Milan Kundera

**Milan Kundera** (1 April 1929 – 11 Julie 2023) was 'n Tsjeggiese en Franse romansier. Kundera het hom in 1975 as balling in Frankryk bevind, waar hy in 1981 burgerskap bekom het. Sy Tsjeggo-Slowaakse burgerskap is in 1979 herroep, maar in 2019 is Tsjeggiese burgerskap aan hom toegeken.

Kundera se bekendste werk is *De ondraaglijke lichtheid van het bestaan* (roman, 1984; in die Nederlands vertaal deur Jana Beranová) (die Engelse titel daarvan is *The Unbearable Lightness of Being*). Voor die Fluweel-Revolusie van 1989 het die party aan bewind, die heersende Kommunistiese Party van Tsjeggo-Slowakye, sy boeke verban. Hy het 'n lae-profiel gehou en hom daarvan weerhou om met die media te praat. Hy was 'n mededinger vir die Nobelprys vir Letterkunde en is ook benoem vir ander toekennings.

In 1985 is die Jerusalem-prys aan Kundera toegeken, en in 1987 ontvang hy die Oostenrykse Staatsprys vir Europese Letterkunde. In 2000 ontvang hy die Herder-prys. In 2021 ontvang hy die Goue Orde van Verdienstelikheid van die president van Slowenië, Borut Pahor.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Milan Kundera is gebore op 1 April 1929 by Purkyňova 6 (Jan Evangelista Purkyně Str. no. 6) in *Královo Pole*, 'n distrik van Brno, Tsjeggo-Slowakye (die hedendaagse Tsjeggië) in 'n middelklas gesin. Sy vader, Ludvík Kundera (1891–1971), was 'n belangrike Tsjeggiese musikoloog en pianis wat gedien het as hoof van die Janáček Akademie vir Musiek en die Uitvoerende kunste in Brno van 1948 tot 1961. Sy moeder Milada Kunderová (gebore Janošíková) was 'n onderwyseres. Sy vader het in 1971 gesterf, en sy moeder in 1975.

Kundera het onder sy vader klavier leer speel en later musiekwetenskap en musikale komposisie bestudeer. Musikologiese invloede, verwysings en musieknotasie kan dwarsdeur sy werk gevind word. Kundera was 'n neef van die Tsjeggiese skrywer en vertaler Ludvík Kundera. In sy jeug is hy deur sy vader ondersteun in sy musikale strewe, en hy het ook sy vermoëns as komponis op die proef gestel. Sy toewyding tot musiek het uiteindelik verflou weens die feit dat sy vader nie 'n loopbaan as pianis kon begin nie omdat hy daarop aangedring om die musiek van die modernistiese Joodse komponis Arnold Schoenberg te speel. In 1984 het hy in herinnering geroep hoe "Kommunisme hom ewe veel as Strawinski, Picasso en Surrealisme betower en bekoor het."

Hy het lesings bygewoon oor musiek en komposisie aan Karelsuniversiteit in Praag, maar kort daarna oorgeskuif na die Rolprent- en Televisieskool van die Akademie vir Uitvoerende Kunste in Praag (FAMU) om die rolprentwese te studeer. In 1950 is uit die kommunistiese party geskop. Na die Inval van die Warskoupakt in Tsjeggo-Slowakye in 1968 was hy sy werk kwyt by die rolprentfakulteit.
In 1956 het Kundera vir die eerste keer getrou. Sy vrou was die operettesangeres Olga Haas, dogter van sy dosent Pavel Haas en sy vrou Sonia Jakobson, 'n dokter van Russiese afkoms wat die eerste vrou was van Roman Jakobson.

## Politieke aktivisme en professionele loopbaan 
Kundera se skorsing uit die Kommunistiese party is beskryf deur Jan Trefulka in his novelle, *Pršelo jim štěstí*, (*Luck Rained on Them*, 1962). Kundera het deelgeneem aan die vierde kongres van die Tsjeggiese skrywersunie in Junie 1967, waar hy 'n indrukwekkende toespraak gehou het.  In die toespraak het hy gefokus op die Tsjeggiese poging om 'n mate van kulturele onafhanklikheid onder sy groter Europese bure te handhaaf.

## Werke 
Alhoewel sy vroeë poëtiese werke sterk pro-kommunisties is,is sy romans nie uitermate ideologies gekleur nie. Kundera het herhaaldelik daarop aangedring dat hy 'n romanskrywer eerder as 'n polities gemotiveerde skrywer was. Politieke kommentaar het feitlik uit sy romans verdwyn na die publikasie van *De ondraaglijke lichtheid van het bestaan*, behalwe in verband met breër filosofiese temas. Kundera se fiksiestyl, verweef met filosofiese afwykings, is grootliks geïnspireer deur die romans van Robert Musil en die filosofie van Nietzsche.In 1945 het die tydskrif *Gong* sy vertaling van sommige van die werke van die Russiese digter Vladimir Majakovsky gepubliseer. Hy het oorspronklik in Tsjeggies geskryf, maar van 1985 af en vorentoe het hy 'n bewuste oorgang gemaak van Tsjeggies na Frans, wat uiteindelik sy taal van verwysing vir sy vertalings geword het.  Sy werk is wêreldwyd in meer as tagtig tale vertaal.
* *De grap* *()* (roman, 1967, in die Nederlands vertaal deur Jana Beranová) (Engelse titel: *The Joke*) .
* *Ptákovina* (Drama, 1969)
* *Afscheidswals* *()* (roman, 1970, vertaler, Jana Beranová). Engelse titel: *The Farewell Waltz* (Die oorspronklike Engelse titel was *The Farewell Party*) (Franse titel: *La Valse aux Adieux*) (1972) 
* *Het leven is elders* *()* (roman, 1973, vertaler, Jana Beranová). Engelse titel: *Life Is Elsewhere* (1969)
* *De dood zal me omhelzen bij de jasmijn* (gedigte, 1976, vertaler, Jana Beranová)
* *Het boek van de lach en de vergetelheid* *()* (roman, 1978, vertaler, Jana Beranová) (Engelse titel: *The Book of Laughter and Forgetting*) (1979)
* *Onsterfelijkheid* *()*  (roman, 1988, vertaler, Jana Beranová) (Engelse titel: *Immortality*) (1988)
* ''D'en bas tu humeras les roses* – rare boek in Frans, geïllustreer deur Ernest Breleur (1993) 
* *Het brute gebaar van de schilder* (essay, 2006, vertaler, Martin de Haan)
* *Een ontmoeting* (essay, 2009, vertaler, Martin de Haan) (Engelse titel: *Encounter: Essays* (Franse titel: *Une rencontre*) (2009)
* *Over de romankunst* (versamelde essays, besorg deur Martin de Haan)
* *Het feest der onbeduidendheid* (roman, 2014, vertaler, Martin de Haan) (Engelse titel: *The Festival of Insignificance*) (Franse titel: *La fête de l'insignifiance*) (2014)
* *The Apologizer* (2015)

## Verdere leesstof 
* Leonidas Donskis. *Yet Another Europe After 1984: Rethinking Milan Kundera and the Idea of Central Europe'' (Amsterdam Rodopi, 2012) 223 pp.  . online review
* Charles Sabatos.  "Shifting Contexts: The Boundaries of Milan Kundera's Central Europe," in *Contexts, Subtexts, and Pretexts: Literary Translation in Eastern Europe and Russia*, red. Brian James Baer (Amsterdam: John Benjamins, 2011), pp.&nbsp;19–31.
* Nicoletta Pireddu, "European Ulyssiads: Claudio Magris, Milan Kundera, Eric-Emmanuel Schmitt," in *Comparative Literature*, Spesiale uitgawe "Odyssey, Exile, Return" Red. deur Michelle Zerba en Adelaide Russo, 67 (3), September 2015: pp.&nbsp;67–86. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Webwerf oor Kundera
*  Steamthing.com Meer agtergrond oor die Dvořáček-affêre, plus 'n Engelse vertaling van Pešat se verklaring.