open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Webblaaier

[duimnael|links|Voorbeeld van 'n webblaaier ([Mozilla Firefox)]]
duimnael|Gebruik van webblaaiers volgens StatCounter
[duimnael|links|Die [Google Chrome-webblaaier]]
'n **Webblaaier** (ook bekend as 'n webleser of webbladleser) is 'n sagtewareprogram wat gebruikers in staat stel om teks, prente en ander inligting op 'n webwerf op die wêreldwye web of 'n lokale netwerk te vertoon.

Teks en prente op 'n webbladsy kan skakels bevat na nader webblaaie op dieselfde of 'n ander webwerf. Webblaaiers stel gebruikers in staat om inligting vinnig en maklik te bekom oor 'n verskeidenheid bladsye en webwerwe deur die blaaie met skakels aan mekaar te verbind.  Webblaaiers formatteer HTML-inligting voordat dit vertoon word; die voorkoms van 'n bladsy kan dus verskil na gelang van die bladleser wat gebruik word.

Sommige van die webblaaiers wat beskikbaar is op persoonlike rekenaars sluit in: Mozilla Firefox, Google Chrome, Safari, Opera en Microsoft Edge.

Webblaaiers word meestal gebruik om bladsye op die Wêreldwye Web te besoek, maar kan ook gebruik word om inligting vanaf webbedieners op private netwerke of 'n rekenaar se hardeskyf te sien.

## Taalkeuse 
Die meeste webbedieners kan opgestel word om dokumente in die gebruiker se taalkeuse aan te stuur. Die taalvoorkeur van die gebruiker se bladleser sal dan bepaal watter dokument gesien word. Byvoorbeeld, as 'n Afrikaanse en Nederlandse bladsy beskikbaar is, maar die gebruiker verkies Afrikaans, sal die Afrikaanse blad vertoon word.

## Gebruik statistieke 
## Sien ook 
* Wordle

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* blaaier.com
Oplegging van gevangenisstraf in Suid-Afrika

Met die **oplegging van gevangenisstraf in die Suid-Afrikaanse howe**, het die hof 'n vrye, ongebonde diskresie wat uitgeoefen word.  Daar word glad nie op veralgemenings berus nie en daar is geen vaste reëls, plan of skaal soos in die geval van strafeenvormigheid nie.

Soos dit altyd by strafindividualisasie die geval is, gebruik die hof die aard en erns van die misdaad, belange van die misdadiger, asook die belange van die gemeenskap as basiese riglyne.  Alle statutêre voorskrifte en beperkings in verband met straftoemeting moet nagekom word.
Gevangenisstraf behoort nie so swaar te wees dat geen redelike hof dit sou opgelê het nie, maar dit moet ook nie ligtelik opgelê word nie.  Dit mag ook slegs opgelê word na die ernstige en gebalanseerde oorweging van die misdaad, misdadiger en gemeenskapsbelang (die "triade" - volgens die Trits in Zinn).  Die drieledige doel van gevangenisstraf is vergelding, afskrikking en rehabilitasie.

Daar is verskeie praktiese riglyne wat in ag geneem word.  In die geval van 'n eerste oortreder, is die uitgangspunt om nie gevangenisstraf op te lê nie.  Daar word dus na alternatiewe vonniskeuses gekyk.  Ook in die geval van jeugoortreders is dit wenslik om nie gevangenisstraf op te lê nie.  Dieselfde geld vir iemand met 'n hoë ouderdom en swak gesondheid sal in ag geneem word met die vonnisoplegging.

Verder word daar ook op faktore gelet soos of die beskuldigde 'n broodwinner met afhanklikes is, daar word gekyk na die beskuldigde se werksomstandighede, asook die beskuldigde se status of aansien in die gemeenskap.  Daar is wel gevalle aangemeld waar eerste oortreders en jeugoortreders sulke ernstige misdade gepleeg het, dat hulle wel gevangenisstraf opgelê is.

## Bronne 
*Du Toit, E. 1981 "Straf in Suid-Afrika"
*Du Toit, E. 1987 "Commentary on the Criminal Procedure Act"
Sierras Grandes

duimnael|regs|250px|Los Gigantes, die hoogste bergspits van die Sierras Grandes
Die **Sierras Grandes** is 'n bergreeks in die weste van die provinsie Córdoba (Sentraal-Argentinië) wat deel uitmaak van die Sierras de Córdoba en oor 'n lengte van sowat 100 kilometer in noord-suidelike rigting tussen die stede Cruz del Eje en Alta Gracia loop waar dit oorgaan na die Sierra de los Comechingones.

Die hoogste bergspits is die Cerro Los Gigantes met 2&nbsp;390 meter. Teen hoogtes van 1&nbsp;800 en 2&nbsp;100 meter lê 'n aantal hoogvlaktes, die Pampas Serranas, wat deur 'n ruwe klimaat gekenmerk word.

Die Nasionale Park Quebrada del Condorito lê in die suidelike Sierras Grandes; 'n ravyn dien hier as 'n belangrike broeiplek vir kondors, Suid-Amerika se bekendste roofvoël-spesie. Die toeristeoorde Mina Clavero en Nono lê aan die voet van die Sierras Grandes.
Pow-wow

duimnael|regs|250px|Die groot intog van die 1983 Omaha Pow-wow 'n **Pow-wow** (soms ook **powwow**, **pow wow** of **pau wau** genoem) is 'n vergadering van Noord-Amerika se Eerste Nasies (Indiane). Die term kom uit die Narragansett-taal en beteken in sy oorspronklike vorm *powwaw* letterlik "spirituele leier". Dit word deesdae gebruik om na enige vergadering van enige stam van die Eerste Nasies te verwys en kom soms ook in ouer Wilde Weste-prente voor. In die algemene, veral Engelse, taalgebruik verwys die term na enige vergadering, spesifiek na 'n kongres of byeenkoms van invloedryke persone soos militêre offisiere.

Die huidige pow-wow-vergaderings van Eerste Nasies-volke het 'n besondere karakter. Dit is 'n tipiese fees waar mense byeenkom om te dans, sing, te gesels en 'n groot partytjie te vier. Pow-wows word soms net op een dag met een sessie gevier en duur sowat vyf tot ses ure, maar daar is ook feeste wat oor drie dae met tussen een en drie sessies elk gehou word. Groot pow-wows of pow-wows wat vir 'n spesiale geleentheid gevier word duur soms 'n week lank.
Abidjan

**Abidjan** (Frans: [abidʒɑ̃]) is die grootste stad en voormalige politieke hoofstad van die Ivoorkus. Dit funksioneer steeds as die regeringsetel en ekonomiese hoofstad, alhoewel Yamoussoukro tans die amptelike hoofstad is. Abidjan is tans die belangrikste hawestad van die land en is geleë aan die Golf van Guinee. Die bevolking van die stad is 'n beraamde 4,4 miljoen en 5,15 miljoen insluitende die hele metropoolse gebied (2020-skatting).

duimnael|links|Abidjan se sentrale besigheidsdistrik
Die belangrikste nywerhede is hout, tekstiel en koffie. Die stad het ook 'n groot ruolieraffinadery.

Die stad het in 1934 die hoofstad van die destydse Franse kolonie, die Ivoorkus, geword en groei steeds aansienlik, as mens die huidige bevolking vergelyk met die 65&nbsp;000 inwoners wat die stad in 1950 gehad het. In 1983 verklaar die destydse president, Félix Houphouët-Boigny, dat Yamoussoukro die nuwe hoofstad van die land is, maar die meeste regeringsgeboue en ambassades is steeds in Abidjan gevestig.

Gedurende 1963 tot 1988, die tydperk toe Suid-Afrika weens apartheid aan sanksies onderworpe was, en die res van Afrika hul lugruim gesluit het vir die Suid-Afrikaanse Lugdiens se vliegtuie oppad Europa toe, het die Ivoorkus nogtans ingewillig om landingsplek aan die SAL te verskaf by Félix-Houphouët-Boigny Internasionale Lughawe in Abidjan.

In 2025 sal 'n groot hersiening van name uit die koloniale era herorganiseer word na meer Afrika-name.

## Onderwys 
Die stad huisves 'n kampus van die HEC Paris-sakeskool.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Wouter Bos

**Wouter Jacob Bos** (Vlaardingen, 14 Julie 1963) is 'n Nederlandse politikus. Van 2002 tot 2010 was hy die politieke leier van die Party van die Arbeid (PvdA).

Bos het ekonomie en politieke wetenskap aan die Vrije Universiteit Amsterdam gestudeer. Van 1988 tot 1998 het hy by Royal Dutch Shell gewerk.

Van 1998 tot 2000 en van 2002 tot 2007 was hy lid van die Tweede Kamer. Van 2000 tot 2002 was hy adjunk-minister van Finansies in die Kok II-kabinet en van 22 Februarie 2007 tot 23 Februarie 2010 minister van Finansies en vise-premier in die Balkenende IV-kabinet.

Hy is getroud en het drie kinders.
Pous Liberius

**Liberius** was die 36ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk en die eerste een wat (nog) nie heilig verklaar is nie. Die ”St.” in die onderskrif van die afbeelding is dus foutief.

## Biografie 
Oor die persoon van Pous Liberius is omtrent niks bekend nie. Op 17 Mei 352 volg hy Pous Julius I op en regeer tot sy dood op 24 September 366. Hy word opgevolg deur Pous Damasus I. Die naam ‘Liberius’ beteken “die vrye”.

## Pontifikaat 
Sy pontifikaat word gekenmerk deur die geweldige interne stryd met die Ariane, waarvan keiser Konstantius II een was. Die keiser het die pous afgeset en Teenpous Felix II aangestel, omdat die Pous saam met Eusebius van Vercelli, Dionisius van Milaan en Lucifer van Cagliari geweier het die verwerping van Athanasius, patriarg van Alexandrië te bekragtig. Tydens die stryd is Pous Liberius verban na Beroea in Trasië en daar word deur sekere antieke skrywers beweer dat hy in ballingskap afvallig geword het, terwyl ander die teenoorgestelde beweer. Sien die skakel na die “Catholic Encyclopedia” onder eksterne skakels vir volle besonderhede oor die aangeleentheid.

Na drie jaar ballingskap keer Liberius terug na Rome en die keiser het bepaal dat hy en Felix II die kerk saam moet regeer. Die volk van Rome het daarteen in opstand gekom en Felix II verdryf. Pous Liberius het na die dood van die keiser in 361 al die besluite van die Konsilie van Rimini wat deur die keiser gehou is, ongeldig verklaar.
In 366 het Liberius die meer gematigde Semi-Ariane weer in die kerk opgeneem.

## Verering 
Pous Liberius is nie heilig verklaar nie. Pous Liberius is een van twee pouse uit die eerste vyfhonderd jaar in die kerk se geskiedenis wat nie heilig verklaar is nie, die ander is Pous Anastasius II.

## Verwysings 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 
* STUDER, B., *Dictionnaire encyclopédique du christianisme ancien*, 1990, p. 1441–1442
* Dumont (É.), *Saint Libérius, son exil, sa prétendue faiblesse, son triomphe*, Revue des Questions Historiques, 1866.

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wiki’s.

## Opvolging 
|}
Aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring

**Aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring** (AGHS, in Engels *attention deficit hyperactivity disorder*), voorheen **aandaggebreksindroom** (AGS) en **aandagafleibaarheidsindroom** genoem, word grootliks beskou as 'n neurologiese steuring wat omtrent 5% van die wêreld se bevolking affekteer. Dit ontstaan reeds in die vroeë jare van 'n kind. Dit word geklassifiseer as patrone van aanhoudende verloor van aandag en/of hiperaktiwiteit, dit word gewoonlik verbind aan vergeetagtigheid en min beheer oor eie impulsiwiteit. AGHS word tans beskou as 'n toestand waarvoor daar geen mediese geneesmiddel is nie.

AGHS word meestal gediagnoseer in kinders en gedurende die afgelope dekade is dit ook toenemend in volwassenes gediagnoseer. Omtrent sestig persent van kinders wat daarmee gediagnoseer word, skud dit af teen volwassenheid. Studies het ook bewys dat dit oordraagbaar is deur familielede van geslag tot geslag. Hoewel geglo word dat die meerderheid gevalle van AGHS geneties van aard is, word ongeveer 'n vyfde veroorsaak deur breinskade van stres en ander fisieke gebeurtenisse gedurende swangerskap en direk na geboorte.

## Sien ook 
* Omgewinggesondheid

## Bronnelys 
* Artikel oor die onderwerp  by die "National Institute of Neurological Disorders and Stroke" in die V.S.A se webwerf met skakels na organisasies wat daarmee werk
* WebMD
* Psychiatry online het verskeie artikels oor die onderwerp
* The History of ADHD: 1798, Alexander Crichton, with pictures of the original works and sources. ADHD och ADD Uppmärksammas Koncentrerat
*  The History of ADHD: 1902 with some original pictures of Sir George Frederick Still and his work. ADHD och ADD Uppmärksammas Koncentrerat
Stadium Municipal (Toulouse)

Die **Stadium Municipal** (letterlik "Stedelike Stadion") is die grootste stadion in die Suid-Franse stad Toulouse. Die stadion is 'n suiwer rugby- en sokkerveld en beskik oor geen bykomende atletiekbaan nie. Die Stadium Municipal dien as die tuisveld van die plaaslike sokkerspan FC Toulouse, maar word ook vir rugbywedstryde van die plaaslike span Stade Toulousain in die H-beker (Europa-beker) of Top 14 (Eerste professionele liga) gebruik. Toetswedstryde van Frankryk se nasionale rugbyspan is ook hier gespeel. Die stadion lê op die Ramiereiland in die Garonnerivier.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Lugbeeld van die Stadium Municipal
Die stadion is in 1937 ingewy, en in die volgende jaar het hier wedstryde van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938 plaasgevind. Die stadion is in 1949 herstel en in 1997 ook vergroot tot 36&nbsp;500 sitplekke met die oog op die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998 en die Rugbywêreldbeker 1999.

Die stadion is sedertdien gereeld van nuwe geriewe voorsien en was die tweede in Frankryk na die Stade de France wat in die somer van 2005 groot digitale advertensieskerms gekry het. Sy twee digitale skerms is deur groter eenhede vervang, terwyl daar ook 'n restaurant en 'n bodega geopen is. Die Stadium Municipal is ook vir die Rugbywêreldbeker 2007, die Europese Sokkerkampioenskap 2016 en die Rugbywêreldbeker 2023 gebruik.

## Wedstryde 
### FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938 
### FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998 
### Rugbywêreldbeker 1999 
### Rugbywêreldbeker 2007 
### Europese Sokkerkampioenskap 2016 
### Rugbywêreldbeker 2023 
## Eksterne skakels 
*  Worldstadiums.com inskrywing
Kanadese dollar

Die **Kanadese Dollar** (ISO 4217-kode: **CAD**) is die amptelike geldeenheid van Kanada. Gewoonlik word afkortings soos die dollar-teken **$** of **C$** of **CAD$** gebruik om na die Kanadese Dollar te verwys en dit van ander lande se dollar-geldeenhede te onderskei.

Terwyl die *International Organization for Standardization (ISO)* se kode **CAD** (drie letters sonder monetêre simbole) algemeen gebruiklik is, is daar ook ander afkortings en simbole soos **C$** (wat deur die Kanadese regering volgens *The Canadian Style Guide* aanbeveel en ook deur die Internasionale Monetêre Fonds gebruik word), **Can$** en **CDN$** (volgens *Editing Canadian English*) vir die Kanadese geldeenheid.

Die Kanadese Dollar word in 100 sente onderverdeel. Die Kanadese Dollar is die monetêre basis vir die Kanadese ekonomie, en alle munte word deur die Koninklike Kanadese Munt geslaan, terwyl die *Canadian Bank Note Company* en *BA International Inc* alle banknote in opdrag van die *Bank of Canada/Banque du Canada* druk.

## Geskiedenis
Die geskiedenis van Kanada se geldeenheid weerspieël die verswakkende ekonomiese bande met die Verenigde Koninkryk en die belang van sy toenemende handel met die Verenigde State. Die relatief sterk handelsbande met die VSA was ook 'n beslissende faktor by Kanada se besluit in die 1850's om ten spyte van Britse opposisie eerder die dollar as amptelike geldeenheid te kies as die pond. Nogtans het sowel Amerikaanse as Britse muntstukke tot by die 1930's naas die nasionale Kanadese banknote en muntstukke 'n wettige betaalmiddel in Kanada gebly.

Die ekonomiese invloed van die VSA het ook Kanada se wisselkoersbeleid oorheers: Gedurende die 19de en vroeë 20ste eeu het albei lande die goudstandaard gehandhaaf en hul geldeenhede gevolglik teen pariteit verhandel. Vanweë die afwykende struktuur van Kanadese uitvoere – die land is in teenstelling met die VSA nogal 'n beduidende uitvoerder van verwerkte goedere – en die noodsaaklikheid om sy eie ekonomiese doelwitte met 'n onafhanklike makro-ekonomiese beleid te bereik, het Kanada in 1950 en 1970 voorkeur aan 'n fluktuerende wisselkoers gegee. In September 2007 het die Kanadese dollar - net soos in 1976 - weer teen pariteit met die Amerikaanse dollar verhandel.

## Notas 
## Verwysings 
## Bronne 
* Powell, James: *A History of the Canadian Dollar*. Banque du Canada / Bank of Canada. Aanlyn beskikbaar: *A History of the Canadian Dollar* - in pdf-formaat 

## Eksterne skakels 
*   *Bank of Canada/Banque du Canada*
*   *Royal Canadian Mint/Monnaie royale canadienne*
*    Historische en actuele bankbiljetten van Kanada
Geelblom-bloudissel

Die **geelblom-bloudissel** (*Argemone mexicana*) is 'n indringerplant in Suid-Afrika. Die sade bevat die alkaloïede sanguinarien en dihidrosanguinarien en is baie giftig. Besoedeling van olie wat as voedsel gebruik word met hierdie sade lei tot gesondheidsprobleme soos edeem en gloukoom.

Sy beweidingskapasiteit is gering:

## Sinonieme 
Die spesie het twintig sinonieme:

* *Argemone alba* Raf.
* *Argemone alba var. leiocarpa* Fedde
* *Argemone leiocarpa* Greene
* *Argemone leiocarpa var. mexicanoides* Fedde
* *Argemone leiocarpa var. ochroleucoides* Fedde
* *Argemone mexicana var. anacanthoidea* Fedde
* *Argemone mexicana subvar. inermis* Fedde
* *Argemone mexicana f. leiocarpa* (Greene) Ownbey
* *Argemone mexicana var. lutea* Kuntze
* *Argemone mexicana var. ochroleuca* Britton
* *Argemone mexicana var. parviflora* Kuntze
* *Argemone mexicana var. typica* Prain
* *Argemone mucronata* Dum.Cours. ex Steud.
* *Argemone sexvalvis* Stokes
* *Argemone spinosa* Gaterau
* *Argemone spinosa* Moench
* *Argemone versicolor* Salisb.
* *Echtrus mexicanus* (L.) Nieuwl.
* *Echtrus trivialis* Lour.
* *Papaver mexicanum* (L.) E.H.L.Krause

## Verspreiding 
Die plant is inheems aan Sentraal-Amerika en moontlik ook aan Wes-Indië en Florida. Meer spesifiek: dit is inheems aan Belize, El Salvador, Guatemala, Haïti, Honduras, Meksiko en Nicaragua.

Dit is ook 'n indringerplant in Indië, Nepal, Bangladesj, Meksiko en op Fiji en Mauritius.

## Ander name 
* Engelse naam: Prickly poppy, Yellow-flowered Mexican poppy, Devil’s fig en Texas poppy
* Indiese naam: Satyanashi
* Duitse naam: Stachelmohn
* Nederlandse naam: Stekelpapaver
* Zoeloenaam: Ugudluthukela

## Galery 

Argemone mexicana MHNT.BOT.2018.28.22.jpg
Argemone mexicana - Mexican Prickly Poppy - at Beechanahalli 2014 (6).jpg
Argemone mexicana - Mexican Prickly Poppy - at Beechanahalli 2014.jpg
Argemone mexicana Argemon meksykański 2013-08-11 05.jpg
Argemone mexicana in Yercaud, India.jpg
Day 12 Mexican Prickly Poppy (Argemone mexicana) (53440240250).jpg

## Sien ook 
* Indringerplante in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Ownbey GB. 1961. "The genus Argemone in South America and Hawaii". *Brittonia* 13, 91
* Sanguinarin, Protopin: Alkaloiden
* Das M, *et all* 2005. Correlation of DNA damage in epidemic dropsy patients to carcinogenic potential of argemone oil and isolated sanguinarine alkaloid in mice. *Int. J. Cancer.* 117:709-717.
Pous Siricius

**Siricius** was die 38ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
Pous Siricius is 'n Romein, die seun van Tiburtius waarskynlik gebore in die jaar 334. Op 17 Desember 384 volg hy Pous Damasus I op en regeer tot sy dood op 26 November 399. Hy was die eerste biskop van Rome wat die titel Pontifex Maximus (Pous) gedra het. Hy word opgevolg deur Pous Anastasius I. Die naam ‘Siricius’ beteken “uit Siris”.

## Pontifikaat 
Sy verkiesing is bekragtig deur keiser Valentianus III in 'n brief aan Pinius op 23 Februarie 385. Teenpous Ursinus het toe nog geleef en aan sy amp bly vasklou.

Aan die begin van sy pontifikaat het Himerius van Tarragona in Spanje 'n brief aan die pous geskryf met vrae oor die doop, boetedoening, kerklike dissipline en die selibaat. Siricius het die brief beantwoord op 10 Februarie 385 waarin hy die vrae beantwoord met volle besef van sy verantwoordelikheid as die oppergesag in die kerk. Die brief is die oudste pouslike dekreet wat behoue gebly het.

'n Sinode is in Rome gehou op 6 Januarie 386 waar kerklike dissipline vasgelê is. Die pous het in al sy dekrete sy verantwoordelikheid as oppergesag van die kerk en die pastorale sorg vir al die Christene bevestig. Siricius het hard opgetree teen verskeie ketters. Hy het Jovianus en biskop Bonosus van Sardica veroordeel.

Tydens sy pontifikaat is die basiliek van Paulus voor die Mure op die Via Ostiensis gebou deur die keiser en in 390 deur die pous ingewy.

## Verering 
Siricius word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 26 November.

## Verwysings 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 
* Liber Pontificalis, ed; DUCHESNE, I, 216–17
* COUSTANT, Epist. Roman. Pont., I
* JAFFÉ, Reg. Pont. Rom., I, 2nd ed, 40–42
* BABUT, La plus ancienne Décrétale (PARIS, 1904)
* LANGEN, Gesch. der röm. Kirche, I (Bonn, 1881), 611 sqq.
* RAUSCHEN, Jahrb. der christl. Kirche (Freiburg, 1897)
* GRISAR, Gesch. Roms u. der Päpste, I, passim
* HEFELE, Konziliengesch., II, 2nd ed., 45–48, 51.

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wiki’s.

## Opvolging 
|}
Acda en De Munnik

**Acda en De Munnik**  is 'n Nederlandse musiekduo bestaande uit Thomas Acda en Paul de Munnik. Hul Nederlandstalige liedjies word oor die algemeen beskou as eenvoudig en kundig aanmekaargesit, waardeur die aandag van die luisteraar outomaties na die lirieke gelei word. Die lirieke gaan meestal oor liefde, jeug en die lewe. Die groep het die harmoniese sang tussen beide kunstenaars tot 'n handelsmerk verhewe. Naas Thomas Acda en Paul de Munnik maak andere ook deel uit van die groep. David Middelhof is al vanaf die eerste album in 1997 bygewees; andere maak slegs enkele albums saam met die groep. Saam met Van Dik Hout vorm Acda en De Munnik ook die groep De Poema's.

## ‎Diskografie 
*1997: Acda en De Munnik
*1998: Naar Huis
*2000: Hier Zijn
*2002: Groeten uit Maaiveld
*2004: Liedjes van Lenny
*2007: Nachtmuziek
*2009: Jouw Leven Lang Bij Mij
*2012: ’t Heerst
Muis (rekenaar)

duimnael|'n Standaard rekenaarmuis met twee knoppies en 'n rolwiel.

'n **Muis** is 'n randapparatuur toestel wat gebruik word om met 'n rekenaar te werk. As die muis op 'n ondersteunende oppervlak beweeg word, word die twee-dimensionele beweging op die skerm weerspieël. Fisies bestaan 'n muis uit 'n huisie wat in die gebruiker se hand gehou word, met een of meer knoppies en 'n opsionele rolwiel.

Die term “muis” het ontstaan by die Stanford Universiteit omdat vroeëre modelle soos die knaagdier gelyk het.

Die eerste geïntegreerde muis op die mark was deel was van 'n persoonlike rekenaar, die Xerox 8010 Star Information System wat in 1981 vrygestel was.

## Sien ook 
* Wys en klik
Muis (dubbelsinnig)

Die woord **muis** kan na een van die volgende verwys:

* Muis, 'n klein knaagdier met spits neus, groot oë en ore.
* Muis (rekenaar), toestel wat gebruik word om met 'n rekenaar te werk.
* Die gedeelte van die handpalm onder die duim.

## Spreekwoorde 
Spreekwoorde waarin die woord "muis" geruik word:
* So stil soos 'n muis.
* As die kat weg is, is die muis baas.
* Is jy man of is jy muis.
* As die muis dik is, is die meel bitter.

Lêer:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg|'n Standaard rekenaarmuis met twee knoppies en 'n rolwiel.
Lêer:House mouse.jpg|'n Tipiese huismuis (*Mus musculus)*.
Sleutelbord

[duimnael|regs|300px|Uitleg van 'n 104-[QWERTY-sleutelbord.]]
[regs|duimnael|300px|Uitleg van 'n [Dvorak-sleutelbord.]]
[duimnael|300px|'n Standaard Hebreeuse sleutelbord met [Hebreeuse en QWERTY-sleutels.]]

'n **Sleutelbord** of **toetsbord** is 'n rekenaartoestel, soortgelyk aan 'n tikmasjien, wat gebruik word om 'n rekenaar mee te beheer.

Fisies bestaan 'n sleutelbord uit 'n versameling reghoekige knoppies, of sleutels. Sleutelborde het tipies karakters op die sleutels wat aandui watter simbool geproduseer gaan word as die sleutel gedruk word. Meeste sleutels produseer 'n enkele simbool, minder algemene simbole kan geproduseer word deur sekere sleutels gelyktydig of in sekwensie te druk.

Ongeveer 50% van alle sleutels produseer letters, nommers of tekens (karakters). Ander sleutels kan aksies uitvoer wanneer hulle gedruk word. Sekere aksies is beskikbaar deur een of meer aksie sleutels gelyktydig te druk.

## Eksterne skakels 
* Afrikaanse sleutelbord 
*
QWERTY-sleutelbord

duimnael|links|200px|'n QWERTY-sleutelbord van 'n skootrekenaar
duimnael|300px|Gebruikte sleutelborde in Europa: 

**QWERTY** (uitgespreek ) is die Amerikaanse sleutelborduitleg wat vir rekenaarsleutelborde en tikmasjiene gebruik word. Die naam dui op die eerste ses letters op die boonste ry van die sleutelbord.

Die QWERTY-ontwerp is in 1867 deur Christopher Sholes gepatenteer en in 1873 aan Remington verkoop, waarna dit die eerste keer in tikmasjiene gebruik is.

## Variasies 
Die Amerikaanse QWERTY bied geen moontlikhede om letters met diakriete soos ë, ê, é of ç te vorm nie. Die Nederlandse weergawe van QWERTY kan dit wel produseer met 'n kombinasie van twee toetse. Die QWERTY wat in Quebec en in Spanje gebruik word, is 'n bietjie anders en het 'n É of 'n Ñ op die bord.  

Duitse en Franse sleutelborde het regtig afwykende uitlegte: Terwyl in Duitstalige gebiede 'n QWERTZ-uitleg gebruiklik is, het Franssprekende lande 'n AZERTY-uitleg. In lande soos Turkye, Portugal, Letland en Litoue is daar nog ander variasies. 

Tale wat in 'n ander alfabet geskryf word, het natuurlik ook hulle eie uitlegte. Russiese sleutelborde bevat byvoorbeeld ЙЦУКЕН.

## Sien ook 
* Dvorak-sleutelbord

duimnael|800px|senter|Die Amerikaanse QWERTY-sleutelborduitleg.
329

Die **jaar 329** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 29ste jaar van die 4de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Einde van die Han Zhao-staat
* Romeinse beperkings om by die kerklui aan te sluit word ingestel.

## Geboortes 
* Gregory Nazianzus, teoloog

## Sterftes 
* Flavia Iulia Helena, Augusta van die Romeinse Ryk en moeder van die Romeinse keiser Constantine I (geskatte datum)
* Liu Xi
* Liu Yao
* Liu Yin
* Wen Jiao
Bălţi

**Bălţi ** (Roemeens: *Bălţi*, Russies: Бельцы of Бэлць, *Beltsi*, *Belts*, Oekraïens: Бєльці/Bjeltsi, Duits: *Belz*) is die grootste stad in die noorde van Moldowa met sowat 144&nbsp;300 inwoners in 2012.
Tsjeggiese nasionale rugbyspan

Die **Tsjeggiese nasionale rugbyspan** verteenwoordig Tsjeggië in rugby op internasionale vlak. Rugby in Tsjeggië word deur die Tsjeggiese Rugbyunie (Tsjeggies: *Česká Rugbyová Unie*) geadministreer. Die Tsjeggiese rugbyspan is tans (18 Desember 2019) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.

[duimnael|links|[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje speel teen Tsjeggië op 3 November 2007 in Madrid, Spanje]]
Die span het vir die eerste keer in 1993 as Tsjeggië rugby begin speel nadat Tsjeggo-Slowakye verdeel is. Voor die ontbinding het die span as Tsjeggo-Slowakye gespeel. Die span speel in die Europese Rugbykampioenskap. Die span het tot dusver nog nie vir die Rugbywêreldbeker gekwalifiseer nie, al ding hulle sedert 1995 in die kwalifisering mee. Die sport is in die land nog steeds op amateurvlak, maar daar is verskeie Tsjeggiese spelers wat in Frankryk professioneel speel, waaronder Martin Jágr.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|Die Tsjeggiese nasionale rugbyspan in [Amsterdam, nadat hulle Nederland tydens die 2010/12-Europese Nasiesbeker 25–13 geklop het]]
In 2005 het Tsjeggië die Australiese Superrugbyspan Waratahs na Praag genooi, maar met 3–94 verloor.

Tsjeggië het op 16 Desember 2009 Hongkong op Synot Tip Arena in Praag met 17–5 geklop. Dit was die laaste wedstryd vir ses spelers: Antonín Brabec, Jan Macháček, Jan Oswald, Pavel Syrový, Ladislav Vondrášek en Jan Žíla.

Tsjeggië is in 2014 van die Europese Nasiesbeker se Eerste Divisie na die Tweede Divisie afgegradeer, nadat hulle op die sesde plek in hul groep geëindig het.

Op 9 November 2016 het Tsjeggië ter herdenking van die Tsjeggiese Rugbyunie se 90ste verjaarsdag in ’n historiese wedstryd teen die Britse Barbarians te staan gekom. Dié wedstryd is op die Marketa-stadion in Praag aangebied. Hulle is egter deur die Barbarians 71–0 geklop.

## Rekords 
### Algehele rekord 
Tsjeggië het teen 18 Desember 2019 124 van hulle 286 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 43,36%. Dit sluit Tsjeggo-Slowakye se statistiek in.

Tsjeggië se toetsrekord teen alle lande: *(Korrek op 18 Desember 2019)*

### Wêreldbekerrekord 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die Česká Rugbyová Unie
Julius Nyerere

**Julius Kambarage Nyerere** (13 April 1922 – 14 Oktober 1999) was Tanzanië (vroeër Tanganjika) se eerste verkose leier ná onafhanklikwording in Desember 1961. 'n Staatsgreep in Zanzibar het daartoe gelei dat die eiland opgeneem is as deel van 'n unie met die Tanzaniese vasteland – 'n proses wat Nyerere begin en gelei het.

Nyerere se "ujamaa"-beleide – die kollektivisering van die landbou en die nasionalisering van die handel en nywerheid – was sowel utopies as rampspoedig; desnieteenstaande het hulle 16 jaar lank beleid gebly. Sy regering het opleiding en hulp verleen aan antikolonialistiese groepe wat die regering van wit minderheid in die hele Suider-Afrika beveg en toesig gehou het oor die oorlog tussen 1978 en 1979 in Tanzanië met Uganda, wat gelei het tot die omverwerping van die Ugandese president Idi Amin. In 1985 het Nyerere afgetree en is hy opgevolg deur Ali Hassan Mwinyi, wat baie van Nyerere se beleid omgekeer het. Onder Nyerere het Tanzanië baie aktief by streekskonflikte betrokke geraak. Nyerere, wat oral in Afrika as Mwalimu ("leraar"/"onderwyser") bekend gestaan het, het homself gewy aan boerdery en diplomasie, veral in die voortslepende krisis in Burundi. Hy het sy leierskap van die regerende party tot 1990 behou.

## Lewensgeskiedenis 
Julius Kambarage Nyerere, die seun van 'n ondergeskikte hoofman, is op 13 April 1922 in Butiama aan die oostelike oewer van die Victoriameer gebore. Hy het eers op twaalfjarige ouderdom begin skoolgaan. Sy potensiaal is deur die Rooms-Katolieke vaders wat vir hom klas gegee het raakgesien en met hul bystand is hy aan die Makerere-universiteit in Uganda as onderwyser opgelei.

Hy het met behulp van 'n staatsbeurs sy meestersgraad in die geskiedenis en politieke ekonomie aan die Universiteit van Edinburg verwerf, waar hy met sosialistiese denkwyses kennis gemaak het. Met sy terugkeer na Tanganjika moes hy tussen die onderwys en die politiek kies. Hy het die politiek gekies. Nyerere het 'n belangrike rol gespeel in die byeenbring van 'n aantal nasionalistiese faksies en die stigting van die Tanganyika African National Union (TANU), wat hy gelei het. Ná onafhanklikwording in Desember 1961 – die nuwe republiek is Tanzanië genoem – is hy tot president verkies en sy beleidsrigtings is 16 jaar lank gevolg. In 1985 – ná 23 jaar – het hy die amp neergelê, maar tot 1990 die partyleier gebly.

Nadat vasgestel is dat hy aan bloedkanker ly, is Nyerere in Londen se St Thomas-hospitaal opgeneem en behandel, waar hy in 1999 aan 'n massiewe beroerte-aanval gesterf het.

## Onderskeidings 
In 1992 word hy saam met Aung San Suu Kyi bekroon met die Unesco Internasionale Simón Bolívar-prys, 'n prys wat bedoel is om aktiwiteite van buitengewone verdienste te beloon wat in die gees staan van die Latyns-Amerikaanse vryheidsvegter Simón Bolívar.

## Skakels 
* Nyerere-dag

## Verwysings
Max Theiler

**Max Theiler** is op 30 Januarie 1899 in Pretoria gebore as seun van sir Arnold Theiler (die bekende veearts wat die Onderstepoort-dierehospitaal gestig het) en Emma (née Jegge). Hy het by die Universiteit van Kaapstad en die Universiteit van Londen in die medisyne studeer en in tropiese medisyne gespesialiseer.

In 1922 is hy by die departement van tropiese medisyne by Harvard aangestel en het hy met navorsing oor die geelkoorsvirus begin. In 1930 het hy 'n aanbod van die internasionale gesondheidsdepartement van die Rockefeller Stigting in New York aanvaar om te help met die stryd teen geelkoors. Eers het hy 'n toets ontwerp waardeur dié dele van die wêreld waar geelkoors inheems is, akkuraat afgebaken word.

Laastens, in 1937, het hy 'n effektiewe entstof teen geelkoors ontwikkel, na hy in 1930 ontdek het watter virus die siekte veroorsaak. Hierdie entstof was geskik vir massaproduksie en sedert die uitvinding daarvan is miljoene mense teen geelkoors ingespuit. Ter herkenning van sy briljante werk is die 1951 Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde aan Theiler toegeken. Hy het ook belangrike navorsing gedoen oor denguekoors, Japannees-enkefalitis en kinderverlamming.

Theiler is in 1928 met Lillian Graham getroud en hulle het een dogter gehad. Hy is in 1972 in New Haven, Connecticut, oorlede.

## Belangrikste prestasies 
Max Theiler, 'n Suid-Afrikaner, was verantwoordelik vir die ontwikkeling van 'n entstof teen geelkoors, een van die mees gevreesde siektes van tropiese Amerika en tropiese Afrika. Dit word veroorsaak deur 'n virus en gekenmerk deur koors, geelsug en, in ernstige gevalle, bloeding van die slymvliese en "swart" vomeersel. Die bekendstelling daarvan tot die seepoorte van Europa en Afrika was dikwels gevolg deur 'n verwoestende epidemie met 'n hoë sterftesyfer.

Die entstof is in die laboratoriums van die Rockefeller Stigting ontwikkel deur 'n span wat deur Dr Max Theiler en Dr Hugh Smith gelei is en is een van die doeltreffendste en veiligste entstowwe wat tot dusver vervaardig is. Dit beskerm 90% van dié wat daarmee geënt is, ten volle.

Die wydverspreide gebruik daarvan het die gevaar vir gemeenskappe in Afrika en Amerika uit die weg geruim en het die bedreiging wat op 'n stadium deur hierdie infeksie bestaan het, grootliks verwyder. Max Theiler het 'n Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde in 1951 ontvang – die eerste Suid-Afrikaner wat hierdie internasionale eer behaal het.

Hy het ook die Chalmer Medalje van die Koninklike Vereniging van Tropiese Medisyne en Higiëne (Londen, 1939), die Flattery Medalje (Harvard, 1945) en die Lasker Toekenning van die Lasker Stigting (1949) ontvang.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Polimerase kettingreaksiemetode

Die **polimerase-kettingreaksie** (PKR) of DNS-amplifikasie is 'n metode wat gebruik word om DNS te vermeerder sodat dit makliker bestudeer kan word. Deur dié proses word miljoene identiese replikas van 'n stuk DNS binne enkele ure vervaardig. 

Voor PKR in 1983 deur 'n Amerikaanse wetenskaplike, Kary Mullis, uitgevind is, moes heelwat weefsel gebruik word om 'n DNS-profiel te verkry. Dit het ernstige praktiese probleme geskep: tensy die bloed of ander weefsel vrywillig geskenk is en behoorlik geberg is nadat dit die liggaam verlaat het, was daar selde genoeg genetiese materiaal beskikbaar vir bestudering.

Boonop was ouer ontledingsmetodes omslagtig, sodat DNS-studie 'n beperkte plek in genetiese navorsing gehad het. Danksy PKR is dit nou moontlik om DNS uit baie klein hoeveelhede weefsel - byvoorbeeld selle uit speeksel agter op 'n gebruikte seël, 'n enkele bloedspatsel of vanaf vel wat op 'n vingerafdruk agter gebly het - te bestudeer. DNS van 'n swak gehalte kan ook ontleed word, wat beteken dat selfs genetiese materiaal van mummies en van uitgestorwe diere soos mammoete en kwaggas nou toeganklik is. Daarby is dit moontlik om ooreenstemmende gene van 'n groot aantal spesies met mekaar te vergelyk en duidelikheid te verkry oor hul verwantskappe met mekaar.

Die diagnose van genetiese siektes is verder aansienlik vergemaklik, asook die bepaling van die menslike genoom se samestelling.

Een rede vir die sukses van PKR is dat dit 'n betreklik eenvoudige proses is wat nie hoogs gespesialiseerde toerusting vereis nie. As 'n wetenskaplike 'n bepaalde stuk DNS - byvoorbeeld 'n sekere geen by 'n pasiënt - wil bestudeer, is dit nie nodig vir hom om die geen te isoleer nie. Wat hy wel benewens DNS van die pasiënt nodig het, is trifosfaatnukleotiede, die ensiem DNS afhanklike DNS-polimerase en oligonukleotiede.

Laasgenoemde is stukke DNS - bestaande uit sowat 20 nukleotiede elk - wat op bepaalde plekke op chromosome voorkom. Om die gewenste stuk DNS te vermeerder, gebruik die navorser eksemplare van twee oligonukleotiede wat aan weerskante daarvan voorkom. Dié oligonukleotiede definieer eindpunte van die DNS wat vermeerder moet word.

Om die proses aan die gang te sit, word die mengsel van DNS en trifosfaatnukleotiede verhit. Dit laat die drade van die dubbelheliks waaruit DNS bestaan, skei. Die mengsel word weer afgekoel, en die oligonukleotiede heg hulself aan die ooreenstemmende DNS-drade. Die oligonukleotiede dien as afspringplekke waarvandaan die DNS polimerase basisse een vir een byvoeg:

Slegs die gedeelte tussen die oligonukleotiede word gerepliseer. Die proses van verhitting en verkoeling word oor en oor, gewoonlik 25 keer, herhaal tot genoeg kopieë van die gewenste stuk DNS verkry is. Om te voorkom dat die ensiem deur hitte afgebreek word, gebruik navorsers DNS-polimerase uit die warmwaterlewende bakterie *Thermus aquaticus*.

Na afloop van een siklus - wat 'n minuut of twee duur - is daar twee stukke DNS, na twee siklusse vier, na drie siklusse agt en na vier siklusse sestien. Danksy dié eksponensiële toename kan meer as 'n miljoen kopieë in minder as 'n uur verkry word.
Asynsuur

**Asynsuur**, ook bekend as **etanoësuur**, is 'n organiese chemiese verbinding, die meeste bekend vir die suur smaak in asyn en sy stekende reuk. Sy gekondenseerde struktuurformule word voorgestel as CH3COOH. Suiwer watervrye asynsuur is 'n kleurlose verbinding wat water uit die omgewing aantrek (higroskopies is), en benede 16,7&nbsp;°C tot 'n kristal vries. Asynsuur is vretend en sy gas veroorsaak irritasie van die oë, 'n droog- en brandneus, 'n seer keel en vertering van die longe. Asynsuur word as 'n swak suur beskou omdat by standaard temperatuur en druk (STD) die gedissosieerde suur in ewewig is met die ongedissosieerde vorm in waterige oplossing, in teenstelling met sterk sure wat volledig gedissosieer is. Asynsuur is een van die eenvoudigste karboksielsure (die naaseenvoudigste ná mieresuur). Dit is 'n belangrike chemiese reagens en industriële chemikalie.

## Vervaardiging 
Asyn is tradisioneel uit wyn se alkohol verkry, maar daar is verskeie chemiese maniere om asynsuur te vervaardig en in die nywerheid word 'n paar daarvan toegepas. 'n Belangrike tussenproduk is asetaldehied wat met suurstof geoksideer kan word. Oplossings van asetaldehied wat 'n katalisator soos 0,5% mangaan-asetaat bevat, kan by 'n temperatuur van 55-80&nbsp;°C en  5-6&nbsp;Atm met die suurstof van die lug reageer volgens:
:2CH_3CHO + O_2 \xrightarrow{Mn^{2+}} 2CH_3COOH
300px|duimnael|links|Die Monsanto-proses
Daar is nogtans ander prosesse soos die Monsanto-proses, wat uitgaan van metanol en koolstofmonoksied en 'n rodium-katalisator. 
:CH_3OH + CO \xrightarrow{Rh} CH_3COOH

## Voorbeeld: Bereken pH van suuroplossing 
Bereken die pH van 'n 1.3 M oplossing van asynsuur (CH3COOH). (M staan vir mol/liter)

Ka = 1.8 &times; 105

In die algemeen:

:K_a = \frac{[H^+][A^- ]}{[HA]}   vir  HA  H^+ + A^-

**Antwoord**

Die dissosiasie reaksie vir CH3COOH is die volgende:

:CH_3COOH  H^+ + CH_3COO^-

Die verandering in konsentrasie van elke element word in die tabel hieronder gewys:

Vanaf die algemene definisie vir K_a:

:K_a = \frac{[H^+][CH_3COO^-]}{[CH_3COOH]}

:K_a = \frac{x \cdot x}{1.3-x}

:x^2 + K_a.x - 1.3.K_a = 0

Die algemene oplossing vir 'n kwadratiese vergelyking is die volgende:

:x = \frac{\pm \sqrt{b^2 - 4ac} - b}{2ac}

Indien waardes vervang word, word die volgende verkry:

:x = \frac{\pm \sqrt{K_a^2 - 4(1)(1.3 K_a)} - K_a}{2(1)(1.3 K_a)}

:K_a = 1.8 \times 10^{-5}

Dus is:

:x = 0.004828

Onthou dat x = [H^+]

Dus

:pH = -\log [H^+] = -\log 0.004828 = 2.32

Alternatiewelik kan die aanname gemaak word dat x baie kleiner as 1 is omdat dit 'n swak suur is (Ka is klein, dus dissosieer die suur baie min). Dus x . Dus:

:K_a = \frac{x \cdot x}{1.3-x} \approx \frac{x \cdot x}{1.3}

Dus: x = \sqrt{1.3 K_a} = 0.004837

:pH = -\log [H^+] = -\log 0.004837 = 2.32

## Kyk ook 
*Lys van sure en basisse

## Verwysings
Duitse sokkerkampioen

Sokker is in 1903 in Duitsland verenig met die stigting van die Duitse sokkerbond. Voorheen was daar verskillende onafhanklike kompetisies. Tussen 1903 en 1944 het die wenners van die verskillende streeksligas aan die einde van die seisoen in 'n reeks uitspeelwedstryde meegeding om die Duitse kampioen te bepaal. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Sowjetse besettingsowerhede geweier dat die kampioen van die deel onder hulle administrasie aan die uitspeeltoernooi mag deelneem en kon die spanne in Oos-Duitsland dus nie langer aan die Duitse kampioenskappe deelneem nie. In Wes-Duitsland het die wenners van die Oberligas (wat die Gauligas van die Derde Ryk vervang het) voortgegaan met die uitspeelwedstrydstelsel tot in 1963, waarna die wenner van die Bundesliga as die Duitse kampioen gekroon is. In Oos-Duitsland is die wenner van die DDR-Oberliga as die kampioen gekroon.

Tussen 1903 en 1944 het die klubs meegeding om die "Victoriatrofee", geskenk deur kroonprins Wilhelm van Pruise. Die laaste span wat die Viktoriatrofee verower het, was Dresdner SC, wat die lugmagklub *Luftwaffen SV Hamburg* in die Olimpiese Stadion in Berlyn met 4–0 verslaan het aan die einde van die 1943/44-kompetisie. In die chaos wat in Duitsland geheers het aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog, het die trofee verdwyn ('n sokkerondersteuner het dit aanvanklik in sy kelder onder 'n hoop steenkool vir die Geallieerdes weggesteek. Dit is daarna vir jare lank in 'n privaatkluis in 'n Oos-Duitse bank bewaar). Dit het eers na die Duitse eenwording in 1990 weer na vore gekom en is aan die DFB oorhandig.

In die Duitse Bondsrepubliek is daar intussen 'n nuwe trofee, die *Meisterschale* ("Kampioenskapstrofee"), geskep in 1949. Hierdie trofee word vandag steeds gebruik om die Duitse kampioen te kroon.

## Lys van kampioene 
duimnael|Victoria, die voormalige trofee tussen 1903 en 1944

## Aantal titels per klub (1903–2025) 
duimnael|400px|Kaart volgens kampioene

## Literatuur 
* Grüne, Hardy *100 Jahre Deutsche Meisterschaft*, Werkstatt GmbH, 2003, 558 S., ,
Kokaïen

duimnael|Kokaïen
duimnael|Kokaïen

**Kokaïen** (C17H21NO4 **bensoïelmetielekgonien**), wit verkry word uit die blare van die kokaboom (*Erythroxylon coca*), is een van die gewildste dwelms onder welgestelde gebruikers van verbode middels. Die middel word gewoonlik ingeneem deur dit in die neusgange op te snuif. Die gebruiker ervaar 'n gevoel van euforie, wat dikwels gevolg word deur 'n tydperk van ernstige depressie nadat die middel uitgewerk het.

Die liggaam ontwikkel nie toleransie vir kokaïen nie, sodat dit nie vir gebruikers nodig is om al groter dosisse te neem om dieselfde uitwerking te verkry nie. Die dwelm is nie so fisiek verslawend soos byvoorbeeld heroïen nie – maar dit het wel 'n kragtige sielkundig verslawende invloed. Mense wat dit een maal gebruik het, het dikwels 'n sterk begeerte om dit weer te neem.

Kokaïen benadeel die liggaam op verskillende maniere. Dit kan tot chroniese loopneus en misvorming van die gesig weens verval van die neusskot lei – maar die grootste gevaar is die invloed wat dit op die hart en bloedsomloopstelsel het. Navorsing het getoon dat die gereelde gebruik – 12 keer of meer – van kokaïen voor die ouderdom van 45 jongmense se risiko vir 'n hartaanval met sowat 25 persent verhoog. Kokaïengebruikers loop ook 'n aansienlik groter gevaar om beroerte te kry.

Kokaïen benadeel die bloedsomloopstelsel op verskeie maniere:
* Senu-impulse word versterk, sodat die hart kragtiger saamtrek. Dit kan lei tot skade aan die hartspier;
* Bloedvate word vernou, wat veroorsaak dat minder bloed die hart – en ander organe – bereik;
* Die dwelm kan hartaritmieë meebring. Dit beteken dat die hart ongereeld klop en kan gaan staan;
* Kokaïen bevorder die saamklewing van bloedplaatjies, wat maklik bloedklonte kan vorm.

## Sien ook 
* Heroïen
Oplosbaarheid

duimnael|Sout is water-oplosbaar.

**Oplosbaarheid** verwys na die vermoë van 'n stof om in 'n oplosmiddel op te los. Dit word gemeet in terme van die maksimum hoeveelheid opgeloste stof, opgelos in 'n oplosmiddel, by ewewig. So 'n oplossing is 'n versadigde oplossing. Sommige stowwe is oplosbaar in alle verhoudings met 'n gegewe oplosmiddel, soos etanol in water, hierdie eienskap is bekend as mengbaarheid.
Onder baie kondisies kan die ewewigs-oplosbaarheid oorskry word om 'n metastabiele oorversadigde oplossing te gee. Die oplosmiddel is gewoonlik 'n vloeistof, wat 'n suiwer stof of mengsel kan wees. Die spesie wat oplos, die opgeloste stof, kan 'n gas, 'n ander vloeistof, of 'n vaste stof wees. Oplosbaarheid wissel van oneindig oplosbaar, soos etanol in water, tot swak oplosbaar, soos silwerchloried in water. Die term onoplosbaar word dikwels gebruik vir swak oplosbare verbindings, terwyl daar streng gesproke baie min gevalle is waar absoluut geen materiaal oplos nie.

Oplosbaarheid kan op verskeie maniere uitgedruk word, soos gram per liter oplossing of mol per kg oplosmiddel. Vir oplossings van soute word dit dikwels uitgedruk in 'n oplosbaarheidsproduk.
## Verwysings
Laserdrukker

duimnael|300px|'n 1993 Apple LaserWriter Pro 630 laserdrukker
'n **Laserdrukker** is 'n algemene tipe rekenaardrukker wat vinnig hoë-kwaliteit teks- en grafiese drukwerk op gewone papier kan lewer.  Laserdrukkers gebruik net soos fotostaatmasjiene 'n xerografiese drukproses maar verskil van analoë fotostaatmasjiene deurdat die beeld geskep word deur 'n laserstraal oor die drukker se fotoreseptor te skandeer.

## Oorsig 
Die gebruik van laserdrukkers het baie voordele bo ander soorte drukkers.  Anders as by impakdrukkers is 'n laserdrukker se spoed veranderlik. Dit hang grootliks af van die hoeveelheid besonderhede wat vervat is in die grafiese beeld wat verwerk word. Die vinnigste modelle kan soveel as 200 monochroom bladsye per minuut lewer (d.w.s. 12&nbsp;000 bladsye per uur).  Die vinnigste kleurlaserdrukkers kan soveel as 100 bladsye per minuut lewer (oftewel 6&nbsp;000 bladsye per uur).  Hoë-snelheidslaserdrukkers word gebruik vir massapos van verpersoonlikte dokumente soos kredietkaart- en munisipale rekeninge en kompeteer goed met litografie in sommige kommersiële toepassings. (Die Xerox 9700 laser drukker, druk sowat 120 bladsye per minuut.)
Ottomaanse Ryk

Die Ottomane was Islamitiese Turke wat genoem is na hul stigter, Osman I (ook vertaal as Othman of Ottoman). Osman was die seun van 'n Turkse hoofman en het 'n reputasie as vaardige krygsman en leier opgebou tydens plundertogte op vestings van die Bisantynse Ryk in noordwes-Turkye (destyds Anatolië genoem). Duisende Turke en Arabiere het hulle by hom aangesluit en mettertyd het hy en sy opvolgers 'n magtige ryk opgebou en die Bisantyne stelselmatig teruggedryf.

duimnael|links|Vlag van die Ottomaanse Ryk (1453–1844)
duimnael|links|Die Ottomaanse Ryk in 1683
[duimnael|links|Die verowering van [Konstantinopel op 29 Mei 1453]]
Op 29 Mei 1453 het die Ottomane onder sultan Mehmet II die Bisantynse Ryk die finale nekslag toegedien met die verowering van Konstantinopel, hoofstad van die Bisantyne. Dié stad se naam is verander na Istanboel (grootste stad van hedendaagse Turkye) en alle Christelike kerke, soos die bekende Aya Sophia (Kerk van die Heilige Wysheid), is in Islamitiese moskees verander.

Die Ottomaanse Ryk het sy hoogtepunt bereik onder Süleyman die Manjifieke (1520–1566), toe die grootste deel van die Nabye Ooste, Noord-Afrika, Wes-Asië, die Balkanlande en Hongarye onder sy beheer was. Süleyman I het sy sukses beskou as 'n beloning van Allah omdat hy Islam bevorder het. Hy het daarom ook baie moeite gedoen om Islam op alle gebiede, insluitende die kuns, opvoeding en argitektuur te bevorder en uit te brei.

In daardie stadium was net sowat die helfte van die bevolking van die Ottomaanse Ryk Moslems. Anders as in die vroeë Islamitiese Ryk was die Ottomane egter baie verdraagsaam teenoor alle ander godsdienste. Niemoslems is toegelaat om hulself te bestuur in sake rakende godsdiens, opvoeding en regspraak, mits hulle belasting (jizya) aan die owerheid betaal het.

Die Ottomaanse Ryk, een van die magtigste in die geskiedenis van die mensdom, het vir sowat 450 jaar voortbestaan en eers tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914–1918) finaal tot 'n val gekom. Hoewel dit nie 'n suiwer Islamitiese Ryk en teokrasie was soos tydens die Oemajjad- en Abbasidiese dinastieë nie, was Islam die amptelike godsdiens van die Ottomane en het hulle grootliks daartoe bygedra om dié godsdiens te bevorder.

## Bronne 
*  Jason Goodwin, *Lords of the Horizons. A History of the Ottoman Empire*, 1998. 
*  Bernard Lewis, *Istanbul en de wereld van het Ottomaanse Rijk*, 2007.  (oorspronklike Engels: *Istanbul and the Civilization of the Ottoman Empire*, 1963)
*  Caroline Finkel, *De droom van Osman. Geschiedenis van het Ottomaanse Rijk, 1300–1923*, 2008.  (oorspronklike  Engels: ''Osman's Dream'', 2005)

## Eksterne skakels 
*