open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
WD J0914+1914

**WD&nbsp;J0914+1914** is die eerste enkele witdwergster wat ontdek is met ’n reuseplaneet wat om hom wentel. Bewyse van die planeet is gevind deur ’n span sterrekundiges van Brittanje, Chili en Duitsland. By nadere ondersoek het die span suurstof- en swaellyne in die SDSS-spektrums ontdek. Hulle het toe spektroskopiese opvolgwaarnemings verkry met die ESO se Baie Groot Teleskoop. Die spektrums het die vorige waarnemings deur die SDSS bevestig en bykomende lyne gevind.

Stowwerige en gasagtige puinskywe om witdwerge is al ontdek, maar hulle word deur kalsiumlyne oorheers. Geen vorige skyf om ’n witdwerg het Hα-emissies getoon nie. Alle vorige skywe om witdwerge ontstaan uit aardplanete. Die grootte van die skyf om WD&nbsp;J0914+1914 is gemeet met behulp van Doppler-breëbandemissielyne. Die skyf is te groot (~1-10 sonradiusse) om deur ’n klein planeet gevorm te wees. Die span het ook die akkresie van materiaal van ’n metgeselster of bruindwerg uitgeskakel. 

## Verwysings
## Skakels
*Evidence of an Alien Planet Spotted Around a White Dwarf, a Cosmic First
* Accretion of a giant planet onto a white dwarf star Boris T. Gänsicke, Matthias R. Schreiber, Odette Toloza, Nicola P. Gentile Fusillo, Detlev Koester & Christopher J. Manser. Nature volume 576, pages61–64(2019)
Annie Cordy

**Annie Cordy** (16 Junie 1928 – 4 September 2020) was 'n Belgiese aktrise.

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1954: ''April Fools' Day*
* 1956: *Hello Smile!*
* 1956: *Le chanteur de Mexico*
* 1957: *Viktor and Viktoria*
* 1958: *Cigarettes, Whiskey and Wild Women*
* 1958: *Tabarin*
* 1960: *Tête folle*
* 1969: *Le bourgeois gentil mec*
* 1970: *Rider on the Rain*
* 1970: *The Breach*
* 1971: *Le Chat*
* 1972: *Gates of Fire*
* 1972: *Les galets d'Étretat*
* 1973: *The Suburbs Are Everywhere*
* 1973: *La dernière bourrée à Paris*
* 1973: *Le mataf*
* 1975: *Isabelle and Lust*
* 1975: *Souvenir of Gibraltar*
* 1977: *High Street*
* 1983: *Le braconnier de Dieu*
* 1990: *Un été après l'autre*
* 2004: *Madame Edouard*
* 2006: *Demented*
* 2014: *Memories*
* 2016: *Le cancre*
* 2019: *Polis corruptos - La película*

### Televisiereekse 
* 1956: *École des vedettes*
* 1956: *Rendez-vous avec...*
* 1961: *Domino*
* 1965: *Top jury*
* 1971: *Cadet Rousselle*
* 1975: *Ring Parade*
* 1977: *L'école des fans*
* 1978: *Ces chers disparus*
* 1979: *Palmarès*
* 1982: *Madame S.O.S.*
* 1982: *Champs-Elysées*
* 1982: *S'il vous plaît*
* 1983: *Cadence 3*
* 1988: *Questions pour un champion*
* 1989: *Le bonheur d'en face*
* 1989: *Orages d'été*
* 1990: *Zapper n'est pas jouer*
* 1993: *Inspecteur Médeuze*
* 1995: *Baldi*
* 1996: *La légende*
* 2001: *Fabien Cosma*
* 2010: *Tous vos amis sont là...*
* 2017: *El Sindrome de Piter Pan*

### Televisierolprente 
* 1978: *L'avare*
* 1978: *Le bel indifférent*
* 1981: *Les fiançailles de feu*
* 1981: *Madame Sans-Gêne*
* 1982: *Bourvil, un éclat de rire*
* 1993: *Mammy mamours*
* 1994: *La fille du roi*
* 1995: *Fanny se fait un sang d'encre*
* 1997: *Sans cérémonie*
* 1997: *Une mère comme on n'en fait plus*
* 2001: *La tortue*
* 2002: *Les rebelles de Moissac*
* 2002: *Passage du bac*
* 2006: *Les taloche de Noël*
* 2012: *I'm Going Home to Mum*
* 2014: *De Groodt une fois*
* 2014: *De Funès: 100 ans de rire*
* 2014: *De Funès: 100 ans de rire*
* 2017: *Les Belges ça ose tout!*
* 2018: *Illiterate''

## Eksterne skakels 
* 
* 
*
We Don't Need to Whisper

'''We Don't Need to Whisper''' is 'n album van Angels and Airwaves wat in 2006 vrygestel is.

## Snitlys 
## Albumbesetting 
* Tom DeLonge
* David Kennedy
* Ryan Sinn
* Atom Willard
* Roger Joseph Manning, Jr.
Honda K-enjin

[duimnael|regs|350px|'n Silinderkop van 'n [Honda K20Z3. Komponente van die i-VTEC-stelsel is duidelik sigbaar.]]
Die Honda **K-reeks-enjin** is 'n reeks viersilinder-vierslagenjins wat in 2001 bekendgestel is. Die enjins van die K-reeks is toegerus met DOHC-klepwerking en gebruik wipwaaiers om wrywing te verminder. Die enjins gebruik 'n verdelerlose ontstekingstelsel met 'n spoel vir elke vonkprop. Met hierdie stelsel word die gebruik van 'n konvensionele ontstekingstydstelsel via 'n verdeler vermy, ten gunste van 'n rekenaarbeheerde stelsel wat die ECU in staat stel om ontstekingstye op grond van verskillende sensorinvoere te beheer. Die silinders is gegote yster soortgelyk aan die B- en F-reeks enjins, in teenstelling met die FRM silinders gevind in die H- en nuwer F-reeksenjins wat net in die Honda S2000 diens doen.

Twee weergawes van die Honda i-VTEC-stelsel is op 'n enjin van die K-reeks te vinde, en albei weergawes kan met 'n veranderlike tydsberekening (VTC) op die inlaatnok voorsien word. Die VTEC-stelsel op enjins soos die K20A3 werk slegs op die inlaatnok; by lae toere is slegs een inlaatklep heeltemal oop, die ander open net effens om 'n werwelingseffek in die verbrandingskamer te skep vir 'n beter atomisering van brandstof. By hoë toere open albei inlaatkleppe ten volle om die asemhaling van die enjin te verbeter. In enjins soos die K20A2 wat in die Acura RSX Type-S voorkom, werk die VTEC-stelsel op beide die inlaat- en uitlaatkleppe, wat albei voordeel kan trek uit verskeie nokprofiele. 'n Gewysigde K20C-enjin word in motorsport gebruik, aangesien die Formule 3- en 4-reeks van die Sports Car Club of America wat in Noord-Amerika plaasvind, beide 'n K20C-enjin gebruik, terwyl die Formule 4-enjin nie 'n turboaanjaer het nie.
Aloe grisea

***Aloe grisea*** is 'n aalwyn wat deel van die Asphodelaceae familie is. Die spesie is inheems aan Djiboeti en Somalië.

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
Duine-aalwyn

Die **Duine-aalwyn** (*Aloe brevifolia*) is 'n aalwyn en ook een van die dwergaalwyne wat voorkom in die Wes-Kaap. Dit bestaan uit diggepakte, hoekige, groen-blou blaar rosette , wat gewoonlik 10 cm hoog is en wat helderoranje blomme dra, wat gewoonlik tydens November verskyn. 

Die plant groei die beste in 'n Mediterreense tipe klimaat. Hier kom dit voor in die Caledon- en Bredasdorp-omgewing, ooswaarts tot by Swellendam, Riversdal en Kaap Agulhas. Dit vereis goed gedreineerde grond en moet nie te veel water hê nie terwyl dit ook beskerm moet word teen temperature onder vriespunt.

## Galery 

Aloe (33166459080).JPG
Aloe (6468506519).jpg
Aloe brevifolia 1zz.jpg
Aloe brevifolia compact - Copy.jpg
Gardenology.org-IMG 1275 bbg09.jpg
Gardenology.org-IMG 2386 hunt0903.jpg

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World
* *Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014, 
* *Tuinvetplante*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2019,
Pietro Fittipaldi

duimnael|regs

**Pietro Fittipaldi da Cruz** (gebore 25 Junie 1996) is 'n Brasiliaans-Amerikaanse renjaer, die kleinseun van die tweemalige Formule Een wêreldkampioen Emerson Fittipaldi en broer van renjaer Enzo Fittipaldi. Hy het sy Formule Een debuut vir die Haas F1-span gemaak by die 2020 Sakhir Grand Prix, toe hy die beseerde Romain Grosjean vervang het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Dwergaalwyne

**Dwergaalwyne** is 'n informele groepering van aalwyne wat deel vorm van die genus *Aloe*. Die groep word gekenmerk van hul klein rosette wat gewoonlik in groepe gerangskik is. Die blare is smal en het dikwels klein, verhewe wit knoppies of aan die blaarrand of op die blaaroppervlakte. *Aloe variegata* is die enigste uitsondering maar is in die groep ingesluit vanweë sy klein grote. Die blomme van al die spesies is groot in vergelyking met die gorte van die plant.

Twee spesies intussen herklassifiseer in nuwe genera:
* *Aloe aristata* is nou *Aristaloe aristata*
* *Aloe variegata* is nou *Gonialoe variegata*.

Die ander drie spesies wat deel van die informele groep vorm is:
* *Aloe brevifolia*
* *Aloe humilis*
* *Aloe longistyla*

## Sien ook 
* Lys van aalwynspesies

## Bron 
* *Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014,
BMW N55

Die **BMW N55** is 'n turbo-aangejaagde inlynsessilinder-petrolenjin wat sedert 2009 vervaardig word. Die N55 het die BMW N54-enjin vervang en is in die F07 5-reeks Gran Turismo bekendgestel.

Die N55 was BMW se eerste reguitses-enjin wat 'n dubbele-turboaanjaer gebruik het. Dit het ook drie keer agtereenvolgens die "Ward se 10 beste enjin"-toekenning in 2011-2013 gewen. 

Na die bekendstelling van die BMW B58-enjin in 2015, is daar begin om die N55 uit te faseer. 

Die BMW S55-enjin is 'n hoëprestasie-weergawe van die N55, wat gebruik word in die F80 M3, F82 M4 en die F87 M2 Competition.

## Verwysings
Gasteria

***Gasteria*** (beestonge) is 'n vetplant genus wat hoort tot Asphodelaceae, die aalwynfamilie. Daar is 26 spesies wat hoort tot die genus. Die genus is naverwant aan die aalwyne, (*Aloe*). Kenmerkend van die spesies is hul gepunte blare sonder stekels en die opsigtelike geboë, basaal bolvormige verdikte blomme. Die blare van die meeste spesies het opvallende wit vlekke en dikwels 'n rif aan die onderkant. Die genus groei meestal in die skadu van omringende plantegroei. Hulle is meestal stamloos.

## Spesies 
* *Gasteria acinacifolia* (J.Jacq.) Haw.
* *Gasteria barbae* van Jaarsv.
* *Gasteria batesiana* G.D.Rowley
* *Gasteria baylissiana* Rauh
* *Gasteria brachyphylla* (Salm-Dyck) van Jaarsv.
* *Gasteria camillae* van Jaarsv. & Molteno
* *Gasteria carinata* (Mill.) Duval
* *Gasteria croucheri* (Hook.f.) Baker
* *Gasteria disticha* (L.) Haw.
* *Gasteria doreeniae* van Jaarsv. & A.E.van Wyk
* *Gasteria ellaphieae* van Jaarsv.
* *Gasteria excelsa* Baker
* *Gasteria glauca* van Jaarsv.
* *Gasteria glomerata* van Jaarsv.
* *Gasteria koenii* van Jaarsv.
* *Gasteria langebergensis* (van Jaarsv.) van Jaarsv. & Zonn.
* *Gasteria loedolffiae* van Jaarsv.
* *Gasteria nitida* (Salm-Dyck) Haw.
* *Gasteria obliqua* (Aiton) Duval
* *Gasteria pillansii* Kensit
* *Gasteria polita* van Jaarsv.
* *Gasteria pulchra* (Aiton) Haw.
* *Gasteria rawlinsonii* Oberm.
* *Gasteria tukhelensis* van Jaarsv.
* *Gasteria visserii* van Jaarsv.
* *Gasteria vlokii* van Jaarsv.

## Bronnelys 
* *Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014, ISBN 978-1-92021
* Plants of the World Online
Perses (seun van Perseus)

In die Griekse mitologie is **Perses** (Antieke Grieks: Πέρσης) die seun van Andromeda en Perseus. Volgens Plato is hy die voorouer van die Perse. Perses het agtergebly in Cossaei en saam met die Okeanied Perse die vader van die Perseïdes of anders gestel, die Achaemenidiese Perse, geword.

## Verwysings
Andromeda (mitologie)

thumb|180px|Andromeda, vasgeketting aan 'n rots.
**Andromeda** (Antieke Grieks: (νδρομέδη of νδρομέδα) is 'n figuur uit die Griekse mitologie. Sy is die dogter van Kefeus en Kassiopeia, die koning en koningin van die Ethiopiërs, en is as 'n sterrebeeld aan die hemelruim geplaas.

## Mite 
In die Griekse mitologie word Andromeda deur die held Perseus gered uit die kloue van Ketos, 'n seemonster, waaraan sy geoffer is omdat haar moeder beweer het sy is mooier as die Nereïdes, die dogters van Nereus. As straf vir haar verwaandheid stuur Poseidon die seemonster Ketos. 
Die orakel vertel vir Kefeus dat die monster sal verdwyn as hy Andromeda aan hom offer.

Perseus het pas vir Medusa verslaan en reis met sy gevlerkte perd, Pegasus, aan Ethiopië se kus toe hy Andromeda aan die rots vasgeketting sien met 'n enkele sieraad as kledingstuk. Hy raak dadelik verlief, red Andromeda en neem haar terug na haar ouers, die huilende Kassiopeia en Kefeus, nadat hy Ketos verslaan het. 

In ruil vir sy heldedaad sou hy met Andromeda trou. Andromeda se ouers gee hul seën daarvoor. Andromeda is egter vroeër reeds aan die broer van Kefeus, Fineus, as bruid belowe en daarom eis Fineus haar op tydens haar bruilof. Toe Kefeus en Kassiopeia hul belofte aan Perseus terugtrek en Fineus se kant kies, breek daar 'n geveg uit. Perseus neem die afgekapte kop van Medusa in sy hand en versteen daarmee al sy vyande.

Andromeda staan aan Perseus se sy en skenk die lewe aan talle kinders. As beloning vir haar trou word sy deur Zeus in die hemel geplaas. Die  sterrebeeld Andromeda word na haar vermoem. Ook ander rolspelers kry 'n plek aan die sterrehemel, maar Kassiopeia word vanweë haar verwaandheid onderstebo in die lug geplaas.

Andromeda het talle kinders gehad, waaronder Perses wat in Ethiopië gebore is en by sy oupa grootgeword het. Hy het die stamvader van die Persiese konings geword. Daarbenewens het sy die lewe geskenk aan Alkaios, Sthenelos, Elektrion, Heleios en Mestor, en aan haar dogter Gorgofone. Sy is die ouma van Alkmene, Euristeus en Amfitrion en dus 'n voorouer van die Telebo-koning Pterelaos en van Herakles.

## Verwysings 
# ↑ Ovidius , *Metamorfoses* 4,738; *Biblioteek van Apollodorus* 2,4,3; Hyginus 64.
# ↑ *Biblioteek van Apollodor* 2,4,3.
# ^ Higinus 64.
# ↑ Pausanias 4,35,9.
# ^ Higinus 64: Agenor
# ↑ Ovidius, *Metamorfoses* 5,242; *Biblioteek van Apollodorus* 2,4,3.
# ^ Arat , *Fainomena* 197-201.
# ↑ *Biblioteek van Apollodor* 2, 4, 3 en 5.
BMW N54

Die **BMW N54** is 'n inlynsessilinder-petrolenjin wat van 2006 tot 2016 vervaardig is. Dit is BMW se eerste massaproduksie-turbopetrolenjin en BMW se eerste turbo-aangejaagde petrolenjin sedert die beperkte produksie BMW M106 in 1986 gestaak is. Die N54 is tydens die 2006 Geneefse motorskou bekendgestel in die 335i-model van die E90/E91/E92/E93 3-reeks.

Na die bekendstelling van die BMW N55-opvolger in 2009, is begin om die N54 uit te faseer. Die laaste model wat deur die N54 aangedryf word, was die E89 Z4 roadster, wat tot 2016 vervaardig is.

Die N54 het vyf keer die toekenning as die "Internasionale Enjin van die Jaar" gewen  en ook drie agtereenvolgende "Ward's 10 Best Engines"-toekennings. 

## Ontwerp 
Die N54 is geproduseer saam met die N53-enjin met 'n natuurlike aspirasie; albei enjins het direkte inspuiting, dubbele VANOS (veranderlike kleptydreëling), 'n oopdak-enjinblok en 'n elektriese waterpomp. Aangesien die N54 op die ouer BMW M54-enjin gebaseer is, het dit 'n aluminium-enjinblok (in plaas van die magnesiumlegering wat deur die N53 gebruik word), 'n verplasing van 2979 cc en het nie valvetronic (veranderlike klepligters) nie. 

Turbo-aanjaging is 'n belangrike verskil tussen die N54 en BMW se vorige inlynsesenjins. Die N54 beskik oor twee klein laedruk-turboaanjaers om turbo-vertraging te verminder. BMW het die tweelingturbo as 'TwinPower Turbo' bemark, hoewel die term sedertdien gebruik word vir enjins met 'n enkele dubbele-turboaanjaer. Die hupstootdruk is 0.55 bar en 'n lug-tot-lug-tussenverkoeler word gebruik. In vergelyking met die natuurlike BMW N52 wat dit vervang het as BMW se sessilinderenjin met die hoogste prestasie, lewer die N54 34 kW en 108 Nm meer.

Die N54 se direkte inspuitingstelsel ("High Precision Injection" deur BMW genoem ) gebruik piezo-inspuiters. Die N55-opvolger gebruik solenoïedtipe inspuiters, omdat die piezo-inspuiters duurder is en nie hul volle potensiaal bereik om die voordeel vir arm verbranding te verkry nie.

## Verwysings
Gagik I van Armenië

**Gagik I** (Armeens: Գագիկ Ա) het as koning van Armenië tussen 989 en 1020 geheers. Bagratid Armenië het onder hom sy hoogbloei beleef. 

## Heerskappy
[links|duimnael|220px|11de eeuse inskrywing wat melding maak van Gagik I. [Parpi, Aragatsotn Provinsie]]
duimnael|links|'n Replika van Gagik se standbeeld by die ingang van die Museum van die Geskiedenis van Armenië.
Dit is onbekend wanneer Gagik I gebore is. Hy het sy broer, Smbat II van Armenië, in 989 opgevolg. Hy het gevolg in die voetspore van sy voorgangers wat die bou van kerke en religieuse geboue in die hoofstad *Ani* betref. Gagik het met gebruikmaking van die gunstige ekonomiese omstandighede van Armenië, die leër vergroot tot 100,000 soldate. Gevolglik het hy verskeie Armeense provinsies verenig met Bagratid Armenië, insluitende *Vayots Dzor*, *Khachen*, die *Nakhchivan Autonome Republiek* en die antieke stad van *Dvin*. Onder Gagik I, het die Koninkryk van Armenië uitgebrei van *Shamkor* tot *Vagharshakert* en die *Kura Rivier* tot Apahunik naby *Meer Van*. Die land se ekonomie, kultuur en buitelandse handel het ontwikkel; *Ani*, *Dvin*, en *Kars* het gefloreer.

## Verwysings
Gagik I van Vaspurakan

**Gagik I Artsruni** (Armeens: Գագիկ Ա Արծրունի; 879/880 – 943) was die heerser van die koninkryk van Vaspurakan in Suid-Armenië, aanvanklik as prins van Noordwes-Vaspurakan (**Gagik III**, 904–908) en daarna tot en met sy afsterwe as koning. Hy het hom ook die titel veroorloof van Koning van Armenië, afkomstig vanuit die Bagratuni-dinastie. Hy was egter afkomstig uit die Huis van Artsruni.

## Agtergrond
Die hoogland van Armenië was sedert die einde van die 7de eeu onder Arabiese beheer, met aan die hoof daarvan 'n *ostikan* (goewerneur) wat die Oemajjadiese en later Abbasidiese kalifate verteenwoordig het, en die toneel was van verskeie gevegte  teen die Bisantyne sedert die 9de eeu. Ten einde Arabiese gesag te versterk is hierdie sogenaamde *ostikans* in verskeie streke van die Armeense emirs geplaas; die geskiedkundige provinsie van Vaspurakan was geen uitsondering hierop nie. In opposisie hierteen het die Armeense adellikes *ishkhans* (prinse) geskep ten einde geleidelik hul gesag in die streek uit te brei.

## Biografie
### Jeug en agtergrond
Hy was die tweede seun van Grigor-Derenik Artsruni, die prins van Vaspurakan, en Sophia Bagratuni, die dogter van Koning Ashot I van Armenië. Hy is in 879 of 880 gebore. By die afsterwe van Grigor-Derenik in 887 het Gagik Apumrvan Artsruni die regent van Vaspurakan (en later die *ishksan*) geword en is Grigor-Derenik se drie kinders, Gagik, Ashot-Sargis, en Gurgen aan hom gegee. In antwoord op Gagik Apumrvan Artsruni se afvalligheid tydens 'n militêre operasie wat deur Smbat I van Armenië beveel is, het Gagik I Artsruni vir Gagik Apumrvan Artsruni vermoor en is die regentskap aan Ashot-Sargis gegee. Gevolglik het Smbat I vir Gagik tot die rang van generaal bevorder en vir Gurgen tot *marzpan* (goewerneur).

### *Ishkhan*
Gagik het sy ouer broer Ashot-Sargis in 904 opgevolg as *ishkhan*  en Gourgen toegelaat om oor die suidoostelike besittings van die Artsruni-familie te regeer; albei het goed saamgewerk tot die dood van Gurgen in 923.  Na verskeie rebelle-aanvalle het  Gagik 'n talent ontwikkel om militêre en politieke strategieë te skep, en daarnatoe gewerk om die aantal Moslem-enklawes van Vaspurakan te verminder. 

### Koning
Gagik was 'n bondgenoot van die Sajid-emir van Azerbeidjan (Iran), Yusuf ibn Abi'l-Saj, van wie hy in 908 erkenning gekry het as koning, teen die Bagratid Smbat I.  Sy staat is erken deur die Bisantynse Ryk, wat aan hom die titel "prins van vorste" toegeken het, welke tradisioneel deur die vooraanstaande Armeense heerser gedra is. Sy legitimiteit het 'n verdere hupstoot gekry toe die Armeense *catholicos*, Johannes V die Historikus, die Moslem-oorheersde Dvin in 924 vir Vaspurakan verlaat het. Gagik het egter later sy standpunt omgekeer en hom geskaar by die seun en opvolger van Smbat, Ashot II. Hy is ook bekend as die oprigter van die Armeense Katedraal van die Heilige Kruis. 

## Verwysings
## Bibliografie
*
*
*
*
*
*Kazhdan, Alexander P., Editor, *The Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, Oxford, 1991, pp. 161, 2154.
*
*
*
Witkatstert

Die **witkatstert** (*Bulbinella cauda-felis*) is 'n struik wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Noord- en Wes-Kaap. Die blomme is wit van kleur.

In Engels staan die plant bekend as die ''Cat's tail bulbinella''.

## Galery 

Bulbinella cauda-felis 1c.JPG
Bulbinella cauda-felis 2c.JPG
Bulbinella cauda-felis 3c.JPG
Bulbinella cauda-felis 4c.JPG

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Henry George Grey

Lieutenant-Generaal **Sir Henry George Grey**, **GCH**, **GCB** (25 Oktober 1766 – 11 Januarie 1845) was 'n Britse Leër Offisier wat twee keer as goewerneur waargeneem het aan die Kaap van Goeie Hoop tydens die tweede Britse besetting.

## Sien ook 
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie
Potbergkatstert

Die **potbergkatstert** (*Bulbinella potbergensis*) is 'n struik wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap waar twee subpopulasies noord van die Potberg in 'n voorkomsgebied van slegs 10&nbsp;km² voorkom. Die plant het reeds habitat afgestaan aan volstruis-boerdery en indringerplante is ook 'n bedreiging.

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
BMW N63

Die **BMW N63** is 'n tweelingturbo-V8-petrolenjin wat vanaf 2008 tot hede in produksie is. Die N63 is die wêreld se eerste produksie-enjin wat 'n 'hot-vee'-uitleg gebruik, met die turboaanjaers wat binne die "V" van die enjin geleë is. Dit is ook BMW se eerste turbo-V8-enjin.

Die N63 het die BMW N62 ('n natuurlik-geaspireerde V8-enjin) vervang en is die eerste keer in die X6 xDrive50i van 2008 gebruik. 

Die S63-enjin is die BMW M-hoëprestasie-weergawe van die N63.

Alpina-weergawes van die N63 word in verskillende F01 7-reeks, F10 5-reeks, G11 7-reeks en G30 5-reeksmodelle gebruik.

## Ontwerp 
Die lugvloei deur die enjin gebruik 'n 'hot-vee'-uitleg, waar die uitlaatspruitstukke en turboaanjaers tussen die silinderbanke (aan die binnekant van die V8) en die inlaatspruitstukke aan die buitekant van die enjin geleë is.  Dit is andersom as die tradisionele uitleg vir 'n V8, waar die inlaat binne die "V" is en die uitlaatspruitstuk aan die buitekant is. Die hot-vee-uitleg verminder die breedte van die enjin en verminder die lengte van die uitlaatloper vanaf die uitlaatkleppe na die turboaanjaers. Die enjin maak gebruik van 'n lug-tot-water-tussenverkoeler, wat die versneller se reaksietyd verbeter. 

Die N63 is BMW se eerste V8-enjin wat direkte brandstofinspuiting gebruik.

Die N63/S63 het 'n boor van 89 mm en 'n slag van 88.3 mm.

## Modelle 
## Verwysings
Jacobsbaai-katstert

Die **Jacobsbaai-katstert** (*Bulbinella calcicola*) is 'n struik en geofiet wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom slegs by Jacobsbaai voor. Met 'n opname in 2011 was die populasie op minder as 400 spesies geskat.

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* PlantZAfrica
* Plants of the World Online
Bulbinella nana

***Bulbinella nana*** is 'n katstert wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom slegs in die noorde van Namakwaland, substreek Richtersveld voor. Daar is twee populasies by Steinkopf en Springbok.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Bulbinella punctulata

***Bulbinella punctulata*** is 'n katstert wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Sederberg voor.

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* Biodiversity explorer
BMW N62

Die **BMW N62** is 'n natuurlik-geaspireerde V8-petrolenjin wat in BMW-motors vanaf 2001 tot 2010 gebruik is. Dit het ook tot 2019 in kleinskaalse produksie vir die Morgan Aero gebly. Die N62 is die wêreld se eerste enjin wat 'n deurlopend-veranderbarelengte inlaatspruitstuk gebruik en BMW se eerste V8 met veranderlike klephyser (Valvetronic genoem).

Anders as sy voorganger en opvolger, was daar geen M-weergawe van die N62 nie.

Die N62 is by die "Internasionale Enjin van die Jaar"-toekennings van 2002 bekroon in die kategorieë "International Engine of the Year", "Best New Engine" en "Above 4-liter".

## Ontwerp 
In vergelyking met sy M62-voorganger, het die N62 ook dubbele VANOS (veranderbare kleptydreëling op beide die inlaat- en uitlaatnokasse).  Soos met die M62, het die N62 dubbele bonokasse (DBNA) met vier kleppe per silinder, 'n aluminium enjinblok, 'n aluminium silinderkop en fraktuurgesplete poeiermetaal stootstange. Die rooilyn is 6500 opm. 

## Weergawes 
## Verwysings
Gagik II van Armenië

**Gagik II** (Armeens: Գագիկ Բ; c. 1025 - 5 Mei/24 November 1079) was die laaste Armeense koning uit die Bagratuni-dinastie. Hy staan bekend as **Gagik II Koning van Ani** (Ani was die destydse hoofstad van die koninkryk), en was ten tyde van sy kroning as Gagik II 'n jeugdige. Hy het vir 'n kortstondige tydperk van 1042 tot 1045 geheers, voordat die Bagratid-dinastie se heerskappy in Armenië ineengestort het.
BMW N46

Die **BMW N46** is 'n natuurlik-geaspireerde inlynviersilinder-petrolenjin wat die BMW N42 vervang het en is van 2004 tot 2015 vervaardig. 

Die N46 dien as basis vir die kleiner BMW N45-enjin (wat nie Valvetronic het nie).

In 2007 is die N46 se opvolger - die BMW N43 - bekendgestel. Die N43 wat direk ingespuit is, is egter nie in lande met 'n hoë swaelinhoudbrandstof verkoop nie, en die N46 word dus langs die N43 geproduseer. Daar is voortgegaan met produksie van die N46 tot in 2015, toe die laaste N46-modelle vervang is deur die BMW N13- turbo-viersilinderenjin.

## Ontwerp 
Vergelyke met sy N42-voorganger, het die N46 'n hersiene krukas, inlaatspruitstuk  en klepstelsel.  In 2007 is die N46 opgedateer, met wat bekend gestaan het as die N46N. Veranderings het die inlaatspruitstuk, die uitlaatnokas en die enjinbeheereenheid ingesluit, wat verander is van die Bosch Motronic ME9.2-weergawe na die MV17.4.6-weergawe. Die rooilyn is by 6&nbsp;500&nbsp;opm. 

## Weergawes 
## Verwysings
BMW N43

Die **BMW N43** is 'n natuurlik-geaspireerde inlynviersilinder-petrolenjin wat van 2006-2013 bemark is. Dit het sowel die BMW N46 as die BMW N45-enjins vervang. Die N43 is egter nie in lande met 'n hoë swawelbrandstof verkoop nie, daarom is die N45/N46-enjins langs die N43 in produksie gehou.

In vergelyking met sy N46-voorganger, bied die N43 direkte inspuiting.

Weens BMW se verskuiwing na turboaanjaers in 2011, is die N43 vervang deur die BMW N13 turbo-aangejaagde viersilinderenjin. Die N43 het verskeie diensprobleme ondervind - breek van die plastiekgidse van die nokketting wat gelei het tot oliehonger omdat die puin die oliesiffie blokkeer het, en probleme met die inspuiters, klospakke en die NOx-sensor.

## Weergawes 
## Verwysings
BMW N40

Die **BMW N40** is 'n DBNA-viersilinder-petrolenjin wat die 1.6&nbsp;liter weergawes van die BMW M43 vervang het.  Dit is van 2001-2004 vervaardig en slegs in verskeie lande verkoop, waar belasting op motors met kleiner verplasingsenjins bevoordeel het. Die N40 is vervang deur die BMW N45.regs|duimnael|BMW E46/5 316ti

## Weergawes 
## Verwysings
BMW N74

Die **BMW N74** is 'n dubbelturbo V12-petrolenjin wat die N73 vervang het en sedert 2008 vervaardig word. Produksie sal in 2023 gestaak word. Dit is BMW se eerste turboaangedrewe V12-enjin en word ook in verskeie Rolls-Royce-modelle gebruik.

## Ontwerp 
In vergelyking met sy natuurlik-geaspireerde BMW N73-voorganger, beskik die N74 oor tweelingturbo-aanjaers. Die turboaanjaers is aan die buitekant van die enjin geleë en lewer 'n hupstootdruk van 11.6 psi (0.8 bar).

Soos sy voorganger het die N74 direkte inspuiting, DOHC en veranderbare kleptydreëling (wat deur BMW dubbel-VANOS genoem word).  Die N74 het egter nie 'n veranderlike kleplig nie (wat deur BMW  Valvetronic genoem word).

Die N74 is BMW se eerste gebruik van 'n 8-gang outomatiese ratkas, in die vorm van die ZF 8HP90. 

## Weergawes 
## Verwysings
BMW N45

Die **BMW N45** is 'n natuurlik-geaspireerde viersilinder-petrolenjin wat die BMW N40 vervang het en is van 2004-2011 vervaardig.  Dit is saam met die BMW N46-enjin vervaardig en slegs in sekere lande verkoop, waar voertuigbelasting voordelig was vir kleiner enjins.

Die N45 is gebaseer op die N46, maar hy het nie Valvetronic (veranderlike klephyser) nie. Net soos die N42 en N46 het die N45 'n dubbele VANOS (veranderlike kleptydreëling). In 2007 is die N45 bygewerk, wat die N45N genoem is.

## Modelle 
## Verwysings
BMW M50

Die BMW **M50** is 'n inlynsessilinder dubbelbonokas petrolenjin wat van 1990 tot 1996 vervaardig is. Dit is in die E34 520i en 525i vrygestel om die M20-enjin te vervang.

In September 1992 is die M50 opgegradeer na die M50TU ('tegniese opdatering'), wat BMW se eerste enjin was wat veranderbare kleptydreëling gebruik het. Die stelsel word 'n enkele VANOS genoem deur BMW en het die fase van die inlaatnokas aangepas.

Die M50 is begin uitfaseer na die bekendstelling van die M52-enjin in 1994.

Die E36 M3 word aangedryf deur die S50-enjinreeks, wat 'n hoë-uitsetweergawe van die M50 is.

## Modelle 
## Verwysings
Damesvrede van Kamerijk

duimnael|Standbeeld van Margaretha van Oostenryk in Mechelen, met die rol van die Damesvrede in haar hand.
Die **Damesvrede van Kamerijk** is die laaste vredesverdrag van 'n reeks verdrae wat afgesluit is op 3 Augustus 1529 tussen koning Frans I, die koning van Frankryk, en Keiser Karel V van die Heilige Romeinse Ryk.

Die twee here is verteenwoordig deur twee dames, Margaretha van Oostenryk (1480-1530) (die tante van Karel V) en Louise van Savoye (1476-1531) (die moeder van Frans I).

Byna onmiddellik na die Vrede van Madrid (1526) gaan Frans I 'n bondgenootskap aan met sultan Suleiman die Grote van die Ottomaanse Ryk en gelyktydig hiermee stel hy 'n koalisie op met Hendrik VIII van Engeland, die koning van England, en Pous Clemens VII. Voor die poorte van Napels word die Franse leër, wat deur die pes getreiter is, verslaan deur die Habsburgse troepe van Karel V tydens die Oorlog van die Liga van Cognac.

Die damesvrede van Kamerijk wat hier op volg bekragtig grotendeels die bepalings van die Vrede van Madrid, naamlik dat Frans I sy aansprake op die Hertogdom van Milaan, die Koninkryk van Napels, Franche-Comté, Doornik, die Graafskap van Vlaandere (Kroon-Vlaandere) en die Graafskap van Artesië opgee. Bowendien word Filibert van Chalon hiermee opnuut verhef tot "Prince d'Orange" (Prins van Oranje).

Met die Damesvrede van Kamerijk kom die Italiaanse Oorloë tussen Frankryk en die Habsburgers tot 'n einde.

## Verwysings
Stephenson 2-18

**Stephenson 2-18** (**St2-18**), ook bekend as **Stephenson&nbsp;2&nbsp;DFK&nbsp;1** of  **RSGC2-18**, is ’n rooisuperreusester in die sterrebeeld Skild. Dit lê naby die oop sterreswerm Stephenson&nbsp;2, wat sowat 20&nbsp;000 ligjare van die Son af is en is vermoedelik een van ’n groep sterre op min of meer dieselfde afstand. Dit is een van die grootste bekende sterre, indien nie die grootste nie, en een van die rooisuperreuse met die grootste ligsterkte. Dit het ’n geraamde radius van sowat 2&nbsp;150 keer die Son s'n, wat beteken sy volume is amper 10&nbsp;miljard keer dié van die Son. As dit in die Sonnestelsel geplaas sou word, sou sy fotosfeer verby Saturnus se wentelbaan strek.

## Waarneming
[thumb|links|240px|’n Vergelyking van die groottes van die geëvolueerde rooisuperreus Stephenson 2-18, die uiterse [hiperreus VY Canis Majoris en die helder rooisuperreus UY Scuti.]]

Die oop sterreswerm Stephenson&nbsp;2 is in 1990 deur die Amerikaanse sterrekundige Charles Bruce Stephenson ontdek in data wat in ’n diepinfrarooi-opname verkry is. Die swerm, ook bekend as RSGC2, is een van verskeie massiewe oop swerms in die Skild wat elk verskeie rooisuperreuse bevat.

Die helderste ster in die omgewing van die sterreswerm het die aanwyser *1* gekry in die eerste ontleding van die lede van die swerm. Dit word egter nie as lid van Stephenson&nbsp;2 beskou nie omdat dit ’n entjie daarvan lê en vanweë sy buitengewone ligsterkte en effens ongewone eiebeweging. 

Die afkorting St2-18 (vir Stephenson&nbsp;2-18) word dikwels gebruik na aanleiding van die nommerstelsel van Deguchi (2010).

## Eienskappe
St&nbsp;2-18 toon die eienskappe van ’n uiterse rooisuperreus met ’n groot ligsterkte en van spektraaltipe M6, wat ongewoon vir ’n superreus is. As die ster as deel van die sterreswerm beskou word, word ander waardes verkry.

## Sien ook
* Sterrekundeportaal
* NML Cygni
* WOH G64
* UY Scuti

## Verwysings
## Skakels
Bulbinella trinervis

***Bulbinella trinervis*** is 'n katstert wat hoort tot die aalwynfamilie *Asphodelaceae*. Die spesie is endemies aan die Oos- en Wes-Kaap. Die plant blom van Februarie tot Mei en die blomme is wit.

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* Fernkloof
Colin Clark (ekonoom)

**Colin Grant Clark** (2 November 1905 – 4 September 1989) was 'n Britse en Australiese ekonoom en statistikus wat in beide die Verenigde Koninkryk en Australië gewerk het. Hy het eerste die gebruik van die bruto nasionale inkomste as die basis vir die bestudering van nasionale ekonomieë voorgestaan.

## Eksterne skakels
Louis de Funès

**Louis Germain David de Funès de Galarza** (; 31 Julie 1914 &ndash; 27 Januarie 1983) was 'n Franse akteur en komediant. Volgens verskeie peilings wat sedert 1968 gedoen is, hy is Frankryk se gunsteling akteur &ndash; met meer as 130 rolle in film en meer as 100 op die verhoog. Sy toneelspelstyl word onthou vir sy hoë energie-opvoering en sy wye verskeidenheid gesigsuitdrukkings en tiekies. 'n Groot deel van sy bekendste toneelspel is geregisseer deur Jean Girault.

Louis de Funès is een van die bekendste Franse akteurs van alle tyd, en nog meer so as dit kom by sy internasionale beroemdheid.

Behalwe vir sy uitermate roem in die Franssprekende wêreld, is hy ook 'n bekende naam in plekke soos Rusland, Italië, Duitsland, Spanje, Pole, Turkye, Iran, Griekeland, Israel, Albanië, die voormalige Joego-Slawië, Tsjeggië, Slowakye, Hongarye, Roemenië en Bulgarye. 

Ten spyte hiervan bly hy byna onbekend in die Engelssprekende wêreld. Hy is net een keer in die Verenigde State blootgestel aan 'n groter gehoor, in 1974, met die vrystelling van *The Mad Adventures of Rabbi Jacob*, wat benoem is vir 'n Golden Globe-toekenning.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Louis de Funès – Films de France
* DeFunes.nl – Nederlandse webwerf oor Louis de Funès
* Louisdefunes.ru – Louis de Funès in Rusland
Edmund Kean

**Edmund Kean** (4 November 178715 Mei 1833) was 'n gevierde Britse Shakespeare-toneel akteur gebore in Engeland, wat opgetree het, onder andere, in Londen, Belfast, New York, Quebec, en Parys. Hy was bekend vir sy kort gestalte, onstuimige persoonlike lewe en omstrede egskeiding.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Belladonnalelie

Die **belladonnalelie** (*Amaryllis belladonna*), ook bekend as die *Maartlelie*, is 'n plant en geofiet wat endemies is aan die Wes-Kaap en blom van Februarie tot Maart. Die plant is deel van die fynbos. Die plant is bladwisselend. Die blare verskyn eers nadat die plant geblom het, bly groen deur die winter en vrek gedurende die somer.

## Sinonieme 
Die spesie het 39 sinonieme:

* *Amaryllis belladonna baptisa-alba* J.R.Duncan & V.C.Davies
* *Amaryllis belladonna baptisa-multiflora* J.R.Duncan & V.C.Davies
* *Amaryllis belladonna baptisa-rosea* J.R.Duncan & V.C.Davies
* *Amaryllis belladonna blanda* Tubergen
* *Amaryllis belladonna var. latifolia* Herb.
* *Amaryllis belladonna var. maxima* Rob.
* *Amaryllis belladonna var. minor* Ker Gawl.
* *Amaryllis belladonna var. pallida* (Redouté) Herb.
* *Amaryllis belladonna rosea-perfecta* Tubergen
* *Amaryllis blanda* Ker Gawl.
* *Amaryllis longipetala* Lem.
* *Amaryllis obliqua* L.f. ex Savage
* *Amaryllis pallida* Redouté
* *Amaryllis pudica* Ker Gawl.
* *Amaryllis regalis* Salisb.
* *Amaryllis rosea* Lam.
* *Belladonna blanda* (Ker Gawl.) Sweet
* *Belladonna pallida* (Redouté) Sweet
* *Belladonna pudica* (Ker Gawl.) Sweet
* *Belladonna purpurascens* Sweet
* *Brunsvigia blanda* (Ker Gawl.) L.S.Hannibal
* *Brunsvigia major* Traub
* *Brunsvigia rosea* (Lam.) L.S.Hannibal
* *Brunsvigia rosea var. blanda* (Ker Gawl.) Traub
* *Brunsvigia rosea var. elata* L.S.Hannibal
* *Brunsvigia rosea var. longipetala* (Lem.) Traub
* *Brunsvigia rosea var. major* L.S.Hannibal
* *Brunsvigia rosea var. minor* L.S.Hannibal
* *Brunsvigia rosea var. pallida* (Redouté) L.S.Hannibal
* *Brunsvigia rosea var. pudica* (Ker Gawl.) L.S.Hannibal
* *Callicore rosea* (Lam.) Link
* *Coburgia belladonna* (L.) Herb.
* *Coburgia blanda* (Ker Gawl.) Herb.
* *Coburgia pallida* (Redouté) Herb.
* *Coburgia pudica* (Ker Gawl.) Herb.
* *Coburgia rosea* (Lam.) Gouws
* *Imhofia rosea* (Lam.) Salisb.
* *Leopoldia belladonna* (L.) M.Roem.
* *Zephyranthes pudica* (Ker Gawl.) D.Dietr.

## Galery 

Amaryllis belladonna in flower, showing scape IMG 5342.JPG
March lilly grave.JPG

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* PlatzAfrica
BMW M52

Die **BMW M52** is 'n inlynsessilinder-DOHC-petrolenjin wat van 1994 tot 2000 vervaardig is. Dit is vrygestel in die E36 320i,  om die M50 te vervang. Die **BMW S52**-enjin is 'n hoëprestasie-variant van die M52 wat die Amerikaanse en Kanadese E36 M3 van 1996–1999 aangedryf het.

Die opgraderings van die "tegniese opdatering" (M52TU) het in 1998 die verandering van kleptydreëling by die uitlaatnokas gevoeg (dubbele VANOS genoem).

Die M52 is in 2000 deur die M54 vervang. Die M52- en S52-enjins was op Ward se lys van 10 beste enjins van 1997 tot 2000.

## Modelle 
## Verwysings
Amaryllis paradisicola

***Amaryllis paradisicola*** is 'n seldsame plant en geofiet wat endemies is aan die Noord-Kaap. Daar kom slegs slegs twee populasies in die Richtersveld voor. 

Die plant is eers in 1998 geklassifiseer nadat dit in 1972 ontdek is. Die plant blom in die herfs, die blomme is pienk en die plant is bladwisselend. Die blare verskyn eers nadat die plant geblom het.

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* Rareplants
Daubenya aurea

***Daubenya aurea*** is 'n bolagtige geofiet wat deel van die Asparagaceae familie is. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom slegs op die eskarp van die Roggeveldberge voor.

Die plant is dormant gedurende die somer en herfs en blom in September. Die kleur van die blomme is helderrooi of geel. Die plant is plat en word slegs 50&nbsp;mm groot. Dit het twee blare wat 110&nbsp;mm lank en 60&nbsp;mm breed word. Die plant is bestand teen ryp en word bedek met sneeu in die winter. Dit blyk dat laer temperature tot gevolg het dat die plante beter blom. Die plant word bestuif deur kewers en kan gekweek word uit sy sade.

## Galery 

Daubenya aurea 1DS-II 2-3223 01.jpg
Daubenya aurea 15458803.jpg
Daubenya aurea 5Dsr 0987.jpg
Daubenya aurea Lindl.- Edwards's Bot. Reg. 21- t. 1813 (1835). 20250227 151423.jpg
Daubenya aurea 1DS-II 2-3223 06.jpg
Daubenya aurea 5Dsr 0962.jpg

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* PZA Sanbi
* Llife
Wes-Frankiese Ryk

[duimnael|'n Kaart van die Wes-Frankiese Ryk in Europa rondom [843, na die Verdrag van Verdun.]]
Die **Wes-Frankiese Ryk**, **Wes-Frankië** of **Wes-Frankryk** (Latyn: *Francia Occidentalis*) ontstaan in 843, toe die Frankiese Ryk tydens die Verdrag van Verdun in drie dele van ongeveer dieselfde grootte verdeel word tussen die drie seuns van Lodewyk die Vrome. Karel die Kale word hiermee die koning van die westelike deel. Die Wes-Frankiese Ryk vorm sodoende die grondslag van die Koninkryk van Frankryk, wat tot die Franse Rewolusie bestaan het en waaruit die teenswoordige moderne staat van Frankryk ontstaan het. Die Frankiese Ryk is in die jare 887/888 verdeel sodat die deelryk Wes-Frankia onafhanklik geword het. Historici maak reeds vanaf die jaar 987, toe die Karolingiese huis uitgesterf het, melding van "Frankryk".

Die Wes-Frankiese Ryk het alle gebiede ten weste van 'n ruwe noord-suid-lyn van Antwerpen oor die stad Mâcon na Nîmes omvat.

Dit sluit die volgende dele in: Akwitanië, (Boergondië), Bretagne, Katalonië, Gascogne, Suid-Gotië, die Graafskap van Toulouse, Vlaandere en die Île-de-France.
Frankryk het met die verloop van tyd ooswaars uitgebrei en groot dele van die Middel Frankiese Ryk ingepalm, soos Elsas, Boergondië, Franche-Comté, Rhône-Alpes en Provence. Katalonië het egter reeds vroeg onafhanklik geword. Die ou graafskap van Vlaandere is ingesluk deur die Boergondiese Nederlande en het bestaan uit Kroon-Vlaandere (amptelik Frans) en Ryks-Vlaandere (Duits). In 1529 sorg die Damesvrede van Kamerijk egter daarvoor dat die Franse Koning, Frans I, sy aansprake op Kroon-Vlaandere laat vaar. Hiermee verval die ou Frans/Duitse grens uit die tyd van die Wes-Frankiese Ryk.
Van Stadens-vuurlelie

Die **Van Stadens-vuurlelie** (*Cyrtanthus staadensis*) is blomdraende plant en geofiet wat endemies is die Oos-Kaap waar dit voorkom vanaf Gamtoosrivier tot by Grahamstad. In Engels staan dit bekend as die ''Van Staaden's Fire Lily''. Die plant kan besigtig word by die Van Stadens-veldblomreservaat.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Vlamlelie

Die **vlamlelie** (*Gloriosa superba*) is 'n giftige knol- en rankplant wat wydverspreid in Afrika voorkom. Dit staan ook as die vuurlelie, boslelie, geelboslelie of rooiboslelie bekend. Die blomme word uitsluitlik in die somer voortgebring. Die kleur van die sierlike kroonblare wissel van gebied tot gebied, en kan rooi, oranje of geel wees. Die vrug is 'n kapsule wat etlike rooibruin sade vrystel. Aanraking kan velirritasie veroorsaak, maar die plant word ook gebruik as medisyne of rate vir 'n hele reeks kwale en parasiet-infestasies, of om wonde te disinfekteer.  Dit is die nasionale plant van Zimbabwe.

## Sinonieme 
Die spesie het sestien sinonieme:

* *Eugone superba* (L.) Salisb.
* *Gloriosa angulata* Schumach.
* *Gloriosa cirrhifolia* Stokes
* *Gloriosa doniana* Schult. & Schult.f.
* *Gloriosa lutea* Mast.
* *Gloriosa nepalensis* G.Don
* *Gloriosa rockefelleriana* Stehlé & M.Stehlé
* *Gloriosa rothschildiana* O'Brien
* *Gloriosa superba f. angustifolia* Kuntze
* *Gloriosa superba var. angustifolia* Baker
* *Gloriosa superba f. doniana* (Schult. & Schult.f.) T.Durand & Schinz
* *Gloriosa verschuurii* Hoog
* *Methonica doniana* (Schult. & Schult.f.) Kunth
* *Methonica gloriosa* Salisb.
* *Methonica senegalensis* Poit.
* *Methonica superba* (L.) Crantz 

## Galery 

121215 Fata Morgana Gloriosa superba 1.JPG
121215 Fata Morgana Gloriosa superba 2.JPG
Curled Perfection (5967683296).jpg
Gardenology.org-IMG 0739 rbgs10dec.jpg
Gloriosa superba (BG Zurich)-01.JPG

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PlantZAfrica
Babiana virginea

**Babiana virginea** is 'n knolagtige geofiet wat hoort tot die familie Iridaceae. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap; dit kom voor in die Roggeveldberge vanaf Middelpos tot by Verlatenkloof en is deel van die fynbos. Die plant het 'n voorkomsgebied van 539&nbsp;km² en word as seldsaam beskou.

## Galery 

Babiana virginea 1DS-II 2-3196.jpg
Babiana virginea 1DS-II 2-3194.jpg

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
Roggras

**Roggras** (*Secale africanum*) is 'n wilde rog wat inheems aan die Roggeveld is, waarna die streek vernoem is. Die Roggeveldberge is ook na hierdie spesie vernoem. Die plant word deur wildsbokke, vee en voëls benut. Die plant was eers volop in die omgewing maar as gevolg van oorbeweiding en swak grondbestuur was daar in 2008 slegs ongeveer 50 individuele plante oor. In 2009 het die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement 'n projek geloods om hierdie plant en vyf ander spesies te hervestig.

## Bronne 
* SANBI Redlist
* Plants of the World
* https://www.elsenburg.com/sites/default/files/attachments/2017-02/39_Saayman%20N_2009_Agriprobe%206.pdf
Churchil Naudé

**Churchil Naudé** is 'n Suid-Afrikaanse kletsrymer en digter van Mitchells Plain wat skerp sosiale kommentaar lewer in Kaapse Afrikaans. Hy het twee albums en een digbundel vrygestel.

## Diskografie 
* *Kroeskop vol geraas (2015)*
* *Kroesifaaid (2018)*

## Publikasies 
* *Drol innie drinkwater* (2020)

## Verwysings
Baviaanskloof kranskopieva

Die **Baviaanskloof kranskopieva** (*Bulbine cremnophila*) is 'n plant en geofiet wat deel van die *Asphodelaceae* familie is. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaapse en kom in die Baviaanskloofberge voor. Die plant groei in skeure in die kranse in die skadu's en is seldsaam. Die blare en blomme hang. Die blomme is geel. 

## Bronnelys 
* SANBI Redlist
* Plants of the World Online
* PZAfrica
Baviaanskloofberge

Die **Baviaanskloofberge** is bergreeks wat noord van die Baviaanskloof is en deel van die Kaapse Plooigordel vorm. Die berg strek oos-wes, is oos van Antoniesberg en strek tot teen die Groot-Winterhoekberge. Die hoogste punt is Scholtzberg (1625 m). Suid van Baviaanskloof is die Kougaberge. Studtis is net suid van die Baviaanskloofberge  langs die Baviaanskloofrivier.

## Bron 
* https://www.baviaans.co.za/page/geology
R329 (Suid-Afrika)

Die **R329** is 'n streeksroete in Suid-Afrika wat Willowmore in die weste met Wolwefontein ('n spoorweghalte) verbind. Dit sluit verder by die R75 aan wat tot by Uitenhage strek.

Die roete begin net noord van Willowmore, vanaf die N9-nasionale pad. Die pad gaan dan oos, net noord van die Baviaanskloofberge en na ongeveer 30 km tak die R337 pad af. Na 60 km word Steytlerville bereik, na nog 30 km in 'n ooswaartse rigting tak die R338 af en 25 km verder word die R75 bereik.

## Sien ook 
* Lys van streeksroetes in Suid-Afrika
* Genommerde roetes in Suid-Afrika

## Bron 
* Dept Transport
Guptaryk

[duimnael|regs|400px|Die Guptaryk rondom [450.]]
Die **Guptaryk** (Sanskrit : gupta) was 'n dinastie op die Indiese subkontinent tussen die laat 3de en 6de eeue. In die 4de en 5de eeu het hulle 'n ryk regeer wat byna die hele Noord-Indië beslaan het. Alhoewel hul ryk nooit so groot was soos die vroeëre Maurya-ryk of die latere Mughal-ryk nie, word die **Guptas** as een van die belangrikste dinastieë in die geskiedenis van Indië beskou. Dit is hoofsaaklik as gevolg van die sosiale en kulturele ontwikkelings wat gedurende hulle heerskappy plaasgevind het. 

In die tydperk voor die Gupta periode het die inval van mense uit die noordweste politieke onstabiliteit meegebring maar ook die ontwikkeling van kultuur. 

In die tydperk van die Guptas het Indië 'n stabiele tydperk beleef waarin handel met die Middellandse See vir China en Sentraal- en Suidoos-Asië groter welvaart gebring het. Die wetenskap, nywerheidswese,letterkunde en kunste het in hul tyd floreer. Die Guptas het 'n groeiende belangstelling in antieke Vediese en Brahmaniese tekste gestimuleer. 

Terselfdertyd het nuwe kultusvorms ontstaan ​​wat gebaseer was op persoonlike toewyding. Die ontwikkelings vorm die basis vir die opkoms van moderne hindoeïsme.

In die Gupta-periode het Indië 'n groot kulturele invloed op ander dele van die wêreld gehad, veral Sentraal-Asië, Suidoos-Asië en China. Gupta-kuns en argitektuur het ook die standaard gestel vir latere ontwikkelings in Indië. 

Die politieke en godsdienstige instellings van die Indiese samelewing sou vanaf die Gupta tydperk tot in die 13de eeu onveranderd bly.

## Bronne 
* Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires". Journal of World-Systems Research. 12 (2): 223. doi:10.5195/JWSR.2006.369. ISSN 1076-156X.
* Taagepera, Rein (1979). "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D". Social Science History. 3 (3/4): 121. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959.
* Dikshitar, V. R. Ramachandra (1993). The Gupta Polity. Motilal Banarsidass Publ. . Gupta Dynasty – MSN Encarta. Archived from the original on 29 October 2009.
* N. Jayapalan, History of India, Vol. I, (Atlantic Publishers, 2001), 130. Jha, D.N. (2002). Ancient India in Historical Outline. Delhi: Manohar Publishers and Distributors. pp. 149–73. .
Groot-Winterhoekberge (Oos-Kaap)

Die **Groot-Winterhoekberge** is 'n bergreeks van ongeveer 80&nbsp;km wat in 'n amper oos-wes rigting strek, net noord vanaf Uitenhage tot waar die Baviaanskloofberge ophou. Die hoogste pieke in die reeks is die Cockscomb (1&nbsp;768&nbsp;m) en Tierhoekberg (1&nbsp;408&nbsp;m). Die KwaZunga- en Elandsriviere loop suid van die berg, en aan die westepunt word dit deur die Grootrivier van die Bloukoprante en Baviaanskloofberge geskei.

## Gelyknamige berg
Noord van Tulbagh is daar ook die Wes-Kaapse Groot-Winterhoekberge, en reg noordwaarts in die Kamdeboo is die Klein-Winterhoekberge. Hierdie berg moet ook nie met die Winterberge, verder noord in die Oos-Kaap, verwar word nie. Dié lê noord van die klein dorpies Bedford, Adelaide en Fort Beaufort.

## Verwysings