Groot Mis in C-mineur, K. 427 (Mozart)

Die ***Groot Mis in C mineur*** (Duits: *Große Messe in c-Moll*), K. 427/417a, is die algemene naam van die oonsetting van die mis deur Wolfgang Amadeus Mozart, wat as een van sy grootste werke beskou word. Hy het dit in 1782 en 1783 in Wene gekomponeer, ná sy huwelik, toe hy van Salzburg na Wene verhuis het. Die grootskaalse werk, 'n *missa solemnis*, is gekomponeer vir twee sopraan-, een tenoor- en een bassolis, dubbelkoor en groot orkes. Dit het onvoltooid gebly, en groot dele van die Credo en die hele Agnus Dei ontbreek.

## Komposisie en eerste uitvoering 
Die werk is gedurende 1782–1783 gekomponeer. In 'n brief aan sy vader, Leopold, gedateer 4 Januarie 1783, het Mozart 'n gelofte genoem wat hy afgelê het om 'n mis te skryf wanneer hy sy destydse verloofde, Constanze, as sy vrou na Salzburg sou kon bring. Constanze het toe die "Et incarnatus est" by die première van die mis gesing.

Die eerste uitvoering het op Sondag 26 Oktober 1783 (die twintigste Sondag ná Pinkster) in Salzburg plaasgevind. Mozart het in 1781 na Wene verhuis, maar was op besoek aan sy tuisdorp in die geselskap van Constanze, wat nog nie sy vader of sy suster ( Nannerl) ontmoet het nie.

Die uitvoering het slegs uit die Kyrie, Gloria, Sanctus en Benedictus bestaan, soos wat die partye aandui wat nog behoue is, asook 'n partituurkopie van ongeveer 1800. Dit het plaasgevind in die Kerk van Sint Pietersabdy in die konteks van 'n Rooms-Katolieke mis. Mozart se suster se dagboek noem dat die musici die hele hoforkes, dit wil sê, al die musikante wat in diens was aan die hof van Salzburg se heerser, die prins-aartsbiskop Graaf Hieronymus von Colloredo – en dus Mozart se voormalige kollegas. Daar was op 23 Oktober 1783 'n repetisie in die nabygeleë Kapellhaus.

Op 20 Augustus 2016 is die weergawe wat deur Helmut Eder gerekonstrueer is, vir die eerste keer as deel van die Proms-reeks in die Royal Albert Hall opgevoer deur die BBC Scottish Simfonieorkes en BBC Simfoniekoor onder leiding van Ilan Volkov. Die soliste was Louise Alder, Carolyn Sampson, Benjamin Hulett en Matthew Rose.

## Diskografie 
* Ferenc Fricsay, Berlynse Radiosimfonieorkes, die koor van die Sint Hedwigskatedraal in Berlin, en Maria Stader, Hertha Töpper, Ernst Haefliger en Ivan Sardi. Etiket: Deutsche Grammophon, 1959
* Sir Colin Davis, Londense Simfonieorkes, Londense Simfoniekoor, en Helen Donath, Heather Harper, Ryland Davies en Stafford Dean. Etiket: Philips Classics, Februarie 1971
* Raymond Leppard, New Philharmonia Orchestra, John Alldis-koor, en Ileana Cotrubaș, Kiri Te Kanawa, Werner Krenn en Hans Sotin. Etiket: EMI, 1974
* Sir Neville Marriner, Academy and Chorus of St. Martin in the Fields, en Margaret Marshall, Felicity Palmer, Anthony Rolfe Johnson en Gwynne Howell. Etiket: Philips, 1979
* Herbert von Karajan, Berliner Philharmoniker, Wiener Singverein, en Barbara Hendricks, Janet Perry, Peter Schreier en Benjamin Luxon. Etiket: Deutsche Grammophon, 1981
* John Eliot Gardiner, English Baroque Soloists, Monteverdi Choir, en Sylvia McNair, Diana Montague, Anthony Rolfe Johnson en Cornelius Hauptmann. Etiket: Archiv, November 1986
* Robert Shaw, Atlanta Simfonieorkes en -koor, en Edith Wiens, Delores Ziegler, John Aler en William Stone. Etiket: Telarc, 1988
* Peter Neumann, Collegium Cartusianum Orchestra, Keulse Kamerkoor, en Barbara Schlick, Monika Frimmer, Christoph Prégardien en Klaus Mertens. Etiket: EMI Electrola, November 19–22, 1989
* Peter Schreier, Staatskapelle Dresden, Rundfunkchor Leipzig, en Barbara Hendricks, Pamela Coburn, Hans Peter Blochwitz en Andreas Schmidt. Etiket: Philips Classics, Januarie 1988 en 1989.
* Claudio Abbado, Berliner Philharmoniker, Berlynse Radiokoor, en Barbara Bonney, Arleen Auger, Hans Peter Blochwitz en Robert Holl. Etiket: Sony, 1991
* Claudio Abbado, Weense Filharmoniese Orkes, en Jerry Hadley, Karita Mattila, Jorge Pita. Etiket: Deutsche Grammophon, 2016
* Leonard Bernstein, Beierse Radiosimfonie-orkes en -koor, en Arleen Augér, Frederica von Stade, Frank Lopardo en Cornelius Hauptmann. Etiket: Deutsche Grammophon 431 791–2, 1991
* Version of Richard Maunder: Christopher Hogwood, Academy of Ancient Music, Westminster College Quiristers, Winchester Cathedral Choir, en Arleen Augér, Lynne Dawson, John-Mark Ainsley en David Thomas. Etiket: L'Oiseau-Lyre, 1990
* Sir Neville Marriner, Academy and Chorus of St. Martin in the Fields, Kiri Te Kanawa, Anne Sofie von Otter, Anthony Rolfe Johnson, Robert Lloyd. Etiket: Philips Classics, Maart 1993.
* James Levine, Weense Filharmoniese Orkes en -koor, en Kathleen Battle, Martin Haselböck en andere. Etiket: Deutsche Grammophon, 1998
* Masaaki Suzuki, Bach Collegium Japan se instrumentele en vokale ensembles, en Christian Immler, Makoto Sakurada, Carolyn Sampson en Olivia Vermeulen. Etiket: BIS Records, 2016

## Videografie 
* Leonard Bernstein, Beierse Radiosimfonieorkes en -koor, en Arleen Auger, Frederica von Stade, Frank Lopardo en Cornelius Hauptmann. Etiket: Deutsche Grammophon, 2006

## Verwysings 
## Bronnelys 
* 

## Verdere leeswerk 
* Black, D. 2007. Mozart and the practice of sacred music, 1781–91". Ongepubliseerde PhD-verhandelingdissipline. Boston: Harvard Universiteit, bl. 84–126.
* Solomon, M. 1995. *Mozart: a life*. HarperCollins.