open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Swansea

**Swansea** (Engels: [ˈswɒnzi]; Wallies: **Abertawe**, [abɛrˈtawɛ]) is die tweede grootste stedelike nedersetting in Wallis (naas Cardiff) met 'n bevolking van 245&nbsp;500 in die unitêre owerheidsgebied, geleë aan die Swansea Bay, 'n baai aan die Walliese suidweskus. Saam met Neath en Port Talbot vorm Swansea 'n verstedelikte gebied met meer as 300&nbsp;000 inwoners.

[duimnael|links|Die dokke en ander hawegeriewe is herontwikkel. Naas 'n [Jag (plesierboot)|jaghawe (foto) het woonstelgeboue en restaurante ontstaan]]
Swansea, wat sy oorsprong in 'n Wiking-handelspos het, het in die vroeë 18de eeu tot 'n belangrike nywerheidstad ontwikkel. Die nabyheid van kopermyne in Cornwall asook die beskikbaarheid van goedkoop steenkool, wat plaaslik ontgin kon word, het van Swansea met sy hawegeriewe 'n sentrum van die koperbedryf gemaak waaraan die bynaam *Copperopolis* gegee is. Omstreeks 1880 is sestig persent van die koperertse, wat uit oorsee ingevoer is, in plaaslike smelterye verwerk. Die stad se nywerhede het van Swansea een van die hoofteikens van Duitse lugaanvalle tydens die Tweede Wêreldoorlog gemaak. Die historiese middestad is in drie grootskaalse lugaanvalle in Februarie 1941 vernietig. Met die agteruitgang van swaar nywerhede gedurende die 20ste eeu het die dienstesektor die belangrikste ekonomiese bedryf geword.

Swansea en sy omgewing het intussen ook tot gewilde toeristebestemmings ontwikkel. Die *National Waterfront Museum* behandel in sy uitstallings die geskiedenis en ontwikkeling van Wallis, terwyl die nabygeleë *Dylan Thomas Centre* lewe en werk van Dylan Thomas, die bekendste boorling van Swansea en befaamde Walliese digter, dokumenteer. Die nuwe Swansea University Bay-kampus is een van die vernaamste voorbeelde van moderne boukuns in Wallis.

## Sport 
Swansea was een van die gasheerstede tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 1973, Krieketwêreldbeker 1983 en Vrouerugbywêreldbeker 1991.

Swansea se professionele rugbyspan Ospreys speel in die Verenigde Rugbykampioenskap en hulle tuiswedstryde word op die Liberty-stadion gespeel.

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike webwerf
*
Geelsee

Die **Geelsee** (Chinees: 黄海, pinyin: *huáng hǎi*; Koreaans: 황해) is 'n see van die Stille Oseaan wat deel uitmaak van die Oos-Chinese See en tussen die Volksrepubliek China in die weste en Korea in die ooste geleë is. Dit word begrens deur die Volksrepubliek China in die weste, Noord-Korea in die noordooste en Suid-Korea in die ooste. In Korea word die Geelsee soms ook die **Westelike See** (서해) genoem. Die noordelike deel van dié see, wat deur die Volksrepubliek China omring word, word die Bohaisee genoem, en tussen die Volksrepubliek China en Noord-Korea staan dit as Koreabaai bekend. Die beskermde gebiede vir migrerende voëls langs die kus langs die Geelsee-Bohaisee is in 2019 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.

duimnael|links|Ligging van die Geelsee
duimnael|links|Die Geelsee se kus by die Suid-Koreaanse eiland Jeju
Die Geelsee het 'n oppervlakte van sowat 380&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 44&nbsp;m. Belangrike stede wat aan dié see geleë is, sluit in Dalian, Huludao, Qingdao, Qinhuangdao, Weihai, Yantai en Yingkou in die Volksrepubliek China asook Incheon in Suid-Korea. Die belangrikste riviere wat in dié see uitmond is die Geelrivier, die Hai, die Huai, die Liao en die Yalu.

Die Geelsee is een van vier seë wat in Afrikaans en ander tale na kleure genoem is – die ander is die Rooi-, Swart- en Witsee. Die naam van dié see is afgelei van die geel sand wat deur winde van die Gobiwoestyn oor die see verstrooi word en van geel sediment wat die Geelrivier oor die Bohaisee dié see inbring.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   Amptelike Unesco-bladsy
Kaohsiung

**Kaohsiung** (Mandaryns: [káʊɕjʊ̌ŋ] ; Chinees: 高雄; pinyin: *Gāoxióng*; Wade-Giles: *Kao1-hsiung2*), amptelik **Kaohsiung Stad** (Chinees: 高雄市, pinyin: *Gāoxióng Shì*; Taiwannees: *Ko-hiông Tshī*), is ná Nieu-Taipei die tweede grootste stad van die Republiek China op die eiland Taiwan met 'n bevolking van sowat 2,7 miljoen en beslaan 'n oppervlakte van 2&nbsp;946&nbsp;km². Kaohsiung is 'n spesiale munisipaliteit in die suidwestelike deel van die eilandstaat en dit word regstreeks deur die nasionale regering bestuur. Op 25 Desember 2010 het die stad met die landelike Kaohsiung-distrik saamgesmelt en beheer Taiwan se belangrikste hawe.

duimnael|links|Kaohsiung se stadshorison
Kaohsiung stadsgebied behels 'n aansienlike deel van Taiwan se suidelike kuslyn langs die Suid-Chinese See. Dit beskik ook oor 'n groot hawe langs die Suid-Chinese See.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
*
Oorlogskloof-natuurreservaat

Die **Oorlogskloof-natuurreservaat** is in die Noord-Kaap geleë, 20&nbsp;km suid van Nieuwoudtville en is in 1983 gestig. Die reservaat is 4&nbsp;776&nbsp;ha groot. Die westelike kant grens aan die Knersvlakte. Daar is verskeie wandelpaaie en rotstekeninge in die reservaat. 

## Flora 
Die dissel *Berkheya chrysanthemoides* is endemies aan die reservaat en die waboom (*Protea nitida*) word ook hier aangetref.

## Vislewe 
Die volgende vier visspesies word in die riviere van die reservaat aangetref: Clanwilliam-geelvis, Clanwilliam-sandvis, dikkop-ghieliemientjie en die Clanwilliam-saagvin.

## Verwysings 
## Bronne 
*
*
Eridanus (sterrebeeld)

**Eridanus** of **Rivier** is ’n sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit is die Antieke Griekse naam van die Po-rivier in Italië. Dit is een van die 48 konstellasies wat deur die 2de eeuse sterrekundige Ptolemeus beskryf is en is steeds een van die 88 moderne sterrebeelde. Eridanus is die sesde grootste sterrebeeld.

## Ruimtevoorwerpe 
duimnael|links|200px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n planeet soortgelyk aan Jupiter wat om die naaste ster, Epsilon Eridani, wentel.

### Sterre 
Die helderste ster in Eridanus is Achernar (α&nbsp;Eri), met ’n helderheid van 1&nbsp;mag. Dit is ’n eienaardige ster: dis een van die platste sterre sover bekend. Waarnemings dui aan dat sy radius by sy ewenaar sowat 50% groter is as by die pole. Die verwringing vind plaas omdat die ster baie vinnig in die rondte tol.

Nog ’n bekende ster is Epsilon Eridani, wat baie naby aan die Aarde en baie soos die son is. Daar word nou geglo dit het minstens een planeet wat waarskynlik ’n gasreus is, nes Jupiter.

### Sterrestelsels 
Eridanus bevat die sterrestelsels NGC&nbsp;1234 en NGC&nbsp;1300. Laasgenoemde is ’n spiraalvormige sterrestelsel 69&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af. Binne-in die spiraal bestaan ’n ander spiraalvormige sterrestelsel met ’n deursnee van 3&nbsp;300 ligjare.

## Superleemte 
Die Eridanus-superleemte is die grootste superleemte (’n deel van die heelal waarin geen sterrestelsels voorkom nie) wat nog ontdek is. Dit het ’n deursnee van omtrent 1&nbsp;miljard ligjare en kan nie verduidelik word aan die hand van huidige teorieë oor die ontstaan van die heelal nie. Daar word geglo dat dit veroorsaak word deur ’n kwantumverstrengeling tussen ons heelal en ’n ander een.

## Uitbeelding 
Die naam Eridanus verwys na die Po, die langste rivier in Italië. Sy verbinding met ’n rivier kom van die manier waarop sy sterre ’n kronkelpad vorm. Op sommige sterkaarte word Eridanus voorgestel as ’n rivier wat vloei uit die water wat die Waterdraer uitgooi.

## Verwysings 
* 
* *Star Names, Their Lore and Legend*, Richard Hinckley Allen, New York, Dover

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Eridanus
* Epsilon Eridani
* The clickable Eridanus
* Starry Night Photography – Eridanus Constellation
* Star Tales – Eridanus

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Hainan

**Hainan** (Chinees: 海南; pinyin: *Hǎinán* ; Jyutping: *Hoi2 Naam4*; Pe̍h-ōe-jī: *Hái-lâm*; letterlik: "Suid van die Meer [Qiongzhou-straat]") is die grootste en mees suidelike eiland van die Volksrepubliek China, tussen die Suid-Chinese See in die ooste en die Golf van Tonkin in die weste. Dié eiland beheer die gelyknamige Chinese provinsie wat die kleinste en mees suidelike van dié land is. Vanaf die stigting van die Volksrepubliek China in 1949 tot 1988 het Hainan tot die provinsie Guangdong behoort, maar vorm sedertdien 'n provinsie in sy eie reg. Hainan word deur die nou Straat van Hainan van die Leizhou-skiereiland in die noorde geskei en Viëtnam is 320&nbsp;km wes geleë.

[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Hainan]]
Die eiland het 'n bevolking van 8&nbsp;180&nbsp;000 in 2012 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 33&nbsp;210&nbsp;km². Hainan staan veral bekend as lanseersentrum van die Chinese Ruimteagentskap in die hoofstad Haikou, wat gebruik word om Chinese vuurpyle en satelliete te lanseer. Die omstrede Paracel- en Spratly-eilande in die Suid-Chinese See word deur die Volksrepubliek China as deel van die Hainan-provinsie opgeëis.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van die Hainan Provinsiale Regering
Shapley-superswerm

Die **Shapley-superswerm** of **Shapley-konsentrasie** (**SCl&nbsp;124**) is die grootste versameling sterrestelsels in ons nabye heelal (tot 700&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af). Dit word deur die swaartekrag van sy sterrestelsels bymekaargehou in plaas daarvan om saam met die heelal uit te dy. Dit kom voor as ’n duidelike konsentrasie van sterrestelsels in die sterrebeeld Sentour en is 650&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af (z=0,046).

Daar is deesdae hernude belangstelling in die Shapley-superswerm omdat dit baie naby lê aan die rigting waarin die Plaaslike Groep sterrestelsels (insluitende ons Melkweg) beweeg teen ’n snelheid van sowat 600&nbsp;km/s. Dit laat baie sterrekundiges vermoed dat dit een van die hoofredes is vir ons sterrestelsel se vreemde beweging – die Groot Aantrekker is dalk ’n ander rede.

Die superswerm is genoem na die Amerikaanse sterrekundige Harlow Shapley.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*

## Eksterne skakels 
* An atlas of the Universe
* The Shapley Concentration
Haikou

**Haikou** (Chinees: 海口) is 'n groot stad in die suide van die Volksrepubliek China en die hoofstad van die provinsie van Hainan. Die stad het 'n bevolking van 2&nbsp;046&nbsp;189 in 2010 gehad met 'n oppervlakte van 2 237&nbsp;km². 

Haikou staan veral bekend vir die lanseersentrum van die Chinese Ruimte-agentskap en word gebruik om Chinese vuurpyle en satelliete te lanseer.
Katrivier

Die **Katrivier** is 'n rivier in Raymond Mhlaba Plaaslike Munisipaliteit van die Oos-Kaap, Suid-Afrika.

Die rivier voorsien water aan die sitrusboorde in die Katriviervallei, asook huishoudelike water aan Balfour, Seymour, Blinkwater en Fort Beaufort.

Die Katrivierdam () is in 1969 naby Seymour in die Oos-Kaap geopen.

Die rivier se water vloei uiteindelik in die Groot-Visrivier in by .

## Sytakke 
* Baturaspruit
* Blinkwaterrivier
* Mxelorivier
* Xuxuwaspruit

## Sien ook 
* Katrivier-nedersetting

## Eksterne skakels 
*  Beskrywing van die benutting van die Katrivier  (PDF; 748&nbsp;kB)
Remhoogtepas

Die **Remhoogtepas** is op die R63-provinsiale pad sowat 30km suidoos van Victoria-Wes in die rigting van Murraysburg. Die pas bereik 'n hoogte van 1 230m bo seespieël en 'n helling van 1:16.

Hierdie bergpas is in Suid-Afrika en moet nie met die Remhoogtepas in Namibië verwar word nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Die Bergpas

**Die Bergpas** is 'n bergpas op die R313-streeksroete is noord van Prieska op die pad na Niekerkshoop en Griekwastad. Die pas bereik 'n hoogte van 1 300m bo seespieël en 'n helling van 1:12.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Helskloofpas

Die **Helskloofpas** is 'n bergpas aan die suidoostekant van die Richtersveld in Namakwaland. Dit word veral gebruik deur besoekers aan die Richtersveld Nasionale Park en die Richtersveld Bewarea. Paaie in die omgewing leen hulle tot die gebruik van vierwielaangedrewe voertuie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Bergenaarspadpas

Die **Bergenaarspadpas** (Bergnaarspadpas) is 'n bergpas noord van Witsand in die Kalahari op 'n grondpad tussen Olifantshoek en Groblershoop. Die pas bereik 'n hoogte van 1 140m bo seespieël en 'n besondere steil helling van 1:5.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Verwatersnek

**Verwatersnek** is 'n bergpas op 'n grondpad suidwes van Hotazel, in die ZF Mgcawu-distrik van die Kalahari. Die pas bereik 'n hoogte van 1&nbsp;150&nbsp;m bo seespieël.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Theekloofpas

[duimnael|links|295px|Die voet van Teekloofpas op die grens tussen die [Wes-Kaap|Wes- en Noord-Kaap.]]
duimnael|links|295px|Dié bordjie dui die besonderhede van die pas aan.

**Theekloofpas** is 'n bergpas op die R353 suidsuidoos van Fraserburg in die rigting van Leeu-Gamka op die N1 nasionale pad. Die pas is gebou in die 1890's, bereik 'n hoogte van 1&nbsp;385&nbsp;m bo seespieël en 'n helling van 1:13.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Oukloofpas

**Oukloofpas** is 'n bergpas op die MR584-pad suidoos van Fraserburg en noordwes van Beaufort-Wes. Die pas is gebou in 1879, bereik 'n hoogte van 1 400m bo seevlak en 'n helling van 1:10.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Wildeperdehoekpas

Die **Wildeperdehoekpas** is 'n bergpas op 'n grondpad suidwes van Springbok in Namakwaland. Hierdie pas begin net suid van die pas op die Messelpad en lei na die hek van die Namakwa Nasionale Park en verder na Soebatsfontein en Koingnaas. Die pas is in 1871 gebou om kopererts vir verskeping na Groot-Brittanje na die hawe by Hondeklipbaai te vervoer.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Akkedispas

Die **Akkedispas** is 'n bergpas tussen Potjiespram en De Hoop in die Richtersveld Nasionale Park in Namakwaland. Dit is slegs begaanbaar vir vierwielaangedrewe voertuie. 

Hierdie pas is in die Noord-Kaap moet nie verwar word met die Akkedisbergpas in die omgewing van Stanford in die Wes-Kaap nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Padkloofpas

**Padkloofpas** is 'n bergpas op 'n grondpad suid van Witsand in die Kalahari en noordoos van Groblershoop. Die pas bereik 'n hoogte van 1 160m bo seespieël en 'n helling van 1:9.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Horlosie (sterrebeeld)

Die **Horlosie** (Latyn: *Horologium*) is ’n klein, dowwe sterrebeeld in die suidelike hemelruim. Dit is in die 18de eeu deur Nicolas-Louis de Lacaille geskep. Hy het dit oorspronklik **Horologium Oscillitorium** genoem na die slingeruurwerk, ter ere van die ontwerper daarvan, Christiaan Huygens. Die naam is sedertdien verkort.

## Ruimtevoorwerpe 
Een van die voorwerpe in die sterrebeeld wat van belang vir sterrekykers is, is R&nbsp;Horologii, ’n Mira-veranderlike met een van die grootste bekende reikwydtes. Die sterreswerm AM1 word ook hier aangetref; dit is die verste bekende sterreswerm in die Melkweg (398&nbsp;000 ligjare).

Die Horlosie-superswerm is ’n massiewe superswerm van sterrestelsels wat sowat 550&nbsp;miljoen ligjare breed is en ’n massa van 1017 sonmassas het. Dit lê in die sterrebeelde Horlosie en Eridanus, met die naaste punt 700&nbsp;miljoen ligjare en die verste punt 1,2&nbsp;miljard ligjare van die Aarde af. Dit bestaan uit ’n paar honderdduisend sterrestelsels.

## Verwysings 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, Londen. . Princeton University Press, Princeton. .

## Eksterne skakels 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Horologium
* The clickable Horologium
* Star Tales – Horologium

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kamiesbergpas

Die **Kamiesbergpas** is 'n bergpas op 'n grondpad oos van Kamieskroon in Namakwaland. Dit staan ook bekend as die Kamieskroonbergpas. Die pas bereik 'n hoogte van 1 100m bo seevlak.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Grootvleipas

**Grootvleipas** kan na een van die volgende bergpase verwys:

a. **Grootvleipas** in die Wes-Kaap lê wes van Kamieskroon in Namakwaland op 'n grondpad wat lei na Hondeklipbaai. Dit bereik 'n hoogte van 700 m bo seevlak.

b. **Grootvleipas** in die Oos-Kaap lê op die R58-pad suid van Barkly-Oos in die rigting van Elliot. Dit is in 1966 gebou.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Killianspas (Wes-Kaap)

**Killianspas** is 'n bergpas en lê wes van Kamieskroon in Namakwaland in die Wes-Kaap op 'n grondpad wat lei na Hondeklipbaai. Die pas bereik 'n hoogte van 600m. In die Oos-Kaap is ook 'n pas met die naam Killianspas.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Blinktaaibos

Die **blinktaaibos** (*Searsia lucida*), voorheen *Rhus lucida*, is 'n klein boompie wat tussen struikgewasse of in woude gevind word vanaf seevlak tot so hoog as 2000&nbsp;m bo seevlak. Die boompie kom aan die kus van Suid-Afrika voor vanaf Saldanhabaai tot in die noorde van KwaZulu-Natal, asook in Mpumalanga en Limpopo. Dit kom ook in Lesotho en Zimbabwe voor.

Die blomme is klein en roomwit. Die vrugte, sowat 4&nbsp;mm in deursnee, word blinkbruin as hulle ryp raak. Die boom staan ook bekend as die *wakstaaibos* en in Engels as *Glossy currant*.

## Subspesies 
Die spesie het het drie subspesies: 
* *Searsia lucida f. elliptica* (Sond.) Moffett
* *Searsia lucida f. lucida*
* *Searsia lucida f. scoparia* (Eckl. & Zeyh.) Moffett

Die boom se FSA-nommer is 388.1.

## Galery 

Searsia lucida vorm lucida, vars en ou loof, Krantzkloof NR, a.jpg
Searsia lucida forma elliptica 1DS-II 2-3986.jpg
Searsia lucida forma elliptica 1DS-II 5740-01.jpg
Searsia lucida forma lucida 1DS-II 0232.jpg
Searsia lucida forma lucida 1DS-II 4114.jpg
Searsia lucida forma lucida 1DS-II 4115.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Messelpad

Die **Messelpad** is 'n grondpad in Namakwaland wat Springbok op die N7-hoofpad verbind met Koingnaas en Hondeklipbaai.

Weens swak paaie in die 18de en 19de eeu was die verbinding tussen Kaapstad en Namakwaland per kusvaarder na Hondeklipbaai. Van hier af het die grondpad noordooswaarts na Springbok en die kopermyne gelei.

Die pad is blykbaar deur Italiaanse krygsgevangenes gebou.
Spektakelpas

Die **Spektakelpas** is 'n bergpas op die R355-streeksroete wat Springbok in Namakwaland verbind met Komaggas, Grootmis  en De Beers se diamantdorp  en hawe Kleinzee aan die Atlantiese Oseaan. Kleinzee is ongeveer 100&nbsp;km van Springbok. Die pas is in 1896 gebou en lê 22km wes van Springbok. Dit bereik 'n hoogte van 600m bo seespieël en 'n maksimum helling van 1:20.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Verwysings
Khorab

Op die plaas **Khorab**, 2,6km noord van Otavi (of Kilometer 500) in Namibië, staan 'n gedenkteken wat aandui dat daar onderhandelinge tussen die Suid-Afrikaanse en Duitse troepe tydens die Eerste Wêreldoorlog plaasgevind het. Dit het gelei tot die **Vrede van Khorab** op 9 Julie 1915 en die oorgawe van ongeveer 4&nbsp;000 Duitse soldate. Die gedenkteken is op 28 September 1973 tot monument verklaar.

Die vrede is aan Suid-Afrikaanse kant geteken deur genl. Louis Botha, bevelhebber van die Suid-Afrikaanse troepe en ook Suid-Afrika se eerste minister, en vyf offisiere waaronder Botha se Hoof van Staf, kol. J.J. Collyer. Vir Duitsland was die ondertekenaars dr. Theodor Seitz, die goewerneur van Duits-Suidwes-Afrika (DSWA), kol. Victor Franke, die Duitse opperbevelhebber in DSWA, lt.kol. Heinrich von Bethe, bevelhebber van die polisie in DSWA en nog vier junior offisiere. Seitz is in die onderhandelinge bygestaan deur graaf Hans von Schwerin.
Misverstanddam

Die **Misverstanddam**  lê in die Bergrivier in die omgewing van Koringberg en Porterville. Hierdie dam is gebou in 1977, het 'n maksimum volume van 6 400 000 m3 en oppervlakte van 255&nbsp;ha. Die dam is nou en het 'n lengte van 10&nbsp;km as hy vol is. Die wal se hoogte is 26&nbsp;m. Dit voorsien water aan dorpe in die Weskus-distriksmunisipaliteit wat die munisipaliteite van Bergrivier, Saldanha en Swartland insluit. In die winter is daar op die oewers geel canolalande en soms sneeu op die pieke van die Witzenberg en die Groot-Winterhoekberge in die verte. Wind maak die dam dan soms te ontstuimig om te roei of te waterski. 

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Gewone taaibos

Die **gewone taaibos** (*Searsia pyroides*), voorheen *Rhus pyroides*, is 'n boom wat feitlik reg oor Suid-Afrika voorkom behalwe die Noord- en Wes-Kaap. Die spesie kom ook in Botswana, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Ethiopië, Kameroen, Kenia, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Namibië, Rwanda, Soedan, Soedan, Tanzanië, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe voor.

## Beskrywing 
Die boom groei in 'n groot variëteit van habitats. Dorings is soms teenwoordig. Klein ronde vruggies word deur verskeie voëls geëet, o.a. spreeus, tiptolle, fisante en houtkappers. Ruspes van sommige skoenlapperspesies lewe op die bome.

## Subspesies 
Die spesie het vier subspesies:
* *Searsia pyroides var. dinteri* (Engl.) Moffett
* *Searsia pyroides var. gracilis* (Engl.) Moffett
* *Searsia pyroides var. integrifolia* (Engl.) Moffett
* *Searsia pyroides var. pyroides*

## Ander name 
Die boom se Engelse naam is *common currant-rhus* en sy FSA-nommer 392.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Eksteenfontein

**Eksteenfontein** is 'n klein nedersetting in die Richtersveld. Die dorpie lê aan die riviertjie met die naam Stinkfontein en is omring deur berge. Dit het ongeveer 800 inwoners en die meeste mans werk op die myne by Alexanderbaai en Kleinsee. Buite die dorpie woon die nomadiese Namaboere in tradisionele matjieshuise. Bokke loop nog vrylik deur die strate.

Rondom 1950 moes die 68 gesinne Bosluisbasters onder die leiding van eerw. Pieter Eksteen hulle hier op die plaas Stinkfontein vestig as gevolg van die Groepsgebiedewet. Die gemeente het 'n eenvoudige kerk gebou, die dorpie na hul leier vernoem en die naam in wit klippe teen 'n rant uitgepak.

In die dorpie is die kantoor van die **Richtersveld gemeenskapsbewaringsgebied** wat tot wêrelderfenisgebied verklaar is. Dit het toerisme en die ekonomie van die streek baie ten goede gekom. In die laerskool word Nama as taal onderrig. Daar is 'n museum, biblioteek, creche en posagentskap. Selfoonontvangs in die dorp en omgewing is baie beperk. Daar is geen vulstasie, restaurant, winkels of outobank nie.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Kuboes

**Kuboes**, 'n afgeleë dorpie in die Richtersveld, is 'n eertydse sendingstasie van die Rynse Sendinggenootskap. Dit is in die middel van die 19de eeu gestig as 'n substasie van Steinkopf. Dit is 'n mooi dorp rondom 'n eenvoudige kerkkompleks wat dateer uit 1893. Kuboes word hoofsaaklik bewoon deur Namas en Basters. Dit word beskou as die vesting van die Namakultuur. Kuboes is 'n Namawoord met die betekenis van 'ronde fontein'. Kuboesberg, Van der Sterrberg en Ploegberg omring die dorp.

Kuboes lê net noord van die *Richtersveld Community Conservancy* en net suid van die ǀAi-ǀAis/Richtersveld-vredespark; dus het  toerisme in die laaste jare 'n oplewing getoon. Nogtans is hier geen outobank nie, maar wel selfoonontvangs. Die naaste vulstasie is 25&nbsp;km verder by die Bakenmyn by Sanddrif.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Sanddrif

**Sanddrif** in die Richtersveld lê aan die suidelike oewer van die Oranjerivier en suidwes van die grenspos met Namibië by Sendelingsdrif.

Die eerste bewoners was die Namavolk wat in die vroeë 1900's van die kusstreek weggetrek en hervestig het in hierdie duinegebied. In die vroeë 1970's is die Bakendiamantmyn hier geopen en het Xhosa- en Sotho-mynwerkers hierheen gekom. Daarom is die Namatradisies hier sterk beïnvloed deur die Nguni-kultuur.

Weens die aanwesigheid van die myn bied die dorpie meer geriewe as die buurdorpies Kuboes, Eksteenfontein en Lekkersing. Hier is 'n skool, winkel en 'n outobank. Daar is 'n gholfbaan en  'n kantoor van Sanparke.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Lekkersing

**Lekkersing** is 'n klein dorpie omring deur swart heuwels in die afgeleë Richtersveld in Namakwaland. Dit is via die R382-pad 'n 60&nbsp;km oos van Port Nolloth. Met grondpaaie is dit noordwaarts 88&nbsp;km na Kuboes en noordooswaarts 50&nbsp;km na Eksteenfontein.

Die plekkie is in 1926 gestig deur Ryk Jasper Cloete. Daar bestaan onsekerheid oor hoe dit aan sy naam gekom het. In die Namatradisie, wat hier nog sterk gehandhaaf word, bestaan daar verhale oor die naamgewing.

Daar word hoofsaaklik met bokke geboer. Mynhope wat te sien is, is die gevolg van die kwartsietmyn wat in 1964 begin is. Rooi- en goudkleurige plaveiklippe word wêreldwyd verskeep. 'n Gemeenskapsontwikkelingsprojek skep vanaf 1999 werk en verskaf groente, vrugte en kruie aan die inwoners. Toerisme begin al meer 'n bydrae tot die ekonomie lewer. 

Reënval is slegs 50mm per jaar en die ondergrondse water is boonop effens brak.

In Lekkersing is 'n satellietkantoor van die Richtersveld Plaaslike Munisipaliteit. Die dorp se skool staan bekend as die Elizabeth Wimmer NGK Primêre Skool. Daar is geen vulstasie, restaurant, winkels of outobank in die dorpie nie.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Knoop (tou)

: *Die artikel handel oor knope in toue, vir ander gebruike, sien Knoop.*
duimnael|'n Wurgknoop
duimnael|Wewersbind

'n **Knoop** is 'n metode waardeur 'n stuk lineêre materiaal soos 'n lyn of tou vasgemaak of gevleg word. Terwyl knope dikwels met tou gemaak word, kan dit ook met ander materiale, soos vislyn, gemaak word. Die knoop is gewoonlik naby die punte van die tou sodat dit aan 'n vaste voorwerp of aan 'n ander tou geheg kan word. As die tou rondom 'n voorwerp geneem word, word daarna as 'n steek verwys.

Persone van so jonk as 5 jaar leer al om hulle skoenveters vas te knoop. Knope word ook gebruik om ballonne toe te bind sodat die lug nie kan ontsnap nie. Vasgeknoopte linte word as versiering gebruik, selfs om geskenke of blomme te versier. Matrose gebruik verskillende knope om toerusting aan bote vas te knoop.

## Doel van knope 
Knope word vir verskeie doeleindes gebruik, bv. om twee toue te las, om voorwerpe mee vas te bind, knope vir versiering, reddingswerk, steke na mediese operasies en vele meer.

Dit is egter belangrik om te besef dat daar verskeie knope is wat vir enige doel gebruik kan word, en dat sekere knope meer geskik is as ander, afhangende van die behoeftes (bv. tipe tou (materiaal), dikte van tou, moeilikheidsgraad om te knoop, hoe moeilik dit is om los te maak, waar in die tou dit geknoop moet word, hoe veilig die knoop is en vele meer).

Sekere knope kan ook vir verskeie doeleindes gebruik word.

### Watter knoop waarvoor geskik is 
#### Om twee toue/lyne vas te maak 
* Syfer 8-knoop
* Carrick-knoop
* Bloedknoop

#### Om 'n lus aan die einde van 'n tou te maak 
* Syfer 8-knoop
* Boeglynknoop
* Dubbele boeglynknoop
* Dubbele waterboeglynknoop
* Galgknoop
* Skuifknoop

#### Om 'n lus in die middel van 'n tou/lyn te maak 
* Alpynse vlinderknoop

#### Vir versiering 
* Diamantknoop
* Aapvuisknoop (Engels: ''Monkey's Fist'')

## Sien ook 
* Prusik-knoop
* Wurgknoop
* Dubbele wurgknoop
* Boaknoop
* Konstriktorknoop
* Dubbele konstriktorknoop

## Eksterne skakels
Bloukranspas (Oos-Kaap)

**Bloukranspas** (ook **Blaauwkrantzpas** genoem) is 'n bergpas op die R67-provinsiale pad suidoos van Grahamstad op die pad na Port Alfred.

Die bergpas in die Oos-Kaap en moet nie met die gelyknamige Bloukranspas naby Plettenbergbaai, asook die Bloukranspas in die Noord-Kaap verwar word nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
Aberystwyth

**Aberystwyth** (uitgespreek  /ˌæbəˈrɪstwɪθ/ (Engels) of [abɛrˈəstʊɨθ] (Wallies)) is 'n dorp met 15&nbsp;935 inwoners in Wallis. Die dorp is veral bekend vir sy universiteit.
Kinaboom

Die **Kinaboom** (*Rauvolfia caffra*) is 'n klein tot middelslag boom. Die boom kom noord van Oos-Londen tot in Gauteng, Mpumalanga, en Limpopo voor. Hulle word altyd naby water gevind aan stroom-oewers. In Engels staan die boom bekend as die *Quinine-tree*.

## Blare 
Die blare word in kranse van drie tot vyf gedra en die blaarrande neig om met die blaarsteel saam te smelt.

## Vrugte 
Die vrugte word in pare on enkel gedra en is vlesig, ongeveer 13&nbsp;cm in deursnee. Die vrugte word swart en verrimpel wanneer hulle ryp is.

## Medisinale waarde 
Die sap van die boom is melkerig, dun en bitter. Dit was voorheen teem malaria gebruik maar word tans as ondoeltreffend beskou. Die wortelbas bevat reserpien wat as kalmeermiddel gebruik word en ook teen hoë bloeddruk.

Lêer:Rauvolfia_caffra_leaves_fruit.JPG‎|Blare en vrugte.
Lêer:Rauvolfia caffra IMG 2606.JPG|

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000.
Halfmens

Die **halfmens** (*Pachypodium namaquanum*) is 'n boom wat inheems aan die Richtersveld en suidelik Namibië is. Hulle groei net in droë, rotsagtige halfwoestyngebiede. Die naam is afgelei van die feit dat die boom soos 'n mens lyk wanneer hulle afgeëts is teen die horison of teen die skemer gesien word. Die boom is 'n bedreigde spesie en word streng beskerm. Die boom se FSA-nommer is 649.

## Voorkoms 
Die boom bestaan uit 'n lang stam van tot 4&nbsp;m met 'n bos blare aan die punt. Die boom is gewoonlik takloos maar kan soms kort takke produseer. Die stam is dik by die wortels en loop spits na die bopunt. Vratterige knoppe bedek die stam en aan elke knop se punt is 'n doring.

## Blomme en vrugte 
Die blomme is buisvormig en ongeveer 5&nbsp;cm lank. Hulle is rooi binne en groen binne en word binne die blare voortgebring en later die vrugte ook. Die vrugte is klein en word in pare gedra.

## Algemeen 
'n Kenmerk van die boom is dat die stam altyd na die noorde wys. Die boom groei glad nie goed weg van sy natuurlike habitat nie.

## Legende
'n Groepie Namas sou glo, om van hul aartsvyande, die Boesmans, te ontvlug, die berge in beweeg het waar hulle in plante verander is om die droogtetoestande te kan weerstaan. Omdat hulle uit die noorde gevlug het, en die gevaar van daardie kant gedreig het, kyk alle halfmense nou nog noord (plaaslik word selfs na hulle as die "noordkykers" verwys).

## Galery 

Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2653.jpg|Halfmens in die Richtersveld, Suid-Afrika.
Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2661.JPG|
Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2667.JPG|
Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2669.JPG|

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
Bloukranspas (Noord-Kaap)

**Bloukranspas** (Bloukrantzpas) is 'n bergpas aan die noordwestekant van die Bloukransberge, in die Onder-Bokkeveld en die Tankwa-Karoo, op die R355-grondpad tussen Ceres en Calvinia. Dit bereik 'n hoogte van 1&nbsp;029&nbsp;m bo seespieël en 'n maksimum helling van 1:12.

Die bergpas is in die Noord-Kaap en moet nie met die gelyknamige Bloukranspas in die Oos-Kaap verwar word nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
* Vergete Grootpad

## Bibliografie
* Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. [www.slingsbymaps.com]
Afrikatyd

**Afrikatyd** is die siening van 'n kulturele geneigdheid in Afrika vir 'n ontspanne houding jeens tyd. Dit word soms in 'n neerhalende konteks gebruik vir die ongeërgdheid rakende afsprake, vergaderings en byeenkomste.   Hierdie woord omskryf ook soms die tydsame en ontspanne en ligter geskeduleerde lewenswyse bevind in die meeste Afrikalande, wat in teenstelling is met die meer klokslag bestaan in die Westerse lande. As sodanig is daar 'n soortgelyke tydoriëntering in sekere ander nie-Westerse kulture.

## Aspekte van Afrikatyd 
Afrikakulture word dikwels omskryf as "veeltydig" (polikronies), wat kortom beteken dat mense daartoe geneig is om vele take op 'n slag te doen, eerder as in 'n streng volgorde. Persoonlike wisselwerking en verhoudings word ook op hierdie manier hanteer (dit is nie ongewoon om met meer as een persoon gelyk te praat nie). Miskien is dit om hierdie rede dat onder Afrikatyd Afrika se"emosionele tydbewustheid" teenoor die Westerse "meganiese tydbewustheid" vergelyk word.

## Kritiek en uitbeelding 
### Selfkritiek
Die Afrikatyd-konsep het al onder kritiek deurgeloop. Volgens 'n Ghanese skrywer is

In Oktober 2007 is 'n Ivoriaanse veldtog van stapel gestuur teen Afrikatyd. Dit is ondersteun deur President Laurent Gbagbo. Hierdie byeenkoms, bekend as "Aand van Stiptelikheid" het aandag onder die internasionale media getrek; dit is gehou in Abidjan om sakemanne en staatsamptenare te vereer wat gereeld betyds is. Die leuse van die veldtog is: "Afrikatyd vermoor Afrika - kom ons bestry dit." Reuters berig die "organiseerders hoop om die bewustheid te verhoog hoe kroniese afwesigheid/afgestelde afsprake, vergaderings of selfs busse wat laat kom die winsgewendheid in 'n streek afplat." Die wenner van 2007, regsadviseur Narcisse Aka, wat 'n $60 000-villa vir sy stiptelikheid losgeslaan het, "is so buitengewoon stiptelik dat sy kollegas hom ''Mr. White Man's Time* noem".

### Uitbeelding 
Die kontras tussen Afrikatyd en Westerse tyd word uitgebeeld in die bekroonde kortfilm *Binta and the Great Idea''. Die hoofkarakter, 'n visser uit 'n Senegalese dorpie, begryp nie die nuwe idees uit Europa wat sy vriend saamgebring het nie; die idees word uitgebeeld deur 'n Switserse polshorlosie, wat soms om een of ander rede onverklaarbaar tot die genot van die vriend lui. Die visser baan die weg verby etlike amptenare oop met sy idee, wat op die ou end felle kritiek is teen die Westerse kultuur se obsessie met doeltreffendheid en vooruitgang.

## Verwysings
Apocynaceae

**Apocynaceae** is die oleander-familie wat hoort tot die orde *Gentianales*. Hierdie familie sluit mooi plante en struike in, byvoorbeeld die Frangipani, Oleander, Hoya en Impalalelie. Al die plante van die familie bevat 'n waterige of wit melksap wat normaalweg giftig is. Sommige van die sappe kan ook medisinaal gebruik word. Die blare is enkelvoudig en teenoorstaande. Die meeste spesies dra tweelingvrugte maar sommige plante dra ook enkelvrugte. Daar behoort 1500 spesies tot die familie waarvan 40 plaaslik voorkom en 25 daarvan bome is.

## Boom spesies 
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* Boesmansgif (*Acokanthera oppositifolia*)
* Bospaddaboom (*Tabernaemontana ventricosa*)
* Bottelboom (*Pachypodium lealii*)
* Duinegifboom (*Acokanthera oblongifolia*)
* Grootnoemnoem (*Carissa macrocarpa*)
* Halfmens (*Pachypodium namaquanum*)
* Madagaskarpalm (*Pachypodium lamerei*)
* Horingpeultjieboom (*Diplorhynchus condylocarpon*)
* Impalalelie (*Adenium multiflorum*)
* Kamassie (*Gonioma kamassi*)
* Kinaboom (*Rauvolfia caffra*)
* Paddaboom (*Tabernaemontana elegans*)
* Saalpeultjieboom (*Wrightia natalensis*)
* Wildefrangipani (*Voacanga thouarsii*)

## Struik spesies 
* Selonsroos (*Nerium oleander*)

## Plant spesies 
* Ghaap (*Hoodia gordonii*)
* Pylgif (*Adenium boehmianum*)
* Wasblom (*Hoya sp.*)

Lêer:Acokanthera oblongifolia 2.jpg|Boesmansgif
Lêer:Pachypodium namaquanum00.jpg|Halfmens
Lêer:Rauvolfia caffra stem leaves.JPG|Kinaboom

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013
Wildefrangipani

Die **wildefrangipani** (*Voacanga thouarsii*) is 'n klein tot middelslag boom wat voorkom in KwaZulu-Natal en aangrensende Oos-Kaap. Die boom groei op rande van immergroen woude en in moerasse waar hulle soms lugwortels ontwikkel. Die blare is teenoorstaande gerangskik, is lig aan die onderkant en dikwels met stippels en ligkleurige kolletjies bedek.

## Blomme en vrugte 
Die wit blomme is tot 4.5&nbsp;cm in deursnee en verdof later tot geel. Hulle het 'n taamlike skerp geur. Die ovaalvormige, tweelingvrugte is by die basis verbind met elke lob 7 – 9&nbsp;cm in deursnee. Hulle is donkergroen met liggroen stippeltjies.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Komsbergpas

Die **Komsbergpas** is op 'n grondpad suidoos van Sutherland. Die pas gaan oor die Komsberg, die noordelike grens van die Moordenaarskaroo. Dit bereik 'n hoogte van 1 659&nbsp;m bo seespieël en 'n helling van 1:8.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Eksterne skakel 
*YouTube video

## Verwysings
Cream tea

220px
**Cream tea**

'**n Tradisionele ligte maaltyd in die Verenigde Koninkryk**

**Cream tea** (ook bekend as **Devonshire tea**, **Devon cream tea** of **Cornish cream tea**) is 'n ligte maaltyd van tee, *scones* ('n soort soetgebak), *clotted cream* ('n soort dik room) en konfyt wat in die Verenigde Koninkryk (veral in Suidwes-Engeland) en die res van die Gemenebes van Nasies tradisioneel in die namiddag bedien word.

*Cream tea* is 'n variant van die *Afternoon* of *Low tea* wat oorspronklik in 'n sitkamer op lae tafels (soos byvoorbeeld koffietafels) naas 'n sofa bedien is. Dit moenie verwar word met *High tea* nie, 'n warm maaltyd wat tradisioneel tussen vyf en sewe uur saans bedien word.

## Geskiedenis 
Die benaming *Devonshire tea* het sy oorsprong in die Engelse graafskap Devon (Devonshire) waar dit as plaaslike spesialiteit beslkou word. Die presiese oorsprong van *cream tea* is egter omstrede. Volgens historiese oorlewerings kan die tradisie van 'n ligte maaltyd met brood, room en konfyt na die Tavistock-abdy in 11de eeuse Devon teruggevoer word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Kaapse kiaat

Die **Kaapse kiaat** (*Strychnos decussata*) is 'n boom wat in Suid-Afrika groei in laagliggende streke in verskeie habitats vanaf die Wes-Kaap tot by Limpopo. Die boom is ook inheems in Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Somalië, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

In Engels staan die boom bekend as die *Cape-Teak*. Die boom se FSA-nommer is 624.

## Blomme en vrugte 
Die blomme is effens assimmetries, vlesig en 1.5&nbsp;cm in deursnee. Die skil is korserig en oranje tot rooi wanneer dit ryp is. Die bas en vrugte is blykbaar giftig as dit groen is.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Zheng Jie

**Zheng Jie** (Chinees: 郑洁; gebore 5 Julie 1983 in Chengdu, Sichuan) is 'n voormalige tennisspeler vanaf die Volksrepubliek China wat in 2003 professioneel tennis begin speel het.

Sy verteenwoordig China tydens die Olimpiese Somerspele 2008 in Beijing, waar sy 'n bronsmedalje in die damesdubbelspel saam met Yan Zi gewen het. Sy het in 2015 uitgetree.

## Grand Slam-rekord 
[duimnael|links|upright|Zheng Jie tydens die [VSA-Ope (tennis)|VSA Ope 2010]]
[duimnael|links|upright|Zheng Jie tydens die [Franse Ope 2015]]
Die tabel toon Zheng se prestasies tydens elk van die Grand Slam-toernooie in damesenkels waaraan sy deelgeneem het:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Zheng Jie se ITF-profiel
*  Zheng Jie se WTA-profiel
*
Boesmansgif

Die **boesmansgif** (*Acokanthera oppositifolia*) is 'n klein boompie of struik wat endemies aan Suid-Afrika is en in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Noordwes en die Wes-Kaap voorkom. Die spesie is ook inheems in Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Kenia, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

In Engels staan die boom bekend as ''Bushman's poison''.

Alle dele van die boom is giftig. Die bas en wortels is voorheen as pylgif gebruik.

## Voorkoms 
Die blare is dik, enkelvoudig en teenoorstaande. Die vrugte word enkel gedra, is 10&nbsp;mm lank en word perserig-swart wanneer hulle ryp is.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi
Botterklapper

Die **botterklapper** (*Strychnos madagascariensis*) is 'n boom wat wydverspreid noord van die Vaalrivier voorkom. In die kuswoude van KwaZulu-Natal is die boom groter en slanker. Die boom staan ook bekend as die *swartklapper*. Dit is inheems in Suid-Afrika en kom voor in die provinsies KwaZulu-Natal, Mpumalanga, Gauteng en Limpopo. Die boom is ook inheems in Angola, Botswana, Eswatini, die Kaprivistrook in Namibië, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Somalië, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.

Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig' (LC) gelys.

## Blare en vrugte 
Die blare is leeragtig, blink en donkergroen aan die bokant en lig groen aan die onderkant. Die blare is ook gewoonlik harig. Die vrugte is blouerig-groen wanneer hulle jonk is en word geel wanneer hulle volwasse is en is tot 8&nbsp;cm in deursnee. Die vrugte het 'n dik dop, baie sade en is eetbaar.

## Sinonieme 
* *Strychnos baronii* Baker
* *Strychnos behrensiana* Gilg & Busse
* *Strychnos burtonii* Baker
* *Strychnos dysophylla* Benth.
* *Strychnos dysophylla subsp. engleri* (Gilg) E.A.Bruce & J.Lewis
* *Strychnos engleri* Gilg
* *Strychnos innocua var. burtonii* (Baker) E.A.Bruce & J.Lewis
* *Strychnos innocua subsp. burtonii* (Baker) E.A.Bruce & J.Lewis
* *Strychnos innocua subsp. dysophylla* (Benth.) I.Verd.
* *Strychnos innocua var. glabra* E.A.Bruce & J.Lewis
* *Strychnos leiocarpa* Gilg & Busse
* *Strychnos melonicarpa* Gilg & Busse
* *Strychnos mocquerysi* Aug.DC.
* *Strychnos pachyphylla* Gilg & Busse
* *Strychnos polyphylla* Gilg & Busse
* *Strychnos quaqua* Gilg
* *Strychnos randiiformis* Baill.
* *Strychnos stenoneura* Gilg & Busse
* *Strychnos unguacha var. dysophylla* (Benth.) Gilg
* *Strychnos unguacha var. micrantha* Gilg
* *Strychnos vacacoua* Baill.
* *Strychnos wakefieldii* Baker

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 

## Eksterne skakels 
*
Andrew Garfield

**Andrew Garfield** (gebore te Los Angeles, Kalifornië, op 20 Augustus 1983) is 'n Amerikaanse akteur van Joodse afkoms.
P. T. Barnum

**Phineas Taylor Barnum** (* 5 Julie 1810 in Bethel, Connecticut - † 7 April 1891 in Bridgeport, Connecticut), was 'n Amerikaanse sakeman en sirkus-kunstenaar wat veral onthou word vir sy beroemde truuks en poetse in die vermaaklikheid wêreld. Daarbenewens het hy was die stigter van die sirkus "*Ringling Brothers and Barnum & Bailey*".

## Eksterne skakels 
* Amptelike Webwerf van Barnum Museum
Grootbergpas

Die **Grootbergpas** is 'n bergpas op die C40-pad oos van Palmwag in die rigting van Kamanjab in Damaraland in Namibië.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Kuisebpas

Die **Kuisebpas** is 'n bergpas op die C14-pad tussen Walvisbaai en Solitaire in Namibië. Met 'n maksimum helling van 1:9 gaan die pad deur die vallei van die Kuisebrivier. Die boek Vlug in die Namib speel in hierdie kloof af. Die pas lê net noord van die Gaubpas.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Gaubpas

Die **Gaubpas** is 'n bergpas in Namibië op die C14-roete tussen Walvisbaai en Solitaire en net suid van die Kuisebpas. Hierdie pas het 'n helling van 1:18.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Ushoogtepas

Die **Ushoogtepas** is 'n bergpas op die D1982, 'n ondergeskikte grondpad deur die Khomashoogland tussen Windhoek en Walvisbaai in Namibië. Hierdie pas langs die Kuisebrivier het 'n maksimum steilte van 1:10 en is nie so geskik vir motors wat karavane sleep nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Gamsbergpas

Die **Gamsbergpas** is 'n bergpas op die C26-roete deur die Hakosberge in die Namibwoestyn tussen Windhoek en Walvisbaai in Namibië. Hierdie is die hoogste pas in Namibië en bereik 'n helling van 1:9.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië

duimnael|center|600px|Die C26 oor Gamsbergpas.
duimnael|center|600px|Uitsig oor Gamsbergpas.
Spreetshoogtepas

duimnael|regs|260px|Uitsig oor die Namibwoestyn van halfpad teen die pas af teen die einde van die reënseisoen in 2006.

**Spreetshoogtepas** is 'n bergpas deur die Rantberge op die D1275-verbindingspad deur die Namibwoestyn tussen die C14 en C24 en is noordoos van Solitaire. Skerp draaie en 'n helling van tot 1:4,5 veroorsaak dat die pad nie geskik is vir motors wat karavane sleep nie. Die pas is bekend om die besonder mooi uitsig wat dit oor die Namibwoestyn bied.

Die bergpas is genoem na Nicolaas Spreeth, wat tydens die Tweede Wêreldoorlog op die plaas *Ubib* geboer het wat onder die pas geleë is. Spreeth het die pas tereg met sy eie hande gebou.

## Galery 

Lêer:Spreetshoogte.jpg
Lêer:2010-09-25 10-03-27 Namibia Khomas Nauchas.jpg
Lêer:2010-09-25 09-58-27 Namibia Khomas Nauchas.jpg
Lêer:2010-09-25 09-58-09 Namibia Khomas Nauchas.jpg

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Remhoogtepas, Namibië

Die **Remhoogtepas** is 'n bergpas op die D1261-roete deur die Namibwoestyn suidwes van Rehoboth en oos van Solitaire. Hierdie pas het 'n helling van 1:10.

Hierdie bergpas is in Namibië en moet nie met die Remhoogtepas in Suid-Afrika verwar word nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Tsarishoogtepas

**Tsarishoogtepas** (Zarishoogtepas) is 'n bergpas wes van Maltahöhe op die C19-roete deur die Tsarisberge en die Namibwoestyn in die rigting van Sossusvlei, Sesriem en Solitaire. Alhoewel die pad 'n helling van 1:18 het, is dit nie geskik vir motors wat karavane sleep nie.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië

## Bronne 
* https://www.dangerousroads.org/africa/namibia/6408-tsaris-hoogte-pass.html
Bosuapas

Die **Bosuapas** is 'n bergpas op die C28-roete deur die Khomashoogland tussen Windhoek en Swakopmund in Namibië. Hierdie pas het 'n helling van slegs 1:5 en is daarom nie geskik vir motors wat karavane sleep nie.

Die bergpas is vernoem na die Suid-Afrikaanse siviele ingenieur Gerrit Bosua, 'n agter-kleinseun van Paul Kruger.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Kupferbergpas

Die **Kupferbergpas** is 'n bergpas net suidwes van Windhoek in Namibië op die C26-roete in die rigting van Walvisbaai. Dit het 'n maksimum steilte van 1:12.

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Namibië
Stamvrug

Die **Stamvrug** (*Englerophytum magalismontanum*) – voorheen *Bequaertiodendron magalismontanum* – is 'n klein tot middelgroot boom. 

Die boom se FSA-nommer is 582.

## Verspreiding 
In Suid-Afrika kom die spesie wydverspreid noord van die Vaalrivier en in die noorde van KwaZulu-Natal voor; dit is inheems in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes. Buite Suid-Afrika is die plant inheems in Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe. 

## Beskrywing 
Die blare is glansend en donkergroen en word soms met 'n waslaag bedek wat maklik afgevryf kan word. Die jong blare is hoekig vanaf die stam en bedek met rooibruin hare. Die parallelle sy-are is onopvallend en die onderkant van die blare is bedek met hare wat rooibruin tot liggeel en soms silwerig is.

### Vrugte 
Die vrugte van die boom word dig saamgepak langs die ouhout wat aanleiding gee tot die naam **Stamvrug**. Die vrug is rooi wanneer dit ryp is. Die vrugte is eetbaar en redelik soet maar smaak vrank. Die vrugte het 'n hoë vitamien C inhoud. Dit word gebruik om wyn, brandewyn, stroop en tertjellie mee te maak.

## Fotogalery 
## Sinonieme 
Die plant het 22 sinonieme:

* *Bequaertiodendron magalismontanum* (Sond.) Heine & J.H.Hemsl.
* *Boivinella argyrophylla* (Hiern) Aubrév. & Pellegr.
* *Boivinella wilmsii* (Engl.) Aubrév. & Pellegr.
* *Chrysophyllum antunesii* Engl.
* *Chrysophyllum argyrophyllum* Hiern
* *Chrysophyllum carvalhoi* Engl.
* *Chrysophyllum gossweileri* De Wild.
* *Chrysophyllum lujae* De Wild.
* *Chrysophyllum magalismontanum* Sond.
* *Chrysophyllum mohorense* Engl.
* *Chrysophyllum wilmsii* Engl.
* *Neoboivinella argyrophylla* (Hiern) Aubrév. & Pellegr.
* *Neoboivinella gossweileri* (De Wild.) Liben
* *Neoboivinella wilmsii* (Engl.) Aubrév. & Pellegr.
* *Pachystela antunesii* (Engl.) Lecomte
* *Pachystela argyrophylla* (Hiern) Lecomte
* *Pachystela magalismontana* (Sond.) Lecomte
* *Pouteria magalismontana* (Sond.) A.Meeuse
* *Pouteria antunesii* (Engl.) Baehni
* *Sideroxylon randii* S.Moore
* *Zeyherella gossweileri* (De Wild.) Aubrév. & Pellegr.
* *Zeyherella magalismontana* (Sond.) Aubrév. & Pellegr.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online