Malcolm X

**Malcolm&nbsp;X** (gebore **Malcolm Little**, later **el-Hajj Malik el-Shabazz**; 19 Mei 1925 – 21 Februarie 1965) was 'n Afro-Amerikaner rewolusionêr en menseregte-aktivis wat die Muslim Mosque, Inc. (MMI) en die Organization of Afro-American Unity (OAAU) gestig het. Hy was ook 'n prominente figuur tydens die burgerregtebeweging tot sy sluipmoord deur lede van die Nasie van Islam (NOI) in 1965. Volgens 'n woordvoerder en minister vir die Nasie van Islam van 1952 tot 1964, waarna hy vertrek het, was hy 'n uitgesproke voorstander van swart bemagtiging en die bevordering van Islam binne die Afro-Amerikaanse gemeenskap. As 'n kontroversiële figuur wat daarvan beskuldig word dat hy geweld verkondig, is Malcolm X ook 'n gevierde figuur onder Swart mense en Moslems wêreldwyd vir sy strewe na rasse-geregtigheid.

Malcolm het sy adolessensie in 'n reeks pleeghuise en by verskeie familielede deurgebring, na sy vader se dood en sy moeder se hospitalisasie. Hy het verskeie misdade gepleeg en is in 1946 tot agt tot tien jaar tronkstraf gevonnis vir diefstal en inbraak. In die tronk het hy by die Nasie van Islam aangesluit en die naam Malcolm X aangeneem om sy onbekende Afrika-voorvaderlike van te simboliseer terwyl hy "die wit slawemeesternaam 'Little'" laat vaar het, en na sy parool in 1952 het hy vinnig een van die organisasie se invloedrykste leiers geword. Hy was 12 jaar lank die openbare gesig van die organisasie en het swart bemagtiging en skeiding van swart en wit Amerikaners bepleit, asook Martin Luther King Jr. en die hoofstroom burgerregtebeweging gekritiseer vir die klem op geweldloosheid en rasse-integrasie. Malcolm X het ook trots uitgespreek op sommige van die Nasie se maatskaplike welsynsprestasies, soos die gratis dwelmrehabilitasieprogram. Van die 1950's af is Malcolm X onderworpe aan dopgehou deur die Federal Bureau of Investigation (FBI).

In die 1960's het Malcolm X ontnugter geraak met die Nasie van Islam, sowel as met sy leier, Elijah Muhammad. Hy het daarna Soenni Islam en die burgerregtebeweging omhels nadat hy die Hadj na Mekka voltooi het en bekend geword as "el-Hajj Malik el-Shabazz", wat rofweg vertaal word na "Die Pelgrim Malcolm die Patriarg". Na 'n kort tydperk van reise deur Afrika het hy die Nasie van Islam in die openbaar verwerp en die Islamitiese Moslem Moskee, Inc. (MMI) en die Pan-Afrikanisme Organization of Afro-American Unity (OAAU) gestig. Gedurende 1964 het sy konflik met die Nasie van Islam toegeneem, en hy is herhaaldelik doodsdreigemente gestuur. Op 21 Februarie 1965 is hy in New York Stad vermoor. Drie Nasie-lede is van die moord aangekla en het 'n onbepaalde lewenslange vonnisse gekry. In 2021 is twee van die skuldigbevindings tersyde gestel. Spekulasie oor die sluipmoord en of dit deur leidende of bykomende lede van die Nasie, of deur wetstoepassingsagentskappe, bedink of bygestaan ​​is, duur al dekades voort.

Hy is postuum vereer met Malcolm X-dag, waarop hy in verskeie stede regoor die Verenigde State herdenk word. Honderde strate en skole in die VSA is ter ere van hom hernoem, terwyl die Audubon Ballroom, die plek van sy moord, gedeeltelik in 2005 herontwikkel is om die Malcolm X en Dr. Betty Shabazz Gedenk- en Opvoedkundige Sentrum te akkommodeer. 'n Postuum outobiografie, waaraan hy saam met Alex Haley gewerk het, is in 1965 gepubliseer.

## Vroeë jare 
### Kinderjare 
Malcolm Little is op 19 Mei 1925 in Omaha, Nebraska gebore, die vierde van sewe kinders van die in Grenada gebore Louise Little (née Langdon) en die in Georgia gebore Earl Little. Earl was 'n uitgesproke Baptiste-lekespreker, en hy en Louise was bewonderaars van die Pan-Afrikanisme aktivis Marcus Garvey. Earl was 'n plaaslike leier van die Universal Negro Improvement Association (UNIA) en Louise het as sekretaris en "takverslaggewer" gedien en nuus van plaaslike UNIA-aktiwiteite na *Negro World* gestuur; hulle het selfstandigheid en swart trots by hul kinders ingeskerp. Malcolm X het later gesê dat wit geweld vier van sy pa se broers doodgemaak het.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* Official website of the Estate of Malcolm&nbsp;X
* The Malcolm&nbsp;X Project at Columbia University
* Malcolm, website on the life and legacy of Malcolm&nbsp;X
* Malcolm Little (Malcolm&nbsp;X) file at Federal Bureau of Investigation
*