Sewe teen Thebe (toneelstuk)

duimnael|Capaneus klim die stadsmuur van Thebe, Kampaniese rooifiguur-nek-amfora toegeskryf aan die Caivano-skilder, ca. 340 v.C., J. Paul Getty Museum (92.AE.86).
***Sewe Teen Thebe*** (Antieke Grieks: Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας, Hepta epi Thēbas; Latyn: Septem contra Thebas) is die derde toneelstuk in 'n Oedipus-tema-trilogie wat in 467 v.C. deur Aischulos geskryf  is. Die trilogie word soms die ***Oedipodea*** genoem. Eteocles besluit om sy broer persoonlik voor die sewende poort te ontmoet en te beveg en gaan uit. Na 'n koor-ode kom 'n boodskapper binne wat aankondig dat die aanvallers afgeweer is, maar dat Eteocles en Polynices mekaar in die geveg doodgemaak het. Hul liggame word op die verhoog gebring, en die koor treur oor hulle.

As gevolg van die gewildheid van Sophokles se toneelstuk *Antigone*, is die einde van Sewe Teen Thebe ongeveer vyftig jaar na Aeschylus se dood herskryf. Terwyl Aischulos sy toneelstuk geskryf het om te eindig met somber rou vir die oorlede broers, bevat dit nou 'n einde wat dien as 'n soort inleiding tot Sophokles se toneelstuk: 'n boodskapper verskyn en kondig 'n verbod aan op die begrawe van Polynices; sy suster Antigone kondig egter haar voorneme aan om hierdie edik te verontagsaam.

## Mitiese inhoud
Die mite van die "vreemde" en "barbaarse" Sewe wat die stad bedreig het, blyk tradisioneel gebaseer te wees op die Bronstydperk-geskiedenis in die generasie voor die Trojaanse Oorlog,  toe in die *Ilias* se Katalogus van Skepe slegs die oorblyfsel Hypothebai ("Onderstad") op die ruïnes van Thebe voortbestaan. Tog het argeoloë dit moeilik gevind om sewe poorte in "sewe-poorte Thebe" op te spoor: In 1891 het Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff verklaar dat die sewe poorte slegs bestaan het vir simmetrie met die sewe aanvallers, wie se name verskil: sommige het hul eie identiteit, soos Amphiaraus die siener, "wat sy heiligdom en sy kultus daarna gehad het... Ander verskyn as standaardfigure om die lys aan te vul," merk Burkert op. "Om een van hulle Eteoklos te noem, teenoor Eteokles die broer van Polyneikes, blyk die byna desperate uitvindsel van 'n wankelrige digter te wees" Burkert volg 'n voorstel van Ernest Howald in 1939 dat die Sewe suiwer mites is, gelei deur Adrastos (die "onontkombare") op sy magiese perd, sewe demone van die Onderwêreld; Burkert trek parallelle in 'n Akkadiese epiese teks, die verhaal van Erra die plaaggod, en die Sewe (Sibitti), opgeroep om die mensdom te vernietig, maar wat op die laaste oomblik uit Babilon onttrek. Die stad word gered wanneer die broers mekaar gelyktydig deurboor. Burkert bring 'n negende-eeuse reliëf uit Tell Halaf aan wat 'n teks uit II Samuel 2 presies sou illustreer: "Maar elkeen het sy teenstander aan die voorlok gegryp en sy swaard in sy sy gesteek sodat almal saam geval het."
duimnael|Eteokles en Polynices word dood weggedra na die Slag van Thebe deur Alfred John Church.
Die mitiese tema het in die Etruskiese kultuur oorgegaan: 'n vyfde-eeuse brons spieëlrug is gegraveer met Fulnice (Polynices) en Evtucle (Eteocles) wat met getrekte swaarde na mekaar hardloop. 'n Besonder gruwelike detail uit die geveg, waarin Tydeus tydens die beleg aan die lewende brein van Melanippos gekou het, verskyn ook in 'n gebeeldhouwde terracotta-reliëf uit 'n tempel by Pyrgi, ca. 470–460 v.C.

Die Epigoni, die seuns van die Sewe teen Thebe, was die mitiese tema van die tweede oorlog van Thebe, wat tien jaar nadat hul vaders in die eerste oorlog van Thebe geveg het, plaasgevind het.

## *Laius, Oedipus* en *die Sfinks*
Van die ander twee toneelstukke wat die trilogie uitgemaak het, insluitend *Sewe Teen Thebe*, *Laius en Oedipus*, en van die satiriese toneelstuk *Die Sfinks*, het min fragmente behoue gebly. Die enigste fragment wat definitief aan Oedipus toegeken is, is 'n reël wat deur Herbert Weir Smyth vertaal is as "Ons was op reis na die plek vanwaar drie hoofweë in die vertakkende paaie skei, waar ons die aansluiting van die drievoudige paaie by Potniae oorgesteek het." Die enigste twee fragmente wat definitief aan *Die Sfinks* toegeken is, is deur Smyth vertaal as "Vir die vreemdeling 'n krans, 'n antieke kroon, die beste band, soos Prometeus gesê het," en "Die Sfinks, die Waghond wat oor bose dae heers."

## Kritiese ontvangs
Vertalers David Grene en Richmond Lattimore het geskryf dat "die opkoms van die Duitse Romantiek, en die gevolglike herlewing van entoesiasme vir Aischulos se argaïese styl en meer direkte en eenvoudige dramaturgie," gelei het tot die verheffing van *Sewe Teen Thebe* as 'n vroeë meesterstuk van Westerse drama. Van die negentiende eeu af is dit egter nie algemeen beskou as een van die tragedieskrywer se belangrikste werke nie. Vertalers Anthony Hecht en Helen H. Bacon het geskryf dat die toneelstuk "beskuldig is daarvan dat dit staties, ondramaties, ritualisties, skuldig aan 'n geïnterpoleerde en verdorwe teks, argaïes en in een woord, vervelig is," hoewel hulle self nie met so 'n beskrywing saamstem nie.

## Evaluasie
*Sewe Teen Thebe* is 'n somber, poëtiese meditasie oor die lot, broederskap en die koste van burgeroorlog. Alhoewel die dramatiese styl vir moderne oë streng mag lyk, bly die insigte in menslike konflik, mag en bestemming diepgaande. Dit is 'n hoeksteen van vroeë Griekse tragedie en 'n noodsaaklike deel van die begrip van die evolusie van Westerse drama.

## Verwysings