open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Budjie

Die **budjie** (*Melopsittacus undulatus*) is ’n klein, saadvretende papegaai met ’n lang stert. Hulle is die enigste spesie in die Australiese genus ***Melopsittacus*** en word in die droër dele van Australië in die natuur aangetref. Hier het hulle die laaste vyf miljoen jaar strawwe binnelandse toestande oorleef. 

Budjies is in die natuur groen en geel met swart merke aan die nek, agternek en vlerke, maar in aanhouding is hulle geteël in skakerings van blou, wit, geel, grys en selfs met klein kamme. Budjies is gewilde voëls om aan te hou omdat hulle so klein is en vanweë die lae koste en hul vermoë om menslike spraak na te maak. Die spesie is die eerste keer in 1805 aangeteken en is vandag die derde gewildste troeteldier in die wêreld, naas honde en katte.

Die budjies is naby verwant aan die loerie en vypappegaai. 

## Beskrywing 
250px|links|duimnael|Wyfies het ’n bruin wasvlies.

Budjies in die natuur is gemiddeld 18&nbsp;cm lank en weeg 30-40&nbsp;g. Die vlerkspan is sowat 30&nbsp;cm. Hulle het klein blouviolet wangkolle en drie klein swart kolle aan elke kant van die keel. Die stert is kobaltkleurig (donkerblou) en hul vlerke het groenswart vliegvere. Die snawels is olyfgrys en die bene blougrys.

Die bokant van die snawel is baie langer as die onderkant en bedek dit. Die snawel staan nie baie uit nie vanweë die dik, donserige vere wat dit omring en dit wek die indruk dat die snawel afbuig en plat teen die gesig lê. Hul snawels stel hulle in staat om plante, vrugte en groente te eet. Die kleur van die wasvlies op die snawel verskil tussen geslagte: Die mannetjies s’n is blou en die wyfies s’n vaalbruin tot wit (buite die broeiseisoen) of bruin (in die broeiseisoen). 

## Habitat 
Budjies is nomadiese voëls wat in oop habitats voorkom, veral in die struik-, oop woud- en graslande van Australië. Hulle kom gewoonlik in klein groepe voor, maar soms onder gunstige omstandighede in groot swerms. Hulle trek na waar kos en water beskikbaar is.

Wilde budjies word sedert die 1940's in St. Petersburg in Florida, Amerika, aangetref. Hulle is egter nou skaarser as in die vroeë 1980's. Toenemende mededinging met Europese spreeus en huismossies is vermoedelik die rede vir die afnemende getalle.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*World Parrot Trust Parrot Encyclopedia&nbsp;- Profiele van spesies
* A True Ambassador: the Budgerigar  Verwysingsartikel oor budjies

*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Stomatopoda

**Stomatopoda** (mantisgarnale) is 'n orde wat tot die klas *Malacostraca* behoort. Stomatopodas is roofdiere; kenmerkend is die voorste kloue wat terugvou, amper soos dié van 'n mantis. Hierdie orde word in twee groepe verdeel volgens die manier waarop prooi aangeval word. Die een groep deurboor die prooi met 'n skerp punt aan die klou. Die ander klap die prooi dood met 'n hameraksie.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Handbook of the Birds of the World

Die ***Handbook of the Birds of the World*** (HBW) is ’n reeks van 16 volumes wat deur die Spaanse uitgewer Lynx Edicions uitgegee word in samewerking met BirdLife International. Dit is die eerste handboek wat elke bekende lewende voëlspesie (of elke spesie in enige klas) illustreer en in besonderhede bespreek. 

Die materiaal in elke volume is eerstens gerangskik volgens familie, met ’n beskrywing van elk, en dan spesies (taksonomie, subspesies en verspreiding, beskrywings, habitat, kos, broeimetodes, bewegings, status en bewaring, en bibliografie). Meer as 200 kenners en 35 illustreerders van meer as 40 lande het al bydraes gelewer, sowel as 834 fotograwe van oor die wêreld.

As aanvulling tot die *Handbook of the Birds of the World*, en met die uiteindelike doel om ’n magdom inligting te versamel oor al die voëls van die wêreld, het Lynx Edicions in 2002 die **Internet Bird Collection** (IBC) begin. Dit is ’n gratis (maar nie vryelisensie-) oudiovisuele aanlyn biblioteek van die wêreld se voëls met die doel om video's, foto's en klankgrepe te verskaf wat ’n verskeidenheid biologiese aspekte van elke spesie sal wys. Die is ’n projek sonder winsbejag waarvan die materiaal deur meer as 100 bydraers van oor die wêreld verskaf word.

## Verwysings
Karat (musiekgroep)

**Karat** is 'n rockmusiekgroep wat in 1975 in Berlyn gestig is en met treffers soos *Der blaue Planet* (1981) en *Über sieben Brücken mußt du gehn* (1978) groot sukses in die Duitse Demokratiese Republiek, die Duitssprekende buiteland en destydse Oosbloklande behaal het. Die groep, wat steeds aktief is, het sy eie kenmerkende styl geskep waarin rockmusiek met elemente van klassieke musiek vermeng word.

## Diskografie 
*1978: Karat
*1979: Über sieben Brücken 
*1979: Albatros
*1980: Schwanenkönig
*1982: Der blaue Planet
*1983: Die sieben Wunder der Welt
*1985: 10 Jahre Karat – Auf dem Weg zu Euch – Live
*1987: Fünfte Jahreszeit 
*1990: ... im nächsten Frieden
*1991: Karat
*1995: Die geschenkte Stunde
*1997: Balance 
*2000: Ich liebe jede Stunde 
*2001: 25 Jahre Karat – Das Konzert 
*2003: Licht und Schatten 
*2005: 30 Jahre Karat
*2010: Ich liebe jede Stunde Jubiläums-Edition 
*2010: Weitergeh'n 
*2013: Symphony - Live album.
*2015: Seelenschiffe 
*2015: 40 Jahre - Live von der Waldbühne Berlin
*2018: Labyrinth

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Media
----
* *YouTube.com - Karat: Der blaue Planet*
* *YouTube.com - Karat: Albatros (1979)*
Paleoproterosoïkum

Die **Paleoproterosoïkum** of **Paleoproterosoïese Era** is die eerste era van die Proterosoïese Eon en het geduur van 2,5-1,6&nbsp;miljard jaar gelede. Dit was gedurende dié tydperk dat die kontinente die eerste keer gestabiliseer het.

Paleontologiese getuienis dui daarop dat die aarde se rotasiespoed in dié era ’n dag van 20 uur tot gevolg gehad het; daar was dus sowat 450 dae in ’n jaar.

## Atmosfeer 
Voor die Groot Suurstofkatastrofe, wat veroorsaak is deur ’n enorme toename in suurstof in die atmosfeer, was feitlik alle lewensvorme anaërobies – hulle het dus nie suurstof nodig gehad nie. Groot hoeveelhede vrye suurstof is eintlik giftig vir sulke organismes en die meeste van hulle het uitgesterf toe die suurstofvlakke toeneem. Die Groot Suurstofkatastrofe word beskou as die eerste van die belangrikste uitwissingsvoorvalle in die aarde se geskiedenis.

Die katastrofe het ook die transformasie van eensellige organismes in die eerste eukariote tot gevolg gehad.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* EssayWeb "Paleoproterozoic Era" 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kontinentale plat

duimnael|400px|’n Skematiese voorstelling van die oorgang van ’n kontinent na ’n oseaan
duimnael|400px|

’n **Kontinentale plat** of **vastelandsplat** is ’n onderwaterlandmassa wat van ’n kontinent af uitstrek en ’n gebied met relatief vlak water tot gevolg het. Baie van die platte is ontbloot tydens glasiale en interglasiale tye. Die plat om ’n eiland word ’n **insulêre plat** of **eilandsplat** genoem.

## Beskrywing 
Die kontinentale helling, tussen die kontinentale plat en die abissale vlakte (oseaan), bestaan uit ’n steil helling. Afsettings van die kontinent daarbo tuimel teen die helling af en vergader in ’n hoop aan die voet van die helling, wat as die kontinentale verheffing bekend is. Dit kan tot 500&nbsp;km van die helling af strek en bestaan uit dik afsettings wat deur troebeldigtheidstrome van die plat en helling daarheen gevoer word. Die skuinste van die verheffing is tussen dié van die helling en die plat.

Volgens die Verenigde Nasies se konvensie oor seereg het die term "kontinentale plat" ’n regsdefinisie as die deel van die seebedding reg langs die kus van ’n spesifieke land, waartoe dit behoort.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Office of Naval Research: Ocean Regions: Continental Margin & Rise
* UNEP Shelf Programme
* Anna Cavnar, *Accountability and the Commission on the Limits of the Continental Shelf: Deciding Who Owns the Ocean Floor*
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sneeubalaarde

[duimnael|250px|’n Foto van die oppervlak van [Antarktika.]]

**Sneeubalaarde** is ’n hipotese dat die aarde se oppervlak een of meer kere heeltemal of feitlik heeltemal met ys bedek was, meer as 650&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit is ’n onderwerp van debatvoering in die wetenskapwêreld.

## Hipotese 
Voorstanders van die hipotese meen dit is die beste verduideliking daarvoor dat afsettings wat gewoonlik met gletsers verbind word, op al die kontinente aangetref word, selfs in gebiede wat volgens paleogeografiese getuienis in dié tyd naby die ewenaar geleë was. 

Teenstanders bevraagteken die implikasies van die getuienis  en die geofisiese haalbaarheid van ’n oseaan wat met ys of half gesmelte ys bedek is. Hulle lê klem op hoe moeilik dit vir die aarde sou wees om uit so ’n toestand te ontsnap. Daar is steeds ’n paar onbeantwoorde vrae, soos of die aarde heeltemal met ys bedek was en of daar ’n dun strook om die ewenaar was waar oop (of seisoenale oop) water voorgekom het.

Die sneeubalaarde-episodes het vermoedelik plaasgevind voor die skielike "ontploffing" van veelsellige organismes tydens die Kambrium. Die mees onlangse episode kon ’n sneller gewees het vir die evolusie van meerselligheid. ’n Ander, veel vroeër en langer episode, die Paleoproterosoïese verysing wat 2,4 tot 2,1&nbsp;miljard jaar gelede sou plaasgevind het, kon veroorsaak gewees het deur die eerste verskyning van suurstof in die atmosfeer, bekend as die Groot Suurstofkatastrofe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Mikrobiese mat

[duimnael|regs|Die sianobakterie-alge-mat in ’n sout meer aan die [Witsee.]]

’n **Mikrobiese mat** is ’n plaat mikroörganismes, hoofsaaklik bakterieë en archaea, wat uit verskeie lae bestaan. Dit groei aan skeidingsvlakke tussen verskillende soorte materiaal, gewoonlik aan onderwater- of klam oppervlakke, hoewel ’n paar in woestyne oorleef. Hulle kom voor in omgewings wat in temperatuur wissel van  tot 120&nbsp;°C. Sommige word aangetref as endosimbiote van diere.

## Beskrywing 
Hoewel hulle hoogstens ’n paar sentimeter dik is, skep mikrobiese matte ’n groot verskeidenheid interne chemiese omgewings – en daarom bestaan hulle gewoonlik uit lae mikroörganismes wat kan teer op die oorheersende chemikalieë op hul vlak of dit minstens kan verdra, en hulle bestaan gewoonlik uit naby verwante spesies. In klam toestand word matte gewoonlik bymekaargehou deur slymerige stowwe wat die organismes afskei. In sommige gevalle vorm sommige van die organismes ineengestrengelde webbe van filamente wat die mat sterker maak. Die bekendste fisiese vorms is plat matte en bonkige pilare wat stromatoliete genoem word, maar daar is ook ronde vorms.

Mikrobiese matte is die vroegste lewensvorm op aarde waarvoor daar goeie fossiele bewyse bestaan, van 3,5&nbsp;biljoen jaar gelede af, en is die belangrikste lede en handhawers van die planeet se ekostelsels. Hulle het oorspronklik op hidrotermiese openinge staatgemaak vir energie en chemiese "kos", maar die ontwikkeling van fotosintese het matte in staat gestel om buite dié omgewings te leef deur ’n meer beskikbare energiebron, sonlig, te gebruik. Die laaste en belangrikste fase van hierdie bevryding was die ontwikkeling van suurstofvervaardigende fotosintese, want die belangrikste chemiese bestanddele hiervoor is koolstofdioksied en water.

As gevolg hiervan het mikrobiese matte begin om die atmosfeer te vervaardig soos ons dit vandag ken en waarin vrye suurstof ’n lewensbelangrike komponent is. In dieselfde tyd was hulle waarskynlik ook die geboorteplek van die meer ingewikkelde eukarioottipe sel, waaruit alle meersellige organismes saamgestel is. Mikrobiese matte was volop aan die vlak seebodem tot met die Kambriese substraat-rewolusie, toe diere wat in vlak water voorgekom het, hul grawevermoëns verbeter het. Hulle het dus die oppervlakke van die matte opgebreek en water met suurstof in die dieper lae laat instroom. Die suurstofonverdraagsame mikroörganismes wat daar voorgekom het, is so vergiftig. Hoewel die rewolusie matte van vlak seë se sagte bodems verdryf het, floreer hulle nog in baie omgewings waar grawe beperk of onmoontlik is, soos rotsagtige seebodems en aan die kus, uiters sout lagunes en die bodem van die diep oseane.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* – mikrobiese matte en foto's van matte in verskillende situasies.
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Desikkasie

duimnael|Tekens van uitdroging of desikkasie in modder.

**Desikkasie** is die toestand van uiterse droogheid of die proses van uiterse uitdroging. 

In biologie en ekologie verwys desikkasie na die uitdroging van ’n lewende organisme soos wanneer waterdiere uit die water gehaal, slakke aan sout blootgestel of plante deur die son uitgedroog word. Ekoloë bestudeer dikwels verskeie organismes se vatbaarheid vir desikkasie. In ’n studie deur Erkut et al. is byvoorbeeld bevind *Caenorhabditis elegans*-larwes is ware anhidrobiote wat uiterse desikkasie kan deurstaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Reaktiewe suurstofkomponent

duimnael|’n Verduideliking van selskade deur die vorming van reaktiewe suurstofkomponente.

**Reaktiewe suurstofkomponente** (afgekort ROS na aanleiding van die Engels, *reactive oxygen species*) vorm ’n groep reaktiewe chemiese komponente met suurstof as belangrikste bestanddeel. Voorbeelde is peroksiede, superoksiede, die hidroksielradikaal en singuletsuurstof.

In ’n biologiese opset vorm die komponente ’n standaardneweproduk van die metabolisme van suurstof en speel hulle ’n belangrike rol in intersellulêre kommunikasie en homeostase.  Aan die een kant is lae konsentrasies ROS ’n noodsaaklike voorwaarde vir die werking van die sel, en aan die ander kant hou hoë konsentrasies ’n bedreiging vir die korrekte werking daarvan in.

Tydens tydperke van uiterse toestande, soos blootselling aan UV-strale of hitte, kan die hoeveelhede ROS ver bo die nodige konsentrasies styg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Johan Breedt

Ds. **Johannes Jacobus Breedt** (9 Augustus 1943 – 31 Maart 2013) was tussen 1969 en sy emeritaat in 1999 predikant in een kombinasie en twee gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA): Ficksburg-Senekal 1969–1975, Bultfontein 1975–1981, Wolmaransstad 1981–1999.

Sarel du Plessis, 'n lidmaat van Wolmaransstad, het in ds. Breedt se lewensberig in die GKSA se *Almanak* van 2014 onder meer geskryf: "Om Johan Breedt 18 jaar lank (1981–1999) as predikant te kon hê in Wolmaransstad, was ’n besonderse voorreg. In dié tyd het hy ons nie net geestelik versorg met suiwer Woordbediening nie; ook het hy ons beste vriend geword. Sy voorbereidingspreke was dikwels vol oordeel, net om die volgende Sondag met Nagmaal te hoor van die liefde en genade van God.

"Hierdie beste vriend het in almal se hartseer gedeel, en ook in almal se vreugde. Hy was die onselfsugtigste mens wat ons ooit geken het. Jy kon hom in die middel van die nag nodig kry en hy was daar, telkens met bemoedigende woorde uit Jesaja en ander Skrifgedeeltes. Selfs buite die gemeentegrense het hy gereeld gehelp waar daar nood was. Hy was altyd gereed om vir sy medemens iets te beteken.

"Sy werkywer was ongekend. In ’n japtrap het hy die tuin om die nuwe pastorie en om die kerk in ’n lushof omskep. Hy het dadelik die werkskeppingsprojek van die destydse regering aangegryp om die kerkterrein te plavei vir meer parkeerplek — sonder dat dit die gemeente wat op daardie stadium 'n bietjie swaargekry het, ’n sent gekos het. Sy onselfsugtige geaardheid het hom hierdie selfde projek last implementeer by die swart gemeente Knapdaar. Hy het met onvermoeide ywer gewerk en Knapdaar se kerk het ’n vloer gekry. Hy was ’n gewaardeerde staatmaker vir dié gemeente.

Ds. Breedt is kort nadat hy in Wolmaransstad aangekom het, as kapelaan van die plaaslike kommando aangewys. "Ook daar het hy wonderlike werk verrig," skryf Du Plessis, "en is deur lede as ’n yster beskou. Hy was nie iemand wat ooit stilgesit het nie. Die roostuin wat hy en (sy vrou) Johanna aangelê het, was ’n fees vir die oog. En dan het dit nie daar geëindig nie, want die pragtige roosknoppe is kunstig gedroog en het dan in droë rangskikkings gepryk in ons almal se huis."

Ná sy uittrede uit die bediening weens swak gesondheid het ds. Breedt en sy eggenote na Bloemfontein verhuis. Later was hy weer gesond genoeg om in die Gereformeerde kerke Reddersburg, Brandfort en Bethulie te preek en, volgens Du Plessi, "sy wonderlike talente weer te kon gebruik tot eer van die Here. Dit was vir ons baie swaar om hom te sien agteruitgaan ná Johanna se dood."

## Bronne 
*  Du Plessis, Sarel in Vogel, ds. Willem (et al). 2013. *Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2014*. Administratiewe Buro: Potchefstroom.
Poumantisgarnaal

Die **poumantisgarnaal** (*Odontodactylus scyllarus*) is 'n mantisgarnaal wat in die westelike Stille- en Indiese oseane voorkom; vanaf Guam tot by die ooskus van Afrika suidwaarts tot by KwaZulu-Natal in water wat tot 50 m diep is. In Engels staan die seedier bekend as die *Peacock mantis shrimp*.

'n Kenmerk van die seedier is die breë en kleurvolle stert. Die seedier word tot 180 mm lank, die mannetjies is smaraggroen terwyl die wyfies meer olyfkleurig is. Daar is tieragtige kolletjies op die kante van die lyf tot by die kop. Daar is twee groot oë boaan die blou kop. Tussen die oë is twee paralelle lyne. Die antennas en bene is rooi-oranje met groen areas. Die dier leef in gate wat hulle selfmaak en sanderige en rommel areas. Die mantisgarnaal verdedig sy gebied aggressief. Dit het ook die vinnigste kloue ooit waarmee slagoffers aangeval word; tewens die dier het al die glas van akwariums gekraak. Die kloue word gebruik om krappe, slakke, wurms en vis dood te maak. Die spesie kom algemeen voor.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Stenopodidea

**Stenopodidea** (skoonmakergarnale) is 'n infraorde van seediere wat hoort tot die orde Decapoda. Dié groepie is klein en verkies harde rotsgebiede om te leef. Hulle word gereeld gesien onder rotslyste waar hulle aan visse 'n skoonmaakfunksie verskaf.

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014
Woordelys - Maatskaplike werk

Die artikel bevat 'n woordelys van vakbegrippe en uitdrukkings wat Afrikaans-sprekende maatskaplike werkers in die uitoefening van hulle beroep gebruik.

## A 
* Aandrif

* Aangenome kind

* Aanmelding

* Aanemende ouer

* Aanneming

* Aanpassing

* Aanpassingsvermoë

* Aanry-etes

* Aanvaarding

* Aanvraer

* Administrasie van toelaes, pensioene en lone

* Adolessensie

* Advieslewering

* Affek

* Afhanklike

* Afhanklikheid van drogerye

* Afreagerende gedrag

* Afsluitingsverslag

* Afwykende gedrag

* Afwykende persoon

* Aggressie

* Aggressiwiteit

* Agterlike gesin

* Agterlikheid

* Akkreditering

* Aksienavorsing

* Alimentasie

* Alkoholis 1

* Alkoholis 2

* Alkoholisme

* Ambivalensie

* Angs

* Antisosiale gedrag

* Apatie

* Armlastige

* Armoede

* Armesorg

## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G
Magnus Magnusson

**Magnus Magnusson**, KBE ([ˈmaknus ˈmaknusɔn]; Yslandse spelling: ***Magnús Magnússon***; * 12 Oktober 1929 in Reykjavik, Ysland; † 7 Januarie 2007 in Balmore, Dunbartonshire, Skotland) was 'n Yslandse joernalis, vertaler, skrywer en televisie-aanbieder. Magnusson was 'n Yslander van geboorte, maar het byna sy hele lewe in Skotland deurgebring, alhoewel hy nooit Britse burgerskap aanvaar het nie. Hy was getroud met die Skotse baanbrekerjoernalis en skryweres Mamie Baird (1925−2012), 'n boorling van Glasgow.

In die Verenigde Koninkryk het hy bekendheid verwerf as BBC-televisie-joernalis en aanbieder van die vasvraprogram *Mastermind* asook 'n verskeidenheid ander programme wat sy belangstelling in geskiedenis, argeologie en omgewingsake weerspieël het. Die laasgenoemde pos het hy 'n kwarteeu lank beklee. Sy belangrikste werke as skrywer van nie-fiksie sluit 'n geskiedenis van Skotland (*Scotland: The Story of a Nation*, waarin hy veral die sleutelkonsepte van Skotse identiteit en nasiedom verduidelik) en die Wikings (*The Vikings*) in.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Gestreepte skoonmakergarnaal

Die **gestreepte skoonmakergarnaal** (*Stenopus hispidus*) is 'n skoonmakergarnaal wat in alle tropiese riwwe voorkom; ook in die waters van die noorde van KwaZulu-Natal tot op dieptes van 200 m. In Engels staan die seedier bekend as die *Banded cleaner shrimp*.

## Identifikasie 
Die seedier word tot 50 mm lank; die mannetjie is kleiner as die wyfie. Dit is deursigtig met rooi en wit strepe oor die bene en lyf. Die derde stel loopbene is dik met knypers terwyl die ander bene dun is. Die basis waar die derde paar bene aan die lyf heg is blou. 

## Voedingsgewoontes 
Hulle kom gewoonlik in pare voor en word soms gevind waar hulle onderstebo hang. Die seedier wag in skeure of onder lyste om vis skoon te maak; hulle trek aandag deur hul vier wit antennas te waai. Hulle verwyder dan parasiete, fungi en beskadigde vlees wat geëet word. Hulle bly gewoonlik in kontak met die rots maar gaan soms in die monde en kieue van visse in.

Die seedier kom algemeen voor. 

## Verwysings 
## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.sealifebase.org/summary/Stenopus-hispidus.html
Aust-Agder

duimnael|Wapen van Aust-Agder

**Aust-Agder** is een van 18 Noorse provinsies (*fylke*). Dit grens aan die Telemark, Rogaland, en Vest-Agder provinsies. Dit het 'n oppervlak van 9,212 vierkante kilometers. Die administratiewe sentrum van die land is die dorp van Arendal.

In 2017 het die Parlement van Noorweë besluit om Aust-Agder en Vest-Agder saam te smelt in een groot provinsie met die naam Agder, effektief vanaf 1 Januarie 2020.

## Populasie 
Sedert die sensus van 1769, het Aust-Agder 'n bestendige bevolkingsgroei ervaar: van 29,633 tot 79,927 in 1900, en tot 102,848 in 2001. Daar was beduidende emigrasie na die Verenigde State in die 19de eeu en vroeë 20ste eeu. In 2002, was daar 102,945 inwoonders, wat 2.2% van die totale bevolking in Noorweë is. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Wagenweg

Die **“wagenweg”** was ‘n onderdeel van die VOC se skepe se verligte vaarroete tussen Nederland en die Kaap die Goeie Hoop op pad na Java in die jare 1617 en 1795.

## Reis na Java 
Die Kompanjie se skepe het van Texel of Fort Rammekens of Goeree-Overflakkee (gesamentlik bekend as die koopvaardersrede, dus die hawens vir die  handelsvloot) via Kaapstad na Java geseil. Suidwaarts het die roete gewoonlik deur die Engelse Kanaal gegaan. Daarna was die roete langs die kus van Portugal tot by die Kaap Verdiese Eilande.  Suid van hierdie eilande het seestrome soms veroorsaak dat as ‘n skip te naby aan die kus vaar die gevaar bestaan dat dit in die Golf van Guinee beland. Vaar die skip weer te veel  wes was die probleem dat dit in die windstiltes van die kus van Suid-Amerika kan beland. Al hierdie faktore het dan die reistyd na Batavia aansienlik verleng, want winde en seestrome het die presiese roete bepaal.  Om dit te voorkom, het die VOC op hul kaarte twee ewewydige lyne van die Kaap Verdiese Eilande tot op die ewenaar ingeteken waartussen hulle skepe na en van die Kaap moes vaar. Dit het bekend geword as die **wagenweg**, **wagenspoor** of die **karrepad**. Om tussen hierdie lyne te bly  het in daardie tyd besonder hoë eise aan die seemansvernuf van die kapteins gestel. Oor die ewenaar het die skepe meer weswaarts, maar parallel met die kus van Brasilië gevaar. En daarna as die wind reg was met die seestrome die Atlantiese Oseaan oorgesteek na die Kaap. 

## Lees ook 
*Brouwerroete

## Bibliografie 
*Akveld, Leo en Els M. Jacobs (reds.): De kleurrijke wereld van de VOC. Nationaal Jubileummboek VOC 1602-2002. Bussum: Uitgewerij THOTH, 2002.
*Böeseken, A.J.: Geskiedenis-atlas vir Suid-Afrika. Kaapstad: Nasou,1963.
*de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea Boekhuis, 2016.
Kokketiel

Die **kokketiel** (*Nymphicus hollandicus*) is ’n lid van die Kaketoefamilie wat inheems aan Australië is. Hulle is oor die wêreld heen gewild as troeteldiere en is redelik maklik om te teel. As voëls wat in hokke aangehou word, is hulle naas die budjie die gewildste.

Die kokketiel is die enigste lid van die genus ***Nymphicus***. Dit is voorheen beskou as ’n kuifpapegaai, maar ná meer onlangse molekulêre studies en DNS-toetse is hulle in hul eie subfamilie, *Nymphicinae*, in die kaketoefamilie, Cacatuidae, geplaas. Dit is die kleinste voël in die familie. Kokketiele is inheems aan Australië en kom veral in die moeras-, struik- en boslande voor.

## Beskrywing 
duimnael|links|240px|’n Kokketiel in die natuur wys sy opgewondenheid of belangstelling met sy regop kuif.
Die stand van die kokketiel se kuif dui sy gemoedstemming aan. Dit staan regop wanneer hy geskrik het of opgewonde is, skuins in ’n neutrale bui en plat teen die kop wanneer hy kwaad of op die verdediging is. Die voël se stert maak omtrent die helfte van sy totale lengte uit. Hy is sowat 30-33&nbsp;cm lank en dus die klienste kaketoespesie. 

Die "gewone grys" of "natuurtipe" kokketiel se vere is hoofsaaklik grys met opvallende wit vlekke aan die vlerke. Die mannetjie se gesig is geel of wit en die wyfie s’n hoofsaaklik grys of liggrys. Albei geslagte het ’n oranje kol op elke oor. 

Hulle sing graag en kan geleer word om spesifieke wysies te sing. Soos papegaaie, maar in ’n mindere mate, kan hulle deur hul eienaars geleer word om woorde te herhaal.

Kokketiele is inheems aan Australië, waar hulle hoofsaaklik in droë of halfdroë gebiede voorkom, maar altyd naby water. Hulle is nomadies en sal trek na waar water en kos beskikbaar is. Die unieke parakiet (wat langstertpapegaai beteken) se morfologiese eienskappe is ’n gevolg van die afname in grootte en die gepaardgaande verandering van sy ekologiese nis.

Die kokketiel word nou biologies geklassifiseer as ’n ware lid van Cacatuidae omdat hy al die kaketoe se biologiese eienskappe deel wat selde elders aangetref word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Video's, foto's en klanke  – Internet Bird Collection
*
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Elandskloofdam

Die **Elandskloofdam** is in die Elandskloofrivier by Villiersdorp.

Hierdie swaartekragdam verskaf sedert 1976 deur middel van kanale besproeiingswater sowel as water vir huishoudelike gebruik aan die dorp. Die rivier loop langs die dorp verby na die Theewaterskloofdam.

Die dam lê noordwes van die dorp by . Dit het ‘n opvanggebied van 50&nbsp;km², ‘n walhoogte van 65&nbsp;m, wallengte van 165&nbsp;m, ‘n bakmaat van 11,5&nbsp;miljoen&nbsp;m³ en ‘n wateroppervlakte van 0,7&nbsp;km².

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Gamkadam

Die **Gamkadam** is die hoofbron van drinkwater vir Beaufort-Wes.

## Ligging 
Hierdie dam lê net onder die samevloeiing van die Donkergatspruit en die Gamkarivier. Dit is 13&nbsp;km noord van Beaufort-Wes, oos van die Karoo Nasionale Park en noordoos van die Moltenopas en by 32° 20′ 28,7″ suid en 22° 35′ 28,4″ oos.

## Dam 
Dit dateer uit 1955 en het ‘n maksimum kapasiteit van 1,8&nbsp;miljoen&nbsp;m³, ‘n walhoogte van 56&nbsp;m en ‘n opvanggebied in die Nuweveldberge van slegs 106&nbsp;km². ‘n Byvoordeel van die dam is dat dit beskerming teen oorstroming van die dorp deur die vloedwater van die Gamkarivier bied. Op 12 April 1961 het die dam vir die eerste maal oorgeloop en in September 2010 en Maart 2018 was dit weens die heersende droogte dolleeg.

## Visvang 
Reeds voor die voltooiing en weer in 1956 is grootbekbaars in die dam uitgesit. Sedert 1960 word visvang toegelaat.

## Let wel 
Hierdie dam moet nie verwar word met die Gamkapoortdam, die Leeu-Gamkadam en die Springfonteindam nie.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Noord-Asië

**Noord-Asië**

250px|Ligging van Noord-Asië

**Noord-Asië** of **Noordelike Asië** (Russies: Северная Азия, *Severnaya Aziya*), soms ook **Siberië** genoem, is 'n geografiese gebied in die noorde van Asië. Dit bestaan uit Siberië en die Russiese Verre-Ooste in die Russiese gedeelte van Asië, 'n gebied oostelik van die Oeralgebergte. Ná die gebied word soms as Asiatiese Rusland verwys, in teenstelling met die kleiner, maar digterbevolkte Europese Rusland in die weste. Die totale bevolking van Noord-Asië is sowat 33 miljoen en dit beslaan 'n oppervlakte van sowat 20&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km². Noord-Asië maak sowat 75% van Rusland se totale gebied uit, maar net 22% van sy totale bevolking.

Noord-Asië grens in die weste aan Oos-Europa, in die suidweste aan Sentraal-Asië, en in die suide aan Mongolië en die Volksrepubliek China. In die ooste is die noordelike deel van die Stille Oseaan geleë, in die noordooste word Noord-Asië deur die Beringstraat van Noord-Amerika (Alaska) geskei en in die noorde is die Arktiese Oseaan geleë. In die noordweste grens Noord-Asië aan die Karasee, in die noorde aan die Laptefsee, in die noordooste aan die Oos-Siberiese See en die Tsjoekotkasee, in die ooste aan die Beringsee, en in die suidooste aan die See van Ochotsk en die See van Japan. Belangrike eilande langs die kus sluit in (kloksgewys van noordwes tot suidoos) Nowaja Zemlja, Sewernaja Zemlja, die Nieu-Siberiese Eilande, Wrangeleiland en Sachalin. In die suide is die Baikalmeer geleë.

Van Noord-Asië se belangrikste riviere sluit in Aldan, Anadirrivier, Angara, Argoen, Indigirka, Kolima, Olenjok, Oljokma, Selenga, Tsjoelim, Wiljoei, Witim en Zeja.

Polities is Noord-Asië verdeel in drie federale distrikte van Rusland: Federale Distrik Oeral, Siberiese Federale Distrik en die Verre-Oosterse Federale Distrik. 

## Eksterne skakels
Klavichord

duimnael|regs

Die **klavichord** is 'n reghoekige toetsinstrument waarin koper- of ysterstiffies aan die punte van die toetshefbome teen snare raak om klank voort te bring asook om die lengte van die klinkende deel van die snaar te bepaal. Dit is vernaamlik vanaf die laat Middeleeue, deur die Renaissance en Barok tot in die klassieke tydperk gebruik. Dit was meer gepas as 'n hulpmiddel tydens komposisie, omdat die klank wat dit voortbring nie luid genoeg vir lewendige opvoerings is nie.

## Verwysings 
## Bronne 
* 
*
Voorwerppermanensie

**Voorwerppermanensie** is die begrip dat voorwerpe bly bestaan selfs as hulle nie waargeneem (gesien, gehoor, aangeraak of geruik) kan word nie. Dit is ’n basiese begrip wat in die veld ontwikkelingsielkunde behandel word – dié is die deel van sielkunde wat ondersoek instel na die ontwikkeling van jong kinders se sosiale en geestesvermoëns. Daar is nog nie wetenskaplike konsensus oor wanneer die begrip van voorwerppermanensie in menslike ontwikkeling ontstaan nie.

Die Switserse sielkundige Jean Piaget, wat voorwerppermanensie by kinders die eerste keer ondersoek het, het gereken dit is een van die kind se belangrikste prestasies, omdat voorwerpe sonder hierdie begrip geen aparte, permanente bestaan sou gehad het nie. In sy teorie van kognitiewe ontwikkeling ontwikkel kinders hierdie begrip aan die einde van die "sensormotoriese stadium", wat van geboorte tot omtrent tweejarige ouderdom duur. Piaget het geglo ’n kind se waarneming en begrip van die wêreld hang af van sy motororiese ontwikkeling, wat nodig is sodat die kind visuele, tasbare en motoriese verteenwoordigings van voorwerpe kan verstaan. Volgens dié siening ontwikkel kinders voorwerppermanensie deur die aanraking en hantering van voorwerpe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Gautengse Afdeling van die Hoë Hof van Suid-Afrika

Die **Gautengse Afdeling van die Hoë Hof van Suid-Afrika** is 'n hooggeregshof wat tans oor 'n algemene jurisdiksie beskik vir die provinsies Gauteng, Mpumalanga, Limpopo en die oostelike gedeelte van die Noordwes-provinsie in Suid-Afrika. Die hoofsetel van hierdie afdeling is in Pretoria geleë, maar 'n plaaslike setel van dié hof, wat oor 'n konkurente jurisdiksie beskik van die suidelike gedeelte van Gauteng, is te vinde in Johannesburg. Dunstan Mlambo is sedert 1 November 2012 die Regter-President van hierdie afdeling. 

## Geskiedenis 
'n Hooggeregshof is in die lewe geroep vir die Zuid-Afrikaansche Republiek (Die Republiek van Transvaal) in 1877, terwyl die goud velde van die Witwatersrand deur 'n rondgaande hof besoek is, onder die gesag van die hooggeregshof. Beide howe het ophou bestaan vanweë die Britse oorwinning van die Boererepublieke na die Anglo-Boereoorlog. In 1902 kom twee hooggeregshowe tot stand vir die nuwe Transvaalkolonie: die Hooggeregshof van die Transvaal in Pretoria en die Hooggeregshof van die Witwatersrand in Johannesburg, onderhewig aan die eersgenoemde. Met die tot standkoming van die Unie van Suid-Afrika word hierdie howe die Transvaal Provinsiale Afdeling en die Witwatersrand Plaaslike Afdeling, onderskeidelik, van die Hooggeregshof van Suid-Afrika. 

regs|duimnael|Die hof gebou te Johannesburg.
Die Transvaalse Provinsiale afdeling se jurisdiksie is in 1977 en 1979 verklein toe Bophuthatswana en Venda nominale onafhanklikheid verkry het en hulle hul eie hooggeregshowe daargestel het. Met die inwerkingtreding van die huidige Grondwet van Suid-Afrika in 1997, het die Transvaalse en Witwatersrandse Afdelings van die Hooggeregshof van Suid-Afrika, sowel as die Hoogeregshowe van Bophuthatswana en Venda almal  hooggeregshowe van Suid-Afrika geword. In 2001 word sekere distrikte in die Noordwes-provinsie verwyder van die Transvaalse Afdeling en onder die jurisdiksie van die Bophuthatswana Afdeling in Mafikeng geplaas. In 2009 word die Transvaalse en Witwatersrandse Afdelings herbenoem na onderskeidelik die Noord-Gautengse en die Suid-Gautengse Hoë Howe. In 2013, met die herstrukturering van die Suid-Afrikaanse howe, in gevolge die Wet op Hoër Howe, word hierdie twee howe slegs twee setels van 'n enkele Gautengse Afdeling van die Hoë Hof van Suid-Afrika. 

## Setels 
## Verwysings 
## Eksterne Skakels 
* Uitsprake gelewer tot en met 2009
* Uitsprake gelewer te Pretoria sedert 2009
* Uitsprake gelewer te Johannesburg sedert 2009
Kalkoen

’n **Kalkoen** is ’n groot voël in die genus  ***Meleagris*** wat inheems aan die Amerikas is. Die mannetjies van albei spesies het ’n kenmerkende vlesige uitgroeisel of lel wat van die bokant van die snawel hang. Hulle is van die grootste voëls in hul soort. Soos die geval is met baie lede van die orde Galliformes, of Hoendervoëls, is die mannetjies groter en baie kleurryker as die wyfies.

## Taksonomie 
Kalkoene val in die familie Phasianidae (fisante, patryse, korhoenders en hul verwante) in die orde Galliformes. Die genus *Meleagris* is die enigste oorlewende genus in die subfamilie Meleagridinae.

### Oorlewende spesies 
## Fossielrekord 
’n Paar kalkoene is van fossiele af beskryf. Die Meleagridinae is van die vroeë Mioseen (sowat 23&nbsp;miljoen jaar gelede) af bekend, met die uitgestorwe genera *Rhegminornis* (vroeë Mioseen) en *Proagriocharis* (laat Mioseen / vroeë Plioseen). Eersgenoemde was waarskynlik ’n basale kalkoen en die ander een ’n meer kontemporêre voël wat nie baie soos bekende kalkoene was nie; albei was baie kleiner. ’n Kalkoenfossiel wat nie tot *Meleagris* behoort nie, maar ’n soortgelyke voël was, is van die laat Mioseen af bekend. Daar word geglo hulle het uitgesterf weens die gesamentlike druk wat veroorsaak is deur menslike jagters en die klimaatsverandering aan die einde van die laaste ystyd.

## Gebruik deur mense 
alt=|duimnael|’n Geroosterde kalkoen op die Kerstafel.

Die mens gebruik die spesie *Meleagris gallopavo* vir hul vleis. Hulle is van minstens 800&nbsp;v.C. deur die inheemse volke van Meksiko mak gemaak. Hulle is teen 200&nbsp;v.C. óf na die Suidwes-VSA uitgevoer óf ’n tweede keer mak gemaak deur die plaaslike inheemse volke. Die kalkoene is aanvanklik aangehou vir hul vere, wat in seremonies gebruik is en om klere en komberse te maak. Hulle is teen omstreeks 1100&nbsp;n.C. die eerste keer deur Noord-Amerikaners vir hul vleis gebruik. Kalkoene word dikwels op fees- en spesiale dae soos Kersfees en Danksegging geëet.

## Galery 

Beeld:Indian Turkey Bird (domestic).JPG|
Beeld:Living turkey.jpg|
Beeld:Male north american turkey supersaturated.jpg|

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Toljatti

**Toljatti** of **Togliatti** (Russies: Тольятти, [tɐˈlʲjætʲɪ], ), vanaf 1737 tot 1964 *Stawropol aan die Wolga* (moenie verwar word met Stawropol in die Stawropol-krai nie), is 'n belangrike nywerheidstad in die Russiese oblast Samara. Met 'n bevolking van 719&nbsp;632 volgens die 2010-sensus is dit die tweede grootste en tweede belangrikste stad van die oblast na die hoofstad Samara. Dit is die grootste stad in Rusland wat nie as 'n administratiewe hoofstad van 'n federale deelgebied dien nie. Toljatti staan veral vir die Ladafabriek bekend.

duimnael|links|Gebou van Toljatti se stadsdoema
duimnael|links|AftoWAZ se hoofkantoor in Toljatti
Toljatti is sowat 1&nbsp;000&nbsp;km suidoos van Moskou en 75&nbsp;km noordwes van Samara aan die Wolga geleë. Die stad is in 1737 volgens 'n dekreet van keiserin Anna van Rusland deur Wassili Nikititsj Tatisjtsjef vir gekerstende Kalmikiërs gestig en het in 1780 stadstatus ontvang. In 1955 het die historiese stad in die nuut opgerigte Koeibisjef-opgaardam versink en 'n nuwe stad is aan die linke Wolgaoewer opgerig. In 1964 is die stad na die Italiaanse kommunis Palmiro Togliatti in Toljatti herdoop. Vanaf 1966 het Toljatti weens die oprigting van die Italiaanse motorvervaardiger Fiat SpA se Ladafabriek 'n sterk ekonomiese groei ervaar.

Na die ontbinding van die Sowjetunie is Toljatti deur georganiseerde misdaad geteister en is as een van Rusland se stede met die hoogste misdaad beskou. Onder ander is hier Sergei Iwanof, leier van *Lada*-TV, op 3 Oktober 2000 in sy woonstelgebou vyf keer in die kop en bors geskiet, Aleksei Sidorof van die koerant *Toljatinskoje Obozrenije* is op 9 Oktober 2003 vermoor soos sy voorganger Waleri Iwanof, wat in April 2002 geskiet is.

## Internasionale verhoudings 
### Susterstede 
### Vennootskappe 
*  Colmar, Frankryk
*  Nagykanizsa, Hongarye

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf 
*
A Wizard of Earthsea

***A Wizard of Earthsea*** is 'n fantasieroman deur die skrywer Ursula K. Le Guin wat die eerste keer in 1968 gepubliseer is. Dit word wyd erken as 'n klassieke voorbeeld van fantasie en kinderliteratuur. Die storie speel af in die fiktiewe argipel van Earthsea, en vertel die storie van 'n jong towenaar by die naam van Ged, wat gebore is op die eiland van Gont. Terwyl Ged nog 'n seun is, sluit hy aan by 'n skool van toordery, en dryf sy kompeterende geaardheid hom tot konflik met een van sy medestudente; waartydens hy in 'n tweestryd 'n skadu-kreatuur loslaat, waarvan hy deur die res van die roman probeer ontsnap.

Hierdie roman word dikwels as 'n *Bildungsroman* beskryf. Verder kommunikeer die roman temas wat vanuit die Taoïsme geleen is, naamlik dat die balans van Earthsea se wêreld gehandhaaf word deur die idee dat tale en name die krag het om materiële dinge te kontroleer.

*A Wizard of Earthsea* word opgevolg deur vyf ander boeke wat gesamentlik deel uitmaak van die Earthsea-sekwens of -reeks, naamlik *The Tombs of Atuan* (1970), *The Farthest Shore* (1972), *Tehanu* (1990), *Tales from Earthsea* (2001) en *The Other Wind* (2001).
Publiseer

Publiseer is een van die grootste onafhanklike digitale uitgewers in Afrika, gebaseer op die aantal kreatiewe op die platform. Publiseer bied 'n self-publiseer portaal wat onafhanklike skrywers en musikale kunstenaars wat in Nigerië woon, publiseer en versprei oor hul kreatiewe werke oor 'n verskeidenheid winkels en neem 'n besnoeiing van wat die inkomste uit die winkels gegenereer word.

Die stigterslede het Publiseer geskep nadat hulle hul tweede beginmaatskappy verkoop het, met die doel om die uitdagings wat Nigeriese kunstenaars en skrywers ervaar het, te verminder wanneer hul kreatiewe werke, soos verspreiding en monetisering, gepubliseer word. Die plan vir ontwikkelaars word binnekort bekendgestel.

Publiseer het 'n finalis op die 2018 Harvard Business School se New Venture Competition, 'n jaarlikse byeenkoms geborg deur die HBS Rock Centre for Entrepreneurship and Alumni Clubs & Associations.

## Verwysings
Universiteit van Al-Qarawiyyin

Die **Universiteit van Al-Qarawiyyin** (Arabies: جامعة القرويين‎; Berbertale: ⵜⵉⵎⵣⴳⵉⴷⴰ ⵏ ⵍⵇⴰⵕⴰⵡⵉⵢⵢⵉⵏ; Frans: *Université Al Quaraouiyine*) is Afrika en waarskynlik die wêreld se oudste universiteit waar nog onderrig gegee word.

Hierdie universiteit, sy biblioteek en moskee in Fes in Marokko is in 859 gestig deur Fatima al-Fihri. Nog steeds is dit ‘n toonaangewende geestelike en opvoedkundige sentrum vir die aanhangers van die Islam-geloof. Die onderrig vind plaas in Arabies en lê klem op regsvakke, Islamstudies en Arabies as taal. Frans en Engels word ook aangebied. Studente kom van oor die hele wêreld. Toelatingsvereistes is onder andere ‘n deeglike kennis van die Koran en Arabies. Sedert 1963 is dit ‘n staatsuniversiteit met oor die 8&nbsp;000 studente.

Waarskynlik weens die transliterasie uit Arabies kom daar ‘n wye verskeidenheid skryfwyses vir die universiteit se naam voor.

## Bibliografie 
* de Villiers, Cas: Afrika. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaakorporasie, 1973. 
* uaq.ma
* www.atlasobscura.com
* www.fez-guide.com
* www.muslimheritage.com
Gamkapoortdam

Die **Gamkapoortdam** is in die Gamkarivier in die Karoo.

## Ligging 
Die dam lê afgeleë Dit kan bereik word via die Bosluiskloofpas wat na oos wegdraai aan die noordekant van die Seweweekspoort. Hierdie pad was voor die bou van die dam die roete tussen Laingsburg en Prins Albert, maar die damwater het hierdie roete versper. Die dam lê tussen die Gamka-natuurreservaat, Towerkop-natuurreservaat, Groot Swartberg-natuurreservaat en Die Hel-natuurreservaat. Die wal is by 33° 16′ 56,2″ suid en 21° 39′ 45,9″ oos, dit is 2&nbsp;km suid van die aansluiting van die Dwykarivier by die Gamka, en waar die Gamka deur die Swartberge gaan. Net voor die dam sluit twee klein riviere, die Elandskloofrivier en die Kerksrivier by die Gamka aan en loop ook water uit die Bosluiskloof in die dam.

## Dam 
Hierdie swaartekragtipedam is in 1969 gebou met vloedbeheer as hoofdoel. Dit het toe ‘n bakmaat gehad van 57&nbsp;miljoen&nbsp;m³. Weens toeslikking het dit stadig afgeneem en staan tans op 36,3 miljard liter. Die wal is 42&nbsp;m hoog en 213&nbsp;m lank, het ‘n opvanggebied van 17&nbsp;055&nbsp;km² en ‘n vol dam skep ‘n wateroppervlakte van 6&nbsp;km².

## Let wel 
Die dam moet nie verwar word met die Gamkadam, die Leeu-Gamkadam en die Springfonteindam nie.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
De Wet Hugo

**De Wet Hugo** (gebore 26 November 1982) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer van jeuglektuur.
duimnael|180px|De Wet Hugo

## Biografie 
De Wet Hugo is op 26 November 1982 op Worcester in die Boland gebore. Hy het drie ouer susters en hulle het op die plaas Spes Bona, tussen Worcester en Villiersdorp, grootgeword. Nadat hy sy laerskoolloopbaan op Worcester voltooi het, het hy in die Paarl gematrikuleer. Hierna het hy 'n onderwysgraad aan die Kaapse Skiereiland Universiteit vir Tegnologie op Wellington en 'n nagraadse kwalifikasie aan die Universiteit Stellenbosch verwerf.

In 2006 het hy sy onderwysloopbaan by Laerskool Ysterplaat in Kaapstad begin en van 2007 tot 2009 het hy by Laerskool De Hoop op Somerset-Wes skoolgehou. Gedurende hierdie tydperk het hy sy liefde vir skryf ontdek en het hy Marianna Brandt se kinderboekskryfkursus bygewoon. Kort hierna het hy 'n paar episodes vir die kinderprogram Cool Catz op E-TV geskryf.

In 2010 het hy besluit om as onderwyser in die buiteland te gaan werk en na Djedda in Saoedi-Arabië vertrek, waar hy vir twaalf jaar by 'n Britse Internasionale Skool gewerk het. Tans woon De Wet in Hangzhou, China waar hy Engels en Drama aan Wellington College onderrig.

## Skryfwerk 
## Skryftoekennings 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* 
* Profiel  op NB Uitgewers
* Lokprent vir *Grilgrypers 1: Die vloek van Vreesbaai* op YouTube
* http://versindaba.co.za/tag/de-wet-hugo/ 
* https://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/dit-gaan-lees-laat-dit-ril-20180330
* https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-grilgrypers-1-die-vloek-van-vreesbaai/
* https://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/monster-van-n-boek-laat-tone-krul-20180429
* https://www.litnet.co.za/jong-lesers-grilgrypers-1-die-vloek-van-vreesbaai-deur-de-wet-hugo/
Magalies Gliding Club

**Magalies Gliding Club** is 'n sweeftuig-klub in Magaliesburg. Die klub werk uit die Orient Airfield (FAOI), oor naweke en meeste vakansiedae. Die klub het ongeveer 200 lede.

## Vloot 
* 3 Grob G103 Twin Astir’s
* 3 Grob G102 Astir CS’s
* 1 ASK7
* 1 Jeans Astir
* 1 SF25 MotorFalke Motor Glider
* 1 Piper Super Cub (180 hp)
* 1 Cessna 182 sleep-vliegtuig

## Verwysings
Bildungsroman

'n ***Bildungsroman*** is 'n genre van letterkunde waarin die sielkundige en morele groei van 'n jong protagonis ontsettend belangrik is. Dit is 'n Duitse term wat in 1819 deur die filoloog Karl Morgenstern geskep is en wat tussen 1870 en 1905 deur Wilhelm Dilthey populêr gemaak is.
Amundsensee

: *Moenie verwar word met die Golf van Amundsen nie.*

Die **Amundsensee** is 'n see van die Suidelike Oseaan aan die westelike kus van Antarktika, dit wil sê in die Westelike Halfrond. Die Amundsensee is in 1929 ná die Noorse ontdekkingsreisiger Roald Amundsen genoem, die leier van die eerste Antarktiese ekspedisie tussen 1910 en 1912 wat die Suidpool bereik het.

duimnael|links|Kaart van Antarktika met die Amundsensee links onder
Die Amundsensee is tussen Kaap Dart op die Siple-eiland in die weste en Kaap Flying Fish op Thurston-eiland in die ooste geleë. Die Amundsensee grens in die ooste aan die Bellingshausensee en in die weste aan 'n naamlose see, sowat 1&nbsp;000&nbsp;km verder wes is die Rosssee geleë. Die 60ste suidelike breedtegraad vorm die noordelike grens. Soos al die seë van Antarktika is die Amundsensee noord van die Suidpool geleë en feitlik die hele jaar gevries. Dit is die enigste see wat nie in 'n Antarktiese gebiedsaanspraak geleë is nie en word dus as niemandsland beskou.

## Eksterne skakels
The Tombs of Atuan

***The Tombs of Atuan*** is 'n fantasieroman deur die skrywer Ursula K. Le Guin wat die eerste keer in 1970 gepubliseer is in 'n uitgawe van die joernaal *Worlds of Fantasy*, en daarna in 1971 as 'n boek deur die uitgewer Atheneum Books. Dit is die tweede boek in Le Guin se Earthsea-sekwens of -reeks.

*The Tombs of Atuan* vertel die storie van Tenar, wat as jong meisie by haar familie weggeneem word om 'n hoë priesteres by die grafte van Atuan te word. Haar eensame bestaan as priesteres word meer betekenisvol wanneer die towenaar Ged, die protagonis van Le Guin se *A Wizard of Earthsea*, in die geheim by die grafte van Atuan opdaag, om die helfte van 'n talisman wat tussen die ander skatte by Atuan se grafte begrawe is, te steel. Met 'n lokval keer Tenar vir Ged vas in die labirint onder die grafte, maar sy rebelleer dan teen haar geloofsonderrig deur hom lewendig daar te hou. Deur Ged ontdek sy uiteindelik meer oor die buitewêreld, en begin sy ook haar geloof in die "Naamloses" en haar eie rol by Atuan se grafte te bevraagteken.

Net soos *A Wizard of Earthsea* is *The Tombs of Atuan* 'n *Bildungsroman*, wat in hierdie geval bemoei is met Tenar se identiteitsontwikkeling en emosionele groei. *The Tombs of Atuan* ondersoek temas van gender en mag deur diep te kyk na hoe 'n kultus van vroulike priesters gedienstig is binne 'n patriargale samelewing. Verder hanteer hierdie storie die standaard narratief van 'n heroïese soektog op ongewone maniere, deur gebruik te maak van 'n vroulike held met 'n donker velkleur.

Tenar word uiteindelik ook die protagonis van Le Guin se vierde Earthsea-roman, *Tehanu* (1990).