USS Franklin (CV-13)

Die '*USS *Franklin* (CV/CVA/CVS-13, AVT-8)*', ook bekend as "Big Ben", was een van 24 Essex-klas vliegdekskepe wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog vir die Amerikaanse Vloot gebou is. Dit is ook die vyfde skip van die Amerikaanse Vloot wat die naam gedra het. Die skip is in Januarie 1944 in diens gestel en het aan verskeie operasies in die Stille Oseaan deelgeneem. Daar is vier *Battle Stars* aan die skip toegeken. Die *Franklin* is ernstig deur 'n Japannese lugaanval beskadig in Maart 1945 en het 800 van sy bemanning verloor gedurende die aanval. Daarmee het die skip ook die titel verdien as die mees beskadigde skip wat die oorlog oorleef het. Rolprentmateriaal van die werklike aanval is in die 1949-rolprent *Task Force*, waarin die akteur Gary Cooper verskyn het, gebruik.

Ná die aanval het die *Franklin* na Amerika teruggekeer vir herstelwerk, maar het nie weer 'n rol in die Tweede Wêreldoorlog gespeel nie. Die skip is uit diens onttrek in 1947. Terwyl die skip in die Reserwevloot opgeneem was, is dit eers geklassifiseer as 'n aanvalsvliegdekskip (CVA), later as teenduikbootvliegdekskip (CVS) en later as 'n vliegtuigvervoerskip (AVT). Die skip is egter nooit gemoderniseer nie en het nooit weer aktiewe diens gedoen nie. Die USS *Franklin* en USS *Bunker Hill* (albei beskadig deur kamikaze-aanvalle) was die enigste twee *Essex*-klas vliegdekskepe wat nie weer diens gedoen het na die Tweede Wêreldoorlog nie. Die skip is in 1966 as skroot verkoop.

## Konstruksie en indiensstelling 
duimnael|links|Die pas-indiensgestelde *Franklin* verlaat Norfolk in Februarie 1944
Die kiel van die skip is op 7 Desember 1942 in *Shipway 11* gelê, op die eerste herdenking van die Aanval op Pearl Harbor. Die skip is op 14 Oktober 1943 te water gelaat deur die *Newport News Shipbuilding Company,* met die plegtigheid bygewoon deur die beskermpersoon, luitenant-kommandeur Mildred H. McAfee, 'n Amerikaanse vlootoffisier wat die Direkteur van *Women Accepted for Volunteer Emergency Service* (WAVES) was. Die skip is genoem na Benjamin Franklin, een van die grondleggers van die Verenigde State van Amerika en ter ere van die vorige oorlogskepe wat ook na hom vernoem is. Dit is nie volgens berigte na die Slag van Franklin, Tennessee, wat gedurende die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog plaasgevind het, genoem nie.Die nedersetting Franklin, Tennessee was egter genoem na Benjamin Franklin volgens die boek *The Franklin Comes Home* wat moontlik indirek veroorsaak het dat persepsie ontstaan het dat die skip na die nedersetting genoem is.

Die skip is in diens gestel op 31 Desember 1944 met kaptein James M. Shoemaker as die bevelvoerder. 'n Deel van die eerste bemanning was ook 'n paar professionele musikante, insluitend Saxie Dowell en Deane Kincaide, wat deur middel van 'n lotingstelsel aan die *Franklin* toegewys is.

## Diensrekord 
### Tweede Wêreldoorlog 
Na indiensstelling het die skip na Trinidad gevaar as 'n proefvaart en het net daarna na San Diego vertrek saam met Taakgroep 27.7 waar daar begin is met intensiewe opleiding; wat veral op gevegsvaardighede gefokus het. Gedurende Junie het die skip na die Eniwetok-eiland via Pearl Harbor gevaar waar dit by Taakgroep 58.2 aangesluit het. *Franklin* het gedien as die vlagskip vir skoutadmiraal Ralph E. Davison vir die meeste van die *Franklin* se ontplooing in die westelike Stille Oseaan.

#### Bonin en die Mariana-eiland 
Op 30 Junie 1944 het vliegtuie van die *Franklin* aanvalle op die Bonineilande uitgevoer as deel van die inval van die Mariana-eilande. Die vliegtuie het Japannese vliegtuie op die grond en in die lug vernietig, asook artilleriestellings, vliegvelde en het vyandelike skepe aangeval. Op 4 Julie is aanvalle geloods teen Iwo Jima, Chichijima en Haha Jima-eilande; teikens op die grond is verwoes, 'n groot vragskip is gekelder in die hawe en drie kleiner skepe is vernietig nadat brande op hulle uitgebreek het.

Op 6 Julie het die *Franklin* se vliegtuie aanvalle op Guam en Rota-eilande uitgevoer as deel van die sagmaakproses vir die invalle wat vir Guam beplan is. Die aanvalle het aangehou tot 21 Julie toe die skip direkte ondersteuning aan die inval van Gaum verskaf het. Na twee dae by Saipan, waar proviand aanboord geneem is, het die skip saam met Taakmag 58 (TF 58) gevaar en fotografiese verkenning gedoen en ook lugaanvalle op die Palau-eilande gedoen. Op 25 en 26 Julie het sy vliegtuie vyandelike vliegtuie, skepe en grondinstallasies verwoes. Die skip het die gebied verlaat en na Saipan gevaar en die volgende dag by Taakmag 58.1 aangesluit.

Die onstuimige see het die *Franklin* verhoed om bomme en vuurpyle aanboord te neem, tog het die skip na Bonin-eiland gevaar vir nog 'n aanval. Op 4 Augustus het vegvliegtuie van die skip vyandige vegvliegtuie en sy bomwerpers en torpedobomwerpers 'n konvooi skepe aangeval, noord van Ototo Jima. Teikens wat vernietig is, was radiostasies, 'n seevliegtuigbasis, vliegvelde en skepe.

Die *Franklin* het van 9–28 Augustus instandhouding ondergaan en rus vir die bemanning by Eniwetok voor dit saam met USS *Enterprise*, USS *Belleau Wood* en USS *San Jacinto* na die Bonin-eilande gevaar het om sekere teikens te neutraliseer asook om afleidings aanvalle uit te voer. Vanaf 31 Augustus tot 2 September het aanvalle deur *Franklin* se vliegtuie teikens op die grond verwoes, twee vragskepe gesink, vyandige vliegtuie in vlug vernietig en ook fotografiese verkenning gedoen.

#### Peleliu 
Op 4 September 1944 het die skip proviand aanboord geneem by Saipan en toe as deel van Taakgroep 38.1 na Yap-eiland gevaar. Die aanvalle het op 3-6 September plaasgevind wat ook lugdekking aan die inval van Peleliu ingesluit het op die 15de. Die Taakgroep het weer voorrade aanboord geneem van 21 tot 25 September. *Franklin* was nou die vlagskip van Taakgroep 38.4 en het teruggekeer na Palau waar daar daagliks patrollies uitgestuur is en snags nag-vegvliegtuie.

#### Leyte 
Vroeg op die oggend van 14 September 1944 het vliegtuie van die *Franklin* aanvalle geloods teen Aparri op Luzoneiland en daarna het die skip na die ooste van Luzon gevaar om militêre installasies daar te neutraliseer ter voorbereiding vir die inval van Leyte-eiland. Op 15 September is die skip aangeval deur drie vyandelike vliegtuie; een het daarin geslaag om die skip te tref met 'n bom. Die bom het die agterste hoek van die hysbak op die dek se kant getref en drie persone is dood en 22 gewond.

*Franklin*, as deel van Taakmag 38.4, vaar noordwes om deel te neem aan die Formosa luggevegte vanaf 12 tot 16 Oktober. Die doelwit was om verskeie Japannese lugmagbasisse te neutraliseer wat op daardie stadium die lugruim tussen die Filippyne en Okinawa beheer het. Die inval van Luzon kon eers plaasvind nadat die Japannese lugmag geneutraliseer is. Op 13 Oktober het die skip 'n Japannese bomwerper, 'n *Betty*, afgeskiet wat besig was met 'n kamikaze-aanval teen die *Franklin*. Die vliegtuig het 'n klein bietjie skade aan die dek aangerig maar gelukkig oor die dek gegly en aan die stuurboordkant afgeval. Na dit het die skip posisie ingeneem ter ondersteuning van die Inval van die Filippyne. Die *Franklin* se vliegtuie het Manilabaai op 19 Oktober aangeval en verskeie skepe en bote gekelder of beskadig. Dit het ook 'n drywende droogdok en elf Japannese vliegtuie vernietig.

Met die aanvanklike inval van Leyte op 20 Oktober het *Franklin* se vliegtuie omliggende vliegvelde aangeval en verskeie patrollievliegtuie uitgestuur in afwagting op 'n vyandelike mag wat hulle genader het. Op die oggend van 24 Oktober, tydens die Slag van die  Sibuyansee, was die *Franklin* se vliegtuie deel van die aanvalle op die Japannese Magte, onder beheer van Viseadmiraal Takeo Kurita. Hulle het gehelp om die Japannese slagskip *Musashi*, suid van Luzon, te kelder, die slagskepe *Fusō* en *Yamashiro* te beskadig en ook die Japannese torpedojaer *Wakaba* te kelder. Daar was 'n oënskynlike bedreiging uit 'n ander rigting en die *Franklin* het saam met Taakgroepe 38.4, 38.3 en 38.2 vertrek om die Japannese vliegdekskipseemag die hoof te bied deur teen dagbreek aan te val. Die vyandelike mag was egter 'n opoffering en skynaanval omrede die Japannese teen daardie tyd min operasionele vliegtuie en 'n tekort aan opgeleide vlieëniers gehad het. Admiraal William Halsey het egter die aas gesluk en na die vyandelike seemag gevaar sonder om sy besluite aan sy kollegas te kommunikeer. Dit het gelei tot die berugte *the world wonders* kommunikasie debakel. *Franklin* en ander taakgroepe se vliegdekskepe het magte gekombineer en op 25 Oktober het die Slag van Kaap Engaño plaasgevind waar die Japannese vliegdekskip *Chiyoda* beskadig (die skip is later deur 'n Amerikaanse kruiser gesink) en ook die vliegdekskip *Zuihō* gekelder is.

Daarna is die skip uit die taakmag onttrek om brandstof in te neem, en het eers weer op 27 Oktober by Leyte aan aksie deelgeneem. Sy vliegtuie het 'n swaarkruiser en twee torpedojaers, suid van Mindoro, aangeval. Die skip was onderweg op 30 Oktober, ongeveer 160&nbsp;km vanaf Samar, toe vyandige bomwerpers verskyn het wat op 'n selfmoordsending was. Die vloot se vliegtuie het die meeste van die bomwerpers neergeskiet, tog het ses deur die lug verdediging gedring binne die *Franklin* taakgroep van vir vliegdekskepe wat omring is deur ongeveer twintig kruisers en torpedojaers. Die lugafweer kanonne van die skepe het drie van die vier bomwerpers afgeskiet wat die vier vliegdekskepe geteiken het. Die bomwerper wat die *Franklin* in sy visier gehad het, het die vliegdek getref en tot in die galery dek deurgedring; 56 mans sterf en 60 word gewond. Die twee oorblywende Kamikaze-vliegtuie het aangeval, een was neergeskiet en die ander se bomme mis die *Franklin* maar vlieg in die agterstewe

Die *Franklin* se bemanning kon daarin slaag om alle vure te blus en die vliegdek tydelik te herstel sodat vliegtuie kon land, slegs 76 minute nadat die bom hom getref het.

Die *Franklin* het Bremerton op 2 Februarie verlaat vir opleiding en vlieënierkwalifikasie-oefeninge. Die skip het eers by Pearl Harbor aangedoen vir proviand en op 3 Maart 1945 weer vertrek om by Taakgroep 58.3 aan te sluit vir aanvalle op die Japannese tuisland ter ondersteuning van die inval van Okinawa. Aan boord van die *Franklin* was skoutadmiraal Ralph E. Davison, bevelvoeder van die Taakgroep, skoutadmiraal Gerald F. Bogan op pad om bevel van die Vliegdekskip Divisie 4 oor te neem en kaptein Arnold J. Isbell, op pad om bevel van die USS *Yorktown* oor te neem. Op 15 Maart het die skip by Taakmag 58 aangesluit en drie dae later het die skip aanvalle en patrollies teen Kagoshima en Izumi op die suide van Kyūshū geloods. Een Japannese vliegtuig het die skip ongesiens genader. Op daardie stadium was die *Franklin* besig om 'n tweede golf vliegtuie te laat opstyg toe die Japannese bomwerper deur die wolkbedekking breek en twee semi-pantserdeurdringingsbomme op die skip loslaat voordat die lugafweerkanonne kon skiet op die vliegtuig. Na die tyd is bepaal dat dit twee 250&nbsp;kg bomme moes gewees het.
duimnael|Agterste 5-duimkanon skiettoring aan die brand, 19 Maart 1945|links
Die ander torpedojaers het agter die *Franklin* inbeweeg om mense te red wat oorboord geslinger is weens die ontploffings of in die see gespring het om die vure te vermy. Party van die torpedojaers het hul boeg teen die *Franklin* se kant gedruk sodat vasgekeerde mense bevry kan word. Die totale aantal sterftes was 924, die ergste vir enige skip wat 'n aanval oorleef het en die tweede grootste ooit na die USS *Arizona*. Die sterftesyfer sou veel hoër gewees het as dit nie was vir die aksies wat 'n klompie oorlewendes geneem het. Van hulle is Luitenant-kommandeur Joseph T. O'Callahan, die skip se Katolieke priester wat brandbestrydingspartye georganiseer en gelei het, ook reddingspartye gereël het, mense bygestaan het met hulle laaste oomblikke en ook groepe na die magasyne gelei het (dit het gedreig om te ontplof) om dit nat te maak. Luitenant Donald A. Gary, het 300 persone ontdek wat vasgekeer was in 'n swart, roet aangepakte menasie. Hy het 'n uitgang gevind en keer op keer teruggekeer om groepe mense na veiligheid te lei. Hy het ook later brandbestrydingspartye georganiseer en gelei om brande op die loodsdek te blus. Hulle het ook die Nr.3 stoomketel binnegegaan en daarin geslaag om stoom in een stoomketel op te wek. Die *Medal of Honor* is aan beide die twee persone toegeken. USS *Santa Fe* het baie mense uit die see opgepik en ook gewonde mense en nienoodsaaklike persone van die *Franklin* gehaal deur tot teen dit te beweeg. Van die mense wat ontruim is, is lede van *Air Group 5*, wat as onvervangbaar beskou was. Daar was 32 Vought F4U Corsair vegvliegtuie, 15 Grumman TBM Avenger torpedobomwerpers, 7 Curtiss SB2C Helldiver duikbomwerpers en 5 Grumman F6F Hellcat vliegtuie verwoes in die Japannese aanval.
duimnael|*Franklin* nader New York, 26 April 1945

Die amptelike slagofferstatistiek van die Vloot vir die brand van 19 Maart 1945 is 724 dood en 265 gewond. Dié statistiek was gereeld bygewerk soos nuwe feite bekend geraak het. Die nuutste syfers deur 'n *Franklin* historikus en navorser, Joseph A. Springer, stel dat daar 807 persone dood en meer as 487 gewond is. Die *Franklin* het die meeste skade opgedoen en hoogste ongevallesyfer gehad van enige Amerikaanse Vloot vliegdekskip wat die Tweede Wêreldoorlog oorleef het. Behalwe die *Medals of Honor* toegeken aan Donald Gary en Joseph O'Callahan en  'n *Navy Cross* postuum toegeken aan George W. Fox is 'n addisionele 21 *Navy Crosses* en 26 *Silver Stars* ook toegeken as 'n gevolg van al die aksies van die dag. Daar was 'n ook 'n *Gold Star* toegeken aan Kommandeur Joseph F. "Joe" Taylor in die lig van sy derde *Navy Cross* ontvang. Hy was die skip se uitvoerende offisier asook 'n voormalige torpedobomwerper vlieënier. Daar was ook *Navy Crosses* toegeken aan Luitenant-kommandeur Dwight L. Johnson, die USS *Miller* se bevelvoerder, en Luitenant Fred Harris, 'n prokureur asook 'n *Franklin* vliegdekoffisier en lid van die Texas se wetgewende liggaam voor en na die oorlog. Van die ontvangers van *Silver Stars* is Luitenant Grimes W. Gatlin, die skip se ander kapelaan en pastoor van die Metodiste kerk, en Donald H. Russell, 'n burgerlike Vought F4U Corsair tegniese ondersteuning ingenieur.

Die *Franklin*, soos die meeste oorlogtydse skepe, is gemodifiseer met meer bewapening wat meer bemanning en meer ammunisie vereis het. Daar was ook meer vliegtuie, wat ook swaarder was as wat beplan is en die vliegdek moes dus versterk word. Die vliegdekskip het meer water verplaas as wat aanvanklik beplan was, dit het dieper in die water gelê en sy stabiliteit kenmerke was verander. Die USS *Santa Fe* het tot langs die *Franklin* beweeg om water met haar brandslange oor die brande te spuit asook om ongevalle op draagbare en minder ernstige gevalle aanboord te neem. Daar is enorme hoeveelhede water oor die skip gespuit waarvan 'n klomp die skip binnegedring het en sy diepgang vererger het. Die situasie is vererger omdat die skip 15-grade na stuurboord oorgehel het. Dit het die *Franklin* se stabiliteit versleg, soveel so dat die skip se kans op oorlewing in gedrang was. Daar is water as ballas in die *Franklin* gepomp om die oorhel na stuurboord te neutraliseer, die skip het toe 15-grade na bakboord oorgehel. Die USS *Pittsburgh* het die *Franklin* op sleeptou geneem teen 'n snelheid van 5 knope vir die res van die dagligure. Na ses ure was die brande grootliks onder beheer en was die gevoel dat die skip gered kan word. Die bemanning het na die ingenieurs- en toerustingareas teruggekeer en die skip aan die gang gekry, op eie stoom, teen 25 knope per uur. Slegs twee van die vier skroewe is gebruik. Die vliegtuie van die *Franklin*, wat in die lug was ten tye van die bombardering, is na ander vliegdekskepe in die Taakgroep weggewys waar hulle geland het. Op sommige van dié vliegdekskepe is vliegtuie in die see gestoot om vir hulle plek te maak. Admiraal Davison het vyf torpedojaers afgevaardig om te soek vir die bemanning van die *Franklin* wat oorboord gewerp is of in die see gespring het.

Nadat die tydelike herstelwerk afgehandel is, vertrek die skip via die Panamakanaal na die Brooklyn Vlootwerf in New York en arriveer daar op 28 April 1945. Hy moes na die ooskus van Amerika vaar vir herstelwerk omrede al die herstelwerwe aan die weskus oorlaai en vol skepe was wat beskadig is deur Japannese Kamikaze vlieëniers.

#### Herstelwerk 
duimnael|*Franklin* te Bayonne in 1964|links
Ongeag die ernstige skade is die *Franklin* uiteindelik herstel tot 'n goeie toestand. Die storie van die skip se amper-vernietiging en herstelwerk is saamgevat in 'n oorlogtyd-dokumentêre rolprent *The Saga of the Franklin* (1945) en die 2011 dokumentêre rolprent, *USS Franklin: Honor Restored*.

### Na-oorlogse tydperk 
Daar is vier *Battle Stars* aan die *Franklin* toegeken vir sy diens gedurende die Tweede Wêreldoorlog.

Die Vloot het uiteindelik die *Franklin* aan die *Peck Iron and Metal* maatskappy van Portsmouth, Virginië verkoop maar het toe skielik weer beslag op die skip gelê weens 'n dringende versoek deur die *Bureau of Ships* vir sy vier turbo-generators. Die skip is toe uiteindelik as skroot verkoop aan die *Portsmouth Salvage Company* van Chesapeake, Virginië op 27 Julie 1966. Die skip het New York op sleeptou verlaat deur die *Red Star Towing Company* op 1 Augustus 1966.

## Galery 

Lêer:USS Franklin (CV-13) in January 1945, after repairs..jpg|USS *Franklin* in Januarie 1945
Lêer:F4U-1D of VF-5 on USS Franklin (CV-13) 1945.jpg|Vought F4U Corsair van VF-5 op *Franklin* in 1945
Lêer:19 March 1945 Photo 14 from War Damage Report No. 56.jpg|*Franklin* se brug op 19 Maart 1945
Lêer:Joseph T. O'Callahan gives last rites to an injured crewman aboard USS Franklin (CV-13), 19 March 1945.jpg|Joseph T. O'Callahan doen laaste gebede vir die beseerde bemanning aanboord die *Franklin* op 19 Maart 1945
Lêer:Bow of USS Franklin (CV-13) in April 1945.jpg|Die beskadigde boeg van die *Franklin* in April 1945
Lêer:USS Franklin (CV-13) and USS Marblehead (CL-12) off NY 1945.jpg|USS *Franklin* en USS *Marblehead* (CL-12) buite New York in 1945
Lêer:USS Franklin (CV-13) under repair at the Brooklyn Navy Yard in 1945.jpg|*Franklin* besig om herstel te word te Brooklyn Vlootwerf in 1945
Lêer:USS Franklin (CV-13) laid up in the early 1960s.jpg|USS *Franklin* voor anker in die vroeë 1960s

## Verwysings 
## Bronne 
* 
* History Navy

## Verdere leesstof 
* Springer, Joseph A. (2007). *Inferno: The Epic Life and Death Struggle of the USS Franklin in World War II*. New York: Zenith Press. 
* O'Callahan, Joseph T. (2019). *I Was Chaplain on the Franklin*. Annapolis: Naval Institute Press; Reissue edition. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels