open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andile Jali

**Andile Ernest Jali** (gebore 10 April 1990) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler wat vir Mamelodi Sundowns in die Premier Sokkerliga en die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan speel.

## Klubloopbaan 
### Universiteit van Pretoria 
Mhlekazi, soos sy spanmaats na hom verwys, het vir hom 'n naam gemaak sedert hy van die National First Division-span van die Universiteit van Pretoria na die Soweto-reuse, Orlando Pirates verskuif het.

### Orlando Pirates 
Hy het in 2009 by Orlando Pirates aangesluit. Hy het sedertdien die onderwerp van gunstige vergelykings met Benedict Vilakazi geword - wat die nommer 15-trui voor Jali gedra het. 

Jali was deel van die Orlando Pirates-groep wat geskiedenis in Suid-Afrikaanse sokker gemaak het deur in drie seisoene drie trofeeë onder die Engelse afrigter, Ruud Krol, te wen. Dieselfde span het twee van hul trofeë wat in die vorige jaar gewen is, verdedig en ook 'n ander gewen om dit 'n tweekuns te maak. Jali het homself as een van die belangrikste spelers in die Orlando Pirates-groep gevestig. Hy het verskeie trofeë op sy tyd by die klub gewen. Gedeeltelik as gevolg van sy sukses met die Soweto-span, is hy aangewys as die toekomstige kaptein van die Suid-Afrikaanse nasionale span (Bafana Bafana). Hy het ook erkenning ontvang vir sy spel met sommige ontleders wat beweer dat hy die potensiaal het om 'n naam vir homself in die Europese sokker te maak.

### KV Oostende 
In Januarie 2014 het Jali vir die Belgiese Pro League-span K.V. Oostende geteken. Tydens sy tweede lopie in die 2015-16 seisoen was Jali indrukwekkend om Oostende te help tot 'n vyfde plek in die Belgiese Pro League.

## Internasionale loopbaan 
Hy was 'n lid van die Suid-Afrikaanse span by die 2009 FIFA o/20 Wêreldbeker in Egipte. 

Hy het in 2010 sy debuut vir Suid-Afrika gemaak. In 2010 is Jali in die voorlopige 30-man Suid-Afrikaanse span vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 aangewys, maar het die 23-man-groep gemis weens 'n ligte harttoestand wat hom uit die kompetisie gesluit het. 

Gedurende 2015 is Jali vir die 2015-Afrikabeker-toernooi gekies, waar hy in Suid-Afrika se wedstryde teen Algerië, Ghana en Senegal in die kompetisie gespeel het. 

### Internasionale doele 
: *Punte en uitslae lys Suid-Afrika se doele eerste.*  

## Erkenning 
Orlando Pirates 

* Premiersokkerliga
** 2010-11, 2011-12 
* Nedbankbeker
** 2011 
* Telkom Knockout 
** 2011 
* MTN 8 
** 2010, 2011 
* CAF Kampioene-liga
** Naaswenner: 2013 
* Carling Black Label 
** 2011, 2012 

### Individueel 
* Nedbankbeker-speler van die toernooi in die Premiersokkerliga: 2011 
* PSL-speler van die seisoen, Premiersokkerliga wenner 2019/'20-seisoen met Sundowns. 
* Nedbankbeker 2020 met Sundowns.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Moesel

Die **Moesel** (Duits: *Mosel*, [ˈmoːzəl]; Frans: *Moselle*, [mɔzɛl]; Luxemburgs: *Musel*; Latyn: *Mosella*) is 'n groot noord-vloeiende rivier in Frankryk, Luxemburg en Duitsland. Die rivier, met 'n lengte van 545&nbsp;km, is die tweede langste sytak van die Ryn net na die Maas. Laasgenoemde was tussen 1904 en 1970 'n selfstandige rivier en is ook die naamgewer van die Moesel (Latyn: *Mosella*, letterlik: "kleine Maas"). Die Moesel vloei onder ander deur die Franse départements Vosges, Meurthe-et-Moselle en Moselle asook deur die Duitse deelstate Saarland en Rynland-Palts.

duimnael|links|Die bron van die Moesel by die Col de Bussang
duimnael|links|Die Moesel in Pont-à-Mousson, Frankryk
Die Moesel ontspring by die Col de Bussang in die Vogese in die Franse gewes Grand Est van die historiese streek Lotaringe. Net wes ontspring die Maas en die Saône; laasgenoemde is 'n sytak van die Rhône. Aansluitend vloei die Moesel in 'n noordwestelike rigting deur Remiremont, Épinal en Charmes. Net wes van Nancy maak die Moesel 'n wye book in 'n westelike rigting en vloei hier deur Toul. Vervolgens begin die rivier in 'n noordelike rigting vloei en bereik Metz. Verder noord verlaat die Moesel Frankryk en bereik die grens tussen Duitsland in die ooste en Luxemburg in die weste. Aansluitend vloei die Moesel in 'n noordoostelike rigting deur Duitsland en bereik Trier. Die Moeselvallei tussen Eifel in die noorde en Hunsrück in die suide is gekenmerk van die sterk kronkelende kursus met baie wingerde aan soms baie steil hellings. In Koblenz mond die Moesel in die middelloop van die Ryn uit. Hierdie uitmonding staan bekend as "Deutsches Eck".

## Geskiedenis 
Die naam "Moesel" is afgelei van die Keltiese naamvorm *Mosea* oor die Latynse *Mosella*, 'n verkleiningsvorm van *Mosa*, die Latynse benaming van die aanvanklik parallel vloeiende Maas. Moesel beteken dus "Kleine Maas".

Die Mosel is vir die eerste keer deur Tacitus in Boek 13 van die Annale en Boek 4 van die Geskiedenis genoem.

Die Romeinse digter Ausonius beskryf bloeiende en ryk landskappe langs die rivier en in die vallei van die Moesel, danksy die beleid van die Romeinse heersers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Sweedse alfabet

Die Sweedse alfabet is die letter wat gebruik word om Sweedse taal te skryf. Daar is 29 letters in 26 Latynse karakters gevolg deur 'Å', 'Ä' en 'Ö'. Daar is 20 konsonante en 9 vokale.

|

|

|

|

|}

## Verwysings
Naeltjie

[thumb|links|220px|Die naeltjie is in die middel van die sirkel op hierdie skets van die [Vitruviaanse Man deur Leonardo da Vinci.]]

’n **Naeltjie** is ’n uitstaande, plat of hol plek aan die abdomen waar die naelstring vas was. Alle plasentale soogdiere, insluitende die mens, het ’n naeltjie.

## Struktuur
Die naeltjie word gebruik om die abdomen in kwarte te verdeel.

Dit is ’n prominente litteken aan die abdomen en sit by alle mense min of meer op dieselfde plek. Die vel om die middel in die omgewing van die naeltjie word verskaf deur die tiende rugmurgsenuwee (T10-dermatoom) in die bors. 

Die naeltjie self lê gewoonlik op ’n vertikale vlak wat ooreenstem met die hegpunt tussen die L3- en L4-werwel, maar dit word as normaal beskou as dit tussen die L3- en L5-werwel lê.

Dele van ’n volwasse mens se naeltjie sluit in die oorblyfsel of punt van die naelstring, wat die litteken is van waar die naelstring vas was. Dit is in die middel van die naeltjie geleë. Om die oorblyfsel van die naelstring is die "naelkraag", wat gevorm word deur die digte, veselagtige naelstringring. Reg agter die naeltjie is ’n dik, veselagtige koord wat uit die naelstring gevorm het, die urachus, wat uit die blaas loop.

### Vorms
Elke individu se naeltjie is uniek omdat dit ’n litteken is, en mediese praktisyns het verskeie algemene vorms geklassifiseer.

Beeld:Carlson Twins.jpg|Die Carlson-tweeling se naeltjies het albei ’n draaikolkvorm
Beeld:T-shaped navel.jpg|’n T-vormige naeltjie
Beeld:Navel 2 - Picture by Giovanni Dall'Orto, July 25 2010.jpg|Een van baie soorte uitstaande naeltjies
Beeld:Belly Button.jpg|’n Inkepende naeltjie

## Gemeenskap, kultuur en mode
Met tye in die verlede is die ontbloting van mans en vroue se maag en naeltjie in die Westerse kultuur as taboe beskou. Die ontbloting van ’n vrou se naeltjie is in sekere gemeenskappe verbied, maar menings het sodanig verander dat dit nou aanvaarbaar is. ’n Kort toppie wat die naeltjie wys, is algemeen onder mense van albei geslagte. 

Oor die ontbloting van die manlike naeltjie is selde gefrons en dit het in onlangse jare weer gewild geraak vanweë die terugkeer van kort tops en gaatjies deur die naeltjie. Die maag en naeltjie is ook sigbaar wanneer ’n bikini of broek met ’n lae middel gedra word.

In ander dele van die wêreld soos Indië, Japan en die Levant is die ontbloting van vroue se naeltjie lank reeds aanvaarbaar.

## Kliniese oorwegings
Uitstaande naeltjies word soms verkeerdelik aangesien vir ’n ingewandsbreuk, maar is onskadelik – anders as ’n ingewandsbreuk. Dit kan wel ’n breuk wees as die uistaande deel 5&nbsp;cm of langer is. ’n Onverwagte verandering van die vorm van die naeltjie kan dui op buikwatersug. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kanuri

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Kanuri (volk).*

**Kanuri** is 'n Nilo-Sahariese taal wat deur sowat 7,9 miljoen mense rondom die Tsjadmeer gepraat word. Kanuri word deur die Kanuri-volk in die lande Kameroen, Niger, Nigerië en Tsjad gebesig. Nes Luo behoort Kanuri tot die mees gebruikte Nilo-Sahariese tale, 'n aparte taalfamilie in Afrika.

duimnael|links|Verspreiding van Kanuri in Niger
Die basiese woordorde van Kanuri-sinne is onderwerp-voorwerp-werkwoord. Kanuri is tradisioneel 'n plaaslike lingua franca, maar die gebruik daarvan het oor die afgelope dekades afgeneem. Die meeste moedertaalsprekers praat Hausa of Arabies as 'n tweede taal. Van die min leenwoorde in Kanuri is meestal van Arabiese oorsprong.

Sowel in Nigerië asook in Niger is Kanuri die vyfde mees gebruikte taal; in Nigerië na Hausa, Igbo, Joroeba en Fulfulde, en in Niger na Hausa, Songhai, Tamasheq en Fulfulde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Luo

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Luo (volk).*

**Luo** (*Dholuo*, [d̪ólúô]) is 'n Nilo-Sahariese taal wat deur sowat 4,2 miljoen mense rondom die Victoriameer gepraat word. Nes Kanuri behoort Luo tot die mees gebruikte Nilo-Sahariese tale, 'n aparte taalfamilie in Afrika. Luo word veral in die lande Kenia en Tanzanië deur die Luo-volk gebesig.

[duimnael|links|Kaart van die [Victoriameer, waar die Sewendedagadventiste van die Brits-Oos-Afrika-sending gewerk het. Rusinga-eiland en die stad Kisii is gemerk]]
Luo is nes baie Afrikatale tonaal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgorde. Dit word in die Latynse alfabet geskryf.

In Kenia is Luo die derde mees gebruikte taal net na Swahili en Kikuyu, terwyl dit in Tanzanië net een van baie minderheidstale is.

Luo is onderling verstaanbaar met Alur, Lango, Acholi en Adhola in Uganda. Luo en die voorgenoemde Uganda-tale is almal verwant aan Dinka en Nuer in Suid-Soedan en Anuak in Ethiopië as gevolg van 'n gemeensame etniese oorsprong van die Luo-volke wat Luo-tale besig.

Volgens skattings besit Dholuo 'n leksikale 90%-ooreenkoms met Lep Alur (Alur-taal), 83% met Lep Achol (Acholi-taal), 81% met Lango, 93% met Dhopadhola (Padhola-taal), 74% met Anuak en 69% met Jurchol (Luwo) en Dhi-Pari (Pari). Ten spyte van 'n gemeensame etniese oorsprong word hulle egter as tale op hul eie reg beskou wat deur taalverskuiwing weens beweging in die geografiese ruimte ontwikkel het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tweede Weense Toekenning

Die **Tweede Weense Toekenning**, ook bekend as die **Tweede Weense Diktat** was die tweede van twee dispute betreffende grond en/of territoriale gebied en die grense en omvang daarvan, waarvan *Nazi Duitsland* en die Koninkryk van Italië (1861–1946) (Fascistiese Italië (1922–1943)) die arbiters van was.

Die uitslag is op 30 August 1940 bekendgemaak. Dit het die gebied van Noord-Transsilvanië (insluitende die gehele gebied van Maramureș en deel van Crișana) toegeken aan die Koninkryk van Hongarye (1920–1946) vanaf die Koninkryk van Roemenië (1881-1947) .. Roemenië was op die wyse geforseer deur die Spilmoondhede om 'n deel van Noord-Transsilvanië te sedeer aan Hongarye.

## Verwysings
Orrin Hatch

**Orrin Grant Hatch** (gebore op 22 Maart 1934, sterf 23 April 2022) was 'n Amerikaanse prokureur, afgetrede politikus en komponis wat vir twee-en-veertig jaar as 'n senator van Utah in die Amerikaanse Senaat gedien het. Hy is die eerste maal verkies tydens die 1976 Senaatsverkiesing van die Verenigde State, en was die langsdienende senator van die Republikeinse Party in die geskiedenis van die Verenigde State van Amerika. 

Tot sy aftrede in 2019 was hy saam met  Patrick Leahy van Vermont, slegs een van twee sittende VSA senators om te gedien het tydens die presidentskap van Gerald Ford; hy was ook een van die twee oorblywende Republikeinse senators, saam met Chuck Grassley van Iowa, om te gedien het gedurende die presidentskap van Jimmy Carter. Hatch het gedien as óf Voorsitter óf as die Hoof minderheidslid van die Verenigde State Komitee op die Regbank vanaf 1993 tot 2005.

Hy was voorheen voorsitter van die Verenigde State Komitee vir Gesondheid, Opvoeding, Arbeid en Pensioene vanaf 1981 tot 1987. Hatch het ook gedien as voorsitter van die Verenigde State Komitee van Finansies. 

Op 3 Januarie 2015, nadat die 114de Kongres van die Verenigde State van Amerika ingehuldig is, het Hatch die *Pro tempore* President van die Senaat van die Verenigde State van Amerika geword.

Op 2 Januarie 2018 het Hatch aangekondig dat hy sal uittree uit die Senaat en dat hy nie vir herverkiesing sal staan tydens die 2018 Senaatsverkiesing van die Verenigde State in November nie.

Hatch het klavier, viool en orrel gespeel. Aangevuur deur sy belangstelling in poësie, het Hatch baie liedjies geskryf. Hy was mede-outeur van "*Everything And More*", gesing deur Billy Gilman. Benewens sy werk as 'n Amerikaanse senator, het Hatch meer as VSA$10 000 verdien as 'n Mormoonse-musiekopnamekunstenaar. Hy het die lirieke gemaak vir en deelgeneem aan die opname van "*Eight Days of Hanukkah*" in 2009. Die liedjie se musiek is deur Madeline Stone gekomponeer.

## Verwysings
Elboers

: *Moenie verwar word met Elbroes nie.*
duimnael|Kaart van die Elboers
[duimnael|'n Uitsig oor [Teheran met die Elboers op die agtergrond]]
[duimnael|[Damavand, hoogste berg van die Elboers]]

Die **Elboers** (Persies: البرز, *Alborz*‎) is 'n bergreeks in Noord-Iran net suid van die Kaspiese See. Dit strek in 'n wes-oostelike rigting tussen die grens met Azerbeidjan in die noordweste tot aan die grens met Turkmenistan in die noordooste. Die hoogste bergpiek, Damavand, is met 5&nbsp;610&nbsp;meter bo seevlak die hoogste berg in Iran en die hele Nabye Ooste.

Die Elboers bestaan uit 'n reeks parallele bergreekse langs die suidelike oewer van die Kaspiese See. Die Elboers behoort tot 'n reeks gebergtes wat van die Armeense Hoogland in die weste oor die Elboers en die Hindoekoesj tot die Pamir in die ooste streek. Die Elboers streek oor sowat 600&nbsp;km en is tussen 60 en 130&nbsp;km breed. Dit behoort tot die Alpynse berggordel van Eurasië.

Die naam "Elboers" is afgelei van dié van *Harā Barazaitī*, 'n legendariese berg in die Avesta, die hoofteks van die Zoroastrisme. *Harā Barazaitī* weerkaats die Proto-Iranse **Harā Bṛzatī*. **Bṛzatī* is die vroulike vorm van die byvoeglike naamwoord **bṛzant-* "hoog", die gerekonstrueerde stamvader van die moderne Ossetiese *bærzond* ("hoog", "spits"); Persies بلند *barz* ("hoog"), *berāzande* ("elegant") en *Barz/Berazandeh*; Koerdies *barz* ("hoog"); almal is verwant aan Sanskrit *Brihat* (बृहत्). *Harā* kan geïnterpreteer word as "wagter" of "beskermer", afgelei van 'n Indo-Europese wortel **ser* "beskerm". In Middel-Persies het *Harā Barazaitī* *Harborz* geword, in moderne Persies *Alborz*, wat verwant is aan die naam van "Elbroes", die hoogste bergpiek van die Kaukasus.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*
2004-Ekwatoriaal-Guinese staatsgreepspoging

Die **gepoogde 2004 staatsgreep in die Ekwatoriaal-Guinee** (ook bekend as die **Wonga-staatsgreep**), het nie daarin geslaag om president Teodoro Obiang Nguema Mbasogo te vervang met die uitgewekene opposisie-politikus Severo Moto nie. Die huursoldate wie georganiseer is deur hoofsaaklik Britse finansiers is op 7 Maart 2004 in Zimbabwe gearresteer voordat hulle die staatggreep kon uitvoer. Aanklaers het beweer dat Moto as die nuwe president aangestel sou word in ruil vir voorkeurregte aan maatskappye wat by die staatsgreep betrokke was. Op 7 Maart 2004 het die Zimbabwiese polisie by Harare-lughawe op 'n vliegtuig beslaggelê  wat van Suid-Afrika ingevlieg het.  Die beweerde kapingleier, Simon Mann, 'n voormalige Special Air Service (SAS) offisier

Op 9 Maart 2004 is Nick du Toit en 14 ander Suid-Afrikaanse en Angolese mans in Ekwatoriaal-Guinee in hegtenis geneem omdat hulle vermoedelik die voorspan van die staatsgreep poging was.

Die bemarkingsbestuurder van Zimbabwe Defence Industries, Hope Mutize, het in die hof gesê Simon Mann het hom in Februarie 2004 'n deposito van $ 180 000 (£ 100 000) betaal en Mann indirek gekoppel aan die beweerde sameswering deur te sê hy is vergesel deur 'n Suid-Afrikaner, Nick du Toit, die leier van die 14 mans wat in Ekwatoriaal-Guinee gearresteer is. Mann het gesê hy wou die gewere, mortiere en ammunisie bekom om diamantmyne in onstabielle dele van die Demokratiese Republiek van die Kongo te bewaak.  Nick du Toit, die leier van die groep wat in Ekwatoriaal-Guinee gearresteer is, het tydens sy verhoor in Ekwatoriaal-Guinee gesê hy is deur Simon Mann gewerf en hy het gehelp met die werwing van huursoldate, die aankoop van wapens en logistiek. Hy sê hy het vertel dat hulle gaan poog om 'n verbanne opposisie politikus, Severo Moto, as die nuwe president te plaas.

## Verwysings
Ludwig von Herterich

**Ludwig von Herterich** (Bekend as Ludwig Herterich tot 1908)(13 Oktober 1856, Ansbach - 25 Desember 1932, Etzenhausen, vandag in Dachau ) was 'n Duitse skilder en kunsonderwyser. Hy is mees bekend as 'n skilder van portrette en geskiedenisskilderye en is 'n verteenwoordiger van die München-skool. 

## Biografie 
Hy was die seun van 'n beeldhouer en kunsherstelaar, Franz Herterich, en die jonger broer van die skilder Johann Caspar Herterich. Hy het klas gegee by die Kunstschule Stuttgart en toe vanaf 1898 as professor by die Akademie vir Beeldende Kunste München. Sy leerlinge sluit in Richard Blume, Karl Caspar, Maria Caspar-Filser, Leo Delitz, , David Karfunkle, Käthe Kollwitz, Hermann Mühlen, Walter Püttner, Julius Seyler, Maria Slavona, en Anton Zilzer. Vir sy dienste aan kuns, is hy in 1908 die Orde van Maximilian bekroon en is 'n lewenslange-eweknie gemaak. 

Herterich was swaar betrokke met anders in die vervaardiging van die beeldkuns vir *Schloss Wolfsbrunn* in die Ertsgebergte. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Zagros

[duimnael|[Nasa-Satellietbeeld van die Zagros in 1992]]
duimnael|Ligging van die Zagrosgebergte
duimnael|Dena is die hoogste bergpiek van die Zagros

Die **Zagros** (Persies: کوه‌های زاگرس, *Reschte-Kuh-e Zāgros*; Koerdies: چیاکانی زاگرۆس, *Çiyayên Zagrosê*; Luri: کۆیَل زاگروس) is 'n langgestrekte bergreeks in Iran, Koerdistan en Suidoos-Turkye. Die Zagros streek van die noordwestelike Iran en volg rofweg die westelike grens van dié land, maar bedek ook groot dele van suidoostelike Turkye en noordoostelike Irak. Vanaf hierdie grensgebied loop die Zagros parallel tot die Irannese kuslyn langs die Persiese Golf. Dit streek oor die hele lengte van die westelike en suidwestelike Irannese plato en eindig by die Straat van Hormuz.

Die Zagros streek oor sowat 1&nbsp;600&nbsp;km en is omtrent 240&nbsp;km breed. Dena is met 4&nbsp;409&nbsp;meter bo seevlak die hoogste bergpiek van die Zagros. Dit behoort tot die Alpynse berggordel van Eurasië.

## Eksterne skakels 
*
Die Verhaal van Genji

duimnael|Geskrewe teks uit die vroegste geïllustreerde handrol (12de eeu)
**Die Verhaal van Genji** (源氏物 語 *Genji monogatari*) is 'n klassieke werk van Japannese letterkunde geskryf deur die edelvrou en hofdame Murasaki Shikibu in die vroeë jare van die 11de eeu. Die oorspronklike manuskrip bestaan nie meer nie. Dit is gemaak in "konsertina" of "orihon" styl: verskeie velle papier saamgeplak en afwisselend in een rigting gevou, dan die ander, rondom die hoogtepunt van die Heian-tydperk. Die werk is 'n unieke uitbeelding van die lewenstyl van hoë hofgangers gedurende die Heian-tydperk, geskryf in argaïese taal en 'n poëtiese en verwarrende styl wat dit onleesbaar maak vir die gemiddelde Japannese sonder toegewyde studie. Dit was eers in die vroeë 20ste eeu dat dit in die moderne Japannese vertaal is, deur die digter Akiko Yosano. Die eerste Engelse vertaling is in 1882 gepoog, maar was van swak gehalte en onvolledig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Hangul

Die Koreaanse alfabet, bekend as **Hangul** (Koreaans: 한글), is gebruik om die Koreaanse taal te skryf sedert sy skepping in die 15de eeu deur koning Sejong die Grote.

Dit is die amptelike skryfstelsel van Korea, beide Suid en Noord. Dit word soms gebruik om die Cia-Cia-taal te skryf, wat naby die dorp Baubau, Indonesië gepraat word.

duimnael|links|280px|Hunmin Jeongeum Haerye, die boek waarin die skepping van Hangul verduidelik word.
Die Hangul-alfabet het oorspronklik uit 28 letters bestaan, met 17 konsonante en 11 klinkers toe dit geskep is. Soos vier verouderd geword het, bestaan die moderne Hangul uit 24 letters met 14 konsonante en 10 klinkers. In Noord-Korea word die totaal getal as 40. Dit bestaan uit 19 konsonante en 21 klinkers, aangesien dit ook 5 tyd-konsonante insluit (ㄲ ㄸ ㅃ ㅉ ㅆ) en 20 (vir saamgestelde en komplekse klinkers asook ㅐ ㅔ)

Die Koreaanse letters word in sillabiese blokke geskryf met elke alfabetiese letter wat vertikaal en horisontaal in 'n vierkantige dimensie geplaas word. Byvoorbeeld, die Koreaanse woord vir "heuningby" (kkulbeol) is geskryf 꿀벌 en nie soos ㄲㅜㄹㅂㅓㄹ nie. Aangesien dit die eienskappe van alfabetiese en sillabiese skryfstelsels kombineer, word dit deur sommige taalkundiges as 'n "alfabetiese lettergreepskrif" beskryf. Soos in tradisionele Chinees skryf, word Koreaanse tekste tradisioneel van bo na onder, regs na links geskryf, en word soms nog steeds so geskryf vir stilistiese doeleindes. Vandag word dit tipies van links na regs geskryf met spasies tussen woorde en westerse leestekens.

Sommige taalkundiges beskou dit as een van die mees fonologies getroue skryfstelsels wat vandag gebruik word. Een interessante kenmerk van Hangul is dat die vorms van sy konsonante naboots oënskynlik die vorms van die spreker se mond wanneer elke konsonant uitgespreek word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Koreaanse alfabet en uitspraak op Omniglot
* Aanlyn-handleiding vir Hangul op Langintro.com
* Hangul-tafel met klankskyfvertoning
* [Tegniese inligting oor Hangul en Unicode(https://af.wikipedia.org/wiki/Unicode)]
* Hangul Sound Keyboard op Kmaru.com
* Leer Hangul op KoreanWikiProject.com
Taurus

duimnael|Ligging van die Taurusgebergte
duimnael|Demirkazık Dağı is die hoogste bergpiek van die Taurus

Die **Taurus** (Turks: *Toros Dağları*; Koerdies: *Çiyayên Torosê*; Oud-Grieks: ὄρη Ταύρου) is 'n bergreeks in Suid-Turkye wat die kusstreek langs die Middellandse See in die suide van die Anatoliese hoogland in die noorde skei. Die bergreeks streek langs 'n kurwe van die Eğirdirmeer in die weste tot die bolope van die Eufraat- en Tigrisriviere in die ooste.

Die Taurus streek oor sowat 1&nbsp;500&nbsp;km. Demirkazık Dağı is met 3&nbsp;756&nbsp;meter bo seevlak die hoogste bergpiek van die Taurus. Dit behoort tot die Alpynse berggordel van Eurasië.

Die Taurusgebergte word soos volg van wes na oos in drie kettings verdeel:
* **Westelike Taurus** (*Batı Toroslar*)
** Akdağlar, die Beygebergte, Katrancıkgebergte, Geyikgebergte
* **Sentrale Taurus** (*Orta Toroslar*)
** Akçalıgebergte, Bolkargebergte, Anti-Taurusgebergte, Tahtalıgebergte, Aladaglargebergte
* **Suidoostelike Taurus** (*Güneydoğu Toroslar*)
** Nurhakgebergte, Malatyagebergte, Madengebergte, Gençgebergte, Bitlisgebergte

## Eksterne skakels 
*
Angolese Burgeroorlog

Die **Angolese Burgeroorlog** (Portugees: *Guerra civil angolana*) was 'n burgeroorlog in Angola, wat in 1975 begin en met tussenposes voortgeduur het tot in 2002. Die oorlog het onmiddellik nadat Angola onafhanklik geword het van Portugal in November 1975 begin. Die oorlog was 'n magstryd tussen twee voormalige bevrydingsbewegings, die *Movimento Popular de Libertação de Angola* (MPLA) en die *União Nacional para a Independência Total de Angola* (UNITA). Die oorlog is ook gebruik as 'n surrogaatslagveld vir die Koue Oorlog deur mededingende state soos die Sowjetunie, Kuba, Suid-Afrika en die Verenigde State.

Die MPLA en UNITA het verskillende wortels gehad in die Angolese samelewing en wedersyds onverenigbare leierskap, ten spyte van hul gemeenskaplike doel om die koloniale heerskappy te beëindig. 'n Derde beweging, die *Frente Nacional de Libertação de Angola* (FNLA), het saam met die MPLA en UNITA tydens die oorlog vir onafhanklikheid geveg, maar het 'n geringe rol in die burgeroorlog gespeel. Daarbenewens het die *Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda,* (FLEC), 'n vereniging van separatistiese militante groepe, geveg vir die onafhanklikheid van die provinsie Cabinda van Angola.

Die 27-jarige oorlog kan verdeel word in drie periodes van groot gevegte - van 1975 tot 1991, 1992 tot 1994 en vanaf 1998 tot 2002 - met brose periodes van vrede tussenin. Teen die tyd dat die MPLA oorwinning behaal het in 2002, het meer as 500 000 mense gesterf en is meer as een miljoen mense intern verplaas. Die oorlog het Angola se infrastruktuur verwoes en die openbare administrasie, die ekonomie en godsdienstige instellings is erg beskadig.

Die Angolese Burgeroorlog was noemenswaardig weens die kombinasie van Angola se gewelddadige interne dinamika en massiewe buitelandse ingryping. Die oorlog het 'n Koue Oorlog-stryd geword, aangesien die Sowjetunie en die Verenigde State, met hul bondgenote, militêre hulp verleen het aan partye in die konflik. Die konflik het nou verwant geraak met die Tweede Kongo-oorlog in die naburige Demokratiese Republiek van die Kongo en die Suid-Afrikaanse Grensoorlog.

## Verwysings
Tonlé Sap

Die **Tonlé Sap** (Khmer: ទន្លេសាប, [tunleː saːp], letterlik: "groot rivier" (*tonle*); "vars", "nie-sout" (*sap*), algemeen vertaal as "groot meer") is die grootste meer in Suidoos-Asië en een van die visrykste binnemere op aarde. Dit is in Noordwes-Kambodja net suid van Angkor Wat en noord van die hoofstad Phnom Penh geleë. Die Tonlé Sapmeer word deur die Tonlé Saprivier met die Mekongrivier verbind; laasgenoemde stroom seisoenaal in die Tonlé Sap in, wat die Tonlé Sap aansienlik laat vergroot.

duimnael|links|Tonlé Sap deur die loop van een jaar
Die Tonlé Sap is veral uniek vir sy fases in die loop van een jaar. In fase een van Maart/April aan die einde van die droëseisoen is die Tonlé Sap en die Mekong op hul laagste en die Tonlé Saprivier vloei in 'n suidelike rigting tot die Mekongrivier. In fase twee van Mei/Junie begin die natseisoen, die Mekong styg en die Tonlé Saprivier vloei in 'n noordelike rigting in die Tonlé Sapmeer. Vervolgens oorvloed die Tonlé Sap tydens die reënseisoen van Junie/Julie die omliggende gebiede. Op die hoogtepunt van die reënseisoen in Augustus is die Mekong op sy hoogste en die Tonlé Sap bereik sy grootste uitbreiding. In fase drie van November, aan die einde van die reënseisoen, is die Mekong op sy laagste terwyl die Tonlé Sap op sy hoogste is, die Tonlé Saprivier begin in 'n suidelike rigting vloei. In Januarie aan die begin van die droëseisoen vloei die Tonlé Saprivier in 'n suidelike rigting en die Tonlé Sapmeer begin krimp, terwyl die Mekongrivier se onderloop vervolgens op sy hoogste is. Aansluitend begin die siklus opnuut.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  
*  

## Eksterne skakels 
*
Lendewerwel

Die **lendewerwels** of **lumbale werwels** is in die menslike anatomie die vyf werwels tussen die ribbekas en die bekken. Hulle is die grootste dele van die menslike werwelkolom en word gekenmerk deur die afwesigheid van dwars openinge in die dwars uitsteeksels (omdat dié net in die nekstreek aangetref word) en van gelyk vlakke aan die kant vir die aanhegting van die ribbes (soos net in die borsstreek aangetref word). 

Hulle is van bo tot onder genommer van L1 tot L5. Die lendewerwels help die gewig van die liggaam steun en laat beweging toe.

## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Trofiese vlak

Daar is verskeie **trofiese vlakke** wat die funksies van organismes in die natuur skei.  

Die vier vlakke is soos volg:

# Produseerders
# Primêre verbruikers
# Sekondêre verbruikers
# Ontbinders
Biutiful

***Biutiful*** is 'n dramarolprent van 2010 wat vervaardiger is deur Alejandro González Iñárritu , wat ook die regisseur en medeskrywer was. Javier Bardem is in die hoofrol. Die rolprent is deur Guillermo del Toro medevervaardig.

Die rolprent was Iñárritu se eerste werk sedert *Babel* (2006) en sy vierde in totaal. Dit was sy eerste prent sedert sy rolprentdebuut, *Amores perros* (2000) , waarvan die dialoog in sy moedertaal, Spaans, plaasvind.

Die fliek is in 2011 vir twee Oscars benoem, naamlik vir beste prent in 'n taal anders as Engels en vir beste akteur, vir Bardem.

Bardem se rol was die eerste uitsluitlik Spaanssprekende een wat vir die prys benoem is. Bardem het tydens die Cannes-rolprentfees die prys vr beste akteur ontvang.

## Skakels
Gray's Anatomy

[thumb|220px|’n Afbeelding van die [skedel in ''Gray's Anatomy*.]]

*'''Gray's Anatomy'''* is ’n Engelse handboek oor die menslike anatomie wat oorspronklik deur Henry Gray geskryf en deur Henry Vandyke Carter geïllustreer is. Vorige uitgawes is *Anatomy: Descriptive and Surgical*, *Anatomy of the Human Body* en *Gray's Anatomy: Descriptive and Applied'' genoem, maar die boek se naam word gewoonlik afgekort. Dit het in 1858 die eerste keer verskyn en vanaf 1887 ook in kleur.

Die boek word algemeen beskou as ’n uiters gesaghebbende werk oor die onderwerp en word steeds hersien en herdruk. Die laaste uitgawe, die 41ste een, het in September 2015 verskyn.

## Eksterne skakels
* Gray's Anatomy op Bartleby.com
* Geskiedkundige inleiding  

*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Atlas (werwel)

Die **atlas** is die eerste werwel van die werwelkolom. Omdat die eerste gedeelte van die werwelkolom as die nekwerwelkolom bekend is, word die atlas as C1 aangedui. Aan die bokant van die atlas sit twee groot gewrigsvlakke, waarop die skedel rus. Die naam atlas verwys na die mitologiese figuur Atlas, wat die lugruim op sy skouers moes dra.

Die atlas verskil baie van die ander nekwerwels deurdat die werwelliggaam ontbreek. Daar is dus twee boë, die *arcus anterior* en *arcus posterior*. By albei boë word ’n klein knoppie, die *tuberculum anterius* en *tuberculum posterius*, aangetref. Laasgenoemde is dikwels baie swak ontwikkel.

Ook die tweede nekwerwel het ’n naam: die aksis (C2).

## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Aksis (werwel)

Die **aksis** is die tweede werwel van die werwelkolom. Omdat die eerste deel van die werwelkolom as die nekwerwelkolom bekend is, word die aksis met C2 aangedui.

Die eerste werwel, atlas, en die aksis kan ten opsigte van mekaar veel meer draai as enige ander werwels. Die atlas en menslike kop draai om die tand van die aksis, die *dens axis*, in ’n beweging wat ooreenstem met wanneer iemand sy kop skud om nee te sê. 

Wanneer iemand die doodstraf kry en gehang word, is dit die bedoeling dat hierdie werwel breek, en dit lei tot die dood. ’n Soortgelyke breuk kan voorkom in ’n val of motor- of sportongeluk.

## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Nadezhda Sergeevna Kalugina

**Nadezhda Sergeevna Kalugina** (21 Januarie 1930 – 7 April 1990) was 'n Russiese entomoloog. 

## Loopbaan 
duimnael|links|Laboratorium van Artropode, Paleontologiese Instituut (1981) - Dr. Nadezhda Kalugina is heel regs in die voorste ry.
Sy het reg studeer by die Staatsuniversiteit van Moskou, maar na een jaar het sy oorgeskakel na biologie. Sy het in 1954 gegradueer. In 1960 verdedig sy haar proefskrif oor *The Systematics and Biology of the Chironomids of the Uchinsky Reservoir (Diptera, Chironomidae)*.

Na haar nagraadse studies het sy voortgegaan om 'n gesogte posisie van die Nematocera Diptera-kurator in die Zoologiese Museum van die Staatsuniversiteit van Moskou (1957-1964) te behaal. Daarna het sy as hidrobioloog by die Moskou-akwakulturele-melioratiewe stasie van die Landbou Akademie van Timiryazev, Moskou, en in die Instituut vir Genetika, Sowjet-Akademie vir Wetenskap, gewerk.

Van 1971 tot haar voortydige dood in 1990, het sy as 'n navorser in die Boris Roddendorf laboratorium van Artropode gewerk by die Paleontologiese Instituut Akademie van Wetenskap in Moskou.

Ter ere van Kalugina word die fossiele spesie *Ugolyakia kaluginae* na haar vernoem.

Sy het 48 wetenskaplike referate geskryf.

## Verwysings
Javier Bardem

**Javier Ángel Encinas Bardem** (Spaans: xaˈβjeɾ βaɾˈðen- Neem kennis dat Spaans nie nasale konsonante (nie-klinkers) in die lettergreep-afsluiting kontrasteer nie. Hulle assimileer na die volgende nie-klinker, en woord, - op die einde kom slegs /n/ voor;  gebore op 1 Maart 1969) is 'n Spaanse akteur.

Bardem het die Oscar vir Beste Ondersteunende Rol gewen vir sy rol as die Psigopatiese sluipmoordenaar Anton Chigurh in die 2007 Coen-broers-rolprent *No Country for Old Men*. Hy het ook kritiese lof ontvang vir sy rolle in rolprente soos *Jamón, jamón*, *Carne trémula*, *Vicky Cristina Barcelona*, *Boca a boca*, *Los lunes al sol*, *Mar adentro*, en *Skyfall*, waarvoor hy beide 'n BAFTA sowel as 'n *Screen Actors Guild*-nominasie vir Beste Ondersteunende Akteur ontvang het.

Bardem het ook 'n Screen Actors Guild-prys, 'n BAFTA, vyf Goya-Toekennings, twee Europese Rolprent-pryse, 'n ''Prix d'interprétation masculine'' by die Cannes-rolprentfees (ex-aequo met Elio Germano) en twee Volpi Bekers vir Beste Akteur tydens die Venesiaanse Rolprentfees vir sy werk ontvang. 

Hy is die eerste Spaanse akteur om genomineer te word vir 'n Oscar (Vir Beste Akteur, 2000, vir *Before Night Falls*), sowel as die eerste Spanjaard om een te wen vir Beste Ondersteunende Akteur in *No Country for Old Men*, 2008. 

Hy het sy derde *Oscar* nominasie ontvang, en sy tweede Beste Akteur nominasie, vir die rolprent *Biutiful*.

## Verwysings
Matthew C. Perry

duimnael

**Matthew Calbraith Perry** (10 April 1794 – 4 Maart 1858) was 'n kommandeur in die Amerikaanse Vloot, en die bevelvoerder van 'n aantal oorlogskepe in verskeie oorloë, insluitende die Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812 en die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog.

Hy het 'n leidende rol gespeel in die Bakumatsu (die opening van Japan aan die Weste) met die Konvensie van Kanagawa in 1854.

Perry was geïnteresseerd in die opvoeding van vlootoffisiere en het bygestaan in die ontwikkeling van 'n vakleerlingstelsel wat bygedra het in die vestiging van die kurrikulum by die Verenigde State Vlootakademie van die Amerikaanse Vloot. 

Met die koms van die stoomenjin het hy 'n belangrike voorstaander geword van die modernisering van die Amerikaanse Vloot; en is hy in die Verenigde State beskou as "Die Vader van die Stoomvloot".

## Verwysings 
## Notas
Borswerwel

Die **borswerwels**, **rugwerwels** of **torakale werwels** is in die menslike anatomie die middelste deel van die werwelkolom, dus die 12 werwels tussen die nekwerwels en lendewerwels. 

Hulle word as T1 tot T12 afgekort (of as Th1 tot Th12) en is van middelmatige grootte; hulle word al hoe groter ondertoe. Hulle word gekenmerk deur gelyk vlakke aan die kant vir die aanhegting van die koppe van die ribbes, sowel as gelyk vlakke aan die dwarsuitsteeksels van almal behalwe die 11de en 12de werwel, vir die aanhegting van die ribbes se tuberkels. 

## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Nekwerwel

Die **nekwerwels** of **servikale werwels** is in die menslike anatomie die boonste deel van die werwelkolom – dus die sewe werwels van C1 tot C7 wat in die nek voorkom, net onder die skedel. Die eerste twee werwels (C1 en C2) is ook as onderskeidelik die atlas en die aksis bekend. 

Die borswerwels is net daaronder geleë en is in alle soogdierspesies dié werwels wat elk twee ribbes aangeheg het. In sommige diere buiten soogdiere het die nekwerwels ook ribbes aangeheg. In sommige spesies soos akkedisse is die nekribbes groot; in voëls is hulle klein en heeltemal aan die werwels vasgegroei. 

Die meeste soogdiere het sewe nekwerwels. In mense is hulle die kleinste van die ware werwels en kan hulle van ander onderskei word deurdat hulle openinge in die dwarsuitsteeksels het waardeur die werwelslagaar en  en die klein neksenuweeknope loop.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Stuitjie

Die **stuitjie**, **stertbeen** of **koksiks** is die laaste been van die werwelkolom van alle ape, en analoë strukture in sekere ander soogdiere soos perde. In mense en ander groot ape sedert *Nacholapithecus* (’n hominied van die Mioseen) is die stuitjie die oorblyfsel van ’n onontwikkelde stert. 

Dit bestaan uit drie tot vyf aparte of aaneengegroeide werwels en sit onder die heiligbeen, waaraan dit met fibrokraakbeen vas is. Laasgenoemde laat beperkte beweging tussen die heiligbeen en stuitjie toe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bob Denard

**Robert ("Bob") Denard** (Grayan-et-l'Hôpital, 7 April 1929 - Parys, 13 Oktober 2007) was 'n bekende Franse huursoldaat wat betrokke was by talle Afrika-konflikte en vier staatsgrepe in die Comore-eilande uitgevoer het. Vir die skrywer skrywer Frederick Forsyth was Denard die groot bron van inspirasie tydens die skryf van die besverkoper *The Dogs of War*.

## Lewensloop 
Denard was die seun van 'n Franse soldaat en het op die ouderdom van 16 by die weermag aangesluit. Hy het gedien in die Franse Mariniers in Indo-China totdat hy betrokke was by 'n vuisgeveg in 'n kroeg in Saigon, en afgedank is. Hy was ook 'n lid van die koloniale polisie in Marokko vanaf 1952 tot 1956. Hy was toe vir 'n jaar gevange geneem weens 'n sameswering teen premier Pierre Mendes France, wat 'n onafhanklike Marokko bepleit het en deur die regsgesindes in Frankryk gehaat was weens Frankryk se ontrekking uit Indo-China.  Hy het toe tydens die Algerië-oorlog vir die Franse intelligensiediens gewerk.

Hy begin sy loopbaan as huursoldaat in Katanga, waarskynlik in Desember 1961. Denard noem homself 'n kolonel en lei 'n groep huursoldate wat as gevolg van die meedoënlose vegmetodes, *Les Affreux*, die verskriklikes genoem word. Na die bewind van Moïse Tshombe geval het, het die groep na Portugese Angola gevlug. Denard was toe betrokke by konflikte in Rhodesië, Jemen, Iran, Nigerië, Benin, Angola, Zaïre en die Comore-eilande. Sy optrede agter die skerms is gewoonlik ondersteun deur die Franse intelligensiediens. Weens die aanhitsing van die presidensiële adviseur Jacques Foccart is Frankryk deur militêre ingryping in die voormalige Franskoloniale Ryk voorberei om 'n voorkeur regime te ondersteun of 'n onaanvaarbare regime omver te werp. 

In Junie 2006 is Denard, wat destyds reeds aan Alzheimersiekte ly, skuldig bevind aan sy betrokkenheid in 'n staatsgreep in die Comore-eilande. Omdat die Franse owerhede bewus was dat die staatsgreep gepleeg sou word, is Denard nie gestraf nie. In appèl is hy egter in Julie 2007 tot vier jaar tronk toe gestuur, waarvan drie jaar opgeskort was.

Sy suster het sy dood op 14 Oktober 2007 aangekondig. Bob Denard, wat 78 jaar oud was, het agt kinders gehad van sewe poligame huwelike.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Samantha Weinberg: *Last of the pirates ; in search of Bob Denard*. London, 1994. 
* Katia Denard, *Si on te demande, tu diras que tu ne sais pas, Mon Père*, Bob Denard, récit., Anne Carrière, 2011, 217. 

## Nota
Wostokmeer

Die **Wostokmeer** (Russies: Озеро Восток, *Ozero Wostok*, letterlik: "Oosmeer") is met 'n oppervlakte van 12&nbsp;500&nbsp;km² die grootste van tot dusver sowat 400 bekende ondergletserse mere in Antarktika. Dit is naby die suidelike kouepool onder die Russiese Wostokstasie, onder die oppervlakte van die sentrale Oos-Antarktiese Ysplaat, geleë. Volgens sy oppervlakte is die Wostokmeer groter as die Onegameer (9&nbsp;700&nbsp;km²), maar kleiner as die Ladogameer (17&nbsp;700&nbsp;km²); albei in Rusland.

duimnael|links|'n Kunstenaarsvoorstelling van die Wostok-boorgat
Die Wostokmeer is na die gelyknamige stasie genoem, wat op sy beurt na die Wostok (Восток), 'n sloep-van-oorlog-skip, genoem is; *Wostok* beteken "Oos" in Russies, vergelyk Wladiwostok ("Oorheers die Ooste").

Daar word vermoed dat ongewone lewensvorme in die meer se vloeibare water, 'n fossiele waterreservoir, sal kan voorkom. Omdat die Wostokmeer 'n omgewing bevat wat vir miljoene se jare onder ys afgedek is, kan die voorwaardes lyk soos dié van ysbedekte oseane wat vermoedelik op Jupiter se Europa en Saturnus se Enkelados sal kan bestaan.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*
Kenneth J. Alford

**Frederick Joseph Ricketts** (21 Februarie 1881 – 15 Mei 1945) was 'n Engelse komponis van marse vir veral militêre musiekgroepe.

Onder die skuilnaam **Kenneth J. Alford** het hy marse gekomponeer wat beskou word as van die beste voorbeelde van die besondere kunsvorm. Hy was die *"Bandmaster"* van die Britse Leër en ook Direkteur van Musiek van die Koninklike *"Marines"*. 

Die dirigent Sir Vivian Dunn het Ricketts "Die Britse Koning van Marse" genoem.  

Die gereelde gebruik van die saxofoon deur Ricketts het bygedra tot diè instrument se insluiting in militêre musiekgroepe(*"bands"*).

## Verwysings
Monroeleer

[duimnael|[James Monroe]]
Die **monroeleer** (ook **monroedoktriene**) was 'n beginsel in die buitelandse beleid van die Verenigde State vanaf die 19de eeu. Die term is afgelei van 'n toespraak wat Amerikaanse president James Monroe in 1823 voor die Amerikaanse Kongres gegee het. Monroe verklaar enige vorm van Europese betrokkenheid in die Wes-Halfrond taboe, met verwysing na politieke ingryping in die nuut onafhanklike lande in Suid-Amerika en nuwe pogings om Amerika te koloniseer. Monroe het egter belowe om die bestaande kolonies in die hande van die Europese magte te respekteer.

Monroe se toespraak was 'n reaksie op die Franse inval in Spanje, waarin die liberale grondwet van Cadiz in die land namens die Heilige Alliansie opgeskort is. Die afgevaardigde liberale het 'n beroep op die Amerikaners gedoen om in Spanje in te gryp. In sy boodskap aan die Kongres het president Monroe die Amerikaanse betrokkenheid in Spanje verwerp. Terselfdertyd het hy gewaarsku dat Europese koloniale aksies in Suid-Amerika nie aanvaar sal word nie.

Met die verbod op intervensie het Monroe ook gehoop om 'n moontlike Europese poging te stop om die Amerikaanse uitbreidingsproses te saboteer. Die Britte, die Spanjaarde en die Russe in die besonder is met agterdog beskou, omdat hulle aangrensende gebiede op die vasteland gehad het. Daarbenewens het baie kolonies in Suid-Amerika hul onafhanklikheid suksesvol bekom, waarna hulle spoedig diplomatieke erkenning van die Verenigde State verkry het. Om die voormalige koloniseerders, Spanje in die eerste plek, te ontneem van enige begeerte om die nuwe nasies terug te bring onder hul gesag, het Monroe dus kolonisasie in die westelike halfrond verbied. Hy respekteer egter kolonies wat die golf van onafhanklikheid oorleef het.

Die monroeleer was bedoel om verdedigend te wees, naamlik om die interne Amerikaanse uitbreidingsproses te beskerm. Monroe se idees was hoofsaaklik geïnspireer deur pragmatisme. Die Verenigde State sou daarin slaag om sy grondgebied tot ongeveer 1850 uit te brei tot waar dit vandag is, deur middel van sommige aankope en oorloë met Spanje en Mexiko. Alaska en Hawaii sou later volg.

## Bron 
* Alvarez, Alejandro, ed. *The Monroe Doctrine: Its Importance in the International Life of the States of the New World* (Oxford University Press, 1924) sluit verklarings van baie lande in online.
György Pauk

**György Pauk** (gebore op 26 Oktober 1936 in Boedapest) is 'n Hongaarse violis , kamermusikant en pedagoog.

## Biografie 
Pauk is in Boedapest, Hongarye gebore, en het op die ouderdom van nege jaar ingeskryf by die Franz Liszt Musiekakademie. Hy het sy studies in 1945 as student van Imre Waldbauer begin. Van 1947 tot 1949 het hy onder János Temesváry gestudeer, en van 1949 totdat hy gegradueer het by die Akademie saam met Ede Zathureczky. Hy het ook onder Zoltán Kodály gestudeer. 

In 1956 het hy Hongarye verlaat vir Nederland en, nadat hy deur die violis Yehudi Menuhin oortuig is het hy permanent in Londen gaan woon. Sedertdien tree hy as konsertsolis op saam met vooraanstaande orkeste en dirigent-maestros van regoor die wêreld, soos Pierre Boulez, Colin Davis, Lorin Maazel, Gennadi Rozjdestvenski, Simon Rattle en Georg Solti. Hy het ook die werke opgeneem (en die eerste uitvoerings daarvan gespeel) deur komponiste soos Witold Lutosławski, Krzysztof Penderecki, Alfred Schnittke, Peter Maxwell Davies, en Michael Tippett wat deur die komponiste hulself gedirigeer was.

Pauk het saam met die pianis Peter Frankl 'n langtermyn samewerkingsooreenkoms gesluit met die tjellis Ralph Kirshbaum. Pauk en Frankl is reeds sedert hul kinderdae permanente vennote. Hulle het kamermusiek gestudeer saam met Leo Weiner. Die BBC het in 1997 die komposisie *Veertien Klein Prente* deur James MacMillan aangevra ten einde die 25ste herdenking van die trio te merk. 

Pauk was in 1987 aangestel as professor van Vioolstudies by die Koninklike Musiekakademie in Londen. Hy het die viool departement waarvan hy die hoof was by die Koninklike Musiekakademie na Ede Zathureczky laat vernoem omrede hy begerig was om die nalatenskap van die legendariese meester te bewaar en daarmee voort te gaan.

Hy speel al vir 'n geruime tyd op sy Joseph Massart Stradivarius van 1714, wat uit Antonio Stradivari se sogenaamde "Goue Periode" dateer.

Hy het twee kinders wat beide in Londen woon en werk, asook vier kleinkinders.

## Pryse 
* Eersteplek tydens die eerste (1956) Paganini-kompetisie in Genua, Italië,
* Premier Grand Prix in 1959 tydens die Long-Thibaud-Crespin-kompetisie
* Eersteplek tydens die Münchense sonatekompetisie saam met Peter Frankl (1956) 
* Cecielia-prys vir uitstaande opnames
* Grammynominasie vir opname van die jaar
* Professor Emeritus van die Franz Liszt Akademie in Boedapest

## Vername studente 
Pauk se mees noemenswaardige studente sluit Thomas Gould, Maureen Smith, Marianne Thorsen, Gyula Stuller, en Lucy Gould in.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografie by Naxos
* Biografie van György Pauk by die koninklike musiekakademie
* Biografie by violin.org
* Meesterklasse tydens die Meredistrik Somermusiekfees
* Noemenswaardige alumni  by die Franz Liszt musiekakademie
* Internasionale Menuhin Musiekakademie György Pauk
Kifose

**Kifose** of **hiperkifose** (van Grieks: κυφός *kyphos*, "boggel"), ook bekend as ’n **boggelrug**, is ’n abnormale konvekse kromming van die rug, en meer spesifiek in die streek van die borswerwels en heiligbeen. Daarteenoor staan ’n abnormale konkawe kromming van die nek- en lendestreek bekend as lordose (of holrug). 

Kifose kan die resultaat van onder meer degeneratiewewerwelsiekte, ontwikkelingsafwykings (veral Scheuermann se siekte), osteoporose of trauma wees. Normale borswerwels strek van T1 tot T12 en behoort ’n effense kifotiese hoek te hê (van 20° tot 45°). ’n Kromming van meer as 45° word hiperkifose genoem. Scheuermann se siekte is die algemeenste vorm van kifose en is die gevolg van vasgeknelde werwels wat tydens adolessensie ontwikkel. Die oorsaak van die siekte, wat meer dikwels in mans as vroue voorkom, is tans onbekend.

Terwyl die meeste gevalle van kifose gematig is en net roetinemonitering benodig, kan ernstige gevalle uitmergelend wees, baie pyn en ongemak veroorsaak, asemhaling en spysvertering bemoeilik, kardiovaskulêre en neorologiese probleme veroorsaak en, in uiterste gevalle, ’n mens se lewensduur aansienlik verkort. Konserwatiewe behandeling help dan gewoonlik nie en rugoperasies is amper altyd nodig.

## Sien ook 
* Boggelrug van Notre-Dame

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Skoliose

**Skoliose** (van die Griekse σκολίωσις *skoliosis*, "kromtrekking") is ’n mediese toestand waar ’n mens se ruggraat ’n sywaartse kurwe het. Die kurwe is gewoonlik S- of C-vormig. Gewoonlik is geen pyn aanwesig nie.

In die meeste gevalle is die oorsaak onbekend, maar dit behels vermoedelik ’n kombinasie van genetiese en omgewingsfaktore., gewoonlik op die ouderdomme van tussen 10 en 20

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia