Lag

duimnael| Werkers wat in 'n klerefabriek lag.
**Lag** is 'n fisieke reaksie by mense wat gewoonlik bestaan uit ritmiese, dikwels hoorbare sametrekkings van die diafragma en ander dele van die respiratoriese stelsel, wat meestal voorkom in vorme van "hie-hie" of "ha-ha". Dit is 'n reaksie op sekere eksterne of interne stimuli. Lag kan spruit uit aktiwiteite soos om gekielie te word, of humoristiese verhale of gedagtes.  Dit word meestal beskou as 'n uitdrukking van 'n aantal positiewe emosionele toestande, soos vreugde, blydskap, geluk, verligting, ens. By sommige geleenthede kan dit egter veroorsaak word deur teenstrydige emosionele toestande soos verleentheid, verbasing of verwarring soos in die geval van 'n senuagtige gelag. Ouderdom, geslag, opvoeding, taal en kultuur is alles aanduidings  of iemand in 'n gegewe situasie kan lag. Sommige ander primaatspesies (sjimpansees, gorilla's en orangoetangs) toon geluide wat klink soos lag in reaksie op fisieke kontak soos stoei, 'n gejaag of wanneer hulle mekaar kielie. 

Lag is 'n deel van menslike gedrag wat deur die brein gereguleer word, wat mense help om hul voornemens in sosiale interaksie uit te klaar en 'n emosionele konteks aan gesprekke te bied. Lag word gebruik as 'n teken om deel te wees van 'n groep — dit dui op aanvaarding en positiewe interaksie met ander. Lag word soms as aansteeklik beskou en die gelag van een persoon kan selfs die gelag van ander uitlok as 'n positiewe terugvoer. 

## Natuur 
Lag kan beskou word as 'n hoorbare uitdrukking of 'n voorkoms van opgewondenheid en 'n innerlike gevoel van vreugde en geluk. Dit kan spruit uit grappies, 'n gekielie en ander stimuli wat nie heeltemal verband hou met die sielkundige toestand nie, soos stikstofoksied. Een groep navorsers het bespiegel dat geluide by babas so vroeg as 16 dae oud, se stemgeluide lag kan wees,  maar verdere navorsing toon dat dit 'n definitiewe lag by babas nader aan 15 weke tot vier maande voorkom.

Die navorser  het gesê: "Lag is 'n meganisme wat almal het; lag is deel van 'n universele woordeskat. Daar is duisende tale, honderdduisende dialekte, maar almal lag min of meer op dieselfde manier." Babas het die vermoë om te lag voordat hulle kan praat. Kinders wat blind en doof gebore word, behou steeds die vermoë om te kan lag.  

Provine argumenteer dat lag primitief en 'n onbewuste vokalisering is, hy voer ook aan dat dit waarskynlik geneties is. In 'n studie van die "Giggle Twins", 'n gelukkige tweeling wat van geboorte af geskei is en eers 43 jaar later weer herenig is, berig Provine dat "totdat hulle mekaar ontmoet het, nie een van hierdie buitengewone gelukkige dames iemand geken het wat soveel gelag het soos hulle het nie." Hulle het dit gerapporteer, selfs al is hulle deur hul aanneemouers bymekaar gebring, wat aangedui het dat hulle 'onheilspellend en bedroef' is. Hy het aangedui dat die tweeling se lag ooreenkomstig was, soos hul geluide en patrone, die beginstadium van hul lag en selfs hul sin vir humor.  

Norman Cousins het 'n herstelprogram ontwikkel wat megadosisse vitamien C bevat, saam met 'n positiewe houding, liefde, geloof, hoop en lag wat veroorsaak word deur Marx Brothers-films. "Ek het die vreugdevolle ontdekking gemaak dat tien minute van ware skaterlag 'n verdowingseffek gehad het en my minstens twee uur pynvrye slaap sou gee," het hy berig. "As die pyn-doodmaak-effek van die gelag verdwyn het, sou ons weer die rolprent-projektor aanskakel en sou dit weer tot 'n volgende pynvrye interval lei." 

Wetenskaplikes het opgemerk dat die ooreenkomste van lag is wanneer primate gekielie word, wat daarop dui dat lag 'n algemene verskynsel onder primaat spesies is.  

## Die brein 
[duimnael| Vrou wat in [Laos lag. ]]
duimnael| 'n Man wat lag.
Neurofisiologie dui aan dat lag verband hou met die aktivering van die ventromediale prefrontale korteks, wat endorfiene produseer.  Wetenskaplikes het gewys dat dele van die limbiese stelsel by lag betrokke is. Hierdie stelsel is betrokke by emosies en help ons met funksies wat nodig is vir oorlewing. Die strukture in die limbiese stelsel wat by lag betrokke is, is die hippokampus en die amigdala. 

: 

Sommige medisyne is veral bekend vir hul lag-eienskappe (soos etanol en cannabis), terwyl ander, soos salvinorien A (die aktiewe bestanddeel van *Salvia divinorum*), selfs die uitbars van 'n onbeheerbare gelag kan veroorsaak.

'n Navorsingsartikel is op 1 Desember 2000 gepubliseer oor die psigo-evolusie van lag (Panksepp 2000).  

## Gesondheid 
'n Skakel tussen lag en gesonde funksionering van bloedvate is in 2005 vir die eerste keer deur navorsers aan die Universiteit van Maryland Mediese Sentrum gerapporteer, omdat lag die uitwendigheid van die bloedvate, die endotel en die bloedvloei verhoog.  Drs. Michael Miller (University of Maryland) en William Fry (Stanford) noem dat verbindings wat deur die hipotalamus vrygestel word, reseptore op die endoteeloppervlak aktiveer om stikstofoksied vry te stel, wat lei tot dilatasie van vate. Ander kardiobeskermende eienskappe van stikstofoksied sluit in vermindering van inflammasie en verminderde plaatjie-aggregasie.  

Lag het 'n positiewe uitwerking op verskillende aspekte van biochemie. Daar is bewys dat dit lei tot vermindering in streshormone soos kortisol en epinefrien. As daar gelag word, stel die brein ook endorfiene vry wat fisieke pyn kan verlig. Lag verhoog ook die aantal teenliggaam selle en verhoog die doeltreffendheid van T-selle, wat lei tot 'n sterker immuunstelsel.  In 'n studie in 2000 is bevind dat mense met 'n hartsiektes 40% minder geneig was om te lag en in verskillende situasies, in vergelyking met mense van dieselfde ouderdom sonder hartsiektes.  

## In interaksie 
'n Aantal studies, met behulp van metodes van gespreksanalise en diskoersanalise, het die stelselmatige werking van lag in 'n verskeidenheid interaksies, van gemaklike gesprekke tot onderhoude, vergaderings en terapiesessies, gedokumenteer.  Navorsers het met opgeneemde interaksies gedetailleerde transkripsies geskep wat nie net die teenwoordigheid van lag aandui nie, maar ook kenmerke van die produksie en plasing daarvan. 

Hierdie studies bevraagteken verskillende aannames oor die aard van die lag. In teenstelling met opvattings dat dit spontaan en onwillekeurig is, dui navorsingsdokumente dat gelag opeenvolgend georganiseer en presies geplaas is, relatief tot die gesprek. Baie meer as net 'n reaksie op humor, is lag dikwels besig om delikate en ernstige oomblikke te bestuur. Meer as net 'n eksterne gedrag wat deur 'n innerlike toestand veroorsaak word, is lag baie kommunikatief en help dit om aksies uit te voer en verhoudings te reguleer. 

## Oorsake 
duimnael| Lag is 'n algemene reaksie op kielie.
Algemene oorsake vir lag is sensasies van vreugde en humor; Ander situasies kan egter ook lag aanwakker. 

'n Algemene teorie wat lag verklaar, word die **reliëfteorie** genoem. Sigmund Freud het dit in sy teorie opgesom dat lag spanning en 'psigiese energie' vrylaat. Hierdie teorie is een van die regverdigings van die oortuiging dat lag voordelig is vir 'n mens se gesondheid.  Hierdie teorie verduidelik waarom lag as 'n hanteringsmeganisme gebruik kan word as iemand ontsteld, kwaad of hartseer is. 

Filosoof John Morreall teoretiseer dat die menslike gelag sy biologiese oorsprong kan hê as 'n soort gedeelde uitdrukking van verligting by die ervaring van gevaar. Friedrich Nietzsche, daarenteen, het lag voorgestel as 'n reaksie op die gevoel van eksistensiële eensaamheid en sterflikheid wat slegs mense kan voel. 

Byvoorbeeld: 'n grap skep 'n teenstrydigheid en die gehoor probeer outomaties verstaan wat die teenstrydigheid beteken; as hulle suksesvol is met die oplossing van hierdie kognitiewe raaisel en hulle besef dat die verrassing nie gevaarlik was nie, lag hulle uit verligting. As die teenstrydigheid nie opgelos word nie, is daar geen gelag nie, soos Mack Sennett daarop gewys het: "as die gehoor verward is, lag hulle nie." Dit is een van die basiese wette van 'n komediant, waarna verwys word as akkuraatheid. Dit is belangrik om daarop te let dat die teenstrydigheid soms opgelos kan word en dat daar steeds nie gelag kan word nie. Omdat lag 'n sosiale meganisme is, kan 'n gehoor nie voel of hulle in gevaar is nie en lag kan nie plaasvind nie. Boonop het die omvang van die teenstrydigheid (en aspekte van die tydsberekening en ritme daarvan) te make met die hoeveelheid gevaar wat die gehoor voel en hoe hard of lank hulle lag. 

Lag kan ook voortgebring word deur te gekielie te word. Alhoewel die meeste mense dit onaangenaam vind, veroorsaak dit dat daar baie gelag word en dit word gereken as 'n (dikwels onbeheerbare) refleks van die liggaam.   

## Tipes 
duimnael| *Twee laggende mans* van Hans von Aachen, ongeveer 1574.
Lag kan geklassifiseer word volgens: 

# Intensiteit: om te giggel, om te skater, om uit die maag te lag of om uit te bars van die lag.   
# Openheid: om luidkeels te lag 
# Respiratoriese patroon: snorklag 
# Die emosie waarmee dit uitgedruk word: verligting, vreugde, blydskap, geluk, verleentheid, verwarring, senuweeagtige lag, paradoksale lag, beleefde lag, bose lag. 
# Die volgorde van toonhoogtes waarin dit produseer. Dit kan subjektief op die Andreoli- skaal gemeet word vir hartlikheid, met 'n hoër maatstaf wat groter robuustheid aandui, gewoonlik in 'n manlike aspek. 

Daar is tien verskillende soorte lag:  

# Etiket-lag: selfs as dinge nie snaaks is nie, vertrou mense op lag om met ander oor die weg te kom. 
# Aansteeklike lag: 'n kettingreaksie van gelag. 
# Senuweeagtige lag: angstigheid kan dikwels 'n gelag veroorsaak in 'n onderbewuste poging om spanning te verminder en te kalmeer. 
# Buiklag: as iets regtig skreeusnaaks is, hou mense hul buik vas. 
# Stil lag: behels dieselfde tipe diep asemhaling wat by maaggelag kom, maar daar is geen geluid nie. 
# Stresverligtende gelag: bestaan uit baie vorme, maar kom meestal in 'n uitbarsting voor. 
# Duiende gelag: lag sonder om jou mond oop te maak met die lippe geseël met 'n geluid wat binnesmonds geproduseer word.
# Snorklag: wanneer die lag deur die neus voorkom. 
# Ingeblikte gelag: gelag wat gereeld gehoor word op die TV-sitkom. 
# Wrede lag: lag tot ander mense se verleentheid. 

### Menslike lagstruktuur en anatomie 
'n Normale lag het die struktuur van "ha-ha-ha" of "ho-ho-ho". Dit is onnatuurlik en 'n mens is fisies nie in staat om 'n lagstruktuur van "ha-ho-ha-ho" te hê nie. Die gewone variasies van 'n gelag kom meestal voor in die eerste of finale noot in 'n reeks - daarom is "ho-ha-ha" of "ha-ha-ho" -gelag moontlik. Normale tydsduur met 'n buitengewone lang of kort intervalle vind nie plaas nie as gevolg van die beperking van stembande. Met hierdie basiese struktuur kan 'n mens 'n gelag herken ten spyte van individuele variante.  

Daar is ook vasgestel dat die oë tydens die lag as 'n refleks van die traankliere versag.  

## Negatiewe aspekte 
Lag is nie altyd 'n aangename ervaring nie en word geassosieer met verskeie negatiewe verskynsels. Oormatige lag kan tot katapleksie lei, en onaangename, oormatige opwinding en katapleksie kan as negatiewe aspekte van lag beskou word. Onaangename lag of 'skandelike vrolikheid', kom gewoonlik voor by mense met 'n neurologiese toestand, insluitend pasiënte met pseudobulbale gestremdheid, veelvuldige sklerose en Parkinson-siekte. Dit lyk asof hierdie pasiënte lag uit vermaak, maar dui dat hulle ongewenste gewaarwordinge ervaar. 

Oormatige opwekking is 'n algemene simptoom wat verband hou met manies-depressiewe psigoses en manie / hipomanie. Dit lyk asof diegene wat aan skisofreniese psigose ly, die teenoorgestelde is; hulle verstaan nie humor of kry geen vreugde daaruit nie. 'n Aanval beskryf 'n abnormale tyd waarin 'n mens nie die gelag of jou liggaam kan beheer nie en soms lei dit tot aanvalle of 'n kort tydjie van bewusteloosheid. Sommige mense glo dat 'n lagaanval 'n vorm van epilepsie is.  

## Lagterapie 
Lag word al baie jare as 'n terapeutiese hulpmiddel gebruik omdat dit 'n natuurlike vorm van genesing is. Lag is beskikbaar vir almal en dit bied voordele vir 'n persoon se liggaamlike, emosionele en sosiale welstand. Sommige van die voordele van die gebruik van lagterapie is dat dit spanning kan verlig en die hele liggaam kan verslap. Dit kan ook die immuunstelsel versterk en endorfiene vrystel om pyn te verlig. Lag kan ook help om hartsiektes te voorkom deur die bloedvloei te verhoog en die funksie van bloedvate te verbeter.  Sommige van die emosionele voordele sluit in die vermindering van angs, die verbetering van die algemene gemoedstoestand en vreugde in 'n mens se lewe. Dit is ook bekend dat lag allergiese reaksies verminder in 'n voorlopige studie wat verband hou met stofmytallergie-lyers.

Lagterapie hou ook 'n paar sosiale voordele in, soos die versterking van verhoudings, die verbetering van spanwerk en die vermindering van konflikte en om jouself aantrekliker vir ander te maak. Dus, of 'n persoon probeer om 'n terminale siekte die hoof te bied of net om hul stres- of angsvlakke te probeer hanteer, kan lagterapie 'n belangrike verbetering in 'n persoon se lewe wees.   

Ramon Mora-Ripoll het in sy studie oor *The Therapeutic Value of Laughter In Medicine* verklaar dat lagterapie 'n goedkoop en eenvoudige instrument is wat in pasiëntsorg gebruik kan word.  Dit is 'n instrument wat net voordelig is as dit ervaar en gedeel word. Versorgers moet die belangrikheid van lag besef en die regte aanslag hê om dit deur te voer. Hy het verder gesê dat aangesien hierdie tipe terapie nie wyd beoefen word nie, sal gesondheidsorgverskaffers moet leer hoe om dit effektief te gebruik. In 'n ander opname het navorsers gekyk hoe arbeidsterapeute en ander versorgers humor vir pasiënte as 'n terapie beskou en gebruik.  Baie mense was dit eens dat, hoewel hulle gemeen het dat dit voordelig is vir die pasiënte, die regte opleiding ontbreek het om dit effektief te gebruik. Alhoewel lag en humor in mediese toestande terapeuties gebruik is, was daar volgens Mora-Ripoll nie genoeg gegewens om dit duidelik te maak dat lag as 'n algehele genesingsmiddel gebruik kon word nie. Dit het wel aangedui dat bykomende navorsing nog nodig was, aangesien daar tot dusver nog nie goed-ontwerpte beheerde proewe uitgevoer is wat die terapeutiese effektiwiteit van lag bevestig nie.

In 2017 het 'n instansie in Japan 'n oop-ewekansige, beheerde proef uitgevoer om die gevolge van gelagterapie op lewensgehalte by kankerpasiënte te evalueer.  Die studie het lag-joga, komedie, narre en grappe gebruik. Die resultaat het getoon dat lagterapie nuttig was om die lewensgehalte en kankersimptome in sommige gebiede vir kankeroorlewendes te verbeter. Verbeterings is gesien in die gebied van depressie, angs en stresvlakke. Lagterapie moet saam met ander kankerbehandeling gebruik word.

## Navorsing 
Lag in die letterkunde,  is 'n onderwerp wat aandag in die geskrewe woord ontvang het vir duisende jare. Die gebruik van humor en lag in literêre werke is deur die antieke Griekse filosowe bestudeer en ontleed deur baie denkers en skrywers. Henri Bergson's *Laughter: An Essay on the Meaning of the Comic* (*Le rire*, 1901) is 'n noemenswaardige bydrae uit die 20ste eeu. 

### Antieke Griekeland 
#### Herodotus 
Vir Herodotus kan die lagers in drie soorte onderskei word:  

* Diegene wat onskuldig is aan oortreding, maar onkundig is oor hul eie kwesbaarheid 
* Die wat mal is. 
* Diegene wat oortuig is. 

Volgens Donald Lateiner berig Herodotus oor lag om geldige literêre en historiologiese redes. "Herodotus is van mening dat beide die natuur en die menslike natuur voldoende saamval, *of* dat laasgenoemde slegs 'n aspek of analoog van eersgenoemde is, sodat die uitslag voorgestel word."  

#### Hobbes 
Thomas Hobbes het die meerderwaardigheid van gelag in 'n veel wyer sin verstaan as die estetiese en kwasi-morele sin van Aristoteles, die saad van die meerderwaardigheidsteorie is beslis Grieks.  In Hobbes se eie woorde: "Die hartstog van lag is niks anders nie as skielike glorie wat spruit uit die skielike opvatting van 'n mate van ongeërgdheid in onsself, in vergelyking met die swakheid van ander, of met ons eie voorheen." 

#### Schopenhauer 
Die filosoof Arthur Schopenhauer wy die 13de hoofstuk van die eerste deel van sy groot werk, *The World as Will and Representation*, aan lag. 

#### Nietzsche 
Friedrich Nietzsche onderskei twee verskillende doeleindes vir die gebruik van lag. In 'n positiewe sin, gebruik die mens die komiese as terapie teen die beperkende grens van logika, moraliteit en rede. Hy het van tyd tot tyd 'n onskadelike ondergang van rede en swaarkry nodig en in hierdie sin het lag 'n positiewe karakter vir Nietzsche.  Lag kan egter ook 'n negatiewe konnotasie hê en dit kan gebruik word vir die uitdrukking van sosiale konflik. Dit word byvoorbeeld uitgedruk in *The Gay Science*: "Laughter - Laughing is to be schadenfroh, but with clear conscience." 

#### Bergson 
In *Laughter: An Essay on the Meaning of the Comic*, probeer die Franse filosoof Henri Bergson, bekend vir sy filosofiese studies oor materialiteit, geheue, lewe en bewussyn, die wette van die strokiesprent bepaal en die fundamentele oorsake van komiese situasies verstaan.  Sy metode bestaan uit die bepaling van die oorsake van die prent in plaas daarvan om die gevolge daarvan te ontleed. Hy het lag in verband met die menslike lewe, kollektiewe verbeelding en kuns gebring, om 'n beter kennis van die samelewing te hê.  Een van die teorieë van die opstel is dat lag as 'n kollektiewe aktiwiteit 'n sosiale en morele rol speel om mense te dwing om hul negatiewe denke uit te skakel. Dit is 'n faktor van eenvormigheid van gedrag, aangesien dit belaglike en eksentrieke gedrag veroordeel.  

#### Ludo Vici 
Anthony Ludovici het Hobbes en Darwin se gedagtes verder ontwikkel in *The Secret of Laughter*. Sy oortuiging is dat daar iets onheilspellends in lag is en dat die moderne alomteenwoordigheid van humor en die afgodery daarvan tekens is van 'n sosiale swakheid, aangesien instinktiewe toevlug tot humor 'n soort ontvlugting van verantwoordelikheid en optrede geword het. Ludovici het lag as 'n evolusionêre eienskap beskou en hy het baie voorbeelde van verskillende snellers vir gelag aangebied met hul eie duidelike verduidelikings.  

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
* Bachorowski, J.-A., Smoski, MJ, & Owren, MJ *Die akoestiese kenmerke van menslike gelag.* Journal of the Acoustical Society of America, 110 (1581) 2001 
* Bakhtin, Mikhail (1941). Rabelais en sy wêreld . Bloomington: Indiana University Press . ISBN  Bakhtin, Mikhail  Bakhtin, Mikhail 
* Chapman, Antony J .; Foot, Hugh C.; Derks, Peter (redakteurs), *Humor and Laughter: Theory, Research, and Applications*, Transaction Publisher, 1996.  ISBN &nbsp; 1-56000-837-7 . Books.google.com 
* Cousins, Norman, *Anatomy of an Illness As Perceptived by the Patient*, 1979. 
*  
* Fried, I., Wilson, CL, MacDonald, KA, en Behnke EJ. *Elektriese stroom stimuleer die gelag.* Nature, 391: 650, 1998 (sien pasiënt AK ) 
* Goel, V. & Dolan, RJ *Die funksionele anatomie van humor: skeiding van kognitiewe en affektiewe komponente.* Nature Neuroscience 3, 237 - 238 (2001). 
* Greig, John Young Thomson, *The Psychology of Comedy and Laughter*, New York, Dodd, Mead en geselskap, 1923. 
* 
* Ridder, Chris, *hou die lag die sleutel tot menslike bewussyn?* *Aeon Magazine Februarie 2019.* 
* Marteinson, Peter, *On the Problem of the Comic: A Philosophical Study on the Origins of Laughter , Legas Press, Ottawa, 2006. utoronto.ca* 
*  
* Voorsien, RR, *gelag .* American Scientist, V84, 38:45, 1996. ucla.edu 
* Provine, Robert R. (2001). Gelag: 'n wetenskaplike ondersoek . ISBN  Provine, Robert R. (2001).  Provine, Robert R. (2001).
*  opgeneem in boek: Sorell, Tom; Luc Foisneau (2004). "6" (PDF) . Leviathan na 350 jaar . Oxford University Press. pp. 139-66. ISBN  Sorell, Tom; Luc Foisneau (2004).  Sorell, Tom; Luc Foisneau (2004).
* Raskin, Victor, *Semantiese meganismes van humor* (1985). 
* MacDonald, C., *"A Chuckle a Day Keep the Doctor Away: Therapeutic Humor & Laughter"* Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services (2004) V42, 3: 18-25. psychnurse.org 
* Kawakami, K., et al., ''Oorsprong van glimlag en gelag: 'n Voorstudie* Early Human Development (2006) 82, 61–66. kyoto-u.ac.jp 
* Johnson, S., *Emotions and the Brain* Discover (2003) V24, N4. discover.com 
* Panksepp, J., Burgdorf, J., *"Laughing" rotte en die evolusionêre antecedente van menslike vreugde?* Fisiologie en gedrag (2003) 79: 533-547. psych.umn.edu 
* Milius, S., *kyk nie nou nie, maar lag die hond?* *Science News (2001) V160 4:55. sciencenews.org* 
* Simonet, P., et al., *Dog Laughter: Opgeneemde terugspeel verminder stresverwante gedrag in skuilinghonde se* 7de Internasionale Konferensie oor omgewingsverryking (2005). petalk.org 
* Ontdek Health (2004) *Humor & Laughter: Health Benefits and Online Sources*, helpguide.org 
* Klein, A. *Die moed om te lag: humor, hoop en genesing in die aangesig van die dood en sterf.* Los Angeles, CA: Tarcher / Putman, 1998. 
* Ron Jenkins *Subversive latter* (New York, Free Press, 1994), 13ff 
* Bogard, M. *Laughter en die gevolge daarvan vir groepe* . New York, New York: Bullish Press, 2008. 
* Humorteorie. Die formules van gelag deur Igor Krichtafovitch, Outskitspress, 2006, 
* Hans-Georg Moeller und Günter Wohlfart (Hrsg. ): *Gelag in Oosterse en Westerse filosofieë'' . Verlag Karl Alber, Freiburg / München 2010.  ISBN &nbsp; 978-3-495-48385-5

## Eksterne skakels 
* Het gelag die gedagtes gemaak?, Aeon tydskrif 
* The Origins of Laughter, chass.utoronto.ca 
* Menslike gelag tot 16 miljoen jaar oud, cosmosmagazine.com 
* Meer inligting oor gelotologie van die Universiteit van Washington, fakulteit. Washington.edu 
* WNYC se Radio Lab radioprogram: Is gelag net 'n menslike ding?, wnyc.org 
* Transkripsies van gelag, writtensound.com 
* , 99 klankvoorbeelde van menslike gelag 
* Uitgebreide opsomming van navorsing oor die voordele van gelag