Johan Cruijff

**Hendrik Johannes Cruijff** (Nederlands: [ˈjoːɦɑn ˈkrœyf] ; * 25 April 1947 in Amsterdam; † 24 Maart 2016 in Barcelona), bekend as **Johan Cruyff**, was 'n Nederlandse sokkerspeler. Hy word as een van die grootste sokkerspelers van sy tyd beskou.

Hy het by Ajax Amsterdam, FC Barcelona, Los Angeles Aztecs, Washington Diplomats, Levante en die Nederlandse klub Feyenoord gespeel.

Die Johan Cruijff Schaal, ’n Nederlandse sokkertrofee, asook die Johan Cruijff ArenA, is na hom genoem.

In 1964 het hy sy debuut vor Ajax Amsterdam se eerste span gemaak. Hy het gou 'n kreatiewe vennootskap met afrigter Rinus Michels gevorm, wat die span se styl gevorm en * totaalvoetbal* gevestig het. *Totaalvoetbal* het die wêreld van sokker, wat destyds deur *Catenaccio* oorheers is, gerevolusioneer en ’n teenmodel geskep wat gekenmerk is deur aanvallende sokker, posisionele wisselings, aggressiewe druk, ’n hoë verdedigingslyn tot by die middellyn, en hoë balbesit. 

Van 1966 af het Ajax 'n reeks plaaslike titels gewen. In die vroeë 1970's, met Cruyff as die dominante speler en dirigent op die veld, het Ajax ook Europese klubsokker oorheers en die Europese Beker van 1971 tot 1973 en die Interkontinentale Beker in 1972 gewen. Nadat hy in die somer van 1973 by FC Barcelona aangesluit het, het hy onmiddellik sukses behaal as doelskieter en spelmaker, wat die klub, wat lank in die middel van die tabel gesukkel het, na die ligatitel in 1974 gelei het. By die 1974 FIFA Wêreldbeker in Wes-Duitsland was hy ook die dryfkrag en dominante speler vir die Nederlandse nasionale span, wat die publiek betower het met 'n verder ontwikkelde weergawe van *Totaalvoetbal*. Terug in Spanje het die titelverdediging in die 1974/75-seisoen misluk. In die daaropvolgende jare kon Cruyff nie die suksesse van die vroeë 1970's herhaal nie en het hy uiteindelik sy uittrede uit sokker in 1978 aangekondig.

Ná rampspoedige sakebeleggings is Cruyff gedwing om sy speelloopbaan voort te sit en, soos baie ander bekende spelers van daardie tyd, het hy na die Noord-Amerikaanse Sokkerliga verhuis, aanvanklik in Los Angeles en daarna in Washington. Na die bankrotskap van die Washington Diplomats het hy in die somer van 1981 na Ajax Amsterdam teruggekeer ná 'n tydperk in Spanje. Daar het hy die span na hul eerste ligatitel in jare gelei, gevolg deur die dubbel van die liga en KNVB-beker in 1983. Aangesien die klub geweier het om sy kontrak te hernu, het Cruyff na aartsvyande Feyenoord Rotterdam verhuis, waar hy as spelmaker en mentor vir 'n jong span weer die dubbel gewen het. Ná hierdie sukses het hy sy speelloopbaan in die somer van 1984 beëindig en gou as afrigter na die kantlyn verskuif. As tegniese direkteur het hy, soos hy as speler was, 'n eksponent en uitgesproke voorstander van 'n aggressiewe, skouspelagtige styl van aanvallende sokker geword. By Ajax van 1984 tot 1987 is hy die kampioenskap geweier, maar onder sy leierskap kon Ajax in 1987 die Europese Bekerwennersbeker wen, die eerste internasionale trofee vir en Nederlandse span in nege jaar.

In die somer van 1988 is hy deur FC Barcelona geteken, waar hy die sogenaamde Droomspan gebou het, waarmee hy die Spaanse ligatitel vier keer agtereenvolgens van 1990 tot 1994 gewen het en, as die kroon op die prestasie, die Europese Beker in 1992. Verder het sy innovasies in opleiding en jeugontwikkeling die grondslag gelê vir Barça se latere oorheersing in wêreldsokker vanaf die middel-2000's en 'n rewolusie in die sport ontketen. Met sy idees en verdere ontwikkelings van die Ajax-denkskool het Cruyff 'n model vir aanvallende, besitgebaseerde sokker geskep, wat in die daaropvolgende jare 'n onbetwiste leerstelling binne *Barça* geword het, gou na ander lande uitgevoer is deur sy volgelinge en leerlinge soos Pep Guardiola en Luis Enrique, en steeds wêreldsokker oorheers. Ná twee onsuksesvolle jare en 'n openbare vete met president Núñez, is Cruyff in Mei 1996 deur Barcelona afgedank.

Cruyff het hom daarna teruggetrek na 'n rol as 'n grys eminensie in wêreldsokker, waar hy agter die skerms as 'n invloedryke adviseur by Ajax en Barcelona gewerk het. Met heftigheid en passie het die enorm strydlustige Cruyff die nalatenskap van die aanvallende styl van sokker verdedig, nou bekend as *Cruyffismo*, die *post-Cruyffiaanse styl*, or eenvoudig die *Ajax-styl*. Hy het ook verskeie stigtings gestig om sokkerspelers van opvoedkundige geleenthede te voorsien en om te fokus op die ondersteuning van veral benadeelde kinders. Toe hy in 2016 aan kanker oorlede is, is sy nalatenskap van die post-Cruyffiaanse styl deur sy opvolgers as onbetwis beskou.

Verder het Cruyff talle frases en aforismes geskep wat die algemene omgangstaal in Nederland en in internasionale sokker betree het.

## Bronnelys 
* Andy Bollen: Fierce Genius. Cruyff's Year at Feyenoord. Pitch Publishing Ltd, London 2021, .
* Arthur van den Boogaard: *Het laatste seizoen.* Thomas Rap, Amsterdam 2021, .
* Auke Kok: *Johan Cruyff: Always on the Attack*. Simon & Shuster, London 2023. .
* Simon Kuper: *Barça: The rise and fall of the club that built modern football*, Short Books, London 2022.
* Dylan O’Connell: *The Ajax Way: How One Football Club Defines the Modern Game.* Pitch Publishing, Chichester 2024, .
* Steven Scragg: *The church that Cruyff built*, These Football Times / New York Times, 11. Oktober 2019.
* Jonathan Wilson: *The Barcelona Legacy: The Evolution of winning soccer Tactics from Cruyff to Guardiola*, Blink Publishing, London, 2018. .
* David Winner: *Brilliant Orange: The Neurotic Genius of Dutch Football.* Bloomsbury Publishing, London 2001. .

## Eksterne skakels