open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniël Krige

**Daniël Gerhardus Krige** was 'n Suid-Afrikaanse ingenieur en professor. Hy het op vyftienjarige ouderdom gematrikuleer aan die Hoërskool Monument te Krugersdorp. Nadat hy gekwalifiseer het as 'n ingenieur doen hy baanbrekerswerk op die gebied van toepassing van wiskundige statistiek op die waardasie van goudmyne. Dit het gelei tot die ontwikkeling van die wetenskap en konsepte oor die waardasie van mineraalreserwes bekend as geostatisstiek. Dié werk het internasionaal belangstelling gaande gemaak. Dié metodes staan vandag bekend as *kriging*. 

Prof. Krige het op 27 April 2012 die Orde van die Kremetart (silwer) ontvang van President Jacob Zuma. Hy het reeds vier eredoktorsgrade ontvang van:
* Universiteit van die Witwatersrand
* Universiteit van Pretoria
* UNISA
* Moskouse Mynuniversiteit.

Hy is ook die eerste en enigste ingenieur uit Afrika wat toegelaat is tot die gesaghebbende United States National Academy of Engineering, op die rype ouderdom van 92. 

## Bron 
* Beeld: ''Ingenieur (92) se naam lei tot term. 28 April 2012.
Champions League (dubbelsinnig)

Die term **Champions League** kan na een van die volgende verwys:

## Sokker 
* CAF Champions League, 'n uitkloptoernooi vir Afrika-klubs, georganiseer deur CAF.
* UEFA Champions League, 'n uitkloptoernooi vir Europese klubs, georganiseer deur UEFA.
Asante Kotoko FC

**Asante Kotoko FC** is 'n Ghanese sokkerspan in Kumasi, wat in die Ghana Premier League speel. Die *Ystervarks* (hulle bynaam) is die gewildste span in Ghana en het reeds baie trofee gewen, soos twee keer die CAF Champions League en 21 keer die kampioenskap van Ghana. Volgens die *International Federation of Football History and Statistics* is *Asante* die beste sokkerspan in Afrika in die 20ste eeu.

## Erelys 
* **Kampioen van Ghana (21)**
: 1959, 1963/64, 1964/65, 1967, 1968, 1969, 1972, 1975, 1980, 1981, 1982, 1983, 1986, 1987, 1988/89, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 2003,2005, 2007/08
* **Beker van Ghana (8)**
: 1958, 1960, 1976, 1978, 1984, 1989/90, 1997/98, 2001
* **CAF Champions League (2)**
: 1970, 1983
: (naaswenner (5): 1967, 1971, 1973, 1982, 1993)
* **Afrikaanse Bekerwenner-beker**
: (naaswenner (1): 2002)
* **CAF Confederation Cup**
: (naaswenner (1): 2004)

## Bekende sokkerspelers 
*  Frank Amankwah
*  Alexander Nyarko
*  Prince Polley
*  Ibrahim Sunday
Suid-Arabiese alfabet

Die antieke **Jemeni-alfabet** het in omstreeks die 9de eeu v.C. ontstaan uit die Proto-Sinaïtiese alfabet. Dit is gebruik om die Jemeni- of Ou Suid-Arabiese tale te skryf. Die vroegste inskripsies sover bekend was in die 9de eeu v.C. in Eritrea en in die 8ste eeu v.C. in Babilonië en Jemen. Daar was geen klinkers nie en dit was dus ’n abjad.

’n Gevestigde vorm het in omstreeks 500 v.C. ontstaan en dit is tot in die 7de eeu n.C. gebruik, onder meer vir Ou Noord-Arabies. Dit is eindelik deur die Arabiese alfabet vervang. In Ethiopië het dit later in die Ge'ez-skrif ontwikkel wat, met bygevoegde simbole deur die eeue, gebruik is vir Ge'ez en ander tale in dié land en in Eritrea.

## Letters 
## Unicode 
Ou Suid-Arabies is tot die Unicode-standaard gevoeg in Oktober 2009, met die uitreiking van weergawe 5.2. Die Unicode-blok daarvoor is U+1BC0–U+10A7F.

## Sien ook 
* Geskiedenis van die alfabet

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*

## Eksterne skakels 
* Antieke geskrifte oor Suid-Arabies
* Omniglot
Luxemburgers

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Luxemburgs.*

Die **Luxemburgers** is 'n meertalige volk inheems aan Luxemburg wat die Luxemburgse kultuur deel en van Luxemburgse afkoms is.

Die meeste etniese Luxemburgers is woonagtig in Luxemburg (300&nbsp;000), 'n landjie wat in Europa tussen Duitsland, Frankryk en België geleë is en afstammelinge van Keltiese of Germaanse oorsprong is. Die meeste praat Luxemburgs as moedertaal, met Frans of Duits as tweede taal. Luxemburgs is 'n Duitse dialek. Daar is egter 'n groot verstrooiing van Luxemburgers in die hele Europa en elders. Daar is veral aansienlike getalle in België, Frankryk en Duitsland. Laasgenoemde is om geskiedkundige redes so: Luxemburg iss vroeër in drie dele verdeel, wat later by die aangrensende lande ingelyf is.

Daar is ook aansienlike bevolkingsgetalle in die Amerikas, waar die meeste in die Verenigde State woonagtig is. Daar is baie mense in Argentinië en Brasilië van 'n Luxemburgse afkoms wat, soos die Duitsers, in die negentiende eeu hierheen geëmigreer het. Andere het saam met die Duitsers gedurende die eerste fase van die Ooskolonisasie in die 12de eeu ooswaarts na Roemenië getrek. Transsilvaniese Saksers is afstammelinge van hierdie volksplanters.

## Verwysings 
## Bronne 
*  
*  

## Eksterne skakels
Gera

**Gera** is 'n Duitse stad en die derde grootste nedersetting in die deelstaat Thüringen na die hoofstad Erfurt en Jena. Gera is aan die Weiße Elster-rivier geleë en vorm in administratiewe opsig 'n selfregerende munisipaliteit.

Gera het historiese belang as hoofstad van die Prinsdom van Reuss jongere lyn (1848 tot 1918) en van die Volksstaat Reuss (1918 tot 1920). Met die begin van die industrialisering in die 19de eeu het Gera 'n ekonomiese en 'n vinnige bevolkingsgroei ervaar. In die bloeityd van die tekstielbedryf was Gera en van die rykste stede in Duitsland. Met die bou van die hoofstasie het Gera 'n belangrike knooppunt vir spoorwegvervoer geword.

In die Tweede Wêreldoorlog is Gera deur lugaanvalle gedeeltelik vernietig. Ná die stigting van die Duitse Demokratiese Republiek het Gera in 1952 die hoofstad van die gelyknamige distrik geword. Met die Duitse hereniging in 1990 het Gera een van drie sentrale stede in Thüringen geword.
Zwickau

**Zwickau** (Wes-Saksies: *Zwigge*) is 'n Duitse stad in die suidweste van die deelstaat Sakse en 'n sentrum in die Metropolitaanse gebied van Sentraal-Duitsland. Zwickau is aan die Zwickauer Mulde-rivier geleë en vorm in administratiewe opsig 'n selfregerende munisipaliteit.

Die eerste verwysing van die *territorio Zcwickaw* was in 1118 en tussen 1192 en 1212 het Zwickau Stadstatus gekry. Tans is Zwickau die vierde grootste nedersetting in die deelstaat Sakse na die hoofstad Dresden, Leipzig en Chemnitz. 

Zwickau is veral bekend as *Automobil- und Robert-Schumann-Stadt* en is die wieg van die motorbedryf in Sakse. Die stad het 'n meer as honderdjarige tradisie, wat begin het met die stigting van die Horch- en Audi-werke. In die Duitse Demokratiese Republiek het die Auto Union en Sachsenring die produksie aangehou, wat veral bekend is vir die Trabant. Ná die Duitse hereniging in 1990 het Volkswagen die Volkswagen Sachsen GmbH gestig.

Die in 2004 gestigte August-Horch-museum en die Westsächsische Hochschule Zwickau is die bekendste kultuur- en onderwysinstellings in die stad.
Oud-Spaanse skrifte

duimnael|250px|’n Inskripsie met die Grieks-Iberiese alfabet.

Die **Oud-Spaanse skrifte** is die skryfstelsels wat op die Iberiese Skiereiland gebruik is voordat die Latynse alfabet die algemeen aanvaarde skrif geword het. Die meeste van hulle was ongewoon omdat hulle halflettergrepig was eerder as ware alfabette, hoewel hulle uit die Fenisiese alfabet ontstaan het.

Die skrifte is sover bekend sedert die 5de eeu v.C. gebruik – moontlik van die 7de eeu v.C. af – tot aan die einde van die 1ste eeu v.C. of die begin van die 1ste eeu n.C. Dit was die hoofskrif vir die Oud-Spaanse tale. Sommige navorsers meen die Griekse alfabet het ook ’n invloed op die skrifte gehad.

## Verskillende skrifte 
Die Oud-Spaanse skrifte kan in drie hoofgroepe verdeel word: suidelik, noordelik en Grieks-Iberies, met verskille in beide die vorm en die klank van die simbole.
* Inskripsies in die suidelike skrif kom hoofsaaklik van die suide van die Iberiese Skiereiland en beslaan net sowat 5% van die inskripsies wat gevind is. Dit is van regs na links geskryf, nes die Fenisiese alfabet.
* Inskripsies in die noordelike skrif is hoofsaaklik in die noordoostelike deel van die skiereiland gevind en beslaan 95% van die inskripsies. Die meeste is van links na regs geskryf, nes die Griekse alfabet.
* Die Grieks-Iberiese skrif was ’n direkte aanpassing van die Ioniese weergawe van die Griekse alfabet en is net in ’n klein gebied aan die Mediterreense kus van die skiereiland gebruik.

## Sien ook 
* Geskiedenis van die alfabet

## Eksterne skakels 
* Iberiese epigrafie – Jesús Rodríguez Ramos 
* Kaart van die volke van die Iberiese Skiereiland (omstreeks 200 v.C.) 

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Port Shepstone-vuurtoring

duimnael|regs|250px|Port Shepstone-vuurtoring

Die **Port Shepstone-vuurtoring** is 'n 8&nbsp;m hoë, ronde gietystertoring in Port Shepstone, by die mond van die Umzimkulurivier aan die suidkus van KwaZulu-Natal. Dit is op 10 Maart 1905 in gebruik geneem.

Die vuurtoring is met 'n geruite swart-en-wit patroon geverf. Die elektriese lig, gemonteer op 'n roterende stelsel, lewer 1&nbsp;130&nbsp;000 CD en kan 26 seemyle ver gesien word. Die lig flits een keer elke 6 sekondes en het 'n fokale vlak van 24&nbsp;m bo die hoogwatermerk.

## Sien ook 
* Vuurtorings van Suid-Afrika

## Verwysings
Ogham

**Ogham** is ’n alfabet uit die vroeë Middeleeue wat hoofsaaklik gebruik is om Oud-Iers te skryf. Dit word ook soms die "Keltiese boomalfabet" genoem omdat simbole na bome genoem is. Daar is sowat 400 oorblywende Ogham-inskripsies op steenmonumente regdeur Ierland en Wes-Brittanje; die meeste is in Suid-Ierland.

Die vroegste inskripsies in Ogham dateer uit omstreeks die 4de eeu, maar sommige kenners glo dit is reeds omstreeks die 1ste eeu v.C. gebruik. Dit lyk of dit op ’n ander skrif gebaseer is en sommige meen dit was net ’n geheime vorm van ’n ander skrif, waarskynlik die Latynse alfabet.

## Sien ook 
Geskiedenis van die alfabet

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Omniglot
* Ogham op die internet
* Ogham-stene

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pokkel-suiervis

__NOTOC__

Die **pokkel-suiervis** (*Apletodon pellegrini*) is 'n vis wat voorkom aan die weskus van Afrika vanaf Senegal tot by Port Alfred. In Engels staan die vis bekend as die *chubby clingfish*.

## Voorkoms 
Die vis word tot 5&nbsp;cm lank en het 'n dubbele suier op die kop.

## Galery

Apletodon pellegrini 15565731.jpg
Apletodon pellegrini 15614345.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Apletodon-pellegrini.html

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004.
Nonnetjie-uil

190px|links
Die **nonnetjie-uil** of **nonnetjiesuil** (*Tyto alba*) is 'n uil met 'n hartvormige, wit gesigskyf en buitengewoon klein swart ogies.

## Habitat 
Uiteenlopend, van woestyne tot klam savanne. Dit word dikwels aangetref naby mense se huise en in mensgemaakte strukture soos voerskure, vandaar die Engelse naam *Barn owl*.

## Geluid 
Wisselende roepe, waarvan die algemeenste 'n onheilspellende 'sjreee' is.

## Galery 

Lêer:Barn owls revivim.jpg|Nonnetjie-uile
Lêer:Barn Owl (Tyto alba) (30769094630).jpg|Nonnetjie-uil
Lêer:Chouette crâne (2).jpg|Skedel
Lêer:kerkuil licht en donker.jpg|Ligte en donker nonnetjie-uile
Lêer:Tyto alba 1 Luc Viatour.jpg|'n Nonnetjie-uil in vlug
Lêer:Barn Owl with prey Norfolk.jpg|Volwasse nonnetjie-uil in vlug met prooi in Norfolk
Tyto alba guttata MHNT.ZOO.2010.11.154.8.jpg |*Tyto alba guttata*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Sasol Voëls van Suider-Afrika – Tweede Uitgawe, 
* Roberts Bird Guide, A comprehensive field guide to over 950 bird species in southern Africa,
Stekelwang-kardinaal

Die **Stekelwang-kardinaal** (*Apogon fraenatus*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika vanaf die Rooisee tot by die Aliwal-bank naby Durban. In Engels staan die vis bekend as die *Spurcheek cardinal*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Pristiapogon-fraenatus.html
Mount Whitney

**Mount Whitney** is die hoogste bergpiek in die samehangende staatsgebied van die Verenigde State op 'n hoogte van 4&nbsp;421 meter bo seevlak. Die piek, wat na die staatsgeoloog Josiah Whitney (1819–1896) vernoem is, maak deel uit van die Sierra Nevada-bergreeks.

Mount Whitney is op die grens tussen die Kaliforniese counties Inyo en Tulare geleë, 136,2 kilometer wes-noordwes van die laagste punt in Noord-Amerika, *Badwater* in die Nasionale Death Valley-park (86&nbsp;m benede seevlak). Sy westelike helling is binne die grense van die Nasionale Sequoia-park geleë, terwyl die bergspits die einde van die John Muir-staproete vorm wat vanaf Happy Isles in die Yosemite-vallei oor 'n afstand van 341&nbsp;km na Mount Whitney loop. Die oostelike helling maak deel uit van die Nasionale Inyo-bosgebied in Inyo County.

## Eksterne skakels 
*
Kringe in ’n bos

'''''Kringe in 'n bos''''' (1984) is 'n Afrikaanse roman deur Dalene Matthee. Dit is die eerste boek in haar reeks van vier bosromans wat in die Knysnabos afspeel. Die boek is reeds in Engels, Portugees, Nederlands, Frans, Yslandies, Spaans, Hebreeus, Duits, Sweeds, Italiaans, Fins en Noorweegs vertaal.

## Sien ook 
* Fiela se kind
* Lys van boeke deur Dalene Matthee

## Eksterne skakels 
* Lys van Dalene Matthee se boeke op die amptelike webwerf. Geargiveer op die Internetargief.
Wally Hayward

duimnael|Borsbeeld van Wally Hayward wat in die Comrades Huis vertoon word

**Wallace ("Wally") Henry Hayward** (10 Julie 1908 – 28 April 2006) was 'n Suid-Afrikaanse atleet met 'n 60 jare lange loopbaan. Hy het die Comrades-maraton vyf keer gewen en dié afstand van 90 kilometers vir die laaste keer net voor sy tagtigste verjaarsdag voltooi.

Hy is in Johannesburg gebore en oorlede. Hy is in 2006 op 97-jarige ouderdom, enkele dae voor die jaarlikse Wally Hayward-marathon wat na hom vernoem is, oorlede.

## Comrades-maraton 
Hayward wen die Comrades-maraton tydens sy eerste probeerslag in 1930 op 21 jarige ouderdom (die jongste atleet op daardie stadium). Eers twintig jaar later neem hy weer deel en wen dit vanaf 1950 tot 1954, behalwe in 1952 toe hy verkies het om eerder Suid-Afrika tydens die 1952-Olimpiese Somerspele in Helsinki te verteenwoordig. Hy eindig in die tiende plek tydens die Olimpiese marathon-byeenkoms.

In 1951 en 1953 breek hy die afdraande-rekord (die eerste atleet onder 6 uur), en in 1954 breek hy die opdraande-rekord en word so op 45-jarige ouderdom die oudste man om die wedloop te wen (die rekord is later deur Vladimir Kotov in 2004 gebreek).

In 1988 keer hy terug om weer aan die Comrades deel te neem. Hy voltooi dit vinniger as die helfte van die hardlopers met 'n tyd van 9h44m.
Wally sorg vir 'n dramatiese einde in 1989, die daaropvolgende jaar, toe hy afdraande-wedloop op die ouderdom van 80 voltooi. Daar was skaars 'n droë oog in die stadion toe hy in 'n ooglopende swak toestand oor die wenlyn strompel, slegs 1 minute en 57 sekondes voor die afsnytyd, waarna hy sy skoene permanent ophang. Tot vandag hou hy die rekord vir die oudste persoon om die Comrades-maraton te voltooi.

## Ander prestasies 
In 1953 breek hy rekords in die *London to Brighton Marathon*, die *Bath to London 100-miler* en die *24-hour track race*.

## Familie 
Hy is in Desember 1934 met Gladys Catto getroud. Een dogter, Gwenolyn, is in Oktober 1935 uit die huwelik gebore. In 1957 skei Wally en Gladys, waarna hy in 1971 met sy tweede vrou, Bertha Bland getroud is.

## Omstredenheid 
In 1953 het hy 'n klein donasie vir reiskostes aanvaar terwyl hy in Brittanje gekompeteer het. Derhalwe verklaar die Suid-Afrikaanse Atletiek en Fietsry Assosiasie hom as 'n professionele atleet, en plaas 'n verbod op sy deelname aan amateur wedlope. Die verbod is uiteindelik in 1974 opgehef.

## Verwysings
ATKV-Prosaprys

Die **ATKV-Prosaprys** is 'n letterkunde prys wat jaarliks deur die ATKV aan 'n Afrikaanse skrywer vir die beste gewilde prosawerk wat gedurende die voorafgaande kalenderjaar verskyn het toegeken word. Die prys is vir die eerste keer in 1984 aan Dalene Matthee vir haar boek Kringe in ’n bos toegeken.

## Vorige wenners 
Enkele vorige wenners:

* 2024 – S.J. Naudé for *Van vaders en vlugtelinge*
* 2023 – Chris Karsten for *Op pad na Moormansgat*
* 2022 – Gerda Taljaard for *Vier susters*
* 2021 – Willem Anker for *Skepsel*
* 2020 – Harry Kalmer vir *In ’n land sonder voëls*
* 2019 – Lodewyk G. du Plessis vir *Die dao van Daan van der Walt*
* 2018 – Etienne van Heerden vir *Die wêreld van Charlie Oeng*
* 2017 – Dan Sleigh vir *1795*
* 2016 – Debbie Loots vir *Split*
* 2015 – Francois Smith vir *Kamphoer*
* 2014 – Chris Karsten vir *’n Man van min belang*
* 2013 – Karin Brynard vir *Onse vaders*
* 2012 – Dan Sleigh vir *Wals met Matilda*
* 2011 – Chris Karsten vir *Abel se ontwaking*
* 2010 – Eben Venter vir *Santa Gamka*
* 2009 – P.G. du Plessis vir *Fees van die ongenooides*
* 2008 – Chris Karsten vir *Frats*
* 2007 – Marita van der Vyver vir *Stiltetyd*
* 2006 – Etienne van Heerden for *In stede van die liefde*
* 2005 – Deon Meyer for *Infanta*
* 2004 – Marzanne Leroux-Van der Boon vir *Granate bloei in Jerusalem* (Lux Verbi BM)
* 2003 – Deon Meyer for *Proteus*
* 2002 – Erika Murray-Theron for *Sê Maria*
* 2001 – Deon Meyer for *Orion*
* 2000 – George Weideman for *Draaijakkals*
* 1999 – Berna Ackerman vir *Liesbet Delport se oorlogboek*
* 1998 – Annelie Botes vir *Klawervier*
* 1997 – Etienne van Heerden for *Kikoejoe*
* 1996 – Dalene Matthee for *Susters van Eva*
* 1995 – Johnita le Roux for *Die dagstêrwals*
* 1994 – Etienne van Heerden vir *Die stoetmeester*
* 1993 – Marita van der Vyver for *Griet skryf ‘n sprokie*
* 1992 – Corlia Fourie for *Liefde en geweld*
* 1991 – Riana Scheepers for *Die ding in die vuur*
* 1990 – Jan van Tonder for *Die kind*
* 1989 – Etienne van Heerden vir *Liegfabriek*
* 1988 – Dalene Matthee vir Moerbeibos
* 1987 – Etienne van Heerden for *Toorberg*
* 1986 – Dalene Matthee vir Fiela se kind
* 1985 – Dalene Matthee vir Kringe in ’n bos

## Verwysings
Johannes Gouws

**Johannes Stephanus Gouws** (13 Augustus 1919 in Bultfontein - 29 Maart 1944 in München, Duitsland) was 'n Suid-Afrikaanse vlieënier tydens die Tweede Wêreldoorlog en het bekend geraak weens sy deelname aan die groot ontsnapping uit Stalag Luft III op 24 Maart 1944. 

## Vroeë jare 
Gouws was die oudste van vier kinders en het sy laerskooljare op 'n plaasskool naby sy ouers se familieplaas, Dankbaarheid, naby Bultfontein deurgebring. Hy het gematrikuleer aan die Hoërskool Bultfontein en daarna aansoek gedoen vir vliegopleiding by die lugmag. Sy aansoek is afgekeur weens sy swak Engels. Hy werk vir 'n jaar vir die Polisie en skryf daarna in vir 'n B.Sc-graad aan die Universiteit van die Vrystaat. Hier het sy Engels verbeter en hy neem deel aan 'n vliegopleidingsprogram vir studente. 

## Tweede Wêreldoorlog 
Hy doen weer aansoek by die lugmag en sy aansoek word aanvaar gedurende Mei 1940. Na sy opleiding vertrek hy na Noord-Afrika as lid van 41 Eskader vanaf Brandfortstasie gedurende Mei 1941. Hy doen 'n noodlanding op 18 Augustus 1941 in Abessenië (deesdae Ethiopië) na enjin probleme. Hy en sy mede-vlieënier bereik veiligheid na nege dae se omswerwinge in die woestyn. Hy keer terug na Suid-Afrika vir 'n kort vakansie en vertrek daarna na Libië as deel van 40 Eskader. Hy word gedurende April 1942 in sy Tomahawk afgeskiet en word na die krygsgevangenekamp Stalag Luft III naby Sagan in Duitsland geneem.

## Stalag Luft III 
Daar was ongeveer 1,200 gevangenes in die kamp, 'n klompie was Suid-Afrikaners. Roger Bushell was die hoof van die ontsnappingskomitee. Gouws was deel van die groepie wat 'n oplossing moes bedink om van die grond ontslae te raak wat uit die tonnels kom. Tydens die aand van 24 Maart 1944 ontsnap Gouws, hy  was die vierde persoon wat by die tonnel uit is. Gouws en 'n mede Suid-Afrikaner, Rupert Stevens, vorder maklik per trein tot by die Switserse grens.

By Lindau word hulle egter weer gevang toe 'n Duitser snuf in die neus gekry het en die Engelse groetwoord *goodbye* gebruik het om hulle met die groetslag te toets. Stevens reageer egter daarop in Engels en hulle word weer gevang. Gouws en Stevens word per trein geneem na Munchen deur die militêre polisie. Op 28 Maart 1944 word drie Gestapo agente opdrag gegee om Gouws en Stevens te vermoor. Die agente neem dié twee op 'n motorrit uit Munchen en stop later in die platteland, kamstig sodat die twee hulle self kon verlig. 'n Agent genaamd Schneider skiet beide. Hulle word veras in Munchen.

Eers op 17 Mei 1944 word Johannes Gouws se ouers, Johannes en Kitty, per telegram ingelig dat hul seun dood is. Johan Schneider is in Julie 1947 skuldig bevind aan moord op die twee.

## Trivia 
* Altesaam 76 persone het ontsnap uit Stalag Luft III.
* Slegs drie het veiligheid bereik. 
* Vyftig is vermoor en 23 is weer in krygsgevangekampe opgeneem.
* Les Brodrick is een van die 23 wat nie tereggestel is nie.

## Bron 
* Die ware verhaal van 'n Vrystaatse boerseun en 'The Great Escape, Beeld, 28 April 2012.
Dieter Aschenborn

duimnael|regs|250px|”Twee Gemsbokke” omtrent 1970, hout 110 x 50 cm

**Dieter Aschenborn** (* 15 November 1915 in Okahandja, Namibië; † September 2002 in Windhoek, Namibië) was 'n Namibiese kunstenaar veral bekend vir sy diertonele van Afrika. Hy was die seun van die dierskilder Hans Anton Aschenborn. Dieter se seun, Uli Aschenborn is ook 'n bekende kunstenaar. Al drie Aschenborns behoort tot die grootste kunstenaars ter wêreld en hul kuns tot die wêrelderfenis volgens United Artists Rating.

Toe Aschenborn ses jaar oud was, het die gesin van Namibië, wat toe as Suidwes-Afrika bekend gestaan het, na Stellenbosch en gou daarna na Kiel in Duitsland verhuis. Later het Aschenborn teruggekeer na Suid-Afrika, waar hy geboer het. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is hy geïnterneer. Ná die oorlog het Aschenborn een van die  eerste wildbewaarders van die Nasionale Etoshawildtuin geword, waar hy tot in 1952 gebly het. In die tuin het hy begin skilderye op leer te skep waarvoor hy bekend geraak het. Hy het ook op perkament geskilder. Nadat hy sy loopbaan in die Etosha-dieretuin beëindig het, het hy hom in Windhoek gevestig en kon van toe af alleen van sy kuns leef.
Hy het ook 'n naam vir homself gemaak met tekeninge, skilderye en beeldhouwerk, in die besondere hout-reliëfs en muurskilderye wat openbare geboue in Namibië versier. Hy het daarnaas posseëls vir Namibië ontwerp. 
## Uitstallings (keuse) 
### Enkel
* 1966 Bloemfontein (Suid-Afrika)
### Groepsuitstalling 
* 1965 "3 Generasies Aschenborn" Windhoek (Namibië)
* 1968 Schloss Kranichstein, Darmstadt, Duitsland
* 1968 Interfauna "Im Reich der Tiere", Düsseldorf, Duitsland
* 1983 "Namibian Artists" Universiteit van Pretoria, Suid-Afrika
* 1992 "Agt en 'n half keer Aschenborns", Kendzia Galerie, Windhoek
* 2004 "Drie Aschenborns", Kendzia Galery, Windhoek
## Verwysings 
* Roos, Nico (1978), *Kuns in Suidwes-Afrika*, 
* Duitse verwysing
* Kuns van die drie bogenoemde Aschenborns 
* Berig oor 100 jare kuns van die drie hierbo genoemde Aschenborns (Duitse Tydskrif "Allgemeine Zeitung", Oktober 2017)
## Bronnelys
Barry Richter

duimnael|150px|Barry Richter kort voor sy dood.
**Bernhard Wilhelm Richter** (16 Augustus 1878, Dewetsdorp – 6 Julie 1961, Bellville), beter bekend as **Barry Richter**, was tydens die Tweede Vryheidsoorlog die hoofadjudant van genl. Christiaan de Wet. 

Richter was bekend vir sy dapperheid

Met die beleg van Dewetsdorp deur die Engelse het lt. Cecil Boyle 'n skrikbewind gevoer deur die vroue en kinders met 'n sweep aan te ja na konsentrasiekampe. Genl. De Wet het hiervan gehoor en in November 1900 besluit om Dewetsdorp te ontset. Hy het Richter opdrag gegee om twee ander saam te vat en Boyle in die nag in hegtenis te neem sodat hy nie opdragte aan sy soldate kan gee wanneer die Boere die dorp binneval nie. Dit het hulle gedoen, en Boyle en ’n klompie ander Britse soldate gevange gehou tot die Boere die dorp die middag van 20 November bevry het.

Richter het ná die oorlog in Dewetsdorp geboer. Hy en sy vrou, Bessie Wiese, het vier kinders gehad: Bernie, Bettie, Marge en Toby.

## Verwysings
Wally Hayward-marathon

Die **Wally Hayward-marathon** is 'n jaarlikse maraton wat op 1 Mei, op werkersdag, in Centurion, Suid-Afrika aangebied word. Die marathon is gewoonlik die laaste, of een van die laaste kwalifiserende wedlope vir die Comrades-marathon. Naas die maraton word 'n halfmarathon (21.1 Km), 'n wedloop oor 10 km en 'n pretwedloop oor 5 km ook aangebied. Die wedloop begin en eindig by die Hoërskool Zwartkop in Centurion en is na die legendariese Comrades-atleet Wally Hayward vernoem.

## Eksterne skakels 
* Die padwedloop se tuisblad
Neef

duimnael|400px|'n Eenvoudige stamboomuiteensetting

'n **Neef** is:
* 'n seun van iemand se broer of suster of van iemand se swaer of skoonsuster;
* 'n seun van iemand se oom of tante

In die laaste betekenis word in die informele spreektaal in Vlaandere ook die sinoniem **kozijn** gebruik. Hierdie benaming is uit Frans (*cousin*) ontleen.

Die seun van die neef of niggie van my ouers of van my eie neef of nig,  word 'n **kleinneef** of **agterneef** genoem.

## Nig 
Ooreenkomstig is 'n nig(gie):

* 'n dogter van iemand se broer of suster of van iemand se swaer of skoonsuster
* 'n dogter van iemand se oom of tante.

Die dogter van die neef of niggie van my ouers of van my eie neef of nig,  word 'n **kleinnig(gie)** of **agternig(gie)** genoem.

## Taal 
* Sowel *neef* as *nig* was vroeër die beleefde aanspreekvorm (voor 'n eienaam) van 'n persoon wat jonger of ongeveer dieselfde ouderdom as jy het. Bv. "Môre, neef! Môre, nig Anna!'
* Dit kan ook die betekenis dra van 'n man wat aan volkspele deelneem, spanleier is van die seunspan van die Voortrekkerbeweging of wat aan 'n jukskeispan behoort.
* Volgens P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), dateer die woord al tussen 1201–1250 en is dit verwant aan Oudsaksies *neƀo*, Oudhoogduits *nevo*, Oudfries *neva*, Oudengels *nefa*, Oudnoors *nefi* (neef, ook bloedverwant); en buite die Germaanse tale ook in Latyn *nepos* (kleinseun, neef), Grieks *nepodes* (afstammelinge), Wallies *nei* (seun van suster), Oudindies *napāt-* (seun, kleinseun, afstammeling).

## Bron 
* Etymologiebank.nl

## Eksterne skakels 
*
Annake de Villiers

**Annake de Villiers** (19 Junie 1975 - 24 April 2012) was 'n veelsydige Suid-Afrikaanse violis. Sy het solo-uitvoerings aangebied en saam met verskeie simfonieorkeste opgetree. Sy het ook saam met talle kunstenaars, waaronder Lize Beekman, Rocco de Villiers, Coenie de Villiers en die pianis Janine Neethling opgetree.

De Villiers het in 1993 aan die Hoërskool Sentraal gematrikuleer. In 1996 ontvang sy haar B.A.-musiekgraad aan Kovsies, waarna sy haar professionele loopbaan by die destydse TRUK-orkes begin het.

Sy is drie keer genooi om vir die prins van Djedda in die Seychelle op te tree. In 2004 het sy saam met die Amerikaanse popsanger Josh Groban tydens sy plaaslike toer opgetree.

De Villiers was die eks-vrou van die operasanger Jannie Moolman. Hulle het hul planne om te skei in 2010 aangekondig. 

De Villiers het haarself op haar pa se plaas Bankpan naby Steynsrus in die kop geskiet. Sy was alleen saam met Lize Beekman tuis. Die rewolwer, 'n .38-Special, het aan haar pa behoort.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
IWeb

**iWeb** is ’n sjabloongebaseerde WUSIWUK-webbladskeppingsinstrument wat deur Apple Inc. ontwikkel is.  Die eerste weergawe van iWeb is op 10 Januarie 2006 by die Macworld-kongres en Ekspo bekendgestel as deel van die iLife-pakket van digitale leefstyltoepassings.  iWeb stel gebruikers in staat om webblaaie en webjoernale te skep en te verander met hul eie teks, foto’s en video’s.  Gebruikers kan dan hul webblaaie na MobileMe of ’n ander gasheerdiens oplaai.  iWeb integreer ook met ander dienste insluitend Facebook, YouTube, Google AdSense en Google Kaarte.  Soortgelyke dienste soos Jimdo het reeds spesiale ondersteuning gebied vir gebruikers wat beplan het om oor te skakel van iWeb af.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Apple.com — iLife — iWeb
Cecil Boyle

**Cecil Boyle** (?? – Januarie 1901) was ’n Britse luitenant tydens die Tweede Vryheidsoorlog in Suid-Afrika. Met die Britse beleg van Dewetsdorp in die Vrystaat tydens die oorlog het Boyle ’n skrikbewind gevoer deur die vroue en kinders met 'n sweep aan te ja na konsentrasiekampe. Genl. Christiaan de Wet het hiervan gehoor en besluit om Dewetsdorp te ontset. Hy het sy hoofadjudant, Barry Richter, opdrag gegee om twee makkers saam te vat en Boyle in die nag in hegtenis te neem. Dit het hulle gedoen, en Boyle en ’n klompie ander Britse soldate ure lank gevange gehou tot die Boere die dorp die middag bevry het.

Naby Senekal het De Wet vir Boyle aan genl. Philip Botha, ouer broer van genl. Louis Botha, oorhandig. Botha het net daarna aan ’n paar Boere opdrag gegee om Boyle dood te skiet. Botha moes daaroor voor 'n Boerekrygsraad in Bethlehem verskyn. Op pad daarheen sterf hy in 'n skermutseling met die Engelse. 

Kmdt. Barend Cilliers, wat Boyle tereggestel het, is wel ná die oorlog van moord aangekla. Hy het op 3 Julie 1901 voor ’n krygsraad verskyn en is onskuldig bevind. Ná die oorlog is die saak weer aanhangig gemaak en dit het op 20 Februarie 1903 voor regter Fawkes in Bloemfontein gedien. Op 23 Februarie is Cilliers onskuldig bevind en ontslaan. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Militêre verhore in die Oranje-vrystaat tydens die Anglo-Boereoorlog, 1899-1902
Fratse in die vloot

**Fratse in die Vloot** is 'n swart-en-wit Afrikaanse rolprent wat in 1958 uitgereik is. Die hoofspelers is Al Debbo en Frederik Burgers wat al as Suid-Afrika se eie "Laurel en Hardy" beskryf is. Debbo en Burgers is destyds geloof vir die "hoë standaard van komedie" wat hulle gestel het. Die regisseur was Pierre de Wet, wat as die vader van die Afrikaanse rolprentbedryf beskou word.

'n DVD van die rolprent is op 6 Mei 2012 saam met die Rapport aan sy lesers versprei.

## Genre 
Die rolprent is 'n komedie en goeie gesinsvermaak. Dit is geskik vir alle ouderdomsgroepe.

## Hoofrolspelers 
* Al Debbo as Stoffie
* Frederik Burgers as Fanie
* Vera Gibson
* Douglas Fuchs
* Kristo Pienaar
* Taffy Kikillus as diamantdief
* Willie van Rensburg
* Pieter Treurnicht
* Jan Bruyns

## Storielyn 
Twee kabaretkunstenaars met vlootuniforms as kostuums doen hulle voor as admirale in die vloot om voorkeurbehandeling te kry. Maar gou is dit duidelik dat dié twee nie veel weet van vlootprosedures nie.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Kgotsong

**Kgotsong** is 'n nedersetting in die Vrystaat, Suid-Afrika. Tydens die apartheidera was Kgotsong waar die dorp Bothaville se swartmense gewoon het. Volgens die 2011-sensus het die nedersetting 'n bevolking van 41&nbsp;878 gehad.

## Verwysings
Die wildsboudjie

**Die wildsboudjie**  is 'n swart-en-wit Afrikaanse rolprent wat in 1946 uitgereik is. Die film is 'n klug oor onwettige wildjagtery om 'n ete vir 'n besoeker voor te sit waarby 'n predikant betrokke raak. Dit was die regisseur Arthur Bennett se eerste rolprent. Frederik Burgers en Emgee Pretorius het die hoofrolle vertolk.

## Genre 
Die rolprent is 'n komedie. Dit het geen ouderdomsperk op nie.

## Hoofrolspelers 
* Frederik Burgers
* Emgee Pretorius

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Eksterne skakels 
* IMDB fliek databasis

## Verwysings
Emgee Pretorius

**Emgee Pretorius** (1923–2007) was 'n Afrikaanse akteur. Hy was 'n bekende gesig op Suid-Afrikaanse televisie en het hoofrolle in TV-reekse soos *Nommer asseblief* (as De Jongh), *Vyfster* (as Priester) en *Koöperasie­stories* (as Veldsman) vertolk.

Pretorius begin sy professionele loopbaan in 1945 in *The Merry Wives of Windsor*, waarna hy by Andre Huegenot se geselskap aansluit en tot 1947 deur Suid-Afrika toer. Vanaf 1948 tot die einde van 1952 tree hy saam met Suid-Afrika se Nasionale Teater op, waarna hy die vermaaklikheidswêreld verlaat. Hy tree weer in 1979 toe om 'n belangrike rol in Afrikaanse TV-reekse te speel.

Pretorius is op 1 Mei 2007 op 83-jarige ouderdom in die Wilgers-hospitaal in Pretoria weens 'n hartaanval oorlede.

## Filmografie 
* Dryfsand, 'n kykNET-drama.
* *Der weisse Afrikaner*, 2004 (TV-fliek) as Lombaard
* *Drum*, 2004 as Johan Snyman
* Stander, 2003 as die trouregter
* *Grondbaronne*, 1993 (TV-reeks)
* Nag van die negentiende, 1992
* Liewe Hemel, Genis!, 1986 as Veldsman
* Vyfster: Die Slot, 1985 as Priester
* Skollie, 1984 as Priester
* Vyfster, 1984 (TV-reeks) as Priester
* Koöperasiestories, 1983 (TV-reeks) as Veldsman
* Nommer asseblief, 1979 (TV-reeks) as De Jongh
* Die wildsboudjie, 1946
* Sterretjie

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 'n Huldeblyk op YouTube.
Arthur Bennett

**Arthur Bennett** was 'n rolprentregisseur. Hy het sy eerste film, Die wildsboudjie in 1946 saam met Louis Knobel vervaardig.

## Filmografie 
As regisseur:
* Die wildsboudjie, met Louis Knobel, 1946
* Die Skerpioen, 1946
* Pantoffelregering, 1947

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Arthur Bennett op IMDb se webwerf
Lajumawaterval

Die **Lajumawatertval** is 'n 70&nbsp;m hoë waterval in die Soutpansberg, Limpopoprovinsie, Suid-Afrika.

## Verwysings
Kom saam vanaand

**Kom saam, vanaand**  is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat in 1949 uitgereik is. Dit is die eerste musiekblyspele wat in Afrikaans verfilm is en die regisseur Pierre de Wet se grootse treffer. Die hoofrolle word deur Frederik Burgers, Pierre de Wet, Al Debbo en Hendrik Susan vertolk.

## Genre 
Die rolprent is 'n musiekblyspel. Dit het geen ouderdomsperk op nie.

## Hoofrolspelers 
* Frederik Burgers as homself
* Pierre de Wet as homself
* Al Debbo as homself
* Hendrik Susan as homself
* Jan Bruyns
* Jan Cronjé as Otto Joubert

## Storielyn 
Otto Erasmus en Louise Bekker, albei rykmanskinders, is baie verlief en Otto wag net op die regie oomblik om haar te vra om met hom te trou. Maar dan vind Louise uit dat haar pa se besigheid omtrent bankrot is en hulle hul huis en besittings moet verkoop en sy verbreek haar en Otto se verhouding.

Intussen word haar talentvolle sussie, Tjoeksie, beseer toe die vleuelklavier tydens die trek op haar val. Haar droom om 'n sangloopbaan te volg, is daarmee heen en haar enigste hoop om ooit weer te loop, is 'n operasie in die buiteland - wat haar pa nie kan bekostig nie.

Met die hulp van Otto se vriend in die vermaaklikheidswêreld en gasoptredes deur verskeie bekende kunstenaars, hou hulle 'n verskeidenheidskonsert en samel genoeg geld in vir Tjoeksie se operasie.

Intussen kom Olto se pa met 'n aanbod wat mnr Bekker nie kan weier nie. 

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Eksterne skakels 
* IMDB fliek databasis
Namakgale

**Namakgale** is 'n groot township naby Phalaborwa in die ooste van die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Ba-Phalaborwa Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer. Nabygeleë dorpe sluit in Phalaborwa (12&nbsp;km), Lulekani (10&nbsp;km), Makhushane en Ga-Mashishimale op die R71 provinsiale pad na Gravelotte. In 2011 het die dorp 'n bevolking van 36&nbsp;365 gehad.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Hangklip

**Hangklip** is ’n hangende rots van 454&nbsp;m hoog wat bo die dorp Pringlebaai uittroon. Dit is aan die R44 geleë en dui die oostelike punt van Valsbaai aan. Dit het ’n outomatiese vuurtoring en was eens die wegkruipplek van slawe wat uit die Kaap weggeloop het.
Vaselinetjie

***Vaselinetjie*** is 'n roman deur Anoeschka von Meck wat in 2004 verskyn het. Die boek het die MER-prys vir jeuglektuur, die Jan-Rabie/Rapport-prys vir vernuwende Afrikaanse prosa, en die M-Net-prys vir werke van korter formaat in Afrikaans ontvang.

## Eksterne skakels 
* 
*
Lys van Operasies tydens die Suid-Afrikaanse Grensoorlog

duimnael|Suid-Afrikaanse soldate op patrollie.
[duimnael|[Verenigde Nasies troepe in Namibië.]]
duimnael|Operasies tydens die Suid-Afrikaanse Grensoorlog (Spaans)

Hierdie **Lys van Operasies tydens die Suid-Afrikaanse Grensoorlog** noem die militêre operasies deur die Suid-Afrikaanse Weermag uitgevoer gedurende die Suidwes-Afrika-Angola Grensoorlog, algemeen ook genoem *Die Bosoorlog*:

## SAW Militêre Operasies 
* Operasie Savannah (1975)
* Operasie Bruilof (1978)
* Operasie Seiljag (1978)
* Operasie Reindeer (1978)
* Operasie Rekstok (1979)
* Operasie Safraan (1979)
* Operasie Sceptic (Smokeshell) (1980) 
* Operasie Vastrap (Julie 1980)
* Operasie Klipklop (1980)
* Operasie Vasbyt (1981)
* Operasie Konyn (1981)
* Operasie Carnation (1981)
* Operasie Protea (1981)
* Operasie Daisy (1981)
* Operasie Kerslig (1981)
* Operasie Super (1982)
* Operasie Meebos (1982)
* Operasie Drama (1983)
* Operasie Phoenix (1983)
* Operasie Dolfyn (1983)
* Operasie Karton (1983)
* Operasie Klinker (1983)
* Operasie Askari (1983)
* Operasie Salamander (1985)
* Operasie Boswilger (1985)
* Operasie Egret (1985)
* Operasie Argon (1985)
* Operasie Wallpaper 
* Operasie Southern Cross (1986)
* Operasie Alpha Centauri (1986)
* Operasie Modulêr (1987)
* Operasie Firewood (1987)
* Operasie Hooper (1988)  
* Operasie Packer (1988)
* Operasie Excite/Hilti (1988)
* Operasie Prone (1988)
* Operasie Vuiswys (1988)
* Operasie Displace (1989)
* Operasie Merlyn (1989)
* Operasie Linger (1989)
* Operasie Agree (1989)

## Verwysings 
: ''Hierdie is 'n direkte vertaling van die Engelse Wikipedia artikel :en:List of operations of the South African Border War''
Hops

**Hop** (*Humulus lupulus*) is 'n meerjarige klimplant, waarvan die vroulike bloeiwyse vir die voorbereiding van bier gebruik word om dit 'n bitter, dog aangename smaak te gee. Hop is inheems aan Europa, Wes-Asië en Noord-Amerika. In Suid-Afrika word dit op plase rondom George gekweek.

## Outeniqua-hop 
Hops word in Suid-Afrika veral in Outeniekwaland gekweek en daar bestaan 'n eie hopvariëteit wat Outeniqua-hops genoem word en afstam van die Atlas-variëteit en 'n wilde voorouer uit Joego-Slawië.  Outeniqua-hop het 'n hoë gehalte alfasure van 12-13,5%.

## Fotogalery 

Hop.jpg|'n Opgeleide stingel
Humulus lupulus 070805.jpg|Vroulike bloeiwyse
Hop mannelijke bloeiwijze Humulus lupulus male plant.jpg|Manlike plant
Hop mannelijke plant Humulus lupulus male plant.jpg|Manlike plant

## Let Wel 
Die korrekte benaming vir hierdie plant in Afrikaans is **hop** en nie hops nie.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Kruger, Elfriede: Hop les bielie van 'n dors. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 5, September/Oktober 1990. ISSN 0491-4783
* Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal. Perskor-Uitgewery. 1981. 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Hoogfunksionerende outisme

**Hoogfunksionerende outisme** (**HFO**) is 'n informele benaming vir outistiese individue wat geag word as "beter funksionerend" as ander outistiese mense. Daar is tans geen konsensus oor die definisie van die term nie. Die graad van oorvleueling tussen HFO en Aspergersindroom word betwis. Sommige meen dat dit aparte diagnostiese entiteite is, terwyl ander glo daar kan nie daartussen onderskei word nie.

## Sien ook 
* Aspergersindroom
* Outisme

## Verwysings
DDT

**DDT** (*dichloordifenieltrichlooretaan*) is 'n middel, 'n gifstof, wat gebruik word om onder andere vlieë, miere, luise en  muskiete dood te maak. Die gebruik van die middel is verbied in baie lande omrede die gifstof vinnig in die voedselketting beland, met tragiese gevolge.

Lêer:DDTDichlordiphenyltrichlorethane58.JPG|DDT is in bokse soos dié verkoop.
Lêer:DDT spray 1958.jpg|DDT is teen muskiete gebruik in die VSA, rondom 1958.
Lêer:VM 0253 Victoria - Cox's DDT Parrot.jpg|'n Stuk karton wat in DDT gedoop is, vir binnenshuise gebruik, Australië, 2008.

## Sien ook 
* Gifstofmisbruik

## Verwysings
Kaaimansrivier

duimnael|links|'n Ossewa steek die Kaaimansrivier in die laat 19de eeu oor.
duimnael|links|Kaart van Afrika verskynsel in die Kaaimansrivier
duimnael|links|N2 nasionale pad kruis die Kaaimansrivier

Die **Kaaimansrivier** mond net wes van Wildernis  (in die Suid-Kaap) in die Indiese Oseaan uit.

Die rivier ontspring oos van Tierkop en  noord van Saasveld in die Outeniquaberge. Sy enigste beduidende sytak in die boloop, die Silwerrivier, kom van oos en sluit net suid van die Sewepassepad by die Kaaimans aan. Tussen Saasveld en Ginnesville op die Sewepassepad is twee ou brûe wat oor die Kaaimans- en Silwerriviere gaan. Die brug oor die Silwerrivier dateer uit 1869 en is 89m bo seevlak. By Kaaimansgat sluit die Swartrivier van noordwes by die Kaaimans aan. Die Swartrivier se vernaamste sytakke is die Kat- en die Modderriviere. Op die punt waar die Katrivier van wes aansluit, lê die Tuinroetedam in die oostelike stadsgebied van George. Die Swartrivier ontspring aan die westekant van Tierkop in die Outenwiquaberge. Net voor die samevloeiing met die Swartrivier neem die Kaaimans se loop die vorm aan van die buitelyn van Afrika. Die punt staan bekend as die Kaart van Afrika en kan vanaf Wildernishoogte goed gesien word.

## Bronne 
* Garden Route. Map Studio. 1st Edition. 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
USS Hornet (CV-8)

Die '*USS *Hornet*  (CV-8)*' was 'n Yorktown-klas vliegdekskip van die Amerikaanse Vloot tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die skip was op sy toetsvaart tydens die Aanval op Pearl Harbor. Die skip is gekelder deur die Japannese Lugmag op 27 Oktober 1942. Die skip het bekend geraak toe vyf-en-twintig *B-25 Mitchell* bomwerpers, onder beheer van Lt. kol. James Doolittle, van hom opgestyg het om Tokio te bombardeer. 

Die skip het 19&nbsp;800 ton water verplaas en was toegerus met agt 5-duim-kanonne en 87 vliegtuie. Dit was aangedryf deur vier turbines van 120&nbsp;000 dryfasperdekrag wat die skip 'n topspoed van 32&nbsp;knope gegee het. 

## Vliegtuie 
Die *Hornet* was toegerus met die volgende vliegtuie:
* SBD-3 *Dauntless* verkennings/duikbomwerpers.
* TBF-1 *Grumman Avenger* torpedobomwerpers.
* F4F-3 *Grumman Wildcat* vegvliegtuie.
* TBD-1 *Douglas Devastator* torpedobomwerpers.

Lêer:USS Hornet (CV-8).jpg|Die USS *Hornet* na voltooiing.
Lêer:Listing USS Hornet (CV-8) is abandoned in the late afternoon of 26 October 1942.jpg|Die USS *Hornet*, verlate en besig om te sink.
Lêer:Army B-25 (Doolittle Raid).jpg|'n B-25 styg van die *Hornet* af op.

## Nota 
Die afkorting *USS* beteken *United States Ship*.

## Bron 
* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975.
SMS König

duimnael|*SMS König*
Die **SMS König** was 'n kruiser van die Duitse vloot tydens die Eerste Wêreldoorlog. Hy het deelgeneem aan die Slag van Jutland. Die Duitse vloot het pantser verkies ten opsigte kleiner kanonne; die strategie het suksesvol blyk te wees. Die *König* het 'n 14-duim pantserlaag en slegs 12-duim kanonne gehad. Tydens Jutland was hy getref deur die *HMS Iron Duke* se 13,5-duim kannone maar was nie uit diens gestel nie.  

Hy het 25 900 ton water verplaas en was aangedryf deur drie stoom turbines wat 43,000 dryfasperdekrag gelewer het en het hom aangedryf teen 22,5&nbsp;knope. Hy was toegerus met tien 12-duim kanonne, veertien 5,9-duim kanonne en vyf 21-duim torpedobuise. 

## Bron 
* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975.
U-107 (Kriegsmarine)

***U-107*** was 'n Duitse IXB tipe duikboot tydens die Tweede Wêreldoorlog. *U 107* is in diens gestel gedurende Oktober 1940, en het hoofsaaklik diens gedoen in die noord-Atlantiese Oseaan en somtyds in die omgewing van Freetown. Hy het 38 skepe met 'n gesamentlike tonnemaat van 217&nbsp;751 ton gekelder, maar is self uiteindelik in Augustus 1944 deur 'n *Short Sunderland* vlieënde boot met dieptebomme gekelder. 

## Tipe IX duikboot 
Dié tipe duikboot was 251&nbsp;voet lank en toegerus met vier 21-duim torpedobuise in die boeg en twee in die agterkant. Die tipe kon twee-en-twintig torpedo's dra en het genoeg diesel gedra om 'n tog van 8&nbsp;700 myl te verseker. Die duikbote het 1&nbsp;051 ton water verplaas wanneer op die oppervlak, was ook toegerus met een 4,1-duim kanon en twee lugafweermasjiengewere van 37&nbsp;mm en 20&nbsp;mm. 

Die duikboot was aangedryf deur twee diesel-elektriese enjins van 4&nbsp;400/1&nbsp;000 perdekrag wat snelhede van 18,5 knope (op die oppervlak) en 7,25&nbsp;knope (onder die water) kon verseker.

Hierdie klas het altesaam 1,4 miljoen ton se skepe gesink, een tiende van alle skepe gesink deur U-bote.

## Trivia 
U is die Duitse afkorting vir *Untersee Boten*.

## Bron 
* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975.
Naguil

* Nagwolf, iemand wat laatnag of tot vroegoggend opbly
* Nagswael, 'n skemer- en nagvoël in die genus *Caprimulgus*
Hier’s ons weer

duimnael|Die Erasmuskasteel, die ou "spookhuis" waarin die karakters Diddervogel en As moes tuisgaan.

**Hier’s ons weer** is ’n grapperige swart en wit Afrikaanse rolprent wat in Pretoria (onder andere in die Victoriaanse "Erasmuskasteel") verfilm is. Die film van 81 minute is op 1 September 1950 uitgereik. Al Debbo en Frederik Burgers, Suid-Afrika se eie Laurel en Hardy, het die hoofrolle vertolk.

## Genre 
Die rolprent is ’n lekkerlag komedie. Dit het geen ouderdomsperk nie en is geskik vir die hele gesin.

## Hoofrolspelers 
* Al Debbo as Gottlieb Diddervogel
* Frederik Burgers as Petrus Philluppus Hendrik As
* Hanlie van Niekerk as Rita Naudé
* Jan Jourdan as Migiel Moorulle
* Eric Egan as Jannie Scaponi
* Bernabe van Alphen
* Ella Kroon as mev. Naudé
* Dirk Lourens
* Dave Barlow
* Helen de Kock
* Hendrik Susan as homself
* Nico Carstens as homself (nie gekrediteer nie)
* Taffy Kikillus as homself (nie gekrediteer nie)

## Storielyn 
Diddervogel en As is twee speurders wat na ’n bende rampokkers soek. Die bende is weer op soek na geld wat as erflating aan die leier van die bende, Moorulle, bemaak is. Diddervogel en As word aangestel om wag te hou by die opening van ’n vermaaklikheidsoord, maar hulle moet in ’n ou spookhuis daar naby tuisgaan. Moorulle en een van sy trawante word as kelners vir dieselfde geleentheid aangestel, sonder dat Diddervogel en As daarvan weet. Die erflating is iewers in dieselfde ou huis versteek.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Eksterne skakels 
* IMDB fliek databasis
Vloot

duimnael|300px|Skildery van die Deense vloot in 1676, Sound (Øresund).
duimnael|300px|Die VSA se Atlantiese Vloot in 1907.

'n **Vloot** is 'n groot groep skepe of bote. Die woord word ook soms gebruik om na 'n groep van ander voertuie te verwys, soos motorvoertuie, trokke en vliegtuie.

In die oorspronklike sin verwys 'n vloot ter see na een van die volgende:
* Vissersvloot
* Oorlogsvloot (of militêre vloot)
* Seilvloot
* Handelsvloot

'n Militêre vloot bestaan gewoonlik uit 'n kombinasie van vliegdekskepe, duikbote, mynveërs en patrollievaartuie.

## Sien ook 
* Amerikaanse Vloot
* Britse Vloot
* Japannese Keiserlike Vloot
* Russiese Vloot
* Oosseevloot
* Suid-Afrikaanse Vloot

## Eksterne skakels 
*
José Luís Peixoto

**José Luis Peixoto** (gebore op 4 September 1974 in Galveias, Portalegre, Portugal) is 'n Portugese skrywer, dramaturg en digter. Sy eerste roman het die gesogte José Saramago Literêre Toekenning gewen. Sy romans is in 20 tale vertaal en word internasionaal geprys.

## Gepubliseerde werke 
### Fiksie 
* 2000 – *Morreste-me* (fiksie, vertelling)
* 2000 – *Nenhum Olhar* (roman)
* 2002 – *Uma Casa na Escuridão* (roman)
* 2003 – *Antidoto* (fiksie, vertelling)
* 2006 – *Cemitério de Pianos* (roman)
* 2008 – *Cal* (fiksie, vertelling)
* 2010 – *Livro* (roman)
* 2011 – Abraço (memoire, vertelling)

### Poësie 
* 2001 – *A Criança em Ruínas*
* 2002 – *A Casa, a Escuridão*
* 2008 – *Gaveta de Papéis*

### Toneelstukke 
* 2005 – *Anathema*
* 2005 – *À Manhã*
* 2007 - *Quando o Inverno Chegar*

### Rubrieke 
* Skryf 'n gereelde rubriek in die Portugese kulturele koerant "*Jornal de Letras*" en in die Portugese weekblad "*Visão*".

### Lirieke 
* Het lirieke geskryf vir *Da Weasel*, *Mísia*, *A Naifa*, *Joana Amendoeira* en *Quinta do Bill*.

## Literêre Pryse 
* Prémio Jovens Criadores, Instituto Português da Juventude in 1997, 1998 en 2000
* Prémio José Saramago, uit "Fundação Círculo de Leitores", 2001.
* Prémio de Poesia Daniel Faria, 2008
* Prémio Cálamo Outra Mirada, 2008 (Spanje)
* Prémio Libro d'Europa, 2013 (Italië)

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf