open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bokbitterappel

Die **bokbitterappel** (*Solanum aculeastrum*) is 'n doringagtige struik of 'n klein boom, selfs die onderkant van die blare het dorings. Die spesie is deel van die *Solanaceae* familie. Die plant is inheems in Angola, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Golf van Guinee-eilande, Kameroen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Rwanda, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe.

Die boom groei op hellings en aan woudrande vanaf Mosselbaai tot in die Lebomboberge en ook in die ooste van Zimbabwe. Die plant word 'n onkruid op versteurde plekke.

Die boom se FSA-nommer is 669.3

Die boom het twee subspesies:
* *Solanum aculeastrum subsp. aculeastrum*
* *Solanum aculeastrum subsp. thomsonii* (C.H.Wright) P.-M.L.Jaeger

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Gonubie

**Gonubie** is 'n kusdorp aan die mond van die Gonubierivier, 21&nbsp;km noordoos van Oos-Londen in die Oos-Kaap. Dit vorm deel van Buffalo City.

Die naam beteken Braamrivier in Khoisan. Gonubie het sowat 11&nbsp;500 inwoners, wat in die lae-inkomstegebied van Mzamomhle, die middel-inkomstegebied van Riegerton Park en die meerderheid van die inwoners wat in die middel- en boonste-inkomstegebiede woon. Gonubie het 18 "weë" en 12 "strate". Daar is ook die spoggerige riviergebied, wat 'n gewilde toeristebestemming is. Gonubie se hoofstrand is 'n pragtige strand met 'n spaanderbordvoetpad van wêreldgehalte. In 2010/11 het Gonubie se strand die gesogte Blouvlagstrand-toekenning ontvang.

## Verwysings
Buri

thumb|200px|Buri word uit die ys gelek deur die oerkoei Audhumbla. Illustrasie uit die 18de eeu.

**Buri** of **Búri** ("produseerder", "vader"), is in die Noorse mitologie 'n vroeë voorvader van die gode bekend as die Ase. Buri is oor drie dae deur die oerkoei Audhumbla uit die ys gelek. Daar is geen nadere inligting oor Buri nie, behalwe dat hy 'n seun, Borr, gehad het, maar dit is onbekend deur middel van watter proses. 

Buri word genoem in die *Poëtiese Edda*, wat in die 13de eeu saamgestel is uit vroeëre tradisies, en die *Prosaïese Edda*, wat in die 13de eeu geskryf is. Kenners debatteer oor verskeie aspekte van Buri se bestaan.

## Verwysings
## Skakels
Kraalkriedoring

Die **Kraalkriedoring** (*Lycium afrum*) is 'n klein boom wat endemies is in gebiede met kusstruikbos in die Wes-Kaap en is deel van die fynbos.

Die boom se FSA-nommer is 669.2.

## Fotogalery 

African boxthorn.jpg|Groeivorm
African boxthorn fruit.jpg|Vrugte

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Rivierkriedoring

Die **rivierkriedoring** (*Lycium hirsutum*) is 'n boom wat voorkom op kalkgrond en langs stroomoewers in die Karoo. Die spesie is inheems aan Suid-Afrika, maar nie endemies nie. Dit kom veral in die Vrystaat, Noordwes en die Noord-Kaap voor, maar ook in Namibië en die Oos- en Wes-Kaap. Op die SANBI-rooilys is dit as *veilig* (LC) gelys.

Die boom het neerhangende takke, en harige, klein blare. Die boom se FSA-nommer is 669.12.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels
Veenlyk

[duimnael|200px|Die [Man van Tollund is ’n voorbeeld van ’n lyk wat in veen gevind is.]]

’n **Veenlyk** is die liggaam van ’n mens wat op ’n natuurlike wyse in veen gemummifiseer het. Hulle kom wyd voor en wissel in tyd van 9000 v.C. tot die Tweede Wêreldoorlog. Die gemeenskaplike faktor is dat hulle in veen gevind is en gedeeltelik bewaar gebly het; die vlak van bewaring verskil egter ook grootliks.

## Sien ook 
* Man van Tollund
* Veen
Paar van Weerdinge

duimnael|Paar van Weerdinge
duimnael|Paar van Weerdinge 1904

Die **Paar van Weerdinge** is twee naakte veenlyke wat op 29 Junie 1904 deur die veenarbeider Hilbrand Gringhuis by Weerdinge in Drenthe, Nederland ontdek is. Hulle is nou in die Drents-museum in Assen.

## Vonds 
Nadat hulle gevind is, is die lyke na ’n lykhuis in Nieuw-Weerdinge geneem, opgerol en ’n kis gestop. Aanvanklik is gemeen dit is ’n man en vrou en is hulle die "Egpaar van Weerdinge" genoem, of grappenderwys in die volksmond "Mnr. en Mev. Veenstra". ’n Onlangse DNA-ondersoek het getoon dit is twee mans met aparte moeders en hul naam is verander na die Paar van Weerdinge.

Die twee lyke dateer uit die Ystertydperk. Die een is moontlik met ’n mes in die bors gesteek; sy ingewande het uit die wond gepeul. Die oorsaak van die ander se dood is onbekend.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Geneesblaarboom

Die **geneesblaarboom** (*Solanum giganteum*) is 'n doringagtige struik of boom wat deel is van die *Solanaceae* familie. Die plant groei  op berghellings of oop kolle in woude. Die blare is donkergroen, ellipties en gaafrandig.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems in Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Gaboen, Indië, Kameroen, Kenia, Malawi, Mosambiek, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Sri Lanka, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe. In Suid-Afrik kom dit noordwaarts vanaf Knysna voor, is afwesig in die sentrale grasveld en weswaarts tot by Mahikeng.

Die boom se FSA-nommer is 669.4.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Saas-Fee

**Saas-Fee** is 'n berg- en gletserdorp in die administratiewe distrik Visp van die Switserse kanton Wallis (Valais). Die dorp is aan die voet van die Dom geleë, die hoogste bergpiek (4&nbsp;545 meter bo seevlak) waarvan die hele basis in Switserland geleë is, en word deur 'n verdere twaalf bergpieke met hoogtes van meer as 4&nbsp;000 meter omring. 

Stuifmeel- en houtkoolvondse in plaaslike moerasse bevestig dat die huidige dorpsgebied reeds in die 4de millennium v.C. deur mense bewoon of besoek is. Die bevolking het van oudsher hoofsaaklik uit boere bestaan wat 'n ekonomies outarke leefstyl as Alpynse veetelers en akkerboere gevoer het. In die vroeë 19de eeu het eerste natuurkundiges 'n besoek aan die dorp gebring wat gaandeweg danksy die groeiende belangstelling in alpinisme tot 'n toeristelokpunt ontwikkel het. Die nabygeleë bergpiek Strahlhorn is in 1854 vir die eerste keer bestyg. 

Die eerste hotel het in 1880 ontstaan, en in die volgende dekades het verdere hotelle hul deure geopen, alhoewel toerisme nog tot in die middel van die 20ste eeu 'n newebedryf in die somermaande gebly het. Die eerste skihyser is in 1948 in bedryf gestel. Maar eers met die opening van 'n pad tussen Saas-Fee en Saas-Grund, die grootste nedersetting in die Saasvallei, in 1951 het die toerismebedryf vinnig gegroei en van die wintermaande die belangrikste seisoen gemaak. In die 1950's en 1960's is alle skigebiede rondom Saas-Fee van skihysers voorsien. Die getal oornagtings het van 66&nbsp;000 in 1950 tot 1,4 miljoen in 2008 gestyg. Saas-Fee se dorpstrate is in 1980 vir padverkeer gesluit en tot voetgangerlane omgeskep.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
**Koördinate**
*
Pittsburg, Kalifornië

**Pittsburg** is 'n industriële stad in die deelstaat Kalifornië (Verenigde State). Dit is deel van die Contra Costa County, in die Oostelike Baai van die San Francisco-baaiarea.

## Demografie 
Volgens die 2010 sensus was daar sowat 63&nbsp;264 inwoners en die bevolkingsdigtheid was 1&nbsp;300/km².

Die onderverdeling in etnisiteit was:
* 43,53% blankes
* 18,89% swart Amerikaners
* 0,75% inheemse Amerikaners
* 12,65% Asiate
* 0,86% mense afkomstig van eilande in die Stille Oseaan
* 16,11% ander
* 7,22% twee of meer rasse
* 32,21% Spaans of Latino

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Ask en Embla

[duimnael|Ask en Embla op 'n posseël uit die [Faeröer, 2003 deur Anker Eli Petersen.]]

In die Germaanse mitologie is **Ask en Embla** (Oudnoors: *Askr ok Embla*) die eerste mense, geskape deur Wodan, Wili en Wé uit hout wat hulle op die wêreldstrand gevind het, tydens die ontstaan van die Germaanse skeppingsgeskiedenis. Ask en Embla word genoem in die Edda en die Voluspa.

duimnael|links|Ask en Embla In talle mitologieë ontstaan die mens uit hout of uit bome. (Ask beteken *Es* en Embla beteken *Iep* of *Slingerplant*). 

Uit die twee houtstompe skep die drie-eenheid Wodan, Wili en Wé hierdie eerste mense paar. Wodan skenk lewe, asem en spraak. Wili skenk bewussyn en bewegingsvermoë. Wé, skenk ten slotte 'n mooi uiterlik en gehoor. 

Met die koms van die Christendom na Wes-Europa, word hierdie Germaanse mense paar verban en vervang deur die Joodse Adam en Eva.
Bleiburg-slagting

duimnael|Plekke in die Oostenrykse deelstaat Karintië en in Slowenië waar in Mei en Junie 1945 massamoorde gepleeg is
Die term **Bleiburg-slagting** verwys na 'n reeks oorlogsmisdade wat in 1945 deur die Joegoslawiese "Volksbevrydingsleër" teen Kroatiese magte van die Onafhanklike Staat Kroasië, Serwiese en Montenegrynse Tsjetniks en lede van die Sloweense *Domobranci* gepleeg is wat hulself met die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Ryk en die fascistiese Italië geallieer het. 

Die naam vir die massamoorde is afgelei van Bleiburg, 'n nedersetting in die Oostenrykse deelstaat Karintië. Die bogenoemde magte, wat ook na 8 en 9 Mei 1945 aan oorlogshandelinge teen die Joegoslawiese "Volksbevrydingsleër" deelgeneem het, is ná hulle kapitulasie en ontwapening sonder 'n geregtelike ondersoek doodgeskiet of in doodsmarse gedwing. Ook burgerlikes en Duitse krygsgevangenes is vermoor. In Slowenië is na die slagting as die "Tragedie van Viktring" verwys, terwyl dit in Kroatiese bronne die "Tragedie van Bleiburg" genoem word. 

In die Serwies-oorheerste Joegoslawië is na die gebeure eufemisties as "beleëringslagte", "finale militêre operasies" of "die groot finaal in Karintië" verwys.
Drakenstein-gevangenis

duimnael|265px|Die Drakenstein-gevangenis.

Die **Drakenstein-gevangenis**, vroeër die **Victor Verster-gevangenis**, is 'n tronk tussen Paarl en Franschhoek, op die R301-pad 5 km vanaf die R45 Huguenot-pad, in die vallei van die Dwarsrivier in die 
Wes-Kaap, Suid-Afrika. Dit word deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur. Die tronk is veral bekend omdat Nelson Mandela die laaste deel van sy gevangenskap hier deurgebring het.

In 1982 word Mandela vanaf die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland, 'n eilandjie in Tafelbaai, na Pollsmoor-gevangenis in Tokai, Kaapstad verskuif. Hy word op 9 Desember 1988 na Victor Verster oorgeplaas, waar hy in 'n privaathuis in die kompleks gewoon het. Victor Verster is 'n plaasgevangenis wat dikwels as oorbrugging gebruik is voordat lae risiko-gevangenes vrygelaat is. Mandela dien 14 maande hier uit tot sy vrylating op 11 Februarie 1990. Die dag van sy vrylating het verslaggewers van oor die wêreld heen die gevangenis omring, wat die tronk wêreldwyd bekend gemaak het.

Die huis waar Mandela woonagtig was is as 'n nasionale erfenis verklaar en 'n standbeeld van Mandela is voor die gevangenis opgerig.

## Sien ook 
* Lys van gevangenisse in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Široki Brijeg-slagting

duimnael|regs|'n Gedenkplakkaat met foto's van die slagoffers

Die term **Široki Brijeg-slagting** verwys na die gebeure waartydens 28 Kroatiese Fransiskane-monnike van die Široki Brijeg-klooster in Herzegowina tussen 7 en 15 Februarie 1945 deur kommunistiese Tito-partisane vermoor is.

Die slagoffers van die slagting word deur die Rooms-Katolieke Kerk in Bosnië en Herzegowina, maar ook deur Rooms-Katolieke elders, as martelaars vereer. Gelowiges herdenk ook die moorde op 38 ander monnike in die Fransiskaanse provinsie Herzegowina waarvan sommige op die sogenaamde "Kroatiese Kruispad" vermoor is.
Duncan Village

**Duncan Village** is 'n swart woonbuurt in die Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit in die Oos-Kaap provinsie van Suid-Afrika. Duncan Village is genoem na sir Patrick Duncan (1870–1943), die sesde goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika.

Op 11 Augustus 1985 was Duncan Village die toneel van ernstigge geweld, na aanleiding van die begrafnis van die vermoorde UDF-leier Victoria Mxenge in Rayi dorp. Terugkerende roubeklaers het brandstigting gepleeg en aanvalle en geweld het voortgeduur tydens die opvolgende dae, uiteindelik is 19 mense dood en 138 beseer.

## Verwysings
Man van Tollund

duimnael|280px|Die Man van Tollund.
duimnael|220px|Die gesig.

Die **Man van Tollund** (Deens: *Tollundmanden*) is ’n veenlyk wat in 1950 naby Silkeborg in Denemarke gevind is. Die liggaam het so goed bewaar gebly dat dit aanvanklik aangesien is vir ’n vars lyk. Twaalf jaar voor dié vonds is nog ’n veenlyk, die Meisie van Elling, is dieselfde veen ontdek.

## Vonds 
Op 6 Mei 1950, terwyl die familie Højgaard van die dorpie Tollund die veen bewerk het, het hulle die lyk ontdek. Eers is gemeen dis die lyk van ’n jong man wat kort tevore dood is en die polisie is laat kom. Hulle het ’n argeoloog ontbied in ’n poging om die moord op te los, en hy het vasgestel die lyk is 2&nbsp;300 tot 2&nbsp;400 jaar oud.

Uit radiokoolstofdatering het geblyk die Man van Tollund is in 350&nbsp;v.C. dood. Hy was toe sowat 30 tot 40 jaar oud. ’n Deel van die tou waarmee hy doodgemaak is, was nog om sy nek. Ondersoekers het gou vermoed die man is opgehang en nie verwurg nie, onder meer oor die manier waarop die tou om sy nek aangebring is. In die vel onder die ken is ook afdrukke van die tou gevind, maar geen afdruk van die tou se knoop aan die agterkant van die nek nie. Die man se tong was ook geswel, ’n teken dat hy gehang is

Daar word vermoed die man is opgehang as offer aan die gode – veral omdat hy versigtig in ’n fetusposisie in die veen neergelê is.

Die Man van Tollund is tans in ’n museum in Silkeborg. ’n Replika is te sien in ’n museum in Drenthe, Nederland.

## Verwysings 
* Christian Fischer: *De man van Tollund en het meisje van Elling*. Silkeborg Museum ca. 1985
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin

duimnael|280px|Die ontvangskantoor by die botaniese tuin
[duimnael|250px|Witpoortjie-waterval in [Muldersdrift se loop]]

Die **Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin** (voorheen bekend as die **Witwatersrand Nasionale Botaniese Tuin**) is 'n 300 hektaar (3 km²) botaniese reservaat in Roodepoort in die noordweste van Johannesburg. Dit is amptelik in 1982 gestig; dus een van die jongste van Suid-Afrika se nasionale botaniese tuine, maar die plek waar dit geleë is, was baie dekades lank reeds gewild by besoekers. Die tuin is die tuiste van 'n bekende paar witkruisarende wat nes gemaak het in die Roodekransrif wat deur die reservaat loop. Die tuin het 'n restaurant, geskenkwinkel en kwekery wat Suid-Afrikaanse inheemse plante verkoop. Die tuin is ook bekend as een van die mooiste botaniese tuine in die wêreld omdat dit 'n waterval insluit wat dig teenaan wye groen grasperke neertuimel.

## Ligging 
Die Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin se toegangshek en parkeerterrein is geleë in Beaconweg, Poortview, Roodepoort. 
duimnael|links|Uitkyk uit die SASOL-voëlskerm in die botaniese tuin.

## Sien ook 
* Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut (SANBI)
* Kirstenbosch in Kaapstad.
* Pretoria Nasionale Botaniese Tuin

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut 
* Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin se tuisblad
Kishori Mohan Bandyopadhyay

**Kishori Mohan Bandyopadhyay** (1877 - 1929) was 'n Indiese wetenskaplike. Hy was die assistent-navorser van Ronald Ross wat malaria vanaf 1881 tot 1899 bestudeer het. Uiteindelik, by die *Presidensy General Hospitaal*, ontdek hulle dat malaria deur die Anopheles-muskiet veroorsaak word.

Ronald Ross is in 1902 met die Nobelprys vir die ontdekking bekroon.
Kishori Mohan Bandyopadhyay ontvang in 1903 'n goue medalje van koning Edward VII van die Verenigde Koninkryk vir sy bydrae.

## Verwysings 
* The Flying Public Health Tool : Genetically Modified Mosquitoes and Malaria Control deur Dr Uli Biesel en Dr Christophe Boete.*Science as Culture*. Vol 22. Lancaster. UK. 2013
* Neglected Malarias : The Frontlines and back alleys of Global Health deur Dr Ann H Kelley en Dr Uli Biesel. *Bio Sciences* Vol 6.The London School of Economics and Political Science. London. UK.
* The Calcutta Chromosome deur Amitav Ghosh. 1995.
* Chhan deur Saswata Sikdar. *Horina Horinir*. Quark Publishers. Calcutta.

## Eksterne skakels 
* Kishori Mohan Bandyopadhyay mede-navorser van Ronald Ross 
* Kishori Mohan Bandyopadhyay ontvang goue medalje van Koning Edward VII
Bergmahonie

Die **bergmahonie** (*Entandrophragma caudatum*, Engels: *Mountain Mahogany*) is 'n groot Suider-Afrikaanse boom wat deel uitmaak van die Mahoniefamilie en wat in KwaZulu-Natal, Eswatini, Limpopo, Mpumalanga, Botswana, Angola, die Kaprivistrook, Zimbabwe, Zambië en Malawi voorkom. In Limpopo word eksemplare selde groter as 10&nbsp;m, maar in Mosambiek, hoewel yl verspreid, kan die boom tot 20&nbsp;m hoog word.

In die Krugerwildtuin is dit skaars, en groei slegs in die sandveld rondom Punda Maria en op rotskoppies in die Lebomboberge, en word tot sover suid as die Sabierivier aangetref.

## Fotogalery 

Lêer:Entandrophragma caudatum01.jpg|Onryp vrugte aan 'n bergmahonie.
Lêer:Entandrophragma caudatum02a.jpg|Skets van 'n oopgebarste vrug toon die sade binne-in.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 

*
Karnmelkspruit

Die **Karnmelkspruit** is 'n sytak van die Kraairivier in die Senqugebied in die noordoostelike deel van die Oos-Kaap. Dit ontspring in die Witteberg suid van Lesotho, en vloei as 'n stroompie suidweswaarts deur valleie en klowe oos van die dorp Lady Grey tot waar dit verder suid aansluit by die Kraairivier ().

Die spruit word deur 'n historiese treinspoorlyn gekruis (by ), en die *Jan Kemp Vorsterbrug* (1973) dra die motorverkeer oor die spruit in die rigting van Barkly-Oos, sowat 50&nbsp;km verder weg.

duimnael|400px|Die ou spoorlyn oor die Karnmelkspruit met sy omkeerhaltes 1 tot 6
350px

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Karnmelkspruit se monding by Geonames.org (cc-by)
Pollsmoor-gevangenis

**Pollsmoor-gevangenis** is 'n tronk in Tokai, 'n woonbuurt van Kaapstad, Suid-Afrika. Dit word deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur. 

Pollsmoor is 'n maksimum-sekuriteitstronk waaruit gevangenis weinig kans het om te ontsnap. Van Suid-Afrika se gevaarlikste misdadigers word hier aangehou. Die gevangenis het 1&nbsp;278 personeellede en kan 4&nbsp;336 aangehoudendes akkommodeer. Hoewel die aantal gevangenes daagliks wissel, huisves die tronk tans meer as 7&nbsp;000.

Nelson Mandela was die bekendste gevangene wat hier aangehou is. Marlene Lehnberg, die sogenaamde Skêrmoordenares, het haar vonnis hier uitgedien, maar is in 1986 op parool vrygelaat. Walter Sisulu en Ahmed Kathrada, albei anti-apartheid-aktiviste, was hier opgesluit. Allan Boesak het sy tronkstraf hier uitgedien nadat hy in 2000 aan bedrog skuldig bevind is.

## Sien ook 
* Lys van gevangenisse in Suid-Afrika

## Verwysings
Sebrahout

Die **Sebrahout** (*Dalbergia melanoxylon*) is 'n boom in die familie *Fabaceae*. In Suid-Afrika is die boom inheems aan Limpopo en Mpumalanga. Buite Suid-Afrika is die boom inheems in Angola, Botswana, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mauritanië, Mosambiek, Namibië, Nigerië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe. Die boom is 'n belangrik vir houtproduksie in sy voorkomsgebied; dit word gebruik vir die vervaardiging van musiekinstrumente  en goeie meubels. Die plant se genetiese biodiversiteit word bedreig deur oorbenutting as gevolg van 'n gebrek aan bewaringsbeplanning en deur die spesie se swak ontkiemingsvermoë.

Die klein boom word slegs 4–15&nbsp;m hoog, met 'n grys bas en stekelrige lote. Die blare is bladwisselende in die droë seisoen, alternatiewe, 6–22&nbsp;cm lank, veervormig saamgestelde, met 6 tot 9 afwisselend gerangskikte pamflette. Die blomme is wit en kom voor in digte trosse. Die vrugte is 3–7&nbsp;cm lank in 'n peul wat een tot twee sade bevat. In Engels staan dit ook as **African Black Grenadella** of **Mpingo** bekend.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* https://www.wood-database.com/african-blackwood/
* https://www.toptenz.net/top-10-endangered-trees.php
Stilbaceae

**Stilbaceae** is die wildevlier-familie wat hoort tot die orde *Lamiales*. Wêreldwyd hoort daar slegs twintig spesies tot die familie waarvan veertien plaaslik voorkom en daarvan is sewe bome.

## Genera 
Genera sluit in:

**Anastrabe*  E.Mey. ex Benth. 
**Bowkeria* Harv. 
**Campylostachys* Kunth  
**Charadrophila* Marloth 
**Euthystachys* A. DC.  
**Halleria* L.  
**Ixianthes* Benth.
**Kogelbergia* Rourke
**Nuxia* Comm. ex Lam. 
**Retzia* Thunb. 
**Stilbe* P.J. Bergius 
**Thesmophora* Rourke

## Boomspesies 
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* Bosvlier *Nuxia floribunda*
* Notsung *Halleria lucida*
* Pambatieboom *Anastrabe integerrima*
* Watervlier *Nuxia oppositifolia*
* Wildevlier *Nuxia congesta*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 

## Verwysings
Amorities

**Amorities** is 'n uitgestorwe Noordwes-Semitiese taal wat deur die Amoriete in antieke Midde-Ooste gepraat is. Dit is bekend eksklusief uit die nie-Akkadiese eiename wat deur Akkadiese skrywers vermeld is gedurende tydperke van Amoritiese beheer in Babilonië in die derde en tweede millenniums v.C.
Wildetabak

Die **wildetabak** (*Nicotiana glauca*) is 'n genaturaliseerde, klein struik of boom wat deel van die Solanaceae familie is. Die spesie is inheems aan Argentinië, Bolivië, Brasilië, Chili, Paraguay en Uruguay. Dit het nou 'n onkruid in groot dele van Suid-Afrika geword; behalwe die Kalahari. Dit is 'n slanke boom wat opvallend is langs waterlope, paaie en op ander versteurde plekke. Kenmerkend is die blougroen blare en trosse klein, buisvormige blomme.

## Indringerplant 
Dit is 'n kategorie 1b indringerplant dwarsoor Suid-Afrika, en is veral 'n probleem in bewaringsgebiede soos die Krugerwildtuin. Die plant is onsmaaklik en giftig vir huishoudelike en wilde diere.

## Fotogalery 

Lêer:Nicotiana glauca.jpg
Lêer:Nicotiana glauca plant.jpg
Lêer:Nicotiana glauca (8694803666).jpg
Lêer:Starr 080208-2460 Nicotiana glauca.jpg

## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Inkbessiebos

Die **inkbessiebos** (*Cestrum laevigatum*) is 'n genaturaliseerde boom wat oorspronklik van Suid-Amerika kom en 'n onkruid in die trope en subtrope geword het. Die boom in inheems aan Argentinië, Brasilië en Paraguay. Die boom word 'n probleem in versteurde plekke langs die ooskus van noordwaarts vanaf Oos-Londen. Die blare ruik onaangenaam wanneer dit gekneus word.

Dit is nie 'n welbekende feit dat die bos ook hoogs giftig is vir diere nie. Daar is bevind dat dit giftig is vir beeste, skape, bokke en selfs volstruise. Dit word algemeen in tuine geplant as struike en kan later in 'n ernstige probleem ontaard as dit na nabygeleë plase en plotte versprei waar daar vee is. Daar is selfs gevalle van meer as twintig beeste in 'n week se tydperk wat vrek as gevolg van die giftige stowwe in die blaar en stingel van die plant.

Die inkbessiebos is 'n kategorie 1b indringerplant in Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom
* Lys van indringerplante in Suid-Afrika
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Westville-gevangenis

Die **Westville-gevangenis** is 'n tronk in Westville, 'n woonbuurt van Durban, Suid-Afrika. Dit is een van die grootste tronke in die land en is die enigste tronk in die Durban-area. Dit word deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur. Die gemiddelde daaglikse bevolking vir 2010 was 3&nbsp;281.

Op 21 Februarie 2010 ontsnap die sogenaamde "suikerriet-reeksmoordenaar", Thozamile Taki, saam met agt ander verhoorafwagtende gevangenes uit die tronk. Hulle saag deur 'n staaldeur en roosterhekke en ontvlug uit die tronk se "Medium A"-afdeling.  Teen 7 Maart 2010 is drie van die ontsnaptes, saam met Thozamile Taki, weer gevang en is een gevangene deur die polisie geskiet.

## Sien ook 
* Lys van gevangenisse in Suid-Afrika

## Verwysings
Brandvlei-gevangenis

Die **Brandvlei-gevangenis** is 'n tronk op die oewers van die Groter Brandvleidam naby Worcester in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die tronk word deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur.

Die tronk het 'n maksimum- en minimum-sekuriteitseenheid asook 'n jeugafdeling. Volgens die 2011-sensus het die tronk 'n bevolking van 3&nbsp;020, wat beide prisoniers en personeel insluit.

## Sien ook 
* Lys van gevangenisse in Suid-Afrika

## Verwysings
Nuxia

***Nuxia*** is 'n genus van plante in die wildevlier-familie, Stilbaceae. Die genus omvat 15 spesies en is inheems in Afrika, Madagaskar en die Arabiese Skiereiland. Agt spesies is endemies aan Madagaskar.

## Spesies 
* Nuxia allorgeorum Jovet	
* Nuxia ambrensis Jovet
* Nuxia capitata Baker	
* Nuxia congesta R.Br. ex Fresen. - Wildevlier
* Nuxia coriacea Soler.
* Nuxia floribunda Benth. - Bosvlier
* Nuxia glomerulata (C.A.Sm.) I.Verd.
* Nuxia gracilis Engl.
* Nuxia involucrata Aug.DC.
* Nuxia isaloensis Jovet
* Nuxia oppositifolia (Hochst.) Benth. - Watervlier
* Nuxia pachyphylla Baker
* Nuxia pseudodentata Gilg
* Nuxia sphaerocephala Baker
* Nuxia verticillata Lam.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* The Plantlist
Veiligheidsklep

duimnael|150px|Deursnee van 'n veiligheidsklep

'n **Veiligheidsklep** (in Engels 'n *(pressure/temperature) safety valve / PSV / TSV*) is 'n meganiese klep wat outomaties oopmaak om toerusting teen hoë druk te beskerm.

## 3% reël vir inlaatpyp 
Die drukval deur die veiligheidsklep se inlaatlyn mag nie hoër wees as 3% van die steldruk (in absolute druk) nie. Dus:

\frac{\Delta P}{P_{stel}}

waar ΔP die drukval is en Pstel die steldruk in meterdruk is.

Indien ΔP/Pstel > 3%, kan dit gebeur dat die veiligheidsklep oopmaak en dan val die inlaatdruk by die PSV só dat die klep weer toemaak. In Engels word dit "chattering" genoem.

## 10% reël vir uitlaatpyp 
Die opgeboude teendruk moet minder as 10% wees van die veiligheidsklep se steldruk (alles in meterdruk). Indien dit groter as 10% is, kan dit gebeur dat die veiligheidsklep oopmaak en dan verhoog die klep se uitlaatdruk só dat PSV weer toemaak.

## Definisies 
* **Opgeboude teendruk** (Engels="built-up backpressure"): Dit is die druk stroomaf van die veiligheidheidsklep wanneer die klep oop is. Indien die veilheigheidsklep na atmosfeer vrylaat, is hierdie druk gelyk aan atmosferiese druk plus die drukval deur die uitlaatpyp wanneer die klep oop is.

* **Gesuperponeerde teendruk** (Engels="superimposed backpressure"): Dit is die druk stroomaf van die veiligheidsklep wanneer die klep toe is. Indien die klep vrylaat na die atmosfeer, dan is hierdie druk gelyk aan die omgewingsdruk. Indien die veiligheidsklep vrylaat na 'n fakkel, dan is hierdie druk gelyk aan die druk van die fakkelverdeelpyp ("header").
Sebrabaskanniedood

Die **sebrabaskanniedood** (*Commiphora viminea*) is 'n klein (9&nbsp;m) immergroen boom wat beperk is tot basaltiese grond in die noorde en noordooste van Punda Maria in die Krugerwildtuin, maar selde gesien word. 

Die boom se FSA-nommer is 279.

## Verspreiding 
Die spesie is inheems in Botswana, Mosambiek, Namibië, Kenia, Tanzanië en Zimbabwe. In laasgenoemde kom dit in die suidooste voor.

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
Sinkretisme

[duimnael|upright=1.3|Die gode [Pluto (mitologie)|Pluto-Serapis en Persefone-Isis, 'n voorbeeld van Griekse-Egiptiese sinkretisme.]]
**Sinkretisme** is die vermenging van twee of meer verskillende gelowe, godsdienstige stelsels, of denkskole. Sinkretisme behels die samevoeging of assimilasie van verskeie oorspronklik diskrete tradisies, veral in die teologie en mitologie van godsdiens, wat sodoende 'n onderliggende eenheid beweer en 'n inklusiewe benadering tot ander gelowe moontlik maak. Dit word negatief beleef in die Christlike sendingveld.

Sinkretisme kom ook algemeen voor in uitdrukkings van kuns en kultuur (bekend as eklektisisme) sowel as politiek (sinkretiese politiek). 

Volgens die HAT is sinkretisme die poging om verskillende sektes en godsdienstige opvattings met mekaar te versoen.

## Verwysings
Pambatieboom

Die **pambatieboom** (*Anastrabe integerrima*) is 'n struik of klein boom wat voorkom onder die platorand vanaf Gqeberha noordwaarts tot in KwaZulu-Natal. Die boompie groei in oewerbos en aan woudrande. Die blare is styf, donkergroen aan die bokant en gelerig en wollerig aan die onderkant. Die blomme is geel en koppievormig. Die boom se FSA-nommer is 671.

## Galery 

Anastrabe integerrima 1c.JPG
Anastrabe integerrima 2c.JPG
Anastrabe integerrima (6).JPG
Anastrabe integerrima (7).JPG

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
*
Blouhaak

Die **Blouhaak** (*Senegalia erubescens*; voorheen bekend as *Acacia erubescens*) is 'n boom endemies aan Afrika. In Suid-Afrika kom dit in Limpopo en Noordwes voor. In Afrika is dit inheems aan Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Mosambiek, Namibië, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe. In Engels staan die boom bekend as *Blue thorn*.

Die boom se FSA-nommer is 164.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Rooidoring

Die **Rooidoring** (*Vachellia gerrardii* subsp. *gerrardii*) is 'n boom en endemies aan Afrika. In Engels staan die boom bekend as *Red thorn*.

Die boom se FSA-nommer is 167.

## Fotogalery 

Acacia gerrardii, bas, Walter Sisulu NBT, a.jpg|Bas
Acacia gerrardii, bas, Walter Sisulu NBT, b.jpg|Bas
Acacia gerrardii, bloeiwyse, Walter Sisulu NBT.jpg|Bloeiwyse
Acacia gerrardii, bloeiwyses, Walter Sisulu NBT.jpg|Bloeiwyses
Acacia gerrardii, blomknoppe, Walter Sisulu NBT.jpg|Blomknoppe
Acacia gerrardii, loof en bloeiwyses, Walter Sisulu NBT.jpg|Loof en bloeiwyses

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Brakdoring

Die **brakdoring** (*Vachellia robusta* subsp. *clavigera*) is 'n doringboom wat in rivieroewerbos groei in die laeveld en noordwaarts tot by die Zambezirivier. Dit is inheems aan Botswana, Eswatini, Malawi, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika, Zambië en Zimbabwe. Dit kom volop voor rondom die Tshokwane-piekniekplek in die Krugerwildtuin. Die boom het heldergroen blare in die lente. Dit is 'n subspesie van die enkeldoring (*Vachellia robusta*, voorheen bekend as *Acacia robusta*).

Die boom se FSA-nommer is 183.1.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Witdoring

Die **witdoring** (*Senegalia polyacantha* subsp. *campylacantha*) is 'n boom inheems aan Afrika. In Engels staan die boom bekend as *Whitethorn*.

## Identifikasie 
Dit is 'n groot bladwisselende boom wat tot 20 m hoog kan word, met 'n relatief spaarsamige, vormlose tot ronde kroon. Die stam is besonders lank, reguit en kaal en dra lang, kaal takke. Ouer bas is donkergrys, lengtegewys redelik diep gegroefd, wat afskilfer in groot kurkagtige vlokke om die nuwe geel bas daaronder bloot te stel.

Die fyn, haarlose blaartjies (5 x 1&nbsp;mm) word dubbelsaamgestel aan pinnas gedra (tot 40 pare aan 'n pinna, 25&nbsp;cm lank). Klein rooibruin haakdorings kom aan die onderkant van die strosstingel voor, met 'n buitengewoon groot, ovaal klier aan elke blaarsteel.

Die boom se FSA-nommer is 180..

## Gebruike 
duimnael|links|Blaar

### Afweermiddel 
Die wortels stel chemiese stowwe vry wat krokodille, slange en rotte wegdryf.

### Medisinale gebruike 
'n Ekstrak gemaak van die witdoring se wortels is bruikbaar teen slangbyt en 'n kind wat rusteloos is snags, se lyf kan hiermee afgespons word.

## Verspreiding 
Die boom kom voor in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

In Suid-Afrika kom die spesie in Limpopo voor.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll. 2013. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Gethyllis afra

***Gethyllis afra*** is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus *Gethyllis* behoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap.

## Galery 

Gethyllis afra 15169290.jpg
Gethyllis afra00.jpg

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Lebombowattel

Die **Lebombowattel** (*Newtonia hildebrandtii var. hildebrandtii*) (**Lebombo wattle**,  *Umfomothi*) is 'n beskermde boom in Suid-Afrika.
Dit is kenmerkend aan die kuswoud van Maputaland-ekostreek.
## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
*

## Eksterne skakels 
*
Watervlier

Die **Watervlier** (*Nuxia oppositifolia*) is 'n klein immergroen boom wat deel is van die *Stilbaceae* familie. Die spesie is inheems in Angola, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eswatini, Eritrea, Ethiopië, Jemen, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Namibië, Saoedi-Arabië, Somalië, Soedan, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die plant in KwaZulu-Natal, Limpopo en Mpumalanga voor. Die boompie groei langs waterlope, op oewergrond en selfs tussen rotse.

## Beskrywing 
Dit is 'n meerstammige struik of klein boom (tot 8 m hoog) met 'n dun, regop stam en digte blaarbedekking. Takke is dun en reguit en neig om buitentoe te buig in ouer bome. Die bas raak gesplete in lang riwwe wat later in lang repe afdop. 

Die glansende, vaalgroen blare is lank en smal (8 x 1&nbsp;cm), enkelvoudig en in pare gedra. Die uiters fyn en klein, wit blommetjies word in digte bondels op oksels van die laaste paar blare gedra. Die boom se FSA-nommer is 635.

## Sinonieme 
Die spesie het twaalf sinonieme:
* *Lachnopylis oppositifolia* Hochst.
* *Nuxia autunesii* Gilg
* *Nuxia capitata var. tomentella* Hochr.
* *Nuxia dentata* R.Br. ex Benth.
* *Nuxia dentata var. glutinosa* Engl.
* *Nuxia schlechteri* Gilg
* *Nuxia tomentella* (Hochr.) Jovet
* *Nuxia tomentella f. farinosa* Jovet
* *Nuxia tomentella var. meridionalis* Jovet
* *Nuxia tomentella f. microphylla* Jovet
* *Nuxia tomentella f. subdentata* Jovet
* *Nuxia tomentella var. typica* Jovet

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Vogelsberg

230px
**Vogelsberg**

----
**Maak deel uit van die** 
Oos-Hessiese Bergland

----
**Tipe**
Uitgewerkte vulkaan

----

**Deelstaat** 
Hesse

----

**Oppervlakte** 
2&nbsp;500 km²

----

**Ligging in Duitsland**
160px

----

**Hoogste bergpieke**
Taufstein (773 m)

Die **Vogelsberg** is 'n middelgebergte van vulkaniese oorsprong in die Duitse deelstaat Hesse wat deel uitmaak van die Oos-Hessiese Bergland. Die hoogste piek in die gebied - die grootste geslote basaltmassief in Europa - is die Taufstein met 'n hoogte van 773 m bo seevlak. Die Natuurpark Hoher Vogelsberg beslaan groot dele van die bergreeks se hoër geleë gebiede, terwyl die waterskeiding tussen Ryn en Weser ook deur die berggebied loop.
Tronk

[duimnael|270px|Die binnekant van [Baghdad se Sentrale Gevangenis.]]
duimnael|270px|'n Tronksel.

'n **Tronk** of **gevangenis** is 'n gebou of kompleks van geboue waar mense opgesluit word. Mense wat in 'n tronk aangehou word, word gevangenes of prisoniers genoem. Die personeel wat die tronk beman en bedryf word tronkbewaarders genoem. Mans, vrouens en jeugdiges word apart aangehou.

In die moderne samelewing word tronke algemeen as deel van die regstelsel ingespan om verhoorafwagtendes en veroordeelde misdadigers aan te hou. Na arrestasie word verhoorafwagtende gevangenes aangehou sodat hulle voor 'n hof gebring kan word. As hulle 'n vaste adres het en nie 'n vlugrisiko inhou nie, kan hulle op borgtog vrygelaat word. Daarteenoor word veroordeelde kriminele vir 'n spesifieke periode gevangenisstraf opgelê. Dit dien as 'n vorm van straf, maar ook om hulle te rehabiliteer, of as dit nie moontlik is nie, uit die vrye samelewing te verwyder. Sulke gevangenes word soms vroeër, onder streng voorwaardes, op parool vrygelaat.

Outoritêre regimes gebruik soms ook tronke as 'n instrument vir politieke onderdrukking, waar politieke andersdenkendes aangehou word. Dié gebruik is egter onwettig in terme van internasionale reg. Ten tye van oorlog of konflik, kan gevangenes ook in militêre tronke (soos konsentrasiekampe) geïnterneer word.

Tronke word ook soms vir teregstellings gebruik. In lande waar die doodstraf toegepas word, word mense in tronke aangehou tot hulle tereggestel word.

Tronke word gewoonlik deur hoë mure, hekke en uitkykposte omring. Streng toegangsbeheer word toegepas om te verseker dat prisoniers nie ontsnap nie. Selfs binne die tronk is daar gewoonlik verskeie hekke om die beweging van die aangehoudenes te beheer. Die gevangenes slaap in klein geslote kamers wat selle genoem word. 'n Tipiese sel het 'n bed, toilet en 'n wasbak. Gevangenes word daagliks vir 'n beperkte tyd uit hulle selle (maar nogsteeds binne die tronk) gelaat om te eet, te oefen of sekere take te verrig (soos kosmaak en skoonmaak).

Besoekers word sommige dae vir kort periodes in 'n aparte besoekersarea toegelaat. Afhangende van die klassifikasie van 'n gevangene mag hy 'n publieke telefoon gebruik, sport beoefen of televisie kyk. Die administratiewe kantoor en gesondheidskliniek kan gewoonlik ook daagliks besoek word.

In Suid-Afrika word tronke meestal deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur. Voorbeelde hiervan is die Kgosi Mampuru II-beheergebied in Pretoria en die Drakenstein-gevangenis in die Paarl. Die Mangaung-gevangenis in Bloemfontein is 'n voorbeeld van 'n privaatbestuurde tronk.

## Eksterne skakels 
* 
*
Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste

Die **Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste** is een van die departemente van die Suid-Afrikaanse regering. Die departement is vir die land se gevangenisstelsel verantwoordelik. Hulle het ongeveer 34&nbsp;000 personeellede in diens wat 240 tronke met 189&nbsp;748 prisoniers administreer. Hierdie tronke sluit minimum-, medium-, en maksimum-sekuriteitstronke in. Die politieke hoof van die departement is die Minister van Korrektiewe Dienste. Minister Michael Masutha het die pos tot 2018 beklee. Die hoofkantoor is in die wes-blok van die Poyntons-gebou in Pretoria.

## Fasiliteite 
Die 240 tronke wat deur die departement bestuur word, word as volg ingedeel:
* 8 tronke vir vroue
* 13 tronke vir jeugdiges 
* 40 vir mans
* 72 vir beide mans en vroue
* 5 wat tans tydelik gesluit is of opgeknap word

### Bekende tronke 
* Drakenstein-gevangenis in die Paarl
* Kgosi Mampuru II-beheergebied in Pretoria
* Pollsmoor-gevangenis in Kaapstad
* Westville-gevangenis in Durban
* Zonderwater-gevangenis in Cullinan
* Johannesburg-gevangenis, bynaam "Sun City"

### Ander tronke 
* Baviaanspoort noordoos buite Pretoria
* Grootvlei-gevangenis suid buite Bloemfontein
* Goedemoed-gevangenis in die Suid-Vrystaat, Aliwal-Noord-omgewing
* Leeuwkop-gevangenis wes van Kyalami in Midrand
* Rooigrond-gevangenis by Mahikeng
* Kokstad maksimumgevangenis, suide van KwaZulu-Natal
* Wesbank-gevangenis in Oos-Londen

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste se amptelike webtuiste
Joe Foster

**Joe Paul-Foster** (gebore **Johan de Jongh van Arkel Vorster**) is 'n Suid-Afrikaanse liedjieskrywer, sanger, tv aanbieder, akteur en  motiverende spreker. Hy is 'n voormalige lid van die mansgroep ADAM. Foster ly aan alopesie.

## Diskografie 
* 2015: *Hartklank*
* 2018: *Volgende Stap*

## Filmografie 
### TV-reekse 
* 2014: *Binneland* (as homself)

## Verwysings 
## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
*  
* Joe Foster op YouTube

### Musiekvideo's 
*
Vitamien B12

duimnael|280px|Metielkobalamien (foto) is 'n vorm van vitamien B12. Dit kom voor as donkerrooi kristalle wat vryelik kersie-gekleurde helder oplossings in water sal vorm.

**Vitamien B12**, ook bekend as **kobalamien**, is 'n wateroplosbare vitamien en een van die agt B-vitamiene. Dit speel 'n belangrike rol in die normale funksionering van die brein en senuweestelsel, en ook in die vorming van bloed. Dit is gewoonlik betrokke by die metabolisme in elke sel van die menslike liggaam, veral wat DNS-sintese en -regulering, vetsuurbiosintese en energieproduksie betref.

Nie swamme, plante, óf diere is in staat om self vitamien B12 te vervaardig nie. Slegs bakterieë en archaea besit die ensieme wat nodig is vir die sintese, hoewel baie kossoorte 'n natuurlike bron van B12 is as gevolg van bakteriële simbiose. Die vitamien is die grootste en struktureel mees-ingewikkelde vitamien en kan in die nywerheid slegs geproduseer word deur bakteriële fermentasie-sintese.

## Mediese gebruike 
Vitamien B12 word toegedien tydens vitamien B12-tekort, sianiedvergiftiging, of om 'n oorerflike tekort aan transkobalamien II te behandel. Dit word as deel van die Schillingtoets vir die diagnose van bloedarmoede gebruik. Die meganisme van aksie is eenvoudig: Die hidroksokobalamienhidroksied ligand word verplaas deur die giftige sianied-ioon, en die gevolglik skadelose sianokobalamien-kompleks word uitgeskei in die urine. In die Verenigde State van Amerika het die FDA *(Food and Drug Administration)* in 2006 die gebruik van hidroksokobalamien goedgekeur vir die akute behandeling van sianiedvergiftiging.

Hoë vitamien B12-vlakke in bejaardes kan beskerming bied teen breinatrofie wat verband hou met Alzheimer se siekte en verswakte kognitiewe funksie.

## Aanbevole inname 
Die dieetverwysingsinname van vitamien B12 vir 'n volwassene wissel van 1.5&nbsp;µg per dag (vir die VK)  tot 2-3&nbsp;µg per dag (vir die VSA). Daar is onvoldoende inligting beskikbaar oor die veiligheid van hoër inname van vitamien B12 tydens swangerskap.

Die Amerikaanse Instituut van Medisyne beweer dat, aangesien 10 tot 30% van die ouer mense nie natuurlike vitamien B12 uit hul voeding kan absorbeer nie, dit raadsaam is om vir diegene 51 jaar en ouer B12-gefortifiseerde kosse of B12 aanvullings tot op die aanbevole inname te verskaf.

## Verwysings
Laurentia

duimnael|250px|Laurentia, ook genoem die Noord-Amerikaanse kraton.
**Laurentia**, of die **Noord-Amerikaanse kraton**, is ’n groot kontinentale kraton wat die antieke geologiese kern van die Noord-Amerikaanse kontinent vorm. 

Laurentia was dikwels in sy verlede ’n aparte kontinent, soos dit nou is in die vorm van Noord-Amerika, hoewel dit oorspronklik ook die kratongebiede Groenland en die noordwestelike deel van Skotland ingesluit het. Tydens ander tye was Laurentia deel van groter kontinente en superkontinente. Kleiner dele land en oseaaneilande het gebots en verenig in ’n al hoe groter wordende Laurentia, en saam het hulle die stabiele Archeïese kraton gevorm wat vandag bestaan.

Die kraton is genoem na die Laurentiese Skild, wat weer na die Laurentiese Berge genoem is.

## Verwysings
Baltica

duimnael|250px|Baltica (die groen deel) sowat 550&nbsp;miljoen jaar gelede.
**Baltica** is ’n naam wat geoloë gebruik vir ’n kontinent uit die Laat Proterosoïkum/ Vroeë Paleosoïkum wat nou die Oos-Europese kraton Noordwes-Eurasië insluit. Baltica is sowat 1,8&nbsp;miljard jaar gelede of later gevorm. Voorheen was die drie segmente/kontinente waaruit die huidige Oos-Europese kraton bestaan, op verskillende plekke op die aardbol. 

Baltica was op die Baltiese Plaat, ’n tektoniese plaat, geleë.
Jono Ross

**Jonathan Montague Ross** (gebore in Sandton op 27 Oktober 1990) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat op agtsteman vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die Bulls in Superrugby speel.

## Eksterne skakels 
* SA rugby profiel 
* itsrugby.co.uk profiel
Euramerika

duimnael|300px|Euramerika tydens die Devoon.

**Euramerika** (ook bekend as **Laurussia**) was ’n klein superkontinent wat in die Devoon-periode ontstaan het ná ’n botsing tussen die kratons Laurentia, Baltica en Avalonia.

In die Laat Karboon, sowat 300&nbsp;miljoen jaar gelede, het tropiese reënwoude oor die ewenaar van Euramerika gestrek. ’n Groot, skielike verandering in die plantegroei het plaasgevind toe die klimaat droër word. Die woud het verdeel en die plantfilum Lycopodiophyta, wat die gebied oorheers het, het verminder en is deur varings vervang. Daar was ook ’n groot verlies aan amfibiese verskeidenheid en terselfdertyd ’n toename in reptielvorme.

Euramerika het in die Perm deel van die groot superkontinent Pangea geword. In die Jura, toe Pangea verdeel het in twee kontinente, Gondwana en Laurasië, was Euramerika deel van Laurasië.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Siberiese kraton

duimnael|Die Siberiese kraton se huidige ligging in Asië.

Die **Siberiese kraton** of **Angaraland** is in die hartjie van Siberië geleë en beslaan die huidige Sentraal-Siberiese Plato. Dit is ’n uiters antieke kraton wat voor die Perm-periode ’n aparte kontinent, **Siberia**, gevorm het.

## Prekambriese geskiedenis 
Sowat 2,5&nbsp;miljard jaar gelede het die Siberiese kraton saam met die Kanadese Skild deel uitgemaak van die kontinent Arktika. Sowat 1,1&nbsp;miljard jaar gelede het dit deel geword van die superkontinent Rodinië, totdat laasgenoemde sowat 750&nbsp;miljoen jaar gelede verbrokkel het. Die kraton het toe deel van die kleiner superkontinent Protolaurasië geword. Sowat 600&nbsp;miljoen jaar gelede het Protolaurasië deel geword van die groot suidelike superkontinent Pannotië, maar sowat 50&nbsp;miljoen jaar later het beide Pannotië en Protolaurasië verdeel en die kontinente Laurentia, Baltica en Siberia geword.

## Paleosoïese geskiedenis 
Siberia was ’n aparte kontinent deur die Vroeë Paleosoïkum totdat dit tydens die Karboon-periode met die kleiner kontinent Kazachstanië gebots het. Nog ’n botsing met Baltica tydens die Perm het gelei tot die vorming van die superkontinent Pangea en die Siberiese Trappe.

## Mesosoïkum en Kainosoïkum 
Pangea het tydens die Jura opgebreek, hoewel Siberia en Laurasië aaneengebly het. Laurasië het tydens die Kryt geleidelik verbrokkel en Siberia het deel gebly van die huidige noordoostelike Eurasië.

Die Siberiese kraton is vandag deel van die klein superkontinent Afro-Eurasië. Oor sowat 250&nbsp;miljoen jaar kan Siberia in die subtropiese streek val en deel vorm van ’n nuwe superkontinent, Pangea Ultima.

## Eksterne skakels 
* Asiatiese geskiedenis, ook oor Siberia 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kraton

duimnael|400px|Argeïese kratons. 
’n **Kraton** is ’n ou, stabiele deel van die kontinentale kors. Dit is dikwels deur siklusse van samesmelting en verbrokkeling van kontinente gevorm en word gewoonlik in die binnekant van tektoniese plate aangetref. Hulle bestaan meestal uit ouer fondamentrots, wat deur jonger afsettingsgesteentes bedek word. Hulle het ’n dik kors en diep basisse wat tot verskeie honderde kilometers in die Aarde se mantel kan strek. Die meeste het in die Argeïkum ontstaan.

Die term kraton word gebruik om die stabieler deel van die kontinentale kors te onderskei van streke wat geologies aktiewer en onstabiel is. Dit kan beskryf word as skilde, waarin die fondamentrots bo die oppervlak van die Aarde uitsteek, en platforms, waarin die fondamentrots bedek word deur afsettings en afsettingsgesteentes.

Voorbeelde van kratons is die Kanadese Skild, die Siberiese kraton en – in Suid-Afrika – die Kaapvaal-kraton.

## Verwysings