Skeptisisme

**Skeptisisme**  is 'n bevraagtekenende houding of twyfel teenoor kennisaansprake wat as blote geloof of dogma gesien word. Byvoorbeeld, as 'n persoon skepties is oor aansprake wat deur hul regering gemaak word oor 'n voortslepende oorlog, dan twyfel die persoon of hierdie aansprake akkuraat is. In sulke gevalle beveel skeptici gewoonlik nie ongeloof aan nie, maar opskorting van geloof aan, dit wil sê om 'n neutrale houding te handhaaf wat nie die eis bevestig of ontken nie. Hierdie houding word dikwels gemotiveer deur die indruk dat die beskikbare bewyse onvoldoende is om die bewering te ondersteun. Formeel is skeptisisme 'n onderwerp van belangstelling in filosofie, veral epistemologie.

Meer informeel kan skeptisisme as uitdrukking van bevraagtekening of twyfel toegepas word op enige onderwerp, soos politiek, godsdiens of pseudowetenskap. Dit word dikwels toegepas binne beperkte domeine, soos moraliteit (morele skeptisisme), ateïsme (skeptisisme oor die bestaan van God), of die bonatuurlike.  Sommige teoretici onderskei "goeie" of matige skeptisisme, wat sterk bewyse soek voordat 'n standpunt aanvaar word, van "slegte" of radikale skeptisisme, wat oordeel onbepaald wil opskort.

Filosofiese skeptisisme is een belangrike vorm van skeptisisme. Dit verwerp kennisaansprake wat vanuit die perspektief van gesonde verstand seker lyk. Radikale vorme van filosofiese skeptisisme ontken dat “kennis of rasionele geloof moontlik is” en dring daarop aan om oordeel oor baie of alle kontroversiële sake op te skort. Meer gematigde vorme beweer net dat niks met sekerheid geweet kan word nie, of dat ons min of niks kan weet van nie-empiriese sake, soos of God bestaan, of mense vrye wil het, of daar 'n hiernamaals is. In antieke filosofie is skeptisisme verstaan as 'n lewenswyse wat verband hou met innerlike vrede.

Skeptisisme was verantwoordelik vir baie belangrike ontwikkelings in wetenskap en filosofie. Dit het ook verskeie kontemporêre sosiale bewegings geïnspireer. Godsdienstige skeptisisme pleit vir twyfel aangaande basiese godsdienstige beginsels, soos onsterflikheid, voorsienigheid en openbaring. Wetenskaplike skeptisisme bepleit die toetsing van oortuigings vir betroubaarheid, deur dit aan sistematiese ondersoek te onderwerp deur die wetenskaplike metode te gebruik, om empiriese bewyse daarvoor te ontdek.

## Definisie en semantiese veld
Skeptisisme, (van die Grieks σκέπτομαι *skeptomai*, om te soek, om na te dink of na te soek), verwys na 'n twyfelende houding teenoor kennisaansprake. As 'n persoon dus skepties is oor hul regering se aansprake oor 'n voortslepende oorlog, dan twyfel die persoon of hierdie aansprake waar is. Of om skepties te wees dat 'n mens se gunsteling hokkiespan die kampioenskap sal wen, beteken dat 'n mens onseker is oor die sterkte van hul prestasie. Dit word dikwels gemotiveer deur die indruk dat 'n mens nie seker daaroor kan wees nie. Dit is veral relevant wanneer daar beduidende deskundige meningsverskil is. Skeptisisme is gewoonlik beperk tot 'n eis of 'n veld van ondersoek. Godsdienstige en morele skeptici het dus 'n twyfelagtige houding oor godsdienstige en morele leerstellings. Maar sommige vorme van filosofiese skeptisisme is wyer deurdat hulle enige vorm van kennis verwerp. In die hedendaagse filosofie, aan die ander kant, word skeptisisme dikwels nie as 'n houding of 'n lewenswyse verstaan nie, maar as 'n tesis: die tese dat kennis nie bestaan nie. Daar is egter geringe verskille in betekenis. Agnostisisme word dikwels enger verstaan as skeptisisme oor godsdienstige vrae, veral oor die Christelike leerstelling. Die teenoorgestelde van skeptisisme is dogmatisme, wat 'n houding van sekerheid in die vorm van 'n onbetwisbare geloof impliseer. 'n Soortgelyke kontras word dikwels getrek met betrekking tot blinde geloof en goedgelowigheid. 'n Verdere onderskeid is gebaseer op die mate van die skeptiese houding. Die sterkste vorme beweer dat daar geen kennis is nie of dat kennis onmoontlik is. Swakker vorms stel bloot dat mens nooit absoluut seker kan wees nie. Dit word nietemin ernstig opgeneem in die filosofie omdat dit baie moeilik geblyk het om filosofiese skeptisisme afdoende te weerlê.

## Verwysings