Danie Botha (skrywer)

**Danie Botha** (1947-) is ’n Afrikaanse kortverhaalskrywer, jare lank fiksieredakteur by Tafelberg Uitgewers, akteur en teaterresensent. Sy boek oor die beginjare van die Afrikaanse beroepstoneel, *Voetligte en applous!*, het in 2006 verskyn. Hy is veral bekend vir die groot bydrae wat hy as uitgewer en skrywer tot die gay literatuur maak.

## Lewe en werk 
### Kinderjare 
Daniel Stephanus Botha is op 28 Februarie 1947 naby De Doorns in die Kaapprovinsie gebore as die oudste van drie kinders. Sy ouers is Philippus Petrus du Toit Botha (7 November 1916 – 26 Augustus 1967) en Rachel Elizabeth Botha Möller (17 April 1918 – 15 Oktober 1981), wat op 11 Mei 1945 met mekaar getroud is. Hy het ’n suster, Hendrina Christina (Dria) (getroude van: Marais), en ’n broer, Jacobus Arnoldus (Koos). Hy word groot op ’n plaas in die Brandwachtvallei, noord van Worcester, en matrikuleer in 1964 aan die Hoër Jongenskool op Worcester. Reeds op laerskool voer hy saam met sy broer en suster gereeld konserte op vir ’n gehoor wat hoofsaaklik uit sy grootouers en ouers bestaan het. In sy standerd nege jaar verhuis sy ouers en sy broer en suster na die plaas Alartskraal op Louwshoek naby Rawsonville, wanneer sy pa ’n werk as plaasbestuurder by Ernst Stofberg aanvaar. Danie loseer dan vir die laaste twee jaar van sy skoolloopbaan in Worcester privaat by Theuns en Anneline Botha.

### Verdere studie en werk 
Op skool doen hy gratis diens op Saterdagoggende en in skoolvakansies by die Worcester Openbare Biblioteek, waar hy waardevolle ervaring van die biblioteekwese en boeke opdoen. Ná sy verpligte nege maande militêre diens in 1965 op Oudtshoorn, Grahamstad en Beaufort-Wes werk hy ’n ruk as toesighouer by die sagtevrugte-fabriek op Worcester. In Februarie 1966 sluit hy by die Sentrale Naslaanafdeling van die Kaapse Provinsiale Biblioteekdiens in Kaapstad aan en neem vanaf 1967 jaarlikse verlof om aan die Universiteit van Stellenbosch te studeer, terwyl hy steeds vakansies hier werk.

Op Stellenbosch bly hy in die Helderberg-koshuis en hy behaal die B.A.-graad in 1969 en die B.A. Honneurs-graad in Afrikaans en Nederlands in 1970. Hy is op universiteit lid van D.J. Opperman se Letterkundige Laboratorium op sterkte van die gedigte wat hy in hierdie tyd skryf en hy dien ook op die kunsredaksie van *Die Matie* saam met onder andere Fanie Olivier en Etienne Britz. In 1970 stig hy die letterkundige blad *Penseel* saam met Fanie Olivier.

### Werk as uitgewer 
Na universiteit werk hy steeds by die Provinsiale Biblioteekdiens as boekkeurder Hy is ook vryskut boekeredakteur vir verskeie ander uitgewers.

### Bydrae tot Afrikaanse drama 
In 1976 verwerf hy ’n Lisensiaat in Voordrag en Dramakuns aan die Akademie van Dramakuns en is daarna betrokke by verskeie amateurproduksies as speler en regisseur, terwyl hy ook tot 1986 aan die Akademie klas gee. Hy is medestigter in 1975, voorsitter en ook akteur vir Die Akademiespelers en speel tussen 1978 en 1986 in verskeie opvoerings, waaronder *Ons hou konsert* (Melt J. Brink), *Bitter lied van die somer* (Dick Findlay), *Karnaval* (Pieter-Dirk Uys), *Graf vir ’n graaf* (Esta Steyn) en *T in die Blou Kamer* (Mikro). Vir die Kaapse Afrikaanse Eisteddfod is hy organiseerder van die afdeling Spraak en Drama, terwyl hy ook lid is van die Fleur du Cap-komitee Die titel verwys na ’n manlike masturbeerklub. Die bundel word as eenheid gebind deur die sentrale karakter, wat alhoewel hy van identiteit verwissel, tog herkenbaar is as dieselfde persoon in die ontwikkelingsgang van die psige. Die bundel word in vier afdelings georganiseer, waar die eerste afdeling die jong plaaskind se seksuele ontwaking uitbeeld. Die tweede deel verhaal die oorgang van plaas na stad en toenemende ontnugtering met die lewe. In die derde deel is die bou baie meer episodies van aard en behep met die seksuele, wat ook simbolies is van die fragmentering wat in die lewe van die sentrale karakter plaasvind, soos hy toenemend soek na liefde en aanvaarding. In die laaste afdeling word die weerloosheid van gay-wees bewoord en nagedink oor gefrustreerde verhoudings. Hoewel die seksuele eksplisiet aangeraak word in hierdie bundel, is dit eerder die gevoelslewe en vernedering en verwerping wat homoseksuele mans ondervind wat uiting vind.

### Versamelbundels 
Van sy verhale word opgeneem in versamelbundels: kinderverhale in *Goue fluit, my storie is uit* en *Vrede op aarde* saamgestel deur Linda Rode, gay kortverhale in *Wisselstroom* en ’n skets in *Borde borde boordevol* saamgestel deur Hennie Aucamp, ’n kortverhaal in *Die goeie gety* saamgestel deur Lindeque de Beer, ’n gay kortverhaal in *Soort soek soort* saamgestel deur Johann de Lange en ’n streeksverhaal in *Uit die kontreie vandaan* saamgestel deur Abraham H. de Vries. "Iemand by die deur" word deur Abraham H. de Vries opgeneem in *Die Afrikaanse kortverhaalboek*, ’n versameling van die heel beste kortverhale in Afrikaans. Hy publiseer ook kortverhale in *Rapport-Tydskrif*, *New Contrast*, *Tydskrif vir Letterkunde*, *Sarie* en *Rooi Rose*.

### Ander publikasies 
*Voetligte en applous!* vertel die verhaal van die pioniere in die Afrikaanse beroepstoneel, mense soos Wena Naudé, Hendrik en Mathilda Hanekom, André Huguenet en Lydia Lindeque. Die boek dek veral die periode tussen 1925, met die ontstaan van die Afrikaanse beroepstoneel, en 1947 toe die Nasionale Toneelorganisasie gestig is. "Om jonkheids blye môre" behandel sy grootwordjare en jeug, terwyl "In die skadu van Ou Tafelberg" sy jare as uitgewer as tema het. In hierdie deel is die herinnerings aan samewerking en ontmoetings met bekende skrywers, akteurs en omroepers, wat besonder interessante inligting bevat. Die derde deel is "Die son verrys met helder glans", wat rubrieke bevat wat hy oor twee dekades vir *Die Kerkbode* geskryf het.

### Samesteller 
Hy is produktief as samesteller van verskeie boeke. Die geskiedenis van Tafelberg Uitgewers kry gestalte in twee boeke wat hy saamstel, naamlik *Hulde aan J.D.* (die stigter en eerste hoofbestuurder van Tafelberg, J.D. Pretorius) in 1987 en *In ons goeie boekies: skrywers en redakteurs oor Tafelberg Uitgewers* in 1991. Hy stel in 2001 die versamelbundel *Party van ons* saam, waarin bekende en onbekende outeurs in verskillende genres die homoseksuele leefwêreld in al sy fasette belig. Hy versorg ook *Die beste spookstories van C.J. Langenhoven*, terwyl hy twee bundels saamstel uit die werk van P.H. Nortje, naamlik *Wellington se suiker – die beste sketse van P.H. Nortje* en *Op ’n hoë noot: die lekkerste stories van P.H. Nortje*. Uit die werk van Fanus Rautenbach stel hy *Tien uit tien: stories en sêgoeters van Fanus Rautenbach* saam. Reeds in 1967 verwerk en vertaal hy Bernard Gilbert se *Eldorado* vir uitsending as radiodrama oor die SAUK. Hy verwerk kortverhale uit ''Om 'n man te koop* van Dalene Matthee en C.J. Langenhoven se "My spook-ontmoeting op die En-See-See" vir Radiosondergrense.

## Eerbewyse 
In 2004 ontvang hy erelidmaatskap van die Masque-teater in Muizenberg as erkenning vir sy bevordering van amateurtoneel, en in 2011 ontvang hy ’n oorkonde van die ATKV vir sy bydrae tot die uitgewerswese, letterkunde en die radio.

## Publikasies 
* 1980: *Uil in die pad*
* 1995: *Die Soft Rock Klub*
* 2006: *Voetligte en applous!*
* 2014: *Die helder dae*

### Samesteller 
* 1987: *Hulde aan JD*
* 1991: *In ons goeie boekies*
* 1992: *Die beste spookstories van C.J. Langenhoven*
* 1993: *Wellington se suiker* – P.H. Nortje
* 2001: *Party van ons*
* 2008: *Op ’n hoë noot* – P.H. Nortje
* 2010: *Tien uit tien* – Fanus Rautenbach
* 2016: *Om Hennie Aucamp te onthou''

## Bronne 
### Boeke 
* Botha, Danie “Die helder dae” Tafelberg Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014
* Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998

### Tydskrifte en koerante 
* Greeff, Rachelle “’n Ding wat ammelee pla…” “De Kat” Augustus 1995

### Internet 
* Skrywersprofiel op LitNet: http://www.litnet.co.za/author/danie-botha/page/3/
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/08/11/3/4.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/02/28/SK/12/GBdaniebothahuldeblyk.html

### Ongepubliseerde dokumente 
* Botha, Danie “Lewensbesonderhede” 30 Julie 1996 Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en  Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein

### Verwysings