open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rooibalk-klipkabeljou

Die **rooibalk-klipkabeljou** (*Epinephelus fasciatus*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Indiese- en Stille Oseane, die Rooisee en aan die kus van Afrika tot by sentraal KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Redbarred rockcod*.

## Identifikasie 
Die word tot 40&nbsp;cm lank en is een van die kleiner klipkabeljoue. Die vis se lyf is oranje-rooi met ses vertikale rooi bande wat oor die lyf strek. Die rant van die dorsale vin is donkerooi. Die vis kan sy kleur varieer na aanleiding van sy gemoed.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 3 tot 100m diep is. Hulle is alleenlopers en word dikwels gesien tussen die koraal koppe waar hulle hul prooi, bestaande uit klein vissies of skaaldiere, voorlê.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=5348&genusname=Epinephelus&speciesname=fasciatus&AT=Epinephelus+fasciatus&lang=English
Angiogenese

[180px|duimnael|Die kristalstruktuur van [Vammin, 'n angiogenese groeifaktor wat in slanggif gevind is.]]

**Angiogenese** is die fisiologiese proses waar nuwe bloedvate gevorm word. In teenstelling met vaskulogenese, word die nuwe bloedvate vanuit vooraf bestaande bloedvate gevorm. Angiogenese word deur groeifaktore, soos VEGF, geïnisieer.
Vaskulêre endoteel groeifaktor

**Vaskulêre endoteel groeifaktor** (**VEGF**) is 'n groeifaktor wat vaskulogenese en angiogenese inisieer. Daar is tans navorsing aan die gang omdat gewasse in kanker 'n gesonde bloedtoevoer nodig het. Daarom fokus navorsers om VEGF af te sluit om gewasse van suurstof te ontneem.

## Verwysings
Rodriguez

**Sixto Rodriguez** (beter bekend as slegs **Rodriguez**; (10 Julie 1942 - 8 Augustus 2023) was 'n Amerikaanse folkmusikant uit Detroit, Michigan. Onbekend aan Rodriguez, het sy musiek veral suksesvol in apartheid Suid-Afrika geword.

Alhoewel sy loopbaan aanvanklik met min fanfare in die Verenigde State ontvang is, het hy sukses gevind in Suid-Afrika, Australië (wat twee keer deur die land getoer het in sy vroeëre loopbaan) en Nieu-Seeland. Sonder dat hy dekades lank daarvan geweet het, was sy musiek uiters suksesvol en invloedryk in Suid-Afrika, waar hy glo meer plate verkoop het as Elvis Presley, sowel as ander lande in Suider-Afrika. Inligting oor hom was skaars, en daar was verkeerdelik gerugte dat hy selfmoord gepleeg het kort nadat hy sy tweede album vrygestel het.

In die 1990's het vasberade Suid-Afrikaanse aanhangers daarin geslaag om Rodriguez te vind en te kontak, wat gelei het tot 'n onverwagse herlewing van sy musikale loopbaan. Dit is vertel in die 2012 Oscar-bekroonde dokumentêre rolprent *Searching for Sugar Man* en het Rodriguez gehelp om 'n mate van roem in sy tuisland te bekom. In Mei 2013 het Rodriguez 'n eredoktorsgraad in *Humane Letters* van sy *alma mater*, Wayne Staatsuniversiteit, in Detroit ontvang.

Rodriguez het in Detroit se historiese Woodbridge-woonbuurt gewoon, waardeur hy stap in *Searching for Sugar Man*. Hy het 'n eenvoudige lewe gelei, geen telefoon gehad nie, en het soms kroeë in die Cass Corridor-gedeelte van Detroit naby Woodbridge en Midtown besoek, soos die Old Miami kroeg, waar hy lewendige konserte vir klein plaaslike skares uitgevoer het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*
James Cameron

**James Francis Cameron** (gebore op 16 Augustus 1954) is ’n Kanadese regisseur, rolprentmaker, draaiboekskrywer, uitvinder, ingenieur en diepseeverkenner. 

## Loopbaan 
duimnael|links|160px|Cameron in September 1986.
Sy eerste groot rolprentsukses was met die wetenskapsfiksie-aksiefliek *The Terminator* (1984). Hy is daarna in diens geneem om *Aliens* (1986) te skryf en regisseer; drie jaar later het *The Abyss* (1989) gevolg.

Hy is geprys vir sy gebruik van spesiale effekte in *Terminator 2: Judgment Day* (1991). Ná sy prent *True Lies* (1994) het hy sy grootste rolprent nog gepak: *Titanic* (1997), waarvoor hy Oscars gewen het vir beste prent, beste regisseur en beste redigering. Hierna het Cameron ’n projek begin wat byna 10 jaar geduur het: sy epiese wetenskapsfiksieprent *Avatar* (2009), wat ’n mylpaal was in 3D-tegnologie en waarvoor hy vir dieselfde drie Oscars benoem is. 

Tussen *Titanic* en *Avatar* het hy ’n paar jaar lank dokumentêre prente gemaak (veral onderwater-dokumentêre) en die digitale 3D-Fusion-kamerastelsel help ontwikkel. Hy is deur ’n biograaf beskryf as deels wetenskaplike en deels kunstenaar. Cameron het ook bygedra tot onderwaterverfilmings- en afstandbeheerde-voertuig-tegnologie. 

Op 26 Maart 2012 het hy die bodem van die Marianatrog, die diepste deel van die oseaan, bereik in die Deepsea Challenger-onderwatervoertuig. Hy is die eerste mens wat dit in een afdaling gedoen het, en net die derde persoon wat dit enigsins reggekry het.

As inflasie nie in ag geneem word nie, is Cameron se *Titanic* en *Avatar* die prente wat die meeste geld nog gemaak het: onderskeidelik $2,19&nbsp;miljard en $2,78&nbsp;miljard. In Maart 2011 het die tydskrif *Vanity Fair* gesê hy is die persoon in Hollywood met die grootste inkomste – ’n geraamde $257&nbsp;miljoen (in 2010). In Oktober 2013 is ’n nuwe paddaspesie, *Pristimantis jamescameroni* van Venezuela, na hom genoem uit erkenning vir sy werk om omgewingsbewustheid en veganisme te bevorder.

## Verwysings
Swaminarayan

duimnael|Tradisionele ikonografiese portret van Swaminarayan

**Dhanshyam Pandey**, **Swaminarayan** of **Sahjanand Swami** (Gujarati: સ્વામિનારાયણ, 3 April 1781 – 1 Junie 1830) was die stigter en hoof van die Swaminarayan-denominasie van Hindoeisme. Die volgelinge van die Swaminarayan-denominasie glo dat hy 'n vorm van die almagtige is. Volgens die Bhagwat- en Sakand-poerana's (heilige Hindoe-tekste) is hy 'n inkarnasie van god. Die *Shikshapatri*, wat deur hom geskryf is, word deur die Swaminarayan-denominasie as 'n heilige teks beskou. Hy word ook as 'n hervormer van die Hindoe-geloof beskou omdat hy teen die kastestelsel, diere-offers en die ongelyke behandeling van vroue gestaan het. Hy het ook 'n goeie verhouding met die Britse Raj van Indië gehad. Sy volgelinge sluit Hindoes, Moslems en Zoroastriane in.

In Suid-Afrika is daar 'n teenwoordigheid van die Swaminarayan-denominasie omdat daar baie Gujarati-sprekende volgelinge van Swaminarayan is wat na die land as vrywillige entrepreneurs geïmmigreer het.
Raj

**Rijvi Raj** (Sanskrit: राज) beteken letterlik "om te regeer". Dit is ook 'n titel van verskeie Indiese regeerders. Dit word ook as 'n naam gebruik.
Robert Downey jr.

**Robert John Downey jr.** (gebore op 4 April 1965) is ’n Amerikaanse akteur. Sy loopbaan het groot sukses in sy jeug ingesluit, gevolg deur ’n tydperk van middelmisbruik en regsprobleme, en ’n terugkeer na kommersiële sukses in sy middeljare.

## Loopbaan 
duimnael|links|150px|Downey in 1990 by die première van *Air America*.
Hy het sy rolprentdebuut op vyf jaar gemaak toe hy in sy pa, Robert Downey&nbsp;sr., se fliek *Pound* (1970) gespeel het. Hy het in prente verskyn wat met die destydse "Brat Pack" verbind is, soos die wetenskapsfiksiekomedie *Weird Science* (1985) en die drama *Less Than Zero* (1987). Ander prente waarin hy te sien was, sluit in die aksiekomedie *Air America* (1990), die komedie *Soapdish* (1991) en die misdaadprent *Natural Born Killers* (1994). Hy was Charlie Chaplin in die 1992-fliek *Chaplin*, waarvoor hy ’n Oscar-benoeming vir beste akteur gekry het.

Nadat hy in 2000 uit die Kaliforniese Middelmisbruikbehandelingsentrum en Staatsgevangenis vrygelaat is, waar hy weens dwelmaamklagte was, het Downey aangesluit by die televisiereeks *Ally McBeal* – hy was Calista Flockhart se liefde. Hy is geloof vir sy spel en het die Golden Globe vir beste manlike byspeler gewen. Sy karakter is uit die reeks geskryf toe Downey afgedank is weens twee inhegtenisnemings oor dwelms laat in 2000 en vroeg in 2001. Nadat hy weer in ’n rehabilitasiesentrum was, soos deur ’n hof gelas, was hy eindelik skoon. 

Sy meer onlangse prente sluit in die musiekkomedie-misdaadprent *The Singing Detective* (2003), die gruwelprent *Gothika* (2003), die misdaadkomedie *Kiss Kiss Bang Bang* (2005), die raaiselriller *Zodiac* (2007) en die satiriese aksiekomedie *Tropic Thunder* (2008), waarvoor hy vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler benoem is. Daarna was hy in die rol van die Marvel Comics-superheld Iron Man, asook in Guy Ritchie se *Sherlock Holmes* (2009) en sy opvolg, *Sherlock Holmes: A Game of Shadows* (2011).

## Verwysings
Mickey Rourke

**Philip Andre Rourke Jr.** (gebore op 16 September 1952), bekend as **Mickey Rourke**, is ’n Amerikaanse akteur, draaiboekskrywer en afgetrede bokser wat te sien is in hoofrolle in drama-, aksie- en rillerprente.

In die 1980s' het hy in die komediedrama *Diner* (1982), die drama *Rumble Fish* (1983), die misdaadfliek *The Pope of Greenwich Village* (1984) en die erotiese drama *9½ Weeks* (1986) gespeel, en het groot lof ontvang vir sy spel in *Barfly* en *Angel Heart* (albei 1987). In 1991 het Rourke, wat vroeër jare boksopleiding gekry het, die rolprentbedryf verlaat en vir ’n tyd ’n professionele bokser geword.

In 1994 het hy die bokshandskoene opgehang en weer begin toneelspeel. Hy was daarna in verskeie flieks te sien in byspelerrolle, onder meer die drama *The Rainmaker* (1997), die komediedrama ''Buffalo '66* (1998), die raaiselprent *The Pledge* (2001), die aksiefliek *Once Upon a Time in Mexico* (2003) en die aksieriller *Man on Fire* (2004).

In 2005 het Rourke sy terugkeer as hoofrolspeler gemaak in die neo-noir-aksieriller *Sin City*, waarvoor hy ’n paar pryse gewen het. In die 2008-fliek *The Wrestler* speel hy ’n ouer stoeier; hy het daarvoor ’n Golden Globe en Bafta gewen en ’n Oscar-benoeming gekry. Hy was meer onlangs ook te sien in kommersieel suksesvolle prente soos *Iron Man 2* en *The Expendables'' (albei 2010).

## Verwysings
Wodehouse

duimnael|Sir Philip Edmond Wodehouse

**Wodehouse** was die naam van die distrik, afdelingsraad en kiesafdeling rondom Dordrecht in die Oos-Kaap. Die distrik is begrens deur die distrikte Albert, Aliwal-Noord, Lady Grey, Barkly-Oos, Indwe, Glen Grey, Sterkstroom en Molteno. In die jare voor 1910 het bekendes soos  John X. Merriman en Thomas Smartt die  kiesafdeling in die parlement van die Kaapkolonie verteenwoordig.  Vanaf 1910 tot 1943 was Jan Abraham Venter (1910–1915 en 1921–1924), Octavius Septimus Vermooten (1915–1920 en 1924–1933) en Stephanus Bekker (1933–1943) die parlementslede vir Wodehouse.  Sir Philip Wodehouse (1811–1887), die Kaapse goewerneur, het sy van aan die distrik as naam gegee. Sy voorname leef voort in die plekname Philipstown en Edmondstone.

## Sien ook 
* Lys van streeksname in Suid-Afrika
* Wodehousekop in die Oos-Vrystaat
Martijn van Dam

**Martinus Hendricus Petrus (Martijn) van Dam** (gebore op 1 Februarie 1978 in Zoetermeer) is 'n Nederlandse PvdA-politikus.

## Biografie 
Van Dam was van 2015 tot 2017 adjunk-minister van Ekonomiese Sake in die Rutte II-kabinet gewees. Hy het tegniese bedryfskunde aan die Tegniese Universiteit Eindhoven gestudeer. Voordat hy adjunk-minister geword het, was hy van 2003 tot 2015 'n lid van die Tweede Kamer van die State-Generaal en van 1998 tot 2003 'n lid van die Stadsraad van Eindhoven gewees.

## Bronne 
* (nl) Parlement en Politiek – biografie
* (nl) Website van Martijn van Dam
Lata Mangeshkar

**Lata Mangeshkar** (Marathi: लता मंगेशकर  bynaam *Nagtegaal van Indië*; gebore op 28 September 1929 in Indore, Brits-Indië; sterf 6 Februarie 2022 in Mumbai) was 'n bekende Indiese sangeres. Sy kan op die klankbane van talle bollywoodfilms gehoor word, hoofsaaklik in Hindi en Marathi. Sy is een van die weiniges wat 'n Bharat Ratna ontvang het. Sy is ook die sangeres wat die meeste snitte opgeneem het (in die jare tagtig het sy reeds 5&nbsp;500 liedjies op haar kerfstok gehad).

## Eksterne skakels 
*
Julie Christie

**Julie Frances Christie** (gebore op 14 April 1941) is ’n Britse aktrise met ’n loopbaan wat oor byna ses dekades strek. Sy was ’n popikoon van die 1960's en het ’n Oscar, Golden Globe, Bafta en Screen Actors Guild Award gewen.

Christie se deurbraak was in *Billy Liar* (1963). In 1966 het sy ’n Oscar vir beste aktrise gewen vir *Darling* (1965). In dieselfde jaar was sy Lara in *Doctor Zhivago*. Daarna was sy te sien in onder meer *Fahrenheit 451* (1966), *Far from the Madding Crowd* (1967), *Petulia* (1968), *The Go-Between* (1971), *McCabe & Mrs. Miller* (1971), waarvoor sy haar tweede Oscar-benoeming gekry het, ''Don't Look Now* (1973), *Shampoo* (1975) en *Heaven Can Wait'' (1978).

Van die 1980's af was sy in minder prente, maar het steeds groot lof vir haar werk gekry, inlsuitende Oscar-benoemings vir die onafhanklike prente *Afterglow* (1997) en *Away from Her* (2006). In 1997 het sy ’n Bafta-fellow geword.
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg** (gebore op 5 Junie 1971) is ’n Amerikaanse akteur, rolprentvervaardiger, sakeman, voormalige model (wat veral bekend was vir sy Calvin Klein-onderklere-advertensies wat deur Herb Ritts gefotografeer is) en rapper. Hy was in sy vroeë jare bekend as **Marky Mark** toe hy in die musiekgroep Marky Mark and the Funky Bunch was. 

## Loopbaan 
Marky Mark and the Funky Bunch se albums sluit in *Music for the People* en *You Gotta Believe*. Wahlberg het later oorgeslaan na toneelspel en het in die 1990's verskyn in flieks soos die drama *Boogie Nights* en die satiriese oorlogskomedie-drama *Three Kings*. In die 2000's was hy in die biografiese rampfliek *The Perfect Storm*, die wetenskapsfiksieprent *Planet of the Apes* en Martin Scorsese se neo-noir-misdaaddrama *The Departed*. In die 2010's het hy rolle vertolk in die aksiekomedie *The Other Guys*, die biografiese sportdrama *The Fighter*, die komedie *Ted*, die oorlogsprent *Lone Survivor* en die wetenskapsfiksiefliek *Transformers: Age of Extinction*.

Wahlberg was ook die uitvoerende vervaardiger van vier televisiereekse: *Entourage* (2004–'11), *Boardwalk Empire* (2009–'14), *How to Make It in America* (2010–'11) en *Ballers* (vanaf 2015). Hy is mede-eienaar van die Wahlburgers-kettinggroep en speel in die werklikheidsprogram daaroor. Wahlberg het op 29 Julie 2010 ’n ster gekry op die Hollywood Walk of Fame.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Maskering-klipkabeljou

Die **maskering-klipkabeljou** (*Epinephelus polyphekadion*) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Stille Oseaan area, die Rooisee en langs die ooskus van Afrika tot by die suide van Mosambiek. In Engels staan die vis bekend as die *Marbled rockcod*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 65&nbsp;cm lank. Twee kenmerke van die vis is 'n swart vlek op die basis van die stertvin en twee swart kolletjies op die punt van die snoet van die vis. Die kop en lyf is ligbruin van kleur en bedek met onreëlmatige, groot bruin vlekke. Die hele vis is ook oortrek met klein, bruin kolletjies. Die vis leef in koraalareas van tropiese mere en beskutte riwwe in water wat 3 tot 50 m diep is. Hulle vreet hoofsaaklik skaaldiere en soms ander vis.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Epinephelus-polyphekadion.html
Peter Braaf

**Peter Braaf** is 'n Suid-Afrikaanse akteur, regisseur en toneelskrywer. Hy is die broer van Vivian Braaf.

## Lewe en werk 
Hy studeer aan die Universiteit van die Wes-Kaap, waar hy in 1973 as lid van die Dramavereniging betrokke raak by amateurteater. Later is hy een van die stigterslede van die Cape Flats Players, wat gemeenskapsdramas in die townships opvoer, en hy is vanaf 1978 vir 'n ruk leier van hierdie geselskap. Hy tree ook in verskeie van hulle dramas op, waar hy gereeld die hoofrol vertolk, terwyl hy ook regisseur is van baie van hulle opvoerings. Van die dramas wat onder sy regie opgevoer word, sluit in Adam Small se “*Kanna hy kô hystoe*” en “*Joanie Galant-hulle*”. Op televisie tree hy onder andere op in “*Halfmansput*”. In 2001 word hy 'n lektor in Drama en Uitvoerende Kunste aan die Noord-Kaap Tegniese Kollege in Kimberley.

## Skryfwerk 
Hy skryf die drama “*Asseblief Miesies*”, wat in 1982 deur die Cape Flats Players by die Kellerprinz Dramafees opgevoer is. Hierdie drama is geïnspireer deur die skermoordsaak, waar Marlene Lehnberg ene Choekoe gehuur het om haar minnaar se vrou te vermoor. Hiervoor kry hy 'n skenking van die Departement van Kleurlingsake. Saam met die Cape Flats Players skep hy die opvoering “*Senzinina*”, terwyl hy in samewerking met sy vrou “*What about de lô?*” saamstel, 'n opvoering van sange en poësie gebaseer op die werk van Adam Small.

## Eerbewyse 
In 2003 ontvang hy die Patrick Petersen-toekenning van die Afrikaanse Skrywersvereniging vir sy bevordering van protes- en gemeenskapsteater.

## Verwysings
Ryan Gosling

**Ryan Thomas Gosling** (gebore op 12 November 1980 in London, Ontario) is ’n Kanadese akteur en musikant wat by Hollywood se A-lys van akteurs gereken word.

## Loopbaan 
Ryan Gosling se ouers was praktiserende lede van die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae. Gosling het die geloof, waarin hy grootgemaak is, self nie aanvaar nie.
Hy het sy loopbaan as ’n kinderster op die Disney-televisiekanaal se *Mickey Mouse Club* (1993–'95) gemaak. Daarna het hy in ander gesinsvermaakprogramme opgetree soos *Are You Afraid of the Dark?* (1995) en *Goosebumps* (1996). Hy was ook in die TV-reekse *Breaker High* (1997–'98) as Sean Hanlon en *Young Hercules* (1998–'99) in die titelrol. Sy eerste rolprentrol was as ’n Joodse neo-Nazi in *The Believer* (2001) en hy het daarna naam gemaak in onafhanklike flieks soos *Murder by Numbers* (2002), *The Slaughter Rule* (2002) en *The United States of Leland* (2003).

Gosling het in 2004 wyer bekend geraak met sy hoofrol in die romantiese drama *The Notebook*, waarvoor hy vier Teen Choice-toekennings en ’n MTV Movie-prys ontvang het. Sy rol as ’n dwelmverslaafde onderwyser in *Half Nelson* (2006) is benoem vir ’n Oscar en sy rol as ’n sosiaal wanaangepaste alleenloper in *Lars and the Real Girl* (2007) is benoem vir ’n Golden Globe. In 2007 was hy ook in die hofriller *Fracture*. 

Ná ’n blaaskans van drie jaar was Gosling in *Blue Valentine* te sien en hy het ’n tweede Golden Globe-benoeming gekry. 2011 was ’n mylpaal vir hom – hy het in drie hoofstroomflieks gespeel: die romantiese komediedrama *Crazy, Stupid, Love*, die politieke drama *The Ides of March* en die aksieriller *Drive*. Hy het twee Golden Globe-benoemings daarvoor gekry. In 2013 was hy in die misdaadriller *Gangster Squad*, die drama *The Place Beyond the Pines* en die geweldfliek *Only God Forgives*. Sy regisseursdebuut, *Lost River*, is in 2014 uitgereik. In 2015 was hy in die drama *The Big Short* te sien. Vir sy hoofrol in die musiekblyspel *La La Land* (2016) het hy die Golden Globe as beste akteur in die kategorie musiekblyspel of komedie ontvang.

### Musikant en sakeman 
Gosling se musiekgroep, ''Dead Man's Bones*, het hul debuutalbum met dieselfde naam in 2009 uitgereik en het in dié jaar deur Noord-Amerika getoer. Hy is die mede-eienaar van *Tagine'', ’n Marokkaanse restaurant in Beverly Hills, Kalifornië.

## Verwysings
Reese Witherspoon

**Laura Jeanne Reese Witherspoon** (gebore op 22 Maart 1976) is ’n Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger.

## Loopbaan 
Sy het haar loopbaan in 1991 as ’n kinderaktrise in *The Man in the Moon* begin. In 1996 het sy in die onafhanklike swart komedie *Freeway* verskyn en in 1998 in *Pleasantville*. In 2000 is sy vir ’n Golden Globe benoem vir haar spel in *Election*.

Witherspoon se deurbraakrol was in 2001 as Elle Woods in *Legally Blonde*, en in 2002 was sy in die romantiese komedie *Sweet Home Alabama*. In 2005 het sy wêreldwyd aandag getrek in die rol van June Carter Cash in *Walk the Line*, waarvoor sy die Oscar, Golden Globe, Bafta, Screen Actors Guild Award en die Broadcast Film Critics Association Award vir beste aktrise gewen het. Haar ander prente sluit in *Legally Blonde 2: Red, White & Blonde* (2003), *Monsters vs. Aliens* (2009) en *Water for Elephants* (2011). 

In 2014 was sy die vervaardiger van die riller *Gone Girl* en in die rol van Cheryl Strayed in *Wild*, waarvoor sy vir ’n tweede Oscar benoem is. Witherspoon het in 2010 ’n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry.

## Verwysings
Matt Dillon

**Matthew Raymond** "**Matt**" **Dillon** (gebore op 18 Februarie 1964) is ’n Amerikaanse akteur en regisseur. 

## Loopbaan 
Hy het sy rolprentdebuut in 1979 in *Over the Edge* gemaak en ’n tieneridool geword deur in flieks soos *My Bodyguard* (1980), *Tex* (1982), *Rumble Fish* (1983) en *The Outsiders* (1983) te speel. Sedert die laat 1980's het hy verdere sukses behaal met prente soos *Drugstore Cowboy* (1989), *Singles* (1992), *The Saint of Fort Washington* (1993), *To Die For* (1995), *Beautiful Girls* (1996), *In & Out* (1997), ''There's Something About Mary* (1998) en *Wild Things'' (1998). 

In ’n 1991-artikel het die bekroonde resensent Roger Ebert hom en Sean Penn die beste akteurs van hul ouderdomsgroep genoem.

In die 2000's het Dillon sy regisseursdebuut gemaak met *City of Ghosts* (2002) en was hy in flieks soos *Crash* (2004), *Factotum* (2005), *You, Me and Dupree* (2006), *Nothing but the Truth* (2008) en *Sunlight Jr.* (2013). Tydens sy loopbaan het hy talle pryse en benoemings gekry, onder meer ’n Oscar- en Golden Globe-benoeming vir *Crash* en ’n Grammy-benoeming vir die vertelling van Jack Kerouac se *On the Road*. 

In 2015 was hy te sien in die televisieminireeks *Wayward Pines*.

## Verwysings
William Hurt

**William McChord Hurt** (20 Maart 1950-13 Maart 2022) was ’n Amerikaanse verhoog- en rolprentakteur. Hy het in die 1970's begin toneelspeel.

## Loopbaan 
Hurt het sy rolprentdebuut in 1980 gemaak as ’n gekwelde wetenskaplike in die wetenskapsfiksieprent *Altered States* en het ’n Golden Globe-benoeming vir beste nuweling daarvoor gekry. Daarna het hy die manlike hoofrol teenoor Kathleen Turner gespeel in die neo-noir-prent *Body Heat* (1981).

In 1985 het hy groot lof en verskeie pryse ingepalm, onder meer ’n Oscar en ’n Bafta vir beste akteur vir sy rol as ’n gay man in *Kiss of the Spider Woman*. Hy het nog twee Oscar-benoemings gekry vir sy hoofrolle in *Children of a Lesser God* (1986) en *Broadcast News* (1987). Hy het deur die 1980's ook op die verhoog verskyn, onder meer in Off-Broadway-produksies soos *Henry V*, *Fifth of July*, *Richard II* en ''A Midsummer Night's Dream*. Hurt het in 1985 sy eerste Tony-benoeming gekry vir die Broadway-produksie *Hurlyburly*.

Nadat hy in die volgende dekade uiteenlopende rolle gespeel het, het Hurt sy vierde Oscar-benoeming (vir beste manlike byspeler) gekry vir sy spel in die riller *A History of Violence* (2005). Ander noemenswaardige prente sluit in *A.I. Artificial Intelligence* (2001), *The Village* (2004), *Syriana* (2005), *The Good Shepherd* (2006), *Mr. Brooks* (2007), *Into the Wild* (2007), *The Incredible Hulk* (2008) en *Robin Hood'' (2010).

## Verwysings
Lowepro

**Lowepro** is 'n vervaardiger van en handelsmerk vir sakke waarin kameras, skootrekenaars, fotografiese toebehore en ander draagbare verbruikerselektronika gebêre kan word. Die onderneming het sy hoofkwartier in Petaluma, Kalifornië en maak deel uit van *DayMen Canada Acquisition ULC*, 'n onderneming wat deur die privaat maatskappy *Brockway Moran & Partners* besit word.

Die onderneming het reeds in die 1960's bekendheid verwerf met 'n reeks innovasies op die gebied van toebehore vir voetslaners, amateur- en professionele fotograwe, soos die eerste rugsak met binneraam vir voetslaners in 1967 en die eerste sagte kamerasakkie in 1968.

Lowepro het tans filiale in Australië, Duitsland, Frankryk, Kanada, Switserland en die Verenigde Koninkryk.

## Eksterne skakels 
* *Amptelike webtuiste*
Walliesers

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Wallies.*

Die **Walliesers** (Engels: *Welsh people*, Wallies: *Cymry*) is 'n Keltiese nasie en etniese groep inheems aan Wallis en die omliggende eilande wat met die Walliese taal verband hou. Dié taal is histories in die hele Wallis gepraat, met sy voorganger Oud-Brits wat in die grootste deel van die Britse vasteland gepraat is. Terwyl Wallies die oorheersende taal in sekere gebiede van Wallis gebly het, is Engels die oorheersende taal in die meeste gebiede van dié land.

John Davies beweer dat die oorsprong van die "Walliese nasie" teruggevoer kan word tot die einde van die 4de en vroeë 5de eeu, na die onttrekking van die Romeine uit Groot-Brittanje, hoewel Kelties-Britoniese tale vermoedelik heelwat vroeër in Wallis gepraat is. Die term Walliesers verwys na Wallis se bevolking en mense van Walliese afkoms wat 'n kulturele erfenis en voorvaderlike oorspronge deel. Vandag is Wallis een van die vier lande van die Verenigde Koninkryk en die meerderheid van die mense wat in Wallis leef is Britse burgers.

In opdrag van die Walliese regering is die verspreiding van die Walliese vanne ondersoek, wat getoon het dat 718&nbsp;000 mense, of omtrent 35% van Wallis se bevolking, oor 'n van met Walliese oorsprong beskik, in vergelyking met 5,3% in die res van die Verenigde Koninkryk, 4,7% in Nieu-Seeland, 4,1% in Australië en 3,8% in die Verenigde State. Sowat 16,3 miljoen mense in die lande wat ondersoek is, is ten minste van gedeeltelike Walliese afkoms. Volgens die sensus van 2011 woon meer as 300&nbsp;000 Walliesers in Londen, waarvan 1&nbsp;310 Wallies praat.

## Sien ook 
* Walliesers in Argentinië

## Verwysings 
## Bronne 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

## Eksterne skakels
Swaartegolf

duimnael|Animasie
**Swaartegolwe** of **swaartekraggolwe** is golwe in 'n voorwerp se swaarteveld, of anders gestel is dit 'n vervorming van ruimtetyd wat soos 'n golf van 'n voorwerp uitgestuur word. Swaartegolwe ontstaan deur die versnelling van 'n massa. Die golwe is egter baie klein en moeilik waarneembaar, wat daartoe aanleiding gegee het dat dit bykans honderd jaar geduur het van hul teoretiese voorspelling tot hul eerste eksperimentele waarneming. 

In Newton se teorie word 'n verandering in die swaarteveld oombliklik regdeur die heelal gevoel, maar in die relatiwiteitsteorie kan geen kousale effek vinniger as die ligsnelheid voortplant nie. Die krommingstensor van die swaartekrag bevredig die golfvergelyking. Dit volg dan dat die versteuring van die swaarteveld teen ligsnelheid deur die ruimte sal voortplant. Hierdie voortplantende versteuring word 'n swaartegolf genoem.

## Geskiedenis 
Einstein het in 1916 probeer om te bereken hoeveel energie 'n draaiende staaf sal uitstraal as hy op sy vinnigste draai, net voordat hy breek. Wat hy gevind het is 'n waarde van ongeveer 10-37J/s, wat te klein is om eksperimenteel waar te neem. In die heelal is daar egter baie groot massas wat versnel (soos sterre wat rondom mekaar wentel) en daar is gedink dat hulle bronne van waarneembare swaartegolwe kon wees.

In 1959 het Joseph Weber van die Universiteit van Maryland gepoog om swaartegolwe uit die heelal te meet met siliders van aluminium en sy resultate het aanvanklik baie belangstelling gewek, maar ander groepe kon nie sy metings herhaal nie.  Ook die Apollo-projek se swaartekragmeter op die maan het nie gehelp nie. Dit was die begin van 'n lang reeks pogings om die bestaan van swaartegolwe te toon.

## Ontdekking 
Op Donderdag 11 Februarie 2016 kondig wetenskaplikes van die *Laser Interferometer Gravitations-Wave Observatory (Ligo)* aan dat swaartegolwe uiteindelik na vyftig jaar van pogings suksesvol waargeneem is. David Reitze, die direkteur van die observatorium meld dat hulle detektor twee swart gate, die een 35 keer die massa van ons son, die ander 'n bietje kleiner, waargeneem het, terwyl hulle baie vinnig (30 keer per minuut) om mekaar gedraai het. Die snelheid het toegeneem tot 250 keer per sekonde en toe het die twee reusagtige massas teen mekaar gebots.

Die 2017-Nobelprys vir fisika is toegeken aan Rainer Weiss, Kip Thorne en Barry Barish vir hul rol in die regstreekse waarneming van swaartegolwe.

## Verwysings
Glen Grey

**Glen Grey** was die vroeëre naam van die landstreek rondom Lady Frere in die Oos-Kaap.

Na die Agtste Grensoorlog is die gebied oos van Queenstown en wes van die Indwerivier by die Kaapkolonie ingelyf. Die Temboes onder Nonesi (1815–1880), die dogter van Faku en hoofvrou van Ngubencuka,  is hier gevestig en die streek het toe as Tamboekieland bekend geword. In 1852 is die Wesleyaanse sendeling J.C. Warner as goewermentskommissaris hier aangestel en is die streek herdoop tot Glen Grey. 'n Versoek van die owerheid dat die Tamboekies ooswaarts moet skuif na grond tussen die Indwerivier en die Groot-Keirivier is deur Nonesi en 'n groot aantal van haar volgelinge verwerp. Die regering van die Kaapkolonie se doel hiermee was om 'n groter blanke bevolking op die oosgrens te vestig.

Glen Grey was later onder die naam Cacadu 'n distrik van die Transkei. (Dit moet nie verwar word met die meer wesgeleë Cacadu-distriksmunisipaliteit nie.) Nou is dit bekend as die landdrosdistrik Lady Frere.

Glen Grey is soos die dorpe Greyton en Greytown vernoem na sir George Grey (1812–1898). Lady Grey dra die naam van sy vrou.

Die Glen Grey-wet van 1894 is vir die eerste maal hier toegepas.

## Sien ook 
* Streeksname in Suid-Afrika

## Bibliografie 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972.
Jamie Foxx

**Eric Marlon Bishop** (gebore op 13 Desember 1967), professioneel bekend as **Jamie Foxx**, is ’n Amerikaanse akteur, sanger en komediant. 

## Loopbaan 
duimnael|links|180px|Foxx se ster op die Hollywood Walk of Fame.

Foxx het ’n Oscar, Bafta en Golden Globe vir beste akteur gewen vir die biografiese prent *Ray* (2004). In dieselfde jaar is hy benoem vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler vir sy spel in die aksiefliek *Collateral*.

Ander noemenswaardige rolle sluit in die titelrol in *Django Unchained* (2012), die superskurk Electro in *The Amazing Spider-Man 2* (2014) en William Stacks in die 2014-weergawe van *Annie*. Hy was ook in die televisie-komedieprogram *In Living Color* (1990-1994) en sy eie TV-program, die sitkom *The Jamie Foxx Show* (1996-2001), waarin hy Jamie King jr. speel.

Foxx is ook ’n bekroonde musikant, met ’n Grammy agter sy naam en vier albums wat hoog op die US Billboard 200 was: *Unpredictable* (2005), wat boaan was, *Intuition* (2008), *Best Night of My Life* (2010) en *Hollywood: A Story of a Dozen Roses *(2015).

In September 2007 het hy 'n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry.

## Filmografie 
## Televisierolle 
## Verwysings
Hilary Swank

**Hilary Ann Swank** (gebore op 30 Julie 1974) is ’n Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger. Sy het twee Oscars en drie Golden Globes vir beste aktrise gewen en in 2007 ’n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry.

## Loopbaan 
Swank het haar rolprentdebuut in ’n klein rol in *Buffy the Vampire Slayer* gemaak voordat sy haar deurbraakrol in 1994 in die vierde prent van die *The Karate Kid*-franchise, *The Next Karate Kid*, gemaak het. Op televisie was sy een van die hoofakteurs in seisoen 8 van *Beverly Hills, 90210* (1997-1998). Swank het groot lof gekry vir haar spel as Brandon Teena in die onafhanklike biografieprent ''Boys Don't Cry* (1999), waarvoor sy ’n Oscar en ’n Golden Globe gewen het. Haar ander Oscar en Golden Globe was vir die rol van ’n vroulike bokser in Clint Eastwood se 2004-sportdrama *Million Dollar Baby*.

Ander rolle was in onder meer *The Gift* (2000), *Insomnia* (2002), *Iron Jawed Angels* (2004), waarvoor sy weer vir ’n Golden Globe benoem is, *Red Dust* (2004) *The Reaping* (2007), *P.S. I Love You* (2007), *Freedom Writers* (2007) en *The Homesman'' (2014).

## Verwysings
Shivani Ghai

**Shivani Ghai** is ’n Engelse aktrise van Indiese afkoms.

## Vroeë lewe 
Ghai is in Newcastle upon Tyne gebore. Haar ouers was Davender en Shubh. Sy het in Gosforth grootgeword en het aan Gosforth Hoërskool gestudeer. Later studeer sy aan die Derby Universiteit, waar sy ’n BA in film- en televisiestudies verwerf het.

## Bronne
68 v.C.

## Gebeure 
* Lucullus val Armenië binne. Tigranes ontwyk hom en val sy voorsieningslyne aan. Lucullus trek na die suide terug.
* Mitridates gebruik die terugtrekking van Lucullus om die suide van Pontus aan te val.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
*

## Verwysings
67 v.C.

## Gebeure 
* Die tribuun A. Gabinius stel 'n wet in wat Pontus en Bithynia aan een van die jaar se consuls toewys.
* Cicero word tot *praetor* gekies.
* Pompeius word vir drie jaar bevelhebber om die seerowers van die Middellandse See te bedwing. So 'n opdrag is nooit eerder gegee nie. Hy kry steun van Cicero.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
* -- Salome Alexandra, koningin van Judea
## Verwysings
66 v.C.

## Gebeure 
* Die verkiesings van die consuls in Rome lei tot probleme. Eers word Autronius Paetus en P. Cornelius Sulla verkies, maar hulle word aangekla van *ambitus* en afgeset. Daarná word L. Aurelius Cotta en L. Manlius Torquatus verkies. Dit lei tot 'n periode van onrus. Die Republiek wankel.
* 'n Regsaak teen L. Valerius Flaccus getuig van die aanwesigheid van Jode in Rome.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
*

## Verwysings
Nitasha Kaul

duimnael|Nitasha Kaul

**Nitasha Kaul** (gebore 1976) is ’n Indiese ekonoom, filosoof, digter en skrywer.

## Lewe 
Kaul is in Kasjmir gebore en woon tans in die Verenigde Koninkryk. Sy werk as 'n besoekende "Research Fellow" by die Sentrum vir die Studie van Demokrasie aan die Universiteit van Westminster in Londen en doen navorsing oor die demokratisering van Bhoetan. Sy reis gereeld daar rond en skryf daarbenewens boeke, artikels en kolomme vir *The Guardian* en *The Times of India* oor die Kasjmir-gebied.

## Werke 
* *Residue*
* *November Light: An Anthology of Creative Writing from Bhutan*
* *Imagining Economics Otherwise: Encounters with Identity/Difference*

## Pryse 
* Asian literary prize

## Eksterne skakel 
* Nitasha Kaul  op opendemocracy.cnet

## Verwysings
Diane Keaton

**Diane Keaton**, gebore as **Diane Hall**, (5 Januarie 1946 – 11 Oktober 2025), was ’n Amerikaanse aktrise, regisseur, draaiboekskryfster en vervaardiger. Benewens haar aktiwiteite in die vermaakbedryf was sy ook ’n fotograaf, eiendomsontwikkelaar, skryfster en soms sangeres. As beskermdame van kunste het sy besondere belang in argitektuur en fotografie gestel. Sy was die uitgewer van verskeie boeke oor fotografie. Sy het gedien as direkteur in die *Board of Directors* (bestuursraad) van die *Los Angeles Conservancy*, 'n organisasie sonder winsoogmerk wat op die bewaring van Los Angeles se historiese argitektoniese en kulturele erfenis fokus.

Keaton het in Beverly Hills gewoon voordat sy haar nuwe huis in Los Angeles in samewerking met die argitekte-ateljee *Cynthia Carlson Associates, Inc.* ontwerp het. Die projek, wat in 2017 voltooi is, is in Diane Keaton se boek *The House that Pinterest Built* gedokumenteer.

## Loopbaan 
duimnael|links|200px|Keaton saam met Woody Allen en Jerry Lacy in die toneelstuk *Play It Again, Sam*, wat later verfilm is.
Keaton, wat as Diane Hall gebore is en haar ma se nooiensvan gebruik, het haar verhoog- en rolprentloopbaan in 1970 begin nadat sy voorheen onder meer in nagklubs gesing het. Haar eerste groot fliekrol was as Kay Adams-Corleone in *The Godfather* (1972), maar die prente wat haar vroeë loopbaan gevorm het, was dié van die regisseur en mede-akteur Woody Allen. Die eerste was *Play It Again, Sam* in 1972, en daarna het *Sleeper* (1973) en *Love and Death* (1975) gevolg. Dié prente het haar as ’n aktrise in komedierolle gevestig. Vir haar vierde prent saam met Allen, *Annie Hall* (1977), het sy die Oscar vir beste aktrise gewen.

Keaton het daarna haar aanslag verander om te keer dat sy net *Annie Hall*-soort rolle kry. Sy het in 1977 in *Looking for Mr. Goodbar* gespeel en daarna Oscar-benoemings gekry vir *Reds* (1981), ''Marvin's Room* (1996) en *Something's Gotta Give* (2003). Van haar ander gewilde prente sluit in *Baby Boom* (1987), *Father of the Bride* (1991), *The First Wives Club* (1996) en *The Family Stone* (2005).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
; Boukuns en binnenshuise ontwerp
* *Decorating Files, 10 Desember 2014: Home Tour: Diane Keaton’s Spanish Colonial Residence''
Renée Zellweger

**Renée Kathleen Zellweger** (gebore op 25 April 1969) is ’n Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger. Sy het al groot lof en verskeie pryse vir haar spel gekry, onder meer ’n Oscar, ’n Bafta drie Golden Globes en drie Screen Actors Guild Awards. Sy is sedert 2007 een van die besbetaalde aktrises in Hollywood.

## Loopbaan 
Zellweger se eerste groot rolprentrol was in die riller *Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation* (1994). Sy is daarna geprys vir haar spel in *Empire Records* (1995). Later het sy aandag getrek in die komediedrama *Jerry Maguire* (1996) en in *Nurse Betty* (2000), waarvoor sy haar eerste Golden Globe gewen het. Sy het daarna twee benoemings vir ’n Oscar, en een vir ’n Bafta, Golden Globe en Screen Actors Guild Award gekry vir haar spel in die romantiese komedie ''Bridget Jones's Diary* (2001) en die musiekprent *Chicago* (2002) – sy het die laasgenoemde twee pryse daarvoor gewen.

Sy het die Oscar, Bafta, Golden Globe en Screen Actors Guild Award vir beste vroulike byspeler gewen vir die epiese oorlogsdrama *Cold Mountain* (2003). In 2004 was sy terug in die titelrol van *Bridget Jones: The Edge of Reason* (2004), waarvoor sy vir haar vyfde Golden Globe benoem is. Sy was daarna in *Cinderella Man* (2005) en in die rol van die skryfster Beatrix Potter in *Miss Potter* (2006). Vir laasgenoemde het sy haar sesde Golden Globe-benoeming ontvang.

Ná verskeie rolle in minder bekende prente soos *Appaloosa* (2008), *My One and Only* (2009), *Case 39* (2009) en *My Own Love Song* (2010) het sy ’n blaaskans van vyf jaar geneem. Sy het teruggekeer in die riller *The Whole Truth* (2016), die drama *Same Kind of Different as Me* (2016) en die derde Bridget Jones-fliek, *Bridget Jones's Baby'' (2016).

## Verwysings
Benicio del Toro

**Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez** (gebore op 19 Februarie 1967), beter bekend as **Benicio del Toro**, is ’n Puerto Ricaanse akteur. Hy het ’n Oscar, Bafta, Golden Globe en Screen Actors Guild Award gewen vir sy uitbeelding van Javier Rodríguez in die prent *Traffic* (2000). 

## Loopbaan 
duimnael|150px|links|Del Toro as Che Guevara in die prent *Che* (2008).
Hy het sy loopbaan in die laat 1980's begin in klein televisierolle, hoofsaaklik van skurke en dwelmhandelaars, in byvoorbeeld *Miami Vice* en *Drug Wars: The Camarena Story*. Hy het daarna in rolprente begin optree – sy debuut was in *Big Top Pee-wee* en daarna het die James Bond-prent *Licence to Kill* gevolg. Hy was ook in *The Indian Runner* (1991), *China Moon* (1994), *Christopher Columbus: The Discovery* (1992), *Money for Nothing* (1993), *Fearless* (1993) en *Swimming with Sharks* (1994).

In 1995 het sy loopbaan ’n hupstoot gekry met sy spel in *The Usual Suspects,* as die mompelende Fred Fenster. In 2015 was hy Alejandro Gillick in *Sicario*.

## Verwysings
Tim Robbins

**Timothy Francis "Tim" Robbins** (gebore op 16 Oktober 1958) is ’n Amerikaanse akteur, draaiboekskrywer, regisseur, vervaardiger, aktivis en musikant. 

## Loopbaan 
Sy akteursloopbaan het op die verhoog begin; hy was onder meer te sien in ’n verhoogweergawe van Antoine de Saint-Exupéry se boek *The Little Prince*. Nadat hy in 1981 gegradueer het, het hy The Actors' Gang, ’n eksperimentele akteursgroep, in Los Angeles gestig saam met vriende, onder andere John Cusack. Daarna het televisierolle gevolg in programme soos *St. Elsewhere* (1982) en *Moonlighting*. Sy deurbraakrol was as Ebby Calvin "Nuke" LaLoosh in die 1988-basketbalfliek *Bull Durham*, saam met Susan Sarandon en Kevin Costner.

Hy het lof en die prys vir beste akteur op die Cannes-rolprentfees gekry vir sy rol as die rolprentgrootkop Griffin Mill in *The Player* (1992). Hy het ook in 1994 saam met Morgan Freeman in die geloofde prent *The Shawshank Redemption* gespeel.

Robbins se ander rolle sluit in dié van Jacob Singer in ''Jacob's Ladder* (1990) en Dave Boyle in *Mystic River* (2003), waarvoor hy ’n Oscar vir beste manlike byspeler gewen het. Hy was ook die regisseur van prente soos *Dead Man Walking''.

## Verwysings
Amartya Sen

**Amartya Kumar Sen** (Bengaals: অমর্ত্য সেন, gebore 3 November 1933) is ’n Indiese ekonoom en filosoof van Bengaalse afkoms, wat van 1972 af in die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk gewerk het. Hy het belangrike bydraes tot welvaartsekonomie, sosiale keuseteorie, ekonomiese en maatskaplike geregtigheid, ekonomiese teorieë van hongersnood en indekse van die mate van welsyn van die burgers van ontwikkelende lande gelewer. In 1998 word hy met die Nobelgedenkprys in Ekonomiese Wetenskappe en in 1999 met die Bharat Ratna vereer vir sy werk in welvaartsekonomie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Nicolas Cage

**Nicolas Kim Coppola** (gebore op 7 Januarie 1964), professioneel bekend as **Nicolas Cage**, is ’n Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger. Hy het die hoofrol in ’n verskeidenheid prente vertolk, van romantiese komedies en dramas tot wetenskapsfiksie- en aksieprente.

## Familie 
Cage is in Long Beach, Kalifornië, gebore as die seun van August Coppola, ’n letterkundeprofessor, en Joy Vogelsang, ’n danser en choreograaf. Sy pa se ouers was die komponis Carmine Coppola en aktrise Italia Pennino. Hy is deur sy pa ook ’n broerskind van die regisseur Francis Ford Coppola en die aktrise Talia Shire, en die neef van die regisseurs Roman Coppola en Sofia Coppola.

Sy twee broers is ook in die vermaakbedryf.

## Loopbaan 
[duimnael|links|180px|Cage se ster op die [Hollywood Walk of Fame.]]
Om die skyn van nepotisme te vermy het hy sy naam vroeg in sy loopbaan na Nicolas Cage verander, na aanleiding van die Marvel Comics-superheld Luke Cage.

In die vroeë jare van sy loopbaan was hy te sien in prente soos *Valley Girl* (1983), *Racing with the Moon* (1984), *Birdy* (1984), *Peggy Sue Got Married* (1986), *Raising Arizona* (1987), *Moonstruck* (1987), ''Vampire's Kiss* (1989), *Wild at Heart* (1990), *Honeymoon in Vegas* (1992) en *Red Rock West* (1993).

Hy het ’n Oscar, Golden Globe en Screen Actors Guild Award gewen vir sy spel as ’n Hollywoodse alkoholis-skrywer in *Leaving Las Vegas* (1995) voordat ’n groter gehoor van hom begin kennis neem het in hoofstroomprente soos *The Rock* (1996), *Face/Off* (1997), *Con Air* (1997), *City of Angels* (1998) en *National Treasure* (2004). Hy het sy tweede Oscar-benoeming gekry vir sy spel as Charlie en Donald Kaufman in *Adaptation* (2002). In dieselfde jaar was hy die regisseur van *Sonny*. Hy besit die vervaardigingsmaatskappy Saturn Films en het prente gemaak soos *Shadow of the Vampire* (2000) en *The Life of David Gale* (2003).

Hy het weer groot lof gekry vir sy spel in prente soos *The Weather Man* (2005), *Lord of War* (2005), *The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans* (2009) en *Kick-Ass*. Sy prente *Ghost Rider* (2007) en *Knowing* (2009) was lokettreffers.

Cage is die afgelope paar jaar gekritiseer vir sy swak rolkeuses. Hy het ook verskyn in *The Croods* en *Joe'', wat albei goeie resensies gekry het.

## Verwysings
Johnny Depp

**John Christopher** "**Johnny**" **Depp II** (gebore op 9 Junie 1963) is ’n Amerikaanse akteur, rolprentvervaardiger en musikant wat al onder meer die Golden Globe vir beste akteur gewen het.

## Loopbaan 
[duimnael|links|150px|Depp in 1992 by die [Cannes-rolprentfees.]]
Depp word beskou as een van die beste akteurs ter wêreld. Hy het in die 1980's bekend geraak in die televisiereeks *21 Jump Street* en ’n tienerafgod geword. Sedertdien het hy uitdagende rolle aanvaar – onder meer in Oliver Stone se Viëtnamoorlogsprent *Platoon* (1986), die donker romantiese fantasie *Edward Scissorhands* (1990), die drama oor ’n disfunksionele gesin ''What's Eating Gilbert Grape* (1993, saam met ’n jong Leonardo DiCaprio), die biografiese prent *Ed Wood* (1994) en die misdaaddrama *Donnie Brasco* (1997). 

Hy het ook sukses behaal in die fantasie-avontuurprent *Sleepy Hollow* (1999), die fantasieprent *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl* (2003) en sy opvolge, die musiekavontuurfliek *Charlie and the Chocolate Factory* (2005), die semibiografie *Finding Neverland*, die fantasieprent *Alice in Wonderland* (2010) en as die stem van die titelkarakter in die animasie-aksiekomedie-western *Rango* (2011). 

Depp is vir verskeie rolprentpryse benoem, onder meer drie Oscars. Hy het ’n Golden Globe gewen vir *Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street* (2007) asook ’n Screen Actors Guild Award vir *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl*. Die *Guinness World Records* het hom in 2012 gelys as die akteur wat die meeste verdien ($75&nbsp;miljoen). 

In 1999 het hy ’n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry en in 2015 het hy ’n "Disney Legend" geword.

## Persoonlike lewe 
Depp was van 2015 tot 2017 met die aktrise Amber Heard getroud. Hul egskeiding het media-aandag getrek met Heard wat beweer het dat Depp dwarsdeur hul verhouding beledigend was en belowe het om haar egskeidingsooreenkoms van $7 miljoen aan liefdadigheid te skenk. In 2018 het Depp die uitgewers van die Britse poniekoerant *The Sun'' vir laster gedagvaar en Heard van mishandeling beskuldig. In 2020 het 'n regter bevind dat die gedrukte artikel "wesenlik waar" was. Vroeg in 2019 het Depp Heard gedagvaar vir laster oor 'n opinie wat sy oor huishoudelike mishandeling in *The Washington Post* geskryf het. In 2020 het Heard 'n teensaak teen Depp aanhangig gemaak. Die verhoor Depp v. Heard het in April 2022 in Virginia begin.

## Verwysings
Michael Caine

**Sir Michael Caine**, CBE (gebore as **Maurice Joseph Micklewhite**; 14 Maart 1933) is ’n Britse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy kenmerkende werkersklas-aksent en het in langer as ses dekades in oor die honderd prente verskyn. Hy word beskou as ’n Britse ikoon en is in 2000 deur koningin Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk tot ridder geslaan vir sy bydrae tot die rolprentwese.

## Loopbaan 
duimnael|links|260px|Michael Caine in die lokprent vir *Zulu* (1964).

Hy het sy deurbraak in die 1960's gemaak in ’n paar geloofde Britse rolprente, soos *Zulu* (1964), *The Ipcress File* (1965), *Alfie* (1966), waarvoor hy ’n Oscar-benoeming gekry het, *The Italian Job* (1969) en *Battle of Britain* (1969). Sy grootste prente in die 1970's sluit in *Get Carter* (1971), *The Last Valley*, *Sleuth* (1972), waarvoor hy weer vir ’n Oscar benoem is, *The Man Who Would Be King* (1975) en *A Bridge Too Far* (1977). Hy het van sy grootste suksesse in die 1980's behaal in onder meer *Educating Rita* (1983), waarvoor hy ’n Golden Globe en Bafta vir beste akteur gekry het. In 1986 het hy ’n Oscar vir beste manlike byspleler gekry vir sy spel in Woody Allen se *Hannah and Her Sisters*.

Caine was in 1992 Ebenezer Scrooge in *The Muppet Christmas Carol*. Terwyl hy teen dié tyd eintlik uitgetree het, het hy in die laat 1990's ’n terugkeer gemaak; hy het sy tweede Golden Globe gekry vir *Little Voice* (1998) en sy tweede Oscar vir beste manlike byspeler vir *The Cider House Rules* (1999). In die 2002-parodie *Austin Powers in Goldmember* was hy Nigel Powers en in Christopher Nolan se *Batman*-reeks was hy te sien as Alfred Pennyworth. Hy het in verskeie ander Nolan-prente gespeel, soos *The Prestige* (2006), *Inception* (2010) en *Interstellar* (2014). Caine is die akteur wat die negende meeste geld by die loket laat inrol.

Caine is een van net twee akteurs wat in elke dekade van die 1960's tot die 2000's vir ’n Oscar vir toneelspel benoem is; die ander een is Jack Nicholson.

## Verwysings