Franche-Comté

``

**Franche-Comté** (Frankoprovensaals ***Franche Comtât***, letterlik: *Vrygraafskap*) is 'n klein (16 202 km² teenoor die gemiddelde 24 762 km²) administratiewe gewes (Frans: *région*) van Frankryk. Dit verteenwoordig 3% van die Franse grondgebied en bevat vier départements: Doubs (25), Haute-Saône (70), Jura (39) en Territoire de Belfort (90). Terwyl die eerste drie elkeen in die omgewing van 5&nbsp;000 km² beslaan, is laasgenoemde minder as 600 km² groot en verteenwoordig dit die kleinste metropolitaanse département buite Parys. Franche-Comté het 1 786 munisipaliteite (Frans: *communes*) waarvan klein dorpies die grootste gedeelte uitmaak..
duimnael|links|250px|Rue du Château Pécauld in Arbois, Jura, Franche-Comté
Besançon, die streekshoofstad is 405 km van Parys, 200 km van Nancy, 226 km van Straatsburg, 155 km van Basel (Frans: *Bâle*), 177 km van Genève, 195 km van Lyon en 91 km van Dijon af geleë.

Die inwoners van  Franche-Comté staan bekend as die: Francs-Comtois - Francs-Comtoises.

## Geskiedenis 
duimnael|links|250px|Die Sitadel van Besancon
duimnael|links|250px|Belfortkasteel ingang

Die naam **Franche-Comté** verskyn nie amptelik voor 1366 nie; voor die datum is van *Comté de Bourgogne* (Graafskap van Boergondië) gepraat.

Die Comté de Bourgogne het deel gevorm van die Heilige Romeinse Ryk, maar dit het 'n groot mate van outonomie geniet. Met die uitsterwing van die manlike tak van die Graaf van Boergondië het die graafskap onder diverse verskillende invloede gekom (Frankryk, Hertogdom van Boergondië, Spanje), maar die gebied het deurlopend sy besonderse vryhede behou.

Die Spaanse tydperk kom op 'n manier ooreen met die bloeitydperk van Franche-Comté. Die tydperk van voorspoed is egter onderbreek deur die Tienjarige Oorlog (1634 – 1644) wat deel gevorm het van die Dertigjarige Oorlog. Die Graafskap van Boergondië het Spaans gebly, maar 'n paar jaar later het Louis XIV dit teruggeëis. Hy beset dit in 1668 maar moes dit weer in die Vrede van Aken teruggee.

Franche-Comté word beslis deel van Frankryk in 1678 deur die Vrede van Nijmegen, behalwe vir die Comté de Montbéliard wat eers  — vrywillig — Frans word op 18 Oktober 1793.

Tydens die Franse Revolusie word die provinsie Franche-Comté verdeel in drie départements : Jura, Doubs en Haute-Saône. Belfort is aan Haut-Rhin hertoegeken. Tydens die Frans-Duitse Oorlog van 1870 weerstaan die dorp, verdedig deur Kolonel Denfert-Rochereau, die Duitse beleëring. Die dorp open nie die stadhekke tot 16 Februarie 1871 nie en toe slegs in opdrag van die Franse regering, 'n paar weke na die ondertekening van die amptelike skietstilstand op 28 Januarie 1871. Die weerstand laat toe dat die dorp Frans bly na die anneksasie van Elsas Moselle. Sedert hierdie datum het die versterkings van die gebied (Frans: ''les Fortifications de l'Est'') 'n belangrike rol by die verdediging van die *Trouée de Belfort* (die "Poort van Belfort"), die stad Besançon en die roetes na die buurlande gespeel. 

In 1922 word die stad en omgewing as 'n département gevestig onder die naam Territoire de Belfort en word daarmee die vierde département van Franche-Comté.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Franche-Comté met sy groot aantal weerstandsvegters respek verdien.

## Geografie 
duimnael|regs|250px|Montmelon, Doubs - die Jura in die Lente
Franche-Comté is in die ooste van Frankryk geleë en die streek deel ongeveer 230 Kilometer landsgrens met Switserland.  Franche-Comté lê tussen Elsas en die région Champagne-Ardenne. Dit word in die weste deur Boergondië en in die suide deur die région Rhône-Alpes begrens. Die natuurlike grens met Switserland word deur die Juragebergte gevorm. Die Suidwesteleike punt van die Vogese lê ook in Franche-Comté.

Franche-Comté is bedek met uitgestrekte woude en is die mees beboste deel van Franryk met 42% van die oppervlak wat bebos is. Denne, eike en beukehoutbome kan hoogtes van tot 40 meter bereik. Die bosse word afgewissel met talle mere en riviere.

Ondergronds is daar meer as 9000 grotte en gangetjies wat die *Glacière* grot, wat reg deur die jaar indrukwende hoeveelhede ys bevat, en die Poudrey grot in sluit wat die grootste ondergrondse holte in Frankryk bevat. 

In die winter bied die streek se kombinasie van sneeu en berge ski en ander wintersportsoorte soos sneeutrek en hondesleetrek vervang. 

Bekende toeriste aantreklikhede sluit in die Hérissonvaterval, die blind vallei Baume-les-Messieurs, Saut de la Truite (waterval), Corniche de Goumois (krans), Ballon de Servance (ronde bergspits ), die Lisonfontein, La Motte uitkykpunt, die Cusancinvallei, die Les Croix pas en die Langouetteklowe.

## Landbou, Wyn en Kookkuns 
duimnael|links|250px|Morbierkaas
[duimnael|regs|250px|[Vin Jaune van die Chateau Chalon en ander plaaslike produkte]]
Franche-Comté is 'n landelike gebied en tradisionele nywerhede en boerdery metodes het tot 'n groot mate behoue gebly. Die woude van Franche-Comté onderhou tradisionele nywerhede soos speelgoed- en pypmaak sowel as die maak van ander klein houtvoorwerpe.

Franche-Comté is 'n beesboerdery gebied wat beide suiwel en vleis produkte lewer. 'n Aantal kase soos Comté, Morbier, Emmental, Mont d’or, Bleu de Gex, en Cancoillotte word vervaardig. Vleis gebaseerde lekkernye soos brési (gedroogte gerookte bief), Morteauwors, Luxeuil ham, Montbéliard wors, Ballon des Vosges (gerookte blad) kom uit Franche-Comté. Die delikatesse word met denne en jenewer gegeur.

## Ekstrene Skakels 
* Comité Régional du tourisme de Franche-Comté in Frans, Engels, Duits en Nederlands

## Verwysings