open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stoomkoker

duimnael|Chinese *dim-sum*-geregte word in bamboesmandjies in 'n pot geplaas waarin water verhit word en in die stoom, wat opstyg, gaargemaak
[duimnael|Elektriese stoomkokers in 'n winkel in [Hongkong. Hulle is geskik vir die stoomgaarmaak van aartappels, groente, rys en vis. Sekere  soorte vleis mag eweneens gestoom word, maar daar word geen braai-effek verkry nie]]
duimnael|'n Ultramoderne stoomdruk-snelkookpot van die Duitse vervaardiger WMF. Hier word twee gaarmaakmetodes - drukkook en stoomgaar - met mekaar gekombineer
duimnael|Die stoomgaarmetode het al eeue lank 'n vaste plek in die Chinese kookkuns. Hiervoor word bamboeshouers in 'n pot met kokende water geplaas sodat groentes en geregte soos *dim-sum* in die stoom gaar word
duimnael|Rys word in mandjies gestoom in Luang Prabang, Laos
duimnael|'n 17de eeuse Franse stoomdruk-kookpot met ventiel vir privaat huishuishoudings, ontwikkel deur Denis Papin
duimnael|Maori-vroue en -kinders maak kos in geotermiese stoom gaarSkildery deur Ellen von Meyern, olieverf op karton, 1903
'n **Stoomkoker** is 'n huishoudelike toestel waarin kos met stoom gaargemaak word. Stoomgaar het veral in die kookkuns van oosterse beskawings, onder meer China en Japan, 'n lang tradisie. Hier het argeoloë op die oudste bekende stoomgaarmaakpotte en -mandjies afgekom. Ook in vulkaniese streke van Nieu-Seeland, soos Rotorua en Bay of Plenty, het inheemse Maori die stoom van geotermiese warmwaterbronne al vroeg gebruik om kos te kook wat in mandjies in die stoom gehang is.

In Europa het die stoomgaarmaakmetode in  die 17de eeu belangstelling gewek toe die Franse uitvinder, fisikus en wiskundige Denis Papin (1647−1710) in 1674 die eerste stoomdruk-snelkookpot ontwikkel het. Moderne stoomdruk-snelkookpotte is vir die eerste keer in 1927 in Duitsland bemark. Hulle het vanaf die 1960's hoogty gevier. In die 1970's is professionele stoomkokers vir die restaurantbedryf ingevoer.

### Drukstoomkokers 
Ingeboude drukstoomkokers word as ooghoogteoonde deur die Duitse vervaardiger *Miele* aangebied. Vis en groente word hier teen temperature van tussen 101 en 120&nbsp;°C en onder druk gaargemaak. In vergelyking met konvensionele stoomkokers verminder drukstoomkokers kooktye met sowat vyftig persent. Hierdie toestelle benodig 'n varswateraansluiting om stoom op te wek.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Konveksiestoomkoker

## Eksterne skakels
Mulatu Teshome

**Mulatu Teshome Wirtu** (Ge'ez: ሙላቱ ተሾመ ውርቱ; gebore 1957) is 'n Ethiopiese politikus wat van 7 Oktober 2013 tot 25 Oktober 2018 president van Ethiopië was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Girma Wolde-Giorgis

**Girma Wolde-Giorgis** (Ge'ez: ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ; 28 Desember 1924 – 15 Desember 2018) was 'n Ethiopiese politikus wat van 2001 tot 2013 die 3de president van Ethiopië was. Hy was die tweede persoon wat die amp as president beklee het sedert die stigting van die Federale Demokratiese Republiek Ethiopië in 1995.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Amadou Toumani Touré

duimnael
**Amadou Toumani Touré** (4 November 1948 – 10 November 2020; ook bekend as "ATT") was 'n Maliese politikus wat van 2002 tot 2012 president van Mali was.

Touré was hoof van president Moussa Traoré se persoonlike wag (en valskermregiment) toe 'n populêre rewolusie die regime in Maart 1991 omvergewerp het en kolonel Touré die rewolusie gelei en die president gearresteer het. Hy was voorsitter van 'n jaarlange militêre-burgerlike oorgangsproses wat 'n nuwe Grondwet en veelpartyverkiesings opgelewer het; Touré het op 6 Junie 1992 die mag aan Mali se eerste demokraties verkose president, Alpha Oumar Konaré, oorhandig. Konaré het Touré tot die rang van generaal bevorder.

Tien jaar later, nadat hy uit die leër getree het, het hy as burgerlike die politiek betree en die presidentsverkiesing in 2002 met 'n breë koalisie van steun gewen. Hy is gemaklik in 2007 herkies tot 'n tweede en laaste termyn. Ontevrede soldate het op 22 Maart 2012, kort voor sy geskeduleerde ampstermyn, 'n staatsgreep begin wat hom gedwing het om skuiling te vind. As deel van die ooreenkoms om die grondwetlike bestel van Mali te herstel, het Touré op 8 April as president bedank, en elf dae later is hy in ballingskap geplaas.

Touré was lid van die International Charter International Commission.

## Eksterne skakels
Trans-Nieu-Guinese tale

Die **Trans-Nieu-Guinese tale** is ’n uitgebreide familie Papoeastale wat in Nieu-Guinee en naburige eilande gepraat word. Dit is dalk die derde grootste taalfamilie in die wêreld volgens die hoeveelheid tale. Die kern van die familie is vermoedelik vasgestel, maar die grense daarvan en hoeveelheid tale is onbekend. Dit word deur sowat 3&nbsp;miljoen mense gepraat.

## Die tale 
[duimnael|links|Die Trans-Nieu-Guinese tale word sterk verbind met die hoogland van [Nieu-Guinee (rooi), en kon van omstreeks 10000&nbsp;v.C. saam met landbou ooswaarts versprei het, en meer onlangs suidwaarts.]]

Papoeas is oor die algemeen nie goed gedokumenteer nie en daar was al baie voorstelle vir die interne klassifikasie daarvan.

Die meeste Trans-Nieu-Guinese tale word net deur ’n paar duisend mense gepraat; net sewe het meer as 100&nbsp;000 sprekers elk. Die taal met die meeste sprekers buite die vasteland van Nieu-Guinee is Makasae van Oos-Timor, met 100&nbsp;000 sprekers in die ooste van die land. Enga is die taal met die meeste sprekers in Nieu-Guinee (sowat 200&nbsp;000).

Volgens die Australiese linguis Malcolm Ross se indeling is die oorsprong van die prototaal moontlik die binnelandse hoogland van Papoea-Nieu-Guinee, in die omgewing van die sentraal- tot oostelike bergreeks. Die Indonesiese provinsie Papoea en die Papoease Skiereiland (die "voël se stert") het minder en meer uitgebreide takke van die familie en het moontlik bewoon geraak nadat die prototaal vertak het.

Ross glo die verspreiding van die taalfamilie het gepaard gegaan met die domestisering van taro. Dit het gou gevestig geraak in die hooglandvalleie van die bergreeks, maar stadiger in die malariageteisterde laeland en glad nie in die streek van die Sepikvallei nie, waar mense reeds jams gekweek het en die bevolkings dus groot was. Ross meen die taalfamilie het dalk 4&nbsp;000 tot 4&nbsp;500 jaar gelede sy westelike grens, die eilande naby Timor, bereik – voor die verspreiding van die Austronesiese tale na dié gebied.

Die Britse linguis Roger Blench verbind die verspreiding van die Trans-Nieu-Guinese tale met die domestisering van piesangs.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* TransNewGuinea.org – databasis van die tale van Nieu-Guinee (deur Simon Greenhill)
Lys van presidente van Burundi

duimnael|Wapen van Burundi

Die **president van Burundi** (Engels: *President of Burundi*; Frans: *Président du Burundi*; Kirundi: ''Abakuru W'igihugu ca Uburundi''), amptelik die **president van die republiek**, is beide die staats- en regeringshoof van die Republiek Burundi. Die president is ook opperbevelvoerder van die Nasionale Weermag. Die amp van die presidentskap is gestig toe Michel Micombero Burundi op 28 November 1966 tot 'n republiek verklaar het. Die eerste grondwet wat die magte en pligte van die president spesifiseer, was die grondwet van 1974 wat in 1976 aanvaar is. Die grondwet, geskryf deur Micombero, bevestig die posisie van Micombero as die eerste president van Burundi. Die president se magte spruit voort uit die grondwet van 2005 wat in werking gestel is as gevolg van die Arusha-ooreenkomste in 2000 ná die Burundiese Burgeroorlog. Die huidige president is Évariste Ndayishimiye.

Die president se verklaarde rol is om Burundi se nasionale eenheid te verteenwoordig en te verseker dat die wette en funksies van die staat uitgevoer word met volle nakoming in die grondwet. Die president kry in die hele grondwet 'n verskeidenheid magte. Artikel V beskryf die uitvoerende magte wat aan die president verleen is en artikel VI beskryf wetgewende bevoegdhede wat aan die president verleen word. Die president het die mag om militêre bevelvoerders, ambassadeurs, landdroste, provinsiale goewerneurs en lede van verskillende nasionale rade aan te stel. Die president benoem ook al die regters, ook dié van die Hooggeregshof en die Grondwetlike Hof. Die president kan die regering organiseer en onder buitengewone omstandighede parlementsessies belê. Benewens die afkondiging van wetgewing het die president die bevoegdheid om wette voor te stel en te wysig en hy kan wette wat die parlement voorlê en nie goedkeur nie, veto. Die president kan ook die grondwet wysig. Die president verteenwoordig Burundi in internasionale aangeleenthede deur verdrae te onderteken en te bekragtig. Die president is die enigste amp om oorlog te bestuur, maar het goedkeuring deur die parlement en die Nasionale Raad vir Veiligheid nodig om 'n oorlog te begin. Die president is die enigste pos wat militêre optrede kan magtig. Die president is ook die enigste pos wat siviele en militêre toekennings verleen.

'n Presidensiële termyn duur sewe jaar en 'n president kan twee termyn dien. Die president word bygestaan deur twee presidentsaangestelde adjunkpresidente; die Burundiaanse grondwetlike referendum is egter aangeneem om uiteindelik die aantal adjunkpresidente tot een te verminder. Die president kan aanspraak maak op 'n pensioen na die einde van sy diens.

## Presidente van Burundi sedert 1966 
; Partye

; Status

; Simbole
* † in amp oorlede

## Verwysings
Moussa Traoré

duimnael|Traoré in 1989
**Moussa Traoré** (25 September 1936 – 15 September 2020) was 'n soldaat en politikus, en was van 1968 tot 1991 president van Mali. As luitenant het hy in 1968 die militêre afsetting van president Modibo Keïta gelei. Daarna het hy tot Maart 1991 as staatshoof gedien, toe hy deur populêre protesoptrede en 'n militêre staatsgreep omvergewerp is. Hy is in die negentigerjare twee keer ter dood veroordeel, maar is uiteindelik by albei geleenthede begenadig en in 2002 bevry. Daarna het hy uit die politieke lewe getree en is in September 2020 oorlede.

## Eksterne skakels 
## Bronne
*Pascal James Imperato. *Traore, Gen. Moussa* in  Historical Dictionary of Mali, pp.&nbsp;242–245. Scarecrow Press/ Metuchen. NJ – London (1986) 
*Moussa Traoré. (2008). In Encyclopædia Britannica. Retrieved 24 October 2008, from Encyclopædia Britannica Online.
Kukmoeras

Die **Kukmoeras** is ’n landbouterrein in die Wahgivallei van die hoogland van Nieu-Guinee. Die moeras het tot ’n voormalige meerbekken ontwikkel en is gevul met afsettings van watervervoerde materiaal. Argeologiese bewyse is hier gevind vir vroeë landboudreineringstelsels vanaf omtrent 9&nbsp;000 jaar gelede. Dit sluit dreineringslote in waarmee die gebied in ’n grasland omgeskakel is. Die gewas taro is hier gekweek.

Tydens opgrawings van die dreineringstelsels is artefakte ontdek soos houtstokke vir grawe, ’n meulsteen en ander klein items. Bewyse is ook gevind vir die kweek van piesangs en suikerriet vanaf sowat 6&nbsp;900 tot 6&nbsp;400 jaar gelede.

Die Kukmoeras is in 2008 tot ’n Unesco-wêrelderfenisgebied verklaar. Dit was een van die plekke in die wêreld waar mense onafhanklik landbou begin ontwikkel het.

## Sien ook 
* Lys van Wêrelderfenisgebiede

## Bibliografie 
* Golson, J., T.P. Denham, P.J. Hughes, P. Swadling en J. Muke (reds.) 2017. *Ten Thousand Years of Cultivation at Kuk Swamp in the Highlands of Papua New Guinea*. Terra Australis 46. Canberra: ANU E Press
* Bayliss-Smith, T, Golson, J, Hughes, P et al 2005, "Archaeological evidence for the Ipomoean Revolution at Kuk swamp, upper Wahgi Valley, Papua New Guinea", in Chris Ballard, Paula Brown, R. Michael Bourke en Tracy Harwood (red.), *The Sweet Potato in Oceania: a reappraisal*, Oceania Publications en University of Pittsburgh, Rosebery, NSW, Australië, pp. 109-120.
* Muke, J. Mandui, H. Oktober 2003. "In the shadows of Kuk: Evidence of prehistoric agriculture at Kana, Wahgi Valley, Papua New Guinea," *Archaeology in Oceania.* 38, 3, pp.177–185.

## Skakels 
* *National Geo*-artikel
* Data
Klipdrifrivier

Die naam **Klipdrifrivier** kan verwys na:

## Suid-Afrika 
# Klipdrifrivier (Oos-Kaap, lat -34,17, long 24,63), 
# Klipdrifrivier (Oos-Kaap, lat -34,09, long 24,27),
Kliprivier, ledig in Vaaldam

:*Vir ander riviere met die naam Kliprivier, sien Kliprivier.*

Die **Kliprivier** is 'n sytak van die Vaalrivier. Die rivier ontspring sowat 15&nbsp;km noord van Petrus Steyn in die Vrystaat. Die Kliprivier vloei in die Vaaldam se suidoewer in.

## Oorsprong 
* Petrus Steyn by 

## Monding 
* Vaaldam by 

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Kliprivier se monding by Geonames.org (cc-by)

## Bron 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995
Klipdrifrivier (Oos-Kaap, lat -34,17, long 24,63)

:*Vir ander riviere met dieselfde naam, sien Klipdrifrivier*.

Die **Klipdrifrivier** is 'n rivier wat in die Oos-Kaap, Suid-Afrika vloei en by Oesterbaai in die Indiese Oseaan uitmond.

## Eksterne skakels 
* Google-kaart van Klipdrifrivier se monding by Geonames.org (cc-by)
Half-Life: Alyx

***Half-Life: Alyx*** is 'n eerste persoon skieter vir virtuele realiteit (VR) uit 2020, ontwikkel en uitgegee deur Valve. Spelers vind plaas tussen die gebeure van *Half-Life* (1998) en *Half-Life 2* (2004), en beheer Alyx Vance, omdat sy 'n opdrag kry om 'n Super-wapen Combine te gebruik. Spelers gebruik VR om met die omgewing te kommunikeer en vyande te beveg, en gebruik 'swaartekraghandskoene' om voorwerpe te manipuleer, soortgelyk aan die swaartekragpistool uit *Half-Life 2*. Tradisionele elemente uit die reeks kom terug, soos op fisika-gebaseerde legkaarte, geveg en verkenning, sowel as enkele oorlewings horror aspekte.

Valve het in die middel van die 2010's met VR begin eksperimenteer, en erken die vraag na 'n grootskaalse VR-spel. Valve het geëksperimenteer met VR-prototipes met hul verskillende IP, soos Portal, wat uiteindelik op Half-Life ingestel is, wat sedert *Half-Life 2: Episode Two* in 2007 nog nie 'n vrystelling gesien het nie. met die grootste span in die geskiedenis van Valve. Dit is op 23 Maart 2020 vir Microsoft Windows vrygestel, wat die meeste PC-versoenbare VR-headset ondersteun. Na die vrystelling van die titel, het die titel lof gekry van kritici, wat die grafika, stemoptrede, skryfwerk en atmosfeer geprys het. Sommige mense noem dit die VR se eerste moordenaar-app.

## Eksterne skakels 
*
Half-Life (videospeletjie)

***Half-Life*** is 'n eerstepersoonskietspeletjie ontwikkel deur Valve en gepubliseer deur Sierra Studios vir Windows in 1998. Dit was Valve se debuutproduk en die eerste wedstryd in die Half-Life-reeks. Spelers aanvaar die rol van Gordon Freeman, 'n wetenskaplike wat sy weg uit die Black Mesa-navorsingsfasiliteit moet vind nadat 'n eksperiment met uitheemse materiaal verkeerd loop. Die kernspel bestaan uit die bekamping van uitheemse en menslike vyande met 'n verskeidenheid wapens en die oplos van legkaarte. Anders as in baie ander wedstryde destyds, het die speler byna 'n volledige onderbreking van Freeman, en word die verhaal meestal vertel deur geskrewe reekse wat deur sy oë gesien word.

Gabe Newell, medestigter van die Valve, het gesê die span het ten doel gehad om 'n meesleurende wêreld te skep, eerder as 'n 'skietgalery'. *Half-Life* het kritieke lof gekry vir sy grafiese, realistiese spel en naatlose vertelling. Dit het meer as vyftig PC "Game of the Year"-toekennings gewen en word beskou as een van die mees invloedryke speletjies van die eerstepersoonskieter-genre, sowel as een van die beste videospeletjies wat nog ooit gemaak is. Teen 2008 is meer as 9 miljoen eksemplare van die spel verkoop.

Half-Life het die uitbreidingspakkies *Half-Life: Opposing Force* (1999) en *Half-Life: Blue Shift* (2001) ontvang. Die speletjie is in 2001 na PlayStation 2 oorgedra, saam met nog 'n uitbreiding *Half-Life: Decay*, asook na macOS en Linux in 2013. Die spel se enjin, GoldSrc, is 'n sterkaangepaste weergawe van die Quake-enjin, gelisensieer van ID sagteware. In 2004 het Valve Half-Life na sy Source-enjin oorgedra, terwyl 'n kommersiële aanhanger van die Valve, *Black Mesa*, in 2020 vrygestel is.

Half-Life het talle fan-mods gemaak, waarvan verskeie selfstandige speletjies geword het, veral *Counter-Strike*, *Day of Defeat* en *Sven Co-op*. 'n Vervolgverhaal, *Half-Life 2*, is in 2004 vrygestel, gevolg deur episodiese uitbreidings, en *Half-Life: Alyx* in 2020.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  (archived)
Sandrivier (Oos-Kaap, lat -33,72, long 25,12)

:*Hierdie artikel handel oor die Sandrivier wat in die Oos-Kaap vloei. Vir ander riviere met dieselfde naam, sien Sandrivier (dubbelsinnig)*

Die **Sandrivier** is 'n rivier wat in die Oos-Kaap van Suid-Afrika vloei. Dit is 'n sytak van die Elandsrivier.
Half-Life 2

***Half-Life 2*** is 'n eerste persoon skiet spel wat in 2004 ontwikkel en uitgegee is deur Valve. Soos die oorspronklike *Half-Life*, kombineer dit skiet, raaisels en storievertelling, en voeg dit funksies by soos voertuie en fisika-gebaseerde spel. Spelers beheer Gordon Freeman, wat teen die vreemdeling veg, Combine met bondgenote, insluitend die weerstandsvegter Alyx Vance, met wapens soos die voorwerp-manipulerende swaartekragpistool.

Die spel is geskep met behulp van Valve se Source-enjin, wat langsaan ontwikkel is. Ontwikkeling het vyf jaar geduur en $ 40 miljoen gekos. Die president van die klep, Gabe Newell, het sy span die doel gestel om die FPS-genre te herdefinieer, met die fokus op gevorderde fisika-stelsels en nie-spelerkarakters. Valve het Half-Life 2 op E3 2003 aangekondig en dit via sy nuwe verspreidingsdiens Steam vrygestel nadat dit met meer as 'n jaar uitgestel is. 'N Jaar voor die vrylating het 'n hacker 'n onvoltooide weergawe gesteel en aanlyn gelek.

Half-Life 2 het lof gekry vir sy gevorderde fisika, animasie, klank, AI, grafika en vertelling. Dit het 39 Game of the Year-toekennings gewen en is genoem as een van die grootste wedstryde van alle tye. Teen 2011 het dit 12 miljoen eksemplare verkoop. Dit is gevolg deur die episodiese opvolgers *Episode One* (2006) en *Episode Two* (2007). 'n Voorloper, *Half-Life: Alyx*, is in 2020 vrygestel.

## Eksterne skakels 
*
Kaap Lopez

duimnael|links|Kaap Lopez is die westelikste punt van Gaboen en naby Port-Gentil geleë
duimnael|links|Inwoners van *Kaap de Lopo Gonsalves* – Johann Theodor de Bry in 1602

**Kaap Lopez** in Gaboen is die westelikste punt van Afrika suid van die ewenaar en die suidelike eindpunt van die Baai van Biafra.

## Ligging 
Die kaap lê by 0° 38′ suid en 8° 42′ oos op 'n sanderige skiereiland by die mond van die Ogoouérivier en 10&nbsp;km van Port-Gentil. Die delta bestaan uit 'n netwerk van natuurlike kanale, strandmere, eilande en ekwatoriale bosse. Die skiereiland is 55&nbsp;km lank en skei die Golf van Guinee van die suidelike Atlantiese Oseaan. Seestrome loop van wes na oos en verlangsaam hier sodat baie fyn sand aan die ooskus neergeslaan word.

## Geskiedenis 
Die kaap is in 1474 deur die Portugees Lopes Gonçalves besoek en in 1602 was die Nederlander Pieter de Marees daar. Jare lank was die kaap en die baai die tuiste van seerowers. Van 5 tot 10 Februarie 1722 vind die Seeslag van Kaap Lopez plaas. Die Britse oorlogskip HMS *Swallow* onder kapt. Chaloner Ogle verslaan die seerowers onder Bartholomew Roberts met hul skepe Ranger en Royal Fortune. Roberts kom in die gevegte om. In die 1870’s loods die Franse ontdekker graaf Savorgnan de Brazza sy reise na die onbekende dele van Afrika van hier uit. Die eerste vuurtoring op die kaap dateer uit 1897 en dit is in 1911 vervang. Dit staan tans in onbruik. Eers in 1957 is die hawe ontwikkel en tien jaar later is 'n olieraffinadery gebou.

## Bibliografie 
* Green, Lawrence G.: Under a sky like flame. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1954.
* indianajones.fandom.com
* setec.fr
Sandrivier (dubbelsinnig)

**Sandrivier** kan na een van die volgende spruite of riviere verwys:

# Sandrivier (Vrystaat), 
# Sandrivier (Limpopo), 
# Sandrivier (Mpumalanga), 
# Sandrivier (Oos-Kaap), 
# Sandrivier (Kliprivier),
Eva Green

**Eva Gaëlle Green** (Frans: [e.va ɡa.ɛl ɡʁeːn]; gebore 6 Julie 1980) is 'n Franse aktrise en model.

Green is die dogter van die aktrise Marlène Jobert. Sy het haar loopbaan in teater begin, voordat sy haar filmdebuut in Bernardo Bertolucci se *The Dreamers* (2003) gemaak het. Sy het internasionale erkenning verwerf vir haar uitbeelding van Sibylla, koningin van Jerusalem in Ridley Scott se histories-epiese film *Kingdom of Heaven* (2005). 

Die jaar daarna speel sy die Bond-meisie Vesper Lynd in die James Bond-film *Casino Royale* (2006), waarvoor sy die BAFTA Rising Star-toekenning ontvang het.

Green het sedertdien in talle films verskyn, onder meer *Cracks* (2009), *Womb* (2010) en *Perfect Sense* (2011). In 2014 speel sy Artemisia in die *300*-opvolger, *300: Rise of an Empire*, en Ava Lord in Frank Miller en Robert Rodriguez se *Sin City*-opvolger, *Sin City: A Dame to Kill For*. 

Green is ook bekend om haar samewerking met regisseur Tim Burton, en het hoofrolle vertolk (as die karakter Angelique Bouchard)  in die riller-komediefilm *Dark Shadows* (2012), as Miss Alma Peregrine in die fantasiefilm ''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children* (2016), en as Colette Marchant in die fantasiefilm *Dumbo* (2019). Vir haar rol as ruimtevaarder-moeder in die dramafilm *Proxima'' (2019) verdien sy 'n benoeming vir die César-toekenning vir beste aktrise.

Green het die rol van Morgan Pendragon vertolk in die Starz historiese fantasiereeks *Camelot* (2011). Sy het ook die hoofrol vertolk as Vanessa Ives in die Showtime-riller-dramareeks *Penny Dreadful* (2014–2016) en 'n nominasie verdien vir beste aktrise in 'n televisiereeks - drama tydens die 73ste Golden Globe-toekennings.

## Eksterne skakels
Ngwaritsanarivier

Die **Ngwaritsanarivier** is 'n rivier wat wes van die Krugerwildtuin, in Mpumalanga, Suid-Afrika vloei. Sy monding is in die Injakadam by Bosbokrand.

## Monding 
* 

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Ngwaritsanarivier se monding by Geonames.org (cc-by)

## Verwysings
Werner Herzog

**Werner Herzog** (Duitse: [ˈvɛɐ̯nɐ ˈhɛɐ̯tsoːk]; gebore op 5 September 1942) is 'n Duitse filmregisseur, draaiboekskrywer, skrywer, akteur en operaregisseur. Herzog is 'n figuur van die Nuwe Duitse bioskoop. Sy films bevat dikwels ambisieuse protagoniste met onmoontlike drome, mense met unieke talente in obskure velde, of individue wat in konflik met die natuur is.

Werner Herzog het sy eerste film in 1961 op 19-jarige ouderdom gemaak. Sedertdien het hy meer as sestig speelfilms en dokumentêre films vervaardig, geskryf en geregisseer, soos *Aguirre, the Wrath of God* (1972), *Heart of Glass* (1976), *Nosferatu the Vampyre* (1978), *Fitzcarraldo* (1982), *Lessons of Darkness* (1992), *Little Dieter Needs to Fly* (1997), *My Best Fiend* (1999), *Invincible* (2000), *Grizzly Man* (2005), *Encounters at the End of the World* (2007), *Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans* (2009) en *Cave of Forgotten Dreams* (2010). Hy het meer as 'n dosyn prosa-boeke gepubliseer en soveel operas geregisseer.

Die Franse filmmaker François Truffaut noem Herzog eens "die belangrikste filmregisseur in die lewe." Die Amerikaanse filmkritikus Roger Ebert het gesê dat Herzog "nog nooit 'n enkele rolprent geskep het wat in die gedrang gebring word, wat skande is, om pragmatiese redes of oninteressant gemaak is nie. Selfs sy mislukkings is skouspelagtig."

Hy word in 2009 deur die tydskrif *Time* as een van die 100 invloedrykste mense ter wêreld aangewys.

## Eksterne skakels 
*
Luc Besson

**Luc Paul Maurice Besson** (Frans: [lyk bɛsɔ̃]; gebore op 18 Maart 1959) is 'n Franse filmregisseur, draaiboekskrywer en vervaardiger. Hy regisseer of vervaardig die films *Subway* (1985), *The Big Blue* (1988) en *La Femme Nikita* (1990). Besson word geassosieer met die Cinéma du look-filmbeweging. Hy is genomineer vir 'n César-toekenning vir beste regisseur en beste prent vir sy films *Léon: The Professional* and *The Messenger: The Story of Joan of Arc*. Hy het Beste Regisseur en Beste Franse Regisseur gewen vir sy wetenskaplike film *The Fifth Element* (1997). Hy het die sci-fi-aksiefilm Lucy en die 2017-opera-rolprent *Valerian and the City of a Thousand Planets* in 2014 geskryf en geregisseer.

In 1980 stig hy sy eie produksiemaatskappy, **Les Films du Loup**, en later **Les Films du Dauphin**, wat in 2000 vervang is deur sy mede-stigter EuropaCorp-filmonderneming met sy jarelange medewerker, Pierre-Ange Le Pogam. As skrywer, regisseur of vervaardiger was Besson tot dusver betrokke by die skepping van meer as 50 films.

## Eksterne skakels 
*
Paul Biya

duimnael|Paul Biya in 2014
**Paul Biya** (gebore '''Paul Barthélemy Biya'a bi Mvondo'''; 13 Februarie 1933) is 'n Kameroense politikus wat sedert 6 November 1982 as president van Kameroen dien.

Biya, 'n boorling van die suide van Kameroen, het in die 1960's vinnig opgetree as 'n burokraat onder president Ahmadou Ahidjo. Hy was dienende sekretaris-generaal van die Presidensie van 1968 tot 1975 en daarna van 1975 tot 1982 as premier van Kameroen. Hy het Ahidjo opgevolg as president op laasgenoemde se verrassende bedanking in 1982 en die mag in 'n poging tot staatsgreep van 1983-1984 gekonsolideer, waarin hy al sy teenstanders uitgeskakel het.

Die regering word ondersteun deur Frankryk, wat wapens voorsien en sy magte oplei. Frankryk is die toonaangewende buitelandse belegger voor die Verenigde State. Honderd-en-vyf Franse filiale is in alle sleutelsektore (olie, hout, konstruksie, mobiele telefonie, vervoer, bankwese, versekering, ens.) Geleë.

Biya het in die 1980's politieke hervormings binne die konteks van 'n eenpartystelsel ingestel. Onder ernstige druk aanvaar hy die bekendstelling van veelparty-politiek in die vroeë negentigerjare. Hy het die omstrede presidentsverkiesing in 1992 met 40% van die meervoudige stemming met enkele stembriewe gewen en is in 1997, 2004, 2011 en 2018 met groot marges herkies. Opposisiepolitici en Westerse regerings het beweer dat onreëlmatighede en bedrog van stemme op elk van hierdie geleenthede. Baie onafhanklike bronne het bewys gelewer dat hy nie die verkiesing in 1992 gewen het nie en dat die daaropvolgende verkiesings met bedrog gevloei het.

Biya is tans die langste regerende nie-koninklike leier ter wêreld en die oudste heerser in Afrika.

Biya het Kameroen se noue verhouding met Frankryk behou, een van Kameroen se voormalige koloniale heersers naas die Verenigde Koninkryk en Duitsland.

## Eksterne skakels
Wapen van Burundi

duimnael
Die **wapen van Burundi**, wat in 1966 aangeneem is, bestaan uit 'n skild omring deur drie spiese. Op die skild is die leuse van die nasie, sowel as die leeu se kop. Agter die skild is drie gekruiste tradisionele Afrika-spiese. Onder die skild verskyn die nasionale motto van Burundi op 'n boekrol: Unité, Travail, Progrès (Frans: "eenheid, werk, vooruitgang").

## Eksterne skakels
Isabelle Adjani

**Isabelle Yasmina Adjani** (gebore 27 Junie 1955) is 'n Franse filmaktrise en sangeres. Sy is die enigste aktrise of akteur in die geskiedenis wat vyf César-toekennings gewen het; sy het die beste aktrise vir *Possession*  (1981), *One Deadly Summer* (1983), *Camille Claudel* (1988), *La Reine Margot* (1994) en *Skirt Day* (2009) gewen. Sy het in 2010 'n Chevalier van die Legioen van Ere en 'n bevelvoerder van die Orde van Kunste en Briewe in 2014 geword.

Weens Adjani se optrede as Adèle Hugo in die rolprent *The Story of Adele H* in 1975 kry sy die eerste van twee benoemings vir die Oscar-toekenning vir beste aktrise. Haar tweede benoeming - vir *Camille Claudel* - maak haar die eerste Franse aktrise wat twee benoemings vir vreemde taalfilms ontvang het. Sy het die beste aktrise op die Cannes-rolprentfees in 1981 gewen vir haar optredes in *Possession* en *Quartet* (1981), en later het sy die Silver Bear vir beste aktrise op die Berlynse filmfees in 1989 vir *Camille Claudel* gewen. Haar ander noemenswaardige filmoptredes is *The Tenant* (1976), *Nosferatu the Vampyre* (1979), *Subway* (1985), *Diabolique* (1996) en *French Women* (2014).

## Bronnelys
* Adjani, Isabelle (1980). *Isabelle Adjani* in : Jean-Luc Douin (Hrsg.): ''Comédiennes aujourd'hui : au micro et sous le regard*. Paris: Lherminier. 
* Austin, Guy (2003). *Foreign bodies: Jean Seberg and Isabelle Adjani*, S. 91–106 in: ders., *Stars in Modern French Film*. London: Arnold. 
* Austin, Guy (2006). *Telling the truth can be a dangerous business : Isabelle Adjani, race and stardom*, in : *Remapping World Cinema : Identity, Culture and Politics in Film*, herausgegeben von Stephanie Dennison und Song Hwee Lim, London: Wallflower Press. 
* Halberstadt, Michèle (2002). *Adjani aux pieds nus&nbsp;– Journal de la repentie*. Paris: Editions Calmann-Lévy. 
* Roques-Briscard, Christian (1987). *La passion d'Adjani*, Lausanne* et al.*: Favre. 
* Zurhorst, Meinolf (1992). *Isabelle Adjani : ihre Filme, ihr Leben*. Heyne Film- und Fernsehbibliothek, Band 163. München: Heyne. 
* Rissa, Alvaro (pseudonimo di Walter Lapini) (2015), *Ode an Isabelle*, in *Antologia della letteratura greca e Latina'', Genova: Il Melangolo. 
*d'Estais, Jérôme Possession, Tentatives d'exorcisme, Editions Rouge profond, 2019 ()

## Eksterne skakels
Boston (orkes)

duimnael|regs|Boston Strong in konsert op 30 Mei 2013
**Boston** is 'n Amerikaanse rockgroep van Boston, Massachusetts, wat hul belangrikste suksesse gedurende die 1970's en 1980's gehad het. Gesentreer op 'n multi-instrumentalis, stigter en leier Tom Scholz, wat die meerderheid instrumente op die debuutalbum gespeel het, is die groep 'n basis van klassieke rock. Die bekendste werke van Boston bevat onder meer die liedjies *More Than a Feeling*, *Peace of Mind*, *Foreplay/Long Time*, *Rock and Roll Band*, *Smokin*, ''Don't Look Back*, *A Man I'll Never Be*, en *Amanda*. 

Die groep het meer as 75 miljoen plate wêreldwyd verkoop, insluitend 31 miljoen albums in die Verenigde State, waarvan 17 miljoen van sy "Boston" debuutalbum is en sewe miljoen vir die tweede album, *Don't Look Back'', wat die groep een van die wêreld se topverkopers maak.   Die groep het ses studioalbums vrygestel in 'n loopbaan van meer as 40 jaar. Boston is deur die VH1 as die 63ste beste hardrock-kunstenaars aangewys. 

## Ateljeealbums 
* Boston (1976)
* Don't Look Back (1978)
* Third Stage (1986)
* Walk On (1994)
* Corporate America (2002)
* Life, Love & Hope (2013)

## Galery 

Lêer:Brad_Delp.jpg|Brad Delp, die oorspronklike hoofsanger. Saam met Scholz was Delp die enigste ander persoon by Boston wat met Epic Records geteken het.
Lêer:TomScholz.JPG|Tom Scholz, die stigter, hoofkitaar en orrelis van die orkes
Lêer:Boston_(band)_-_2008_at_the_Grand_Casino_in_Hinckley.jpg|Boston speel in 2008 in Hinckley. vlnr: Scholz, Sweet, DeCarlo, Dahme en Pihl.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf 
* Amptelike Facebook-bladsy
Harvey Weinstein

duimnael
**Harvey Weinstein** CBE (/ ˈwaɪnstiːn /; gebore op 19 Maart 1952) is 'n voormalige Amerikaanse vervaardiger en 'n veroordeelde seksoortreder. Hy en sy broer Bob Weinstein het die vermaaklikheidsonderneming Miramax gestig, wat suksesvolle onafhanklike films vervaardig, waaronder *Sex, Lies, and Videotape* (1989), *The Crying Game* (1992), *Pulp Fiction* (1994), *Heavenly Creatures* (1994), *Flirting with Disaster* (1996), en *Shakespeare in Love* (1998). Weinstein het 'n Oscar-toekenning gewen vir die vervaardiging van Shakespeare in Love en sewe Tony-toekennings vir dramas en musiekblyspele, waaronder *The Producers, Billy Elliot the Musical*, en *August: Osage County*. Nadat hulle Miramax verlaat het, stig Weinstein en sy broer Bob The Weinstein Company, 'n mini-groot filmateljee. Hy was van 2005 tot 2017 medevoorsitter, saam met Bob.

Weinstein is in Oktober 2017, na bewerings van seksuele misbruik, uit sy onderneming ontslaan en uit die Academy of Motion Picture Arts and Sciences geskors. Meer as 80 vroue het teen 31 Oktober aantygings teen Weinstein gemaak. Die bewerings het die #MeToo-sosiale media-veldtog en talle soortgelyke aantygings oor seksuele misbruik teen (en afdanking van) magtige mans regoor die wêreld laat ontstaan; daar word na hierdie verskynsel verwys as die 'Weinstein-effek'. Weinstein is in hegtenis geneem en aangekla van verkragting in New York op 25 Mei 2018. Hy is op 24 Februarie 2020 skuldig bevind aan twee van vyf misdade. Hy is gevonnis tot 23 jaar gevangenisstraf en is aanvanklik in die Rikers Island-gevangenis aangehou voordat hy oorgeplaas na die Wende korrektiewe fasiliteit waar hy bekend staan as gevangene nr 20B0584.
## Eksterne skakels
Sergei Sjoigoe

duimnael|Sergei Sjoigoe
**Sergei Koezjoegetowitsj Sjoigoe** (Russiese: Серге́й Кужуге́тович Шойгу́, [sʲirˈɡʲɛj kuʐuˈɡʲɛtəvit͡ɕ ʂɐjˈɡu], Tiwaans: Сергей Күжүгет оглу Шойгу, [sʲirˈɡʲɛj kyʒyˈɣɛt ɔˈɣlu ʃɔjˈɣu]; gebore op 21 Mei 1955) is 'n Russiese politikus en generaal van die weermag wat sedert 2024 as sekretaris van die Veiligheidsraad dien. Hy het tussen 2012 en 2024 gedien as minister van verdediging van die Russiese Federasie en as voorsitter van die raad van ministers van verdediging van die GOS. Sjoigoe, is 'n noue vertroueling en bondgenoot van Wladimir Poetin, behoort tot die *siloviki* van Poetin se binnekring. Sjoigoe is verantwoordelik vir die beplanning en uitvoering van die 2022 Russiese inval in die Oekraïne.

Voorheen was Sjoigoe ook minister van noodsituasies van 1991 tot 2012, en het hy in 2012 kortliks gedien as goewerneur van Moskou-oblast. Hy het die militêre rang generaal van die weermag. Hy  was ook president van die internasionale sportfederasie van brandbestryders en reddingswerkers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Louis Wilsenach

**Louis Wilsenach** (8 Desember 1940 - 29 Maart 2020) was 'n Suid-Afrikaanse skilder, digter, sendeling en baanbreker in die advertensiewese. Hy is die eerste persoon in Gauteng, en derde in Suid-Afrika, wat aan Covid-19 oorlede is. Hy is in Pretoria gebore en was die jongste van ses kinders. Sy ouers was George en Margareth; die twee het later sendingwerk onder die Sjangaan-bevolking gedoen.

Wilsenach het gematrikuleer aan die Afrikaanse Hoër Seunskool in Pretoria en daarna argitektuur aan die Universiteit van Pretoria gaan studeer. Op aanbeveling van sy lektor het hy sy studies gestaak en in die advertensiebedryf gaan werk. Hy het gou sy eie maatskappy begin. Sy vrou, Gretchen, het later vir hom gewerk en hulle het die eerste animasieateljee in die land gehad. Hy was die dryfkrag agter onder andere die NikNaks, Ouma-beskuit en Chicken Licken veldtogte. Hy was ook die eerste agentskap om swart en wit kinders in 'n Simba-advertensie te gebruik. Dit was kontraversioneel vir sy tyd maar die SAUK het toegegee.

Hy was ook 'n strategiese konsultant vir oudpresident F.W. de Klerk, die slagspreuk *Die Nuwe Suid-Afrika* was ook Wilsenach se breinkind. Sy boek *Die aha-fenoneem* is in 2018 deur Graffiti-boeke uitgegee. 

Hy sterf in Pretoria as gevolg van die Covid-19 pandemie, hy het reeds longontsteking gehad toe hy die virus opgedoen het. Wilsenach word oorleef deur sy dogter Mia en drie seuns, Len, Tebo en Lebo en drie kleinseuns. Sy vrou is in 2017 oorlede.

## Bron 
* *Covid-19 eis lewe van geliefde baanbreker* Rapport Weekliks, 5 April 2020. 

## Verwysings
Sergei Lawrof

duimnael|Sergei Lawrof (2019)
**Sergei Wiktorowitsj Lawrof** (Russies: Серге́й Ви́кторович Лавро́в; gebore op 21 Maart 1950) is 'n Russiese diplomaat en politikus. In 2004 is hy aangestel as minister van buitelandse sake van Rusland. Voorheen was hy van 1994 tot 2004 die Russiese verteenwoordiger by die VN.

## Eksterne skakels
Václav Klaus

duimnael|Klaus (2015)
**Václav Klaus** (Tsjeggiese uitspraak: [ˈvaːtslaf ˈklaus]; gebore op 19 Junie 1941) is 'n Tsjeggiese ekonoom en politikus wat van 2003 tot 2013 die tweede president van die Tsjeggiese Republiek was. Vanaf Julie 1992 tot die ontbinding van Tsjeggo-Slowakye in Januarie 1993 as die tweede en laaste premier van die Tsjeggiese Republiek, terwyl dit 'n federale onderwerp van die Tsjeggiese en Slowaakse Federale Republiek was, en daarna as die eerste premier van die nuut-onafhanklike Tsjeggiese Republiek van 1993 tot 1998.

Klaus was die belangrikste medestigter van die Civic Demokratiese Party (ODS), 'n Tsjeggiese vryemark Eurosceptiese politieke party. Sy presidentskap is gekenmerk deur talle kontroversies oor sy sterk standpunte oor 'n aantal kwessies, van ontkenning van aardverwarming tot euroseptisisme, en 'n wye amnestie wat in sy laaste maande van sy amp verklaar is, wat die Tsjeggiese Senaat op aanklag van hoogverraad aangekla het. Daar word na sy politieke sienings as "Klausisme" verwys.

## Eksterne skakels
David Lange

duimnael
**David Russell Lange** ONZ CH PC (/ ˈlɒŋi / LONG-ee; 4 Augustus 1942 - 13 Augustus 2005) was 'n Nieu-Seelandse politikus wat van 1984 tot 1989 as die 32ste Eerste Minister van Nieu-Seeland gedien het.

[280px|duimnael|David Lange het ook as amateur aan [tydrenne deelgeneem.]]

## Eksterne skakels
Redelike man

In terme van die wet is 'n **redelike man** 'n hipotetiese persoon wat deur die howe vervaardig word om te help om aangeklaagdes te oordeel.

Wanneer 'n persoon in 'n hof aangekla word, word die vraag gevra of die redelike man of die deursnit burger dieselfde sou doen in die aangeklaagde se omstandighede. Dit word ook die **redelikemantoets** genoem.

Om 'n voorbeeld te noem: Veronderstel persoon A werk by 'n fabriek, hy maak 'n fout en dit lei tot iemand se dood, dan sal die redelikemantoets gedoen word deur te vra: sou die redelike man of deursnit werker of deursnit kollega van persoon A dieselfde as persoon A gedoen het in die omstandighede of was persoon A nalatig of roekeloos?

In Engeland het die term "The man on the Clapham omnibus" ontstaan. 'n "Omnibus" of "horse-bus" of "horse-drawn omnibus" is 'n bus wat deur 'n perd of perde getrek word. Dit is dus 'n groot perdekar. Die man op die Clapham-perdekar verwys dus na die deursnit landsburger.
War Thunder

duimnael|*War Thunder* *uitstalling* by Gamescom 2014.
***War Thunder*** is 'n 2013 gratis-om-te speel voertuig-geveg-multispeler-videospeletjie wat deur Gaijin Entertainment vir Microsoft Windows, macOS, Linux, PlayStation 4, Xbox One, PlayStation 5, Xbox Series X/S, Oculus en Vive vervaardig is. Dit is die eerste keer in November 2012 vrygestel as 'n oop beta met 'n wêreldwye vrystelling in Januarie 2013; dit het sy amptelike vrystelling op 21 Desember 2016 gehad. 'n afgeleide  speletjie genaamd *War Thunder Mobile* (ook bekend as *War Thunder Edge*, is in 2023 vir Android en iOS vrygestel.

Ontwikkel as 'n "vlieënde simulasiespeletjie", is dit voorheen *War Thunder: World of Planes* genoem, maar as gevolg van sy ooreenkoms met Wargaming se *World of Warplanes*, is dit in 2012 na sy huidige naam verander.] Aanvanklik het Gaijin, nadat die speletjie aangekondig is, beweer dat dit 'n Gekkedag-grap was voordat hy die bestaan daarvan in Junie daardie selfde jaar bevestig het.

*War Thunder* het verskeie toekennings gewen ná die vrystelling daarvan, beste simulasiespeletjie by die Gamescom 2013-toekennings gewen, asook die beste speletjie, beste ontwikkelaar, beste tegnologie en beste klank by die KRI 2013-toekennings gewen. In 2019 was *War Thunder* een van die mees gespeelde speletjies op Steam met meer as 25 000 gelyktydige spelers.Vanaf 1 November 2022 het *War Thunder* meer as 70 miljoen geregistreerde spelers op alle platforms saam gehad, waarvan 160 000 gelyktydig speel.  In Februarie 2024 het *War Thunder* 'n nuwe rekord van meer as 250 000 gelyktydige spelers opgestel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Erich Raeder

duimnael|Raeder (1940)
**Erich Johann Albert Raeder** (24 April 1876 - 6 November 1960) was 'n Duitse admiraal wat 'n groot rol gespeel het in die skeepsgeskiedenis van die Tweede Wêreldoorlog. Raeder behaal die hoogste moontlike vlootrang, dié van Grand Admiral, in 1939 en word die eerste persoon wat daardie rang sedert Henning von Holtzendorff beklee het. Raeder het die Kriegsmarine gelei vir die eerste helfte van die oorlog; hy bedank in Januarie 1943 en is vervang deur Karl Dönitz. Tydens die Neurenberg-verhore is hy tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis, maar hy is vroeg vrygelaat weens die gebrek aan gesondheid.

## Eksterne skakels
Günther Lütjens

duimnael
**Johann Günther Lütjens** (25 Mei 1889 - 27 Mei 1941) was 'n Duitse admiraal wie se militêre diens oor meer as dertig jaar en twee wêreldoorloë strek. Lütjens is veral bekend vir sy aksies tydens die Tweede Wêreldoorlog en sy bevel oor die slagskip *Bismarck* tydens die vaart na die Atlantiese Oseaan in 1941.

## Eksterne skakels
Hans-Georg von Friedeburg

[duimnael|Reims, 7 Mei 1945: Friedeburg (regs) getuie van die oorgawe word onderteken deur Generaloberst [Alfred Jodl met majoor Wilhelm Oxenius aan die linkerkant]]
**Hans-Georg von Friedeburg** (15 Julie 1895 - 23 Mei 1945) was 'n Duitse admiraal, die adjunk-bevelvoerder van die U-bootmagte van Nazi-Duitsland en die tweede-in-bevel van die *Kriegsmarine*. Hy was die enigste verteenwoordiger van die gewapende magte wat teenwoordig was by die ondertekening van die Duitse oorgawe in Lüneburg Heath op 4 Mei 1945, in Reims op 7 Mei en in Berlyn op 8 Mei 1945. Admiraal von Friedeburg het kort daarna selfmoord gepleeg, by die ontbinding van die Flensburgse regering.

## Eksterne skakels
Elmina

**Elmina** is 'n kusdorp in die suide van Ghana wat in die geskiedenis bekend geword het om die handel in slawe en goud. Dit is 'n wêrelderfenisgebied.

## Dorp 
Die dorp lê aan die mond van die Benyarivier wat uitmond in die Golf van Guinee, 12&nbsp;km wes van Cape Coast, 'n 60&nbsp;km noordoos van Takoradi en 155&nbsp;km wes van Accra. Die 35&nbsp;000 inwoners is hoofsaaklik betrokke by die vissery, soutwinning, bou van bote en toerisme. Toeriste kom veral hierheen om die Elmina-kasteel, Fort Coenraadsburg, die Nederlandse begraafplaas en die Java Museum te besoek.

## Geskiedenis 
Hier was die eerste Europese vestiging in Wes-Afrika en dit het gegaan om die handel in goud, slawe, ivoor en peper. Die mededinging tussen die Spanjaarde en die Portugese om beheer van die streek is in 1478 deur die Portugese gewen. In 1482 bou die Portugese die kasteel São Jorge da Mina om hul monopolie op die goud en die myne in die binneland te beskerm. In 1637 verower die Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie die streek, bou Fort Coenraadsburg op die St. Jago-heuwel en 'n klein uitvoerhawe in die riviermond vir die gebied van die Ashanti. In die 18de eeu bombardeer HMS *Leander* die dorp Elmina en Britse troepe bestorm Fort Coenraadsburg. Die aanval word egter afgeslaan. Na eeue van beheer verkoop Nederland die gebied in 1872 aan Engeland. Toe die HMS *Rattlesnake* vasmeer, breek die Anglo-Ashanti-oorloë uit.

## Trivia 
Die name van verskeie van die bewoners en plekke herinner nog aan die Portugese bewind. So ook is die argitektuur van verskeie geboue tipies Nederlands van daardie tyd. In hul tyd het die Portugese turksvye, suikerriet, piesangs en pynappels ingevoer en aangeplant en beeste daar ingevoer.

## Bronne 
* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 3. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewery, 1994. 
* Green, Lawrence G.: Under a sky like flame. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1954.
* Ploeger, Jan: Gedenkwaardige handelsforte in Wes-Afrika. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 18, no.2, Desember 1968

## Eksterne skakels
Thaise nasionale rugbyspan

Die **Thaise nasionale rugbyspan** verteenwoordig Thailand in internasionale rugby. Thailand het nog nie in die Rugbywêreldbekerkampioenskap gespeel nie, maar het sedert die Rugbywêreldbeker 1999 in Wallis aan kwalifiserende rondtes deelgeneem. 

## Geskiedenis 
Thailand het hul eerste rugbywedstryd in 1970 gespeel. Thailand het die eerste keer probeer kwalifiseer toe Wallis in 1999 die gasheer was. Hulle het in die eerste ronde van die kwalifiserende toernooi in Asië meegeding, een wedstryd gewen en een verloor; en is dus uitgeskakel om te kwalifiseer. Thailand het vir die 2003 Rugbywêreldbekerkampioenskap in Australië in Poel B aan die kwalifiseringstoernooi in Asië deelgeneem, maar het derde geëindig nadat hulle albei hul wedstryde verloor het. 

Thailand het ook in Frankryk probeer kwalifiseer vir die Rugbywêreldbeker 2007 en was saam met Sri Lanka en Singapoer gegroepeer. Hulle het egter albei hul wedstryde verloor en nie na die volgende fase gevorder nie. 

In die Asiatiese Vyfnasies het hulle aan die eerste HSBC Asiatiese Vyfnasies deelgeneem in 2008 in die Tweede afdeling. Nadat hulle al hul wedstryde gewen het, speel hul in die Eerste Liga vir die 2009-byeenkoms, deur die plek van die Chinese span in te neem (wat onttrek het as gevolg van visumprobleme). Sri Lanka het laaste ge-eindig in Afdeling Een as gevolg daarvan. 

## Rugbywêreldbekerrekord 
* 1987 - Geen kwalifiserende toernooi gehou nie 
* 1991 - 1995 - Nie ingeskryf nie 
* 1999 - 2011 - Nie gekwalifiseer nie 

**Die groep na die Asiatiese Vyfnasies in 2012 - Afdeling 3** 

*Chiramat Budnampeth
*Pongnatee Ngoenthong
*Thodspornchai Jindasawat
*Sarayuth Thiengtrong
*Suparat Kongtawee
*Sumet Thammapom
*Chatree Wannadit
*Pinit Inta
*Nuntapol Potipirom
*Pawaj Jarunapat
*Pichit Yingcharoen
*Tanyavit Kuasint
*Yatchakorn Vorachate
*Korrrapong Wongsalangkarn
*Warongkorn Khamkoet

**Plaasvervangers**
*Adsawin Thiamyod 
*Chaninthorn Banluesup
*Chawiatt Klongtroujrok 
*Chaisak Piromkraipak 
*Chestaphol Promtaree
*Kittisak Boonprakob 
*Nuttapong Kaittlbunnawat

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Karl Dönitz

duimnael|Dönitz (1943)
**Karl Dönitz** (soms gespel **Doenitz**; Duitse: [ˈdøːnɪts]  (luister); 16 September 1891 - 24 Desember 1980) was 'n Duitse admiraal gedurende die Nazi-era wat Adolf Hitler kort daarna in 1945 opgevolg het as die Duitse staatshoof. As opperbevelvoerder van die vloot sedert 1943 het hy 'n groot rol gespeel in die vlootgeskiedenis van die Tweede Wêreldoorlog. Die hof in Neurenberg het hom in 1946 aan oorlogsmisdade skuldig bevind.

Hy begin sy loopbaan in die Keiserlike Duitse vloot voor die Eerste Wêreldoorlog. In 1918 was hy in bevel van *UB-68* toe dit deur die Britse magte gesink is. Dönitz is gevange geneem. Terwyl hy in 'n krygsgevangene was, formuleer hy wat hy later *Rudeltaktik* genoem het ('pak-taktiek', algemeen bekend as 'wolfpack').

Aan die begin van die Tweede Wêreldoorlog was hy die senior duikbootoffisier in die Kriegsmarine, bekend as *Befehlshaber der Unterseeboote* (BdU). In Januarie 1943 word Dönitz as *Großadmiral* (grootadmiraal) aangestel en vervang grootadmiraal Erich Raeder as opperbevelvoerder van die vloot. Dönitz was die grootste vyand van die Geallieerde vlootmagte in die Slag van die Atlantiese Oseaan. Die Duitse U-bote het van 1939 tot 1943 effektief geveg, maar die inisiatief verloor vanaf Mei 1943. Dönitz het sy duikbote tot die stryd aangevoer tot 1945 om die druk op ander takke van die *Wehrmacht* (Nazi-Duitse weermag) te verlig. 648 U-bote het verlore gegaan — 429 sonder oorlewendes. 'n Verdere 215 het op hul eerste patrollie vergaan. Ongeveer 30 000 van die 40 000 seemanne wat op U-bote gedien het, het omgekom.

Op 30 April 1945, na die dood van Adolf Hitler en in ooreenstemming met die laaste testament van Hitler, is Dönitz aangewys as die opvolger van Hitler as staatshoof, met die titel president van Duitsland en opperbevelhebber van die weermag. Op 7 Mei 1945 beveel hy Alfred Jodl, operasionele stafhoof van die *Oberkommando der Wehrmacht*, om die onvoorwaardelike Duitse oorgawe in Reims, Frankryk, te onderteken. Dönitz het as hoof van die Flensburgse regering, soos dit bekend geword het, aangebly totdat dit op 23 Mei deur die Geallieerde magte ontbind is.

Dönitz het self erken dat hy 'n toegewyde Nazi en ondersteuner van Hitler is; hy het antisemitiese oortuigings gehad. Ná die oorlog is Dönitz op drie aanklagte as 'n vername oorlogsmisdadiger in die Neurenberg-verhore aangekla: sameswering om misdade teen vrede, oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom te pleeg; beplan, inisieer en voer van oorloë van aggressie; en misdade teen oorlogswetgewing. Hy is nie skuldig bevind aan die pleeg van misdade teen die mensdom nie, maar wel aan die pleeg van misdade teen vrede en misdade teen oorlogswetgewing. Hy is tot tien jaar gevangenisstraf gevonnis; na sy vrylating woon hy in 'n dorpie naby Hamburg tot sy dood in 1980.

## Eksterne skakels