open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Proporsie

duimnael|Ligaamsproporsie
Die HAT omskryf proporsie as die verhouding tussen die onderdele van iets. Volgens die WAT is dit die gevormdheid of afmeting van iets in verhouding tot 'n ander deel of ander dele daarvan, bv. 'n gebou met eenvoudige, harmonieuse, mooi, pragtige proporsies. Die woord is van die Latynse *proportio* afkomstig, wat ‘deel’ beteken.

Proporsie verwys na balans, eweredigheid, harmonie. Dit is deel van 'n groter geheel, of hoeveelheid of getal wat deel van 'n groter geheel vorm: 'n Aanmerklike, aansienlike, beduidende, groot proporsie. Dit kan ook op persentasie en afmeting dui, bv. die mielieoes het vanjaar merkwaardige proporsies aangeneem. 

## Proporsie en Skaal 
Proporsie is die manier waarop dinge verband hou met hoeveelheid, verhouding of grootte as ŉ geheel – die manier waarop jy jou koffie met ŉ kwart koppie melk, driekwart koppie kookwater, saam met ŉ teelepel elk koffiepoeier en suiker aanmaak. Skaal, aan die ander kant, hou hoofsaaklik verband met slegs grootte – ŉ aandete eerder as bloot ŉ versnapering. In ontwerp werk die twee beginsels saam. As alles te vergelykbaar is volgens verhouding en volgens skaal, het die oog nie ŉ interessante pad om te volg nie, aangesien dit om ŉ spasie beweeg. Aan die ander kant, as alles te verskillend is, word die pad kras of te hobbelig. Om ŉ goeie balans te vind is die ideaal.

## Bronne 
Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal, soos by https://viva-afrikaans.org/portale/woordeboekportaal op 5 Junie 2019 besigtig

https://genotcahin.ru/feng-shui/21612-hoe-om-proporsie-in-versiering-te-gebruik.html

Woordeboek van die Afrikaanse Taal, soos by https://viva-afrikaans.org/portale/woordeboekportaal op 5 Junie 2019 besigtig
Alpha Antliae

**Alpha Antliae** (ook **α&nbsp;Antliae** of **α&nbsp;Ant** genoem) is die helderste ster in die sterrebeeld Lugpomp (Antlia), maar het nie ’n gewone naam nie. Dit is sowat 320&nbsp;ligjare van die Sonnestelsel af en is ’n K-tipe reusester met ’n skynbare magnitude van 4,25. Dit het ’n massa van 2,2&nbsp;sonmassas en het uitgesit tot 41 keer die sonradius. Dit het net 41% van die metale van die Son (elemente benewens waterstof en helium).

α Ant se helderheid wissel na in 1879 berig is tussen ’n magnitude van 4,22 en 4,29, maar dit is nog nie in die moderne tyd bevestig nie. Sy evolusiestatus is nie duidelik nie, maar dit val na verwagting in die asimptotiese reusetak, met ’n onaktiewe koolstofkern.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alpha Apodis

**Alpha Apodis** (ook bekend as **α&nbsp;Apodis** of **α&nbsp;Aps**) is die helderste ster in die sterrebeeld Paradysvoël (Apus), met ’n skynbare magnitude van 3,825. Met ’n deklinasie van  is dit ’n sirkumpolêre ster in ’n groot deel van die Suidelike Halfrond. Dit kan snags uitgeken word deur ’n denkbeeldige lyn deur Alpha Centauri en Alpha Circini te trek en dit tot by die hemelsuidpool te verleng.

Dit is ’n K-tipe reusester van spektraaltipe K2,5&nbsp;III, wat daarop dui dat dit die waterstof in sy kern opgebruik en weg van die hoofreeks beweeg het. Dit het uitgesit tot 48 keer die sonradius en straal 980 soveel lig uit as die Son. Die fotosfeer het ’n effektiewe temperatuur van 4&nbsp;256&nbsp;K en dit het dus die tipiese oranje skynsel van K-tipe sterre. 

Die ster is sowat 430&nbsp;ligjare van die Sonnestelsel af. Dit is onduidelik of dit ’n metgeselster het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Altair

**Altair** (ook **Alpha&nbsp;Aquilae** of **α&nbsp;Aql** genoem) is die helderste ster in die sterrebeeld Arend en die 12de helderste ster aan die naghemel. Dit is tans in die G-wolk: ’n nabygeleë interstellêre wolk, ’n versameling van gas en stof. 

Altair is ’n A-tipe hoofreeksster met ’n skynbare magnitude van 0,77 en is een van die hoekpunte van die asterisme Winterdriehoek in die Suidelike Halfrond (in die Noordelike Halfrond word dit die Somerdriehoek genoem). Die ander twee hoekpunte van die Winterdriehoek is Deneb en Vega. Dit is 16,7&nbsp;ligjare van die Sonnestelsel af en is een van die naaste sterre wat met die blote oog gesien kan word.

Altair roteer vinnig, met ’n spoed by sy ewenaar van sowat 286&nbsp;km/s. Ander interferometriese studies met verskeie teleskope in die infrarooi het dit bevestig.

Die ster se Bayer-naam is "Alpha Aquilae". Die tradisionele naam, "Altair", word sedert die Middeleeue gebruik en is ’n afkorting van die Arabiese frase  *an-nasr aṭ-ṭāʼir*, "die vlieënde arend".

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*Star with Midriff Bulge Eyed by Astronomers, JPL, 25 Julie 2001.
*PIA04204: Altair, Nasa. Foto deur Palomar.
*Altair by SolStation.
* Foto van Altair van Aladin.
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Afrikaanse Protestantse Akademie

Die **Afrikaanse Protestantse Akademie** (APA) is 'n privaat Christelike Afrikaanse voorsiener van tersiêre onderrig. Volgens die privaat hoëronderwysinstelling se webtuiste is hul doelwit "om uitnemende tersiêre onderrig in Afrikaans te bied, vanuit ’n klassiek-Christelike vertrekpunt, aan die hand van geakkrediteerde tersiêre onderwysprogramme, om so ons hedendaagse samelewing met ’n Bybelse lewensbenadering te ontmoet." Die APA se leuse is: “Ou Spore – Nuwe Weë” en volgens hul webwerf "ontwikkel [die instelling] leiers akademies in Afrikaans wat streef na ’n lewe van klassieke Christelike skoonheid, harmonie en wysheid saam met ander."

## Ontstaan
Die Afrikaanse Protestantse Akademie NPC (APA) het in 1988 ’n nederige, dog gefokusde begin gehad as teologiese skool van die Afrikaanse Protestantse Kerkverband. In 1999 is die APA amptelik as privaat tersiêre instelling by die Departement van Hoër Onderwys geregistreer met die bevoegdheid om die grade B.A. (’n kwalifikasie in die geesteswetenskappe) en B.Th. (’n kwalifikasie in die teologie) toe te ken. In 2017 is die Nagraadse Gevorderde Onderwyssertifikaat (NGOS) geakkrediteer. Die APA is sedert 1999 onder private bestuur en het geen voorvereistes aan studente oor kerklidmaatskap, ras of kultuur nie. Die APA is ’n geregistreerde private akademie in tersiêre onderwys wat strewe na die ideaal van ’n vrye Christelike universiteit in Afrikaans.

## Ligging
Die APA se kampus is geleë te Farenden Str. 430, Sunnyside, Pretoria. Die APA is by die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding as ‘n privaat tersiêre onderwysinstelling geregistreer kragtens die Hoër Onderwyswet van 1997 onder die Registrasienommer 1999/HE08/001, en is 'n maatskappy sonder winsoogmerk.

## Kwalifikasies 
Die APA bied SCHOLA SCRIPTA, 'n kursus in Latyn, aan. Dit is ‘n korrespondensiekursus wat uit 4 modules bestaan. 

Wat voorgraadse programme aanbetref word 'n Baccalaureus artium-graad, 'n BDIV-graad (Baccalaureus-graad in Teologie) en vanaf 2024, 'n Baccalaureusgraad in Sosiale Wetenskappe (BSocSci), aangebied.

Wat nagraadse studies aanbetref, bied die APA 'n NGOS (Nagraadse Onderwyssertifikaat) aan. Die doelwit van die sertifikaat is die opleiding van onderwysers vir die Senior- (Graad 7-9) en Verdere Onderrig- en Opleidingsfase (Graad 10-12).

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* amptelike webtuiste
Hebreeuse Universiteit van Jerusalem

Die **Hebreeuse Universiteit van Jerusalem** (Hebreeus: הַאוּנִיבֶרְסִיטָה הַעִבְרִית בְּיְרוּשָׁלַיִם, Ha-Universita ha-Ivrit bi-Yerushalayim; Arabies: الجامعة العبرية في القدس‎, Al-Jami'ah al-Ibriyyah fi al-Quds; afgekort tot HUJI) is Israel se tweede oudste universiteit, met 'n hoeksteen wat in 1918 gelê is, te wete dertig jaar voor die totstandkoming van die Staat van Israel. Toe die instelling sy deure op 1 April 1925 geopen het, was dit nog 'n navorsingsentrum, maar reeds drie jaar later is met 'n onderrigprogram begin.

Die Hebreeuse Universiteit het drie kampusse in Jerusalem en een in Rehovot Die wêreld se grootste biblioteek van Joodse studies is geleë op die universiteit se Edmond J. Safra Givat Ram kampus.

Die universiteit het vyf geaffilieerde onderrig-hospitale, insluitende die Hadassah Mediese Sentrum, sewe fakulteite, meer as honderd navorsingsentrums, en drie-honderd-en vyftien akademiese departemente. Met ingang 2018 het 'n derde van al die doktorale kandidate in Israel by die Hebreeuse Universiteit gestudeer. 

Die eerste raad van goewerneurs het Albert Einstein, Sigmund Freud, Martin Buber, en Chaim Weizmann ingesluit. Vier van Israel se presidente en vier van Israel se eerste ministers is alumni van die universiteit. Met ingang 2018 was daar reeds vyftien Nobelprys wenners, twee *Fields medaljewenners*, en drie Turing-prys wenners geaffilieer met die universiteit.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Hamal

**Hamal** (ook **Alpha Arietis** of **α Ari** genoem) is die helderste ster in die sterrebeeld Ram (Aries). 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* GJ 84.3, Hamal in die Gliese–Jahreiß-katalogus (*Preliminary Version of the Third Catalogue of Nearby Stars*, W. Gliese en H. Jahreiss, 1991, CDS ID V/70A.)
* Foto van Hamal van Aladin.
* "The Constellations and Named Stars", Purple Hell.
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Giacomo da Lentini

duimnael|Giacomo da Lentini
**Giacomo da Lentini** (in Italiaans ook **Jacopo da Lentini** of soms kort ***il Notaro*** genoem, soos hy homself in sy werke te kenne gegee het; * omstreeks 1210 in Lentini, Sisilië; † omstreeks 1260 - die presiese datum en plek van sy afsterwe is onbekend) was 'n notaris aan die hof van Frederik II, keiser van die Heilige Romeinse Ryk en koning van Sisilië, te Palermo en die belangrikste verteenwoordiger van die Sisiliaanse Digterskool (*Scuola siciliana*), 'n groep van digters aan wie die eerste liriek in die Italiaanse volkstaal (*volgare*) toegeskryf word.

Volgens oorlewering het Giacomo da Lentini, wat vermoedelik in die laat 1220's in Bologna of Napels in die regte gestudeer het, sonnette as nuwe gedigvorm ingevoer, en al kan moderne literêre navorsing hierdie stelling nie met sekerheid bevestig nie, is sy sonnette in die oorgelewerde Toskaanse bewerking die oudste bekende voorbeelde van hierdie genre. Ook was hy die eerste Italiaanse digter wat die Oksitaanse literêre tematiek van hoofse en ridderlike liefdesliriek in die Italiaanse literatuur ingevoer het. Styl en taalkeuses is aan die Provensaals-Oksitaanse voorbeelde ontleen, maar Da Lentini het as adellike sy eie gesofistikeerde hoofse stempel op die Sisiliaans-Italiaanse variant daarvan afgedruk.

Alle oorgelewerde veertig lirieke werke van Da Lentini - waaronder sy befaamde sonnette, *canzoni* (liedere), *tenzoni* (poëtiese debatvoering) en een *discordo* (poëtiese meningsverskil) wentel om die geïdealiseerde liefdesverhouding met 'n hoogstaande dame. Die oorspronklike tekste in die Sisialiaanse dialek het verlore gegaan sodat sy hele literêre nalatenskap uit Toskaanse bewerkings bestaan.

Die rondtrekkende karakter van die destydse koningshof het verseker dat die Sisiliaanse skool se digkuns in 'n groter gebied erkenning geniet het. Da Lentini is deur sy tydgenote vereer, net soos deur die volgende generasies van digters. Die meesterdigter Dante Alighieri het hom onsterflik gemaak in sy *Purgatorio* (XXIV, 55-57).

## Verwysings
Petipa-broers

duimnael|308x308px|**Lucien Petipa**
Die broers **Lucien en Marius Petipa** was van die beste balletdansers van die 19e eeu. Marius Petipa het veral as choreograaf uitgeblink en hy word as die vader van die klassieke ballet beskou. Die beroemde balletfamilie Petipa was uit Frankryk afkomstig, waar Jean Antoine Petipa (1796- 1855) as choreograaf aan die Théâtre de Bordeaux verbonpe was.

Nadat hy in Brussel, Parys en Madrid gewerk het, het hy na St. Petersburg vertrek, waar hy in 1848 dosent geword het aan die Keiserlike Balletskool. Sy seuns Lucien Petipa (1815- 1898) en veral Marius Petipa (1819- 1910) het daar wêreldroem verwerf. Lucien het van sy vader balletonderrig ontvang en sy debuut in 1840 in die Paryse Opera gemaak. Hy was een van die beste dansers van sy tyd, en sy belangrikste dansmaat was Carlotta Grisi (1819- 1899).

Lucien het die ballet *Sakountala* (1858) geskep. In 1865 het hy leier van die balletgeselskap by die Paryse Opéra geword en vir die geselskap die ballet *Namouna* op musiek van Lalo geskep (1882). Marius Petipa word oor die algemeen beskou as die vader van die klassieke ballet. Hy is ook deur sy vader onderrig en het in 1838 in Nantes sy debuut gemaak. In 1847 het hy 'n eenjaarkontrak met die Marijinskiteater in St. Petersburg aangegaan, waar hy vir die res van sy loopbaan gebly het.

In 1854 is hy met Marie Soerovsjikova (1836- 1882) ‘n leerling aan die Keiserlike Balletskool, getroud, en in dieselfde jaar het hy dosent aan hierdie balletskool geword. In 1858 het Marius Petipa sy eerste oorspronklike ballet vir die Marijinskiteater geskep, naamlik *Un* *mariage sous la régence*. In 1862 het hy Jules Perrot as eerste choreograaf opgevolg, 'n stap wat die regstreekse gevolg was van die oorweldigende sukses wat hy met sy ballet *La fifle du pharaon* behaal het.

Marius Petipa word as een van die beste choreograwe van alle tye beskou. Hy het altyd die verwerkingsmoontlikhede van onderwerpe ondersoek en vir elke produksie het hy 'n uitgebreide skema opgestel. Hy het die komponiste van gedetailleerde planne voorsien oor die aantal mate, instrumentasie en aksente in die balletmusiek. Hy is as 'n tiran beskou en was gevolglik nie baie gewild onder sy kollegas nie. 'n Baie begaafde choreograaf soos sy assistent Ljel Ivanovitsj Ivanof (1834-1901), skepper van *Casse-Noisette* ("Die Neutkraker"; 1892) en *Le lac des* *cygnes* ("Swanemeer"; 1895), het voortdurend in die skadu van Petipa geleef. 
duimnael|295x295px|**Marius Petipa**
Nog 'n belangrike assistent van Petipa was Enrico Cecchetti (1850-1928). Petipa het meer as 60 ballette geskep en vir heel party verwerkings van ander ballette gesorg. Hy is in 1903 gedwing om hom aan die balletwêreld te onttrek vanweë die mislukking van sy ballet *Le miroir* *magique* ("Die towerspieël").

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 22, bl. 175
Pan Twardowski

duimnael|200px|*Pan Twardowski en die duiwel*. Skets deur Michał Elwiro Andriolli.

**Pan Twardowski** is in die Poolse folklore en letterkunde ’n towenaar wat ’n ooreenkoms met die duiwel aangaan. Hy verkoop sy siel in ruil vir spesiale magte – soos om die gees van die Poolse koning Sigismund August se oorlede vrou op te roep – maar kom eindelik ’n tragiese lot oor. Die verhaal van Pan Twardowski bestaan in verskeie uiteenlopende weergawes en dien as basis vir talle fiksiewerke, insluitend een deur Adam Mickiewicz.

## Legende 
thumb|200px|*Pan Twardowski word deur die duiwel ontvoer*. Skildery deur Ignacy Gierdziejewski.

Volgens ’n ou legende is Twardowski ’n edelman (*szlachta*) wat in die 16de eeu in Krakow woon. Hy gaan ’n ooreenkoms met die duiwel aan in ruil vir groot wysheid en towerkragte. Twardowski wil egter die duiwel uitoorlê en laat ’n spesiale klousule by die ooreenkoms inwerk dat die duiwel slegs Twardowski se siel hel toe kan neem tydens ’n besoek aan Rome – ’n plek waarheen die towenaar nooit van plan is om te gaan nie. Twardowski kan glo die koningin se gees deur middel van ’n towerspieël oproep om die treurende koning te troos. Volgens ’n legende was dit moontlik om die toekoms in die spieël te sien totdat dit in 1812 deur Napoleon Bonaparte van Frankryk gebreek is toe hy in die spieël gesien het hoe hy voor Rusland terugval en sy ryk tot ’n val kom.

Pan Twardowski het na bewering ook tyd in die stad Bydgoszcz deurgebring, waar ’n beeld van hom aangebring is in die venster van ’n huurkamer wat op die Ou Dorp afkyk. Om 13:13 en 21:13 gaan die venster oop en maak "Twardowski" sy verskyning, gepaardgaande met vreemde musiek en ’n duiwelse gelag. Hy maak ’n buiging, wuif met sy hand en verdwyn dan weer. Hierdie vertoninkie lok skares toeskouers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  “Die duiwel land op die maan in wetenskapfiksieprent gebaseer op Poolse legende”
Kontras

duimnael|Kontrasterende boustyle
**Kontras** is die verskil tussen mense, dinge, idees of situasies wat met mekaar vergelyk word. Dit kom voor wanneer twee sake teenoor mekaar gestel word en daarom teenoorgesteldes is. Bv. Die nat kol op die droë handdoek, of die nietige miskruier en die magtige olifant.

Kontras dui op ’n teenstellende verskil en word gewoonlik gebruik met betrekking tot lede van 'n algemene klas, beskou in 'n verhouding van naasmekaar- of teenoorstelling, wat verskil in eienskappe uitbring. Bv. Die twee vorm 'n sterk kontras met mekaar.

## Kontras in kuns 
duimnael|alt=
Kontras word ook gebruik in die konteks van die beeldende, versierings- en toonkuns, wanneer komposisionele toestand of effek verkry word deur die naasmekaar- of teenoorstelling van verskillende lyne, kleure, klanke. 'n Skildery in wit en swart het sterk kontraste. Direkte (regstreekse) kontras word gevorm deur twee kleure wat direk teenoor mekaar op die kleurwiel lê, terwyl drievoudige kontras gevorm word deur drie kleure wat in 'n driehoek teenoor mekaar op die kleurwiel lê. Dubbelverdeelde kontras word gevorm deur die twee kleure van 'n direkte kontras saam met die kleure wat net langs dié twee kleure lê, en verdeelde kontras word gevorm deur 'n kleur saam met die twee kleure wat direk aan weerskante van die teenoorgestelde kleur op die kleurwiel lê.

## Kontras in logika 
Dit is die relasie tussen twee bewerings (proposisies), waarvolgens beide tegelyk bevestig, maar nie tegelyk ontken kan word nie: "Sommige dae is warm" staan in kontras met "sommige dae is nie warm nie", omdat beide bewerings tegelyk waar, maar nie tegelyk vals kan wees nie.

## Psigologiese kontras 
Dit is die verhoogde gewaarwording van die verskil tussen twee teenoorgestelde sensasies of ander bewussynsinhoude wanneer hulle gelyktydig (gelyktydige of simultane kontras) of onmiddellik na mekaar (opeenvolgende of suksessiewe kontras) waargeneem word. Bv. deur kontras smaak 'n suurlemoen suurder na suiker.

## Kontrasoordrag in fotografie 
duimnael
In fotografie en die filmwese dui kontras op die verhouding tussen twee helderhede van 'n onderwerp wat gefotografeer word en die weergawe van so 'n verhouding op 'n projeksie- of beeldskerm.

## Kontras in statistiek 
Kontras is ’n lineêre funksie van hoeveelhede *x1, …, xn*, bv. waarnemings of parameters, met bekende koëffisiënte. Bv. *L = a1x1 + … + anxn*, waarvan die som van die koëffsiënte nul is *(∑ai = o)*, word 'n kontras genoem. Twee kontraste *L1 = ∑aixi en L2 = ∑bixi* word ortogonaal genoem indien *∑aibi = 0*. Kontraste word veral gebruik op die gebied van variansieanalise om 'n aantal parameters gelyktydig te ondersoek.

## Bronne 
* Woordeboek van die Afrikaanse Taal, elektronies beskikbaar by https://viva-afrikaans.org/portale/woordeboekportaal, soos op 5 Junie 2019 besigtig.
Arcturus

**Arcturus** (ook **Alpha&nbsp;Boötis** of **α&nbsp;Boo** genoem), is die helderste ster in die sterrebeeld Veewagter (Boötes), die vierde helderste ster aan die naghemel en die helderste ster in die Noordelike Halfrond. Saam met Spica en Denebola (of Regulus, na gelang van die bron), maak Arcturus deel uit van die asterisme Lentedriehoek.

Arcturus is teen 36,7&nbsp;ligjare van die Son af redelik naby. Dié rooireus van spektraaltipe K0&nbsp;III is sowat 7,1&nbsp;miljard jaar oud, het die waterstof in sy kern opgebruik en weg van die hoofreeks beweeg. Sy massa is 1,08 keer so groot soos die Son s’n, maar dit het uitgesit sodat sy deursnee 25,4 keer dié van die Son is. Dit is sowat 170 keer so helder.

## Naam
Die ster se Bayer-naam is "Alpha Boötis" en sy Flamsteed-naam "16&nbsp;Boötes". Sy tradisionele naam, "Arcturus", kom van die Antieke Griekse Ἀρκτοῦρος *Arktouros*, "Wagter van die Beer". Dit is minstens sedert die tyd van Hesiodus onder dié naam bekend.

In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Arcturus " vir die ster goedgekeur. 

## Waarneming
thumb|links|200px|Optiese beeld van Arcturus (DSS2 / MAST / STScI / NASA)

Met ’n skynbare magnitude van &minus;0,05 is Arcturus die helderste ster in die Noordelike Halfrond en die vierde helderste ster in die lug, naas Sirius (&minus;1,46), Canopus (&minus;0,72) en Alpha Centauri (gekombineerde magnitude van &minus;0,27). Die dubbelster Alpha Centauri AB se twee komponente is egter albei dowwer as Arcturus. Dit maak Arcturus die derde helderste ster, net voor Alpha Centauri&nbsp;A (amptelik bekend as Rigil Kentaurus) met sy skynbare magnitude van . 

Die Franse wiskundige en sterrekundige Jean-Baptiste Morin het Arcturus in 1635 in die dag met ’n teleskoop gesien, die eerste ster behalwe die Son en supernovas waarmee dit gebeur het.  Arcturus is al net voor sonsondergang met die blote oog gesien.

Sterrekundiges noem enige element swaarder as waterstof en helium metale. Arcturus het net sowat ’n derde van die metale van die Son en is moontlik ’n Populasie II-ster.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* Arcturus by SolStation.com
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Voetpad

'n **Voetpad** is 'n pad wat alleenlik deur voetgangers gebruik is. Daar is verskeie soort voetpaaie - voetpaaie wat langsaan 'n gewone pad loop, voetpaaie wat deur beboude gebiede loop, voetpaaie wat deur die platteland loop ensovoort.

In baie dele van die wêreld gaan voetpaadjies al duisende jare terug. In Engeland, byvoorbeeld, dateer sommige voetpaadjies terug tot 5000 vC. Voordat mense perde of karre begin gebruik het, was voetpaaie die enigste manier waardeur hulle van een dorp na 'n ander kan beweeg.

Deesdae is daar baie paaie sypaadjies (wat eintlik ook voetpaadjies is) om voetgangers en voertuigverkeer van mekaar te skei. Op sommige paaie is sulke sypaadjies, veral in stedelike gebiede, geplavei, maar veral op die platteland kan die sypaadtjie dalk net 'n oop strook land aan die kant van die pad wees. In groot dorpe is baie paaie wat vroeër deur voertuie gebruik is, na voetganger-alleen-deurgange omgeskep.

Sommige voetpaaie wat deur die platteland loop word deur die plaaslike bevolking vir alledaagse doeleindes gebruik maar andere voetpaaie, veral dié in natuurreservate, word vir ontspanningsdoeleindes gebruik. Sulke voetpaaie is ook as staproete bekend en word dikwels deur die natuurreservate owerhede ondergehou.

## Galery 
## Verwysings
Dopstelsel

Die **dopstelsel** was ‘n gebruik waarvolgens ‘n paar maal per dag ‘n sopie ligte wyn aan die arbeiders op die wynproduserende plase in die Boland verskaf is.

Die VOC het gereeld aan die opvarendes op hul skepe en aan hul slawe aan die Kaap ‘n sopie wyn verskaf. Ook die Hugenote was gewoond om  wyn aan ‘n arbeider te verskaf, want van oudsher was dit ‘n Franse gebruik. Dit lê dus voor die hand dat hierdie gebruik deur die blanke nedersetters aan die Kaap voortgesit is.

Op die wynplase in die Wes-Kaap is gewoonlik minstens drie maal per dag aan die arbeiders wyn verskaf -  normaalweg teen die tyd vir ontbyt, middagete en uitvaltyd (dus die sogenaamde loopdop). Meesal was dit die witwyn bekend as vaaljapie. Vir die boer was dit voordelig, want so het hy van oortollige wyn ontslae geraak. Helaas het die stelsel alkoholisme in die hand gewerk en tot groot maatskaplike probleme onder  die plaasarbeiders aanleiding gegee.

Drankwet no. 30 van 1928 het die boere verbied om aftrekkings van die arbeiders se salarisse te maak om vir die verbruikte hoeveelheid wyn te betaal. Van toe af moes boere die wyn gratis verskaf, slegs aan manlike werknemers van 21 jaar of ouer, net meer as ‘n ½ liter in totaal per dag en in ten minste 3 gelyke dele met ‘n tussenpose van minstens twee uur. Alhoewel die tradisie diep gewortel was in die kultuur op die wynplase, het wetgewing van 1963 en 2003 die dopstelsel byna uitgewis.
Panyaza Lesufi

**Andrek "Panyaza" Lesufi** (gebore 4 September 1968 in Edenvale, Transvaal) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat in Oktober 2022 as die sewende premier van Gauteng aangestel is. Hy was voor dit die Lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Onderwys in Gauteng en die ondervoorsitter van die African National Congress (ANC) in daardie provinsie.

## Politieke loopbaan
Lesufi het sy politieke aktivisme tydens sy tienerjare in Tembisa begin. Kennedy Nkoane het hom aangemoedig om by die anti-apartheidsbeweging aan te sluit. Sy broer, Nikisi, het uit die tronk ontsnap en van Suid-Afrika gevlug om by die African National Congress aan te sluit. Panyaza was lid van talle anti-apartheidsorganisasies insluitend die Kongres van Suid-Afrikaanse Studente (COSAS), die Tembisa Studentekongres (TESO), die United Democratic Front (UDF) en die Nasionale Onderwyskrisiskomitee. Hy was die president van die Universiteit van Natal se studenteraad. In 1989 is hy in hegtenis geneem en na die Modderbee-gevangenis gestuur.

Lesufi was die woordvoerder van die eerste burgemeester Ekurhuleni, Bavumile Vilakazi. Hy was destyds deel van 'n taakspan wat deur die Minister van Maatskaplike Ontwikkeling, Zola Skweyiya, saamgestel is om die Suid-Afrikaanse agentskap vir maatskaplike sekerheid (SASSA) te stig.

### Gautengse provinsiale regering
In Mei 2014 is Lesufi tot die Gauteng provinsiale wetgewer verkies. Premier David Makhura het hom tot die pos van provinsiale LUR vir Onderwys benoem. Na sy herverkiesing in Mei 2019 het Makhura hom as die LUR vir Finansies en e-Regering aangewys. 'n Dag later het Makhura hom teruggeskuif na die onderwys-portefeulje as gevolg van openbare protes. Na die afsterwe van Thuliswa Nkabinde-Khawe in November 2019 het Makhura hom as waarnemende LUR vir Maatskaplike Ontwikkeling aangestel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Panyaza Lesufi op Public People
*  
*
Gerda Steyn

**Gerda Steyn** (gebore 3 Maart 1990) is 'n Suid-Afrikaanse vrouemaraton- en ultramaratonatleet. Sy het die op-Comrades in 2019 in 'n nuwe rekordtyd van 5:58:53 gewen, die eerste vrou ooit wat onder ses uur kon aanteken in die opwedloop.

Haar ouers is Pieter en Trudie Steyn, sy het 'n suster, Estie, en 'n broer, Stefan. Gerda het op 'n plaas in die omgewing van Bothaville grootgeword en in 2008 haar matriek aan die Hoërskool Bothaville behaal. Daarna het sy haar as 'n bourekenaar bekwaam aan die Universiteit van die Vrystaat. In 2014 het sy weens werk na Doebai verhuis, waar sy by 'n hardloopklub aangesluit het. Sy het haar puik talent vir hardloop hier ontdek.

Sy het ook die Twee Oseane-maraton in 2019 in 'n tyd van 3:31:28 gewen. Haar beste tyd oor die standaardmaraton is 2:27:48, wat sy tydens die New York-maraton in 2019 opgestel het.

Op 11 April 2021 verbeter sy die 25-jaar oue Suid-Afrikaanse rekord vir die standaardmaraton na 2:25:28 tydens 'n wedloop in Siena, Italië.

## Prestasies 
## Verwysings
John Cabot University

**John Cabot University** is 'n klein Amerikaanse privaatuniversiteit in die Trastevere-buurt van die Italiaanse hoofstad Rome wat op die vrye kunste fokus en Engelssprekende studente vir voor- en nagraadse studies aanvaar. Die instelling, wat oor drie kampusse versprei is, is genoem na die Venesiaanse ontdekkingsreisiger Giovanni Caboto, beter bekend onder die geangliseerde vorm van sy naam, John Cabot. 

Die universiteit is oorspronklik in 1972 as 'n klein geaffilieerde studieprogram van die Hiram College te Hiram in die Amerikaanse deelstaat Ohio gevestig en het as *John Cabot International College* bekendgestaan. In 1991 het dit 'n selfstandige universiteit geword wat in 2003 geakkrediteer is.

Tans is meer as 1&nbsp;000 studente aan die universiteit ingeskryf - in studievelde soos kunsgeskiedenis, bedryfsadministrasie en internasionale sake.

## Verwysings
Borgo

[duimnael|'n Italiaanse *borgo*: Monteleone di Spoleto in die provinsie Perugia, [Umbrië]]
***Borgo*** (meervoud: *borghi*) is 'n Italiaanse vakterm van Germaanse oorsprong met drie verskillende betekenisse. Dit kan verwys na
* 'n middelgroot nedersetting wat belangrike kommersiële funksies vir 'n omliggende landboustreek vervul;
* die uitbreiding van 'n historiese nedersetting buite die stadsmuur; of
* 'n klein nedersetting van besondere kulturele belang met 'n stadsbeeld of boukuns wat uit die Middeleeue of die Renaissance-tydperk dateer. Gewoonlik het dit rondom 'n kasteel of adellike paleis ontstaan en is dikwels omring deur versterkings soos stadsmure en torings.

Die term maak deel uit van 'n aantal Italiaanse plekname, maar het in die buiteland ook bekendheid verwerf danksy die vereniging *I Borghi più belli d’Italia* ("Die mooiste borghi van Italië") waarin 281 nedersettings van historiese, kulturele en argitektoniese belang saamgesluit het.

## Verwysings
Walter Lübcke

**Walter Lübcke** (22 Augustus 1953 - 2 Junie 2019) was 'n Duitse politikus en lid van die Christen-Demokratiese Unie van Duitsland. 

Lübcke is deur die kop geskiet van kort afstand, maar selfmoord is uitgesluit. Hy was hoof van die plaaslike raad van Kassel.

## Verwysings
Knysnabrande

[regs|duimnael|'n Intense [koue front veroorsaak dat stormsterk winde van 6 tot 8 Junie 2017 oor die Wes-Kaap waai. Die brande wat ontstaan word in rooi aangedui.]]
[regs|duimnael|Hierdie gesig op die Tuinroete-gebied van die Wes-Kaap is op 14 Junie 2017 tydens [Internasionale Ruimtestasie|IRS-ekspedisie 52 verkry. Oos van Diepwalle-staatsbos woed 'n brand langs die Kransbosrivier, en die Knysna-strandmeer is steeds in rook gehul.]]
Die **Knysnabrande** was 'n reeks brande wat vroeg in Junie 2017 in bebosde dele van die suidelike Wes- en Oos-Kaap gewoed het. Stormsterk wind van 50 tot 90 km/h het die brande oor 'n afstand van 100 km aangeblaas Op 6 en 7 Junie het stormwinde van 120 km/h oor die Kaapse Skiereiland, en bergwinde van 50&nbsp;km/h oor die suid-Kaap gewaai. Dit het dadelik tussen 20 en 30 omvangryke brande in die omstreke van Knysna aangeblaas. Nege mense het in die vlamme gesterf, sowat 10&nbsp;000 moes skuiling soek teen die vuur, en om en by 600 strukture het in die omgewing van Plettenbergbaai, Knysna en Port Elizabeth in die slag gebly. en skenkings het van regoor die land ingestroom om hulpbehoewendes by te staan.

Die brande is gekenmerk deur die grootste ontplooiing van brandbestryders tot nog toe in Suid-Afrika. Altesaam 985 brandbestryders, 78 voertuie, tien helikopters, en twee vastevlerkvliegtuie is tussen 6 en 10 Junie 2017 aangewend om die brand onder bedwang te bring.

## Verwysings
Mukhtar al-Thaqafi

het die hoofstad van die kalifaat van Medina na Kufa geskuif.]] 

**Mukhtar bin Abi ʿUbayd al-Thaqafī** (Arabies:المختار بن أبي عبيد الثقفي}}; c.&nbsp;622 – 3 April 687) was 'n pro-Alid rewolusionêre leier wat gebaseer was in Kufa. Hy het 'n rebellie gelei teen die Oemajjad Kalifaat en vir 'n tydperk van agtien maande oor die grootste deel van Irak regeer gedurende die Tweede Islamitiese Burgeroorlog. 

Mukhtar al-Thaqafi is gebore in Ta'if. Hy het op 'n jong ouderdom na Irak getrek en grootgeword in Kufa. Na die dood van Husayn ibn Ali, 'n kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur die Oemajjad leër in die Slag van Karbala in 680, het hy homself geallieer met die mededingende Kalief van Abd Allah ibn al-Zubayr in Mekka, maar die alliansie was van korte duur. Mukhtar het na Kufa teruggekeer waar hy Mohammed ibn al-Hanafiyyah, 'n seun van kalief Ali (r. 656–661) en broer van Hoessein, as die Mahdi en die Imam verklaar het. Hy het 'n oproep gemaak vir die stigting van 'n Alid kalifaat en vergelding vir Hoessein se moord. Hy het in Oktober 685 vir Kufa oorgeneem nadat hy die dorp se Zoebeirid goewerneur uitgesit het. Hy het later die teregstelling van die wat betrokke was in die moord op Hoessein beveel. Vyandige verhoudinge met Ibn al-Zubayr het uiteindelik na 'n viermaand-lange beleg gelei tot Mukhtar se ondergang en dood deur die magte van die Zoebeirid goewerneur van Basra, naamlik Mus'ab ibn al-Zubayr.

Alhoewel Mukhtar oorwin was, sou sy beweging verreikende gevolge hê. Na sy dood het sy volgelinge 'n radikale Sjia sekte van Moslems gevorm wat, anders as Soenni moslems, glo dat Ali, die neef en skoonseun van die Islamitiese profeet Mohammed en sy afstammelinge die ware, regmatige en goddelik-aangestelde leiers (imams) van die Moslem gemeenskap is. Die sekte sou later bekend staan as die Keisaniete, en het verskeie nuwe leerstellinge ontwikkel het en ook latere Sjia ideologie beïnvloed. Mukhtar het die maatskaplike status van die *mawālī* (plaaslike bekeerlinge na Islam) verhoog en hulle het 'n belangrike politiese eenheid geword. Mukhtar is 'n kontroversiële figuur tussen Moslems; hy word deur baie verwerp as 'n vals profeet, maar word deur Sjia bewonder en vereer as gevolg van sy ondersteuning vir die Alids. Moderne geskiedkundiges se oogpunte wissel van die beskouing van Mukhtar as 'n opregte rewolusionêr tot die wat hom as 'n ambisieuse opportunis beskou. 

## Notas 
## Verwysings
Alpha Caeli

**Alpha Caeli** (afgekort as **α Cae**) is 'n dubbelster in die sterrebeeld Graveerstif (Caelum). Die primêre ster, Alpha Caeli A, is ’n F-tipe hoofreeksster van spektraaltipe F2V en ’n skynbare magnitude van 4,44. Sy massa is 1,48 keer dié van die Son Die geraamde rotasiespoed by die ster se ewenaar is 47,8&nbsp;km/s. Dit is vermoedelik ’n Delta Scuti-veranderlike.

Die metgeselster, Alpha Caeli B, is ’n rooidwerg van spektraaltipe M0,5V en met ’n absolute magnitude van 9,8. Dit is ’n UV Ceti-veranderlike wat lukrake toenames in sy ligsterkte ondervind. Dié ster is tans met ’n hoek van 6,6&nbsp;boogsekondes van A geskei, wat dui op ’n wentelbaan met ’n vermoedelike halwe lengteas van 206&nbsp;AE.

Alpha Caeli is sowat 65,7&nbsp;ligjare van die Son af en is sowat 900&nbsp;miljoen jaar oud. Sy wentelbaan om die Melkweg is sowat 26&nbsp;ligjare van die kern af en het ’n eksentrisiteit van 0,07. Die wentelbaan lê na aan die galaktiese vlak. Alpha Caeli is moontlik lid van die Ursa Major-groep sterre wat dieselfde kinetiese eienskappe het en moontlik uit dieselfde sterreswerm ontstaan het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Beta Camelopardalis

**Beta Camelopardalis** (afgekort as **β Cam**) is die helderste ster in die noordelike sterrebeeld Kameelperd (Camelopardalis). Met ’n skynbare magnitude van 4,02 is dit dofweg met die blote oog te sien.

Die ster is ’n G-tipe superreus van spektraaltipe G1&nbsp;Ib–IIa.

Beta Camelopardalis se massa is 6,5

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* HR 1603
* CCDM J05034+6026
* Foto van Beta Camelopardalis
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Terence Macleane Salter

**Terence Macleane Salter** (5 Februarie 1883 - 30 Maart 1969) was 'n Brits-Suid-Afrikaanse plantversamelaar en plantkundige. Onder die plant taxa wat na sy eer verwys word, is die genus *Saltera* en 'n orgidee.

## Biografie 
Salter was die tweede kind van Emily Susannah Wilding en James Colam Salter. Hy is in Cheltenham, Gloucestershire, Engeland gebore. Hy het in 1900 by die Koninklike Britse Vloot aangesluit en is in 1901 tot assistentbetalingsmeester bevorder. Hy was aan boord van HMS *Majestic* in Gibraltar en is in 1916 tot kaptein bevorder.

Hy was vanaf 1927 gestasioneer aan Simonstadse vlootbasis, Suid-Afrika, tot sy aftrede in 1931. Tydens sy kommissie in Simonstad het hy hoofsaaklik plante van die Kaapse gebied versamel. Die monsters wat hy gedurende hierdie tydperk versamel het, is aan herbarium-versamelings van die Koninklike Botaniese Tuin, Kew en die Natuurhistoriese Museum, Londen bygevoeg.

Na sy emigrasie na Suid-Afrika in 1935, het hy sy versamelingswerk vir die herbariumversamelings van die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut en die Bolus Herbarium hervat tot 1957.
duimnael | Dubbelblom *Oxalis compressa*
Hy het met Robert Stephen Adamson saamgewerk en hulle het die boek *Flora of the Cape Peninsula* in 1950 saam gepubliseer. Hy het tot 1960 in die Bolus Herbarium gewerk. Gedurende daardie tyd het hy die reputasie as spesialis op Kaapse plante verdien, veral die genus *Oxalis*.

Hy is op 86-jarige ouderdom in Kaapstad dood.

Die standaardskrywerafkorting **T.M.Salter** word gebruik om hom as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Eponieme 
Verskeie plante taxa is in Salter se ere genoem, insluitend die genus *Saltera* (Penaeaceae), die orgidee *Disa salteri*, *Lachenalia salteri*, *Lampranthus salteri* en *Oxalis salteri*.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Verwysings
Mette Frederiksen

**Mette Frederiksen** (gebore op 19 November 1977) is 'n Deense politikus wat sedert 2015 as die leier van die Sosiaal Demokratiese Party van Denemarke dien. Sy is sedert die 2001 Deense algemene verkiesing 'n lid van die Folketing vir die Kopenhagen-kiesafdeling, en het onder die voormalige Eerste minister Helle Thorning-Schmidt as Minister van Arbeid vanaf 2011 tot 2014 gedien, en as Minister van Justisie vanaf 2014, totdat sy vir Thorning-Schmidt as partyleier opgevolg het. 

Na die 2019 Deense algemene verkiesing - waarin die "rooi blok"-opposisie van linkse en sentrum-linkse partye (*Sosiaal Demokratiese Party* [Denemarke], *Deense Sosiale Liberale Party*, *Sosialistiese Party vir die Mense* [Denemarke], *Rooi-Groen Alliansie* [Denemarke], die *Faroe-eilande Sosiaal Demokratiese Party* (Faroe-eilande) en Groenland se Inuit Ataqatigiit en Siumut) 'n absolute meerderheid gewen het van 94 uit 179 setels in die Folketing - was sy aangesê deur Koningin Margrethe II om samesprekings te lei om 'n nuwe regering te vorm. Sou Frederiksen in die verband suksesvol wees, sal sy op die ouderdom van slegs 41 jaar die jongste eerste minister in Deense geskiedenis word, sowel as die tweede vrou in die rol na haar mede Sosiale-Demokraat Helle Thorning-Schmidt.

Sy het onlangs die Amerikaanse president Donald Trump se idee om Groenland by Denemarke te koop as "absurd" afgemaak, wat 'n diplomatiese geskil ontketen het.

## Verwysings
## Notas
Guardia Piemontese

**Guardia Piemontese** (***La Gàrdia*** in Oksitaans) is 'n nedersetting in die provinsie Cosenza van die administratiewe Italiaanse streek Kalabrië met 'n bevolking van 1&nbsp;928 soos op 30 November 2018.

Die dorp is in die 12de eeu deur godsdienstige Waldense-vlugtelinge uit Bobbio Pellice in Piëmont gevestig en het in die verlede ook as Guardia Lombarda bekendgestaan. Met tans sowat 300 aktiewe sprekers vorm Guardia Piemontese 'n klein Oksitaanse taaleiland in die suide van Italië.

## Verwysings
Nechama Rivlin

**Nechama Rivlin** (Hebreeus: 5נֶחָמָה רִיבְלִין Junie 1945 – 4 Junie 2019) was 'n Israeliese akademikus en die vrou van die voormalige president van Israel Reuven Rivlin. Sy het vanaf 1967 tot 2007 by die Hebreeuse Universiteit van Jerusalem gewerk.
Oemajjad

se *Historical Atlas*.]]

 heerser Khosrau II nadoen. Munt van die tyd van Mu'awiya I ibn Abi Sufyan (Muawiyah I). BCRA (Basra) munstuk; "Ubayd Allah ibn Ziyad, goewerneur". Gedateer AH 56 = AD 675/6. 'n Sasaniede-styl borsbeeld wat Khosrau II (regs) nadoen; bismillah en drie korrels in marge; c/m: gevleuelde kreatuur regs / Vuuraltaar met linte en oppassers; ster en halfmaan wat weerskant van vlamme is; datum na links. munt-naam na regs.]]

Die **Oemajjad-kalifaat** (661–750 CE; VK: , VSA Engels:  ) was die tweede van die vier hoof-kalifate wat gestig was na die dood van Mohammed. Die kalifaat was regeer deur die Oemajjad dinastie (Arabies: اَلأُمَوِيُّون), *al-ʾUmawiyyūn*, of , *Banū ʾUmayya*, "Seuns van Umayya"), afkomstig van Mekka. Die derde kalief, Uthman ibn Affan (r. 644–656), was 'n lid van die Oemmajad dinastie. Die familie het 'n dinastiese, oorerflike uitoefening van beheer met ''Mu'awijah I* (Muawija ibn Abi Sufyan), die goewerneur van *al-Sham (Sirië)*, wat die sesde kalief na die einde van die *Eerste Fitna of Eerste Moslem Burgeroorlog'' in 661 sou word, gevestig. Na  Mu'awijah se dood in 680 het konflikte oor die opeenvolging in die *Tweede Fitna* (Tweede Burgeroorlog) ontaard  en mag het uiteindelik in die hande van Marwan I beland, welke van 'n ander tak van die dinastie was. Sirië het daarna die Oemajjad-dinastie se hoof magsbasis gebly, met Damaskus as hoofstad.

Die Oemajjad het voortgegaan met die Moslem verowerings, en het Transoksiana, Sindh, die Maghreb en die  Iberiese Skiereiland (Al-Andalus) geïnkorporeer in die moslem wêreld. Op sy grootste het die Oemajjad Kalifaat 11,100,000 km2 (4,300,000 vierkante myl) gedek, wat sowat 33 miljoen mense ingesluit het,  wat dit in terme van beide totale area en bevolking een van die grootste ryke in die geskiedenis gemaak het. Die dinastie was uiteindelik in 1750 omvergewerp deur 'n rebellie wat gelei is deur die Abbasied-dinastie. Oorlewendes van die dinastie het hulself in Cordoba in die vorm van 'n Emiraat gevestig en toe 'n Kalifaat, wat tot 1031 sou bly voortbestaan.

Die Oemajjad Kaliefs was as te sekulêr deur sommige van hul moslem onderdane beskou. Christene, wat steeds 'n meerderheid van die Kalifaat se bevolking uitgemaak het, asook Jode, was toegelaat om hul godsdienste te beoefen maar moes 'n *hoof-belasting* (die ''jizya) betaal waarvan moslems vrygeskeld was. Daar was egter die Moslem-eksklusiewe zakat belasting, wat eksplisiet geoormerk was vir verskeie Islamitiese sosiale welsynsprogramme.

Mu'awija se vrou, *Maysun bint Bahdal*, (Yazid I se moeder) was ook 'n Christen. Verhoudinge tussen die Kalifaat se Moslem en Christen onderdane was in hierdie tydperk stabiel. Die Oemajjads was betrokke in gereelde gevegte met die Christelike Bisantyne sonder om hulself in Sirië te wil verdedig , wat grotendeels Christelik gebly het soos baie ander dele van die ryk. 
## Notas 
## Verwysings
Kosakeln

**Kosakeln** ("Kosak") is 'n relatief onlangse twee-handige kaartspel van die Oostenrykse tak van die Tarotkaarte-familie. Dit is 'n twee-handige spel van *geïllustreerde Tarotkaarte*; wat opsigself 'n uitgebreide en uitdagende variasie van *Tapp Tarock* is.

## Geskiedenis en etimologie
Kosakeln is een van 'n familie klassieke Oostenrykse kaart-speletjies bekend as Tarotkaarte, en soveel so, dat die gebied van die voormalige Oostenryk-Hongarye, in welke gebied die kaartspel 'n hoë aanhang geniet, al beskryf is as 'Tarockania'. Die kaartspeletjies het al verskyn in literatuur soos Fritz von Herzmanovsky-Orlando se *Maskenspiel der Genien* en Johann Nestroy se *Zu ebener Erde und im ersten Stock*. Daar bestaan verskeie variasies van Tarot, waarvan baie vandag nog gespeel word, insluitende die uitdagende vierspelerspel *Königrufen* (die "spel van konings"), *Zwanzigerrufen* en *Neunzehnerrufen*, die oorspronklike driehandige spel van *Tapp Tarot* en sy variante *Geïllustreerde-tarot* en *Punt-tarot*, en die "aantreklike" tweehandige spel *Strooiman Tarot*.

Die reëls van die twee-handige spel Kosakeln beskik oor duidelike ooreenkomste met die van die "koningin van alle Tarot-speletjies wat gespeel word met die 54-kaart pakkie", naamlik geïllustreerde-tarot. (somtyds Punt-tarot genoem alhoewel dit ook mag verwys na 'n ander spel) Dummett bevestig ook dat dit 'n aanpassing is van daardie spel vir twee spelers. Geïllustreerde Tarot het in die 1950's in die literatuur begin verskyn, met Kosakeln wat die eerste keer in 1956 deur Löw beskryf is as *Kosaken*, wat kort daarna in 1961 nagevolg is deur Beck. Die spel het ook meer onlangs voorgekom in Bamberger en Burgstaller. Aangesien *Kosak* Duits is vir "Kosak" (soos Afrikaans) , beteken die naam *Kosakeln* "die spel van die Kosak". Indien twee Oostenrykers derhalwe noem dat hulle "Kosak speel" is hulle waarskynlik besig om die Tarotkaart-spel *Kosakeln* te geniet,  wat beteken dat die spel dalk oorspronklik van Oos-Europa kom, waar Tarotkaart-speletjies baie gewild is.

## Verwysings 
## Bronne
* Bamberger, Johannes (2011). *Tarock: die schönsten Varianten*, Perlen-Reihe Vol. 640, 22ste uitgawe, Verlag Perlen-Reihe, Wene. 
* Beck, Fritz (1961). *Tarock komplett*, 3rde uitgawe. Perlan-Reihe Vol. 640. Perlan-Reihe, Wene.
* Beck, Fritz (1983). *Tarock komplett*, 12de uitgawe. Perlan-Reihe Vol. 640. Perlan-Reihe, Wene.
* Burgstaller, Thomas (2017). *Tarock zu Zweit*. myMorawa, Oostenryk. 
* Dummett, Michael (1980). *The Game of Tarot*. Duckworth, Londen. 
* Löw, Hans (1954). *20 Kartenspiele*, 2de uitg. Pechan; Wene.
* Löw, Hans (1956). *Tarock komplett*, 2de uitg. Pechan; Wene.
* Mayr, Wolfgang and Robert Sedlaczek (2008). *Die Strategie des Tarock Spiels*, Atelier, Wene. 
* Ulmann, S. (1890). *Das Buch der Familienspiele*. A. Hartleben, Wene, München en Pest.
* Worsch, Wolfgang (2004). *Langenscheidt Muret-Sanders Großwörterbuch Deutsch-Englisch*. Langenscheidt, Berlyn. 

## Notas
Cor Caroli

Die **Cor Caroli**-stelsel is ’n dubbelster met die Bayer-naam **Alpha Canum Venaticorum** (afgekort as **α CVn**). Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gebruik die naam "Cor Caroli" spesifiek vir die helderste van die twee sterre. Alpha Canum Venaticorum is die helderste ligpunt in die noordelike sterrebeeld Jaghonde (Canes Venatici).

## Naam
"Alpha Canum Venaticorum" is die stelsel se Bayer-naam. Die helderste ster word "α2 Canum Venaticorum" genoem en die dofste een "α1 Canum Venaticorum".

Alpha Canum Venaticorum het die naam "Cor Caroli" in die 17de eeu gekry; dit beteken "Karel se Hart". Daar is onsekerheid oor na wie die ster genoem is: koning Karel I van Engeland, wat in 1649 tereggestel is tydens die Engelse Burgeroorlog, of sy seun, koning Karel II, wat die Britse monargie in 1660 herstel het. 

## Eienskappe
thumb|links|Cor Caroli, soos op 1 Maart 2011 van Noord-Engeland af gesien.
Alpha Canum Venaticorum is ’n dubbelster met ’n gesamentlike skynbare magnitude van 2,81. Die twee sterre is 19,6 boogsekondes van mekaar af en kan maklik met ’n klein teleskoop uit mekaar geken word. Die stelsel is sowat 110&nbsp;ligjare van die Son af.

### α2 CVn
α2 CVn is van spektraaltipe A0 en het ’n skynbare magnitude wat wissel tussen 2,84 en 2,98, met ’n tydperk van 5,47 dae. Sy atmosfeer het ’n oorvloed van sekere elemente soos silikon, kwik en europium. Dit is vermoedelik omdat sekere elemente in die ster afsak onder die invloed van sy swaartekrag, terwyl ander na die oppervlak styg vanweë stralingsdruk. Die ster is die prototipe van ’n klas veranderlike sterre wat Alpha2 Canum Venaticorum-veranderlikes genoem word. Daar word geglo dié sterre se sterk magneetveld veroorsaak enorme stervlekke. Vanweë dié stervlekke wissel die helderheid van Alpha2 Canum Venaticorum-sterre aansienlik gedurende hulle rotasie.

### α1 Canum Venaticorum
α1&nbsp;Canum&nbsp;Venaticorum is ’n F-tipe hoofreeksster. Dit is aansienlik dowwer as sy metgesel en het ’n skynbare magnitude van sowat 5,6.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia