open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maria van der Walt

duimnael|regs|200px|Maria van der Walt, gebore Kruger, omstreeks 1963.

**Maria van der Walt** (noemnaam **Rika**, gebore Kruger, Middelburg, Transvaal, 15 Desember 1922 – onbekend) was ’n sakevrou, staatsamptenaar en predikantsvrou.

Maria Kruger het haar opleiding aan die Potchefstroom Gimnasium ontvang. Ná skool het sy toegetree tot die staatsdiens, maar in 1953, toe sy nagenoeg 31 jaar oud was, ’n vennoot in Babs Kruger Modelrokfabriek geword. Daarna was sy besturende direkteur en eienaar van Babs Krugermodes, Pretoria. Intussen was sy ook voorsitster van die Gereformeerde Sustersorganisasie.

Kruger is op 4 Julie 1942 met ds. D.J. (Dirkie) van der Walt getroud. Uit dié huwelik is twee seuns en ’n dogter gebore. As pastoriemoeder het sy saam met haar man in die volgende gemeentes gestaan:  Piet Retief-kombinasie (hy van 1939 af; sy net in die jaar van hul huwelik), Lydenburg-kombinasie (1942–1944), Koster (1944–1947), Rustenburg (1947–1951), Johannesburg-Wes (1951–1955), Pretoria-Suid 1955, Voortrekkerhoogte (1956–1979, waar haar man kapelaan was). Hy het sy emeritaat in 1979 aanvaar en is oorlede op 3 September 2005.  

## Bron 
*  Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Lotarius II

**Lotarius II** (835–8 Augustus 869) was 'n Karolingiese koning. Hy was 855-869 koning van die noordelike deel van die Midderyk, wat later as Lotaringe bekend raak. Dit het van die Alpe tot die huidige Nederlandse kus gestrek.

Hy was die tweede seun van keiser Lotarius I (wat tot 855 die hele Midderyk regeer) en agterkleinseun van Karel die Grote.

## Die verdeling van Prüm (855) 
Ná sy pa se dood in 855 raak die Karolingiese Ryk in vyf stukke verdeel, onder twee generasies van Karolingers:
* Lotarius I se broers:
** Die Oos-Frankiese Ryk (Lotarius II se oom Lodewyk die Duitser)
** Die Wes-Frankiese Ryk (Lotarius II se half-oom Karel II die Kale)
* Lotarius I se seuns:
** Italië (Lotarius II se ouere broer Lodewyk (II), wat die keisertitel erf)
** Lotaringe (Lotarius II self)
** Provence en Boergondië  (Lotarius II se jongere broer Karel van Provence, wat jonk sou sterf).

links|duimnael|In pers Lotarius se ryk met Tranjuranië in die suide
Sy ooms wil die verdeelde Midderyk inlyf. In Maart 857 ontmoet Lotarius oom Karel die Kaalkop in St. Quentin en hernieu daar sy pa se bondgenootskap met sy half-oom. Sy broer Lodewyk II die keiser wat Italië regeer doen dieselfde met die ander oom, Lodewyk die Duitser. In Augustus 858 val Lodewyk die Duitser die ryk van Karel die Kaalkop binne en probeer die hele Frankiese Ryk is sy mag te kry.

Die suidelike mark van Lotarius se koninkryk is die huidige Switserland of die toenmalige hertogdom Transjuranië wat beheers word deur Hugbert die seun van Boso van Arles. Lotarius trou in 855 met sy suster Theutberga, om sy bande met hom te versterk, maar twee jaar later probeer hy weens ontrou 'n egskeiding te verkry. Die gevolge is rampsalig. Hugbert kom in opstand.  Deur Hugbert se opstand verloor Lotarius sy invloed op die strategiese Transjuranië, wat hy af moet staan aan die Oos-Frankiese Ryk.

Verder is die wet baie onduidelik oor egskeiding. Daardeur kry Pous Nicolaas I 'n belangrike rol in die magstryd binne die Karolingiese familie. Nicolaas benut dit om die politiese mag van die pouse te versterk. Hy dwing Lotarius om sy vrou weer te aanvaar. Lotarius sluit haar in Annecy in 'n tronk op, waaruit sy ontsnap. Lotarius se egskeiding is die begin van 'n lang debat oor huwelik, die reg en die invloed en mag van die kerk in die middeleeue en 'n belangrike stap in die proses waarin die Karolingers se mag afneem en die kerk s'n toeneem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
LGBT-regte in Pakistan

raamloos|regs|LGBT-regte in Pakistan, herontwerp van Pakistan se vlag volgens die Nasionale Gay Vlae van die Wêreld
Pakistan besit min of geen LGBT-regte. Sedert 6 Oktober 1860 is dit onwettig om deel te neem aan homoseksuele dade (seksuele kontak met 'n persoon van dieselfde geslag) in Pakistan. Anders as in hulle buurland, Indië, is hierdie wet nog nie herroep nie. Homoseksualiteit word ook as taboe beskou in Pakistan. Die vernaamste godsdiensgroepe in Pakistan keur nie homoseksualiteit goed nie. As gevolg hiervan is baie mense in die land gekant teen homoseksualiteit, asook ander vorme van alternatiewe seksuele oriëntasie.

Pakistan is amptelik 'n Islamitiese Republiek. Maar in werklikheid is Pakistan grootliks 'n sekulêre (nie-godsdienstige) staat, wat hoofsaaklik Anglo-Saksiese wette van die Britte geërf het. Deesdae is daar tendense (of patrone) van liberalisering (meer liberaal) in die land. Globalisering en sosiale verdraagsaamheid is ook aan die toeneem. As gevolg hiervan, kon openbare gaypartytjies begin plaasvind in die land, en bloei hierdie partye reeds vir 'n aantal jare op.

Die Grondwet van Pakistan verwys nie spesifiek na seksuele oriëntasie of geslagsidentiteit nie. Daar is egter sekere dele in die grondwet wat die regte van Pakistanse LGBT-burgers kan beïnvloed.

## Verwysings
Denneboom

'n **Denneboom** is 'n keëldraende naaldboom wat tot die genus *Pinus* behoort.

Spesies van hierdie genus het hul oorsprong in die Noordelike Halfrond, maar party spesies is ook in Suid-Afrika en elders ingevoer en genaturaliseer. Tegnies is hulle indringerplante. Die SANBI-rooilys vermeld agt spesies. Dennebome kan nie chemikalieë uit hul sisteem verwyder nie. Hulle vrek dus maklik as hulle met besoedelde water in aanraking kom.

## Spesies 
* *Pinus canariensis* Sweet ex C.K.Spreng.
* *Pinus elliottii* Engelm. — var. *elliottii*
* *Pinus halepensis* Mill. — var. *halepensis*
* *Pinus patula* Schltdl. & Cham. — var. *patula*
* *Pinus pinaster* Aiton
* *Pinus pinea* L.
* *Pinus radiata* D.Don
* *Pinus roxburghii* Sarg

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Hamiltoniese meganika

**Hamiltoniese meganika** is 'n teorie wat ontwikkel het as 'n herformulering van klassieke meganika en dit voorspel dieselfde uitkomste as nie-Hamiltoniese-klassieke meganika. Dit maak gebruik van 'n ander wiskundige formalisme en het 'n meer abstrakte begrip van die teorie verskaf. Histories was dit 'n belangrike herformulering van klassieke meganika, wat later bygedra het tot die formulering van statistiese meganika en kwantummeganika.

Hamiltoniese meganika was eerste geformuleer deur William Rowan Hamilton in 1833 vanaf Lagrange-meganika, 'n vorige herformulering van klassieke meganika in 1788 deur Joseph Louis Lagrange. Hamiltoniese meganika en Lagrange-meganika vorm saam die twee hoof vertakkings van analitiese meganika.
Lys van honderasse

Hierdie artikel is 'n lys van erkende en nie-erkende honderasse. Die lys probeer sover moontlik die kategorieë van die *Fédération Cynologique Internationale* (Internasionale Hondeteelvereniging) te volg. Die FCI verdeel honde in 10 rasgroepe. In totaal word 356 honderasse deur die FCI erken. Hierdie artikel sluit afsonderlik ook honderasse in wat nie deur die FCI erken word nie.

## Rasgroep 1: Herdershonde en veedrywers 
### Afdeling herdershonde 
* Australiese kelpie of kelpie
* Australiese herdershond
* Bebaarde kollie
* Beauceron
* Belgiese herdershond
** Groenendaeler
** Laekense herdershond
** Mechelse herdershond
** Tervuerense herdershond
* Bergamasko (honderas)
* Berghond van die Maremmen en Abruzzen
* Borderkollie
* Briard
* Duitse herdershond
* Katalaanse herdershond
* Kroatiese herdershond
* Majorkaanse herdershond
* Nederlandse herdershond
* Portugese herdershond
* Komondor
* Kuvasz
* Labrador Retriever
* Mudi
* Ou Engelse skaaphond of Bobtail
* Pikardiese herdershond
* Poolse laaglandherdershond
* Poelie
* Poemi
* Pirenese herdershond
* Rhodesiese rifrug
* Roemeense Karpatiese herdershond
* Rottweiler
* Saarlooswolfhond
* Skaaphond
* Skiepertjie
* Skotse herdershond – korthaar
* Skotse herdershond – langhaar
* Shetland-skaaphond
* Tatrahond
* Tsjeggiese wolfhond
* Walliese Corgi Cardigan
* Walliese Corgi Pembroke
* Switserse witherdershond
* Suid-Russiese owcharka

### Afdeling veedrywers 
* Australiese veedrywershond
* Bouvier des Ardennes
* Vlaamse beeshond

## Rasgroep 2: Pinschers, Schnauzers, Molossers en Sennenhonde 
### Afdeling Pinschers en Schnauzers 
* Affenpinscher
* Boerboel
* Chihuahua
* Dobermann
* Duitse pinscher
* Dwergpinscher
* Dwergschnauzer
* Foksterriër
* Hollandse smoushond (*Smous*)
* Kuvasz
* Maltees
* Middelslagschnauzer
* Oostenrykse pinscher
* Riesenschnauzer
* Skotse terriër
* Shar Pei
* Staffordshire bulterriër (*Staffie*)
* Swart Russiese terriër
* Yorkshire terriër
Teorie

**Teorie** is 'n kontemplerende en rasionele tipe abstrakte of veralgemenende denke, of die resultate van sulke denke. Afhangende van die konteks, kan die resultate byvoorbeeld insluit algemene verduidelikings van hoe die natuur werk. Die woord het sy wortels in Antieke Griekeland, maar in die moderne gebruik het dit verskeie verskillende, verwante betekenisse aangeneem.

'n Teorie kan *normatief* (of voorskriftelik) wees, wat beteken: 'n veronderstelling oor wat behoort te wees. Dit bied "doelwitte, norme en standaarde". 'n Teorie kan 'n liggaam van kennis wees, wat moontlik mag of nie mag verband hou met spesifieke verduidelikende modelle nie. Om te teoretiseer is om hierdie liggaam van kennis te ontwikkel.

In Aristoteles se definisies, word teorie baie dikwels gekontrasteer met "praktyk" (uit die Griekse '''', πρᾶξις) 'n Griekse term vir "doen", wat teenoor teorie staan, want suiwer teorie behels geen doen nie, afgesien van dit self.

In die moderne wetenskap, verwys die term "teorie" na wetenskaplike teorieë, 'n goed-bevestigde tipe van verduideliking van die natuur, gemaak op 'n manier wat in ooreenstemming is met die wetenskaplike metode, en die vervulling van die kriteria wat vereis word deur moderne wetenskap. Sulke teorieë word beskryf op so 'n manier dat enige wetenskaplike in die veld in 'n posisie is om dit te verstaan en om óf empiriese ondersteuning te voorsien ("verifieer") óf om dit empiries te weerspreek ("vervals"). Wetenskaplike teorieë is die mees betroubare, streng en omvattende vorm van wetenskaplike kennis, in teenstelling met die meer algemene gebruik van die woord "teorie" wat impliseer dat iets onbewys of spekulatief is (wat beter beskryf word deur die woord "hipotese"). Wetenskaplike teorieë word onderskei van hipoteses, wat individuele empiries-toetsbare veronderstellings is, en wetenskaplike wette, wat 'n beskrywing is van hoe die natuur sal optree onder sekere omstandighede.

## Sien ook 
* Teorie van alles
* Inligtingsteorie
* Milanković-teorie
* Teorie van Pythagoras
* Skopos-teorie

## Notas
Renosterbos

Die **renosterbos** (*Dicerothamnus rhinocerotis*) is 'n struik wat inheems is aan Suid-Afrika en algemeen daar voorkom, maar ook buite dié land aangetref word. Op die SANBI-rooilys word dit as *veilig* (LC) gelys.

Dit kom in die Wes-, Oos- en Noord-Kaap, veral in renosterveld se plantegemeenskappe voor. In renosterveld kan dit die dominante spesie wees en daar word gestry oor of dit die natuurlike toestand is, of die gevolg van menslike verstoring, soos oorbeweiding is. Dit lyk egter of renosterbos se dominante posisie reeds vroeg bestaan het.

Renosterbos is 'n struik met een stam en kan tot 2&nbsp;m hoog word. Die plant het 'n penwortel wat tot 6&nbsp;m diep die grond in kan groei. Die blommetjies en die saadjies is baie klein en onopvallend. Bestuiwing vind glo deur die wind plaas. Die saadjies het pluimpies om deur die wind versprei te word.

Die herkoms van die naam renosterbos is oud. Van der Stel skryf in 1685 reeds:

Ondanks die naam is dit nie bekend of renosters dit vreet nie, hoewel Kolbe dit in 1731 wel beweer het. Vir ander groot herbivore is dit nie smaaklik nie en boere het dit lank as 'n bedreiging vir hul besigheid gesien. Daar is selfs geglo dat renosterbos 'n indringerplant moet wees, maar die genus *Elytropappus* behoort egter tot die Kaapse floraryk.
Dit is 'n plant wat verstoorde of oorbeweide grond indring. Indien daar reeds 'n goeie grasbedekking is, kry die plant min kans. Daar is 'n klein vlerklose sprinkaanspesie *Lentula obtusifrons* wat endemies is aan die Oos-Kaap en net renosterbos vreet.

Saam met renosterbos kom dikwels (waar dit domineer) ander struike voor soos *Oedera genistifolia* en *Oedera uniflora* in die suidelike renosterveld van die Overberg en *Relhania fruticosa* en *Leysera gnaphalodes* in die Swartland. In beide renosterveldgebiede word *Chrysocoma ciliata*, *Pteronia incana* en *Eriocephalus africanus* aangetref.

## Galery 

Elytropappus rhinocerotis - Renosterbos - Cape Town 2.jpg
Camouflaged locust nymph on Elytropappus rhinocerotis (Asteraceae) (37037655753).jpg
Dicerothamnus rhinocerotis 50D 2430.jpg
Juvenile Renosterbos - Elytropappus rhinocerotis - Cape Town.jpg
Dicerothamnus rhinocerotis 20D 5670.jpg

## Verwysings 
## Eksterne skakels
T'kaibebos

Die '''T'kaibebos'* (*Pteronia incana'') is 'n struik wat endemies aan Suid-Afrika is. Dit kom in die provinsies Noord-, Oos- en Wes-Kaap voor. Op die SANBI-rooilys is dit as *veilig* gelys.

Dit kom in renosterveld (Overberg en Swartland) saam met die renosterbos voor.

Die plant is aromaties en onsmaaklik vir die vee en bevat 'n essentiële olie. Die enigste etnobotaniese inligtings oor hierdie plant is deur die Montagu Museum van die Wes-Kaap opgeteken. Dit is teen griep, koors, niersiektes en rugpyne gebruik. In 2010 is dit aan navorsing onderwerp om te sien of die essentiële olie wat uit die plant verkry kan word mediese waarde het. Die olie bevat veral  β-pineen, limoneen, 1,8-cineool, myrceen, spathulenol, p-cymeen and metieleugenol en in kleiner hoeveelhede α-pineen, sabineen, γ-terpineen, terpinen-4-ol, biclogermacreen, globulol and α-bisabolol. Dit blyk veral werksaam teen die gis *Cryptococcus neoformans* te wees.

Die plant staan ook as die *asbossie* bekend.

## Verwysings
Peter Kolbe

**Peter Kolbe** (1675–1726) was 'n Duitse sterrekundige wat tussen 1705 en 1713 die Nederlandse Kaapkolonie besoek het. Hy het in die tyd met die Sweedse botanikus Carl Peter Thunberg gereis.

In 1719 word in Hamburg sy *Caput Bonae Spei Hodiernum* gepubliseer wat die alledaagse lewe aan die Kaap beskryf, die geografie, die klimaat en inligtings bevat oor die fauna en flora van die kolonie. Daar is ook 'n etnografiese beskrywing van die Hottentotte. Dit lyk of Kolbe min astronomiese werk verrig het, hoewel hy 'n redelik goeie skatting van die Kaap se lengtegraad gemaak het.
Ná sy dood het Balthasar Lakeman die eerste Nederlandse vertaling van Kolbe se boek, *Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van de Kaap de Goede Hoop* gepubliseer.

## Bibliografie 
*Eybers, G.W.: Op die voetspoor van die ou reisigers - stories uit Kolbe, Barrow, Lichtenstein en Campbell. Kaapstad: Maskew Miller, 1926.

## Verwysings
Euler se bewegingswette

In klassieke meganika verwys **Euler se bewegingswette** na bewegingsvergelykings wat Newton se bewegingswette vir puntdeeltjies uitbrei vir vasteliggaambeweging. Hulle is deur Leonhard Euler geformuleer, meer as 50 jaar nadat Isaac Newton sy wette geformuleer het.

## Verwysings
Verspeelde lente

**Verspeelde lente** is 'n roman van Johannes van Melle (Nasionale Boekhandel, 1963). Dit is in 1984 onder regie van Manie van Rensburg tot 'n suksesvolle televisiereeks verwerk met Ian Roberts en Elize Cawood in die hoofrolle. Groot dele van die tonele is in die Tankwa-Karoo geskiet op die plaas Elandsvlei

## Rolverdeling 
* Elize Cawood as Pop le Roux
* Ian Roberts as Hermaans Cronjé
* Brian O'Shaughnessy as Jan Greyling
* Tertius Meintjies as Gert Greyling
* Wilma Stockenström as Griet le Roux
* Limpie Basson as Sagrys le Roux
* André Rossouw as Job Cronjé
* Isabella Bosman as Hessie Cronjé

## Storielyn 
Pop le Roux (gespeel deur Elize Cawood) is ’n mooi, maar betreklik onontwikkelde, boeremeisie uit ’n arm familie. Die jong mans van die kontrei ding almal met mekaar mee om haar guns te wen. Die man wat sy lief het, is Manie Cronjé, maar hy is net so arm en Pop sien nie kans om verder swaar te kry nie. Sy trou uiteindelik met Jan Greyling, die ryk wewenaar. Geleidelik pas sy haar by haar nuwe lewe aan en word ’n goeie vrou vir Jan. Maar jare later as hy sterf en Manie ook ’n wewenaar is, bewerkstellig sy dit so dat sy weer by Manie uitkom.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse televisiereekse

## Verwysings
Pierre Basson

**Pierre Basson** (3 Januarie 1880–22 Januarie 1906) was Suid-Afrika se eerste gedokumenteerde reeksmoordenaar. Hy het minstens nege mense in sy agterplaas in Claremont, Kaapstad om die lewe gebring en begrawe sodat hy hulle lewensversekering kon opeis. Toe polisielede by sy huis opdaag, het hy homself geskiet.

## Lewensloop 
Pierre Corneille Faculys Basson is in 1880 gebore en maak hom op vroeë ouderdom al aan wrede dade skuldig. Op 12 val hy 'n seun met 'n mes aan en hy het genot uit die lyding van diere geput. Hy het onder andere daarvan gehou om voëls te vang en dood te martel. Hy het ook katte se pote afgekap, om te kyk hoe hulle van die pyn krul.

As volwassene het Basson geld aan mense uitgeleen. Leners moes hom as begunstigde op hul versekeringspolisse nomineer, waarna hy hulle tussen 13 Februarie 1903 en 22 Januarie 1906 doodgemaak het om die geld op te eis.

Basson se eerste slagoffer was sy broer Jasper, wat hy tydens 'n visvang-uitstappie op 4 Februarie 1903 verdrink het. Jasper se liggaam is nooit gevind nie en die versekeringsmaatskappy wou aanvanklik nie die polis uitbetaal nie, tot hulle deur 'n hof beveel is om dit te doen.

Hy neem sy eie lewe toe die polisie sy laaste slagoffer, Wilhelm Schaefer ('n Duitse boer), se graf ontdek. Sy laaste woorde aan sy ma, toe die die polisie met opgrawings op hul erf begin, was "*Ek gaan aantrek vir die polisie. Ek het niks verkeerd gedoen nie.*"

Hy is later in 1906 postuum aan moord skuldig bevind.

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars

## Verwysings
Deeltjie

'n **Deeltjie** of **partikel** is 'n klein fragment of hoeveelheid materie. In die fisiese wetenskappe is 'n **deeltjie** 'n klein gelokaliseerde voorwerp wat verskeie fisiese of chemiese eienskappe soos volume of massa kan hê. Hulle wissel baie in grootte: van subatomiese deeltjies soos die elektron tot mikroskopiese deeltjies soos atome en molekules tot makroskopiese deeltjies soos poeiers en ander korrelmateriale. Deeltjies kan ook gebruik word om wetenskaplike modelle van selfs groter voorwerpe te skep, soos die beweging van mense in 'n skare.

Die term is nogal algemeen in sy betekenis, en word deur verskeie wetenskapvelde verfyn soos nodig. Iets wat uit partikels saamgestel is, kan 'n partikulaat genoem word. Die term partikulaat word egter meestal gebruik om te verwys na die besoedeling in die Aarde se atmosfeer, wat 'n suspensie van onverbinde deeltjies is, eerder as 'n samevoeging van verbinde deeltjies.

## Konseptuele eienskappe 
[duimnael|220px|Deeltjies word dikwels voorgestel as kolletjies. Hierdie figuur kan die beweging van [Atoom|atome in 'n gas, mense in die skare of die sterre in die naglug voorstel.]]
Die begrip "deeltjies" is veral nuttig wanneer 'n mens die natuur modelleer, aangesien die volledige behandeling van baie verskynsels uiters ingewikkeld kan wees. Dit kan gebruik word om vereenvoudigende aannames te maak met betrekking tot prosesse wat betrokke is. Francis Sears en Merk Zemansky gee in *University Physics* die voorbeeld van die berekening van die landingsplek en spoed van 'n basketbal wat in die lug gegooi word. Hulle stroop die bal geleidelik van die meeste van sy eienskappe deur dit eers te idealiseer as 'n rigiede gladde sfeer, dan deur die weglaat van rotasie, dryfvermoë en wrywing. Dit reduseer die probleem eindelik tot die ballistiek van 'n klassieke puntdeeltjie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Voorwerp

**Voorwerp** kan verwys na:

## Algemene onderwerpe 
* Voorwerp (filosofie), 'n ding, gedaante, of konsep
** Entiteit, iets wat tasbaar en binne die greep van die sintuie is
* Soos gebruik in die *voorwerp betrekkinge teorie* van psigoanalise, dit waarop 'n onderwerp betrekking het
* Voorwerp (grammatika), element van 'n sin, soos 'n direkte voorwerp of 'n indirekte voorwerp
* Voorwerp (abstrakte), 'n voorwerp wat nie bestaan nie op enige spesifieke tyd of plek
* Voorwerp (wiskunde), 'n abstrakte voorwerp wat in wiskunde verskyn
* Groep voorwerp, 'n veralgemening van 'n groep wat gebou is op meer ingewikkelde strukture as stelle
* Fisiese liggaam of 'n voorwerp, in fisika, 'n identifiseerbare versameling van materie
* Planetêre voorwerp, enige sekondêre liggaam in die Sonnestelsel wat 'n planeet-agtige geologie het
* Voorwerp, 'n entiteit wat behandel word deur *wiskundige kategorie teorie*
* 3D-model, 'n voorstelling van 'n fisiese voorwerp

## Sien ook 
* Naby-aarde-voorwerp
* Trans-Neptunus-voorwerp
* Vreemde vlieënde voorwerp
Stabiliteit van die Sonnestelsel

Die **stabiliteit van die Sonnestelsel** is 'n onderwerp van baie navorsing in sterrekunde. Alhoewel die planete histories gesien stabiel is en op kort termyn so sal bly, kan hul swak swaartekraguitwerking op mekaar onvoorspelbare gevolge hê. Om hierdie rede word (onder meer) gesê die Sonnestelsel is chaoties, en selfs die mees akkurate langtermyn-modelle vir die wentelbaanbewegings van die Sonnestelsel is nie vir meer as 'n paar tienmiljoen jaar geldig nie.

Die Sonnestelsel is stabiel wat die mens betref, asook vir veel langer, omdat nie een van die planete binne die volgende paar miljard jaar teen mekaar sal bots of uit die stelsel gewerp sal word nie en die Aarde se wentelbaan sal dus relatief stabiel bly.

Sedert Newton se Swaartekragwet (1687) soek wiskundiges en sterrekundiges (soos Laplace, Lagrange, Gauss, Poincaré, Kolmogorov, Vladimir Arnold en Jürgen Moser) na bewyse vir die stabiliteit van die planete se beweging, en hierdie soeke het gelei tot baie wiskundige ontwikkelings en verskeie daaropvolgende "bewyse" van die stabiliteit van die Sonnestelsel.

## Oorsig en uitdagings 
Die wentelbane van die planete is onderhewig aan langtermyn-variasies, en modelle van die Sonnestelsel is onderhewig aan die *n*-liggaamprobleem.

## Verwysings
Euklidiese ruimte

regs|duimnael|250x250px|Elke punt in die drie-dimensionele Euklidiese ruimte word bepaal deur drie koördinate.
In meetkunde, sluit **Euklidiese ruimte** die twee-dimensionele Euklidiese vlak, die drie-dimensionele ruimte van Euklidiese meetkunde, en sekere ander ruimtes in. Dit is vernoem na die Antieke Griekse wiskundige Euclid van Alexandrië. Die term "Euklidiese" onderskei hierdie ruimtes van ander vorme van ruimtes wat in die moderne meetkunde oorweeg word. Euklidiese ruimtes veralgemeen ook na hoër dimensies.

## Verwysings
Bariogenese

**Bariogenese** is in fisiese kosmologie die generiese term vir die hipotetiese fisiese prosesse wat in die vroeë heelal plaasgevind en barion-asimmetrie veroorsaak het, dus die wanbalans tussen barione en antibarione in die waarneembare heelal.

Teorieë oor bariogenese word geskoei op verskillende beskrywings van die wisselwerking tussen basiese deeltjies. Twee belangrike teorieë is elektroswak bariogenese (standaardmodel), wat tydens die elektroswak epog van die Oerknal plaasgevind het, en grootverenigingsbariogenese, wat tydens of net ná die grootverenigingsepog plaasgevind het. Kwantumveldteorie en statistiese fisika word gebruik om sulke moontlike meganismes te beskryf.

Bariogenese is gevolg deur oerknalnukleosintese, toe atoomkerns begin vorm het.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Batman

**Batman** is 'n superheld in strokiesprente, flieks en TV-programme wat (as 'n vigilante) veral psigopatiese misdadigers takel en gewone mense beskerm. Batman se vreesaanjaende mondering, met swart mantel en masker met gepunte ore, herinner aan 'n reusevlermuis. Soms staan ’n helper met die naam Robin hom by.

In die storie woon Batman in die fiktiewe stad Gotham City. Sonder sy kostuum is hy die ryk sakeman Bruce Wayne. Sy Batmobile is 'n blitsvinnige motor waarin slim toerusting versteek is, waarin hy uit enige penarie kan ontsnap.

Batman is in 1939 deur Bob Kane en Bill Finger vir *DC Comics* geskep. Dit is aanvanklik as 'n strokiesverhaal gepubliseer, maar is later vir talle boeke, rolprente en TV-programme verwerk. Dit word ook as tema vir speelgoed gebruik.

## Ontstaan 
duimnael|links|Die Batmobile
In 1938, ná die sukses van Superman, het die vraag na superhelde vir strokiesprente gegroei. Die tekenaar Bob Kane het sy idee vir "*The Bat-Man*" aan skrywer Bill Finger oorgelê, wat die storie verder aangevul het. In Mei 1939 verskyn Batman vir die eerste keer in die sewe-en-twintigste uitgawe van *Detective Comics*, 'n geheimsinnige wreker van onreg, wat nie deur geweld afgeskrik word nie.

Batman se gewildheid het vinnig gegroei en in 1940 word dit in 'n aparte reeks ontwikkel (met *The Joker* en *Catwoman* reeds in die eerste storie), terwyl dit steeds die "*Detective Comics*"-reeks oorheers het. Vroeër daardie jaar het sy makker, Robin, sy intrede gemaak, sodat Batman iemand sou hê aan wie hy sy bevindinge kon verduidelik (vergelyk Sherlock Holmes en dr. Watson). Spoedig daarna is besluit dat Batman nie meer vuurwapens sou gebruik nie en ook nie meer moord sou pleeg nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Amptelike webtuiste
Wouter Basson

**Wouter Basson** (6 Julie 1950) is 'n Suid-Afrikaanse kardioloog wat tydens die apartheidsjare die hoof van ’n geheime chemiese wapenprogram van die destydse regering was. Die media het na hom as die "Gifdokter" en "Dokter Dood" verwys. Hy is in 2002 van 67 klagtes teen hom vrygespreek, nadat hy in 1999 met volle salaris van sy militêre pos geskors is. Die staat se appèl teen die uitspraak en hul aansoek by die Grondwethof is van die hand gewys.

Basson is onder andere daarvan beskuldig dat hy 'n "dodelike driedubbele mengsel (*cocktail)*" van kragtige inspuitbare spierverslappers verskaf het wat deur die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) tydens Projek "Coast" teen hulle vyande gebruik is. 'n Verslag van die Verenigde Nasies het die bestanddele van die *cocktail* as ketamien, suksinielcholien, en tubokurarien geïdentifiseer.

In 2013, ná 'n 6 jare lange ondersoek, het 'n tugpaneel van die Raad op Gesondheidsberoepe hom op vier aanklagte van "onprofessionele" en "onetiese" gedrag skuldig bevind. Basson het hulle hof toe gesleep en gesê dat daar geen getuies teen hom geroep is nie. Vonnisoplegging kon gevolglik nie plaasvind nie en hy is nie van die mediese rol geskrap nie.

Op 27 Maart 2019, ses jaar nadat Basson skuldig bevind is aan onetiese optrede deur 'n HPCSA-komitee, het die hooggeregshof in Gauteng beslis dat daar vooroordeel bestaan onder die komiteelede wat die dissiplinêre verhoor voorgesit het. Die regter het beslis dat die verrigtinge (wat deur die HPCSA teen Basson ingestel is) onreëlmatig en onbillik was, en toon 'n totale miskenning van Basson se regte. Die verhoor (en dus die bevinding van onetiese gedrag deur die komitee) is dienooreenkomstig tersyde gestel. Die HPCSA was van plan om teen die uitspraak te appelleer.

## Verdere naleeswerk 
* 
*

## Verwysings
Weidingsindekswaarde

duimnael|Rooigras is smaaklik en voedsaam en het dus 'n hoë weidingsindekswaarde.

'n **Weidingsindekswaarde (WIW)**  is 'n getal wat uitdruk hoe waardevol 'n plantspesie is as weiding vir vee.

In die Nama-Karoo is daar drie indekswaardes wat gebruik word:

* Die EIW: die ekologiese indekswaardes van Vorster (1982)
* Die SWIW: die subjektiewe indekswaardes van Du Toit (1995)
* Die LnregWIW: waardes bepaal deur 'n regressiemetode wat probeer om die subjektiewe waardes op 'n meer wetenskaplik-gefundeerde grondslag te plaas.

Hoë waardes van die indeks dui aan dat die spesie smaaklik en voedsaam vir die vee is. Die EIW is wetenskaplik gefundeerd, maar nie baie presies nie. Dit het net vier waardes 1, 4, 7 en 10 en dit is nie vir alle spesies bekend nie. Die SWIW is algemener, maar subjektief. Die LnregWIW probeer die voordele van beide saam te vat.

Voorbeelde:

## Verwysings
Rankkopieva

**Rankkopieva** of **balsemkopieva** (*Bulbine frutescens*) is 'n struik wat inheems in aan Suid-Afrika en wat in alle provinsies voorkom. Dit is ook inheems in Eswatini, Lesotho en Namibië. Op die SANBI-rooilys is dit as *veilig* (LC) gelys.

Die plant is meerjarig en vorm grondbedekkende polle met verdikte grasagtige blare. 'n Blomstingel met geel of oranje blomme styg bo die blare uit en maak dit 'n gunstelingplant vir tuine, wat ook in Amerika en Europa aangeplant word. Die blomme het 'n stervorm met 6 blomblaadjies. Die plant het 'n wortelstok wat dit tot 'n geofiet maak, maar dit is nie 'n bolgewas nie. Die plant kan deur sy wortelstok vermeerder word of deur sy swart saadjies wat in die wildernis deur die wind versprei word. Die plant hou van vol son en kan in baie droë gebiede oorleef. Hulle oorleef ook taamlike swaar ryp. Die blare bevat 'n sap wat gebruik word om skrape, aknee, liddorings en insekbytplekke te behandel.

## Galery 

Bulbine frutescens (Flower).jpg|
Bulbine frutescens 3.jpg|
BulbineFrutescens.jpg|
Bulbine frutescens kz1.JPG|

## Landbou 
Sy beweidingskapasiteit is gering.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Botnet

duimnael|Stacheldraht-botnetdiagram toon 'n verspreide ontkenning-van-diens-aanval. Let daarop dat dit ook 'n voorbeeld van die kliënt-bediener-model van 'n botnet is.

'n **Botnet** is 'n aantal rekenaars wat aan die Internet gekoppel is en met ander soortgelyke rekenaars kommunikeer om hulle optrede deur bevel en beheer (B&B) te koördineer. Botnets word dikwels gebruik om gemorspos of plapos te versprei, of om kuberaanvalle te loods. Die woord **botnet** is 'n versmelting van die woorde *robot* en *netwerk* en word gewoonlik gebruik met 'n negatiewe of kwaadwillige konnotasie.
Bats

Die **Bats** is ’n Suid-Afrikaanse popgroep wat in 1964 deur Eddie Eckstein, Paul Ditchiield, Pete Clifford en wyle Barry Jarman begin is. In 1966 haal hulle Radio Londen (BBC) se treffersparade met "*Listen to My Heart*". In die 1970’s ontvang hulle ’n Sarie-toekenning vir liedjie van die jaar vir “*Who’s That Girl*". Die daaropvolgende dekade (1980's) was hulle treffers “*Vat Hom Dawie*” en “*Shabby Little Hut*”.

Die groep het in 2000, ná ’n blaaskans van byna 20 jaar, weer saam begin optree met Derek Gordon as die vierde lid.

## Diskografie 
* *All I Got* (1964)
* *A Shabby Little Hut* (1965)
* ''That's How I Feel* (1966)
* Weltevrede (1968)
* *Turn You On* (1969)
* *Impi as Impi* (1971)
* *I Love My Wife* (1976)
* *The Return Of Fatman And Bobin* (1977)
* *Greatest Hits* (1977)
* *The Best Of The Bats* (1996)
* *Not Out* (1999)
* *The Heart And Soul Of The Bats'' (2001)

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Slag om Brittanje

Die **Slag om Brittanje** (Engels: *Battle of Britain*) is die naam vir die gevegte tussen Duitse en Britse vegvliegtuie gedurende die somer en herfs van 1940 tydens die Tweede Wêreldoorlog. Britse vlieëniers het Duitse vlieëniers probeer verhinder om herhaaldelik bomme op Britse stede te gooi. Die bombardement is teen die einde van 1940 gestaak, en die Britte het dit as 'n groot oorwinning beskou. Winston Churchill het die vlieëniers van die Britse Lugmag (RAF) geprys met die woorde: "Nooit in die geskiedenis van oorlogvoering het soveel so baie aan so min te danke gehad nie" (*Never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few*).

Die Slag om Brittanje was die eerste groot veldtog wat slegs deur lugmagte besleg is. Dit was ook die grootste en langste lugbombardement tot op daardie datum.

## Deel 1: Strategiese teikens 
duimnael|links|Britse waarnemers moes die lugruim dophou.

Van Julie 1940 was die vernaamste teikens konvooie skepe en hawens, soos by Portsmouth. 'n Maand later verskuif die Luftwaffe sy aanvalle na vliegvelde en ander infrastruktuur. Soos die stryd vorder, het die Luftwaffe ook fabrieke geteiken.

Radarstasies langs die kus is verwoes, tot slegs een mas staande gebly het. Die Britte moes noodgedwonge 'n rugsteunstelsel van menslike waarnemers inspan om inligting by hulle hoofkwartier te kry. Die meeste geskiedkundiges is dit eens dat Duitsland op dié stadium die gevegte gedomineer het.

## Deel 2: Burgerlike teikens 
[duimnael|Duitse [Heinkel He 111-bomwerpers tydens die Slag om Brittanje]]

Uiteindelik het die Luftwaffe bevolkingsentra, soos dorpe en stede, begin bombardeer, asook fabrieke. Toe die RAF Berlyn en Duitse lugbasisse in Frankryk aanval, beveel Adolf Hitler die Luftwaffe om op Britse stede te fokus.

Die Luftwaffe het hul oggendaanvalle begin staak, en eers laatmiddag met aanvalle op Londen begin, vir 57 opeenvolgende nagte.

Die Britse lugbevel se moraal was laag en het 'n tekort aan manskappe en toerusting ondervind, maar die staking van Duitse aanvalle op lugvelde het hulle die kans gebied om dit te herbou. Week na week het die Britte sterker geword, terwyl die Lutfwaffe se verliese bly groei het.

Op 15 September is twee massiewe golwe van Duitse aanvalle afgeweer. Elke vliegtuig van Groep 11 is hiervoor ingespan. Op hierdie belangrike dag is 60 Duitse en 26 RAF-vliegtuie afgeskiet. Dié Duitse nederlaag noop Hitler om voorbereidings vir die inval van Brittanje uit te stel. In die aangesig van toenemende verliese en die gebrek aan goeie plaasvervangers, het die Luftwaffe na nagtelike aanvalle oorgegaan.

Op 27 September is 'n Junkers Ju 88-vliegtuig ná sy klopjag op Londen in Kent afgeskiet. Die Duitse vlieëniers oorleef en het op die grond met die plaaslik gestasioneerde Britse troepe slaags geraak. Dit was blykbaar die eerste keer in byna 300 jaar wat gewapende indringers met Britse soldate op Britse bodem slaags geraak het.

## Verwysings
Torpedolipvis

Die **torpedolipvis** (*Pseudocoris heteroptera*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan. In Engels staan die vis bekend as die *Torpedo wrasse*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 15cm lank en het 'n slanke lyf. Die volwasse mannetjies is groenblou met donker vertikale strepe oor die sye en 'n donker vlek agter die oog. Die stertvin is deurskynend met swart rante. Die strepe op die agterkant van die lyf wissel na gelang van die gemoedstoestand van die vis.

Die jong gebore visse en volwasse wyfies is grysgeel en die stertvin is ook deurskynend met swart rante. Later word die onvolwasse visse swart met 'n ligte penskant en twee kenmerkende strepe op die sye terwyl die dorsale-, anale- en stertvinne geel is.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 8 tot 50 m diep is. Die mannetjies is alleenlopend maar bly naby die wyfies wat op hulle beurt in klein groepies saambly. Hulle swem dikwels saam met ander klein vissies bo die rif rond. Die visse vreet soöplankton.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Pseudocoris-heteroptera.html

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings
Noordwes-Kaukasiese tale

Die **Noordwes-Kaukasiese**, **Wes-Kaukasiese** of **Abchaz-Adigiese tale** is ’n taalfamilie wat in die Noordwes-Kaukasiese gebied gepraat word, veral in die Russiese republieke Adygea, Kabardino-Balkarië en Karatsjai-Tsjerkessië, die betwiste gebied Abchasië, in Turkye en deur verstrooide bevolkings in die Midde-Ooste.

[duimnael|links|Etniese kaart van die [Kaukasus-streek]]
Hulle word soms "Pontiese tale" genoem in teenstelling met die naam "Kaspies" vir die Noordoos-Kaukasiese tale. Saam met die Noordoos-Kaukasiese tale en die Suid-Kaukasiese tale (Kartweliese tale) maak die familie deel uit van ’n groep van drie taalfamilies wat in die Kaukasus-taalgebied gepraat word; al drie taalfamilies toon egter geen onderlinge genetiese verwantskap nie. Hulle word veral uit geografiese redes onder die sambreelterm Kaukasiese tale saamgevat. Die Georgiese taalkundige Arnold Chikobawa het wel 'n Ibero-Kaukasiese taalfamilie voorgestel, alhoewel dit algemeen verwerp is.

Van die bekendste en belangrikste Noordwes-Kaukasiese tale (volgens moedertaalsprekers) is: Kabardies (1,6 miljoen), Adigies (491&nbsp;800), Abchasies (190&nbsp;740) en Abazyns (47&nbsp;880). Hierdie tale word veral in Georgië en Rusland gebesig en met die Cyrilliese alfabet geskryf.

## Eksterne skakels 
*  
*
Hubble-diepveld

duimnael|300px|Die Hubble-diepveld.

Die **Hubble-diepveld** (**HDV**) is ’n foto van ’n klein streek in die sterrebeeld Groot Beer wat saamgestel is uit ’n reeks waarnemings deur die Hubble-ruimteteleskoop. Dit dek ’n gebied van sowat 2,6&nbsp;boogminute aan elke sy – dit is sowat ’n 24&nbsp;miljoenste van die hele lugruim, of die grootte van ’n tennisbal op ’n afstand van 100&nbsp;meter. Die foto bestaan uit 342 aparte beligtings oor 10 opeenvolgende dae tussen 18 en 28 Desember 1995.

Die veld is so klein dat net ’n paar voorgrondsterre van die Melkweg daarin voorkom. Dus is feitlik al 3&nbsp;000 voorwerpe op die foto sterrestelsels; van hulle is onder die oudste en verste stelsels bekend. Deur so baie jong sterrestelsels te onthul het die HDV ’n landmerkbeeld in fisiese kosmologie geword.

Drie jaar later is ’n streek in die suidelike lugruim op dieselfde manier afgeneem; dit is die Hubble-diepveld-suid. Die ooreenkomste tussen die twee beelde het getoon die heelal is oor groot gebiede eenvormig en dat die Aarde ’n tipiese ruimte in die heelal beslaan. 

In 2004 is ’n dieper foto, bekend as die Hubble-ultradiepveld, geneem met ’n beligting van ’n paar maande. Dié beeld was destyds die mees sensitiewe sterrekundige beeld wat ooit by sigbare golflengtes geneem is – tot met die uitreiking van die Hubble Ekstreme Diepveld-foto in 2012.

## Sien ook 
* Hubble-ultradiepveld
* Hubble- Ekstreme Diepveld
* Webb se Eerste Diepveld

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Strandgombos

Die **strandgombos** (*Pteronia uncinata* (Burm.) DC.) is 'n struik wat endemies aan Suid-Afrika is. Dit kom in die Wes-Kaap voor en is op die SANBI-rooilys as *veilig* (LC) gelys.

Die plant kom van Malmesbury tot Clanwilliam aan die kus op sandgronde voor. Die struikie het verskeie regop stammetjies en kan 30 – 90&nbsp;cm hoog word. Die blare is onbehaard en naaldagtig en staan dikwels met drie saam. In die somer kry die plant geel blommetjies. Die blomhofies is silindries en tot 3&nbsp;cm lank en word op die toppe van die takke aangetref. Hulle versprei 'n heuninggeur.

## Verwysings
Kraalbos

**Kraalbos** (*Aizoon africanum* L.) is 'n struik uit die vygiefamilie wat inheems is aan Suid-Afrika en Namibië. Dit kom algemeen in die drie Kaapprovinsies en in die Vrystaat voor. Op die SANBI-rooilys is dit as *veilig* (LC) gelys.

Dit is 'n regop aromatiese struikie van 0,5 tot 1,5 meter hoog. Die stam is bleek en die blaartjies is aanvanklik heldergroen, maar hulle word later geel tot oranje. Hulle is plat en smal, 15-50 mm lank en 2-5 mm breed. Die blommetjie is onopvallend, geelgroen en talryk.

Dit is 'n pionierplant, wat vertrapte of oorbeweide grond as eerste weer sal koloniseer. In kraalbos se skaduwee kan daarna ander meerjarige plante opnuut gaan groei wat die herstelproses van die grond inlei. Die plant is egter giftig vir vee, soos skape en bokke. Normaalweg vreet hulle dit nie, maar indien daar geen ander kos is nie, kan hulle dit vreet en *waterpens* kry. Hierdie vergiftiging kan tot skade aan hart en lewer lei. Boere het dikwels geprobeer kraalbos te verwyder, maar dit lei net tot meer erosie en degradasie van die grond.

Die blare bevat flavonoïede wat antibakteriële eienskappe besit, wat veral tuberkulose kan beveg.

Die plant se geneeskragtige eienskappe was reeds by die Khoi bekend en mense het dit gebruik teen huidseertes. Vandag word dit tot seep en sjampoe verwerk.

## Galery 

Galenia africana (Kraalbos) plantation.jpg| kraalbosplantasie
Harvested kraalbos.jpg|kraalbosoes
Kraalbos dried.jpg|kraalbos wat gedroog word
NamaquaGold Kraalbos.jpg|kraalbosprodukte

## Beweiding 
Die beweidingskapasiteit is gering:

## Verwysings
Jacques Villeneuve

**Jacques Joseph Charles Villeneuve** (* 9 April 1971, Saint-Jean-sur-Richelieu, Quebec, Kanada) is 'n afgetrede Kanadese motorrenjaer, wat in 1997 wêreldkampioen in Formule Een geword het. Jacques is die seun van Gilles Villeneuve, 'n renjaer wat in 1982 tydens kwalifisering op die Zolder-renbaan in België verongeluk het.

## Loopbaan 
[duimnael|links|Die laaste foto van Jacques Villeneuve as Formule 1-renjaer, [2006 Duitse Grand Prix.]]
Villeneuve het in Monaco groot geword, waar hy onder mentorskap van Craig Pollock vordering getoon het in verskeie Formule 3-kampioenskappe. In 1994 skuif hy oor na die IndyCar-klas.

Ná hy in 1995 as kampioen in die IndyCar-reeks gekroon is, teken Villeneuve 'n kontrak vir 1996 met die Formule 1-span van Williams. In sy eerste ren beklee hy reeds die voorste wegspringplek, maar weens 'n tegniese probleem eindig Villeneuve toe tweede. In sy vierde ren behaal hy sy eerste Grand Prix-oorwinning. Hy moes ongelukkig die wêreldtitel aan Damon Hill afstaan, en Villeneuve eindig dié seisoen tweede met elf keer op die podium en 'n totaal van 78 punte. In 1997 wen Villeneuve die wêreldkampioenskap op die Jerez-renbaan, ná 'n omstrede botsing met Michael Schumacher.

In 1998 is daar 'n nuwe enjinleweransier vir Frank Williams se span. Uiteindelik blyk dit dat die Mecachrome-enjin nie kragtig genoeg is nie. Dit word 'n teleurstellende jaar vir Villeneuve sonder 'n Grand Prix-oorwinning. Na dié seisoen teken Villeneuve by die nuwe span van British American Racing. Villeneuve kon daar ook maar min regkry en in 2003 maak die span bekend dat hulle hom nie meer in 2004 sal benodig nie.

Villeneuve maak 'n  terugkeer deur aan die einde van 2004 drie renne vir Renault te jaag. Teen die einde van 2004 teken hy 'n kontrak van twee jaar met Sauber, vir 2005 en 2006.

In 2005 eindig Villeneuve in 'n teleurstellende 14de plek in die wêreldkampioenskap tydens sy eerste seisoen by Sauber. Toe hy in 2006 in die Duitse Grand Prix vir 'n ongeluk beskuldig word, besluit Villeneuve om uit die span te bedank, omdat BMW die jaer Robert Kubica vir drie renne wou toets. Vroeg in 2007 maak hy bekend dat hy vir Peugeot in die *Le Mans 24-uur* sal jaag.

In Februarie 2007 maak Villeneuve bekend dat hy permanent na sy geboorteland, Kanada, gaan terugkeer.

Villeneuve neem op 8 Oktober 2007 aan sy eerste NASCAR-ren op die Talladega-baan deel in 'n UNICEF-geborgde Toyota. Hy spring laaste weg al het hy beter gekwalifiseer, om nie in die weg te staan van die ervare jaers nie. Desondanks eindig hy 21ste van die 43 jaers.

In 2015 keer Villeneuve terug na 'n volledige kampioenskap, toe hy in Formule E vir die span "Venturi Grand Prix" jaag.
Elizabeth van der Walt

duimnael|regs|200px|Elizabeth van der Walt.

**Elizabeth Gertruida Jacoba van der Walt** (gebore Du Toit, Middelburg, Transvaal, 19 Julie 1878 – onbekend) was ’n predikantsvrou en vroueleier in die Gereformeerde Kerk, waarin haar man, ds. Nicolaas Hendrik van der Walt, predikant was van twee gemeentes, te wete Middelburg, Tvl.-kombinasie van 1908 tot 1925 en Heidelberg-kombinasie van 1925 tot 1947, ’n jaar voor sy dood op 19 Februarie 1948. 

Nadat Elizabeth du Toit 17 jaar lank onderwys gegee het, is sy in 1914, tydens die Rebellie, met ds. Van der Walt getroud. Hoewel sy oorspronklik tot die Hervormde Kerk behoort het, het sy toe ook na die Gereformeerde Kerk oorgegaan. In 1925 is ds. Van der Walt na die gemeente Heidelberg beroep nadat mev. Van der Walt sedert 1914 saam met hom gearbei het op Middelburg, Tvl., waar hy die eerste predikant was sedert die stigting op 25 Oktober 1890 met 106 belydende lede en as konsulent ds. Petrus Postma van Pretoria. Die leiding van die sustersvereniging wat op Middelburg begin is, is aan mev. Malie Postma oorgedra. 

Die predikantsvrou het in die nuwe gemeente weer 'n sustersvereniging opgerig en as voorsitster steeds die belangstelling probeer aanmoedig. Hier het mev. Van der Walt ook as orreliste opgetree. Altesame het sy as orreliste 40 jaar lank in verskillende kerke opgetree. Op Heidelberg was mev. Van der Walt vyf jaar lank presidente van die plaaslike tak van die Suid-Afrikaanse Vrouefederasie en het ook die moedersknopie verwerf. Hierdie werk het sy ook ter wille van die armes in die gemeente gedoen. Met die totstandkoming van die Bond van Gereformeerde Sustersverenigings is sy in 1933 tot Uniale en Provinsiale sekretaresse benoem. In dié hoedanigheid het sy 15 jaar lank met groot getrouheid gedien tot sy in 1948, by geleentheid van die Uniale Kongres op Burgersdorp, afgetree het. 'n Vulpen wat as blyk van waardering aangebied is, het sy tot haar dood as 'n kosbare aandenking bewaar. 

As eerste Bondsekretaresse moes sy die opbouwerk wat baie skryfwerk in die begin vereis het, doen. Sy het 13 kongresse gereël en bygewoon. Die vooruitgang was ook grotendeels aan die ywer van die bekwame sekretaresse te danke. Op ’n keer het sy geskryf: "Alles is probeer in die dae van 'klein dinge'. Hierby is ek aangespoor, opgewek, aangemoedig, en aangedryf deur die twee aangewese leidsters van die beweging, naamlik mev. (prof.) J.A. du Plessis, Aletta, en mev. (ds.) Derk Rumpff, Femke. Vandag voel ek dankbaar oor alles wat gedurende dié tydperk verrig is." 

Nadat mev. Van der Walt 33 jaar lank pastoriemoeder was, het sy ná die dood van ds. Van der Walt in 1948 eers nog op Heidelberg bly woon. Daarna het sy om die beurt by haar dogters aan huis ingewoon.

## Bron 
*  Die Gereformeerde Vroueblad. 1959. *Die Gereformeerde vrou 1859-1959*. Potchefstroom: Potchefstroom Herald.
Lotarius I

**Lotarius I** (795 – 29 September 855) was 'n Karolingiese keiser wat oor die Midderyk geheers het. Hy was Lodewyk die Vrome se oudste seun en Karel die Grote se kleinseun.

## Politiek 
Sy pa Lodewyk was 'n swak heerser. Hy het Lotarius in 817 tot medekeiser gemaak en sy jonger broers Pepyn en Lodewyk tot konings van Akwitanië en wat nou Duitsland is. In 819 hertrou Lodwyk met Judith uit die Welfe-familie en in 823 word 'n halfbroertjie gebore, Karel, wat later die naam Karel die Kale sal kry. Die verdeling van die erfenis moet nou verander word en in 830 lei dit tot 'n burgeroorlog wat tien jaar duur en die Wikings die kans gee om die keiserlike gesag verder te ondergraaf.  In 833 neem Lotarius sy pa gevange en verneder hom vier maande lank. In 838 sterf Pepyn van Akwitanië en kry Karel hierdie gebied, hoewel Pepyn 'n seun het (Pepyn II) wat ook sy deel opeis. Ná Lodewyk se dood op 20 Junie 840 breek oor die erfenis opnuut 'n oorlog tussen die broers uit.

In 841 beveg Lodewyk die Vrome se seuns mekaar in die slag van Fontenoy. Die slag is onbeslis, maar Lotarius se poging om sy broers te onderwerp faal. Op 14 Februarie 842 sweer sy twee broers naby Straatsburg 'n eed om mekaar te help en Lotharius moet met die Verdrag van Verdun in Augustus toestaan dat die ryk in drie dele verdeel word.

duimnael|links|Die verdeling van Verdun
Karel die Kaalkop kry die westelike deel, Lodewyk die Duitser die oostelike. Lotarius se deel bestaan uit die huidige Nederland, België, die Ryn se linkeroewer in Duitsland, die ooste van Frankryk (Elsas, Lotaringe), die weste van Switserland en die noorde en midde van Italië tot aan die grens met die vorstedom Benevento. Hierdie ryk het net vyftien jaar bestaan omdat dit onder Lotarius se seuns opnuut in drie dele verdeel is. Lotarius I het nooit die suidelike deel van sy ryk aan die suidkant van die Alpe besoek nie. Hy het reeds in 844 sy oudste seun Lodewyk as onderkoning Italië toe gestuur en in April 850 het hy vir hom medekeiser gemaak. Hy het drie seuns: Lodewyk II, wat Italië en die keisertitel erf, Lotarius II wat die gebied van Friesland to die Alpe erf en Karel van Provence. Hy het ook 'n dogter Rotrud.

## Wetgewing 
In Lotarius se tyd begin mense opnuut om woude te kap en in landbougrond om te sit. Aanvanklik word vuur gebruik, omdat dit vinnig werk, maar dit is ook gevaarlik en verkwistend. In 840 verbied Lotarius dit en dreig om oortreders met loesing of die skeer van hul kop te straf. Hulle moet die byl gebruik.

## Religie 
In sy laaste jare keer Lotarius hom na sy geloof. In 852 skenk hy pragtig versierde relikwieëkassies en relikwieë aan die klooster van Prüm. In 855 abdikeer hy en tree toe tot hierdie klooster.

## Verwysings