open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Opregte suikerbos

Die **opregte suikerbos** (*Protea repens*) is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap en Oos-Kaap voor waar dit deel van die fynbos-bioom is. Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig'(LC) gelys. Die spesie groei regop en word 4.5&nbsp;m in hoog. Die plant blom regdeur die jaar en die plante van die Wes-Kaap se hoogtepunt is van Mei tot Oktober en dié van die Oos-Kaap se hoogtepunt is September tot Maart.

Dit groei in die winterreënvalstreke as 'n struik of 'n klein boompie. Dit kom voor vanaf seevlak tot so hoog as 2&nbsp;000&nbsp;m. Die boom word ongelukkig dikwels uitgeroei wanneer bewerkbare grond op laagliggende berghellings voorberei word vir boerderydoeleindes. Die plant oor leef nie 'n brand nie maar die sade wel, dit is egter ook die eerste plant wat sal groei in die veld wat deur vuur verwoes is. 

Die blomme is so ryk aan nektar dat dit as 'n wolkie uitgeskud kan word. Die nektar kan gekook word tot suikerbosstroop, 'n soet en strelende hoesmiddel. As dit lank genoeg gekook word, word dit suiker.

Die boom se FSA-nommer is 94.2.

## Galery 

Lêer:Protea repens bush.jpg|Bos
Lêer:Starr 980528-4146 Protea repens.jpg|Blom
Lêer:Protea repens flower.jpg|Blomme besig om oop te maak
Koningsprotea.jpg
Protea repens 154928599.jpg
Protea repens 1DS-II 4128.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Protea Atlas
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Trans-Kalahari-Grootpad

duimnael|Logo van die *Walvisbaai Korridorgroep*, 'n skematiese voorstelling van die Trans-Caprivi- en Trans-Kalahari-Grootpaaie met Walvisbaai as fokuspunt
[duimnael|Lugfoto: Trans-Kalahari-Grootpad naby [Witvlei, Namibië]]

Die **Trans-Kalahari-Grootpad** (Engels: Trans-Kalahari Highway) is 'n belangrike hoofroete wat Namibië deur Botswana met Suid-Afrika en Mosambiek verbind. 

Met die beplanning en konstruksie is daar in die vooruitsig gestel dat dit die belangrikste handels- en vervoerroete deur die Kalahari-woestyn sou word.

Tot die einde van die twintigste eeu, was die roete slegs 'n grondpad op meeste dele, maar sedert 1998 begin nuwe teerpaaie die verbindings vorm tussen Walvisbaai en Swakopmund aan die Atlantiese Oseaan met Maputo aan die Indiese Oseaan.

Die Trans-Kalahari-Grootpad word insgelyks vir heelwat privaat- en toeristeverkeer gebruik aangesien die nuwe pad van Windhoek na Johannesburg die afstand oor die suidelike roete via Upington met ongeveer 400 km verkort het.

## Roete gevolg 
Vanaf Windhoek volg dit die Namibiese nasionale roete B6 in 'n oostelike rigting deur Gobabis. Dit bereik Botswana by die Buitepos-grenspos. In Botswana word die roete ooswaarts via die A2 gevolg. Ongeveer 150 km verby die grenspos, vurk die pad na noordoos en suidoos; die roete na Suid-Afrika en die Ooskus word in 'n suidelike rigting voortgesit, verby die gehuggies van Kang en Sekoma, voor Jwaneng en Kanye bereik word. Enkele kilometer ná Lobatse verbygesteek is, bereik die grootpad die Pioneer Gate-grenspos tussen Botswana en Suid-Afrika (Skilpadshek genoem aan die Suid-Afrikaanse kant).

Van Skilpadshek af loop die N4 nasionale roete na ongeveer 50 km deur Zeerust en 135 km verder verby Rustenburg, voor die Suid-Afrikaanse hoofstad Pretoria binnegery word. 

Vanaf Pretoria ooswaarts volg 'n roete wat as die *Maputo-korridor* bekend staan. Die N4-snelweg loop verby Witbank, Middelburg en Nelspruit, tot by Komatipoort waar die grens met Mosambiek gekruis word. Die roete deur Mosambiek volg 'n pad wat as die EN4 bekend staan. Slegs 80 km verder op die EN4 word die Mosambiekse hoofstad Maputo bereik.
Zoeloe-koninkryk

Die **Zoeloe-koninkryk** (Zoeloe: *Wene wa Zulu*) was 'n koninkryk van die Zoeloes wat tussen 1816 en 1897 in die noorde van die huidige Suid-Afrikaanse provinsie KwaZulu-Natal bestaan het.

[duimnael|links|Hierdie kaart toon die opkoms van die Zoeloeryk onder Shaka (1816–1828) in die hedendaagse [Suid-Afrika. Die opkoms van die Zoeloeryk  onder Shaka het ander hoofmanne en stamme gedwing om oor 'n wye gebied van Suider-Afrika te vlug. Stamme wat uit die Anglo-Zoeloeoorlog se gebied  gevlug het sluit in Sjangaans, Zwangendaba, Noord-Ndebeles, Hlubi, Ngwane en die Fengu. 'n Aantal stamme is vasgevang tussen die Zoeloe-ryk en die vooruitkomende Voortrekkers en Britse Ryk  soos die Xhosas .]]
Die koninkryk was deur die Tugelarivier in die suide en die Pongolarivier in die noorde begrens, in die weste was die Oranje-Vrystaat en in die ooste die Indiese Oseaan geleë.

Die koninkryk het omstreeks 1820 uit die Mthethwa-Konfederasie met die vereniging van die Zoeloestamme onder Shaka ontstaan. Nadat hulle in die Anglo-Zoeloe-oorlog van 1879 verslaan is, is die onafhanklikheid van die koninkryk beëindig.

In November 1884 het die Duitse reisiger August Einwald ten behoewe van die handelaar Adolf Lüderitz met koning Dinuzulu 'n verdrag gesluit, waarin die Duitse Keiserryk 'n territoriale aanspraak aan die St. Lucia-baai gekry het. Ná 'n vergoeding met die Britte is die Duitse aanspraak in Mei 1885 gekanselleer, nadat die Britte na 'n kontrak wat in 1843 met koning Phunga kaGumede gesluit is, verwys het.

In 1887 het die koninkryk 'n Britse protektoraat geword en in 1897 is die gebied as die Natalkolonie geannekseer. Die Zoeloe-monargie bestaan tot op hede, maar dit is nie meer 'n entiteit nie.

## Konings 
* Shaka kaSenzangakhona, seun van Senzangakhona en halfbroer van Siguyana, koning van 1816 tot 1828
* Dingane kaSenzangakhona, seun van Senzangakhona en halfbroer van Shaka, koning van 1828 tot 1840
* Mpande kaSenzangakhona, seun van Senzangakhona en halfbroer van Shaka en Dingaan, koning van 1840 tot 1872
* Cetshwayo kaMpande, seun van Mpande, koning van 1872 tot 1884
* Dinuzulu kaCetshwayo, seun van Cetshwayo kaMpande, koning van 1884 tot 1913, tydelik verban
* Solomon kaDinuzulu (1891–1933), seun van Dinuzulu kaCetshwayo, koning van 1913 tot 1933
* Cyprian Bhekuzulu kaSolomon (4 Augustus 1924 tot 17 September 1968), seun van Solomon kaDinuzulu, koning van 1933 tot 1968
* Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu, seun van Cyprian Bhekuzulu kaSolomon, koning van 1968 tot 2021
* Misuzulu Zulu, seun van Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu, sedert 2021

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  
*  

## Eksterne skakels
Koninkryk

'n **Koninkryk** kan na een van die volgende verwys:

* Monargie, 'n staatsvorm waar 'n koning regeer.
* Koninkryk (biologie), vlak van wetenskaplike klassifikasie van organismes (taksonomie).

## Eksterne skakels 
*
Ravenscroft-versameling

Die **Ravenscroft-versameling** bestaan uit 'n groep foto's wat in die laaste dekades van die 19de en vroeg in die 20ste eeu in die Kaapkolonie (en latere Kaapprovinsie) geneem is.  Hierdie kolleksie is van groot kultuur-historiese waarde en is ter insae in die Staatsargief in Roelandstraat in Kaapstad. Daar is foto's van dorpe en hul huise, winkels, fabrieke, strate en brûe en van plase, bergpasse en ander plekke van belang. Ook het hy foto's geneem van die politieke en sakeleiers van sy tyd, onder andere Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan), goewerneur sir Bartle Frere en Cecil John Rhodes. 

Thomas Daniël Ravenscroft  (Swellendam, 1 Mei 1851 – Hermanus, 24 Maart 1948) was in 1869 in diens by fotograaf William Moore in Kaapstad om die vak te leer. Aanvanklik het Ravenscroft 'n ateljee in Robertson, maar vanaf 1900 is hy in Rondebosch gevestig. In 1920 verhuis hy na Hermanus. In die 1880's kry hy die opdrag van die spoorweë van die Kaapkolonie om die dorpe wat hulle bedien te fotografeer. Die foto's is as poskaarte uitgegee en het ook die treinkompartemente versier. Ravenscroft het dikwels foto's vanaf 'n hoë punt geneem om die uitleg van 'n dorp duidelik uit te beeld. Hy het nie die kunstenaarsoog van sy vakgenoot Arthur Elliott gehad nie, maar die dokumentêre waarde van sy werk bly van uitsonderlike belang. 

Ander soortgelyke versamelings is die Gordon-versameling,  Gribble-versameling, Duggan-Cronin-versameling, Sammy Marks-fotoversameling en die Elliott-versameling.
Gribble-versameling

Die **Gribble-versameling** is 'n versameling van 29 000 foto's (waarvan 26 000 op glas negatiewe) wat 'n unieke kultuurhistoriese en visuele rekord van die Drakensteinvallei van die laat 19de eeu tot aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog gee. Dit sluit in foto's van individue, families, troues en ook foto's van skoolgroepe en van sosiale en sportklubs hoofsaaklik van die Paarl en omgewing. Dit is 'n sosiale dokument van die mense wat in die vallei gewerk het. Voorbeelde is afbeeldings van vroue wat hul wasgoed doen in die Bergrivier, die bou van waens, die ontginning van graniet teen Paarlberg en die oes van die koring op die plase in die omgewing. Verder is daar foto's van die dorp se straatbeeld in die tyd sowel as van die omgewing. Die foto's bied ons vandag waardevolle inligting oor historiese geboue en hoe die Paarl deur die jare ontwikkel het.

Hierdie versameling sluit die werk in van drie geslagte Gribble-fotograwe sowel as die werk van die fotograwe Decker en Bell. James Gribble senior het in 1859 van Cornwall in Engeland na Suid-Afrika gekom en hom as fotograaf in Kaapstad gevestig. James Gribble junior (27 Januarie 1863 - 23 Januarie 1943) was 'n vakleerling by Samuel Bayliss Barnard voordat hy hom in 1882 as fotograaf in die Paarl gevestig het. Daardie tyd was die Paarl 'n vooruitstrewende dorp en Gribble word 'n vooraanstaande inwoner. Hy was onder andere 40 jaar sekretaris van die Paarlse Boerevereniging. In 1988 neem hy ook die besigheid van James F. Goch oor. In 1919 sluit Harold, die derde geslag van die Gribbles, by die ateljee aan.

Die versameling is onder beheer van die Drakenstein Heemkring. Soortgelyke kolleksies van illustrasies is die Gordon-versameling, Ravenscroft-versameling, Duggan-Cronin-versameling, Sammy Marks-fotoversameling en die Elliott-versameling.

## Bibliogafie 
* www.drakensteinheemkring.co.za
Waboom

Die **waboom** (*Protea nitida*) – voorheen *Protea arborea* – is die proteaspesie wat die volopste voorkom in die winterreënvalgebied. Hierdie spesie is endemies aan Suid-Afrika. Dit staan ook as die **blousuikerbos**, **bobbejaansuikerbos** of **brandhout** bekend. Die boom se FSA-nommer is 86.

## Habitat en verspreiding
Dit kom in die Wes- en Oos-Kaap voor van die Bokkeveld-eskarp en Kaapse Skiereiland af tot by die Groot-Winterhoekberge in die Oos-Kaap. Dit is deel van die fynbos-bioom. Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig' (LC) gelys.

## Beskrywing
Die plant word tot 5&nbsp;m hoog maar eksemplare van 9&nbsp;m bestaan. Hierdie spesie en die gewone protea (ook wabome genoem) is die enigste proteas wat groot genoeg word dat hul hout gebruik kan word. Dit blom regdeur die jaar met 'n hoogtepunt van Mei tot Augustus. Die plant spruit weer uit na dit gebrand het. Die saad word in 'n doppie geberg en daarna deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei in vlak sandsteengrond of krake in rots op hoogtes van seevlak tot 1&nbsp;200&nbsp;m.

## Gebruike
Die waboom het sy naam te danke aan die Voortrekkers wat die boom se hout gebruik het om ossewaens van te maak. Die hout van die boom het nie reguit vesels nie, maar is inmekaar gevleg. Dit maak die hout besonder sterk. Verskeie onderdele van 'n ossewa, soos die wielvellings word hiervan gemaak.

## Fotogalery 

Protea nitida.jpg|'n Mediumgrootte *Waboom*, met Leeukop in die agtergrond.
Kammaskloof 2.jpg|*Waboom* in Kammaskloof.
Protea nitida - Kogelberg Mnts - South Africa 6.jpg|*Waboom* op Kogelberg.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels
Elliott-versameling

duimnael|Arthur Elliott

Die **Elliott-versameling** bestaan uit foto's wat in die periode tussen 1900 en 1938 hoofsaaklik in die Kaapse skiereiland en Boland geneem is. Daar is foto's van straattonele, Kaaps-Hollandse huise, plaasopstalle, slaweklokke, werfmure, kerke, watermeulens, meubels, porselein, silwerware, landskappe en historiese gebeurtenisse.  Hierdie foto's word onder die waardevolste fotoversamelings in die wêreld gereken en is vir die publiek te besigtig by die argief in Roelandstraat, Kaapstad en by sekere ander staatsargiewe.

Arthur Elliott (Boston, VSA 1870 – Kaapstad, 20 Nov. 1938) kom in 1880 in Suid-Afrika aan. Vroeg in 1900 vlug hy weens die Tweede Vryheidsoorlog na Kaapstad. Bloot per toeval maak hy kennis met die fotografie wat sy lewenstaak sou word. Sy oudste foto's is van Boere-krygsgevangenes in Groenpunt. Hy spesialiseer in foto's wat die land se verlede illustreer. Ook maak hy foto's van skilderye, etse en tekeninge in privaat besit. Verder versamel hy negatiewe van mense wat vroeër foto's geneem het.

Vir meer as 30 jaar is hierdie vrygesel 'n vryskutfotograaf  met 'n eenvoudige ateljee by Langstraat 134. 'n Gedenkplaat is daar aangebring. In sy loopbaan hou hy vyf uitstallings en maak 'n bestaan uit die verkoop van afdrukke van sy werk.

Elliott het sy versameling swak georden. Selfs het hy nie altyd gemeld waar en wanneer die foto geneem is nie. Nogtans is hierdie unieke versameling foto's van groot kultuur-historiese en argitektoniese waarde  vir die mense van Suid-Afrika. Sy hele versameling van 10 000 negatiewe (meesal op glas) is nou deeglik geklassifiseer en geïndekseer en tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

Ander soortgelyke versamelings is die Gordon-versameling, Gribble-versameling, Ravenscroft-versameling, Duggan-Cronin-versameling, die Sammy Marks-fotoversameling en die Morrison-versameling.

## Bibliografie 
* Lantern, jaargang 20, nr. 2, Desember 1970.
Amaliënstein

**Amaliënstein** in die Klein Karoo lê aan die R62-provinsiale pad, 21&nbsp;km oos van Ladismith in die rigting van  Calitzdorp. Die dorpie lê by die suidelike ingang van die Seweweekspoort en direk oos van Zoar.

Amaliënstein is in 1853 op die plaas Elandsfontein gestig as 'n sendingstasie van die Berlynse Sendinggenootskap. Dit is vernoem na Frau Amalia von Stein, 'n groot weldoener van hierdie sendinggenootskap. Die kerk met sy rietdak dateer uit die stigtingsjare en is die fokuspunt in die dorpsuitleg. Dit lê aan die bopunt van die hoofstraat. 'n Suiwer Lutheraanse leer is hier verkondig met geskrifte in Duits, Latyn, Grieks en Hebreeus, maar nie in Nederlands nie. Dit het samewerking op godsdienstige gebied met Zoar belemmer. Nogtans was sendelinge van hier dikwels in Zoar behulpsaam. Die geskiedenis van Amaliënstein is nou verweef met die van sy ouer en groter buurman Zoar.

'n Tipiese  kenmerk van die Duitse sendingpogings was die aandag wat aan arbeid en selfonderhoud      gegee is. Hier het die sendelinge hul volgelinge leer boer. Eerw. A. Schmidt was 'n baie suksesvolle Landwirt (sendeling-boer). Vrugte is onder besproeiing verbou en Schmidt het 'n goue medalje vir sy droë vrugte by 'n internasionale tentoonstelling in Londen gewen.

Omdat die grond van hierdie sendingstasie die eiendom van die genootskap was, kon hulle dit van die hand sit. Na die Eerste Wêreldoorlog is die plaas verkoop aan J.H. Hofmeyr en D.R. Roux. Teenswoordig is dit 'n florerende plaasgemeenskap met 'n sterk kerktradisie. Met die sensus van 1891 in die Kaapkolonie was hier 'n 1 000 inwoners. Tans staan die getal op ongeveer 1 500.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bibliografie 
* Burman, Jose: The Little Karoo. Kaapstad: Human & Rousseau, 1981.
Elandsvlei

Die gehuggie **Elandsvlei** in die Noord-Kaap lê effens wes van die Ceres-Karoo-pad, 154&nbsp;km noord van Ceres, 116&nbsp;km suid van Calvinia, effens noord van die Papkuilsnekpas en net wes van die Tankwa Karoo Nasionale Park. Hierdie R355-roete word beskou as die langste grondpad tussen twee dorpe in die land. Die bergagtige  en halfwoestynomgewing met die Doringrivier, Tankwarivier en die Tra-trarivier is baie gewild by 4x4-entoesiaste en van die plaashuise is in gastehuise omskep. Wupperthal in die Sederberge is met die Tra-tra langs slegs 40&nbsp;km van Elandsvlei af.

Tot die Ceres-Karoo-pad gebou is, het die ou posroete van en na die Biedouwvallei hier verbygeloop. In 1812 het die Hough-familie die eerste huise hier gebou. Daar is nou nog 3 huise op Elandsvlei oor, maar fondamente wys op 'n groter vestiging vroeër. In hierdie droë dele was dit meermale die gebruik om op plekke waar water wel beskikbaar was, en ter wille van wedersydse steun en geselskap in hierdie afgeleë dele, die plaaswerwe saam te groepeer. Kultuur-historici beskou hierdie gehug as 'n opelugmuseum van Kaapse volksboukunde.

Ander voorbeelde van hierdie soort vestigings is die gehugte Matjesfontein en Lokenburg, albei suid van Nieuwoudtville. Soms het sulke nedersettings ontwikkel tot dorpies, soos die geval was met Leipoldtville in die Sandveld  en in sekere mate ook met Hoeko en Schoemanshoek, albei in die Klein-Karoo.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Kreupelhout

Die **kreupelhout** (*Leucospermum conocarpodendron*) is 'n kompakte boom wat endemies aan Suid-Afrika is en net in die suidelike Wes-Kaap vanaf Duiwelspiek tot by Llandudno voorkom en deel van die fynbos-bioom is. Die boom het 'n ronde kroon maar die takke is kwasterig, verdraaid en ineengestrengel. Die verdraaide takke het die boom sy naam gegee. Dit word deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) geklassifiseer as 'n kwesbare spesie. Die boom se FSA-nommer is 84.

## Subspesie 
Daar is ook 'n subspesie *Leucospermum conocarpodendron viridum* geklassisifiseer deur Rourke en die oorspronklike spesie staan taksonomies bekend as *Leucospermum conocarpodendron conocarpodendron*.

Die subspesie *viridum* kom voor op die oostelike hellings van die Kaapse Skiereiland vanaf Nuweland en Kirstenbosch tot by die suide van die skiereiland, asook by Kogelberg, Franschhoek, Houhoek en Stanford. Die subspesie se FSA-nommer is 84.1.

## Galery 

Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 10.JPG|'n Mediumgrootte Kreupelhout op Tafelberg.
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 11.JPG
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 12.JPG
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 8.JPG
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 5.JPG
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 6.JPG
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 7.JPG
Lêer:Leucoseprmum conocarpodendron subsp. viridum tree aspect.JPG|Verdraaide takke.
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain - juvenile.JPG|'n Jong Kreupelhout.
Lêer:Leucospermum conocarpodendron - Table Mountain 15.JPG|Kreupelhout hervestig op Tafelberg nadat indringers verwyder is.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van speldekussingspesies

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Proteaatlas
* REDLIST Sanbi
* Plants of the WorldOnline
Edwin Hubble

**Edwin Powell Hubble** (20 November 1889 – 28 September 1953) was ’n Amerikaanse sterrekundige en is onder meer bekend vir Hubble se wet. Hy kry soms verkeerdelik die krediet daarvoor dat hy die bestaan van sterrestelsels buite die Melkweg ontdek het – dié eer kom egter Vesto Slipher toe.

[duimnael|links|Die 100 duim-Hooker-teleskoop in die Mount Wilson-sterrewag in [Los Angeles County is deur Edwin Hubble gebruik vir sy ondersoek van newels wat geblyk het om sterrestelsels buite ons Melkweg te wees]]
Hubble het Slipher se ontdekking gewild gemaak dat die verlies in frekwensie wat in die elektromagnetiese spektrum van ander sterrestelsels waargeneem word, toeneem in verhouding met ’n spesifieke sterrestelsel se afstand van die Aarde af. Hierdie verhouding staan bekend as Hubble se wet. Slipher, die onbesonge held van die 20ste-eeuse sterrekunde, het sy bevindings in Augustus 1914 eerste bekend gemaak op ’n vergadering van die Amerikaanse Sterrekundige Vereniging. Weens sy teruggetrokke persoonlikheid word baie van sy ontdekkings aan Hubble toegeskryf.

Die Hubble-ruimteteleskoop is na hom genoem.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Vesto Slipher

**Vesto Melvin Slipher** (11 November 1875 – 8 November 1969) was ’n Amerikaanse sterrekundige. Hy het spektroskopie gebruik om die omwentelingperiodes van planete en die samestelling van planetêre atmosfere te ondersoek. In 1912 was hy die eerste sterrekundige wat die verskuiwing van sterrestelsels se spektraallyne waargeneem het en hy was dus die ontdekker van rooiverskuiwings.

Edwin Hubble het sy eie waarnemings van die afstande van sterrestelsels gekombineer met Slipher se meting van rooiverskuiwings. Sy bevindings oor die verhouding tussen afstand en rooiverskuiwings staan deesdae bekend as Hubble se wet. Dit vorm die basis van die moderne model van die uitdyende heel.

Die Slipher-krater op die maan is genoem na Vesto Slipher en sy broer, Earl Slipher, ook ’n sterrekundige.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Beeldhouer (sterrebeeld)

Die **Beeldhouer** (Latyn: *Sculptor*) is ’n klein, dowwe sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit is in die 18de eeu deur Nicolas-Louis de Lacaille geskep. Hy het dit aanvanklik die **Beeldhouer se Ateljee** (*Apparatus Sculptoris*) genoem, maar dit is later verkort.

## Ruimtevoorwerpe 
Die Beeldhouer bevat geen sterre helderder as 3&nbsp;mag nie. Dit is omdat die sterrebeeld die galaktiese suidpool bevat waar min sterre voorkom.

Die helderste ster is Alpha Sculptoris, met ’n helderheid van net 4,31&nbsp;mag. Die sterrebeeld bevat die Sculptor-dwergsterrestelsel, wat deel is van die Lokale Groep (die groep sterrestelsels waartoe die Melkweg behoort) sowel as die Sculptor-groep, die naaste sterrestelselgroep aan die Lokale Groep. Die Sculptor-sterrestelsel (NGC 253), ’n staafspiraalstelsel en die grootste lid van die groep, lê naby die grens tussen die Beeldhouer en die Walvis. Nog ’n prominente lid van die groep is die onreëlmatige sterrestelsel NGC 55.

’n Unieke sterrestelsel in die Beeldhouer is die Wawiel-stelsel, wat 500&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af is. Dit het ontstaan met die samesmelting van twee sterrestelsels sowat 300&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit het ’n kern van ouer, geel sterre wat die kleinste van die twee stelsels was, en ’n buitenste ring van jonger, blou sterre wat die grootste stelsel was. Die skokgolwe van die botsing het intensiewe stervorming in die buitenste ring tot gevolg gehad.

## Verwysings 
* Ridpath, Ian, en Tirion, Wil (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, Londen. . Princeton University Press, Princeton. .

## Eksterne skakels 
* The clickable Sculptor
* Star Tales – Sculptor

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Johann Baptist Cysat

**Johann Baptist Cysat** (Frans: Jean-Baptiste Cysat) (omstreeks 1587 – 17 Maart 1657), ook bekend as **Cysatus**, was ’n Switserse Jesuïete-wiskundige en sterrekundige na wie die maankrater Cysatus genoem is. Hy was een van die eerste mense wat die teleskoop gebruik het.

Cysat se belangrikste werk was oor komete. Hy het die komeet van 1618 waargeneem en die volgende jaar ’n monografie daaroor geskryf. Sy waarnemings oor komete was so akkuraat dat hy in 1804 nog as een van die beste kenners daaroor beskou is.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Nicolas-Claude Fabri de Peiresc

**Nicolas-Claude Fabri de Peiresc** (1 Desember 1580 &ndash; 24 Junie 1637), ook bekend as bloot **Peiresc** of onder die Latynse vorm van sy naam, **Peirescius**, was ’n Franse sterrekundige, oudhedekenner en geleerde. Hy het onder meer die verskille in lengtegrade bepaal tussen verskeie plekke in Europa, om die Middellandse See en in Noord-Afrika.

As sterrekundige het hy onder meer in 1610 die Orion-newel ontdek.
Jean-Philippe de Chéseaux

**Jean-Philippe Loys de Chéseaux** (1718–1751) was ’n sterrekundige van Lausanne in Switserland. Hy het in 1746 ’n lys van newels opgestel, waarvan agt sy eie ontdekkings was. Hy was een van die eerste mense wat geglo het in wat later bekend sou word as Olbers se Paradoks (dat as die heelal oneindig was, die naghemel helder sou gewees het).

De Chéseaux het twee komete ontdek: C/1743 X1 saam met Dirk Klinkenberg en C/1746 P1.

## Verwysings
Olbers se Paradoks

[duimnael|regs|250px|Olbers se [Paradoks in aksie.]]
**Olbers se Paradoks** is die redenasie dat die donkerte van die naghemel die aanname weerspreek dat die heelal oneindig en staties is. Die donkerte van die naghemel is een van die bewyse dat die heelal nie staties is nie, wat ooreenstem met die teorie van die Groot Knal. As die heelal staties was, met ’n oneindige getal sterre, sou enige lyn van ’n waarnemer op die Aarde af geëindig het teen die blink oppervlak van ’n ster, en daarom sou die naghemel helder gewees het.

Die teorie is genoem na die Duitse sterrekundige Heinrich Wilhelm Olbers, wat dit in 1820 geformuleer het. Olbers was nie die eerste sterrekundige wat dit geglo het nie. Die eerste korrekte formulering van die teorie is in 1744 deur Jean-Philippe de Cheseaux gedoen, maar voor hom het onder andere Thomas Digges en Johannes Kepler hulle al met die gedagte besig gehou.

Ander teorieë vir ’n donker naghemel het intussen ontstaan, soos dat die uitspansel so groot is dat die lig van alle sterre nog nie die Aarde bereik het nie, of dat die donkerte veroorsaak word die rooiverskuiwing van wegbewegende sterre en sterrestelsels. 

## Eksterne skakels 
* Relativity FAQ about Olbers' paradox
* Astronomy FAQ about Olbers' paradox
* Cosmology FAQ about Olbers' paradox
Hlohlolwane

**Hlohlolwane** is 'n nedersetting in die Vrystaat, Suid-Afrika. Tydens die apartheidera was Hlohlolwane waar die dorp Clocolan se swartmense gewoon het. Volgens die 2001-sensus het die nedersetting 'n bevolking van 15&nbsp;275 gehad.

## Verwysings
Steinthal

Die **Steinthal Landgoed** is 5km oos van Tulbagh geleë. Dit huisves onder andere die Steinthal Kinderhuis en die Steinthal Sekondêre Skool.

In 1843 koop eerw. Gustav Adolf Zahn (Wasserthalleben, Schwarzberg, Duitsland, 15 April 1808 – Ceres, 8 Maart 1890) van die Rynse Sendinggenootskap hierdie grond aan om vrygestelde slawe daar die geleentheid te bied om huise te bou en tuine aan te lê. Hy het 'n skooltjie gestig wat so bekend geword het om sy hoë standaard dat 'n aansienlike aantal blanke kinders ook as leerlinge ingeskryf is. Die ou skooltjie is tot monument verklaar en doen tans diens as biblioteek.

Zahn het 56 jaar op Steinthal gewerk. Met die aardbewing van 1969 het die gebouekompleks van Steinthal baie skade opgeloop.
Natale Labia Museum

Die **Natale Labia Museum** is 'n kunsgalery en veeldoelige kultuursentrum in Muizenberg. Dit word gehuisves  in 'n herehuis met die naam Casa Labia (maar beter bekend as *The Fort*) by Hoofweg 192 (M4). Vanweë die 18de-eeuse Venesiese boustyl is die gebou iets besonders. In die huis is 18de- en 19de-eeuse meubels sowel as skilderye van ou meesters en eietydse Suid-Afrikaanse kuns te besigtig. Ook vind daar gereeld wisselende tentoonstellings plaas. 

Die huis is in 1929 gebou deur prins Natale Labia (1877-1936) en sy vrou Ida Louise Labia (1879-1961) as woonhuis en Italiaanse konsulaat. Die prins was die Italiaanse konsul in Kaapstad. Sy vrou was die dogter van sir Joseph Benjamin Robinson. Ná die prins se dood is die huis met sy 20 kamers gebruik as Kanadese en later Argentynse ambassade. In 1985 skenk die erfgenaam, graaf Natale Labia, die huis en sy inhoud aan die staat as 'n museum ter herinnering aan sy ouers. Ná 20 jaar is die museum weens geldgebrek gesluit. Nou is dit weer eiendom van die Labia-familie, in sy eertydse glorie herstel en voldoen aan die skenkerfamilie se aanvanklike wens.
Baardskeerdersbos

**Baardskeerdersbos** is 'n landelike nedersetting in die Rooi-Strandveld van die Overberg. Elim, Wes-Kaap lê oos van Baardskeerdersbos, Bredasdorp en Napier na die noordooste en Gansbaai  weswaarts. Omdat dit slegs met grondpaaie bereik kan word, het dorpsontwikkeling tot dusver uitgebly. Sou die beoogde teerpad tussen Gansbaai en Bredasdorp 'n werklikheid word, sal die gehuggie vinnig verander. Oor die oorsprong van die naam bestaan onduidelikheid. Waarskynlik is dit na 'n soort spinnekop met die naam baardskeerder genoem.

Lêer:Baardskeerdersbos houses.jpg|Huise in die hoofstraat.
Lêer:Baardskeerdersbos view across valley.jpg|Uitsig oor die dorpie van oorkant die Boesmansriviervallei.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Rhodes-gedenkteken

duimnael|Die Rhodes-gedenkteken in Kaapstad.
duimnael|Die Rhodes-gedenkteken in Kaapstad.

Die **Rhodes-gedenkteken** in Kaapstad herdenk die Britse imperialis en Suider-Afrikaanse sakeman en politikus Cecil John Rhodes.

Dit lê baie opvallend aan die voet van Duiwelspiek, in die Groote Schuur-landgoed in Rondebosch en langs die Upper Campus van die Universiteit van Kaapstad. Teenswoordig is dit deel van die Tafelberg Nasionale Park. Die De Waalrylaan, die M3, loop langs die monument verby. Op die besondere prominente ligging is besluit is deur sir Herbert Baker en sir Rudyard Kipling. Dit het 'n noordoostelike uitsig oor die stad en op 'n helder dag kan tot die Helderberg en die Hottentots-Hollandberge gesien word.

Die doel van die ontwerp deur Francis Edward Masey en sir Herbert Baker was dat die monument Rhodes se ambisie, rustelose energie en dinamiese krag moes uitbeeld en dat die monument soos 'n Griekse tempel sal lyk. Onder op die halfsirkelvormige terras staan 'n brons ruiterstandbeeld genaamd Physical energy deur die beeldhouer George Frederic Watts. Nege-en-veertig trappe (een vir elke jaar van Rhodes se lewe) lei na die rostrum. Langs die trappe is granietmure met op elke muur vier leeus in brons wat oor die stad uitkyk deur John Macallen Swan. Die U-vormige monument bestaan uit Doriese suile met 'n borsbeeld van Rhodes, ook deur J.M. Swan. In die breedte bo die pilare staan geskryf: "*To the spirit and life work of Cecil John Rhodes who loved and served South Africa 1853–1902*". Uitgekerf in die klip onder die borsbeeld is die bewoording "*The immense and brooding spirit still shall quicken and control living. He was the land and dead his soul shall be her soul*". Dit kom uit Kipling se gedig “The burial” van 1902.

Die monument is betaal deur die inwoners van Kaapstad en opgerig tussen die jare 1905 en 1908. Italiaanse vakmanne het die groot wit granietblokke op Tafelberg en in die Paarl vir die monument voorberei. Op 5 Julie 1912 is die monument onthul.

Tydens daglig is die monument oop vir besoekers. By uitsondering is dit al gebruik vir buitelug-konserte. Soms word 'n kerkdiens met sonsopkoms tydens Paasfees gehou. Dit is 'n besonder gewilde punt om foto's en films te maak van geleenthede soos huwelike en van die uitsig op Kaapstad.

## Sien ook 
* Cecil John Rhodes-standbeelde
* RhodesMustFall

## Bibliografie 
* Lantern, jaargang 29, nr. 3, September 1980. ISSN 0023-8422
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973.

## Eksterne skakels
Woolsack

**The Woolsack** in Woolsackweg in Rondebosch is 'n herehuis op die kampus van die Universiteit van Kaapstad. Rudyard Kipling het vir  periodes daarin gewoon.

Hierdie huis is in 1900 deur sir Herbert Baker ontwerp vir Cecil John Rhodes wat die huis spesiaal vir die gebruik van sy vriend Kipling laat bou het. Tussen 1900 en 1907 het Kipling en sy gesin elke jaar van so Desember tot April daar gewoon om van die Europese winters weg te kom. Na bewering het hy sy beroemde gedig *If*  hier geskryf.

Die huis was later 'n ministerswoning. Tans word dit gebruik deur die fakulteit argitektuur van Ikeys.

## Bibliografie
*Dellatola, Lesley: Kipling and The Woolsack. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 3, Julie 1982
Rust-en-Vreugd

duimnael|Rust-en-Vreugd
duimnael|Rust-en-Vreugd se voorstoep

**Rust-en-Vreugd** in Buitenkantstraat is een van die weinige 18de-eeuse huise wat in Kaapstad oorgebly het.  Dit is in 1940 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar en huisves nou 'n deel van die William Fehr-versameling.

## Die huis 
Tot aan die einde van die 19de eeu was die huis geleë op 'n ruim landgoed. Willem Cornelis Boers het dit tussen 1777 en 1782 besit en die indrukwekkende huis in 1778 laat bou. Die grondplan van die dubbelverdiepinghuis met 'n plat dak is tipies van die 18de-eeuse dorpshuis.  Hierdie swierige huis gee 'n goeie idee van hoe die senior personeel van die VOC aan die Kaap geleef het. Opvallend van die huis is sy vooraansig – veral sy stoep, balkon en vier Korinthiese suile. Louis Thibault het die vooraansig ontwerp, Anton Anreith was die verantwoordelik vir die houtwerk van die stoep en die mooi voordeur en die bouer was Hermann Schutte. Die pilare, voordeur, balkondeur en die boligte van kiaathout en die houtsneewerk is deur Anreith.  Op die grondvlak is twee sitkamers, eetkamer, spens, kombuis en slaapkamers en agter die binnehof. Bo was nog 'n sitkamer, nog meer slaapkamers, 'n badkamer, pakkamers en balkon.

## Die hekke 
In die oorspronklike hekke van Rust en Vreugd staan die datum 1778. Hierdie smeeysterhekke is in 1878 verkoop aan 'n gemeente in Penkridge in Staffordshire, Engeland.

## Bewoners 
Die regsgeleerde W.C. Boers was die fiskaal aan die Kaap, maar hy was so betrokke by korrupsie en magsmisbruik dat hy op versoek van die bevolking na Nederland moes terugkeer.  In 1782 was Olof G. de Wet, ook 'n VOC-amptenaar, die eienaar. Hy verkoop dit in 1785 aan Jean Martin, 'n Franse geneesheer. In 1798 was die weduwee van Johannes Blösser die eienaar en daarna  van R.J. van der Riet, 'n lid van die Politieke Raad. Tussen 1814 en 1826 was dit die residensie van die goewerneur, lord Charles Somerset. Later was die bewoner William Hopper en daarna sy seun. Die Hoppers herdoop die huis na The Grove. In 1860 verander die naam na Rustenburg Gardens en word die huis en die tuin oopgestel vir die publiek. Vanaf Julie 1885 was dit 'n onderwyserskollege (Normaal School, Kaapstad), staatsgastehuis, 'n skool, en 'n verplegingskollege. Met verloop van tyd het die landgoed weens verstedeliking verklein en het die gebou agteruitgegaan totdat die Kaapse Provinsiale Administrasie dit gerestoureer het en die William Fehr-versameling daarin gevestig het. Die huis en die deel van die landgoed wat oorgebly het, is 'n sieraad vir Kaapstad.

## Sien ook 
* Kaaps-Hollandse Styl

## Verwysings 
## Bibliografie 
* Green, Eldred: Rust en Vreugd and its pictures. Lantern, April 1979, Jaargang 28, nr. 2.
Burgerwaghuis

duimnael|Die Burgerwaghuis

Die **Burgerwaghuis** aan die Groentemarkplein in Kaapstad dateer uit die middel van die 18de eeu. Sedert 1913 huisves dit die Michaelis-versameling. Omdat die gebou 'n goeie verteenwoordiger van die 18de eeuse boustyl aan die Kaap is, en vir boonop meer as 100 jaar die administratiewe sentrum van Kaapstad was en dus 'n simbool van die ontwikkeling van plaaslike bestuur in Suid-Afrika is, is dit in 1939 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

Soos die dorp Kaapstad gegroei het, het die pligte van die plaaslike bestuur toegeneem. In 1716 is op 'n oop erf langs die Groentemarklein 'n huis vir die Burgerwag opgerig. Dit was gou te klein en in 1755 is die hoeksteen van 'n doeltrefffende gebou gelê. In 1761 was dit voltooi, nadat geld van die kerk en individue geleen is. Hierdie mooi gebou in 'n effens oordrewe barokstyl het die aansien van Kaapstad vergroot. Veral die vooraansig was treffend, maar tog is dit tydens die Bataafse bewind effens gewysig toe o.a. die stadswapen aangebring is. 'n Paar jaar later is die kloktorinkie waarskynlik deur meesterbouer Herman Schütte opgerig. Tydens die aardbewings van 1809 en 1811 het die siervase van die gewel afgeval en is dit vervang  met 'n balkon en 'n reling.

Van 1761 tot 1795 het die Burgerwag en die drie raadslede (vanaf 1786 ses lede) die huis gebruik vir die uitvoering van hul munisipale pligte. Tussen 1796 en 1827 was dit die setel van die Burgersenaat. Met die eerste Britse besetting word die Burgerrade 'n ware munisipaliteit en die Burgerwaghuis word gaandeweg  die stadhuis. Tydens die Bataafse bewind onder J.A.U. de Mist het die Burgersenaat hier vergader en is die publiek toegespreek  en openbare verklarings gedoen vanaf die balkon. Die klok in die torinkie het die mense bymekaar geroep.  Toe die Burgersenaat afgeskaf is, was die landdroshof en die polisie in die gebou gehuisves. Met die amptelike verlening van  munisipale status aan die stad Kaapstad, word die Burgerwaghuis die eerste Stadhuis. In 1905 bou die stad 'n nuwe stadhuis en  die Ou Stadhuis is vir 'n tyd lank nie en later min gebruik, totdat die sakekamer en professionele, wetenskaplike en letterkundige verenigings dit vir vergaderings begin gebruik. Op die grondvlak is 'n biblioteek ingerig.

In 1913 kry  die argitek J.M. Solomon die opdrag om die gebou in 'n kunsgalery te omskep.

## Bibliografie 
* Duncan, Paul en Alain Proust: Hidden Cape Town. Kaapstad: Struik, 2013. 
* Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
Vlieënde Vis

: *Hierdie artikel handel oor die sterrebeeld. Vir die vis, sien Exocoetidae.*

Die **Vlieënde Vis** (Latyn: *Volans*) is ’n sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Die naam is ’n verkorte vorm van die oorspronklike naam, **Piscis Volans**. Dit is een van die 12 konstellasies wat Petrus Plancius geskep het na aanleiding van waarnemings deur Pieter Dirkszoon Keyser en Frederick de Houtman.

Daar is twee dubbelsterre in die sterrebeeld wat met ’n klein teleskoop waargeneem kan word, Gamma Volantis en Epsilon Volantis, asook twee sterrestelsels, wat dalk moeiliker is om duidelik te sien, NGC 2442 en NGC 2434.

## Eksterne skakels 
* Starry Night Photography : Volans Constellation
* The clickable Volans
* Star Tales – Volans

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Winkelhaak (sterrebeeld)

Die **Winkelhaak** (Latyn: *Norma*) is ’n klein, onopvallende sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit word soms beskou as verteenwoordigend van ’n liniaal of waterpas.

Norma, wat aanvanklik *L’Equerre et la Regle* in Frans genoem is, is een van die sterrebeelde wat Abbé Nicolas Louis de Lacaille in die middel 1750's geskep het toe hy sowat 10&nbsp;000 sterre in die Kaap die Goeie Hoop opgemeet het.

## Ruimtevoorwerpe 
Die Melkweg loop deur die Winkelhaak. Die sterrebeeld het geen α- of β-sterre nie; die helderste ster is γ2 Normae en dit het ’n helderheid van net 4 mag.

Vanweë sy ligging in die Melkweg bevat die sterrebeeld baie sterreswerms. NGC 6067 is ’n oop swerm met sowat 100 sterre met ’n helderheid van 10 mag en ’n gesamentlike helderheid van 5,6 mag.

Abell 3627, ook bekend as die Norma-melkwegswerm, is 200&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af. Dit is een van die grootste melkwegswerms wat bekend is: dit is sowat 10 keer helderder as die gemiddelde melkwegswerm. Daar is ’n teorie dat dit die Groot Aantrekker is, ’n massiewe voorwerp wat die Lokale Groep, die Virgo-superswerm en die Hydra-Centaurus-superswerm aantrek teen 600-1&nbsp;000 kilometer per sekonde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Star Tales – Norma
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Norma
* The clickable Norma

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bolandse aardbewing van 1969

Die **Bolandse aardbewing van 1969** is 'n aardbewing wat op die nag van 29 September 1969 die dorpe Ceres, Wolseley en Tulbagh erg beskadig het. Sover bekend is dit die aardbewing wat tot hede die grootste skade in Suid-Afrika aangerig het. Dit het 6,5 op die Richterskaal gemeet en is veroorsaak deur die sogenaamde Worcester-breuk in die aardkors. Honderde huise is verwoes en moes gesloop en herbou word. Elf mense het op omringende plase in die voorval gesterf.

## Verdere naleeswerk 
* ‘Daai aand kon jy da'm mense hoor bid!', Beeld, 25 September 2009
* As die aarde skud, Die Burger, 22 Januarie 1994
Melkkos

**Melkkos** is 'n tradisionele boerekos-gereg wat gewoonlik op koue aande of in die oggend as 'n ligte maal warm bedien word. 

Dit word van melk, meel, suiker, eiers en kaneel gemaak en is baie soos 'n melktert sonder die kors.  
Sommige resepte maak gebruik van pasta of sago om die krummels in die melkkos te vorm.

Kaneel en suiker word dikwels oor die oppervlak gesprinkel.

## Eksterne skakels 
* Resep op maroelamedia.co.za
Kaneel

**Kaneel** is 'n spesery wat geoes word van die binnenste bas van 'n aantal bome van die genus *Cinnamomum* wat oorspronklik net in Sri Lanka gegroei het. Die *Cinnamom zeylanicum* boom is die bekendste.

Kaneel word op beide soet en sout Suid-Afrikaanse geregte gebruik. 

## Geregte waarop kaneel gestrooi word 
* Melkkos
* Melktert
* Cappuccino
* Apfelstrudel
* Pannekoek
* Pampoenkoekies

duimnael|links|Stokkies en gemaalde kaneel.
Wildedadelboom

Die **wildedadelboom** (*Phoenix reclinata*) is 'n boom wat voorkom langs die kus en aan rivieroewers in oop, laagliggende grasvelde vanaf Gqeberha, deur KwaZulu-Natal tot in Mpumalanga en Limpopo. Die vrugte van 1.5&nbsp;cm is helder-oranje. Hulle is dun, vlesig en eetbaar en soet wanneer hulle ryp is maar is nie so smaaklik as die van die kommersiële dadelpalm (*Phoenix dactylifera*) nie.

Die boom se FSA-nommer is 22

## Verspreiding 
In Afrika kom die boom voor in: Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Comore-eilande, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eswatini, Eritrea, Ethiopië, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Jemen, Kameroen, Kenia, Liberië, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Namibië, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Saoedi-Arabië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Somalië, Soedan, Tanzanië, Togo, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Galery 

Lêer:Phoenix reclinata4.jpg|Wildedadelbome
Lêer:Phoenix reclinata3.jpg|Blare
Lêer:Reclinatabloom.JPG|Manlike blomme
Lêer:Phoenixreclinatafruit.JPG|Vrugte
Phoenix reclinata MHNT.BOT.2024.31.26.jpg|*Phoenix reclinata* - Museum specimen - fruits

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels
Rhodes' Cottage

duimnael|regs|''Rhodes' Cottage*

Die *'Rhodes' Cottage''' huisves 'n museum gewy aan die lewe van Cecil John Rhodes. Dit is geleë by Hoofstraat 246 in Muizenberg.

In die museum word persoonlike aandenkings van Rhodes uitgestal wat sy rol in Afrika in 'n bepaalde lig stel. Daar is foto's, koerantuitknipsels, spotprente, 'n model van die Groot Gat in Kimberley en 'n diorama van die Matoppo Heuwels in Zimbabwe.

Hierdie beskeie huis is gebou in die 1880's en op 27 Februarie 1899 uit 'n boedel aan Rhodes verkoop. Dit het 'n tradisionele boustyl met 'n stoep. Oorspronklik het dit 'n sinkdak gehad. Die skuins erf word goed onderhou en  gee uit die huis 'n uitstekende uitsig oor Valsbaai.

Toe Rhodes in Februarie 1902 uit Engeland terugkeer, was hy maar kort op sy landgoed Groote Schuur in Nuweland. Hy het erg aan sy hart en asma gely en die koeler seelug by Muizenberg sou vir hom beter wees as die Februarie-warmte van Nuweland. Om die vloei van die vars seelug deur die huisie te verbeter is 'n gat deur die muur by sy bed gekap. Nogtans was hy ongemaklik en besluit dus om na die koeler Engeland terug te keer. Voor hy kon vertrek, sterf hy op 26 Maart 1902. 

In 1932 dra die Rhodes Trustees die huis oor aan die regering van Noord-Rhodesië (tans Zambië). Op hul beurt skenk hulle dit in 1937 aan die Stad Kaapstad en word dit beheer deur die Historiese Vereniging van Muizenberg. Die jaar daarop is die huis tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

## Bibliografie 
* Fransen, Hans: Guide to the museums of Southern Africa. Kaapstad: Suid-Afrikaanse Museumvereniging, 1978.
* Lantern, jaargang 29, nr. 3, September 1980. ISSN 0023-8422
ICOSA

**ICOSA** (afkorting vir **Independent Civic Organisation of South Africa**) is 'n Suid-Afrikaanse politieke party. Dit is gestig deur Truman Prince, die voormalige ANC bestuurder van die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit, wat in Januarie 2006 van die party geskors is. Hy is na 'n uitgerekte regstryd in Junie 2007 weer deur die munisipale raad in sy pos aangestel, maar is in Augustus deur 'n provinsiale stemming afgedank. Jeffrey Donson, voorheen van die NPP (National People's Party), is tans die president van 'n party wat in 2016 48% van die stemme in die munisipaliteit Kannaland behaal het.

Die koalisie van die Demokratiese Alliansie / ICOSA het in Augustus 2006 die Kannaland Plaaslike Munisipaliteit mag bekom toe die kortstondige ANC-geleide koalisie-ooreenkoms met die DA ineengestort het. Die koalisie van die DA en die ICOSA het ineengestort toe twee ICOSA en drie ANC-raadslede die vloer oorgesteek het, wat die NPP vyf setels uit nege in die raad gegee het of 'n volstrekte meerderheid (die enigste SA-raad wat deur hierdie nuwe nuwe party beheer is teen daardie tyd). Die DA het geweier om die nuwe NPP-bestuursadministrasie te erken omdat dit beweer het dat die twee ICOSA-oorlopers ontslaan is voordat die vloeroorloopskerm oop was en was toe in die Kaapse hooggeregshof uitgedaag. As sodanig weier sy voormalige burgemeester om sy pos te ontruim in afwagting van die uitkoms van die saak, wat onsekerheid en onstabiliteit in hierdie beleërde raad skep.

In die 2011 munisipale verkiesing het ICOSA 'n meerderheid in die Kannaland-munisipaliteit met drie setels herwin, terwyl die ANC en die DA twee elk gewen het.

Die party het ook aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 deelgeneem, waartydens dit 12 386 stemme of 0,07% landswyd behaal het, dus geen setel in die parlement nie.

## Manifes 
Jeffrey Donson stel in sy manifes van 1 Februarie 2013(?)

## Verkiesingsresultate 
### Nasionale verkiesings 
### Munisipale verkiesings 
## Sien ook 
* Lys van politieke partye in Suid-Afrika

## Verwysings
William Fehr

**William Fehr** (Burgersdorp, 17 April 1892 – Kaapstad, 2 April 1968) was 'n Suid-Afrikaanse sakeman en versamelaar van kuns en oudhede.

Ná voltooiing van sy skoolloopbaan aan die Albert-Akademie op Burgersdorp gaan Fehr vir verdere studie na Europa en keer aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog na Suid-Afrika terug. Daarna sluit hy by die familieonderneming in Kaapstad aan en word mettertyd die hoof van die maatskappy wat handel dryf in suiker, tabak en sigarette.

Fehr stel baie belang in die geskiedenis van sy eie familie. Hoewel sy vader 'n immigrant uit Duitsland was, was sy moeder 'n dogter van die bekende Suid-Afrikaanse Maskew-familie wat op hul beurt verbonde was aan die families Theron, Berning en Lepan.

Hy het 'n passie gehad om items van historiese belang vir Suid-Afrika te versamel. Dus koop hy in die buiteland Afrikana aan en voer dit in. Sy versameling staan nou bekend as die William Fehr-versameling en word in die Kasteel en in Rust en Vreugd in Kaapstad
gehuisves.

Fehr het verskeie artikels oor Afrikana geskryf. Die boeke *The Old Town House* (1955), ''Caldwell's animals* (1961) en *Treasures of the Castle of Good Hope* (1963) het uit sy pen verskyn. In 1968 vertaal hy uit Duits die boek uit 1807 deur Ludwig Alberti  met die Engelse titel *Account of the Tribal Life and Customs of the Xhosa''.

Fehr was lid van verskeie bewaringsliggame vir sowel kultuur- as natuursake. In 1963 vereer die Universiteit van Kaapstad hom met 'n eredoktorsgraad in die regte. Die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede het in 1968 'n goue medalje aan hom toegeken.

## Die William Fehr versameling 

Aernout Smit Table Bay, 1683 William Fehr Collection Cape Town.jpg|*Table Bay, 1683*, Aernout Smit (1683)
Anonymous The Noord-Nieuwland in Table Bay, 1762.jpg|*The Noord-Nieuwland in Table Bay, 1762*, Anonymous (fl. 18de eeu) (1762)
Robert Dodd English ships in Table Bay 1787.jpg|*English ships in Table Bay, 1787*, Robert Dodd (1787)
Samuel Scott Table Bay, c. 1730 William Fehr Collection.jpg|*Table Bay*, Samuel Scott (ca. 1730)
W.H.F.L. Langschmidt 001.jpg|*Canteen Scene during the Frontier Wars*, W.H.F.L. Langschmidt (ca. 1850)

## Bibliografie 
* Fehr Collection. Lantern, Jaargang 7, nr.3, Maart 1958.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971.