Tulp

**Tulpe** is meerjarige, bolagtige plante met mooi, helder blomme in die genus ***Tulipa***. Daar is sowat 75 wilde spesies, wat tot die familie Liliaceae behoort.

Die streke waar die plant natuurlik voorkom, is die Iberiese Skiereiland, deur Noord-Afrika tot Griekeland, die Balkan, Turkye, deur die Levant (Sirië, Israel, Palestina, Libanon, Jordanië) en Iran, noord tot Oekraïne, Suid-Siberië en Mongolië, en oos tot Noordwes-China.

Die blomme het ses afsonderlike meeldrade met helmdrade wat korter as die blomdekblare is. Elke stempel het drie afsonderlike lobbe, en die vrugbeginsel is bostandig met drie kamers. Die vrug is ’n ellipsoïdale kapsel (saaddoos) met ’n leeragtige bedekking. Elke kapsel bevat verskeie plat sade in twee rye.

## Blomdiagram

Tulip-flowerdiagram.svg

## Siektes 
duimnael|140px|Die gestreepte blomme wat deur ’n virus veroorsaak word.
*Botrytis tulipae* is ’n swamsiekte wat tulpe aantas en die plant eindelik laat vrot. Verskeie ander swamsiektes kan ook voorkom.

Blomme met veeragtig gestreepte kleure wat voorheen gewild was, word veroorsaak deur ’n mosaïekvirus wat deur ’n plantluis oorgedra word. Hoewel dit die blomme mooi laat lyk, verswak dit ook die plant. Sulke plante moet vernietig word. Vandag is dié virus feitlik uitgewis. Moderne veelkleurige blomme is die gevolg van doelbewuste verbastering en het soliede strepe, nie veeragtige kleure nie.

## Tuinbouklassifikasie 
duimnael|160px|'Yonina' is ’n divisie 6-kultivar.
duimnael|140px|'Flaming Parrot' is ’n divisie 10-kultivar.
In tuinbou word tulpe in 15 groepe (divisies) verdeel, hoofsaaklik na gelang van hul vorm en grootte.
* **Div. 1: Enkel-vroeg** – met kelkvormige enkelblomme, nie groter as 8&nbsp;cm breed nie. Blom vroeg- tot middelseisoen. Sowat 15 tot 45&nbsp;cm hoog.
* **Div. 2: Dubbel-vroeg** – met volle dubbelblomme, bakvormig en sowat 8&nbsp;cm breed. Plante sowat 30–40&nbsp;cm hoog.
* **Div. 3: Triomf** – kelkvormige enkelblomme tot 6&nbsp;cm breed. Plante 35–60&nbsp;cm hoog en blom middel- tot laatseisoen.
* **Div. 4: Darwin-hibried** – ovaalvormige enkelblom tot 8&nbsp;cm breed. Plante 50–70&nbsp;cm hoog en blom middel- tot laatseisoen.
* **Div. 5: Enkel-laat** – kelkvormig blomme tot 8&nbsp;cm breed, sommige het meer as een blom aan ’n stingel. Plante 45–75&nbsp;cm hoog en blom laatseisoen.
* **Div. 6: Lelieblommig** – die blomme het ’n besonderse nou "middel" met gepunte kroonblare.
* **Div. 7: Fraiingrig (Crispa)**
* **Div. 8: Viridiflora**
* **Div. 9: Rembrandt**
* **Div. 10: Papegaai**
* **Div. 11: Dubbel-laat** – Groot, swaar blomme. Plante 45-55&nbsp;cm hoog.
* **Div. 12: Kaufmanniana** – Waterlelie-tulp. Mediumgroot roomgeel blomme met rooi merke buite en geel in die middel. Plante 15&nbsp;cm hoog.
* **Div. 13: Fosteriana**
* **Div. 14: Greigii** – Pers blomme 15&nbsp;cm breed, stingels 25&nbsp;cm lank. Blare het bruin merke.
* **Div. 15: Wilde spesies**
* **Div. 16: Veelblommig** – nie ’n amptelike divisie nie; dié tulpe behoort tot die ander 15 divisies, maar word dikwels apart gelys omdat hulle meer as een blom per bol het.

Hulle kan ook geklassifiseer word volgens hul blomtyd:
* Vroegseisoen: enkel-vroeg, dubbel-vroeg, Greigii, Kaufmanniana, Fosteriana, wilde spesies
* Middelsiesoen: Darwin-hibried, Triomf, Papegaai
* Laatseisoen: enkel-laat, dubbel-laat, Viridiflora, lelieblommig, fraiingrig, Rembrandt

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Canadian National Capital Commission: "The Gift of Tulips" 
* Tulpe by die International Flower Bulb Centre 

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia