open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peggy Rea

**Peggy Rea** (31 Maart 1921 – 5 Februarie 2011) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent *Love Field* (1992) en in die televisiereekse *The Waltons* (1971), *The Dukes of Hazzard* (1979), en *Grace Under Fire* (1993).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1992: *Love Field*

### Televisiereekse 
* 1971: *The Waltons*
* 1977: *The Harvey Korman Show*
* 1979: *The Dukes of Hazzard*
* 1993: *Grace Under Fire*

### Televisierolprente 
* 1973: *Stat!*
* 1990: *Angel of Death*

## Eksterne skakels 
*
Florence Reed

**Florence Reed** (10 Januarie 1883 – 21 November 1967) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente *The Eternal Sin* (1917), *Wives of Men* (1918), ''The Black Panther's Cub* (1921), en *Great Expectations* (1934).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1915: *At Bay*
* 1915: *The Cowardly Way*
* 1915: *The Dancing Girl*
* 1915: *Her Own Way*
* 1916: *The Woman's Law*
* 1916: *New York*
* 1917: *The Eternal Sin*
* 1917: *To-Day*
* 1918: *Wives of Men*
* 1918: *The Struggle Everlasting*
* 1919: *Her Code of Honor*
* 1919: *Her Game*
* 1919: *The Woman Under Oath*
* 1920: *The Eternal Mother*
* 1921: *The Black Panther's Cub*
* 1934: *Great Expectations*
* 1936: *Frankie and Johnnie*

### Televisiereekse 
* 1949: *Colgate Theatre''

## Eksterne skakels 
*
Donna Reed

**Donna Reed** (27 Januarie 1921 – 14 Januarie 1986) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente *The Picture of Dorian Gray* (1945), ''It's a Wonderful Life* (1946), en *From Here to Eternity* (1953), en in die televisiereeks *The Donna Reed Show* (1958).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1941: *The Getaway*
* 1941: *Shadow of the Thin Man*
* 1942: *Calling Dr. Gillespie*
* 1942: *Eyes in the Night*
* 1942: *Mokey*
* 1942: *Apache Trail*
* 1943: *The Man from Down Under*
* 1944: *Gentle Annie*
* 1944: *See Here, Private Hargrove*
* 1945: *The Picture of Dorian Gray*
* 1945: *They Were Expendable*
* 1946: *It's a Wonderful Life*
* 1946: *Faithful in My Fashion*
* 1947: *Green Dolphin Street*
* 1948: *Beyond Glory*
* 1949: *Chicago Deadline*
* 1951: *Saturday's Hero*
* 1952: *Hangman's Knot*
* 1952: *Scandal Sheet*
* 1953: *From Here to Eternity*
* 1953: *The Caddy*
* 1953: *Gun Fury*
* 1953: *Raiders of the Seven Seas*
* 1953: *Trouble Along the Way*
* 1954: *The Last Time I Saw Paris*
* 1954: *They Rode West*
* 1954: *Three Hours to Kill*
* 1955: *The Far Horizons*
* 1956: *The Benny Goodman Story*
* 1956: *Backlash*
* 1956: *Beyond Mombasa*
* 1956: *Ransom!*
* 1958: *The Whole Truth*

### Televisiereekse 
* 1958: *The Donna Reed Show*

### Televisierolprente 
* 1979: *The Best Place to Be*
* 1983: *Deadly Lessons''

## Eksterne skakels 
*
Lydia Reed

**Lydia Reed** (gebore 23 Augustus 1944) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *The Seven Little Foys* (1955), *High Society* (1956), en *The Vampire* (1957), en in die televisiereeks *Matinee Theatre* (1955).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1955: *The Seven Little Foys*
* 1956: *High Society*
* 1957: *The Vampire*
* 1962: The Music Man
* 1963: Cleopatra

### Televisiereekse 
* 1953: *Valiant Lady*
* 1954: *The World of Mr. Sweeney*
* 1955: *Matinee Theatre*
* 1957: *The Real McCoys*

## Eksterne skakels 
*
Tracy Reed (Amerikaanse aktrise)

**Tracy Reed** (gebore 28 Oktober 1949) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Trouble Man* (1972) en *Running Scared* (1986), en in die televisiereekse *Love, American Style* (1969) en *McCloud* (1970).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1972: *Trouble Man*
* 1976: *No Way Back*
* 1986: *Running Scared*

### Televisiereekse 
* 1969: *Love, American Style*
* 1970: *McCloud*
* 1970: *Barefoot in the Park*
* 1976: *Future Cop*

### Televisierolprente 
* 1973: *Stone*
* 1978: *Top Secret*
* 1983: *Just a Little More Love*
* 1984: *Sins of the Past*

## Eksterne skakels 
*
Hedwiga Reicher

**Hedwiga Reicher** (12 Junie 1884 – 2 September 1971) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente *The Leopard Lady* (1928), *Lucky Star* (1929), *The Godless Girl* (1929), en *Confessions of a Nazi Spy* (1939).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1928: *The Leopard Lady*
* 1929: *Lucky Star*
* 1929: *The Godless Girl*
* 1931: *Mordprozeß Mary Dugan*
* 1939: *Confessions of a Nazi Spy*

## Eksterne skakels 
*
Vivian Reed (stomrolprentaktrise)

**Vivian Reed** (17 April 1894 – 19 Julie 1989) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente *The Eternal Feminine* (1915), *Little Lost Sister* (1917), *The Lad and the Lion* (1917), en *The Guilty Man* (1918).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1914: *The Last Egyptian*
* 1915: *The Eternal Feminine*
* 1915: *The Heart of Maryland*
* 1916: *At Piney Ridge*
* 1917: *Little Lost Sister*
* 1917: *The Lad and the Lion*
* 1917: *The Princess of Patches*
* 1917: ''The Bull's Eye*
* 1918: *The Guilty Man*
* 1919: *It's a Bear''

## Eksterne skakels 
*
Beatrice Prentice

**Beatrice Prentice** (1 September 1884 – 30 Mei 1977) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent *Nearly a King* (1916).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1916: *Nearly a King*

## Eksterne skakels 
*
Stephanus le Roux Marais

**Stephanus le Roux Marais** (1 Februarie 1896 – 25 Mei 1979) was 'n Suid-Afrikaanse komponis. Hy is gebore by Aasvoëlkop naby Bloemfontein. Hy het sy eerste musiekles ontvang toe hy agt jaar oud was.

In 1905 het die Marais-gesin na Stellenbosch verhuis, waar die vader hom as predikant bekwaam en Marais 'n private skool bygewoon en verdere klavierlesse ontvang het. In 1910 het Marais sy skoolopleiding op Wepener voltooi, waarheen sy vader 'n beroep aanvaar het.

In Bloemfontein het Marais hom as onderwyser bekwaam en gedurende sy studiejare het hy musieklesse ontvang van prof. P.K. de Villiers, onder wie se invloed hy ook begin komponeer het. 'n Tyd lank het Marais 'n bestaan gemaak as orrelis en van 1921 af het hy onder prof W.H. Bell aan die Musiekkollege in Kaapstad gestudeer.

In 1923/24 het hy sy studies in Londen aan die *Royal College of Music* voortgesit en die ARCM-diploma verwerf. Na sy terugkeer na Suid-Afrika in 1924 het Marais vir die volgende 40 jaar verskeie orrelisposte oral in die land beklee. Hy het ook private musiekonderrig gegee en dikwels as solis opgetree.

Mettertyd is van Marais se komposisies, hoofsaaklik toonsettings van gedigte, gepubliseer. Hy het ook al hoe meer toekennings verower. Sowat die helfte van sy groot liedereskat het hy op Ermelo gekomponeer, waar hy tussen 1930 en 1940 musiekonderwyser en kerkorrelis was. In Januarie 1941 is Marais aangestel as dosent in skoolmusiek en sang aan die Wellingtonse Onderwyserskollege en een van die kollege koor se eerste opnames was van 'n Maraiskomposisie. In 1945 is hy met Edith Rex, ’n nooi van Aberdeen, getroud en hy het sy eerste gepubliseerde klavier werk, *My eerste musiekboek*, aan haar opgedra.

Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se erepenning vir musiek is in 1946 aan Marais toegeken. Hy het mettertyd kennis gemaak met Suid-Afrikaanse musici soos Louis Knobel, Helena Strauss en Mimi Coertse, en mej. Coertse het een van die voorste vertolkers van Marais se liedere geword. Saam met Hanlie van Niekerk en Cato Brink het mej. Coertse Marais se liedere oorsee bekend gestel.

In 1962 het die eerste uitvoering van Marais se operette *Lida en die liedjieskrywer* plaasgevind. Die werk, met sy ballet- en koor nommers, het 'n gewilde skooloperette geword. S. le Roux Marais is een van die baanbrekers op die gebied van die Afrikaanse kunslied. 'n Hele aantal van sy toonsettings is reeds op plate opgeneem, met inbegrip van die bekende *Oktobermaand*, *Heimwee*, *Kom dans Klaradyn* en *Die roos*.

Benewens sy komposisie was Marais ook 'n erkende skilder, veral van stillewes. Hy is op 25 Mei 1979 op Graaff-Reinet oorlede.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 18, bl. 43
* Beyers C.J. (Ed) 1987. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Raad vir Geesteswetesnkaplike Navorsing, Pretoria. Vol 5 bl 519
* Henning, C.G.: S. Le Roux Marais. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 14, nr. 4, Junie 1965
Domenico Scarlatti

duimnael|Domenico Scarlatti portret

**Giuseppe Domenico Scarlatti** (Napels, 26 Oktober 1685 – Madrid, 23 Julie 1757) was 'n Italiaanse komponis. Sy werke word primêr op grond van kronologie en tydsvlak geklassifiseer as Barokmusiek, alhoewel sy werke instrumenteel was in die ontwikkeling van die Klassieke styl. Hy was een van die min Barok komponiste om die oorgang te maak na die klassieke periode. Soos sy luisterryke vader, Alessandro Scarlatti, het hy gekomponeer in 'n variëteit van musikale vorme, alhoewel hy vandag grotendeels bekend is vir sy 555 sonatas vir klavesimbel. Hy het 'n groot deel van sy lewe spandeer in diens van die Portugese en Spaanse koninklike families.

## Verwysings
Deutsche Grammophon

**Deutsche Grammophon** (DGG) is tans die oudste plaatetiket ter wêreld wat in klassieke musiekopnames spesialiseer. Dit is oorspronklik op 6 Desember 1898 deur twee broers, Emil en Josef Berliner, in Hannover as *Deutsche Grammophon-Gesellschaft (DGG)* gestig. In die 20ste eeu het die onderneming met sy langspelers van hoë klankgehalte, wat deur bekende orkesters en musici opgeneem is, die wêreldleier geword op die mark vir klassieke musiek.

1972 het DGG saamgesmelt met *PolyGram* wat op sy beurt in 1998 deur die *Universal Music Group (UMG)* oorgeneem is. In 2000 het UMG se eienaar, *The Seagram Company Ltd.*, sy belange in die *Universal Music*-houermaatskappy aan die Franse media-onderneming Vivendi verkoop. As plate-etiket in besit van UMG bestaan *Deutsche Grammophon* steeds. Die etiket het sy setel in die Berlynse stadsdeel Friedrichshain.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Mstislav Rostropovich

duimnael
**Mstislav Leopoldovich "Slava" Rostropovich** (Russies: Мстисла́в Леопо́льдович Ростропо́вич, Mstislav Leopol'dovič Rostropovič, uitgespreek [rəstrɐˈpovʲɪtɕ]; * 27 Maart 1927 – † 27 April 2007) was 'n Sowjettjellis en -dirigent.

Hy word beskou as een van die grootste tjelliste van die 20ste Eeu. Bykomend tot sy interpretasies en sy tegniek, is hy bekend daarvoor dat hy nuwe werke geïnspireer en aangevra het van komponiste, op welke wyse die tjello repertoire meer as enige ander tjellis voor of na sy tyd vergroot is.

Hy het meer as 100 werke geïnspireer en dit die eerste keer gespeel; en in die proses langdurige vriendskappe en artistieke vennootskappe met komponiste soos Dmitri Sjostakowitsj, Sergei Prokofiëf, Henri Dutilleux, Witold Lutosławski, Olivier Messiaen, Luciano Berio, Krzysztof Penderecki, Alfred Schnittke, Norbert Moret, Andreas Makris, Leonard Bernstein en Benjamin Britten gevorm.

Rostropovich was internasionaal erken as 'n stoere ondersteuner van menseregte, en het in 1974 die Toekenning van die Internasionale Liga van Menseregte ontvang. Hy was getroud met die sopraan Galina Vishnevskaya, en het twee dogters gehad, naamlik Olga and Elena Rostropovich.

## Verwysings
Leonid Kogan

**Leonid Borisovich Kogan** (Russies: Леони́д Бори́сович Ко́ган; Oekraïens: Леонід Борисович Коган; 14 November 1924 in Dnipro – 17 Desember 1982 in Mytishchi) was 'n prominente Sowjetse violis van Joodse afkoms gedurende die 20ste eeu. Baie mense beskou hom as die grootste violis van die 20ste eeu.
Hy word in besonder beskou as een van die beste verteenwoordigers van die Sowjet Skool (oftewel wyse of tegniek) van vioolspeel.

## Verwysings
Luna Paige

**Luna Paige** is 'n Afrikaanse sangeres. Haar solodebuutalbum, *Luna* is in 2003 opgeneem. Sy het in 2002 in Stellenbosch gegradueer. Alhoewel haar moedertaal Afrikaans is, het sy aanvanklik in Engels gesing, en eindelik na 10 jaar in Afrikaans begin sing.

Sy het al saam met talle ander Suid Afrikaanse kunstenaars, soos Chris Chameleon, Gerald Clark, Nick Turner en Jamie Jupiter opgetree.

## Diskografie 
* Dis die dors & Harmonie 2024
* Gee my ritme (enkelvrystelling) 2016
*Groot is jy (enkelvrystelling) 2014
* Borders & Beyond, 2014
* Storielied, 2012
* Wonderful Life, 2009
* Missing Pieces, 2005
* Luna, 2003

## Ander Produksies 
* Korreltjie kantel, geinspireer deur die liefdesverhouding tussen Andre P. Brink. en die digter Ingrid Jonker

## Verwysings 
## Sien ook 
* Afrikaanse musiek
* Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars

## Eksterne skakels 
* Luna Paige se amptelike webtuiste
* Soundcloud
Gerald Clark

**Gerald Clark** (gebore 30 Junie 1978) is 'n Suid Afrikaanse sanger. Hy het saam met menigte musikante opgetree sedert 1996, sy eerste CD optrede was as hoofsanger van die Stellenbosch Blues groep *Delta Blue*. Hy het sy solodebuutalbum, *AfroBoer & The Golden Goose* in 2015 vrygestel. 

## Diskografie 
* afrocoustic (2017)
* AfroBoer & the GoldenGoose (2015)

## Verwysings 
## Sien ook 
* Afrikaanse musiek
* Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars

## Eksterne skakels 
* Gerald Clark se tuisblad
McDonnell F-101 Voodoo

Die **McDonnell F-101 Voodoo** is 'n Amerikaanse vegvliegtuig wat oorspronklik ontwikkel is om bomwerpers tydens hul missies te vergesel. Die *Voodoo* is ontwikkel vanaf die XF-88 onderskeppingsvliegtuig wat reeds in 1948 gevlieg het. Hulle moes die Convair B-36 Peacemakers vergesel tydens missies. Alhoewel die *Voodoo* nie die hele tog met die B-36's kon meemaak nie was hulle togafstand van 2,450 km indrukwekkend. Die *Voodoo* het 'n lang loopbaan in die Amerikaanse Lugmag gehad waar dit ook in 'n onderskeppingsrol gebruik is sowel as vir verkenning. Dit was die lugmag se eerste supersoniese verkenningsvliegtuig.

Die prototipe, F-101A, het op 29 September 1954 sy nooiensvlug voltooi. Nadat die vliegtuig in diens gestel is in 1957 is dit gebruik om verskeie rekords vir spoed, uitvermoë en klimvermoë te probeer verbeter. Dit was gedoen om aan die Sowjetunie te wys hoe gevorderd die Amerikaanse vegvliegtuie op daardie stadium was.

Op 27 November 1957 het vier model RF-101A's (verkenningsvliegtuie) vanaf March-lugmag basis in Kalifornië opgestyg en oos gevlieg. Nadat hulle in die lug brandstof hervul het het twee verder gevlieg tot by die McGuire-lugmag basis in New Jersey. Die ander twee het omgedraai en weer in Kalifornië geland.

Majoor Adrian Drew met 'n F-101A het by die Edwards lugmagbasis 'n absolute spoed rekord van 1,942.97 km/h daargestel. Al hierdie rekords het die *Voodoo* die bynaam *One-Oh-Wonder* laat kry. Die tweesitplek alleweerstoestand F-101B het in 1957 verskyn. Dit was toegerus met 'n Hughes vuurbeheerstelsel en was bewapen met ses Falcon lug-tot-lug missiele of twee Genie lug-tot-lug missiele met kernpunte en vier Falcons.

In 1961 was ses en vyftig van die vliegtuie oorgeplaas na die Koninklike Kanadese Lugmag as model CF-101B. 'n Dekade later was hulle eers vervang met beter vliegtuie. Die Amerikaanse en Kanadese vliegtuie het die noordpool gebied beskerm en bewaak teen Sowjet bomwerpers. Die laaste Amerikaanse Lugmag F-101 is eers in 1971 uit diens onttrek en die van die *Air National Guard* eers in 1983. Verkennings vliegtuie was ook verkoop aan die Chinese Nasionale Lugmag.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Glenn Gould

duimnael|Glenn Gould
**Glenn Herbert Gould**  (/ɡuːld/; 25 September 1932 – 4 Oktober 1982) was 'n Kanadese pianis wat een van die mees bekende en gevierde klassieke pianiste van die 20ste eeu geword het.

Hy was bekend as 'n uitmuntende interpreteerder van die werke vir klavesimbel van Johann Sebastian Bach. Gedurende sy opvoerings het Gould uitgeblink met 'n merkwaardige tegniese begaafdheid en die kapasiteit om die kontrapuntale oftewel polifoniese teksture van Bach se musiek te artikuleer.

Gould het die Romantiese standaardklavierliteratuur deur Frederic Chopin, Franz Liszt en andere verwerp ten gunste van Barok, Renaissance, laat-romantiese en moderne komponiste. Alhoewel sy opnames oorheers is deur Bach en Beethoven, was Gould se repertoire divers, insluitende werke deur Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Johannes Brahms en voor-Barokse komponiste soos Jan Pieterszoon Sweelinck, Orlando Gibbons en William Byrd, en sulke 20de eeuse komponiste soos Paul Hindemith, Arnold Schönberg en Richard Strauss. Gould was bekend vir verskeie eksentrisiteite; van sy onortodokse musikale interpretasies en maniërismes by die sleutelbord tot aspekte van sy leefstyl en gedrag. Hy het op die ouderdom van 31 jaar opgehou met konsertuitvoerings ten einde te konsentreer op studio-opnames en ander projekte.    

Gould was ook 'n skrywer, vervaardiger, en dirigent. Hy was 'n uiters produktiewe bydraer tot musiekjoernale, waarin hy musiekteorie bespreek het en sy musikale filosofie uiteengesit het. Gould het in regstreekse radio- en televisie-uitsendings opgetree, en het drie *musique concrète*-radiodokumentêre oor afgeleë gebiede van Kanada vervaardig, die sogenaamde *Solitude Trilogie*.

## Verwysings
Dirk Meerkotter

**Dirk Adriaan Meerkotter** (9 Februarie 1922 – 17 Desember 2017) was ’n Suid-Afrikaanse kunstenaar.

Meerkotter is in Pietersburg gebore en het die grootste deel van sy kinderjare in Johannesburg deurgebring. Gedurende 1944 het Meerkotter vir ’n rukkie tekenonderrig onder leiding van Maurice van Essche aan die Kunsskool van die destydse Witwatersrandse Tegniese Kollege ontvang.

Meerkotter, ’n apteker van beroep, het homself in sy vrye tyd egter in ander media, soos akriel, waterverf en olieverf, en ander kunssoorte, soos pottebakkery en grafiese kuns, onderrig. Sy vroeëre werke toon duidelike invloede van Van Essche en die Kubisme, maar hy het later ’n eie, individuele styl ontwikkel.

Hoewel hy studiereise na die buiteland onderneem het, het kunsstrominge en kunstenaars daar geen invloed op sy styl gehad nie. Meerkotter was voortdurend besig om die tegniese moontlikhede van verskillende media te ontwikkel. Afgesien van die sukses wat hy as skilder behaal het, was hy ook ’n bedrewe etser en pottebakker.

Hy het in 1961 vir die eerste keer met pottebakkersklei begin werk. Sy eerste werke in die medium was hoofsaaklik gebruiksvoorwerpe, maar sedertdien het hy verskeie openbare opdragte in keramiekpanele uitgevoer. Meerkotter maak van ’n verskeidenheid van kleure in sy skilderkuns gebruik en wend dikwels swart aan om ’n dramatiese effek te verkry.

Sy werk is nie-figuratief en abstrak en simbole van primitiewe herkoms kom dikwels daarin voor. Dirk Meerkotter het nie net uitgebreid in Suid-Afrika uitgestal nie, maar het die land ook op buitelandse tentoonstellings verteenwoordig. Van sy werk is in verskeie Suid-Afrikaanse museums opgeneem asook in die versameling van die Rembrandt-kunsstigting, die Schlesinger-versameling, die Pretoriase Kunsmuseum, die Ann Bryant-kunsmuseum in Oos-Londen en die Kunsmuseum in Durban.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 18, bl. 92
* Brosjure van die Republiekfees 1966 • Kunsuitstallings in amptelike opdrag gereël deur die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging
* van Graan, Riena: Die kuns van Dirk Meerkotter. In: Lantern.Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 23, nr. 1, September 1973

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Dirk Meerkotter se tuisblad
Nina Quartero

**Nina Quartero** (17 Maart 1908 – 23 November 1985) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Devil's Brother* (1933), *The Cyclone Ranger* (1935), *The Three Mesquiteers* (1936), en *Left-Handed Law* (1937).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1928: *Driftin' Sands*
* 1928: *The Red Mark*
* 1929: *The Eternal Woman*
* 1929: *Frozen River*
* 1931: *Arizona Terror*
* 1931: *The Hawk*
* 1931: *Trapped*
* 1933: *The Devil's Brother*
* 1933: *The Man from Monterey*
* 1933: *Under Secret Orders*
* 1935: *The Cyclone Ranger*
* 1936: *The Three Mesquiteers*
* 1937: *Left-Handed Law''

## Eksterne skakels 
*
Charles Munch

210px|duimnael 

**Charles Münch** (Franse uitspraak: ​[ʃaʁl mynʃ]; * 26 September 1891 – † 6 November 1968) was 'n Elsassiese, Duits-gebore Franse simfoniedirigent en violis. 

Hy was bekend vir die bemeestering van die Franse orkestrale repertoire, en as musiekdirekteur van die Boston Simfonieorkes.
George Szell

thumb|George Szell (1954)

**George Szell** (/ˈsɛl/; 7 Junie 1897 – 30 Julie 1970), oorspronklike naam György Széll, György Endre Szél, of Georg Szell, was 'n Hongaarsgebore Amerikaanse dirigent en komponis van Joodse afkoms. Hy word beskou as een van die twintigste eeu se grootste dirigente. Hy word veral onthou vir sy lang en suksesvolle tyd as musiekdirekteur van die Cleveland Simfonieorkes van Cleveland, Ohio, en vir die opnames van die standaard klassieke repertoire wat hy gemaak het in Cleveland en saam met ander orkeste.

Szell het in 1946 na Cleveland verstrek om 'n gerespekteerde, dog effe klein, orkes oor te neem wat gesukkel het om te herstel van die ontwrigting van die Tweede Wêreldoorlog. By sy dood was hy daarmee gekrediteer dat hy, om die kritikus *Donal Henahan* aan te haal, die institusie gemaak het na "what many critics regarded as the world's keenest symphonic instrument."

Deur Szell se opnames het hy 'n teenwoordigheid in die klassieke musiekwêreld behou wat lank bly voortbestaan het na sy dood, en sy naam bly sinoniem met diè van die Cleveland Orkes. Toe hy op toer was met die orkes in die laat 1980's, het die toentertydse musiekdirekteur Christoph von Dohnányi opgemerk "Ons het 'n groot konsert gegee, en George Szell kry 'n groot resensie".

## Verwysings
Isaac Stern

thumb|Stern in 1980
**Isaac Stern** (21 Julie 1920 – 22 September 2001) was 'n Amerikaanse violis.

## Toekennings 
*Sonning Toekenning (1982; Denemarke)
*Wolf Prys
*Kennedy Center Honors (1984)
*Grammy Toekenning vir Beste Instrumentale Solisuitvoering (met orkes) (1962, 1963, 1965, 1982)
*Grammy Toekenning vir Beste Kamermusiek Opvoering (1971, 1992)
*Nasionale Medalje van Kuns (1991)
*Presidensiële Vryheidsmedalje (1992)
*Polar Musiekprys (2000; (Swede)
*Commandeur de la Légion d'honneur (1990)
*Goue medalje van die Koninklike Filharmoniese Genootskap (1991)
*Carnegie Hall Midtown Manhattan, New York: hoof ouditorium vernoem na Isaac Stern in 1997.
*In 2012 was 'n straat in Tel Aviv vernoem na Stern.

## Verwysings
Constance Purdy

**Constance Purdy** (3 Augustus 1887 – 1 April 1960) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente *The Bashful Bachelor* (1942), *White Savage* (1943), en *Blonde Dynamite* (1950).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1942: *The Bashful Bachelor*
* 1943: *White Savage*
* 1950: *Blonde Dynamite*

## Eksterne skakels 
*
Witold Lutosławski

duimnael|Witold Lutosławski (1992)

**Witold Roman Lutosławski** (Pools: [ˈvitɔld lutɔsˈwafski]; 25 Januarie 1913 – 7 Februarie 1994) was 'n Poolse komponis en orkestrale dirigent. Hy was een van die grootste Europese komponiste van die 20ste eeu, en een van die mees roemrykste Poolse musikante tydens die laaste drie dekades van sy lewe.

Hy het baie internasionale prys en toekennings ontvang. Sy komposisies (waarvan hy 'n noemenswaardige dirigent van was) sluit vier simfonieë, 'n Concerto vir Orkes, strykkwartette, instrumentale werke, concertos, en orkestrale liederesiklusse in.

Lutosławski het in sy jeugdige dae klavier en komposisie in Warskou gestudeer. Sy vroeëre werke is beïnvloed deur Poolse volksmusiek, en sy styl vertoon 'n wye reeks ryk atmosferiese teksture. Hy het weldra begin om sy eie karakteristieke tegniek in die 1950's te ontwikkel. Sy musiek vanaf diè periode inkorporeer sy eie metodes van die opbou van harmonieë uit klein groepe musikale intervalle. Sy styl gebruik ook *aleatoriese* prosesse waarin die ritmiese koördinasie van die dele onderworpe is aan 'n element van kans.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog, waartydens die Duitsers nie daarin kon slaag om hom te vang nie, het Lutosławski 'n lewe gemaak deur klavier in die kroeë van Warskou te speel. Na die oorlog het die Stalinistiese owerhede sy 1ste Simfonie verban vir die "formalisme" daarvan-synde dat dit net toeganklik sou wees vir die elite. Lutosławski het geglo dat sulke anti-formalisme 'n ongeregverdigde terugwaartse stap was, en hy het vasbeslote daarna gestreef om sy artistiese integriteit te handhaaf. In die 1980's het Lutosławski artistiese ondersteuning gegee aan die Solidariteit beweging. Aan die einde van sy lewe is die *Orde van die Wit Arend*, Pole se hoogste eer, aan Lutosławski toegeken.
Lyn Wadley

**Lyn Wadley** FRSSAf is 'n ereprofessor in argeologie, geaffilieer met die Department van Argeologie en die Instituut vir Evolusie aan die Universiteit van die Witwatersrand.

In 2014 het die Koninklike Vereniging van Suid-Afrika haar 'n genoot gemaak.

## Navorsing 
Vir haar doktorale-navorsing het sy 'n model van die sosiale organisasie van holoseen (Later-steentydperk-jagterversamelaars) ontwikkel wat fokus op seisoenale samevoeging en verspreiding van groepe. By uitgrawings het sy 'n moontlike versamelingsplek, Jubilee-skuiling, en 'n moontlike verspreidingsgebied, Cave James, geïdentifiseer.

Ná haar Ph.D het sy Rose Cottage Cave in die Vrystaat begin uitgrawe. Haar navorsing het gefokus op die Holocene en Pleistocene Later-Steentydperk en op die Middel-Steentydperk. Die opgrawings het belangrike inligting opgelewer oor die tegnologiese organisasie van die Middel-Steentyd Howieson se Poort industrie en op die kognitiewe kompleksiteit van moderne menslike gedrag gedurende hierdie deel van die middelste Steentydperk.

Wadley is die direkteur van die navorsingseenheid ACACIA (Ancient Cognition and Culture in Africa) (Antieke Kognisie en Kultuur in Afrika) aan die Universiteit van die Witwatersrand. Die doel van hierdie navorsingseenheid is om kwessies van kognisie en kultuur in die Middelste Steentydperk ​​in Suid-Afrika te ondersoek. Die argeologiese materiaal wat deur die ACACIA-personeel en gegradueerde studente die afgelope 12 jaar ontleed is, was in die Sibudu grot in KwaZulu-Natal ontdek. Wadley het ook eksperimentele argeologie gedoen om tegniese prosesse wat tydens die Middeleeue aangeneem is, te verstaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Publikasies deur Lyn Wadley op *ResearchGate*
*Lyn Wadley op die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronne-agentskap
*Lyn Wadley op die Koninklike Vereniging van Suid-Afrika se webwerf
Paul Dukas

duimnael|regs|Paul Dukas
**Paul Abraham Dukas** (Frans: [dykas]; 1 Oktober 1865 – 17 Mei 1935) was 'n Franse komponis, kritikus en pedagoog. Hy was 'n leergierige persoon met 'n ingetoë geaardheid, en was baie selfkrities. Hy het baie van sy werke versaak en selfs vernietig. 

Sy bekendste werk is die orkesstuk genaamd ''L'apprenti sorcier*. Die werk se bekendheid het van sy ander werke ver oortref of oorskadu en bly dit steeds doen. Van sy ander werke is die opera *Ariane et Barbe-bleue'', 'n simfonie, twee substansiële werke vir soloklavier, en laastens 'n ballet, *La Péri*.

Op 'n tydstip toe Franse musikante verdeel was in konserwatiewe en progressiewe faksies, het Dukas nie aan een behoort nie. Hy het egter die bewondering van beide behou. Sy werke is beïnvloed deur komponiste soos Beethoven, Berlioz, Franck, d'Indy en Debussy.

Hy het gelyklopend met sy komposisieloopbaan as musiekkritikus gewerk, en het gereeld bydraes gelewer aan ten minste vyf Franse joernale. Hy is later in sy lewe aangestel as professor van komposisie by die *Conservatoire de Paris* en die *École Normale de Musique* en sy studente het Maurice Duruflé, Olivier Messiaen, Manuel Ponce en Joaquín Rodrigo ingesluit.

## Vroeë lewe 
Dukas is gebore in Parys, die tweede seun in 'n Joodse familie van drie kinders.

## Verwysings
Olivier Messiaen

duimnael|Olivier Messiaen in 1986
**Olivier Eugène Prosper Charles Messiaen** (Frans: [ɔlivje mɛsjɑ̃]; * 10 Desember 1908 – † 27 April 1992) was 'n Franse komponis, orrelis, en ornitoloog, en een van die belangrikste komponiste van die 20ste eeu.

Sy musiek is wat betref ritme kompleks en wat betref harmonie en melodie het hy 'n sisteem gebruik wat hy noem modes van beperkte transposisie, welke hy verkry het uit die sisteme van materiaal wat gegenereer is deur vroeëre komposisies en improvisasie.

Hy het musiek geskryf vir kamerensembles en -orkeste, sowel as vokale musiek en solowerke vir orrel en klavier. Hy het ook geëksperimenteer met die gebruik van  nuwe elektroniese instrumente wat ontwikkel is in Europa gedurende sy leeftyd.

Messiaen het wys gereis en het werke geskryf wat geïnspireer is deur verskillende invloed soos Japannese musiek, die landskap ven *Bryce Canyon* in Utah en die lewe van Franciskus van Assisi. Hy het gesê dat hy kleure waargeneem het wanneer hy seker musikale akkoorde gehoor het ('n verskynsel of fenomeen bekend as sinestesie in sy letterlike manifestasie). Hy het ook gesê dat kombinasies van hierdie kleure belangrik was in sy proses van komposisie. Hy het vir 'n kort periode geëksperimenteer met die *parametrisasie* wat geassosieer word met "totale serialisme", in welke veld hy dikwels aangehaal word as 'n innoverende persoon. Sy styl het baie globale musikale invloede geabsorbeer, soos bv. Indonesiese *gamelan*. (ingestemde perkussie is prominent in sy orkestrale werke)

Messiaen het die Paryse Konservatorium op die ouderdom van 11 jaar betree en het onderrig ontvang vanaf onder andere Paul Dukas, Maurice Emmanuel, Charles-Marie Widor en Marcel Dupré. Hy was aangestel as orrelis by die *Église de la Sainte-Trinité*, Parys, in 1931. Dit was 'n pos wat hy sou hou tot sy dood. Hy het onderrig gegee by die *Schola Cantorum de Paris* gedurende die 1930's. By die val in 1940 van Frankryk was Messiaen 'n krygsgevangene gemaak. In die tyd het hy sy *Quatuor pour la fin du temps* ("Kwartet vir die Einde van Tyd") gekomponeer vir die vier beskikbare instrumente naamlik —klavier, viool, tjello en klarinet. Die stuk was die eerste keer deur Messiaen en sy mede gevangenes voor 'n verhoor van gevangenes en wagte opgevoer. Hy was kort na sy vrylating in 1941 aangestel as professor in harmonie, en later ook professor van komposisie in 1966 by die Parys Konservatorium. Die posisies het hy gehou tot sy aftrede in 1978. Sy vele uitsonderlike studente sluit George Benjamin, Alexander Goehr, Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, en Yvonne Loriod, in, wie sy tweede vrou sou word.

Hy het glo die sang van voëls fassinerend gevind, en het regoor die wêreld voëlsang opgeneem, wat hy geïnkorporeer het in sy musiek. Sy innoverende gebruik van kleur en sy begrip van die verhouding tussen tyd en musiek, sowel as sy gebruik van voëlsang is van die eienskappe van Messiaen se musiek uitsonderlik maak.

## Bronne en notas
Luciano Berio

**Luciano Berio**, **Cavaliere di Gran Croce** OMRI (24 Oktober 1925 – 27 Mei 2003) was 'n Italiaanse komponis. Hy is bekend vir sy eksperimentele werk (veral sy 1968 komposisie *Sinfonia*, en sy reeks virtuose solostukke genaamd *Sequenza*) en ook vir sy pionerende werk in elektroniese musiek.

## Verwysings
Dębica

**Dębica** ([dɛmˈbit͡sa]; Jiddisj: דעמביץ‎ Dembitz) is 'n stad in die suidooste van Pole met 46&nbsp;693 inwoners, soos op 2 Junie 2009..

Dit is die hoofstad van die *Dębicastreek*. Sedert 1999 is dit geleë in die Woiwodskap Subkarpate; dit was voorheen geleë in die *Tarnów* woiwodskap (1975–1998). Dębica behoort aan die geskiedkundige provinsie van *Mindere Pole*, en dit was vir eeue deel van die *Sandomierz* woiwodskap.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Alfred Schnittke

duimnael|Alfred Schnittke
**Alfred Garrievich Schnittke** (Russies: Альфре́д Га́рриевич Шни́тке, Alfred Garrievich Shnitke; * 24 November 1934 –†  3 Augustus 1998) was 'n Sowjet en Duitse komponis. Schnittke se vroeë musiek toon die beduidende invloed van Dmitri Sjostakowitsj. Hy het 'n polistilistiese tegniek ontwikkel in werke soos sy epiese Simfonie No. 1 (1969–1972) en sy eerste concerto grosso (1977). 

In die 1980s het Schnittke se werk oorsee meer bekend geword met die publikasie van sy tweede (1980) en derde (1983) strykkwartette en die Stryktrio (1985); asook die ballet *Peer Gynt* (1985–1987); die derde (1981), vierde (1984), en vyfde (1988) simfonieë en die altvioolkonsert (1985) en eerste Tjellokonsert (1985–1986). 

Soos sy gesondheid agteruitgegaan het, het Schnittke se musiek die ekstroversie van sy polistilisme begin verwerp, en terugbeweeg na 'n meer ingetoë en somber styl.

## Bronne 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
*
Krzysztof Penderecki

, 2008
]]

**Krzysztof Eugeniusz Penderecki** (Pools: [ˈkʂɨʂtɔf pɛndɛˈrɛt͡skʲi]; 23 November 1933 – 29 Maart 2020) was 'n Poolse komponis en dirigent. *The Guardian* het hom Pole se grootste lewende komponis genoem.

Van sy mees bekendste werke is *Trenodie aan die slagoffers van Hirosjima*, sy Simfonie No. 3, sy Sint Lukas Passie, die *Poolse Mis*, en *Anaklasis en Utrenja*. Penderecki het vier operas, agt simfonieë, en ander orkesstukke gekomponeer, asook 'n variëteit van instrumentale concertos, koorverwerkings van meestal godsdienstige tekste, en kamer- en instrumentale werke.

Hy is in Dębica, Pole, gebore. Penderecki het musiek studeer aan die Jagielloniese Universiteit asook die Akademie van Musiek in Krakau. Nadat hy gegradueer het aan die Akademie van Musiek het Penderecki 'n onderwyser geword by die akademie, en in 1959 sy loopbaan begin gedurende die Warskouse Herfsfees. Sy *Trenodie aan die slagoffers van Hiroshima* vir strykorkes en die koorwerk en die *Sint Lukas Passie* het kritiese lof ontvang.

Sy eerste operastuk, *Die Duiwels van Loudun*, was nie 'n onmiddellike sukses nie. In die begin van die 1970's het Penderecki se komposisiestyl met sy eerste vioolconcerto 'n verandering ondergaan. Die werk fokus op die semitoon en die tritoon. Sy koorwerk, die *Poolse Mis*, is geskryf in die 1980's en is in 1993 en 2005 uitgebrei.

Penderecki het baie luisterryke pryse en toekennings gewen, insluitende die *Kommandeur se Kruis* in 1964, die *Prix Italia* in 1967 en 1968, die *Ridderkruis van die Orde van Polonia Restituta* in 1964, vyf Grammy toekennings in onderskeidelik 1987, 1998, 2001, 2013 en 2017, die Wolfprys vir Kunste in 1987, en laastens die *Universiteit van Louisville Grawemeyer Toekenning vir Musiekkomposisie* in 1992.

## Verwysings
Ithaca, New York

**Ithaca** /ˈɪθəkə/ is 'n stad in die *Finger Lakes* streek van New York . Dit is die setel van *Tompkins County*, sowel as die grootste gemeenskap in die *Ithaca–Tompkins County* metropolitaanse area. Hierdie area bevat die munisipaliteite en die Stad van Ithaca, die dorp van *Cayuga Heights* en ander dorpe in die *Tompkins County*. Die Stad van Ithaca is geleë op die suidelike oewer van *Cayuga Meer*, in Sentrale New York, omtrent 45 myl (72 km) suid-wes van Syracuse. Dit is vernoem na die Griekse eiland Ithaca.

Ithaca is die tuisstad van Cornell-universiteit, 'n Ivy League-universiteit van oor die 20&nbsp;000 studente waarvan die meeste by die plaaslike kampus studeer. In 2010 was die stad se bevolking 30&nbsp;014. 'n 2017 sensusskatting het die bevolking gekonstateer as 31&nbsp;006.

Namgyal Monastiek in Ithaca is die Noord-Amerikaanse setel van *Tenzin Gyatso*, die 14de *Dalai Lama*.

## Verwysings
Henri Dutilleux

**Henri Dutilleux** (Frans: [ɑ̃ʁi dytijø]; 22 Januarie 1916 – 22 Mei 2013) was 'n Franse komponis wat grootliks aktief was in die tweede helfte van die 20ste eeu. Sy werk, wat internasionaal aangeprys is, was geskryf in die tradisie van Maurice Ravel, Claude Debussy, Albert Roussel and Olivier Messiaen, maar in 'n idiosinkratiese styl.

Sommige van sy bekende werke sluit 'n klaviersonata; twee simfonieë, die Tjello Concerto *Tout un monde lointain...* ('n Ganse verre wêreld), die viool concerto ''L'arbre des songes* (Die Boom van Drome), die strykkwartet *Ainsi la nuit'' (Derhalwe die Nag) en 'n sonatina vir fluit en klavier in.

Sommige van hierdie werke word beskou as meesterstukke van die klassieke musiek repertoire van die 20ste eeu. Dutilleux het werke geskryf vir gesiene en welbekende kunstenaars soos Charles Munch, George Szell, Mstislav Rostropovich, die Juilliard Strykkwartet, Isaac Stern, Paul Sacher, Anne-Sophie Mutter, Simon Rattle, Renée Fleming en Seiji Ozawa.

Paul Griffiths, skrywende in The New York Times het gesê: "Mnr Dutilleux se posisie in Franse musiek was eensaam, maar tog met trots gevul. Geleë tussen Olivier Messiaen en Pierre Boulez wat ouderdom betref, was hy skaars beïnvloed deur iedere een, alhoewel hy geïnteresseerd was in hul werke...Maar sy stem, wat gekenmerk is deur sensualiteit in harmonie en kleur, was sy eie.

Dutilleux het verskeie groot pryse gedurende sy loopbaan ontvang, vernaam die *Grand Prix de Rome* (1938), die Internasionale Musiekraad Rostrum van Komponiste (1955), die ''Grand-Croix de la Légion d'honneur* (2004), die *Ernst von Siemens Musiekprys* (2005), die Gouemedalje van die *Koninklike Filharmoniese Genootskap* (2008) en die Kravisprys (2011).

Bykomend tot sy aktiwiteite as komponis het hy ook vir 18 jaar gewerk as Hoof van Musiekproduksie vir *Radio Française*. Hy het ook onderrig gegee by die *École Normale de Musique de Paris*, by die *Conservatoire National Supérieur de Musique*, en was twee keer residensie komponis by die *Tanglewood'' musieksentrum in Lenox en Stockbridge, Massachusetts.

## Verwysings
Dingaan se fontein

duimnael|regs|Die hoogtes van Mthonjaneni
duimnael|regs|By die Zoeloe- Historiese Museum word tradisionele items van die Zoeloekultuur uitgestal

**Koning Dingaan se fontein** is volgens Zoeloe-oorlewering die bron waaruit Dingaan sy drinkwater laat skep het.

Die Mtonjaneni-bron lê digby die Mthonjaneni Lodge, 20 km noord van Melmoth langs die R66-pad na Ulundi en Vryheid.

Dit was Zoeloegebruik dat hul koning die onbetwiste reg gehad het op skoon drink- en badwater. Water was dikwels besoedel weens die baie mense en beeste by die koninklike kraal. In die tyd van Dingaan was die fontein by Mthonjaneni (“by die fontein”) so ‘n onbesoedelde bron. Elke dag het ‘n groep bevoorregte meisies onder die wakende oog van impi’s die 8 km van Dingaanstat (uMgungundlovu) na die fontein gestap om hul kleipotte met vars water te vul en dan weer teruggestap om die water by die koning se kraal af te lewer.

## Sien ook
* Mthonjaneni

## Verwysings
Drieldam

Die waterkering bekend as die **Drielbarrage** vorm saam met die Spioenkopdam, Sterkfonteindam, Driekloofdam, Woodstockdam en die Kilburndam deel van die Tugela-Vaal-waterprojek. Hierdie studam lê suidwes van Bergville en by die koördinate 28°  46′  48.9″  suid en 29°  17′  9,2″  oos. Dit het 'n opgaarvermoë van 18.2 miljoen kubieke meter. Die water uit die Tugelarivier word met 'n kanaal van 44&nbsp;km teen 11 kumek na die Jagersrust-pompstasie vervoer.

## Lees ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Sentenaar

Die **sentenaar** is ‘n nie-gestandaardiseerde gewigseenheid wat byna in onbruik verval het. Dit is tans slegs nog van historiese belang omdat die begrip nog gereeld in ou literatuur voorkom. Die begrip sentenaar is egter uiters verwarrend omdat die betekenisinhoud daarvan van land tot land en soms selfs van tydperk tot tydperk kan verskil.

## Europa
Na die invoering van die metrieke stelsel is die gewig van ‘n sentenaar in o.a. Nederland, Frankryk, Italië, Rusland, Pole, Switserland en Oostenryk vasgestel op 100 kilogram. Die oorspronklike gewig was 100 pond, maar die gewig van die pond het van plek tot plek verskil. Let op dat die Duitse woord vir ‘n sentenaar, die Zentner, verwys na ‘n gewig van 50 kg.

## Hundredweight
In die Engelssprekende wêreld staan die sentenaar bekend as die hundredweight. In die Verenigde State weeg die sentenaar 100lb, dit is 45.36 kg. Maar in Brittanje, Kanada en die destydse Britse koloniale ryk was dit gelyk aan 112 Engelse ponde oftewel 50.802kg. In beide stelsels is daar egter 20 sentenaar in ‘n ton.

## Suid-Afrika
In Suid-Afrika is in 1968 begin met die metrisering van mate en gewigte. Vanaf 1 Januarie 1973 is die gebruik van  imperiale mate en gewigte verbode en het die gebruik van die sentenaar verdwyn.

## Waarskuwing
Die woord sentenaar is Afrikaans, centenaar in Nederlands, Zentner in Duits en hundredweight in Engels het baie dikwels dikwels nie presies dieselfde betekenis nie, alhoewel woordeboeke die woorde as vertalings vir mekaar aandui. Die gewig van die sentenaar wat in Suid-Afrika in gebruik was voor die Britse oorname van die land en daarna verskil dikwels. Teen die middel van die 19de eeu is  die Nederlandse stelsel van mate en gewigte in die binneland van Suid-Afrika en later ook in die ZAR, Oranje-Vrystaat en Natal gebruik.

## Etimologie
Die woord sentenaar is afgelei van die Latynse woord centenarius met die betekenis “dit bevat honderd”. Die Engelse woord hundredweight word afgekort tot cwt, waar c staan vir die Latyn centum, met die betekenis van “’n honderd” en wt as ‘n afkorting vir weight. In Nederlands word soms die term “honderdgewicht” vir die hundredweight gebruik.
Syracuse, New York

**Syracuse** (/ˈsɪrəkjuːz, ˈsɛr-, -kjuːs/) is 'n stad in die distrik Onondaga County, New York (deelstaat), in die Verenigde State van Amerika. Syracuse dien as die distrik se administratiewe setel. Dit is die vyfde mees digbevolkte stad in die staat van New York na New York Stad, Buffalo, Rochester, en Yonkers.

Volgens die 2010 sensus was die stadsbevolking 145&nbsp;252 mense en die stad se metropolitaanse gebied het 'n bevolking van 662&nbsp;577 siele gehad. Dit is die ekonomiese en opvoedkundige sentrum van sentrale New York, 'n streek met oor die een miljoen inwoners. Syracuse is ook goed bedien met Konvensie venues, met 'n onderdorpse Konvensiekompleks. Syracuse is vernoem na die klassieke Griekse stad Siracusa op die oostelike kus van die Italiaanse eiland Sisilië. 

Die stad het oor die laaste twee eeue as 'n belangrike kruispad gefunksioneer, eerstens tussen die *Erie-kanaal* en sy sytakke, en later vir die spoorweë. Vandag is Syracuse op die interseksie van die Interstate 81- en Interstate 90- hoofweë geleë. Syracuse se lughawe is die grootste in die streek. Syracuse is die tuiste van *Syracuse Universiteit*, a belangrike navorsingsuniversiteit, sowel as *Le Moyne Kollege*, 'n nasionaal-erkende Liberale-Kunstekollege. In 2010 het Forbes Syracuse op vierde plek geplaas tussen die 10 top plekke in die VSA om 'n gesin in groot te maak.

## Verwysings
Max Reger

duimnael

**Johann Baptist Joseph Maximilian Reger** (19 Maart 1873 – 11 Mei 1916), algemeen bekend as Max Reger, was 'n Duitse komponis, pianis, orrelis, dirigent en pedagoog. Hy het gewerk as 'n konsertpianis, as musikale direkteur by die Leipzig Universiteitskerk, en ook as 'n professor by die Koninklike Konservatorium in Leipzig, en laastens as musiekdirekteur aan die hof van Hertog Georg II van *Sakse-Meiningen*.

Reger het in die begin meestal liedere, kamermusiek, koormusiek en werke vir klavier en orrel gekomponeer. Hy het hom later gewend na orkestrale komposisies, soos die populêre Variasies en Fuga op 'n Tema van Mozart, en aan werke vir koor en orkes soos die *Gesang der Verklärten* (1903), *Der 100. Psalm* (1909), *Der Einsiedler* en die *Hebbel Mis* (beide 1915).

## Verwysings
Johan Kloppers

**Johannes Jacobus "Madolo" Kloppers** (27 Augustus 1933, Delmas – c. Maart 2016) was tydens sy loopbaan van 37 jaar 'n leidende figuur in die ontwikkeling van die moderne Nasionale Krugerwildtuin. Danksy sy gereelde voetpatrollies kon hy groot dele van die wildtuin deeglik verken, sodat hy kundige bydraes kon lewer tot kartering en vasstelling van plekname. Sy Tsonga-bynaam "Madolo", oftewel "knieë", het na sy kenmerkende loopstyl verwys.

## Jeug
Hy het aan die Hoër Heidelberg Volkskool gematrikuleer en dan drie jaar lank medies aan die Universiteit van Pretoria studeer. Daarna het hy by die Suid-Afrikaanse Vloot aangesluit en terwyl hy opleiding ondergaan het, is hy 'n pos as wildbewaarder in die Krugerwildtuin aangebied. Die kundigheid van 'n historikus, etnoloog en 'n bedrewe taalkundige is hiervoor benodig, benewens sy deeglike kennis van die park wat oor 37 jaar heen opgedoen is. Kennis van die park se topografie, inwoners, geskiedenis en plekname is aangevul met 'n belangstelling in die historiese kaarte van die streek, en sy bewondering van die Tsonga-mense en hul pragtige beskrywende Tsonga-taal. 

Hierdie werk wat 1&nbsp;698 plekname in oënskou neem, het hy deels uit noodsaak verrig. Daaglikse bestuur van die wildtuin is naamlik in die wiele gery deur die dubbelsinnigheid van die plekname aldaar. Sekere liggings het onder verskillende plekname of spellings bekend gestaan, terwyl ander eenderse plekname weer vir verskillende liggings gebesig is. Kloppers moes deeglik kennis neem van die streeksgeskiedenis en die onderskeie tale waaruit die plekname ontleen is. Altesaam dertien inheemse en vreemde tale, waaronder Kiswahili en Hindi, was hier ter sprake. 

Kloppers se doelwit was 'n enkele pleknaam vir elke benaamde ligging. 'n Spruit wat tot onlangs as Manhlindlovu, Manzendhlovu, Nwatindhlopfu, Olifant of Olifantspruit bekend was, word byvoorbeeld op sy aanbeveling as N'watindhlopfu aangedui, wat ook die korrekte Tsonga-ortografie weerspieël. 

## Verwysings
Waterkloofspruit (Oos-Kaap, lat -32,16, long 25,29)

Die **Waterkloofspruit** is 'n spruit wat in die Oos-Kaap, Suid-Afrika vloei. Dit lê wes van Cradock in die omgewing van die Nasionale Bergkwaggapark.

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Waterkloofspruit se monding by Geonames.org (cc-by)
Waterkloofspruit (rivier, Noordwes, lat -25,74, long 27,28)

Die **Waterkloofspruit** is 'n rivier wat in Noordwes, Suid-Afrika vloei. Dit is 'n sytak van die Hexrivier naby Rustenburg.

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Waterkloofspruit se monding by Geonames.org (cc-by)
Waterkloof (vallei, Oos-Kaap, lat -32,18, long 23,75)

Die **Waterkloof** is 'n vallei in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.

## Notas 
## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Waterkloofvallei in die Oos-Kaap by Geonames.org (cc-by)
Waterkloof (vallei, Gauteng, lat -25,95, long 27,65)

Die **Waterkloof** is 'n vallei in Gauteng, Suid-Afrika. Dit moet nie verwar word met die voorstad Waterkloof in Pretoria nie.

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Waterkloofvallei in Gauteng by Geonames.org (cc-by)
Christchurch-aanval van 2019

duimnael|Al Noor-moskee
Die **Christchurch-aanval van 2019** het by die Al Noor-moskee en die Linwood Islamitiese sentrum in Christchurch, Nieu-Seeland plaasgevind. Die aanval het om 13:40 op 15 Maart 2019 NZDT (00:40 UTC) tydens die gebruiklike Vrydaggebed begin. 51 mense is in die skietaanval dood. Die polisie het twee motorbomme opgespoor en onskadelik gestel.

Die voorval is die eerste massaskietvoorval in Nieu-Seeland sedert die Raurimu-slagting van 1997 en is deur die Nieu-Seelandse premier Jacinda Ardern, Australiese premier Scott Morrison en VK-premier Theresa May as 'n terroriste-aanval bestempel. Die aanvaller het as 'n eensame wolf-terroris opgetree.

Brenton Tarrant, 'n 28-jarige Australiese man, wat in mediaberigte as 'n aanhanger van wit meerderwaardigheid beskryf word, is gearresteer en is aanvanklik van een moord aangekla.   Tarrant is later aangekla van 51 moorde, 40 gevalle van poging tot moord en die pleeg van 'n terroriste-daad. Hy het onskuldig gepleit op alle aanklagte, met die verhoor wat na verwagting in Junie 2020 sal begin.

Die aanvalle is gekoppel aan 'n toename in wit meerderwaardigheid en die regse ekstremisme wêreldwyd wat sedert ongeveer 2015 waargeneem is.  Politici en wêreldleiers het die aanvalle veroordeel, en eerste minister Jacinda Ardern het dit beskryf as 'een van Nieu-Seeland se donkerste dae'.  Die regering het 'n koninklike kommissie van ondersoek ingestel na die veiligheidsagentskappe ná die aanvalle, wat die dodelikste massaskietery in die moderne geskiedenis van Nieu-Seeland was. 

## Verwysings
Hephzibah Menuhin

**Hephzibah Menuhin** (20 Mei 1920 – 1 Januarie 1981) was 'n Amerikaans-Australiese pianis, skrywer en menseregte aktivis. 
Sy was die suster van die violis Yehudi Menuhin en die pianis, skilderes en digteres *Yaltah Menuhin*. Sy was ook 'n begaafde taalkundige en skrywer, en was mede-outeur van verskeie boeke, en het baie skrywes die lig laat sien saam met haar tweede eggenoot, Richard Hauser.

## Notas