Zanzibarstad

duimnael|Swahili gekerfte deur in Stone Town.
**Zanzibarstad** is die hoofstad van die Zanzibar-eilandgroep in Tanzanië. Dit lê aan die weskus van Oengoeja, die hoofeiland van die Zanzibar-argipel, noord van Dar-es-Salaam oorkant die Zanzibar-kanaal. Dit dien ook as die hoofstad van die Zanzibar-stedelike distrik. In 2002 het sy bevolking 205 870 mense getel.

Die stad bestaan ​​uit twee hoofdele, Stone Town en Ng'ambo (letterlik: "Steen dorp" en "Die ander kant" onderskeidelik). Die twee gebiede is histories geskei deur 'n stroom, nou gemerk deur 'n laan. Stone Town is die historiese sentrum van die stad, dit was die voormalige hoofstad van die Sultanaat van Zanzibar tussen 1856 en 1964. As gevolg van sy unieke argitektuur en kultuur is dit in 2000 deur UNESCO tot 'n Wêrelderfenisgebied verklaar. Ng'ambo is baie groter en is die moderne sone wat rondom Stone Town ontwikkel het ná die Zanzibar-rewolusie, met kantoorgeboue en groot woonstelblokke, soos dié in die Michenzani-woonbuurt.

## Geskiedenis 
Uit die samekoms van twee groot kulturele tradisies om die Swahili-beskawing aan die ooskus van Afrika te vorm het 'n aantal hawestede, onder die invloed van die binneland van Afrika en die eilande van die Indiese Oseaan, ontwikkel. Daar was 'n konfederasie van klein kusstadstate bekend as die Barra Zenj (Swart Ryk) tussen die 8ste en 10de eeu. Die bes bewaarde van hierdie stede is Zanzibar, wie se naam afgelei is van die Perso-Arabiese woord wat "die kus van die swartes" beteken. 

Die eerste van hierdie stede is opgegrawe by Unguja Ukuu op die eiland Zanzibar, waar oorblyfsels uit die 5de eeu, toe dit onder Romeinse heerskappy was, en Islamitiese keramiek gevind is. Naby is 'n vroeë 12de eeuse moskee by Kizimkazi. Hierdie is maar 'n paar van die vele plekke wat bewyse toon van 'n uitgebreide en hoogs ontwikkelde beskawing, wat waarskynlik in die 14de eeu sy hoogtepunt in Kilwa bereik het.

### Portugese oorheersing 
Die Swahili-ekonomie is gedestabiliseer met die koms van die Portugese in die laat 15de eeu. Na Vasco da Gama se besoek in 1499, met sy terugkeer uit Indië, het die Portugese 'n protektoraat aan die Swahili (of Zanguebar) kus gestig as deel van hul kommersiële aktiwiteite. Die Portugese is gedwing om hulle permanent te vestig toe hulle deur die Turke van die Ottomaanse Ryk en later deur mededingende Europese moondhede uitgedaag is. Sommige kerke en handelaarshuise is in Zanzibar gebou, waar 'n vissersdorpie (Shangani) vroeër ontwikkel het, die huise was nog met klei en palmblare bedek sedert die 10de eeu. Later is 'n groot vesting aan die seefront bygevoeg. Portugese invloed was egter beperk, en dit het aan die einde van die 17de eeu tot 'n einde gekom toe hulle uit Fortaleza Jesus in Mombasa verdryf is.

Die Portugese handelsrol is geleidelik oorgeneem deur die Omani Arabiere, wat die handel in graan, vis, ivoor en slawe oorgeneem het. Die heerser van Oman, Seyyid Said, het dit die hoofstad van sy domein gemaak. Daar was 'n groot toename in die aantal klipgeboue, 'n baie moderne tegniek destyds, wat deur die Shirazi's van Persië geïnspireer is.

Die slawehandel het eers in die laat 18de eeu groot afmetings aangeneem, toe dit in groot hoeveelhede benodig is vir Frankryk se suikerplantasies in die Indiese Oseaan en Karibiese eilande. Die slawehandel het in die 19de eeu afgeneem as gevolg van die oorloë tussen die Britte en die Franse, en 'n groot deel daarvan is in die angelierplantasies op die eiland Zanzibar gebruik.

### Oosterse invloed 
Die 19de eeu het 'n groot kommersiële uitbreiding in die Indiese Oseaan-streek beleef. Die regerende Islamitiese dinastie van Zanzibar en sy handelaars (Indiërs, Swahili, Arabiere en binnelandse Afrikane) het baie ryk geword en die Stone Town verfraai met paleise en pragtige herehuise. Dit is gebou in 'n verskeidenheid style en tradisies, wat saamgesmelt en gehomogeniseer is in 'n kenmerkende Swahili-argitektuur. Die eerste fase het ontwikkel ná die vertrek van die Portugese, toe die heerser, Mwinyi Mkuu Hasan, grond op die skiereiland anderkant sy paleis ontruim het. Dit is uitgelê vir Swahili-immigrante van ander dele van die kus en vir Arabiere van Hadhramaut, wat die koshuise in inheemse styl gebou het. Die moskee se minaret dateer uit hierdie tydperk.

In die 19de eeu is hierdie Swahili-tradisie verduister deur nuwe style wat deur immigrante gebring is. Dit was in hierdie tyd dat die sogenaamde "Swahili-huis" verskyn het, gebaseer op die vorige styl, maar met nuwe besonderhede en ingevoerde tegnieke. Die Omani's het 'n heeltemal ander tradisie van meerverdiepingblokke wat van koraal met mortel en plat dakke gebou is, bekendgestel. Zanzibar se vogtige klimaat beteken egter dat hierdie dakke deur skuins sink- of teëldakke vervang is. Dit was strak in voorkoms, die enigste opvallende uiterlike kenmerk was die gekerfde houtdeure. Inteendeel, die interieurs was ryklik versier en gemeubileer.

Indiese handelaars het die huise van die Omani's begin koop en wye gange bygevoeg, maar in die tweede helfte van die 19de eeu het hulle begin om keurig versierde huise te bou wat aan die Gujarati-haveli herinner.

'n Kenmerk van die Indiese vrou se huis was 'n winkel voor die straat, met die kamers aan die agterkant. Namate die eienaars ryker geword het, het hulle dikwels 'n tweede verdieping bygevoeg, wat die woongebied geheel en al op die boonste verdieping gelaat het en die onderste verdieping vir kommersiële aktiwiteite.

Moderne stedelike ontwikkeling het begin tydens die bewind van Sultan Barghash (1870-1888), wat beïndruk was deur die mense van Indië, tydens sy ballingskap daar in 1860, én met dié uit Europa in 1875. Hy het probeer om hulle te kopieer. Sy mees noemenswaardige bydrae tot Stone Town se argitektuur was die House of Wonders, terwyl sy grootste nalatenskap die voorsiening van vars water aan die stad was.

### Revolusie van 1964 
Die finale fase van argitektoniese ontwikkeling het gekom met die koms van die Britte in 1890, toe Zanzibar 'n Britse protektoraat geword het. Hulle het hul koloniale argitektuur ingevoer, maar onder die invloed van argitek John Sinclair is 'n aantal kenmerke wat uit die Islamitiese argitektuur van Istanboel en Marokko afgelei is, bekendgestel. Die Britte het streng bouregulasies ingestel en openbare dienste uitgebrei. Stedelike beplannings maatreëls is ingestel vanaf die 1920's.

Die laaste kwart van die 19de eeu het die groei van sendingaktiwiteite vanuit Europa beleef, wat die bou van Anglikaanse en Katolieke katedrale in onderskeidelik die Gotiese en  Romaanse styl bevorder het. Die Anglikaanse katedraal is geïnspireer deur David Livingstone en gebou op die terrein van die laaste slawemark nadat die slawehandel deur die Britte verbied is. Die Arabiese opkoms het tot 'n einde gekom met die Zanzibar-rewolusie en die skepping van die Verenigde Republiek van Tanzanië. Dit het tot diepgaande sosiale en ekonomiese veranderinge gelei. Baie van die rykste Arabiese en Indiese handelaars en ambagsmanne het die land verlaat en hul huise en kommersiële geboue agtergelaat. Immigrante uit landelike gebiede en die naburige eiland Pemba is deur die regering in hierdie geboue gehuisves; wat later as gevolg van gebrek aan instandhouding agteruitgegaan het.

Konstruksie van nuwe geboue in Stone Town het in die laat 1960's en vroeë 1970's tot stilstand gekom, aangesien ontwikkeling in die uitbreidingsones gekonsentreer het. Nuwe konstruksie het in die 1980's gevolg, wat kontemporêre style en materiale bekendgestel het wat nie by die historiese materiaal pas nie.

Die Stone Town van Zanzibar is 'n goeie voorbeeld van die Swahili-handelsdorpe aan die kus van Oos-Afrika. Dit het die materiaal en stedelike landskap feitlik ongeskonde bewaar, sowel as baie geboue wat die eienaardige kultuur van die streek demonstreer, waarin elemente wat baie uiteenlopend van die beskawings van Afrika, Arabië, Indië en Europa saamgesmelt het oor die loop van meer as duisend jaar.

## Vervoer 
Zanzibar Internasionale Lughawe is vyf kilometer suid van Zanzibarstad geleë, en het verbindings met ander punte in Oos-Afrika, die Midde-Ooste en Europa. Aanvanklik het dit een bedryfsterminaal gehad, maar in Januarie 2011 is met bouwerk aan 'n tweede terminaal begin, wat die lughawe se kapasiteit tot een en 'n half miljoen passasiers sal vergroot wanneer dit voltooi is.

## Verwysings