Wolfkruisings in die Suid-Afrikaanse Weermag

Die Suid-Afrikaanse Weermag het in die laat-1970's 'n Siberiese gryswolfmannetjie met twee Duitse herderstewe gekruis; hul nakomelinge sou by wyse van selektiewe teling tot skerper en sterker **wolfkruisings in die Suid-Afrikaanse Weermag** vir die Grensoorlog verder ontwikkel word. Die projek is in die vroeë of laat 1980's laat vaar.

## Agtergrond 
Volgens  (in sy boek geskryf in 2010) het die teelprogram vroeg in 1971 sy aanvang geneem toe die Suid-Afrikaanse Weermag se Perde- en Hondesentrum 'n jong Siberiese gryswolfmannetjie as skenking ontvang het van mnr. Kevin Wilson van die High Noon-wildplaas naby Villiersdorp. "Big Red", of "Red", is deur sy moederwolf verwerp en deur die Wilsons grootgemaak. Omrede sy liggaamsbou en temperament geskik was, en boonop as 'n pragtige dier beskou is, is wolwekennis van buite deur die Weermag ingeroep.

Dr. Istwan Larendler het sy doktorsgraad by die Fakulteit Dierkunde aan die Universiteit van Boedapest verwerf, met wolwe as sy vakgebied. Big Red het egter sersant Dan Howden (die bevelvoerder van die hondesentrum) as sy dresseerder en tropleier aanvaar. Die heimlike gedagte om hierdie wolf na die grens te stuur om daar diens te doen, het dr. Larendler summier afgeskiet: 'n wolf is van nature 'n skugter dier wat net vrees en haat ken as hy in 'n hoek gedryf word. Dr. Larendler het wel die kruising met Duitse herderstewe goedgekeur, met dien verstande dat die geskikte honderas eers teen die **vyfde geslag** geworp sal word.) stel egter die aanvangsdatum vas op 1978, met twee artikels uit die media, benewens persone met wie sy onderhoud gevoer het, as bewysstukke. Volgens haar is die einde van die kruisingsprogram in 1988 (wat wel strook met hibriede-eienaars wat selfs in die 2000's aanvoer hul kruisings is uit die weermag afkomstig), hoewel haar aanhaling uit Peet Coetzee se boek *Dogs of War* sê dr. Larendler het sy stelling **in** 1982 gemaak; terwyl Coetzee se Afrikaanse boek sê: "Die stelling van dr. Larendler **is** 1982 bewys, toe wolfkruisings aan die grens beproef is".

In die oorspronklike artikel in Afrikaans word daar dan ook berig die hondesentrum in Voortrekkerhoogte het 'n jong Europese wolf met 'n Duitse herdershondteef "in wetenskaplike omstandighede" gepaar. 'n Soortgelyke kruisteling is wel voorheen in Duitsland gedoen, maar op Suid-Afrikaanse bodem is dit vir die eerste maal op "streng wetenskaplike wyse" gedoen. Daar staan dan duidelik in die artikel:

Bokant die berig pryk 'n foto met die byskrif, "Twee jong hondjies van die eerste werpsel van die Herdershond/wolfkruising, saam met hul vaar, "Big Red" (in die middel)", gevolg deur die name van die militêre personeel en akademici. 

Maar Red se teenwoordigheid is voor 1980 vir die *Paratus* bekend. In *Paratus* se Novembermaand-uitgawe van 1978 verskyn die volgende sin in 'n artikel wat handel oor 'n uitstalling by Voortrekkerhoogte:

## Verloop 
(Big) Red is wel in Suid-Afrika geworp, maar sy vaar en moer tel onder die ses wolwe wat in die Johannesburgse Dieretuin aangekom het na 'n ruilooreenkoms wat met 'n dieretuin in Berlyn in Duitsland aangegaan is vir boksoorte. Die wolfpaar is uit die Oeralgebergte (die Oekraïne), die Sowjetunie, deur die Duitse dieretuin aangekoop. Die Johannesburgse Dieretuin het mettertyd besef die ruimte in die dieretuin raak bietjie knap vir die ses. Big Red se moeder- en vaderwolf (3 en 4 jaar oud onderskeidelik) het 'n nuwe tuiste gevind by die High Noon-wildplaas. Die eerste kruising-werpsel van Big Red en Cathleen, die Duitse Herdershond, wat in November 1979 gebore is, sou dus tussen 1 tot 2 maande oud gewees het toe die eerste verskuiwing begin plaasvind het.

Die heel eerste Hondesentrum ontstaan in 1964 by Voortrekkerhoogte, maar die funksies het verander, soos berig word in *Paratus* van 1982:

Dit val dus vreemd op hoe  in sy boek *Die Suid-Afrikaanse Krygsmag* (1985) nie 'n dooie woord rep oor die gebruik van wolwe in die weermag nie. In die volgende uittreksel bedoel *Duitse wolfhond* wel *Duitse herdershond*:

Hoe dan ook, toe die amalgamering van die Berede- en Hondesentrum op 1 Januarie 1993 plaasgevind het onder die nuwe naam 12 SAI (en verskuif het na Potchefstroom, omrede die Lugmag onttrek het en die hondehokke op die Lugmagvelde gebou kon word), word geskryf: "Fasiliteite op Bourkes Luck was nog altyd tydelik van aard. Die skuif na 12 SAI bring mee dat aktiwiteite nou op 'n meer higiëniese basis kan geskied - die hondehokke het voorheen op Bourkes Luck nie werklik aan die vereiste standaarde voldoen nie en behuising was ook 'n probleem."  

Slegs die volgende paragraaf word aan die wolfkruisings afgestaan in die berig van 1982:

Die Tsitsikamma Wolf Sanctuary is die eerste sentrum wat in 2001 oopgemaak het (die aanbou het in Mei 2000 begin In 2004 was daar 35 egte wolwe, met 23 op die waglys. 

'n Onderhoud tussen Mariska Spoormaker (van Radio Sonder Grense) en Robin McDonald van die Tsitsikamma Wolf Sanctuary bring nog 'n paar interessanthede aan die lig.

Blykbaar is daar in die 1960's in Suid-Afrika 'n paar wolwe ingevoer om waghonde te teel; omtrent vyf wolwe is ingevoer - niks meer nie. Die projek was 'n mislukking en die diere is "weggegee". Tydens die onderhoud word hierdie wolwe steeds ingevoer - hetsy vir kruisingsdoeleindes of om as eksotiese troeteldiere te dien, en volgens MacDonald is die hele telery 'n geldmaakstorie. Wolwe is nie goeie troeteldiere nie, ondanks van die gedragspatrone wat met honde s'n ooreenstem. Wolfkruisings kan egter nie blaf nie, maar huil op ses verskillende wyses. 
In 2019/2020 was daar meer mense wat wolfkruisings in Suid-Afrika self geteel het as Huskies. Dit is onwettig in hul land van oorsprong om hierdie wolwe te skiet; en voor 2001 het mens geen lisensie nodig gehad om wolwe na Suid-Afrika in te voer nie. Jy het ook geen permit nodig om 'n wolfkruising (dit is nou 'n hond met 5% tot 95% wolf in hom) aan te hou nie; eers na vyf geslagte is daardie "wolf" in hierdie wolfhonde uitgeteel (indien honde verder as paarmaats gebruik word).

Die oorsprong van die wolwe by die Tsitsikamma Wolf Sanctuary is glo ses Noord-Amerikaanse wolwe wat ingevoer is deur die 'Roodeplaat Breeding Enterprises'. In 2004 word na die wolwe verwys as die "wesies van Apartheid", 16 jaar nadat die projek glo in 1988 afgelas is, toe die Bosoorlog beëindig is. Ook is die wolfhibriedes beskou as "koppig" en "moeilik om te leer".

Louise Green, wat met geen sleutelpersone of dresseerder 'n onderhoud gevoer het nie, maak in haar akademiese artikel in die Anglistiek bloot die afleiding uit die verslag van die Waarheidsversoeningskommissie (uit monde van Generaal Neethling wat die privaatonderneming Roodeplaat Teel Ondernemings, 'n onderafdeling van die Roodeplaat Research Laboratories, besoek het as hoof van die Suid-Afrikaanse Polisiehondeskool, omrede hul moeilikheid gehad het om plofstof op te spoor), die bovermelde boek van Coetzee, en Peter Godwin se artikel van Oktober 1989 van die Britse *Sunday Times* (oor 'n wolfkruising, genaamd Shep, in die Polisiemag van Pretoria) dat daar tussen die Roodeplaat Teel Onderneming en die Hondesentrum by die Suid-Afrikaanse Weermag 'n soort mededinging moes wees, omrede die naam "Jungle" (die afstammeling van Big Red) by albei instellings genoem word. 

Rondom die instansies, hul verhouding tot mekaar, die uitruil van inligting, hoe die wolfkruisings van een instansie by 'n ander beland het, en hul doen en late heers daar onsekerheid, maar in sekere opsigte steek daar biografiese waarheid van die wolfhibried self in. In die boek van Coetzee self word Jungle op die een blad 'n "wolf kruising" genoem, net om op die volgende blad, op 'n ander foto saam met "Congo" "wolwe" genoem te word. Volgens Trollope was "Jungle" en "Congo" na wie in Coetzee se boek verwys word albei kruisings en albei (net soos Zorro) die eerste afstammelinge van Big Red in die Weermag; Peter Godwin se artikel stem hiermee ooreen. Jungle moes tussen 8 tot 10 jaar oud gewees het toe die artikel deur Godwin geskryf is in 1989. Daar staan ook duidelik, soos aangehaal in Green se teks: 

En wéér, in dieselfde koerantberig van Godwin in 1989, word prof. Peter Geerthsen soos volg aangehaal:

## Sien ook 
* Wolwe as troeteldiere en werkdiere

## Verwysings