'n pad verbind is.  Na die weste en suide word die Shoalwater Island Marine Park aangetref.

## Geskiedenis 
duimnael|links|250px|Die Rockingham Foreshore met voorsiening vir fiets en voetgangerpaadjies, piekniek en gasbraai geriewe asook winkels en restourante
Rockingham is in 1847 opgemeet en is as 'n dorp geproklameer in 1897.  In sy vroeëre bestaansjare was Rockingham 'n besige hawe wat jarrah en sandalwood uitgevoer het.  Die stad is nou 'n satellietstad van Perth se suidelike korridor en saam met Mandurah is dit een van Australië se vinnigste groeiende distrikte.  Die seevaart tradisie is versterk deur die groei van die Australiese vlootbasis, HMAS Stirling, en die ontwikkeling van groot skeepsbou en seevaart ondersteuningsdienste by die nabygeleë Henderson.

Sedert die negentiende eeu is die gebied gewild onder toeriste vir besienswaardighede en ander ontspanningsaktiwiteite.  Besoekers kan klein bote hiervandaan loods of veerbootritte onderneem om dolfyne, robbe, pelikane en pikkewyne in die aangrensende Shoalwater Island Marine Park te gaan besigting.  Die kus naby Safety Bay is ideaal vir windplank en vlieërplankry.  Daar is maklik toeganklike gratis braai en piekniek fasiliteite op die strand wat die wye keuse hotelle en restourante aanvul.  Rockingham City Winkelsentrum is die middelpunt wat 'n betekenisvolle hoeveelheid besigheid buite die plaaslike gebied lok aangesien dit 'n lisensie het om op Sondae sake te bedryf tydens openbare en skoolvakansies.

## Catalpa gedenkteken 
duimnael|upright|Die 'wildegans' gedenkteken
Op 9 September 2005 is 'n gedenkteken onthul by Rockingham strand om die Catalpa redding, 'n beroemde ontsnapping van ses Ierse gevangenisse vanuit Fremantle se gevangenis op 17-18 April 1876.  Nadat die ontsnaptes vanaf Fremantle met 'n perdekar gereis het, het hulle vanaf Rockingham strand uitgeroei na die *Catalpa*, 'n Amerikaanse walvisjagter.  Die gedenkteken is 'n standbeeld wat ses wilde ganse in vlug uitbeeld en is ontwerp deur 'n Iers-Australiese Burger van Perth, die ontslape Francis Conlan, wie se naam ook op die gedenkteken uitgebeeld word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* City of Rockingham
* City of Rockingham Community Information Portal
Marienlyst

[duimnael|regs|250px|Lugfoto van Marienlyst uit die jaar [1936. Vestre Aker-kerk is in die middel van die foto, Ullevål haveby is in die agtergrond]]duimnael|regs|250px|Radiohuset (Kringkastingshuset) is die oudste deel van NRK se hoofkwartier in Marienlyst

**Marienlyst** is 'n woonbuurt in St. Hanshaugen, 'n administratiewe stadsdeel van die Noorse hoofstad Oslo. Die Noorse uitsaaikorporasie NRK het hier sy hoofkwartier, en die woonbuurt se naam word dikwels as 'n sinoniem vir NRK gebruik.
Dankseggingsete

duimnael|regs|320px|'n Tradisionele dankseggingsete
Die **Dankseggingsete** ( *Thanksgiving dinner*), 'n groot feesmaaltyd waartydens veral geroosterde kalkoen bedien word, vorm saam met die familiebyeenkoms die middelpunt van huidige Danksegging-feesvierings in die Verenigde State en Kanada. Die oorgrote meerderheid geregte van die Amerikaanse Dankseggingtradisie bevat bestanddele wat inheems aan die Nuwe Wêreld is en volgens historiese oorlewerings deur Eerste Nasies-stamme aan die Pelgrimvaders gegee is. Die meeste klassieke tradisies, wat met Danksegging vereenselwig word, baseer nogtans op mites wat eers later ingevoer is.

'n Soortgelyke feesmaal word dikwels ook op Kersdag en Nuwejaarsdag bedien.

## Verwysings
Lahn

Die **Lahn** is 'n rivier wat deur die Duitse deelstate Noordryn-Wesfale, Hesse en Rynland-Palts vloei. Die rivier ontstaan in die gebergte "Rothaargebirge" by Netphen en die uitmonding is na 242 km by Koblenz in die Ryn. Die rivier se opvangsgebied is ongeveer 5&nbsp;924 km².

## Stede langs die Lahn 
Van die bron tot die monding:
* Netphen
* Bad Laasphe
* Marburg
* Weimar (Lahn)
* Gießen
* Lahnau
* Wetzlar
* Weilburg
* Limburg
* Nassau
* Bad Ems
* Niederlahnstein
Byron Brown

**Byron W. Brown** (gebore 24 September 1958 in Queens, New York, VSA) is 'n Amerikaanse politikus en sedert 31 Desember 2005 die eerste Afro-Amerikaanse burgemeester van die stad Buffalo, New York.

## Eksterne skakels 
* Buffalo, NY
Concord, New Hampshire

**Concord** is die hoofstad en die derde grootste stad van die deelstaat van New Hampshire in die Verenigde State van Amerika. Dit het 'n bevolking van sowat 42&nbsp;392 (2007) mense. Dit is ook die administratiewe sentrum van Merrimack County. Concord is aan beide kante van die Merrimack-rivier geleë.

## Verwysings
Niamey

[duimnael|links|'n [Straatverkoper en sy wa in Niamey]]
**Niamey** is die hoofstad en grootste stad van Niger met 'n oppervlakte 239,30&nbsp;km². Die stad is aan die Nigerrivier geleë. 

## Bevolking 
Die stad het 'n bevolking van 774&nbsp;235 in 2006 gehad, waarvan meer as 90% Moslems was.
Freetown

**Freetown** kan verwys na:

## Sierra Leone 
*Freetown, Sierra Leone, die hoofstad en grootste stad van Sierra Leone.

## V.S.A. 
*Freetown, Alabama
*Freetown, Indiana
*Freetown, Kentucky
*Freetown, Massachusetts
*Freetown, Louisiana
*Freetown, New York
*Freetown (East Hampton), New York

## Bahamas 
* Freetown, Bahamas: die hoofstad van die Bahamas.
Pleknaamsveranderinge in Tadjikistan

Hier volg 'n lys van dorpe en stede in Tadjikistan waarvan die name verander is:

*Doesjanbe → Stalinabad (1929) → Doesjanbe (1961)
*Khodjend → Leninabad (1939) → Khujand (1991)
*Kurgan-Tyube → Qurghonteppa
*Sovietabad → Ghafurov (1978)
*Ura-Tyube → Istaravshan (2001)
*Yangi-Bazar → Orjonikidzeabad (1936) → Qofarnihon (1992) → Vahdat (2003)
Freetown, Sierra Leone

**Freetown** is die hoofstad en grootste stad van Sierra Leone met 'n bevolking van 1&nbsp;070&nbsp;200 in 2006 en 'n oppervlakte van 357 km². Die burgemeester is Yvonne Aki-Sawyerr. Die stad is 'n hawe aan die Atlantiese Oseaan en sy ekonomiese ontwikkeling draai grootliks daarom. Belangrik is die verpakking van vis, rys, die raffinering van petroleum, die slyp van diamante en die vervaardiging van sigarette. Freetown is die ligging van die Universiteit van Sierra Leone, Fourah Bay Kollege. 

## Geskiedenis 
Die gebied is vanaf 1787 deur bevryde slawe uit Engeland gevestig, 'n filantropiese en afskaffingsinisiatief deur die Sierra Leone Company. In 1792 is Freetown gestig deur Afro-Amerikaanse voormalige slawe van Nova Scotia, gelei deur Thomas Peter. In 1800 is Jamaikaanse Marrons bygevoeg en vanaf 1807, toe die Britte slawehandel begin afskaf, het bevryde Afrikane wat van slaweskepe bevry is, gereeld opgedaag. Afstammelinge van hierdie setlaars staan ​​bekend as Creoles of Krio. 

Van 1808 tot 1874 was die stad die hoofstad van Brits Wes-Afrika en ook 'n Britse kroonkolonie. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Engeland 'n vlootbasis by Freetown onderhou.

Die stad het in die laat 1990's hewige gevegte beleef. Die stad het die basis geword van militêre magte van die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrikaanse State, wat probeer het om president Ahmad Tejan Kabbah in 1998 aan bewind terug te gee. Later is hierdie militêre personeel onsuksesvol deur die United Revolutionary Front-rebelle aangeval.

## Toerisme 
Freetown het 'n unieke en ryk geskiedenis en daarom het baie besienswaardighede soos die Cotton Tree in die ou sentrum, die Law Court, die Slawepoort, die Portugese Trappe, St John's Maroon Church (gebou deur die Jamaikaanse Maroons omstreeks 1820), die Anglikaanse St. George's Cathedral (1828), die Foulah Town Moskee (gebou omstreeks 1830) en die Rooms-Katolieke Sacred Heart Cathedral. In die Sierra Leone-museum vind jy onder meer 'n replika van de Ruyter Steen uit 1664, met 'n inskripsie deur die Nederlandse admiraal Michiel de Ruyter. 

In Freetown sal jy ook 'n uitgebreide naglewe, verskeie kleurvolle markte en 'n wye verskeidenheid eetplekke vind.

## Verwysings
Steenvrug

duimnael|Die pit van 'n perske

'n **Steenvrug** of **pitvrug** is 'n vrug met 'n groot harde saad daarbinne. Hierdie saad word soms 'n pit genoem. Voorbeelde van steenvrugte is perskes, pruime en kersies. Hierdie vrugte is meestal smaaklik en word dikwels as voedsel gebruik.

duimnael|links|Japanse wynbessie

'n Steenvrug het 'n binnewand wat die endokarp genoem word. Hierdie endokarp bestaan uit 'n pitwand. Voorbeelde van sulke pitwande is te vinde in 'n kersiepit, pruimpit, lemoenpit, okkerneut of in braampitjies. Binne die pit (die "steen") sit die eintlike saad.

Rondom die endokarp sit die meestal vlesige mesokarp wat op sy beurt omgewe is van 'n vrugskil, die eksokarp. By die kokosneut, ook 'n steenvrug, is die mesokarp nie vlesig nie, maar veselrig.

'n Versamelsteenvrug, soos by die braam, framboos of Japanse wynbessie, is saamgesteld uit talryke vrye vrugbeginsels van één blom, wat afsonderlike steenvruggies vorm. Hierdie vruggies sit dus op dieselfde blombasis en word omgewe van één kelk.

Allergiese reaksies op steenvrugte is bekend. In meeste gevalle is 'n kruisallergie vir stuifmeel 'n faktor.
Bothaville

**Bothaville** is 'n dorp in die noordweste van die Vrystaat, Suid-Afrika en is 5&nbsp;km oos van die Vaalrivier aan die Valsrivier geleë.

## Geskiedenis 
Dorpstigting was in 1891 op die plaas Gladdedrift en die dorp was aanvanklik as Botharnia bekend. Die plaas Johannesrus was ook oorweeg as 'n alternatief vir dorpsvestiging, maar daar is op Gladdedrift besluit na aanleiding van die beskikbaarheid van voldoende water uit die Valsrivier. Botharnia is in 1893 hernoem na Bothaville. Die dorp is vernoem na Theunis Louis Botha, die oorspronklike eienaar van die plaas.

Bothaville is geleë in Suid-Afrika se 'someroesgebied' en die omgewing is hoofsaaklik saaiwêreld. As gevolg van besondere goeie mielieopbrengste staan Bothaville ook bekend as die hoofstad van die mieliedriehoek, 'n gebied wat oor die someroesgebied strek tussen Smithfield, Mahikeng en Machadodorp. Sommige bronne lys die driehoek as Ladybrand, Mahikeng en Carolina.

Bothaville het ook bekendheid verwerf vir grootskaalse produksie en bemarking van plaasimplemente deur die Vetsakfabriek (Vrystaat en Transvaalse Sentrale Aankoopkoöperasie) en "Gert Venter Nywerhede Edms Bpk". Bothaville bied die jaarlikse "NAMPO Oesdag" landbouskou aan, wat as een van die grootste van sy soort ter wêreld beskou word.

## Tweede Vryheidsoorlog 
Op 6 November 1900 word Generaal de Wet verras deur die Engelse Magte onder leiding van Majoor-Generaal Knox. De Wet en President Steyn ontsnap egter maar De Wet verloor al sy kanonne. Nege Boerevegters sneuwel en 100, waarvan sommige gewond, word gevange geneem. Aan die Britse kant sneuwel dertien soldate en 33 word gewond onder andere lt.kol. P.W.J Gallais.

### Muur van Herinnering
In 2007 is 'n Muur van Herinnering in NAMPO Park aangebring tot nagedagtenis aan die kommersiële boere en plaaswerkers wat sedert Mei 1961 in plaasmoorde omgekom het. Die Muur van Herinnering bevat nege pilare, een vir elke provinsie, en 'n standbeeld van 'n boer wat 'n bybel in die hand hou.

## Boorlinge van Bothaville 
* Daniël Krige, ingenieur & professor.
* Gerda Steyn, maraton- en ultra-maratonatleet.
* Wessel Roux, Blou Bulle- en Springbokrugbyspeler.
* Elize Cawood, aktrise.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Bothaville
* Kgotsong, sy township
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NAMPO Oesdag
* NG gemeente Bothaville

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Western Power

**Western Power** is maatskappy wat deur die Wes-Australiese staatsregering besit word.  Dit is in 2006 afgestig van 'n gelyknamige vertikale monopolie tydens die hervorming van die energiesektor in Wes-Australië.  Die nuwe maatskappy se amptelik geregistreerde naam is **Electricity Networks Corporation** maar doen sake onder die naam Western Power.  Die maatskappy is in beheer van die onderhoud op die kragverspreidingsnetwerk in die Suidweste van Wes-Australië.

## Sien ook 
* Verve Energy

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Government of Western Australia - Office of Energy
* Government of Western Australia - Office of Energy - Electricity Reform Implementation Unit
Portland, Oregon

**Portland** is 'n stad in die deelstaat Oregon in die weste van die Verenigde State van Amerika. Dit is die stad met die grootste bevolking in hierdie deelstaat wat in die Pasifies-Noordwestelike streek geleë is. Dit is in die noordwestelike area van die staat by die samevloeiing van die Willamette- en Columbiariviere, en is die county-setel van Multnomah County, Oregon se county met die grootste bevolking. In 2020 was Portland se bevolking 652&nbsp;503 sterk, wat dit in 26ste plek plaas in die VSA, in sesde plek aan die weskus, en in tweede plek in die Pasifiese Noordweste, na Seattle. Sowat 2,5 miljoen mense woon in die Portland metropolitaanse gebied, wat dit in 25ste plek in die VSA plaas. Sowat die helfte van Oregon se bevolking woon in die Portland-metropolitaanse gebied.

Dit is vernoem na Portland, Maine, wat op sy beurt vernoem is na Isle of Portland in Dorset, Engeland. The Oregon-nedersetting het in die 1840s, naby die eindpunt van die Oregon Trail, 'n wa- en emmigrante-trekroete van die vroeë 19de eeu, ontstaan. Die toegang tot watervervoer het transportasie van goedere fasiliteer, en bosbou was in die vroeë dae 'n belangrike dryfveer. Met die eeuwenteling het die stad egter 'n reputasie vir georganiseerde misdaad en rampokkery ontwikkel, en is as een van die gevaarlikste hawestede ter wêreld beskou. Nadat die stad weens die Tweede Wêreldoorlog 'n ekonomiese hupstoot ontvang het, het hierdie krasse reputasie die wyk begin neem. Sedert die begin van die 1960's, het dit bekend geword vir toenemende liberale en progressiewe politieke waardes, en is 'n reputasie as bastion van die teenkultuur gevestig.

Die stad word deur 'n stadskommissie bestuur, gelei deur 'n burgemeester en vier kommissarisse, sowel as die Metro van die Oregonse streekregering, wat die enigste regstreeks verkose metropolitaanse beplanningsorganisasie in die Verenigde State is. Die klimaat word gekenmerk deur warm, droë somers en koel, reënerige winters. Hierdie klimaat is ideaal vir roos sodat die stad vir meer as 'n eeu al as die "Stad van Rose" bekend staan.

## Verwysings
Toledo

duimnael|links|Toledo
**Toledo** is 'n stad in Kastilië-La Mancha van Spanje met 'n bevolking van 83&nbsp;108 in 2011. Toledo was tussen 1087 en 1561 die hoofstad van die koninkryke van Kastilië en Spanje. In 1561 het koning Filips II die hoofstad ná Madrid geskuif, weens die stad se sentrale ligging tot die hawens van die Iberiese Skiereiland. Die historiese sentrum van Toledo is in 1986 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. Die stad is langs die Tajorivier geleë.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*  
*   Amptelike Unesco-bladsy
Phoenix, Arizona

**Phoenix** is die vyfde grootste stad in die Verenigde State van Amerika en die grootste stad in die deelstaat Arizona. Die stad se bevolking het 1&nbsp;680&nbsp;992 in 2019 getel, en is die enigste hoofstad van 'n deelstaat met 'n bevolking van meer as een miljoen inwoners.
duimnael|links|65 Jacaranda Avenue - Altesaam sewe myl se skaduryke voetgangerlane met elemente van woestynlandskappe is in die middestad as *garden boulevards* aangelê*Blank Studio Design + Architecture**Winner of the 2016 AIA Phoenix Metro Design Competition*
duimnael|links|*Phoenix Convention Center*
duimnael|links|Camelback House, ook bekend as L. Ron Hubbard House, met Buick-motor*National Register of Historic Places*

## Susterstede 
* Calgary (Kanada)
* Chengdu (China),
* Himeji (Japan)
* Enniss (Ierland)
* Praag (Tsjeggië)
* Hermosillo (Meksiko)
* Catania (Italie)
* Grenoble (Frankryk)
* Ramat-Gan (Israel)
* Taipei (Taiwan)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Toerisme
----
* *Visit Phoenix*
* *Visit Arizona - Discover Greater Phoenix: the Valley of the Sun*
;Parke en tuine
----
* *Desert Botanical Garden | Botaniese Woestyntuin*
;Bakermat van Sciëntologie
----
* *AZ Central, 9 Februarie 2019: Phoenix history: Church of Scientology founded in Phoenix*
* ''Phoenix New Times, 7 September 2012: L. Ron Hubbard and Scientology's Phoenix Roots*
* *L. Ron Hubbard's Camelback House, Phoenix, Arizona*
* *Scientology Newsroom, 23 Mei 2016: A Slice of Scientology History—Phoenix, Birthplace of the Religion''
Koffieboon

'n **Koffieboon** is die saad van die koffieplant; die pit binne-in die rooi of pers vrug. Die vrugte, genoem koffiekersies of koffiebessies, bevat gewoonlik twee pitte met die plat kant na mekaar gedraai. Koffiebone bestaan hoofsaaklik uit endosperm wat tussen 0,8 en 2,5% kafeïen bevat - een van die hoofredes vir die teel van die plant. In sommige lande is koffiebone 'n belangrike uitvoerproduk.
duimnael|Koffievrugte aan 'n koffieplant (*Coffea arabica*).
Die sade word van die vrug geskei, wat as bemesting gebruik kan word of weggegooi word.

Die sade van verskillende plante het ietwat verskillende eienskappe. Die verskillende koffieplante is *Coffea arabica*, *Coffea benghalensis*, *Coffea canephora*, *Coffea congensis*, *Coffea excelsa*, *Coffea gallienii*, *Coffea bonnieri*, *Coffea mogeneti*, *Coffea liberica* en *Coffea stenophylla*. *Coffea arabica* beslaan omtrent 75% van die wêreld se koffiehandel.
Graafwater

**Graafwater** is 'n dorp in die Wes-Kaap in Suid-Afrika, 30 km wes van Clanwilliam. Die dorp is in die Sandveld geleë en die R364-streekroete gaan deur die dorp.

## Geskiedenis 
Die spoorlyn van Kaapstad noord na Bitterfontein het hierdie gebied in 1910 bereik. Die dorp is in 1920 gestig en het in 1957 'n onafhanklike gemeente van die NG Kerk geword. Die naam is moontlik afgelei van die gewoonte om in die droë rivierbedding vir water te grawe.

## Distrik 
Die dorpie is vandag 'n belangrike handelsentrum vir die gebied tussen Clanwilliam en Lambertsbaai. Die Heerenlogement is 25&nbsp;km noord van Graafwater.

## Wapen 
Graafwater se dorpsraad het in 1998 'n wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer: ''In rooi, 'n goue deurlopende ingeboe punt belaai met  'n rooi toring, tussen regs, 'n vlies en links 'n koringgerf, albei goud''  Die helmteken was 'n graaf en 'n heraldiese fontein, en die wapenspreuk "Semper crescendo".

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Brandfort

**Brandfort** is 'n klein dorp, sentraal geleë in die Vrystaat, Suid-Afrika, naby Bloemfontein, Winburg, Theunissen en Bultfontein. Die R30-provinsiale pad en die R703-streekroete kruis in die dorp. In 2021 is Brandfort amptelik na **Winnie Mandela** hernoem.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|200px|'n Vrouemonument is ná die [Tweede Vryheidsoorlog voor Brandfort se NG moederkerk opgerig ter nagedagtenis aan die vroue en kinders wat in die konsentrasiekamp gesterf het.]]
Die dorp is gestig op die plaas Keerom wat vir die eerste keer in 1838 deur Jacobus van Zijl, 'n Voortrekker van Prins Albert beset is. In 1866 het hy die NG Kerk genader om 'n dorp op sy plaas uit te lê. Die eerste woonerwe is op 30 Oktober 1866 verkoop. Die dorp is eers in 1874 geproklameer en het munisipale status in 1884 gekry.

## Distrik 
Die distrik is 3 660&nbsp;km2 groot. Gemengde boerdery word beoefen en daar is verskeie stoeterye vir merino's, Afrikanerbeeste, Bonsmara's en varke in die omgewing. 'n Paar kilometer buite die dorp is daar 'n groot hoenderplaas; Môreson. In die Weste is daar ook 'n aantal panne. Brandfort spog ook met 'n uitstekende skool gestig in 1906. Vroeër jare was dit 'n volkskool, maar het gegroei tot skool wat baie kinders lok uit omliggende distrikte soos Bultfontein, Winburg, Theunissen en selfs die naby gelee hoofstad van die Vrystaat; Bloemfontein. 

Om die dorp is daar ook verskeie wildsplase naamlik Amanzi wildreservaat, Stone Safari's reservaat asook Grasslands Estate na die Weste van die dorp. Grasslands is naby die Esbach-koppe gelee en hulle gebruik die koppe as natuurlike landmerk in die logo van hul Estate. Na die Suidooste groet Keeromberg jou, dis die grootste berg in die area. Aan die voet van Keerom lê die plaas van oudpresidentCR Swart wat as staatspresident gedien het van 1961 tot 1967. Dié plaas se naam is *De Aap*. Hy was 'n groot figuur in die gemeenskap en die plaaslike skool is na hom vernoem.

## Tweede Vryheidsoorlog 
Die Slag van Brandfort het op 25 Maart 1900 hier plaasgevind. Daar was ook 'n konsentrasiekamp by Brandfort genaamd Dwyersdorp so genoem omrede 'n Ier, kaptein Dwyer baie simpatie met die vroue en kinders gehad het. Van hulle het 1 550 egter gesterf.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Brandfort
* NG gemeente Brandfort
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Majemasweu (sy township)

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Eric Rosenthal. *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*. 1967.
* B.P.J. Erasmus. *Op Pad in Suid-Afrika*. 1995.
Heilbron

:*Moenie Heilbron in die Vrystaat met Heilbronn in Duitsland verwar nie*.

**Heilbron** is 'n dorp in die Noordoos-Vrystaat, in Suid-Afrika.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|Die [NG gemeente Heilbron|NG moederkerk Heilbron, ontwerp deur David McArthur, is in 1885 ingewy]]
[duimnael|links|Die [Gereformeerde kerk Heilbron]]
duimnael|Bron van heil
In 1872 is die plaas Rietfontein aangekoop waarop 'n nuwe dorp uitgelê is. Erwe is in dieselfde jaar verkoop. Die dorp het sy naam van die sterk warmwaterbron daar naby verkry. Munisipale status is in 1890 toegeken. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog was Heilbron die hoofstad van die Vrystaat toe President MT Steyn sy hoofkwartier daar gehad het. Toe die Britte die dorpie daarna beset het, het die regering na 'n koppie tussen Heilbron en Frankfort verskuif. Die koppie staan vandag nog bekend as Presidentkoppie.

## Distrik 
Die distrik is 3 580&nbsp;km² groot. Gemengde boerdery word beoefen – mielies, koring, sorghum, sonneblomsaad, vee en suiwelprodukte. Vegkop, waar die Slag van Vegkop plaasgevind het, lê 25&nbsp;km suid van die dorp.

## Sien ook 
* Koppiesdam
* Gereformeerde kerk Heilbron
* NG gemeente Heilbron
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Pous Celestinus V

**Celestinus V** was die 191ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk vir ses maande in 1294 na 'n sedis vacatio van twee jaar.

## Biografie 
**Pous Celestinus V** is gebore as **Pietro del Morrone** (ook **Pietro Angelerio**) in 1215 in Isernia, Italië, die seun van Angelo Angelerio en Maria Leone en die elfde van twaalf kinders. Op 5 Julie 1294 volg hy Pous Nicolaas IV op en regeer tot sy aftrede 13 Desember 1294. Hy is die eerste pous wat vrywillig afgetree het, die tweede is Pous Benedictus XVI wat in 2013 afgetree het. Hy word opgevolg deur Pous Bonifatius VIII. Die naam ‘Celestinus’ beteken 'hemelse'.

## Pontifikaat 
**Pous Celestinus V** was 'n uitsonderlike pous in die laat dertiende eeu wat veral deur ryk en politiek verstrengelde pouse gekenmerk is. Hy was 'n monnik-kluisenaar en siener. Hy het sterk betoog teen die rykdom en wêreldlike mag van die kerk. Hy word pous op vyf-en-tagtigjarige leeftyd na 'n sedis vacatio van twee jaar. Op 29 Augustus 1294 word hy gekroon in die Sint Maria di Collemaggio-kerk in Aquilla.

Celestinus het gelyk na die vervulling van die verlange na 'n ‘Papa Angelicus’, 'n heilige en onwêreldse pous om die kerk te hervorm en weg te doen met die politieke invloede om sodoende die kerk voor te berei op die wederkoms van Christus. Waar sy voorgangers hulle invloed in die politiek laat geld het, was Celestinus 'n neutrale en baie charismatiese pous.

Celestinus was egter nie opgewasse teen die finansiële en politieke kompleksiteit van sy amp. Hy kon die probleme nie oplos met sy gebruiklike gebed en vas nie. Vyf maande en agt dae na sy verkiesing abdikeer hy, nadat hy self die kerkreg verander het om abdikasie van 'n pous moontlik te maak. Sy abdikasiebrief is geskryf deur kardinaal Benedetto Gaetani wat hom as Pous Bonifatius VIII sou opvolg. Omdat Gaetani 'n opstand in die kerk gevrees het, het hy die afgetrede pous gevange geneem en in erbarmlike omstandighede aangehou in die Fumone kasteel in Ferentino.

Celestinus is oorlede op 19 Mei 1296 en is op 5 Mei 1313 heilig verklaar deur Pous Clemens V.

## Verering 
**Pous Celestinus V** word as 'n heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk en sy feesdag is op 19 Mei. Sy lewe word uitgebeeld in twee toneelstukke, L’avventura di un povero cristiano (Die verhaal van 'n arm Christen) deur Ignazio Silone in 1968 en Sunset and Glories deur Peter Barnes in 1990.

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. .
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Hennenman

[duimnael|links|300px|Die [NG gemeente Hennenman|NG kerk Hennenman, ontwerp deur Moerdyk en Moerdyk. Ds. J.H.A. Crous het die hoeksteen gelê op 27 Januarie 1945.]]
**Hennenman** is 'n dorpie tussen Welkom en Kroonstad, in die Lejweleputswa Distriksmunisipaliteit van die Vrystaatprovinsie van Suid-Afrika.

## Geskiedenis 
Binne die distrik is die dorp ongewoon deurdat sy ekonomie hoofsaaklik op landbou gegrond is pleks van op goud, maar dit is tog deel van die Vrystaatse Goudveld. Die dorp, wat aanvanklik uit 'n spoorwegstasie ontwikkel het, was voorheen bekend as *Ventersburg Weg*. Die rede hiervoor was dat Hennenman gedien het as 'n spoorhoof vir Ventersburg wat 18&nbsp;km verder oos geleë is. 

Op 'n vergadering op 25 Mei 1927 is die naam verander na Hennenman toe 'n vooraanstaande plaaslike boer vernoem is. Hy was Petrus Hennenman wat hom in 1860 in die Oranje-Vrijstaat gevestig het, waarna hy in 1873 die plaas Zwartpan aangekoop het. Op 5 Desember 2000 is Hennenman geïnkorporeer in die Matjhabeng Plaaslike Munisipaliteit, wat die stad Welkom en die dorpe Allanridge, Odendaalsrus, Ventersburg en Virginia insluit.

Voor en tydens die apartheidsjare, het swart mense 'n afsonderlike gebied in die suidelike deel van Hennenman bewoon, wat in 1944 uitgelê is.  In 1952 is hierdie huise egter gesloop deur die apartheidsregering weens hul nabyheid aan die wit gebiede.  Die inwoners is onder dwang verskuif na 'n nuwe woongebied 15&nbsp;km van Hennenman af, ironies genaamd *Vergenoeg*. Die naam van hierdie woongebied is later verander na *Phomolong*.

## Distrik 
Die distrik is 598&nbsp;km2 groot en is in 1963 geproklameer. Mielies is die belangrikste landbouproduk. Na die ontdekking van kalksteen is twee sementfabrieke hier ontwikkel, waarvan een by Whites is.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Hennenman
* NG gemeente Hennenman
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Phomolong, sy township

## Verwysings 
## Bronne 
*
*
Murray Street, Perth

[250px|duimnael|regs|Die [Commonwealth Bank-gebou is op die hoek van Murray Street en Forrest Place geleë.]]
[250px|duimnael|regs|Uitsig op die voetgangerspad in die rigting van [Barrack Street en die St Mary Katedraal.]]

**Murray Street** is een van die vier hoof oos-wes strate in Perth se sentrale sakekern.

Die straat se middelste deel is tans slegs vir voetgangers oopgestel.  Die straat is na Sir George Murray, die eertydse Britse Staatsekretaris vir die kolonies (1828-1830) vernoem.

Dit is een van die hoofpaaie in Perth waarvan die oostelike punt by 'n kerk eindig - Die Rooms-katolieke St Mary Katedraal, die ander groot kerke in die stad se sakekern is aan die kante van die strate geleë.

Die voetganger deel is later as die Hay Street een geskep en het geen hotelle in sy middelste deel nie, terwyl Welligton, Hay en St Georges Terrace almal wel hotelle het.

Daar is 'n groot aantal geskiedkundige arkades wat dié straat met Hay Street se voetganger deel verbind.  Die westelike- en oostelike punte van die straat verskil wesenlik vergeleke met die middelste deel ten opsigte van die ondernemings wat daar geleë is.

## Winkels en Winkelsentrums 
Die straat het baie gewilde winkels langs die straat.  Die winkelsentrum (voetganger deel) het baie gewilde restourante wat oor die straat uitkyk en ook winkels wat ander artikels verkoop.

## Toegang 
Die Murray street voetgangersentrum is direk aan Perth se ondergrondse spoorwegstelsel verbind deur 'n toegangspunt aan die westekant van die sentrum en deur Forrest Place na die oorspronklike spoorwegstasie en die Museum van Wes-Australië.  Parkades is ook daar naby geleë.

## Eksterne skakels 
* 1950's foto van Murray Street deur Frank Hurley by die Nasionale Biblioteek van Australië
* Nadere uitsig op Murray Street by Google Maps
Smithfield

[duimnael|links|Die [NG gemeente Smithfield se neo-Bisantynse kerkgebou.]]
duimnael|links|Smithfield se polisiekantoor.
duimnael|links|'n Oudhedewinkel en restaurant op die dorp.
duimnael|links|Simboliese Ossewatrek-gedenkstapel in Smithfield, opgerig tydens die Simboliese Ossewatrek en onthul op 15 Oktober 1938.

**Smithfield** is 'n dorp in die suide van die Vrystaat, in Suid-Afrika geleë op die Caledonrivier. Die dorp het 'n bevolking van 1&nbsp;195 (volgens die 2011-sensus). Smithfield is 73&nbsp;km suidoos van Reddersburg en die N6 nasionale pad gaan deur Smithfield.

## Geskiedenis 
Smithfield is die derde oudste dorp in die Vrystaat naas Philippolis en Winburg. Die dorp is in 1849 gestig deur sir Harry Smith wat die hoeksteen van die nuwe kerk gelê het op die plaas Waterval van SC Halse. Die plaas was 24&nbsp;km suidwes van die huidige dorp en erwe is vanaf 1 Desember 1848 verkoop. Die erwe het egter nie verkoop nie omrede die mense geweet het dat water skaars in die omgewing was. Gedurende November van die volgende jaar is erwe op die plaas Rietpoort verkoop. Smithfield het eers in 1948 'n munisipaliteit geword, alhoewel die eerste dorpsraad al in 1860 gestig is.

## Distrik 
Die distrik is 2 828&nbsp;km2 groot. Daar word oorwegend met beeste en skape geboer. 

## Vroeë gevegte 
Daar het baie gevegte in die Smithfielddistrik plaasgevind tydens die Basoeto-oorloë. In 1855 het Moshoeshoe en sir George Grey vredesonderhandelinge gevoer in die dorp. Die vrede was egter van korte duur; oorloë het in 1858, 1865 en 1867 gevolg.

## Sien ook 
* NG gemeente Smithfield
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* B.P.J. Erasmus: *Op Pad in Suid-Afrika*. 
* Eric Rosenthal: *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*. 1967.