open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valsoog-tobie

Die **Valsoogtobie** (*Canthigaster solandri*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Indiese en Stille Oseaan en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die Oos-Kaap. In Engels staan die vis bekend as die *False-eye toby*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 10&nbsp;cm lank. Sy lyf is bruin tot oranjebruin en bedek met klein wit tot blougroen kolletjies. Die onderkant van die vis is wit. Daar is ook wit tot blougroen strepe oor die bek en rug. Daar is oog 'n groot donker vlek met wit rante op die basis van die dorsalevin.

Die vis leef in rotskusareas en vlak aflandige riwwe in water wat 1 tot 35 m diep is. Hier leef die visse oor bar areas, tussen korale en onder oorhange. Hulle kom in pare voor en vreet alge, korale en bodem ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Canthigaster-solandri.html
Alta Beetge

**Alta Beetge** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer.

## Lewe en werk 
Sy matrikuleer aan die Hoërskool Ficksburg in die Oos-Vrystaat, waar sy haar toekomstige man, Werner Beetge, ontmoet. Hulle is op 20 Maart 1982 getroud en woon aanvanklik in Bloemfontein. Sy word joernalis en later vroueredakteur by *Volksblad* in Bloemfontein en aanbieder van die weeklikse rubriek “*Alta se perspektief*”, wat oor Radio Oranje uitgesaai word. Deeltyds studeer sy Kommunikasiekunde en Linguistiek aan die Universiteit van Suid-Afrika, waar sy in 1982 'n B.A.-graad behaal. Later trek die gesin na Pretoria. Hier aanvaar sy 'n pos in die Produksie-afdeling van die Hatfield Christelike Kerk. Sy en haar man het drie kinders.

## Skryfwerk 
'n Keur uit haar sketse oor Radio Oranje word uitgegee as “***Kontrei-kletsies***”, waarin sy oor alledaagse onderwerpe praat, soos sykouse wat altyd op die verkeerde tyd leer, 'n mikrogolfoond se halsstarrigheid en die dinge waaroor kleiner kinders stres.

## Publikasies 
* **1994** Kontrei-kletsies

## Verwysings
Gelapte snellervis

Die **Gelapte snellervis** (*Rhinecanthus rectangulus*) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die Oos-Kaap. In Engels staan die vis bekend as die *Patchy triggerfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 25&nbsp;cm lank. 'n Kenmerk is die breë, swart band wat diagonaal strek oor die lyf vanaf die oog tot by die analevin. Die vis leef in rotsagtige kusareas en vlak riwwe waar die water onstuimig is. Hulle kom selde voor in water wat dieper as 10 m is. Die onvolwasse vissies word soms in getypoele gesien. Die vis is 'n alleenloper en gebiedsgebonde, dit bly altyd naby sy skuiling. Dit vreet alge, detritus en klein ongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* Rhinecanthus rectangulus by Fishbase.
Boemerang-snellervis

Die **Boemerang-snellervis** (*Sufflamen bursa*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Indiese- en Stille oseane en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Boomerang triggerfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 25&nbsp;cm lank. Die vis is donkerbruin met 'n wit pens. Daar is twee geel geboë strepe vanaf die pektoralevin se basis tot by die eerste dorsale vin. Die vis kan die strepe se kleur verander na bruin afhangende van sy gemoed.

Hulle leef in tropiese strandmere en aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 3 tot 90m diep is. Die vis is gewoonlik alleenlopers. Hulle vreet alge, slakke en seekastaiings. Die spesie is redelik volop.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Sufflamen-bursa.html

## Verwysings
Halfmaan-snellervis

Die **Halfmaan-snellervis** (*Sufflamen chrysopterum*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese- en westelike Stille oseane en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Halfmoon triggerfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 30&nbsp;cm lank. Die vis is donkerbruin van kleur met 'n bloupers ken en maag. Daar is 'n vertikale, geel streep agter die oë en die geelbruin stertvin se rant is wit. Die vis kan sy kleur verander na geelbruin. Die onvolwasse visse is wit met 'n bruin rug.

Die vis leef in tropiese strandmere en rotsriwwe in water wat 5 tot 30 m diep is. Hulle is alleenlopers, gebiedsgebonde en sku. Hulle vreet skaaldiere soos slakke en seekastaiings. Die spesie is volop.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Sufflamen-chrysopterum.html
Toom-snellervis

Die **toom-snellervis** (*Sufflamen fraenatum*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Indiese- en Stille oseane, Oman en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die Oos-Kaap. In Engels staan die vis bekend as die *Bridle triggerfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 38&nbsp;cm lank. Die vis kan sy kleur verander van ligbruin tot donkerbruin. Die mannetjies het 'n pienkerige geel merk om die bek wat die toomeffek gee. Die onvolwasse visse is wit met 'n bruin rug en golfvormige horisontale strepe oor die kante.

Die vis leef aflandig in koraal- en rotsriwwe in water wat 8 tot 150&nbsp;m diep is. Hulle is alleenlopers en vreet skaaldiere, spons en ander vis.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Sufflamen-fraenatum.html
Gestreepte snellervis

Die **Gestreepte snellervis** (*Xanthichthys lineopunctatus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by Port Alfred. In Engels staan die vis bekend as die *Striped triggerfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 30&nbsp;cm lank. Die vis het 'n groot geronde bors en 'n liggrys lyf waarop donker horisontale strepies aan die bokant en kolletjies aan die onderkant voorkom. Die boonste gedeelte van die kop is grysbruin met drie horisontale blou na bruin strepe op die wange. Beide die dorsale- en analevinne se basisrant is swart. Die stertvin het 'n prominente rooibruin rant.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 20 tot 60 m diep is. Hulle is gewoonlik alleenlopers maar kan ook in klein, los groepies voorkom. Die vis vreet plankton wat bo die riwwe dryf. Die spesie is seldsaam.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* https://www.fishbase.de/summary/Xanthichthys-lineopunctatus.html
Hoektand-tuna

Die **Hoektand-tuna** (*Gymnosarda unicolor*) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Dogtooth tuna*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 180&nbsp;cm lank. Dit het 'n robuuste, silwer lyf en die bek is vol slagtande. Die punte van die agterste dorsale- en analevinne is wit. Die sylyn staan uit.

Hulle besoek gereeld die dieper gedeeltes van strandmere, steil kanale en die buitenste hellings van riwwe in water wat 1 tot 60m diep is. Hulle is alleenlopers of kom in klein groepies voor. Dit is 'n roofvis en seldsaam in Suid-Afrikaanse waters. Hulle jag graag die piesangvisse.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Gymnosarda-unicolor.html
Emma Bekker

**Emma Bekker** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer. Sy word in Bulawayo in Zimbabwe, Newcastle en Standerton groot. Daarna studeer aan die Universiteit van Pretoria. Van 1995 tot 2004 werk sy as televisieteksskrywer en televisieregisseur vir Kappenbekker Films, waarna sy haar eie masseerterapiesaak, *The Body Sculpting Studio*, bedryf. Sy woon saam met haar gesin in Johannesburg.

## Skryfwerk 
Sy skryf etlike kabarettekste, voordat sy met die digbundel “***Skryn***” debuteer. Die titel verwys na 'n mooi afgewerkte kissie waarin juwele en ander kosbaarhede bewaar kan word, terwyl die werkwoord die betekenis het van pyn intens te ervaar. In die bundel is die musikaliteit van die gedigte opvallend, met vele wat refreine bevat met 'n opvallende ritme. “*Nagvangs*” is 'n gedig oor ernstige siekte, waarin die grillerige surrealistiese beelding en die naasbestaan van 'n hospitaalsaal en 'n plaasdam aanduidend is van tegniese vernuf. “*Die digter as masseuse*” beïndruk met vindingryke beelding, terwyl “*Jozi-blues*” 'n loflied is aan Johannesburg en 'n antwoord aan sy kritici. In 2020 word haar gedigte ‘Vir Astor’ en ‘Hoe 'n kind leer loop’ in *Vers en vrou* opgeneem. 

## Publikasies 
* **2015** Skryn

## Verwysings
Moldawiërs

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Moldawies.*

Die **Moldawiërs** of **Moldowiërs** (Moldawies/Roemeens: *moldoveni* [moldoˈvenʲ]) is 'n nasie en etniese groep inheems aan Moldowa en aangrensende lande, wat Moldawies of Roemeens, 'n Romaanse taal, as moedertaal praat. Hulle vorm die titulêre nasie van Moldowa en maak volgens die laaste sensus van 2014 omtrent 56,8% van dié land se bevolking uit.

duimnael|links|Verspreiding van Moldawiërs in Moldowa (selfaangemelde in blou/pers)
Wêreldwyd leef omtrent 3,4 miljoen Moldawiërs, waarvan sowat 2,7 miljoen in Moldowa. Daarbenewens vorm Moldawiërs belangrike minderhede in Oekraïne met 258&nbsp;619 en in Rusland met 258&nbsp;619. Naas Moldawiërs vorm Roemene die grootste etniese minderheid in Moldowa met 675&nbsp;881 (23,2%), gevolg deur Oekraïners met 221&nbsp;409 (7,6%), Russe met 159&nbsp;065 (5,4%), Gagaoesiërs in Gagaoesië met 147&nbsp;500 (3,9%) en Bulgare met 47&nbsp;778 (1,7%).

Die term Moldawiërs verwys soms na die hele bevolking van Moldowa of – ongeag van hul etniese identiteit – na dié van die gebied van die voormalige Prinsdom van Moldawië wat tussen Roemenië (47,5%), Moldowa (30,5%) en Oekraïne (22%) opgedeel is.

Moldawiërs word soms as 'n subgroep van die Roemene en soms as 'n eie etniese groep langs ander Romaanse volke soos Franse, Italianers, Katalane, Portugese en Spanjaarde beskou. Hierdie definise hang af van die klassifikasie van hul moedertaal as 'n Roemeense dialek of as 'n selfstandige taal.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Maretta Bellingan

**Maretta Bellingan** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer.

## Lewe en werk 
Bellingan, gebore 25 Julie 1959, is as enigste kind gebore en word op 'n plaas naby Bredasdorp groot. Sy gaan skool op die dorp, waar sy ook matrikuleer. Na skool studeer sy verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waarna sy 'n pos by 'n uitgewer in Kaapstad aanvaar. Later word sy joernalis en verhuis na Johannesburg, waar sy onder meer vir *Rooi Rose*, *Sarie* en *Vaderland* werk. Dan sluit sy aan by die redaksie van *Rapport*, waar sy vir 'n ruk redakteur van *Tydskrif* is en in 2006 bevorder word tot assistentredakteur. Tussenin spandeer sy twee jaar in Griekeland, waar sy 'n restaurant bestuur. Benewens die gereelde rubriek wat sy vir *Rapport* skryf, verskyn sy ook as gas op televisie- en radioprogramme. In haar vrye tyd skilder sy en sy het reeds haar eie kunsuitstalling gehou. In 2012 wen sy die ATKV-toekenning vir beste leefstyl-storie wat in tydskrifte verskyn het met “*Vely, vely nice!*” wat in *Vrouekeur* verskyn het. Sy bly in Kaapstad.

## Skryfwerk 
Sy is die skrywer van die gereelde “*Klitsgras*”-rubriek vir *Rapport*, waaruit 'n keur saamgestel word en gepubliseer word onder die titel “***Klitsgras***”. Sy is spitsvondig en kan skreeusnaaks skryf oor dinge wat eintlik nie snaaks is nie, soos ouderdom en misdaad, terwyl al wat 'n heilige koei is ook onder haar pen deurloop. Vir televisie is sy medeverantwoordelik vir die draaiboek van die gewilde sepie Villa Rosa.

## Publikasies 
* **2004** Klitsgras

## Ander Verwysings 
* Bellingan, Maretta “Die lot van die bedorwe brok” “Rapport” 3 Oktober 2004
* Botha, Jaco “Brekfis met Klitsgras” “Die Burger” 20 Augustus 2005
* Loots, Sonja “Klitsgras-rubrieke nou in boekvorm” “Rapport” 26 September 2004

## Verwysings
Bolied

duimnael|240px|’n Bolied (’n baie helder meteoor met ’n sigbare magnitude van  of helderder).
duimnael|240px|’n Kaart van boliedvoorvalle oor die Aarde heen (1994–2013).

’n **Bolied** (van die Griekse βολίς *bolis*, "missiel" of "om te flits") is ’n uiters helder meteoor, veral een wat in die atmosfeer ontplof. In sterrekunde verwys dit na ’n vuurbal wat omtrent so helder soos die volmaan is. In geologie is ’n bolied iets wat ’n baie groot impak veroorsaak.

## Sterrekunde 
duimnael|’n Animasie van ’n bolied wat in die atmosfeer ontplof.

Een definisie beskryf ’n bolied as ’n vuurbal wat ’n skynbare magnitude van  of helderder bereik, wat twee keer so helder soos die volmaan is. Die IAU het nie ’n amptelike definisie nie en beskou die term "bolied" as ’n sinoniem vir "vuurbal", ’n buitengewoon helder meteoor, veral as dit ontplof (ook soms ’n ontploffende vuurbal genoem) of hoorbaar is.

’n **Superbolied** is ’n bolied met ’n sigbare magnitude van  of helderder. Voorbeelde van superboliede is:
* Die Toengoeska-voorval (Rusland, 1908)
* Die Sulawesi-superbolied (Indonesië, 2009)
* Die meteoor van Tsjeljabinsk (Rusland, 2013)

## Geologie 
Geoloë heg ’n effens ander betekenis aan die woord "bolied". In geologie is dit ’n liggaam wat ’n baie groot impak veroorsaak en ’n groot krater vorm; die samestelling daarvan (byvoorbeeld of dit ’n rots- of metaal-asteroïde of ’n yskomeet is) is onbekend.

## Galery 

Взрыв метеорита над Челябинском 15 02 2013 avi-iCawTYPtehk.ogv|’n Videogreep van die Tsjeljabinsk-meteoor wat ontplof, 2013.
Fireball geminids 2010-12-09 01-10ut.gif|’n Bolied van die Geminides-meteoorreën. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Historiese rekord van boliede wat die Aarde se atmosfeer tussen 861 tot 2012 binnegedring het  (B612-stigting)
* Boliedvoorvalle 1994 - 2013  neo.jpl.nasa.gov
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Suid-Afrikaanse Museum

duimnael|links|Suid-Afrikaanse Museum

Die **Suid-Afrikaanse Museum** (Engels: *Iziko South African Museum*) is 'n natuurhistoriese museum in Kaapstad, Suid-Afrika. Die museum is in 1825 gestig en het in 1897 na sy huidige ligging in Koningin Victoriastraat verhuis. Afkortings vir die museum is: SAM, SAMC en SAMCT.

Die versamelings bestaan uit fossiele van byna 700 miljoen jaar oud tot insekte en visse. Een van die groot versamelings is van vlinders.

Albert John Hesse was die kurator van die museum vir 51 jaar vanaf 1924 tot 1974.

## Bibliografie
* Crompton, A.W.: Recent advances at the South African Museum. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 9, nr. 3, Maart 1960

## Eksterne skakels 
*  Inligting oor die Suid-Afrikaanse Museum
ATKV-Universiteitedebat

Die **ATKV-Universiteitedebatskompetisie** word sedert 2007 deur die ATKV aangebied. Elke jaar speel een van die deelnemende universiteite gasheer vir die debatskompetisie. Elke deelnemende universiteit word deur twee debatspanne verteenwoordig. Die wenners van die kompetisie word deur 'n uitklopronde bepaal. Die wenspan in die finaal word dan as algehele wenner gekroon. Die kampuswenner word aangewys op grond van die groottotaalpunte wat die twee spanne tydens die kompetisie behaal het.

## Geskiedenis 
Nadat die debatskompetisie vir hoërskoolleerders goed gevestig was as een van die ATKV se projekte op nasionale vlak is die besluit geneem om ook 'n universiteitedebatskom-petisie van stapel te stuur. ln 2006 het daar verteenwoordigers van verskeie universiteite by die ATKV-hoofkantoor in Randburg byeengekom. 

Daar is toe besluit om die kompetisie slegs in Afrikaans te laat plaasvind alhoewel daar versoeke was dat die kompetisie ook in Engels aangebied moes word. Die studentedebat is gegrond op die Britse parlementêre stelsel. Dit val binne die missie en visie van die ATKV om Afrikaans onder die jeug in sy totaliteit met al sy verskeidenheid so te bevorder dat dit studente sal bemagtig om 'n leidende rol te speel in die toekoms van Suid-Afrika. Ook om deur 'n gestruktureerde, georganiseerde kompetisie aan studente die geleentheid te bied om die vaardigheid van openbare redevoering en debattering te ontwikkel, kommunikasievaardighede op te skerp en 'n platform daar te stel om teoretiese kennis in praktyk te omskep.

Hierdeur word openbare sprekers ontwikkel wat weldeurdagte standpunte kan lewer, handhaaf en verdedig as leiers op vele gebiede in Suid-Afrika. Die universiteite wat aan die kompetisie deelgeneem het van 2007 af was Noordwes-Universiteit, Universiteit van Johannesburg, Universiteit van Pretoria, Universiteit Stellenbosch en Universiteit van die Vrystaat. Vanaf 2012 het Universiteit Wes-Kaapland ook aan die kompetisie begin deelneem.

Die kompetisie het met verloop van tyd baie positief gegroei. Daar is ook kursusse by die verskillende universiteite aangebied. Die insette van deelnemende spanne het deurentyd die standaard van die kompetisie verhoog.

## Kompetisie 
Die kompetisie vind plaas deur elke span wat geloot word om teen drie spanne in die eerste ronde te praat.

Hierna dring die top agt spanne deur na die uitkloprondes wat bestaan uit 'n kwarteind-, halfeind en finaleronde.

Daar is vir die vier oorblywende spanne 'n platefinaal wat plaasvind wat bestaan uit 'n halfeind- en finaleronde.

## Samestelling van debatte 
Die ATKV-Universiteitsdebatsfinaal is gegrond op die Britse parlementêre styl. Die debat word gevoer deur twee spanne wat elk uit vier persone bestaan. Die twee spanne bestaan uit die regering en die opposisie.

Die regering bestaan uit:

* Die eerste minister
* Die adjunk eerste minister
* Die derde regeringspreker
* Die regering se hoofsweep

Die opposisie bestaan uit:

* Die leier van die opposisie
* Die adjunkleier van die opposisie
* Die derde opposisiespreker
* Die opposisie se hoofsweep

## Vorige Wenners
91 v.C.

## Gebeure 
* Die volktribuun Drusus laat twee wette aanneem wat grond aanwys en verdeel.
* 12 September – Drusus roep die senaat byeen en val konsul L. Marcius Philippus aan, wat sy grondpolitiek betwis. L. Licinius Crassus steun Drusus.
* Ná Crassus se dood vernietig die senaat Drusus se wette en grondhervormings.
* Desember? - Drusus is dood. Moontlik vermoor. Van sy beloftes aan die bondgenote kom niks tereg nie.
* Die bondgenote-oorlog breek uit. Talle bondgenote verklaar oorlog en vorm hul eie Italiese Bond.

## Sterftes 
* ca. 20 September – L.Licinius Crassus, Drusus se bondgenoot in die senaat.

## Verwysings
92 v.C.

## Gebeure 
* 10 Desember – Marcus Livius Drusus word volkstribuun.
* Demetrius III herkry die besit oor Damaskus.
*Tigranes sluit 'n militêre ooreenkoms met Mithradates VI oor Kappadosië.
*Tigranes trou met Mithradates se dogter Cleopatra.
*Mithradates, gesteun deur sy ooreenkoms met Armenië, val Kappadosië aan en lyf dit in, en kom hierdeur met die Romeine in konflik.

## Sterftes 
*Antiochus XI

## Verwysings
Slawerny in Suid-Afrika

Slawerny was algemeen in Suid-Afrika tot en met die afskaffing daarvan in 1834.

## Slawerny onder die Nederlandse bewind 
In 1652 vestig Jan van Riebeeck 'n verversingstasie aan die suidpunt van Afrika by, wat nou bekend staan as Kaapstad, en vra slawe aan vanaf sy Nederlandse base. Die eerste slaaf, Abraham van Batavië, kom in 1653 in die Kaap aan. Batavië was die naam van die hedendaagse Djakarta gedurende die Nederlandse Ryk. Kort na Abraham se aankoms is 'n seereis vanaf Kaapstad na Mauritius en Madagaskar onderneem om slawe vir die verversingspos daar te gaan haal. Twee maande later het daar nog 228 slawe uit Guinee aangekom.

## Afskaffing van slawehandel 
In 1833 is die wet op die afskaffing van slawerny by wyse van 'n koninklike bekragtiging goedgekeur. Dit het die weg gebaan vir die afskaffing van slawerny in die Britse Ryk en sy kolonies. Op 1 Augustus 1834 is alle slawe in die Britse Ryk vrygelaat, maar hulle is in die diens van hul voormalige eienaars geplaas in 'n soort van vakleerlingskap wat in twee fases ingestel is. Die eerste fase van vakleerlingskap het op 1 Augustus 1838 tot 'n einde gekom, en die finale sou op 1 Augustus 1844, ses jaar later, in werking tree.

## Lees ook 
*Mardykers

## Bibliografie 
* Van Bart, Marthinus: Kaap van Slawe - die Britse slawebedryf van 1562 tot 1910: met spesiale verwysing na die Kaap die Goeie Hoop vanaf 1680. Tokai: Historical Media, 2012. 

## Verwysings
86 v.C.

## Gebeure 
*Atene wat lank 'n Romeinse bondgenoot gewees het maar nou Mithridates VI steun word deur Sulla beleër en geplunder.
* 'n Romeinse volkstelling, die eerste ná die Bondgenote-oorlog en die eerste sedert 115 v.C., lewer 'n aantal van 436 000  mans op.
*Gaius Marius wil Sulla vervang. Hy word opnuut konsul maar sy gesondheid laat nie toe dat hy sy planne uitvoer nie.

## Geboortes 
*Sallustius (geraamde datum) (†35 v.C.) - Romeinse generaal en skrywer

## Sterftes 
* 13 Januarie – Gaius Marius, Romeinse militaris. (* 157 v.C.)
* Sima Qian, Sjinese geskiedkundige (geraamde datum)

## Verwysings
Natalse Indiër Kongres (NIK)

regs|duimnael|300x300px|Stigterslede van die Natalse Indiër Kongres; Mahatma Gandhi in die agterste ry, vierde van links.

Die **Natalse Indiër Kongres (NIK) **was 'n organisasie wat gestig is om diskriminasie teenoor Indiërs in Suid-Afrika te beveg. Die NIK is deur Mahatma Gandhi gestig en 'n konstitusie is op 22 Augustus 1894 vir die organisasie aanvaar.

In sy vormingsjare het die NIK talle petisies vir die verandering aan diskriminerende wetgewing bepleit.

Hulle het later bondgenote van die ANC geword.

## Verwysings 
*  
*  

## Lees ook 
* South African Indian Congress
Sandbaai

**Sandbaai** is 'n woonbuurt naby Hermanus in die Overberg-distriksmunisipaliteit in die Wes-Kaapprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
James Dean Belelie

**James Dean Belelie** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer. Hy atrikuleer in 1976 aan die Esselenpark Sekondêre Skool. Hy is 'n lid van die Parklane Amateur Toneelvereniging en in 1989 'n stigterslid van die Worcester Kultuur Vereniging. 

## Skryfwerk 
Die dramas wat hy skryf en wat in hierdie tyd opgevoer word spreek almal maatskaplike probleme van die gemeenskap aan, soos werkloosheid, armoede, alkohol- en dwelmmisbruik en kindermishandeling.  Hierdie temas en opvoerings was besonder gevaarlik gesien in die lig van die noodtoestand wat in die laat tagtigerjare in die land geheers het en die spesiale polisie-eenheid wat anti-regering sentimente bestry wat in hierdie tyd in Worcester gestasioneer was. Hierdie dramas sluit in “***Geld vir brood***”, “***Francois my kind***” en “***Die dromer***”.

## Verwysings
Mormone

**Mormone** (of **Heiliges van die Laaste Dae**) is mense wat in die Bybel en in die Boek van Mormon glo.

duimnael|links|upright|'n Gebrandskilderde venster vertoon Joseph Smith se eerste visie
Joseph Smith het die Mormoonse kerk in 1827 gestig. Hy het beweer dat 'n engel (genaamd Moroni) aan hom verskyn het. Die engel het hom vertel dat hy uitverkies is om sekere goue plate te vertaal. Die Boek van Mormon, waarop die geloof berus, het so ontstaan.

Ná Smith se dood in 1844 is die Mormone deur Brigham Young gelei. Vandag is die meeste Mormone deel van die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae. Daar is egter ook onafhanklike en nie-praktiserende Mormone.

Utah is die sentrum van die Mormone se kulturele invloed. Noord-Amerika het meer Mormone as enige ander kontinent, al woon die meeste Mormone buite die Verenigde State.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Franklin

**Franklin** is 'n dorpie in die Harry Gwala-distriksmunisipaliteit van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Griekwaland-Oos
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Openbare gesondheid

[duimnael|Koerantopskrifte van regoor die wêreld oor die toetsing van 'n entstof teen [polio.]]

**Openbare gesondheid** is al beskryf as "*die wetenskap en kuns van siektevoorkoming, lewensverlenging en die bevordering van gesondheid deur die georganiseerde pogings en ingeligte keuses van die samelewing, organisasies, gemeenskappe en individue.*" Dit is gemoeid met gevare vir die gesondheid van 'n gemeenskap gebaseer op bevolkingsgesondheidsontleding. Die betrokke bevolking kan so klein soos 'n handvol mense of so groot soos al die inwoners van verskeie kontinente (in die geval van 'n pandemie) wees. Openbare gesondheid het baie subterreine, maar sluit gewoonlik die volgende interdissiplinêre kategorieë in: epidemiologie, biostatistiek en gesondheidsdienste. Omgewingsgesondheid, gemeenskapsgesondheid, gedragsgesondheid en beroepsgesondheid is ook belangrike terreine van openbare gesondheid.

Die fokus van openbare gesondheidsintervensies is om siektes, beserings en ander gesondheidstoestande te voorkom en bestuur. Dit geskied deur die waarneming van gevalle en die bevordering van gesonde gedrag, gemeenskappe en (in aspekte verwant aan menslike gesondheid) omgewings. Dit is daarop gemik om te voorkom dat gesondheidsprobleme ontstaan of herhaaldelik voorkom deur opvoedkundige programme te implementeer, beleidstellings te ontwikkel, dienste te lewer en navorsing te doen. Die behandeling van 'n siekte of 'n patogeen kan voorkom dat dit na ander versprei, soos in die geval van 'n epidemie. Inentingsprogramme, bewusmakingsveldtogte en die verspreiding van kondome om te voorkom dat oordraagbare siektes versprei is voorbeelde van algemene voorkomende openbare gesondheidsmaatreëls.

Openbare gesondheid doen ook verskeie stappe om die gesondheidsongelykheid tussen verskillende areas van die land, en in sommige gevalle, die kontinent of wêreld te beperk. Een kwessie is individue en gemeenskappe se toegang tot gesondheidsorg weens finansiële, geografiese of sosiokulturele beperkings. Toepassings van die openbare gesondheidstelsel behels moeder- en kindgesondheid, gesondheidsdiensadministrasie, noodreaksie en die voorkoming en beheer van besmetlike en chroniese siektes.

Die groot positiewe impak van openbare gesondheidsprogramme word algemeen erken. Deels weens die beleide en aksies wat deur openbare gesondheid ontwikkel is, was daar in die 20ste eeu 'n afname in die sterftesyfers vir babas en kinders aangeteken en 'n deurlopende toename in lewensverwagting. Daar word byvoorbeeld beraam dat die lewensverwagting onder Amerikaners sedert 1900 met dertig jaar toegeneem het, en wêreldwyd met ses jaar sedert 1990.

## Verwysings
Ameniras

duimnael|Die Hamadab-stele
**Ameniras** (*fl.* 1ste eeu v.C.) was 'n Meroïtiese koningin van die koninkryk Koesj.

Sy is waarskynlik die eggenote van koning Teriteqas, wat ná sy dood saam met – of as regent vir – haar seun prins Akindad oor die ryk geheers het. Sy is bekend van die Hamadab-stele wat in 1910 naby die Koesjitiese hoofstad Meroë deur John Garstang gevind is. Die inskripsie is in Meroïties, wat moeilik is om te lees, maar dit gee waarskynlik inligtings oor die Koesjities-Romeinse oorlog van 25-21 v.C. wat in 'n oorwinning vir die Koesjiete geëindig het.

Sy is ook uit Romeinse bronne bekend. Strabo skryf oor 'n "kandake met net een oog" wat Romeinse pogings om Koesj te verower, verhoed het. Aelius Gallus, wat Augustus se prefek in Egipte was, beweer Koesj het 'n Romeinse vasalstaat geword. Sy opvolger, Gaius Publius Petronius, het egter 'n Koesjitiese inval van Egipte tot in die Thebe-gebied afgeweer. Moontlik het Koesjiete probeer gebruik maak van Aelius Gallus se veldtog in Arabië wat sleg afgeloop het.

Strabo beskryf hoe Petronius 'n teenaanval gelei het na Napata, wat die Meroïtiese hoofstad was. Geleerdes betwyfel egter of die Romeine regtig so ver suid deurgedring het. Keiser Augustus het afstand gedoen van die plan om Koesj te onderwerp.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Perseïdes

Die **Perseïdes** is ’n aktiewe meteoorreën wat verbind word met Komeet Swift-Tuttle. Hulle word so genoem omdat dit lyk of hulle vanaf ’n sentrale punt in die sterrebeeld Perseus kom.

## Etimologie 
Die wolk van meteoroïdes wat die Perseïdes veroorsaak, strek oor die wentelbaan van Komeet Swift-Tuttle en word deur die komeet afgeskei terwyl dit in ’n wentelbaan van 133 jaar om die Son is. Die meeste deeltjies is al sowat duisend jaar deel van die wolk, maar daar is ’n ralatief jong filament van stof wat in 1865 afgeskei is en die dag voor die maksimum reën vir ’n mini-hoogtepunt kan sorg. Die grootte van die wolk in die omgewing van die Aarde word geraam op sowat 0,1&nbsp;astronomiese eenhede (AE) breed en 0,8&nbsp;AE lank, en dit word uitgesprei deur sy jaarlikse wisselwerking met die Aarde se swaartekrag.

Die meteoorreën is elke jaar van middel Julie af te sien en bereik sy hoogtepunt tussen 9 en 14&nbsp;Augustus, afhangend van die ligging van die wolk. Tydens die hoogtepunt is die tempo van die meteore sowat 60 of meer per uur. Hulle kan oor die hele lugruim gesien word; weens die meteoorreën se uitstralingspunt in die sterrebeeld Perseus kan dit egter hoofsaaklik in die Noordelike Halfrond gesien word. Soos met talle meteoorreëns bereik dit in die vroeë oggendure sy hoogtepunt omdat die Aarde dan in die rigting van die meteoroïdes inbeweeg. Hoewel die meeste meteore die Aarde se atmosfeer tussen sonsopkoms en die middag tref, is hulle weens die daglig nie sigbaar nie. Sommige is ook voor middernag sigbaar, en dan is vuurballe soms te sien. Die meeste Perseïdes brand sowat 80&nbsp;km bo die Aarde se oppervlak uit.

## Bekende Perseïdes 
[duimnael|’n Perseïde in 2010 bo die [ESO se Baie Groot Teleskoop.]]

## Bronne 
* 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Wêreldwye tye om die 2016-Perseïdes te sien
* Gary Kronk se meteoorbladsy 
* 2009 Perseïde-vuurbal 
* "What are the Perseids?"
*
Geminides

Die **Geminides** is ’n meteoorreën wat deur die voorwerp 3200&nbsp;Phaethon veroorsaak word; dit is vermoedelik ’n Pallas-asteroïde met ’n rotskomeetwentelbaan. Die Geminides en Quadrantides is die enigste meteoorreëns wat nie deur ’n komeet veroorsaak word nie. Die meteore van dié reën beweeg stadig en kan in Desember gesien word – die hoogtepunt is die oggend van 14 Desember. Die reën word blykbaar elke jaar intenser en tydens onlangse voorvalle is 120 tot 160 meteore per uur waargeneem onder die beste sigtoestande, gewoonlik omstreeks 02:00 tot 03:00. Die Geminides is in 1862 die eerste keer waargeneem – baie meer onlangs as ander meteoorreëns soos die Perseïdes (36 n.C.) en Leonides (902 n.C.).

## Uitstralingspunt 
Die Geminides lyk of hulle van ’n sentrale punt in die sterrebeeld Tweeling kom, vandaar hul naam. Hulle kan egter op enige plek aan die hemelruim voorkom en lyk dikwels gelerig. Noord van die ewenaar styg die uitstralingspunt net voor sonsopkoms. In die Suidelike Halfrond word die uitstralingspunt eers omtrent middernag sigbaar. In die Noordelike Halfrond kan meer meteore gesien word omdat die uitstralingspunt hoër in die lug is. Die meteore beweeg teen ’n gemiddelde spoed in vergelyking met dié van ander reëns, sowat 35&nbsp;km per sekonde, en hulle is dus maklik om te sien. Die Geminides word nou deur baie beskou as die mees konsekwente en aktiefste jaarlikse meteoorreën. Geminides disintegreer op ’n hoogte van sowat 38&nbsp;km of meer.

## Bekende Geminides 
[duimnael|260px|Die asteroïde 3200&nbsp;Phaethon, die moederliggaam van die Geminides, soos afgeneem op 25&nbsp;Desember 2010 met die F14-Cassegrain-teleskoop van 37&nbsp;cm by die Winer-sterrewag in Sonoita, [Arizona.]]

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* NASA se meteoorvoorspeller (Leonid MAC Meteor Shower Estimator)
* 2004 Geminides 
* 2006 Geminides 
* Amateurwaarnemings van die Geminides 
* Die Geminides by Constellation Guide
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Uitstralingspunt

duimnael|’n Diagram van ’n meteoorreën en sy uitstralingspunt, gemerk met "o".

Die **uitstralingspunt** van ’n meteoorreën is die punt in die lug van waar dit vir die waarnemer lyk die meteore kom. Die Perseïdes is byvoorbeeld meteore wat lyk of hul oorsprong ’n sentrale punt in die sterrebeeld Perseus is.

’n Waarnemer sal ’n meteoor op enige plek in die lug sien, maar die rigting van die beweging as dit teruggespeur word, sal na die uitstralingspunt wys. ’n Meteoor wat nie na dié punt terugwys nie, word as "sporadies" beskou en dus nie deel van die reën nie. 

Meteoorreëns se uitstralingspunt skuif in die tydperk waartydens dit gesien kan word vanweë die rotasie van die Aarde om sy as. Die uitstralingspunt van die Delta Aurigides skuif byvoorbeeld elke nag met meer as ’n graad. Dit wissel ook effens van nag tot nag teen die agtergrondsterre vanweë die Aarde se wenteling om die Son.

## Waarneming 
Meteoorreëns word veroorsaak deur stofdeeltjies in die baan van ’n komeet. Wanneer die Aarde deur die baan beweeg, ontstaan ’n meteoorreën. Omdat al die deeltjies in dieselfde rigting beweeg, lyk dit of almal uit dieselfde punt kom.

Die uitstralingspunt is ’n baie belangrike faktor in die waarneming van ’n meteoorreën. As die punt onder of naby die horison is, sal min meteore gesien word. Die hoogtepunt van ’n reën, wanneer die meeste meteore gesien kan word, is wanneer die uitstralingspunt op sy hoogste bo die horison is – gewoonlik net voor sonsopkoms.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Mapuche

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Mapudungun.*

Die **Mapuche** (afgelei van *mapu* "aarde", "grond" of "land" en *che* "mense" of "volk") is 'n etniese groep inheems aan Sentraal- en Suid-Chili en Suidwes-Argentinië wat met die taal Mapudungun verband hou. Die etniese groep omvat sowat 1,7 miljoen mense en hulle praat Mapudungun of Spaans as moedertaal. Dit is naas die Aymara, die Guaraní en die Quechua een van die grootste etniese groepe in Suid-Amerika.

Die etniese groep van die Mapuche word onderdeel in subgroepe soos die Picunche ("Mense van die noorde"), die Huilliche ("Mense van die suide"), die Lafkenche ("Mense van die mere"), die Wenteche ("Mense van die valleie") en die Pehuenche ("Mense van die denne"). Hulle leef in die suidsentrale Andesstreek suid van die Atacamawoestyn.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
duimnael|links|600px|Verspreiding van inheemse groepe in Chili
Mapudungun

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Mapuche.*

[duimnael|links|Name van die kop se gedeeltes in Mapudungun en [Spaans]]
**Mapudungun** (afgelei van *mapu* "aarde", "grond" of "land" en *sdugun* "praat", "spraak" of "taal") is 'n inheemse taal van Suid-Amerika wat deur sowat 260&nbsp;000 mense in die suidsentrale Andesstreek van Argentinië en Chili gepraat word. Dit word veral deur die Mapuche gepraat en is naas die amptelike taal Spaans die tweede belangrikste taal van Chili. Mapudungun word oorwegend in die sentrum en suide van Chili gepraat en behoort tot die taalfamilie van Araukaniese tale, 'n geïsoleerde taalfamilie wat naas Mapudungun nog Huilliche insluit.

## Sien ook 
* Inheemse tale van die Amerikas

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Quadrantides

Die **Quadrantides** is ’n meteoorreën wat elke jaar in Januarie te sien is. Die maksimum komete wat waargeneem kan word, is soms net so baie as dié van twee aktiewe reëns, die Perseïdes in Augustus en die Geminides in Desember, maar Quadrantide-meteore word minder dikwels gesien omdat die hoogtepunt kort duur – soms net ’n paar uur.

## Algemene inligting 
Die meteore oorskry die helfte van hul maksimum getal vir net agt uur (in vergelyking met twee dae by die Perseïdes). Dit beteken die stroom stofdeeltjies wat die Quadrantides veroorsaak, is besonder smal. Dit word die beste in die Noordelike Halfrond gesien, maar is ook sigbaar tot 51 grade suid. Dit het gelyk of hulle uit Quadrans Muralis kom. In 1839 het Adolphe Quetelet in België en Edward C. Herrick in Amerika onafhanklik van mekaar voorgestel dat die Quadrantides ’n jaarlikse meteoorreën is.

## Bekende Quadrantides 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* NASA Quadrantid Airborne Campaign
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Taurides

Die **Taurides** is ’n meteoorreën wat verbind word met Komeet 2P/Encke, of Encke se Komeet. Hulle word so genoem vanweë hul uitstralingspunt wat in die sterrebeeld Bul (Taurus) lê.

Encke en die Taurides is vermoedelik oorblyfsels van ’n baie groter komeet wat oor die afgelope 20&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 jaar verbrokkel het.

In 1993 is voorspel daar sou in 2005 ’n swerm Tauridemeteore wees. Rondom Halloween in 2005 is baie vuurballe gesien wat mense se nagvisie beïnvloed het. 

Die Toengoeska-voorval op 30&nbsp;Junie 1908 in Siberië kon deur ’n Tauridemeteoor veroorsaak gewees het.
 Op 11 November 2019 is ’n Tauridevuurbal bo St. Louis,  Missouri, gesien.

## Meteoorimpak op die Maan
Die kort flits van ’n impakvoorval op die Maan is op 7 November 2005 deur die Nasawetenskaplike Rob Suggs en die sterrekundige Bill Cooke waargeneem terwyl hulle ’n nuwe teleskoop en videokamera uitgetoets het wat hulle gebou het om die Maan dop te hou vir meteoortrefskote. Nadat hulle sterkaarte bestudeer het, het hulle tot die gevolgtrekking gekom dat die impak moontlik deur die Taurides veroorsaak is. Dit kan die eerste fotografiese bewys van ’n impak wees, hoewel mense al beweer het hulle het sulke seldsame gebeure gesien.

## Verwysings 
## Ander bronne 
* Klačka, Jozef (1999). "Meteor Streams of Comet Encke. Taurid Meteor Complex". Abstract
* Whipple, F.L. (1940). "Photographic meteor studies. III. The Taurid shower."

## Eksterne skakels 
* "Fireball Sightings"  – Nasa
* Wetenskapartikels oor die Tauride-kompleks
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
75 v.C.

## Gebeure 
* Die Silisiese seerowers blokkeer die graanlewerings aan Rome.
*Hoewel Rome reeds in 96 deur die testament van die laaste koning Cyrenaica geërf het, word pas nou 'n provinsie daarvan gemaak. Hiermee word 'n tyd van chaos beëindig.
* Koning Devabhuti van die Sunga-dinastie, wat groot dele van sentraal Indië regeer, word deur sy magtige raadgewer Vasudeva verdryf. Vasudeva is die eerste vors van die Kanva-dinastie (geraamde datum).

## Verwysings
Andromedides

Die **Andromedides** is ’n meteoorreën wat verbind word met 3D/Biela, of Biela se Komeet; dit kom voor wanneer die Aarde deur die stofdeeltjies beweeg wat deur die komeet agtergelaat is. Die komeet het teen 1846 verbrokkel; die verspreiding van die brokstukke teen 1852 dui daarop dat die komeet óf in 1842 óf in vroeg 1843 opgebreek het toe dit naby Jupiter was.

Op 27 November is die eerste bekende foto van ’n meteoor geneem tydens die Andromedide-reën, deur die Oostenryk-Hongaarse sterrekundige Ladislaus Weinek.

## Huidige aktiwiteit 
Sedert die 19de eeu het die Andromedides so afgeneem dat hulle meestal nie met die blote oog sigbaar is nie, hoewel ’n paar meteore steeds middel November met die regte toerusting gesien kan word. Die huidige maksimum is minder as drie meteore per uur, omstreeks 9 tot 14&nbsp;November. Die Andromedide-meteore van November kom van die jongste strome, terwyl dié van Desember van die oudste strome is.

Op 4 Desember 2011 het ses Kanadese radarstasies 50 meteore in ’n uur waargeneem. Dit was waarskynlik afkomstig van die 1649-stroom. Op 8 Desember 2013 het die meteoorspesialis Peter Brown berig Kanadese radar het ’n uitbarsting van die Andromedide-meteore in die vorige 24 uur waargeneem. Wetenskaplikes het ’n effens swakker resultaat vir 2018 voorspel, maar tot 200 meteore per uur vir 2023.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Geskiedenis van die Andromedides en Biela se Komeet  (Gary W. Kronk)
* "The Mother of All Meteor Storms" (Space.com, April 2008)
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Rotskomeet

’n **Rotskomeet** is ’n seldsame soort hemelliggaam wat die eienskappe van beide ’n komeet en ’n asteroïde toon, hoofsaaklik omdat ontgassingsmateriaal meestal uit stukkies rots bestaan.

duimnael|Die oorsaak van ’n rotskomeet se ontgassing stem ooreen met hoe modder op die bodem van ’n droë meer kraak.

Rotskomete, in teenstelling met ander komete waarvan die ontgassingsmateriaal meestal ys is, het ’n kern van hoofsaaklik rots. Dieselfde gebeur as met modder op die bodem van ’n droë meer wat kraak en klein stukkies los grond vorm.

Rotskomete is skaars omdat ’n rotsliggaam baie na aan die Son moet kom – naby genoeg vir die soliede grond om te kraak en sodat daar genoeg energie kan wees om los stukkies van die liggaam te laat afbreek. 

## Voorbeeld 
Die enigste bekende rotskomeet is 3200&nbsp;Phaethon, wat ’n perihelium (naaste punt aan die Son) het nader as enige ander asteroïde wat ’n naam het (0,14&nbsp;AE). Dit word soms helderder, wat dui op ontgassing, en stof wat afgeskei word, is al waargeneem.

Sommige asteroïdes sonder name kom nader aan die Son as 3200&nbsp;Phaethon, maar ontgassing is nog nie by een van hulle gesien nie. Omdat hulle nog nie fyn waargeneem is nie, is dit onbekend of ontgassing wel plaasvind.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ursides

Die **Ursides** (URS) is ’n meteoorreën wat elke jaar omstreeks 17 Desember begin en sowat ’n week duur, tot 25 of 26 Desember. Dit word so genoem omdat hul oënskynlike uitstralingspunt naby die ster Beta Ursae Minoris (Kochab) in die sterrebeeld Klein Beer is.

## Geskiedenis en waarneming 
Die Ursides is waarskynlik ontdek deur William F. Denning, wat hulle van die begin van die 20ste eeu af ’n paar jaar lank bestudeer het. Hoewel daar daarna sporadiese waarnemings was, het die eerste gekoödineerder bestudering van die reën eers in 1945 begin toe dr. A. Bečvář ’n storm van 169 meteore per uur gesien het. Verdere waarnemings sedert die 1970's het getoon daar is ’n verband met die komeet 8P/Tuttle.

Peter Jenniskens en Esko Lyytinen het ontdek storms kan plaasvind wanneer Komeet Tuttle by sy afelium (grootste afstand van die Son af) is omdat sommige meteoroïdes vasgevang word in ’n wentelresonansie van 7/6 met Jupiter.

Die Ursides word veroorsaak deur ’n besonder smal stroom, en dit het die veteraan-meteoorwaarnemer Norman W. McLeod van Florida laat opmerk die Ursides "moet ’n kompakte stroom soos die Quadrantides wees. Jy moet hulle binne 12 uur rondom hul hoogtepunt sien."

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Gary Kronk se "Meteor Showers Online"  – die Ursides
* Die Ursides by "Constellation Guide"
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Virginides

Die **Virginides** is ’n meteoorreënkompleks wat uit verskeie klein en groot strome bestaan, onder meer die Alpha, Gamma, Eta, Theta, Iota, Lambda, Mu,  Pi, Psi en Maart-Virginides. Hulle kom van laat in Januarie tot in April of soms Mei

## Verskillende strome 
;Alpha Virginides
Kom voor tussen 10 Maart en 6 Mei, met hul hoogtepunt tussen 7 en 18 April, wanneer van vyf tot tien meteore per uur gesien kan word. Hulle is in 1895 die eerste keer waargeneem.

;Gamma Virginides
Die Noordelike en Suidelike Gamma Virginides is ’n klein, stadig bewegende stroom,

;Eta Virginides
Kom tussen 24 Februraie en 27 Maart voor en bereik omstreeks 18 Maart ’n hoogtepunt, met een of twee meteore per uur. Die reën is in 1961 die eerste keer gesien.

;Theta Virginides
Tussen 10 Maart en 21 April. Hulle bereik hul hoogtepunt omstreeks 20 Maart, met een tot drie meteore per uur. Die reën is in 1850 die eerste keer gesien en in 1948 geïdentifiseer.

;Iota Virginides
’n Klein dagligreën. en vroeg Mei sigbaar is. Die hoogtepunt is 24 of 25 April, met sewe tot tien meteore per uur. Hul uitstralingspunt is naby die Weegskaal. 

;Pi Virginides
13 Februarie tot 8 April. Die hoogtepunt is tussen 3 en 9 Maart, met twee tot vyf meteore per uur. Die reën is in 1908 die eerste keer waargeneem en in 1948 geïdentifiseer.

;Psi Virginides
’n Klein dagligreën.

;Maart-Virginides
Ook ’n klein reën. Die bron van die Noordelike Maart-Virginides is vermoedelik 1998&nbsp;SJ70.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Rynse Kerk in Suid-Afrika

[duimnael|regs|270px|Die Rynse sendingkerk, [Stellenbosch.]]

[duimnael|270px|regs|Die ou Rynse kerk op [Wupperthal, nou die Morawiese kerk.]]

Die **Rynse Kerk in Suid-Afrika** is 'n klein Protestantse kerkverband in Suid-Afrika wat bestaan uit 11 gemeentes, almal in die Suidwes-Kaap.

In die 1940's, meer as 100 jaar nadat die Rynse Sendinggenootskap sy werk aan die Kaap begin het, het die genootskap besluit dat sy oorspronklike taak afgehandel is. Daarom het hy met die NG Sendingkerk onderhandel oor die oordrag van sy sendingstasies en gemeentes aan dié kerkverband. Talle mense op die onderskeie stasies was ontevrede oor dié moontlikheid, maar die genootskap het dit geïgnoreer en voortgegaan met die oordrag aan die NG Sendingkerk. Net Wupperthal het besluit om by die Morawiese kerk aan te sluit.

In 1951 het eerw. Gideon Joseph Thomas, wat in 1935 die tweede en laaste inheemse Rynse lidmaat geword het wat as predikant georden is, en 108 lidmate die Onafhanklike Rynse Kerk gestig. Die RSG het die nuwe kerk nie erken nie en dit as 'n wegbreekbeweging beskou. Die eerste lede van die kerk was lidmate van die gemeentes Bellville, Matroosfontein en Elsiesrivier.

Eindelik is die naam verander na die Rynse Kerk in Suid-Afrika en in 2016 was daar 11 gemeentes wat in twee streke gegroepeer is, elk met sy eie streekskomitee: Elsiesrivier, Matroosfontein, Atlantis, Belhar, Eersterivier, Ravensmead, Belhar, Mitchells Plain, Bellville, Kraaifontein, Clanwilliam en Doringbos.

## Sien ook 
* Rynse Sendinggenootskap
* Rynse Kerk, Stellenbosch

## Bronnelys 
*  Die Rynse Kerk in Suid-Afrika se webtuiste . URL besoek op 15 April 2016.

## Verwysings
Tempelinstituut

Die **Tempelinstituut** (**מכון המקדש - Machón HaMikdash**) is 'n museum, navorsingsinstituut en opvoedkundige sentrum in Jerusalem. Dit is in 1987 gestig deur Rabbi Yisrael Ariel. Die instituut is toegewy aan die twee tempels in Jerusalem (die Eerste en Tweede Tempel).

## Eksterne skakels 
* The Temple Institute
*