Ivoriaanse nasionale rugbyspan

Die **Ivoriaanse nasionale rugbyspan** (Frans: ''Équipe de Côte d'Ivoire de rugby à XV*) is die nasionale rugbyspan wat Ivoorkus (Côte d’Ivoire) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam *Les Éléphants* (“die olifante”), genoem na die Afrika-olifant (*Loxodonta africana*), Ivoorkus se wapendier. Rugby word in Ivoorkus geadministreer deur die Ivoriaanse Rugbyfederasie (*Fédération ivoirienne de rugby*, FIR) wat in 1961 gestig is. Ivoorkus word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Ivoriaanse rugbyspan is tans (Julie 2025) 67ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys. Saam met Kenia en Zimbabwe is Ivoorkus tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikarugbyspanne na die Suid-Afrikaanse Springbokke en die Namibiese *Welwitschias*.

Rugby in Ivoorkus dateer uit die Franse koloniale tydperk en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Ivoorkus het in 1990 sy eerste toetswedstryd teen Zimbabwe gespeel. Die span het tydens die Afrikabeker nog geen titel ingepalm nie en een keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon vir een rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer, maar hulle het tydens die 1995-toernooi al hul groepwedstryde verloor. Die Ivoriaanse span speel tradisioneel in oranje truie met wit broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die vlag van Ivoorkus ontleen is.

## Beheerliggaam 
Die beheerliggaam vir rugby in Ivoorkus is die Ivoriaanse Rugbyfederasie (Frans: *Fédération ivoirienne de rugby*, FIR). Die Ivoriaanse Rugbyfederasie is in 1961 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou Wêreldrugby) geword. Daarbenewens was die Ivoriaanse Rugbyfederasie ’n stigtingslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: *Confederation of African Rugby*; Frans: *Confédération Africaine de Rugby*; nou Rugby Afrika) wat in 1986 in Tunis deur agt beheerliggame gestig is.

Die nasionale rugbykampioenskap in Ivoorkus (*Championnat National de Rugby a XV*) word in twee afdelings tussen altesaam 20 spanne met promosie en relegasie beslis. Die eerste afdeling Ivoorse Rugbyliga (*Ligue ivoire rugby*, LIR) word tussen agt spanne beslis en die tweede afdeling Rugbyskool (*École de rugby*) tussen twaalf spanne. Die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Frankryk aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Ivoriaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Ivoorkus oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Wêreldrugby o/20-kampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

## Geskiedenis 
### Invoering en vestiging van rugby 
Rugby is tydens die Franse koloniale tydperk na Ivoorkus saamgebring. Die eerste gedokumenteerde wedstryd is net ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog beslis en in 1946 deur Mme André Benois tussen setlaars gereël. Vir die wedstryd is ’n geïmproviseerde bal, gemaak uit die buis van ’n motorband, gebruik. Franse skoolmeesters, wat in die land gewerk het, het die sport verder ontwikkel. As ’n voormalige Franse kolonie is die ontwikkeling van die spel veral deur Frankryk beïnvloed en talle spelers soos Max Brito het daar gespeel. Hoewel die Ivooriaanse rugby se oorspronge dateer uit die 1960’s en vroeër, het dié sport eers in die 1980’s ’n aansienlike ontwikkeling ondergaan, nadat die Franse amptenaar Jean-François Turon die sport by die Universiteit van Abidjan gevestig het. Hierby is hy ondersteun deur François Dali, wie as “vader van Ivooriaanse rugby” beskou word; sy seun Athanase Dali was in die 1990’s kaptein van die nasionale span.

Die Ivoriaanse Rugbyfederasie (*Fédération Ivoirienne de Rugby*, FIR) is in 1961 gestig. In Januarie 1986 was Ivoorkus in Tunis een van die stigtingslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: *Confederation of African Rugby*; Frans: *Confédération Africaine de Rugby*; nou Rugby Afrika). Die ander stigtingslede was die beheerliggame van Kenia, Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië. In dieselfde jaar het Ivoriaanse verteenwoordigers aan die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou Wêreldrugby) se eeufees deelgeneem. In 1985 het die IRVR, wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die rugbywêreldbekertoernooi besluit. Vir die eerste Rugbywêreldbeker 1987 het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Ivoorkus het geen uitnodiging ontvang nie. In 1988 het die Ivoriaanse Rugbyfederasie by die IRVR aangesluit.

### Eerste rugbywêreldbekerdeelname 
Tydens die Rugbywêreldbeker 1995-Afrikakwalifisering se eerste rondte kon die Ivoriane beide Tunisië (met 19–16) en Marokko (met 15–3) klop, waarmee hulle die tweede rondte gehaal het. Daar het die span met ’n nederlaag teen Marokko (met 9–17) asook oorwinnings oor Namibië (met 13–12) en Zimbabwe (met 17–10) weggestap. Die gunsteling Namibië het vir die wedstryd teen Ivoorkus sleutelspelers laat rus en die prys daarvoor betaal. Ná twee oorwinnings het Ivoorkus vir die eerste keer die hooftoernooi gehaal. Daarmee was hulle die eerste Franstalige Afrikaland en ook die eerste buite die Suid-Afrikaanse invloedsfeer wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Aangesien die span in teenstelling met dié van Suider-Afrika geheel en al uit “swart” spelers bestaan het, is dit as ’n positiewe teken vir rugby in Afrika geag. Dié nederlaag het die groeiende gap tussen die vorste rugbylande met hul meer en meer intensief opgeleide spelers en die spanne wat fisies of weens ’n gebrek aan hulpbronne terugval.

In die tweede wedstryd het hulle te staan gekom teen Frankryk, dié land, waar die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span gespeel het, waaronder hul kaptein Djakaria Sanoko vir die tweede span van Biarritz Olympique. *Les Éléphants* het verrassend goed meegeding en kon ondanks die nederlaag twee drieë druk teen die latere semifinalis, eers Abubacar Camara in die eerste helfte met die eerste drie in die beheerliggaam se geskiedenis tydens ’n wêreldbekerwedstryd en later die vleuel Aboubacar Soulama in die tweede helfte. Ivoorkus is uiteindelik met 54–18 geklop.

In hul laaste groepwedstryd het die Ivoriane Tonga ontmoet. Die Tongaanse het met 29–11 geseëvier en daarmee Ivoorkus ná drie nederlae in drie wedstryde uit die toernooi geskakel. ’n Tragiese ongeluk van die Ivoriaanse speler Max Brito het die wedstryd oorskadu: In die derde speelminuut het hy ná ’n duikslag op die grond geval, ’n aantal spelers het op hom beland en hy het bewusteloos bly lê. Brito is in Desember 2022 dood sonder dat hy van die ongeluk kon herstel.

### Misgelope toernooie 
[duimnael|Die Ivoriaanse nasionale span op Stade Felix Houphouet-Boigny voor hul [Rugbywêreldbeker 2011-kwalifisering teen Zambië op 21 Julie 2008]]
Ná Max Brito se ernstige ongeluk het byna ’n hele generasie ophou rugby speel, waarna die Ivoriaanse rugby aan die einde van die 1990’s in ’n krisis was. Die nasionale span het homself vir drie jaar aan alle internasionale toernooie onttrek en eers weer in September 1998 vir die Rugbywêreldbeker 1999-kwalifisering teruggekeer. Ivoorkus se prestasie was swak, toe hulle al hul drie wedstryde teen Namibië (met 10–22), Zimbabwe (met 0–32) en Marokko (met 3–6) tydens ’n toernooi in Casablanca, Marokko, verloor het. Ná Ivoorkus se terugkeer op internasionale vlak het naas Kenia, Namibië en Zimbabwe ook Marokko en Tunisië ernstige mededingers geword in die Afrikabeker en die rugbywêreldbekerkwalifisering. Albei Noord-Afrikaanse spanne het ná die Europese Rugbykampioenskap se herstrukturering die vastelandse kampioenskap toegetree. Net soos in die geval van die Ivoriane het die rugby van die Marokkane en Tunisiërs georiënteer aan dié van die voormalige koloniale mag Frankryk. Ivoorkus het egter agtergebly in die vastelandse kampioenskap, nie net weens die herstrukturering van die internasionale spel nie, maar ook weens die professionalisering van rugby, aangesien die land nie oor ’n professionele liga beskik nie.

In 2000 is die eerste Afrikabeker beslis, maar Ivoorkus het nie aan dié toernooi deelgeneem nie. Een jaar later het die Olifante aan die Afrikabeker 2001 deelgeneem, maar albei wedstryde teen Marokko verloor: met 11–18 tuis en met 18–20 weg. Hulle het teen Tunisië in ’n 11–11 gelykop weg gespeel en ’n 46–0-oorwinning tuis aangeteken. Met hul tweede plek in die groep het hulle die eindstryd misgeloop. Tydens die Afrikabeker 2002 wat ook as Rugbywêreldbeker 2003-kwalifisering gedien het, is Ivoorkus ná twee nederlae teen Tunisië (met 8–13) en Marokko (met 21–23) uitgeskakel.

Tydens die Afrikabeker 2003 het hulle ’n naelskraapse nederlaag teen Marokko (met 16–18) gely, terwyl die span die wedstryd teen Tunisië weens dié opponent se onttrekking gewen het. Een jaar later het hulle ná oorwinnings oor Tunisië (met 8–3) en Kameroen (met 17–10), asook ’n nederlaag teen Marokko tweede in hul groep geëindig. Tydens die Afrikabeker 2005 is die wedstryd teen Namibië weens die onttrekking van Ivoorkus as ’n nederlaag geag, terwyl hulle deur Madagaskar (met 30–10) verneder is. In 2005 het hulle die Rugbywêreldbeker 2007-kwalifisering met twee oorwinnings oor Senegal (met 20–6) en Zimbabwe (met 33–3) belowend afgeskop. Die Afrikabeker 2006 was ook deel van die kwalifisering, maar hulle het gemengde resultate opgelewer teen Marokko – ’n 9–9-gelykop tuis en ’n 7–23-nederlaag weg – en Uganda – met ’n 7–32-nederlaag weg en ’n 18–7-oorwinning tuis – waarmee hulle uitgeskakel is.

Die Afrikabeker 2007 het Ivoorkus ná naelskraapse oorwinnings oor Senegal (met 12–10) en Tunisië (met 22–19) en ’n naelskraapse nederlaag in die halfeinstryd teen Madagaskar (met 25–32) met nog ’n naelskraapse nederlaag in die uitspeelwedstryd teen Kenia (met 17–20) in die vierde plek afgesluit, hul beste prestasie in dié toernooi ooit. Die Afrikabeker 2008/09 het as die Rugbywêreldbeker 2011-Afrikakwalifisering gedien en die span het ná oorwinnings oor Zambië (met 32–9) en Marokko (met 21–9) die halfeindstryd gehaal. Hulle het toe teen Namibië te staan gekom en in ’n 13–13-gelykop in Abidjan gespeel, maar met 14–54 in Windhoek vasgeval, en daarmee die toernooi weereens misgeloop.

Tydens die Afrikabeker 2010 het hulle in die halfeindstryd ’n nederlaag teen Marokko (met 3–60) en in die uitspeelwedstryd ’n nederlaag teen Senegal gely (met 6–21). In die daaropvolgende jaar het Ivoorkus weens finansiële beperkings hulself onttrek. In 2012, gelyktydig die eerste rondte van die Rugbywêreldbeker 2015-Afrikakwalifisering, is Ivoorkus in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle as naaswenner in ’n vyf-span-groep geëindig het. Elke span het slegs twee wedstryde elk gespeel, dus het Ivoorkus ondanks twee oorwinnings ná Botswana geëindig, wat ook albei sy wedstryde kon wen en die volgende rondte gehaal het.

Die daaropvolgende toernooi het Ivoorkus sy groep gewen ná maklike oorwinnings oor Zambië (met 77–3) en Mauritius (met 83–3), asook ’n naelskraapse oorwinning oor Marokko (met 18–15). In 2014 kon die span in die halfeindstryd Uganda klop (met 22–19) en het die afdelingeindstryd gehaal, waar hulle egter deur Tunisië verslaan is (met 26–6). Een jaar later het hulle in die Afdeling 1B nederlae gely teen Uganda (met 11–40) en Madagaskar (met 26–30), voordat hulle ’n naelskraapse oorwinning oor Senegal kon behaal (met 22–19), waarmee die span nie na Afdeling 1A gepromoveer is nie. Ook in 2015 is die beheerliggaam se finansiële bestuur as “ondeursigtig en misluk” beskou, waarvolgens die nasionale kampioenskap gestaak is. Gevolglik het Wêreldrugby sy subsidies aan die Ivoriaanse beheerliggaam opgeskort.

In 2016 het die span sy afdeling tweede afgesluit ná Tunisië en daarmee in die Rugbywêreldbeker 2019-kwalifisering die daaropvolgende rondte gehaal, wat op 8 Julie 2017 in die Afrikasilwerbeker teen Marokko in Casablanca beslis is. Daar het hulle egter met 3–8 vasgeval en kon sodoende nie tot die Goue beker vir die laaste rondte van die kwalifisering vorder nie. Die Ivoriane het daarmee aangebly in die Silwerbeker wat hulle in 2018 met ’n oorwinning oor Senegal (met 25–21) en ’n nederlaag teen Algerië (met 13–23) in die tweede plek afgesluit het. In 2020 het die beheerliggaam sy rugbyakademieprojek geloods wat geïnspireer is deur die Franse Rugbyfederasie se Nasionale Rugbysentrum en genoem is na Max Brito.

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye Covid-19-pandemie gekanselleer is, het die Ivoriane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Grand-Bassam beslis is, het met ’n verrassende oorwinning oor Namibië (met 24–13) en ’n naelskraapse nederlaag teen Madagaskar (met 19–24) afgeskop, waarmee die Ivoriane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede Marseille en Aix-en-Provence beslis. Hulle het egter in die kwarteindstryd teen Zimbabwe vasgeval (met 11–38) en sodoende ook versuim om vir die Rugbywêreldbeker 2023 te kwalifiseer. Die span het die uitspelwedstryd om die vyfde plek gehaal, maar naelskraaps teen Uganda met 17–18 vasgeval.

Tydens die Afrikabeker 2024 is die Ivoriane in die kwarteineindstryd deur Algeryne uitgeskakel met 12–32. Die span het uiteindelik die uitspeelwedstryd om die sewende plek gehaal en Burkina Faso met 23–10 geklop. Die Afrikabeker 2025 was deel van die Rugbywêreldbeker 2027-kwalifisering, maar Ivoorkus het weer in die kwarteindrondte teen Algerië vasgeval (met 6–41) en hulle is toe in die uitspeelwedstryd om die sewende plek deur die gasheer Uganda geklop ( met 37–17).

## Kleure, embleem en bynaam 
[duimnael|Die [Afrika-olifant, embleem van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan]]
Ivoorkus speel tradisioneel in ’n oranje trui met wit broeke en groen sokkies, die kleure van die nasionale vlag. Hul alternatiewe trui is wit met oranje broeke en oranje sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Franse sportuitruster world flair en die truiborg is die Franse handelsmaatskappy Touton. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die Ivoriaanse Rugbyfederasie se kenteken toon ’n rugbyspeler met doelpale op die agtergrond en ’n Afrika-olifant, Ivoorkus se wapendier. Die nasionale span se bynaam is *Les éléphants'' (“die olifante”).

## Tuisstadion 
[duimnael|Die veeldoelige Stade Félix Houphouët-Boigny in [Abidjan, tuiste van die Ivoriaanse rugbyspan]]
Ivoorkus se tuisstadion is die Stade Félix Houphouët-Boigny in die hawestad Abidjan met ’n kapasiteit van sowat 50&nbsp;000. Dit is in besit van die Ivoriaanse regering, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die hoofgebruiker is die Ivoriaanse nasionale sokkerspan. Ná die aanbieding van die Afrikanasiesbeker 2024 is daar belowe om van die sokkerstadions ook vir rugby beskikbaar te stel.

## Toetswedstryde 
Ivoorkus het 37 van sy 84 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 44,05%. Ivoorkus se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2025):

## Rekords 
### Wêreldbekerrekord 
Ivoorkus het tot dusver vir een rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die 1995-toernooi egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.

### Afrikabeker 
Ivoorkus neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die vierde plek geëindig.

### Ander toetswedstryde 
Vanweë sy laat vestiging in 1990 het Ivoorkus gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks vertrek Europese spanne na Ivoorkus en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis die Ivoriane na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Ivoorkus nie vir enige trofee teen sy opponente nie.

## Spelers 
### Huidige span 
Die volgende spelers het die Ivoriaanse span gevorm tydens die Afrikabeker 2021/22:

|
| valign="top"|

|}

### Bekende spelers 
Tot dusver is geen voormalige Ivoriaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

### Spelerstatistieke 
Vervolgens die belangrikste statistieke van Ivoorkus se spelers. Die spelers wat met  gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

(Korrek teen Julie 2025)

|}

| valign="top" |

|}

## Sien ook 
* Ivoriaanse nasionale sokkerspan

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  
*  

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die Ivoriaanse Rugbyfederasie 
*  Ivoorkus by Wêreldrugby
*  Sportportaal Ivoorkus