open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Duitse herdershond

Die **Duitse herdershond** of **wolfhond** is 'n intelligente honderas. Hulle kan maklik opgelei word en word derhalwe gereeld deur mense as soekhonde, waghonde of as troeteldiere gebruik. Hulle word ook algemeen deur polisie- en weermagte aangewend.

duimnael|links|'n Duitse herdershond
Duitse herdershonde is slim, gespierd en atleties met 'n droë snoet. Manlike herdershonde (reuns) weeg gewoonlik tussen 30 en 40 kilogram met 'n skofhoogte van 60 tot 65&nbsp;cm. Die tewe weeg tussen 22 en 32 kilogram en het 'n skofhoogte van 55 tot 60&nbsp;cm. Hulle kan in 'n  wye verskeidenheid van klimaatstoestande leef.

Die ras het tydens die Eerste Wêreldoorlog in Brittanje as die *Alsatian* bekend geraak. Omdat die land destyds in 'n oorlog met Duitsland gewikkel was, is die Engelse naam (*German Shepherd*) ten alle koste vermy. Die Duitse diktator Adolf Hitler het self Duitse herdershonde as troeteldiere aangehou.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* German Shepherd Dog Club of America (GSDCA)
* United Schutzhund Clubs of America (VSA) 'n Teelklub vir Duitse herdershonde
* Verein für Deutsche Schäferhunde
Middeljarekrisis

'n **Middeljare krisis** is 'n emosionele toestand wat gekenmerk word deur twyfel en angs waar 'n mens ongemaklik voel oor die gewaarwording dat sy lewe al halfpad verby is.  Dit word tipies gekenmerk deur 'n nabetragting deur die individu oor wat hy gedoen en bereik het tot en met daardie tydstip in sy lewe.  Daar word gewoonlik deur die individu betrokke gevoel dat hy nie genoeg bereik het nie.  Die individu ondervind dikwels verveeldheid met sy lewe, werk en lewensmaat en mag selfs 'n sterk begeerte ontwikkel om veranderinge in een of elkeen van hierdie aspekte van sy lewe te maak.  Die toestand word ook die begin van individualisering genoem, 'n proses van self-aktualisering wat gewoonlik voortduur tot en met die dood.  Die toestand kom meestal voor in mense in hulle 30s tot 40s en is geneig om meer intens by mans as vrouens voor te kom.
Costa de Oro

duimnael|Uitsig oor die strandoord Atlántida 
Die **Costa de Oro**, geleë in die Departamiento de Maldonado, is - naas Punta del Este en die Departamiento de Rocha - die gewildste vakansiekus van Uruguay (Suid-Amerika). Die "Goue Kus" bekoor met sy pragtige sandstrande en reusagtige duine, en baie strande word deur groen dennebome versier.

Die besigste vakansieoorde is Atlántida, Salinas, Parque del Plata en La Floresta. Die grootpad Ruta Interbalnearia verbind die Costa de Oro met die hoofstad Montevideo, en ook die internasionale lughawe Carrasco is binne maklike bereik. Die moderne infrastruktuur bied alle geriewe vir binne- en buitelandse besoekers soos hotelle, woonstelle, kampeerterreine, restourante, 'n kasino en die naglewe van 'n toeristegebied.
Hortologie

duimnael|'n Vertikale tuin.

**Hortologie** (van Latyn: "hortus" = tuinplant) of **tuinbou** is die tak van landbou wat handel oor die kuns, wetenskap, tegnologie en besigheid van plantverbouing.

## Die Wintertuin 
### Hou streng by saaidatums 
Ten einde 'n suksesvolle groentetuin te verbou tydens die wintermaande moet daar streng gehou word by die aanbevole saaidatums vir bv koolgewasse, wortels en beet. Daarby moet alle ander bestuurspraktyke noulettend uitgevoer word. Saaidatums is belangrik omdat die hitte van die mid- en laatsomer die grondslag lê vir die sukses van die wintertuin.

### Voordele van 'n wintertuin bo 'n somertuin 
Die koue van die wintermaande (Meimaand tot Augustus in die grootste deel van Suid-Afrika) werk soos 'n koelkas: dit hou groente in 'n puik toestand. Kopkool, wortels, beet en raap kan te enige tyd geoes word. Daarby het blomkool en broccoli 'n goeie twee weke pluktyd, in teenstelling met uiters twee dae gedurende die someraande.

As die tuin eers gevestig is, is die werk in die wintertuin baie min. Water hoef bv slegs eenmaal per week toegedien te word.

### Geskikte gewasse 
#### Uie 
Uie word in twee hoofgroepe verdeel, nl. kortdag-kultivars soos bv Texas Grano, en langdag-kultivars soos Australian Brown en Caledon Globe.  In omgewings  soos bv Bloemfontein/Brandfort, waar aanplantgebiede vir langdag- en kortdaguie oorvleuel, moet die huistuinier katvoet loop met sy saaidatums, ten einde saadskiet tot die minimum te beperk.

Breedtegraad speel 'n bepalende rol by uieproduksie. Kortdag-uiesoorte word by die laer breedtegrade geplant, in teenstelling met die langdag-kultivars wat weer by die hoër breedtegrade geplant word, soos bv in die Wes-Kaap.

Texas Grano kan met groot sukses gesaai word gedurende April en Mei.  Australian Brown word weer vanaf 1 Mei tot 20 Mei gesaai.  Dit geld vir die Bloemfontein-omgewing.  Saai op saadbeddings wat diep nat is, en hou die beddings klam.  Tydens koue weer neem uiesaad tot drie weke om te ontkiem.  Moenie toelaat dat die saailinge deur onkruid ingeneem word nie.

#### Kool 
Spuit koolplantjies elke drie weke teen larwes van die ruitrugmot.  Gebruik Malasol of Durstban. Voed plantjies weekliks met 'n goeie gebalanseerde voeding soos bv Multifeed. Volg die voorskrifte.

#### Peulgroente 
Saai ertjies en boerboontjies die laaste week van Mei en die eerste week van Junie, sodat hierdie twee groentesoorte nie in blom moet kom tydens Augustusmaand nie, omdat daar dan nog 'n besliste gevaar van ryp is.

#### Radyse 
Saai radyse gedurende Mei.

#### Vrugte 
Hou vrugtebome en druiwestokke nog diep nat gedurende Mei en Junie.  Wag met die snoeiwerk tot minstens Juniemand.

## Eksterne skakels
Bariloche

**Bariloche** (amptelik: **San Carlos de Bariloche**) is 'n gewilde vakansieoord met 108&nbsp;000 inwoners in die provinsie Río Negro (Argentinië), in die hart van die Nasionale Nahuel Huapi-park en aan die oewer van die Nahuel Huapi-meer.

Die stad het 'n sterk Sentraal-Europese voorkoms, aangesien die voorvaders van baie inwoners van Duitsland, Switserland en Noord-Italië afkomstig is. Sowel die stedelike argitektuur met sy Switserse *chalets* asook die ekonomie, wat sterk op die toerisme, sjokolade- en keramieknywerheid steun, getuig van hierdie invloed. Die sjokoladebedryf is nog steeds in die hande van 'n aantal Italiaanse families; hul ondernemings in die binnestad van Bariloche staan oop vir besoekers.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Die Nahuel Huapi-meer

Die gebied van die Nahuel Huapi-meer is ná die woestynveldtog van generaal Julio A. Roca teen die einde van die 19de eeu deur setlaars gekoloniseer. Die Texaanse *cowboy* Jarred Jones en die Duitse immigrant Carlos Wiederholt het onafhanklik van mekar twee nedersettings gestig.

San Carlos de Bariloche is amptelik in 1902 gestig en het aanvanklik as 'n sentrum vir die handel met Suid-Chili gedien. Die gebied het reeds in hierdie periode buitelandse toeriste gelok soos onder meer die Amerikaanse president Theodore Roosevelt en die Prins van Wallis.

Danksy die bou van 'n spoorwegverbinding in 1932 het Bariloche se gewildheid as 'n toeristebestemming vinnig toegeneem, veral ná die Tweede Wêreldoorlog.

## Besienswaardighede 
duimnael|regs|250px|Centro Cívico

* Die **Patagonia-museum** in die Burgersentrum is - naas die sjokoladefabrieke - die belangrikste besienswaardigheid in die stad self. Dit behandel die geologiese geskiedenis van die omgewing en sy fauna. Daarbenewens word ook Indiaanse kuns en artefakte vertoon.
* Die natuurskoon van die reusagtige **Nahuel Huapi-meer** en die gebergtes in sy omgewing is een van die mooiste in Argentinië. 
* **El Bolsón**, sowat 80 myl van Bariloche, is 'n klein dorp in 'n rustige vallei. In die sestigerjare is dit die hoofstad van die Argentynse hippie-beweging, en daar is nog enkeles wat hier steeds 'n alternatiewe lewensstyl soek.

## Sport en ekskursies 
Bootvaarte, allerlei soorte watersport, jag, perdry, gholf, bergklim en skisport in die winter is beskikbaar. Die Catedral Skisentrum sowat 11 myl van Bariloche is een van die grootstes in die Suidelike Halfrond.

## Kookkuns en hotelle 
Die plaaslike kookkuns sluit natuurlik Switserse fondue in; maar ook forelle, wildsvleis en wildevark staan bo-op die spyskaart. Die hotelle is soos die restourante eersterangs; Bariloche is 'n gewilde Argentynse bestemming vir wittebroodsvakansies en skooltoere. Buitelandse toeriste moet besprekings vooraf maak. Die nuwe vyfsterhotel *Panamericano Bariloche* maak van Bariloche nou ook 'n geskikte plek vir sakevergaderings in Suid-Amerika.

## Plaaslike produkte 
Sjokolade, keramiek, konfyt en truie, wat plaaslik vervaardig word, is van hoë gehalte en gewilde aandenkings.

Lêer:Cerro Catedral, Argentina.jpg
Lêer:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 20.JPG
Lêer:Museo de la Patagonia.jpg
Sumeriese boustyl

Die ziggoerats wat in Ur gebou is, is die bekendste voorbeeld van die **Sumeriese boustyl**. Die Sumeriese beskawing is bekend vir van die oudste vorme van argitektuur. Die Sumeriese strukture is gebou van plaaslike beskikbare materiaal. Kleigebonde bondels riete het gedien as strukturele raamwerke vir hutte en sale. Songebakte kleistene is gebruik om mure te bou tussen hierdie stutpilare. Verskeie paleise en tempels met binnehowe is deur die Sumeriërs gebou.
Sarie Marais

: *Vir die gelyknamige rolprente, sien Sarie Marais (1931) en Sarie Marais (1949).*

**Sarie Marais** is 'n bekende lied deur J.P. Toerien, geskep tydens die Eerste Vryheidsoorlog (ca. 1880) of die Tweede Vryheidsoorlog (ca. 1900).  Die melodie is 'n verwerking van 'n Engelstalige liedjie genaamd "Ellie Rhee" wat uit die Amerikaanse Burgeroorlog dateer. Dit is 'n baie bekende Afrikaanse volksliedjie en is al in ander tale vertaal. Dit verwys waarskynlik na 'n persoon wat werklik geleef het, Sarie Maré, maar weens 'n drukfout is die spelling "Sarie Marais" behou.

## Lirieke 
duimnael|regs|260px|Die graf van Sara Johanna Adriana Nel (née Maré). Sy was moontlik die inspirasie vir die liedjie.

## *Sarie*-vrouetydskrif 
Die Afrikaanse vrouetydskrif *Sarie* het die liedjie se naam oorgeneem. Die tydskrif het aanvanklik *Sarie Marais* geheet, 'n naam wat ten tyde van die eerste uitgawe (1949) sinoniem was met die aansien en bemagtiging van die Afrikaanse vrou. Dit was ook een van die eerste Afrikaanse tydskrifte wat hom op die vrouemark toegespits het, met inhoud wat gestrek het van mode, dekor en skoonheid tot verhoudingsadvies en gesinsvoorligting.

## Sien ook 
* Jacob Maré, Sarie se pa
**Sarie*, vrouetydskrif wat oorspronklik ook as *Sarie Marais* bekend gestaan het.
* *Sarie Marais*, Afrikaanse rolprent wat in 1931 uitgereik is.
* *Sarie Marais*, Afrikaanse rolprent wat in 1949 uitgereik is.

## Eksterne skakels 
* Werf met geskiedenis van die liedjie
* Forum met foto's van Sarie Maré se graf
* Opsomming van die 1931 film *Sarie Marais*
* mp3 Oudio – *Sarie Marais* , soos gespeel deur die orkes van *HM Royal Marines Commando Training Centre*
Paganisme

Paganisme (***Heidendom*** in Nederlands) is '**n antieke tradisie** wat die mens verbind tot die aarde as primêre lewensbron. Die term Paganisme verteenwoordig 'n wyd uiteenlopende stel groepering van verskillende geskiedkundige tydperke en word geëien in terme van drie primêre eienskappe:
# Hulle herken veelvuldige goddelike (bonatuurlike) wesens
# Hulle sien die natuurlike materiële wêreld en sy wette as 'n manifestering van die goddelike
# Hulle gee herkenning aan vroulike goddelikheid in terme van Godinne. 'n Tradisie wat nie vroulike goddelikheid onderskraag nie kan dus nie as paganisme geklassifiseer word nie.

Monoteïsme (soos byvoorbeeld die Christelike en Moslemgelowe), wat in 'n enkele God glo, verwys na Paganisme as 'n heidense geloof om aan te dui dat die groep nie aan een van die tradisionele enkelgodgelowe behoort of een van hulle aanhang nie.

Paganisme is verwant aan die begrip Pantheïsme, maar verskil in betekenis.

## Verwante groeperings 
* Wicca
* Druïdisme
* Sjamanisme
* Okkultisme

## Kyk ook 
* Geloofsstrominge en godsdiensfilosofieë
* Agnostisisme
* Ateïsme
* Deïsme
* Gnostisisme
* Monoteïsme
* Panenteïsme
* Panteïsme
* Politeïsme
* Post-teïsme
* Teïsme
* Universalisme
Aërogamie

**Aërogamie** is 'n tak van origamie wat aërodinamiese modelle dek. Dit verskil van papiervliegtuie in die sin dat dit nie modelle insluit wat op maniere geskep word anders as om papier te vou nie. Daar moet daarop gelet word dat papiervliegtuie slegs 'n deel van aërogami uitmaak aangesien aërogamimodelle ook modelle vir skoenlappers, vlermuise, helikopters, propellers, boemerangs en so aan insluit. Hierdie modelle het interessante aërodinamiese eienskappe. Aërogami kan opgesom word met die frase: "vou en vlieg".

## Bronnelys 
* Jerry Mander, George Dippel, en Howard Luck Gossage. *The Great International Paper Airplane Book*. New York: Simon and Schuster, 1967. ''(dek 'n verskeidenheid van vlieënde modelle, insluitende aërogamie.)''

## Eksterne skakels 
* Boomerang
* Helikopter
* http://www.omniwing.com/
* http://paperang.com/
* https://web.archive.org/web/20040710105114/http://www.geocities.com/foldingca/action.html#Fly
* http://www.paperfolding.com/
Iolo Morganwg

**Iolo Morganwg** (10 Maart 1747 – 18 Desember 1826) volgens sy Bardnaam of te wel **Edward Williams**, was baie bedrywig in die 18de eeu om druïdisme te laat herleef. Hy is gebore in Llancarfan, naby Cowbridge in Glamorgan, Wallis. Op 'n vroeë ouderdom het hy loudanum ('n vorm van opium) begin gebruik, en was hy sy hele lewe verslaaf aan die middel. Hy was 'n klipmesselaar van beroep. Hy was egter bekend vir sy vrugbare verbeelding wat tot uiting gekom het in die vorm van romantiese digkuns en vervalsings. Hy het onder andere veertien verse onder die naam van die digter Dafydd geskryf en ingestuur as 'n egte antieke dokument. Hy het heelparty dokumente wat verband hou met druïdisme vervals.
Dogville

**Dogville** is 'n film uit 2003 van die Deense regisseur Lars von Trier.

duimnael|Nicole Kidman vertolk die rol van Grace.
Die verteller (John Hurt) vertel die verhaal van die klein, arm dorpie en sy inwoners. Op 'n dag kom die jong vrou Grace (Nicole Kidman) daar aan. Sy is op vlug van misdadigers ('gangsters'), en gegrond op die inisiatief van die jong dorpsfilosoof Tom Edison (Paul Bettany) besluit die nukkige dorpsbewoners om haar tog onderdak te neem. Namate die tyd aanstap begin die inwoners egter meer en meer eis vir hulle gasvryheid.

Volgens enkele, maar nie alle, karakteristieke dogma-reëls, word die rolprent ook gekenmerk deur die ontbreking van geboue. Die hele film speel homself af in die dorpie Dogville (sogenaamd in die Rotsgebergte, in die jare '30 van die vorige eeu), dit word uitgebeeld deur 'n plat verhoogstel waarop die huise aangedui word deur wit strepe op die grond. Die name van die bewoners word dan ook op die grond geskryf. Tydens die verskillende tonele sien mens ook  in die agtergrond die ander dorpsbewoners in hulle 'huise' wat rustig hulle gang gaan. Von Trier maak egter slegs eenmaal spesifiek gebruik van die 'deursigtigheid' van die dorp: tydens 'n verkragtingstoneel zoom die kamera uit en sien mens op die voorgrond dorpsgenote wat niksvermoedend hulle ding doen.

Soos baie van Von Trier se mees onlangse films (o.a. *Dancer In The Dark*, *Breaking the Waves*) bevat die film die motief van 'n gekwelde, ongelukkige vrou.

Die film se eerste vertoning was by die Cannes-rolprentfees in 2003.

## Eksterne skakels 
*IMDB info *(Engels)*

## Bronne 
*
Witsee

Die **Witsee** (Russies: Белое море *Beloye more*, Fins en Karelies: *Vienanmeri*, Nenets: Сэрако ямʼ *Serako yam*) is 'n binnesee van die Barentssee met 'n oppervlak van sowat 90&nbsp;000&nbsp;km², aan die noordweskus van Rusland. Dit word omring deur die Russiese republiek Karelië in die weste en die oblasts (gebiede) Archangelsk in die suidooste en Moermansk in die noorde. Toegang van die Barentssee na die Witsee word in die noorde tussen die Kola-skiereiland (wat deel uitmaak van Lapland) aan die westekant en Kanin aan die oostekant verkry.

[duimnael|links|Die [Solowjetski-klooster aan die Witsee]]
duimnael|links|Die Kandalaksja-golf
Die see het drie groot baaie: die Kandalaksja-, Onega- en Dwinabaai. In die noordooste is 'n vierde baai: die Mezenbaai. Die Noordelike Dwina lewer die meeste water aan die see. Die Mezen, wat in die verre noordooste van die see uitmond, is ook 'n groot waterbron. Die see lê grotendeels suid van die Poolsirkel, maar is tog vir die grootste deel van die jaar gevries.

Die belangrike hawe van Archangelsk is aan die Witsee geleë by die mond van die Noordelike Dwina. Vir groot dele van Rusland se geskiedenis was dit Rusland se hoofsentrum vir internasionale maritieme handel. In die moderne era het dit 'n belangrike Sowjetse vloot- en duikbootbasis geword. Die stad Sewerodwinsk, effens verder wes, het 'n kernduikbootbasis. Kleiner stede en dorpe aan die see sluit in Kandalaksja, Kem en Onega. Aan die rand van Onegabaai lê die Solowetski-eilande.

Sedert 1933 verbind 'n 227 kilometer lange kanaal die Witsee-Oossee-kanaal (*Belomorsko-Baltiiski kanal*) oor die Onegameer en die Ladogameer met die Oossee. Die kanaal is onder Josef Stalin met dwangarbeid deur Goelag-gevangenes gebou. Dit is die langste kanaal in Europa.

Die Witsee is een van vier seë wat in Afrikaans en ander tale ná kleure genoem is – die ander is die Geel-, Rooi- en Swartsee. Die hele Witsee val onder Russiese soewereiniteit en word beskou as 'n interne watergebied van Rusland. In 2021 is rotstekeninge rondom die Onegameer en die Witsee as Unesco-wêrelderfenisgebiede gelys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Nordic travel: Travel Russia. The White Sea 
*  Stranded seals face slow death BBC storie oor seeleeus wat in 2001 op Witseeys vasgekeer is.
Witsee-Oossee-kanaal

duimnael|Verloop van die Witsee-Oossee-kanaal
duimnael|Gevangenearbeid tydens die bou van die Belomorkanaal, 1931–1933

Die **Witsee-Oossee-kanaal** (Russies: Беломо́рско-Балти́йский кана́л, *Belomorsko-Baltijskij kanal* (BBK)) is 'n skeepskanaal wat op 2 Augustus&nbsp;1933 geopen is. Dit verbind die Witsee en die Oossee naby Sint Petersburg. Die oorspronklike naam was *Belomorsko-Baltijski Kanal imeni Stalina*, die "Stalin-Witsee-Oossee-kanaal", en is afgekort as **Belomorkanal**. Tydens die bou daarvan het tot 100&nbsp;000 Goelag-gevangenes gesterf.

Die kanaal loop parallel aan 'n aantal riviere en twee mere, die Onega- en Wigozeromeer. Die totale lengte is 227&nbsp;km (141&nbsp;myl). Die kanaal se ekonomiese waarde word tans beperk deur sy diepte, slegs 4 meter (12 voet), wat dit vir baie vaartuie onmoontlik maak om dit te gebruik.

Die Sowjetunie het die kanaal as 'n voorbeeld van die sukses van die Eerste Vyfjaarplan voorgehou. Die kanaal is vier maande voor die teikendatum voltooi. Die hele kanaal is gebou oor 'n tydperk van twintig maande, tussen 1931 en 1933, byna geheel en al met handearbeid.

Dit was die eerste groot projek wat met die dwangarbeid van Goelag-gevangenes gebou is. BBLAG, die direktoraat van die BBK-kamp, het 'n arbeidsmag verskaf wat op 150&nbsp;000 gevangenes geskat word. Die Sowjetunie het die projek voorgehou as bewys van die doeltreffendheid van die Goelag. Gevangenes is deur sogenaamde korrektiewe arbeid, "hervorm" onder wrede werksomstandighede in die BBK-kamp. 'n Sorgvuldig beplande besoek aan Belomorkanal het die ergste vergrype weggesteek van 'n groep Russiese skrywers en kunstenaars, onder wie Maksim Gorki, Aleksei N. Tolstoi, Viktor Sjklofski en Michail Zosjtsjenko, wat die projek lof toegesing het.

Die kanaal word herdenk deur die Russiese sigarethandelsnaam Belomorkanal.

Omdat die kanaal so vlak is, is dit nutteloos vir die meeste vaartuie en vandag trek dit slegs ligte verkeer – 10 tot 40 bote per dag. Selfs al is dit destyds reeds as 'n totale mislukking beskryf, het Stalin dit ontken en was hy oënskynlik baie trots op die kanaal.

## Bronne 
* Paul R. Gregory, Valery Lazarev en V. V. Lazarev, *Economics of Forced Labor: The Soviet Gulag*, Hoover Institute Press, Oktober, 2003, slapband, 356 bladsye, 

## Eksterne skakels 
* Belomorkanal
* Foto's en inligting van die Open Society-argiewe 
* Hoofstuk uit *Economics of Forced Labor: The Soviet Gulag*
Fries (dubbelsinnig)

**Fries** kan moontlik na een van die volgende verwys:
* Iets wat verwys na Friesland.
* 'n Versiering aan 'n gebou, sien Fries (boukunde).
* Die Beesras, sien Fries (bees).

## Tale 
**Fries** kan ook na een van die volgende Friese tale verwys:
* Noord-Fries, 'n taal wat in die noordweste van die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein gepraat word.
* Oos-Fries, 'n grotendeels uitgestorwe taal wat in die noordweste van die Duitse deelstaat Nedersakse gepraat word.
* Saterfries, 'n taal wat in die Duitse gebied Saterland in Nedersakse gepraat word.
* Wes-Fries, 'n taal wat in die Nederlandse provinsie Friesland gepraat word.
270 v.C.

## Gebeure 
*Hiero gryp die mag in Syracusae.
*Rome verower Rhegium.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
* Die eerste bekende praktiserende alchemis Tsou Yen.
* Arsinoë - koningin van Egipte; Ptolemeus II se vrou.
*Epikurus -- Griekse filosoof
*Lucius Cornelius Scipio Barbatus - Romeinse konsul en sensor.

## Verwysings
350 v.C.

## Gebeure 
* In Halikarnassos kom die Mausoleum gereed. (geraamde datum).
*Die Fenisiese stad Kition op Siprus verower die koninkryk Tamassos in die binneland. Dit gee die stad toegang tot die kopermyne van die eiland.
*Die Perse ly 'n nederlaag in die Nyl-delta.
*Sidon kom saam met Arwad en Tirus in opstand teen die Perse.

## Geboortes 
* Die eerste bekende praktiserende alchemis Tsou Yen is ongeveer in hierdie jaar gebore

## Sterftes 
*

## Verwysings
Tsou Yen

**Tsou Yen** (Chinees: 邹衍, 350 v.C. - 270 v.C.) word gereken as die eerste bekende, praktiserende Alchemis. Hy het die geskrif: "Die deugde waarvolgens die Vyf Keisers regeer het" Tsou Yen se benadering tot Alchemie was diep beïnvloed deur Taoïsme en die benadering van Jin en Jang

## Verwante boeke 
* 2001, P Marshall, The philosopher's stone - A quest for the secrets of alchemy, Pan Macmillan, 20 New Wharf Road, London N1 9RR
Beringstraat

Die **Beringstraat** (Engels: *Bering Strait*, Russies: Берингов пролив, *Beringof prolif*) is 'n smal strook water tussen Asië en Noord-Amerika. Dit vorm 'n seestraat tussen Kaap Dezjnowa, die mees oostelike punt van Asië (Siberië), en Kaap Prins van Wallis, die mees westelike punt van die Amerikas (Alaska), omtrent 82&nbsp;km wyd, met 'n diepte van 30–50&nbsp;m. Die seestraat verbind die Tsjoektsjensee (deel van die Arktiese Oseaan) in die noorde met die Beringsee (deel van die Stille Oseaan) in die suide. Dit is vernoem na Vitus Bering, 'n Russiese ontdekkingsreisiger van Deense afkoms wat in 1728 deur die straat gevaar het.

duimnael|links|Die Klein Diomedes-eiland (VSA, links) en die Groot Diomedes-eiland (Rusland, regs)
Die Diomede-eilande lê direk in die middel van die Beringseestraat.

Voorstelle is al gemaak vir die bou van 'n brug oor die Beringstraat tussen Alaska en Siberië, deur sommige die "interkontinentale vredesbrug" genoem, en alternatiewelik, vir 'n tonnel onderdeur die seestraat.

Gedurende die ystydperke was die seestraatgebied 'n landbrug wat as die Beringlandbrug bekendstaan. Tydens die mees onlangse ystydperk, ongeveer 12&nbsp;000 jaar gelede, was die seevlak in die Beringstraat dermate laag dat mense en diere van Asië na Noord-Amerika kon trek. Tans word aangeneem dat die eerste mense in dié tyd Noord-Amerika bereik het.

## Ontdekkingsgeskiedenis 
Die eerste westerlinge wat die Beringstraat bereik het was die kosakke wat Siberië verower het. In 1649 bereik Semen Dezjnowa die skiereiland Tsjoektsjen en daarmee die Asiatiese kus van die Beringstraat. Hierdie reis is egter slegs onlangs weer in die argiewe herontdek. Die Deense ontdekkingsreisiger Vitus Bering, na wie die Beringstraat vernoem is, vaar in 1728 van suid na noord deur die straat, en toon so aan dat Asië en Amerika nie verbind is nie. In 1732 ontdek Michail Gwozdef die Amerikaanse vasteland by die Kaap Prins van Wallis. Sy verslag bly egter ook vir lank onbekend en dit was eers met die derde reis van James Cook (1776–1779) wat die Amerikaanse kant van die seestraat op kaarte duidelik word. 

Bering self sien die Amerikaanse kus in 1741 vir die eerste keer op 'n reis waarin hy en Aleksei Tsjirikof besluit dat professor Delisle de la Croyere se mite van Juan de Gama-land nie waar is nie. Juan de Gama-land was een van drie mitiese eilande in die noordelike Stille Oseaan wat kartograwe op kreatiewe wyse en nie altyd op die selfde plek aangedui het nie. Kartograwe was voor die ontdekkingstogte ook vaag oor of Asië en Noord-Amerika iewers in die noordelike Stille Oseaan verbind is, al dan nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Circa

Die Latynse woord ***circa***, beteken letterlik *cirkel* *omstreeks*, *omtrent*  *ongeveer*, en word gebruik om verskeie datums (gereeld geboorte- of sterftedatums) wat onseker is aan te dui. 'n Mens kan byvoorbeeld sê dat  Pearl Harbor circa (afgekort na *c.* of *ca.*) 1941 aangeval is, as daar onsekerheid is oor die jaar waarin dit plaasgevind het.  Hoe verder terug die datum, hoe groter die tydperk wat deur *circa* ingesluit word: 

* Binne die vorige honderd jaar, behoort *circa* akkuraat te wees tot binne vyf jaar (bv., 1940, 1945, 1950, 1955);
* Binne die vorige vyfhonderd jaar, behoort *circa* akkuraat te wees tot binne  tien jaar  (bv., 1720, 1730, 1740, 1750);
* Binne die vorige duisend jaar, behoort *circa* akkuraat te wees tot binne  vyf en twintig jaar  (bv., 1250, 1275, 1300, 1325);
* Binne die vorige tweeduisend jaar, behoort  *circa* akkuraat te wees tot binne  vyftig jaar (bv., 150s, 200s, 250s, 300s);
* Oor die totale gedokumenteerde geskiedenis, behoort *circa* akkuraat te wees tot binne een tot twee honderd jaar.

## Kommersiële gebruik 
*Circa* is 'n handelsnaam in die skaatsplank industrie wat skoene, klere en skaatsplanke vervaardig. Professionele skaatsplankryers kan aan die Circa skaatsplankspan behoort.
C (dubbelsinnig)

**C** kan na een van die volgende verwys:
* Die derde letter van die Latynse alfabet, C.
* Die programmeertaal C (programmeertaal)
* Die simbool vir die chemiese element koolstof.
* Afkorting vir Celsius en coulomb.

* Die spoed van lig, ook bekend as Einstein se konstante (aangedui met die kleinletter c), oënskynlik van die Latynse "celeritas", "spoed".
* Afkorting vir circa
Eliphas Levi

**Eliphas Levi** (Parys, 8 Februarie 1810 - Parys, 31 Mei 1875) het 'n groot invloed gehad op moderne okkultisme. Hy was eers 'n Rooms-Katolieke priester met die naam "Alphonse Louis Constant". Levi het in 1856 die Groot Arcana gekoppel aan die Hebreeuse alfabet en kabbala.

Aleister Crowley het beweer dat hy die reïnkarnasie van Levi was.
Brixton Moord en Roof Orkes

Die **Brixton Moord en Roof Orkes** is 'n Afrikaanse rockorkes van Johannesburg. Die groep is vernoem na die "Brixton Moord en Roof"-polisie-eenheid, wat nie meer bestaan nie, en dus is mense geneig om te dink dat hierdie groep die amptelike blaasorkes van die polisie is.

## Agtergrond 
Ockert "Moord" Greeff (trom) het die orkes in 1999 saam met Andries "Roof" Bezuidenhout (stem en kitaar) gestig toe hulle by die *Abelarde Sanction*, 'n kroeg in Brixton, begin optree het. Kort daarna het Steve "Brixton" Savage as baskitaarspeler aangesluit. Hy het na Zambië verhuis en is deur Drikus "Brixton" Barnard vervang. In 2002 het Kapelaan Pat Plank as kitaarspeler aangesluit.

In Augustus 2007 het Moord Greeff na Montreal in Kanada verhuis en is vervang deur Andrew Evans, wat nou, in die tradisie van die orkes, as Moord Evans bekend staan.

Musikaal wissel die groep se styl tussen melancholiese folk-klanke van songs soos "Asyn" en "Geraamtes in jou kas", tot die harde rock van "Road Rage", "Spoed" en "Brixton-dae".

## Diskografie 
* *Spergebied* (met Andries "Roof" Bezuidenhout, Ockert "Moord" Greeff, Brixton (Drikus) Barnard, Esme Evakwaad, 2002)
* *Brixton Moord en Roof Orkes EP* (met Andries "Roof" Bezuidenhout, Ockert "Moord" Greeff en Steve "Brixton" Savage, WEB)
* *Terug in Skubbe* (met Brixton Barnard (Trike), Kapelaan Pat Plank (Plank), Moord Greeff, Roof Bezuidenhout, Paul Riekert, Peter Auret, Karla du Plessis, Esme Evakwaad (Trike), Liela Groenewald, Joanne Jaques, 2005)

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe

## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste 

## Bronne 
* http://home.mweb.co.za/bm/bmro/#Waar%20kom%20die%20Brixton%20Moord%20en%20Roof%20Orkes%20vandaan ?. Besoek op 19 November 2007
Gelre

**Gelre** is die naam van die ou hertogdom wat met die huidige Nederlandse provinsie Gelderland ooreenkom.

duimnael|links|Kaart van Hertogdom van Gelre in 1477
Die huidige Gelderland bevat net drie van die vier oorspronklike *kwartiere*. Die vierde kwartier (Opper-Gelre) lê by die Duitse stad Geldern en het in die Tagtigjarige Oorlog in Spaanse hande gebly en het in 1713 in Pruisiese hande oorgegaan.

## Eksterne skakels
Waterverfskilderkuns

duimnael|regs|220px|Waterverf **Waterverfskilderkuns** (of akwarelkuns, afgelei van die Franse woord vir waterverf) maak gebruik van 'n verf wat verkry word deur 'n kleurpigment te meng met 'n bindingsmiddel wat oplosbaar is in water. Bindmiddels wat gebruik kan word vir waterverf sluit in eiwitte (kaseïen) of koolhidrate (setmeel) of silikaat soos waterglas. Moderne waterverwe word ontwikkel vir beter kleurvastheid en maak gebruik van lateksagtige bindmiddels soos polistireen-butadieen. Waterverf word in buisies of in blokkies verpak vir verspreiding en gebruik.

Waterverf as 'n medium se gedrag is dikwels onvoorspelbaar. In teenstelling met ander media soos byvoorbeeld olieverf is waterverf deurskynend van aard en as 'n laag verf eers aangewend is kan dit nie weer verwyder word nie. 'n Waterverfskildery benodig dus heelwat beplanning sodat ligte lae aangewend kan word voor die donkerder lae. Die voordeel van waterverf bo ander skilderkunstegnieke is dat dit nie duur toerusting benodig nie, toerusting maklik vervoer kan word en opruiming na die tyd maklik is. 

## Geskiedenis van wateverfskilderkuns 
regs|200px
* Antieke Egiptenare het reeds 'n tipe waterverf gebruik vir die versiering van hul grafte.
* Die Chinese het reeds waterverfskilderkuns beoefen in ongeveer die jaar 4.
* Die Duitse kunstenaar Albrecht Dürer het baie ernstig gebruik gemaak van waterverf veral vir sy studies van die natuur.
* Waterverf is in die 18de eeu in Brittanje erkenning gekry as 'n nasionale kunsvorm met 'n groot fokus op veral landskappe.
* Gedurende die 19de eeu het verskeie nuwe waterverftegnieke ontwikkel om 'n groter verskeidenheid van onderwerpe uit te beeld.
* Waterverf bly 'n gewilde medium in die 20ste eeu.
* Die Waterverfgenootskap van Suid-Afrika is in 1973 gestig.

## Bekende waterverfskilders 
* Albrecht Dürer 1471 - 1528
* Georg Dionysius Ehret 1708 - 1770
* John Constable 1776 - 1837
* Paul Sandby 1725 - 1809
* John Cozens 1752 - 1797
* Thomas Girten 1775 - 1802
* Francis Towne 1740 - 1816
* JMW Turner 1775 - 1851
* John Sell Cotman 1782 - 1842
* Peter de Wint 1784 - 1849
* William Blake 1757 - 1827
* Samuel Palmer 1805 - 1881
* Samuel Prout 1783 - 1852
* John Frederic Lewis 1805 - 1876
* Richard Parkes Bonington 1802 - 1828
* Eugène Delacroix 1798 - 1836
* Vassily Kandinsky 1866 - 1944
* Raoul Dufy 1877 - 1953
* Graham Sutherland 1903 - 1980
* Paul Nash 1889 - 1946
John Constable

[duimnael|links|*Selfportret* 1806,  potlood op papier, [Tategalery, Londen. Constable het hierdie profiel geskets, sy enigste onbetwisde selfportret, deur die opstel van spieëls.]]
duimnael|links|*Dedham Vale* (1802)Olie op doek, Victoria en Albert-museum, Londen
duimnael|links|*The Hay Wain* (1821)Olie op doek, Nasionale Galery, Londen
**John Constable** [ˈkʌnstəbəl, ˈkɒn-] (* 11 Junie 1776, † 31 Maart 1837) was 'n Engelse Romantiese skilder wat veral bekendheid verwerf het met sy landskapskilderye van Dedham Vale in die omgewing van sy geboorteplek East Bergholt in die graafskap Suffolk - 'n streek wat tans as *Constable Country* bekendstaan. Constable het 'n rewolusie in die waterverfskilderkuns meegebring deur die manier waarop hy die weer, lug en atmosfeer uitgebeeld het. Hy was 'n voorloper van impressionisme en word saam met J.M.W. Turner aangeskryf as die een van die grootste Britse landskapskilders.

Dit was die groot toewyding waarmee hy die landskapstonele van sy geboortestreek op doek verewig het wat Constable se kunswerke so bekoorlik maak. "Ek dink ek moet my eie plekke op die beste manier skilder", het hy in 1821 aan sy vriend John Fisher geskryf, "skilder is niks meer as 'n ander woord vir gevoelens nie."

Constable se bekendste skilderye sluit *Dedham Vale* (1802) en *The Way Hain* (1821) in. Alhoewel sy skilderye tans onder die gewildste en kosbaarste Britse kunswerke gereken word, kon Constable in sy leeftyd min finansiële voordeel daaruit trek. Eers in die ouderdom van 52, toe hy as lid van die Koninklike Akademie (*Royal Academy*) verkies is, is sy reputasie as vooraanstaande skilder gevestig. Daarenteen is sy werk in Frankryk besonder gunstig ontvang. Hier kon hy meer van sy werke verkoop as in sy geboorteland en het bowendien die inspirasie vir 'n hele kunsstroming gelewer, die Barbizon-skool.

## Lewe 
Hy begin in 1799 te werk toe hy hom aansluit by die Koninklike Akademieskool. Hy word eers in 1829 tot 'n volle akademikus bevorder toe hy verkies word met een stem. Sy vader sterf in 1816 en dit stel hom in staat om met Maria Bicknell te trou na 'n sewejarige hofstryd en sterk opposisie van haar familie.

In 1820 het hy begin erkenning ontvang vir sy skilderye. Met die "The Hay Wain "(Nasionale Galery, Londen 1821) wen hy die goue medalje by die Parys Salon van 1824.

Sy vrou sterf in 1828.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Constable
Samuel Palmer

**Samuel Palmer** (27 Januarie 1805 – 24 Mei 1881) was 'n Engelse skilder en etser. Hy is veral bekend vir sy verbeeldingryke en simboliese uitbeelding van landskappe in die waterverfskilderkuns.

Van Parlmer se skilderye:

Samuel Palmer 002.jpg|*Garden in Shoreham*
Palmerlonelytower.jpg|*The Lonely Tower*
John Frederic Lewis

duimnael|links|*Agterplaas van die Koptiese Patriarg se huis in Kaïro*, 1871.
duimnael|links|*Captive Dove* Kaïro 1864**
**John Frederic Lewis''' (14 Julie 1805 &ndash; 15 Augustus 1876) was 'n Engelse skilder. Hy is in die waterverfskilderkuns bekend vir sy uitbeelding van omgewings in die Midde-Ooste.

Sy vader, Frederick Christian Lewis (1779-1856), was 'n graveerder en landskapskilder. 

## Eksterne skakels 
* Old Church Galleries
Richard Parkes Bonington

duimnael|links|Normandië, c. 1823.
**Richard Parkes Bonington** (25 Oktober 1802 - 23 September 1828) het in die 19de eeu verskeie nuwe waterverftegnieke ontwikkel soos bv die "getrekte" laag tegniek wat gebruik was vir landskappe en figure.
Raoul Dufy

**Raoul Dufy** (3 Junie 1877 - 23 Maart 1953) was 'n veelsydige skilder wat veral bekend is vir sy unieke benadering tot waterverfskilderye. Hy is in 1877 in Le Havre, Frankryk gebore. In 1905 het hy die impressionisme se benadering tot die skilderkuns verwerp ten gunste van die Fauvistiese benadering. Hy ontwikkel sy nuwe styl in 1920-21. Hy verwerf die eerste prys vir skilder in 1952 by Venice Biennale en sterf aan 'n hartaanval in 1953.
Samuel Prout

**Samuel Prout** (17 September 1783 – 10 Februarie 1852) is bekend in die waterverfskilderkuns vir sy getroue en gedetailleerde uitbeelding van geboue en omgewings in Wes-Europa nadat die Napoleontiese Oorloë tot 'n einde gekom het in 1815.

## Galery 

Lêer:SamuelProutMarketDay.jpg|*Markplein en katedraal in Antwerpen*, omtrent 1823
Lêer:A View in Nuremberg by Samuel Prout.jpg|*Stadspoort in Neurenberg*, omtrent 1823
Lêer:Samuel Prout Ulm Cathedral portal.jpg|*Die portaal van die Ulmer Münster*, omtrent 1823
Lêer:Cologne Ulrepforte by S. Prout.jpg|*Ulrepforte in Keulen*, omtrent 1824
Lêer:Samuel Prout - Palazzo Contarini Fasan on the Grand Canal, Venice.jpg|*Die Palazzo Contarini in Venesië*, omtrent 1825
Lêer:Prout, Samuel (1783-1852) - Petrarch's house at Arquà - da - Roscoe, Thomas, The tourist in Switzerland and Italy 1831.jpg|*Petrarch se huis in Arquà*, 1831
Lêer:Prag Altstädter Brückenturm 1835.jpg|*Altstädter Brückenturm in Praag*, 1835
Lêer:Samuel Prout Utrecht Town Hall 1841.jpg|*Stadsaal in Utrecht*, 1841
Lêer:Samuel Prout - Salving from the wreck - Google Art Project.jpg|''Die herwinning van 'n skip*, 1848
Lêer:Samuel Prout Würzburg.jpg|*Main-brug en fort Marienberg in Würzburg'', omtrent 1860

## Eksterne skakels
Wetenskap

**Wetenskap** verteenwoordig die gesamentlike uitdruklike kennis van die mensdom in terme van feite, verskynsels en wette wat ontwikkel is deur middel van waarneming, eksperimentering en logiese redenering. Vandag word die wetenskaplike metode gesien as die standaardmetode vir wetenskap, wat klem lê op die noukeurige waarneming, eksperimentering, meting, wiskunde en herhaling. 

Om as "wetenskap" te kwalifiseer moet 'n versameling kennis telkens deur onafhanklike waarnemers herhaal kan word. Wanneer die wetenskaplike metode op hierdie manier toegepas word, is daar sprake van "wetenskaplike navorsing" en die mense wat die navorsing uitvoer is "wetenskaplikes". Daar word dikwels onderskei tussen eksperimentele wetenskap (die waarneming en toetsing van kennis) en toegepaste wetenskap (hoe wetenskap in die daaglikse lewe benut kan word).

'n Wetenskaplike hipotese is 'n ingeligte raaiskoot rakende die karakter van iets, terwyl 'n wetenskaplike teorie 'n hipotese is wat deur herhaalde waarneming en meting bevestig is.

Wetenskaplike navorsing speel 'n groot rol in alle ontwikkelde lande en van hul wetenskaplikes word verwag om enige vindings in vaktydskrifte te publiseer. Hierdie tydskrifte het medewerkers wat al die feite in 'n artikel nagaan voordat dit gepubliseer word, maar selfs ná publisering word nuwe idees gewoonlik nie aanvaar voordat dit elders herhaal kon word nie.

## Sien ook 
* Wetenskaplike metode
* Wetenskaplike Rewolusie

## Eksterne skakels 
* 
* *Understanding Science: how science "really" works*
Selfstandige naamwoord

Die **selfstandige naamwoord** of **saakwoord** (*weinig gebruiklik*) is 'n woordsoort of frase wat verwys na 'n persoon, plek, ding, gebeurtenis, voorwerp of eienskap.

Dit word meestal gekenmerk deurdat hulle in meervoude omgesit kan word deur die byvoeging van 'n agtervoegsel en in sekere gevalle dat hulle 'n geslag kan aandui. Die beste manier om 'n selfstandige naamwoord te identifiseer is om te onthou dat dit meestal iets fisies aandui bv. 'n baksteen. Slegs selfstandige naamwoorde kan in die meervoud geskryf word.

Die maklikste metode wat op skool geleer word om 'n selfstandige naamwoord uit te ken is as volg: As jy 'n lidwoord (m.a.w.) **Die** of '**n** voor die woord kan sit, dan is dit 'n selfstandige naamwoord.

Daar is 5 soorte selfstandige naamwoorde:

# Eiename: name van plekke en mense, dit word altyd met 'n hoofletter geskryf bv. Pretoria, Johannesburg, Pieter van der Merwe.
# Versamelname: Dit dui 'n groep soortname aan, bv, 'n *swerm* bye, 'n skool visse.
# Stofname: Name van elemente en stowwe, Bv. goud, koper, lood.
# Soortname: name van soorte en dinge, bv. honde, katte, skape, tafel, eetlepel.
# Abstrakte selfstandige-naamwoorde: name wat dinge beskryf wat ons nie met die blote oog kan sien nie, maar nog steeds 'n lidwoord voor aan kan voeg (o.a. emosies), bv. liefde, haat, ens.

## Bepaaldheid 
::Sien ook die artikel *bepaaldheid*

In Afrikaans kan 'n selfstandige naamwoord bepaald of onbepaald wees. Die lidwoorde "die" en "'n" word gebruik om dit aan te gee:
::Ek sien 'n perd  -- onbepaald
::Ek sien die perd -- bepaald

In die meervoud word nogtans geen onbepaalde lidwoord gebruik nie:
::Ek sien perde  -- onbepaald
::Ek sien die perde -- bepaald

In ander tale kan dit anders wees. Daar is tale soos Skots-Gaelies of Grieks wat net bepaalde lidwoorde het en daar is ook tale soos Latyn of Russies wat heeltemal geen lidwoorde het nie. In hierdie tale bestaan die verskil tussen bepaald en onbepaald glad nie.

## Telbaarheid 
Die meeste selfstandige naamwoorde is telbaar en het 'n meervoud:
:Een perd - twee perde

Daar is egter ook woorde wat ontelbaar is en wat geen meervoud het nie:
:die melk  - die melke

In die onbepaalde geval bly hulle sonder lidwoord:
:Ek drink melk.

Hulle word dikwels saam met 'n woord gebruik wat 'n hoeveelheid aangee:
:Drink 'n glas melk!

In ander tale is daar soms naas 'n enkel- en 'n meervoud ook 'n tweevoud of selfs 'n drie- of weinigvoud.

## Kyk ook 
* Bywoord
* Byvoeglike naamwoord
* Werkwoord
* Lidwoord
* Voegwoord
* Dieregeluide, werkwoorde wat die klanke van diere beskryf.
* Trappe van vergelyking
* Intensiewe

## Eksterne skakels 
*
Sistematiek

**Sistematiek** benader stelselteorie vanaf 'n menslike perspektief benadering. Die aanname is dat dit wat bekend is van 'n stelsel verander as die punt van waarneming verander. 'n Verdere beginsel in sistematiek is dat 'n stelsel nie net geken word in terme van die direk waarneembare eienskappe soos byvoorbeeld die komponente nie maar ook verstaan moet word in terme van nie-waarneembare eienskappe soos byvoorbeeld die doelmatigheid of potensiaal van 'n stelsel.

Tradisionele stelselteorie analiseer 'n stelsel deur te kyk na die komponente waaruit die stelsel bestaan en die interaksie tussen die komponente. Sistematiek verskil van ander stelselteorieë daarin dat dit nooit 'n stelsel opbreek om te analiseer nie. Sistematiek beskou die stelsel wat ondersoek word voortdurend as 'n geheel maar verskuif die perspektief waarmee die stelsel beskou word. Elke nuwe perspektief lig ander kwaliteite van die stelsel uit. 

Die beginsels van sistematiek is gepubliseer in 1966 deur John Godolphin Bennett in sy primêre boek "The dramatic universe" (Die dramatiese heelal). Bennett het sistematiek ontwikkel onder die invloed van die 4de Weg leringe van George Ivanovitch Gurdjieff.

Sistematiek maak gebruik van getal as metode om nuwe perspektiewe te ontwikkel. 'n Perspektief word gedefinieer in terme van die aantal terme wat gebruik word om 'n stelsel te beskryf. Sistematiek genereer betekenis deur die terme van 'n perspektief te beskryf asook die verwantskappe tussen die beskrywende terme. 

Sistematiek is primêr gebaseer op nege stelsels:
* Die Monad - die 1-term stelsel wat 'n stelsel bestudeer as 'n **geheel**
* Die Dyad - die 2-term stelsel wat 'n stelsel beskou as in terme van **polariteit** tussen die interne struktuur van die stelsel en die eksterne struktuur van die stelsel.
* Die Triad - die 3-term stelsel wat 'n stelsel beskou in terme van die **verhoudings** tussen die interne struktuur en eksterne struktuur van die stelsel 
* Die Tetrad - die 4-term stelsel wat die stelsel beskou in terme van die **doelmatigheid** van die stelsel in konteks van die verhouding tussen die interne en eksterne strukture van die stelsel
* Die Pentad - die 5-term stelsel wat die stelsel beskou in terme van die **potensiaal** van die stelsel.
* Die Hexad - die 6-term stelsel wat kyk na die **dinamiek** waarvolgens die interne struktuur en eksterne struktuur die stelsel laat realiseer as 'n entiteit in werklikheid
* Die Heptad - die 7-term stelsel wat kyk na hoe faktore wat 'n rol speel in die **transformasie** van 'n stelsel oor tyd.
* Die Oktad - die 8-term stelsel wat die stelsel bestudeer oor die volle **lewensiklus** van die stelsel
* Die Ennead - die 9- term stelsel wat die **gedrag** van die stelsel bestudeer in terme van interne en eksterne prosesse.

Alhoewel hoër orde stelsels gedefinieer is, word die eerste nege stelsels hoofsaaklik gebruik in sistematiek. Alhoewel sistematiek in verskeie areas aangewend is het dit nooit gewild geraak binne die stelselteorieomgewing nie.
Mate (tee)

duimnael|regs|250px|Mate
duimnael|regs|250px|Mate met steleDie **mate** (of ***yerba***) is 'n gewilde soort tee in Argentinië, Paraguay en Uruguay. Dit word van die gedroogde blare van die huls (Ilex) gemaak en dit kan met of sonder suiker of heuning gedrink word. Die Argentynse stad Apostoles is die sentrum van die mate-nywerheid.

## Etimologie en geskiedenis 
Die oerbewoners van Latyns-Amerika het lankal mate gedrink. Die woord mate is afgelei van *mati*, wat in die Ketsjoea-taal die kalbas beskryf waarin 'n pap van gestampte mateblare met water vermeng word. Vandag staan mate in Brasilië as *erva* bekend, in die Spaanstalige gebiede as *yerba* of *herba*  (= kruid).

Teen die einde van die 16de eeu beskryf die Spaanse veroweraar en stigter van Buenos Aires, Pedro de Mendoza, 'n verfrissende drank wat by die inheemse bevolking gewild is. Die Jesuïete, wat in die volgende eeu nedersettings in die gebied van die huidige Paraguay stig, verbou die mateplant stelselmatig en het tot by hulle verdrywing in die 18de eeu 'n monopolie op die matehandel in Latyns-Amerika.

Die Franse botanikus Auguste de Sainte-Hilaire klassifiseer die mateplant tydens sy reise in Brasilië, wat hy tussen 1816 en 1822 onderneem.
Mate

duimnael|regs|Verskillende metings.
:*Hierdie artikel gaan oor die meet van hoeveelhede. Vir die artikel oor die tee, sien gerus Mate (tee).*

**Mate** of **meting** is die toewysing van 'n getal aan 'n kenmerk van 'n voorwerp of gebeurtenis, wat vergelyk kan word met ander voorwerpe of gebeure. Meetinstrumente word baie keer gebruik, en mates word uitgedruk as 'n hoeveelheid in 'n sekere eenheid. Die SI-eenhede word veral baie gebruik.

Die wetenskap van meting word in die vak metrologie bestudeer.

**Meting** is die handeling of proses van te meet. In die wiskunde kan tyd, lengte, omtrek, oppervlak en volume gemeet word. **Kapasiteit** is die hoeveelheid wat ’n voorwerp kan bevat, of hoeveel spasie in die voorwerp is, terwyl **volume** die hoeveelheid ruimte is wat ’n voorwerp in beslag neem.

Metings kan op verskeie metingskale verrig word.

## Eenhede vir kapasiteite 
By meting word groothede in eenhede uitgedruk, byvoorbeeld:

* **Milliliter (mℓ)** – hoeveelheid koeldrank  in ’n blikkie.
* **Liter ()** – hoeveelheid water in jou bad.
* **Kiloliter (kℓ)** – hoeveelheid water in die swembad.

duimnael

Dit is baie belangrik in die wetenskap. Sien gerus die SI-stelsel

## Meetinstrumente 
Meetinstrumente kan baie eenvouding wees en word reeds eeue in die kombuis toegepas, soos:

* **Meetlepels** – Meet klein hoeveelhede mℓ, bv. medisyne.
* **Meetkoppies** – Meet mℓ kleiner as ’n liter, bv. melk afmeet vir ’n nagereg.
* **Maatbeker** – Meet van mℓ tot liters, bv. water afmeet om koeldrank  aan te maak.

Maar in die wetenskap en die tegniek is dit baie verder ontwikkel. Sien gerus die meettegniek

## Omskakeling van eenhede 
## Sien ook 
* Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde
* Internasionale Buro vir Mate en Gewigte

## Verwysings 
## Bronne 
* *Almal verstaan Wiskunde Graad 5 Leerderboek*. 2012. Northlands: Macmillan South Africa
* Vereniging vir Afrikaanse Wiskunde-onderwysers

## Eksterne skakels
Siviele ingenieurswese

In die moderne sin is **siviele ingenieurswese** 'n breë veld van ingenieurswese wat te doen het met beplanning, ontwerp, konstruksie en instandhouding van vaste strukture soos dit betrekking het met grond, water of beskawing en hulle prosesse. Meeste siviele ingenieurswese vandag het te doen met paaie, strukture, watervoorsiening, riool, vloedbeskerming en verkeer.

Siviele ingenieurswese is steeds 'n oorkoepelende veld van verskeie spesialiteite. 

## Sub-dissiplines van siviele ingenieurswese 
### Struktuuringenieurswese 
### Geotegniese ingenieurswese 
### Vervoeringenieurswese 
Wat padontwerp en padbou behoort in te sluit.

### Omgewingsingenieurswese 
### Wateringenieurswese