open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natuurlewe van Namibië

[thumb|[Gemsbok]]
[thumb|[Sebra]]
[thumb|[Damara-dik-dik]]
[thumb|[Springbok]]
[thumb|[Blouwildebees]]
[thumb|[Buffel]]
[thumb|[Ietermagog]]

Die **natuurlewe van Namibië** bestaan uit sy flora en fauna. Die bedreigde spesies van Namibië sluit in die wildehond, swartrenoster, oorbietjie en poekoe.

## Bedreigde spesie 
Die puku-antilope is beperk tot ongeveer 100 individue langs die Choberivier in Botswana en die Linyati-moerasse in Namibië. Die swart en witrenoster het die meeste onder stropery gely en is op die rand van uitsterwing. As daar in die afgelope twintig jaar geen poging aangewend is om hulle te red nie, sou hulle waarskynlik heeltemal verdwyn het. Alhoewel albei spesies natuurlik in Namibië voorkom, is hulle in baie van die reservate weer ingestel. Die land het ook die grootste bevolking in suidelike Afrika van jagluiperds wat nie in nasionale parke voorkom nie. Daar is meer as twintig wildsoort wat wissel van die grootste, 'n eland, tot die kleinste, die Damara-dik-dik. Die gemsbok, 'n treffende bok met lang simmetriese horings en kenmerkende swart en wit merke is op die Namibiese wapen te sien. Namibië het ook 'n magdom klein soogdiere, waaronder meerkatte, jakkalse, sowel as die minder algemene erdvark en ratel.

## Nasionale parke en natuurreservate 
Namibië se parke en reservate wissel van oop bos in die binneland en in die noorde waar die wild redelik volop is, tot die onvrugbare kusstrook met sy enorme sandduine. Die drie belangrikste toerisme-aantreklikhede in Namibië is die Nasionale Etoshawildtuin, Waterbergplato Nasionale Park en Kaap Kruis.

## Nasionale parke 
* ǀAi-ǀAis/Richtersveld-vredespark
* Bwabwata Nasionale Park
* Nasionale Etoshawildtuin
* Khaudum Nasionale Park
* Mudumu Nasionale Park
* Namib-Naukluft Nasionale Park
* Nkasa Rupara Nasionale Park
* Skedelkus Nasionale Park
* Waterberg Nasionale Park

## Fauna 
Namibië het 115 spesie van vis (5 endemies). Daar is omtrent 50 spesie van paddas (6 endemies). Namibië het 250 spesie van reptiel waarvan 59 endemies. Daar was 1331 aangetekende arachnides spesies gewees met 164 endemies.

## Verwysings
Eugene Jantjies

**Eugene Jantjies** (gebore 10 Augustus 1986 in Gobabis) is 'n Namibiese rugbyspeler.

## Klub loopbaan 
Hy het vir die Western Suburbs klub gespeel vanaf 2004 tot 2007. Daarna verhuis hy na Farul Constanţa, vir die Roemeense Rugbykampioenskap, waar hy van 2008 tot 2010 gespeel het, en weer van 2012 tot 2014. Hy het in 2010 en 2011 vir die Namibiese span in die Suid-Afrikaanse Vodacombeker gespeel, en vir die Suid-Afrikaanse Luiperds in die 2012 Vodacombeker. Hy het vir die 2013- en 2014-seisoen na Farul Constanţa teruggekeer voordat hy vir 2015 by Dinamo București aangesluit het.

In 2016 het hy na Namibië teruggekeer om vir die Welwitschias in die Curriebeker Eerste Afdeling 2016 te speel.

## Internasionale loopbaan 
Jantjies het sedert sy debuut in 2006 gespeel in Windhoek teen Kenia. Hy het al 67 wedstryde vir Namibië gespeel, wat die algehele nasionale rekord vir die meeste getal toetse is. Hy het vier drieë gedruk, 15 omskakelings, 8 strafskoppe en een doelskop (77 punte).

Hy het gespeel in die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk. Hy het weer gespeel in die Rugbywêreldbeker 2011 in Nieu-Seeland, en in die Rugbywêreldbeker 2015 in Engeland in 2015, waar hy in drie wedstryde gespeel en 'n drie gedruk het teen Argentinië.

Sy keuring vir Rugbywêreldbeker 2019 in Japan maak hom die eerste Namibiër wat in vier RWC-toernooie verskyn.

Jantjies se 50ste toetswedstryd was die oorwinning van 34-32 teen Spanje tydens die 2016 Wêreldrugby Nasiesbeker-toernooi in Boekarest.
Senaat van Thailand

Die **Senaat** (Thai: วุฒิสภา, RTGS: *Wutthisapha*, IPA: [wút.tʰí.sà.pʰaː];voorheen bekend as Thai: พฤฒสภา, RTGS: *Phruetthasapha*, IPA: [pʰrɯ́t.tʰá.sà.pʰaː]) is die boonste huis van die Nasionale Vergadering van Thailand, (Thailand's Wetgewende tak). In ooreenstemming met die 2017-grondwet van Thailand, is die senaat 'n nie-partydige wetgewende kamer, bestaande uit 250 lede. Al 250 senatore word deur die Royal Thai Military aangestel. Die Senaat werk op vaste termyn van ses jaar.

Beide die Senaat en die Huis van Verteenwoordigers is afgeskaf as gevolg van die Thaise staatsgreep in 2014. Dit is vervang met die eensgesinde Nasionale Wetgewende Vergadering, 'n liggaam van 250 lede, gekies deur die Nasionale Raad vir Vrede en Orde. Die nuwe grondwet van 2017, wat in 2016 deur 'n referendum goedgekeur is, het die Senaat egter weer ingestel. Na die algemene verkiesing van 2019 moet die Senaat uit 250 lede aangestel word wat deur die militêr aangestel is.

Na die afkondiging van die 2017-grondwet in April 2017, is die senaat weer ingestel, maar die grondwet het die militêre nasionale wetgewende vergadering toegelaat om in plek te bly totdat die senaat gevorm is na die algemene verkiesing van 2019.
## Eksterne skakels
Phleng Chat Thai

thumb|Thai Volkslied Instrumental
[duimnael|Lirieke van die Thaise volkslied wat op 10 Desember 1939 in die [Royal Thai Government Gazette gepubliseer is.]]
Die **Thai Volkslied** (Thai: เพลงชาติไทย, romanized: *Phleng chāt Thai*) is die titel van Thailand se volkslied wat op 10 Desember 1939 aangeneem is. Die melodie is gekomponeer deur Phra Chenduriyang (Peter Veit) en die woorde is deur Luang Saranupraphan. *Phleng chāt* (Thai: เพลงชาติ), letterlik betekenis "volkslied", is 'n algemene term vir 'n volkslied. Hierdie term word ook gebruik om na hierdie spesifieke liedjie te verwys.
## Liedteks 
### Thaise teks
:ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเชื้อไทย 
:เป็นประชารัฐ ไผทของไทยทุกส่วน
:อยู่ดำรงคงไว้ได้ทั้งมวล
:ด้วยไทยล้วนหมาย รักสามัคคี
:ไทยนี้รักสงบ แต่ถึงรบไม่ขลาด
:เอกราชจะไม่ให้ใครข่มขี่
:สละเลือดทุกหยาดเป็นชาติพลี
:เถลิงประเทศชาติไทยทวี มีชัย ชโย
### Engelse teks
:Thailand unites the flesh and blood of Thais.
:The land of Thailand belongs to the Thais.
:Long has been our independence, wish sovereignty allowed to maintain it,
:Because Thais have been united forever.
:The Thais are peaceful and loving, but are not cowards in war.
:Our sovereignty will never be threatened,
:We will sacrifice every drop of our blood for our nation.
:We are ready to die for freedom, security, and prosperity!
### Afrikaanse teks
:Thailand verenig die vlees en bloed van Thais.
:Die land Thailand behoort aan die Thais.
:Ons onafhanklikheid is lankal, wens soewereiniteit mag dit onderhou,
:Omdat Thais vir ewig verenig is.
:Die Thais is rustig en liefdevol, maar is nie lafaards in oorlog nie.
:Ons soewereiniteit sal nooit bedreig word nie,
:Ons sal elke druppel bloed opoffer vir ons land.
:Ons is gereed om te sterf weens vryheid, veiligheid en welvaart!

## Eksterne skakels
Vanessa-Mae

**Vanessa-Mae** (陈美 Chén Měi) (gebore 27 Oktober 1978) ook bekend as ** Vanessa-Mae Vanakorn Nicholson**, is 'n Britse violis wat reeds miljoene plate verkoop het, welke haar in 2006 die rykste verhoogkunstenaar onder 30-jarige ouderdom in die Verenigde Koninkryk gemaak het. Die Internasionale Ski Federasie moes later aan haar verskoning aanbied. 

## Lys van Rolprente
* *Live at the Royal Albert Hall, The Red Hot Tour* (1995) (konsert dokumentêr)
* *The Violin Fantasy* (1998)
* *Arabian Nights (TV minireeks)* (2000) (aktrise in die reeks)
* *The Making of Me (TV-reeks)* (2008) (kom in episode 3 voor)

## Diskografie 
### Ateljee-werke 
### EPs 
### Kompilasies 
### Enkelsnitte 
### Ander verskynings 
## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
* 
*

## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
*
Slag van die Bismarcksee

Die **Slag van die Bismarcksee** het van 2 Maart tot 4 Maart 1943 plaasgevind in die suidwestelike Stille Oseaan area tydens die Tweede Wêreldoorlog. Vliegtuie van die Amerikaanse Vyfde Lugmag en die Koninklike Australiese Lugmag het 'n konvooi Japanese skepe aangeval wat troepe vervoer het na Lae, Nieu-Guinee. Die meeste van die Japanese skepe was gekelder en troepe aan die Japanese kant was geweldig.

## Eksterne skakels
Skedelkus

[duimnael|300px|'n kaart van die Namibiese tuislande. Die Skedelkus is die kusstreek wat aan die weste van die Atlantiese Oseaan grens en Kaokoveld en [Damaraland na die ooste.]]
duimnael
[duimnael|300px|Een van die vele skeepswrakke wat roes op die Skedelkus ([Dunedin Star)]]
[duimnael|300px|Die Skeepswrak van [Eduard Bohlen]]
Die **Skedelkus** is die noordelike deel van die Atlantiese kus van Namibië en suid van Angola vanaf die Kunenerivier suid tot by die Swakoprivier, hoewel die naam soms gebruik word om die hele Namibwoestynkus te beskryf. Die Boesmans van die Namibiese binneland het die streek "Die land wat God in woede gemaak het" genoem, terwyl Portugese matrose dit eens "Die poorte van hel" genoem het.

Die naam Skedelkus is deur John Henry Marsh geskep as die titel van die boek wat hy geskryf het oor die skeepswrak van die Dunedin Star. Sedert die boek in 1944 vir die eerste keer gepubliseer is, het dit so bekend geword dat dit tans algemeen na die kus verwys word as die Skedelkus, en dit word vandag as die amptelike naam op die meeste kaarte genoem.

Op die kus lei die opwelling van die koue Benguela-stroom tot digte seemis vir 'n groot deel van die jaar. Die wind waai van land tot see, reënval oorskry selde 10 millimeter per jaar en die klimaat is baie onherbergsaam. Daar is 'n konstante, swaar branding op die strande. In die dae voor enjin-aangedrewe skepe en bote, was dit moontlik om deur die branding aan wal te kom, maar onmoontlik om van die wal af te lanseer. Die enigste uitweg was om deur 'n moeras honderde kilometers lank te gaan en slegs toeganklik via 'n warm en droë woestyn.

Die kus bestaan meestal uit sagte sand wat soms onderbreek word deur rotsagtige buitewyke. Die suidelike gedeelte bestaan uit gruisvlaktes, terwyl die landskap noord van *Terrace Bay* hoofsaaklik bestaan uit hoë sandduine. Skedelbaai staan nou bekend as 'n uitstekende ligging vir branderplankry.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Skedelkus
*Diere van die Skedelkus
*Diere van die Skedelkus aangepas by 'n woestynhabitat
*Die ware verhaal van die wrak van die groot Britse passasierskip Dunedin Star en die uiteindelike redding van haar meer as 100 passasiers en bemanning
Vliegtuigbou

**Vliegtuigbou** het betrekking op die ontwerp, produksie en bemarking van vliegtuie vir burger- sowel as militêre lugvaart. Saam met die ruimtevaarttegniek behoort die vliegtuigtegniek tot die mees gevorderde tegnieke en die aërodinamika, die hidroulika en die elektronika speel daarby 'n belangrike rol. Die vliegtuigbou behels die ontwerp, konstruksie en bemarking van vliegtuie.

Die ontwerp van die vliegtuig word voorafgegaan deur ŉ markondersoek betreffende die aantal passasiers waarvoor die vliegtuig bestem is, die vliegbereik, snelheid, vliegtuigeienskappe (onder meer stabiliteit en stuurgerief) en toerusting (enjins, hidrouliese stelsel, kragvoorsiening, navigasieapparaat, rekenaar, ensovoorts). By die produksie van die vliegtuig word 'n groot aantal verskillende maatskappye betrek, nie alleen vanweë die verskillende konstruksietegnieke wat toegepas moet word nie, maar ook -om die finansiële risiko's te versprei, gesien die hoë koste van vliegtuigbou.

Die produksie van die vliegtuig word op 'n vloeikaart uiteengesit, wat al die vervaardigingstappe aandui. Dit sluit die vervaardiging van individuele onderdele, subsamestellings en die uiteindelike montering in. Tydens die bou van die vliegtuig word daar deurentyd toetse uitgevoer om te verseker dat alles perfek funksioneer. Alie toetse kan egter nie op die grond uitgevoer word nie en in 'n sekere stadium moet toetsvlugte uitgevoer word om probleme te identifiseer en finaal uit te stryk.

Die prototipe van die vliegtuig moet minstens 1 000 vliegure voltooi voordat dit produksieryp is. Om te verseker dat vliegtuigbou op 'n ekonomiese grondslag geskied, is dit nodig dat 'n minimum aantal vliegtuie gebou en bemark word. Aangesien die produksiekoste hoog is, moet daar oor die algemeen 150 tot 300 vliegtuie gebou en verkoop word voordat die produksiekoste enigsins geregverdig is. Die vliegtuigbou was in die laaste aantal jare onderhewig aan sterk kostestygings.

Dit het meegebring dat byvoorbeeld die Europese lande nie die bou van vliegtuie individueel kon onderneem nie, maar moes saamspan. Voorbeelde hiervan is die Airbus A-300B, wat deur Frankryk en Duitsland saam gebou word, en die Concorde, wat 'n Frans-Britse produk is.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 28, bol. 195 - 198
Departement van Spesiale Ondersoek

Die **Departement van Spesiale Ondersoek** (**DSI**) is 'n departement van die Ministerie van Justisie van Thailand Dit werk onafhanklik van die Koninklike Thai Polisie en is opdrag gegee om sekere "spesiale sake" te ondersoek. Dit sluit in ingewikkelde kriminele sake, sake wat nasionale veiligheid beïnvloed, sake wat georganiseerde kriminele organisasies behels en sake wat hooggeplaaste regeringsamptenare of polisiebeamptes kan beïnvloed.

Daar word gereeld na die DSI verwys as Thailand eweknie van die Verenigde State Federal Bureau of Investigation (FBI). Die DSI het sedert sy ontstaan konflik met die polisie ondervind oor jurisdiksie en gesag oor sake, en amptenare van die departement het in die openbaar hul kommer uitgespreek dat die departement se werk deurlopend aan politieke inmenging onderworpe is.

## Eksterne skakels
Lüderitzbaai

duimnael
**Lüderitzbaai** (Duits: *Lüderitzbucht*), ook bekend as **Angra Pequena** (Portugees: [ˈaŋgɾa peˈkena], "klein inham"), is 'n baai op die kus van Namibië. Die stad van Lüderitz is aan die rand van die baai geleë.

## Geografie 
Die baai is ingekeep en met 'n komplekse struktuur. Dit open na die Atlantiese Oseaan in die weste. Die stad Lüderitz is in die suidelike oewer van die binneste oostelike baai geleë en maak oop na die noorde. Verder wes *Griffithbaai*, 'n diep inlaat, strek suidwaarts in die suidelike deel.

Die baai wes van *Angra Point* staan bekend as *Shearwater Bay*, is die ligging van 'n voorgestelde hawe vir die uitvoer van steenkool, onder andere, vanaf Botswana. Dit vereis die konstruksie van die 1600 km lank Trans Kalahari-spoorweg.

Daar is 'n paar eilande wat vanaf Agate-strand in die noordoostelike deel van die baai gesien kan word, die Pikkewyn-eilande en Rop-eiland.

## Geskiedenis 
Die oostelike deel van die baai is *Angra Pequena* genoem deur die Portugese ontdekkingsreisiger Bartolomeus Dias toe hy dit vir die eerste keer in 1487 gekarteer, hoewel dit op sommige kaarte verskyn het as *Angra de São Christóvão*. In 1883 is die baai-omgewing omgeskep in 'n handelsstasie deur die Duitse handelaar Adolf Lüderitz. Hy het die gebied na homself vernoem, en verdrae gesluit met die naburige hoofmans wat groot dele van die land aan die nuwelinge gesedeer het. Onder die oortuiging dat Brittanje op die punt was om die gebied as protektoraat op te eis, het Lüderitz sy regte oor die baai op 24 April 1884 aan die Duitse keiserlike regering oorgedra, en op 7 Augustus het kanselier Otto von Bismarck 'n Duitse protektoraat uitgeroep oor die stasie en omgewing.

Die Duitsers het die baai *Lüderitzbucht* (Lüderitzbaai) hernoem, en die ligging word toe 'n vlootbasis vir Duits-Suidwes-Afrika, die hedendaagse Namibië.

Die twee eilande langs *Agate Beach*, ryk in guano afsettings, is geannekseer deur Groot-Brittanje in 1867 en is bygevoeg aan die Kaapkolonie in 1874 as deel van die  die buitelandse gebied bekend as die Pikkewyn-eilande.

## Sien ook 
* Lüderitz
* Walvisbaai

## Verwysings
Klaukkala

**Klaukkala** [ˈklɑwkˈkɑlɑ], Sweeds *Klövskog* [ˈkløʋsˈkuːɡ], is 'n dorp in Nurmijärvi, Finland. Dit is in die suide van Finland naby die Valkjärvi-meer op sowat 30 km van die hoofstad van Finland, Helsinki, geleë. Klaukkala is die grootste dorp in die gemeente Nurmijärvi, met 'n bevolking van bykans 18 000.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Tony Jaa

**Tatchakorn Yeerum** (Thai: ทัชชกร ยีรัมย์; RTGS: *Thatchakon Yiram*; uitgespreek [tʰát.t͡ɕʰā.kɔ̄ːn jīː.rām]; voorheen **Phanom Yeerum** (Thai: พนม ยีรัมย์;  [pʰā.nōm jīː.rām]); gebore op 5 Februarie 1976), internasionaal beter bekend as **Tony Jaa** en in Thailand as **Jaa Phanom** (Thai: จา พนม; RTGS: *Cha Phanom*;  [t͡ɕāː pʰā.nōm]), is 'n Thaise vegkunstenaar, akteur, aksie-choreograaf, stuntman, regisseur en Boeddhistiese monnik. Sy films sluit in *Ong-Bak: Muay Thai Warrior* (2003), *Tom-Yum-Goong* (2005), *Ong Bak 2: The Beginning* (2008), *Furious 7* (2015), *SPL II: A Time for Consequences* (2015), en *Paradox* (2017).

## Eksterne skakels
Lys van ekostreke van Namibië

Hierdie is 'n **lys van ekostreke in Namibië** volgens die Wêreldnatuurlewefonds.

## Landelike ekostreke 
*volgens biome*

### Tropiese en subtropiese grasvelde, savanne en struiklande 
* Angolese Mopane-bosland
* Kalahari se Acacia-Baikiaea-bosland
* Sambesiese Baikiaea-bosland
* Sambesi- en Mopaniebosland

### Oorstroomde grasvelde en savanne 
* Etoshapan
* Sambesiese oorstroomde grasvlaktes

### Woestyne en struiklande 
* Kalahari
* Kaokoveld woestyn
* Nama-Karoo
* Namibwoestyn

### Varswater ekostreke 
### Sambesi
* Nasionale Etoshawildtuin
* Kalahari
* Karstveld sinkgate
* Namibkus
* Sambesi
* Bo-Sambesi-vloedvlaktes
* Okavango-vloedvlaktes

## Verwysings 
* Burgess, Neil, Jennifer D’Amico Hales, Emma Underwood (2004). *Terrestrial Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment*. Island Press, Washington DC.
* Spalding, Mark D., Helen E. Fox, Gerald R. Allen, Nick Davidson *et al.* "Marine Ecoregions of the World: A Bioregionalization of Coastal and Shelf Areas". *Bioscience* Vol. 57 No. 7, July/August 2007, pp. 573-583.
* Thieme, Michelle L. (2005). *Freshwater Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment*. Island Press, Washington DC.
Geodia imperfecta

***Geodia imperfecta*** is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem. 

Die spons behoort tot die genus *Geodia* en tot die familie Geodiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1874 deur Bowerbank.

## Bronne 
* Bowerbank, J. S. (1874). Contributions to a General History of the Spongiadae. Part VI. Proceedings of the Zoological Society of London. 1874: 298-305, pls XLVI-XLVII.
* Van Soest, R. (2011). *Geodia imperfecta* (Bowerbank, 1874). In: Van Soest, R.W.M.; Boury-Esnault, N.; Hooper, J.N.A.; Rützler, K.; de Voogd, N.J.; Alvarez, B.; Hajdu, E.; Pisera, A.B.; Manconi, R.; Schönberg, C.; Klautau, M.; Kelly, M.; Vacelet, J.; Dohrmann, M.; Díaz, M.-C.; Cárdenas, P.; Carballo, J.L.; Ríos, P.; Downey, R.; Morrow, C.C. (2019) World Porifera database. Gebaseer op inligting uit die World Register of Marine Species, te vinde op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=191318.
Lys van nasionale parke van Namibië

[duimnael|regs|[Waterbergplato Nasionale Park]]
[duimnael|regs|[Namib-Naukluft Nasionale Park]]

Hierdie is 'n **lys van nasionale parke van Namibië**.

## Nasionale Parke 
* Bwabwata Nasionale Park
* Dorob Nasionale Park
* Nasionale Etoshawildtuin
* Khaudum Nasionale Park
* Mangetti Nasionale Park
* Mudumu Nasionale Park
* Namib-Naukluft Nasionale Park
* Nkasa Rupara Nasionale Park
* Skedelkus
* Sperrgebiet
* Waterbergplato Nasionale Park

## Ander beskermde gebiede
* ǀAi-ǀAis/Richtersveld-vredespark/Visrivier-canyon
* Daan Viljoen Wildreservaat
* Gross-Barmen Hot Springs
* Hardap Ontspanningsoord
* Kaap Kruis
* Popa Game Park
* Suidwes Natuurpark

## Eksterne skakels 
* Nasionale Parke  - Die Ministerie van Omgewing en Toerisme
Pumpuang Duangjan

**Pumpuang Duangjan** (Thai: พุ่มพวง ดวงจันทร์, RTGS: **Poompuang Duangchan**) (4 Augustus 1961 – 13 Junie 1992) was 'n Thaise aktrise en sanger van luk thung (Thaise country) en popmusiek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Mario Maurer

duimnael|Mario Maurer in 2018
**Mario Maurer** (Thai: มาริโอ้ เมาเร่อ; Thaise uitspraak: [māːrīʔôː māw.rɤ̂ː]; Duitse uitspraak: [ˈmaːʁio ˈmaʊ̯ʁɐ]) is 'n Thaise model en akteur. Gebore aan 'n Duitse vader en 'n Thai-Chinese moeder. Hy het op 16-jarige ouderdom sy loopbaan as model begin. Hy het later die bekendste geword vir sy hoofrol in die 2007-film *The Love of Siam* en die 2010-slaaptreffers *First Love*. Hy is ook die hoofrol van Thailand se grootste film van alle tye, *Pee Mak* saam *Davika Hoorne*. Hy is deel van 'n groep met die naam 4 + 1 Channel 3 Superstar met Nadech Kugimiya, Prin Suparat, Pakorn Chatborirak en Phupoom Pongpanu.

## Eksterne skakels
Tale van Namibië

[duimnael|Hoewel die [amptelike taal Engels is, kan uit hierdie foto (met voorbeelde van Engels, Duits, Afrikaans en Oshiwambo) gesien word dat Namibië 'n veeltalige land is]]

**Namibië** het ’n wye verskeidenheid **tale** van verskeie taalfamilies: Germaanse, Bantoe- en verskeie Khoisantaalfamilies. Toe Namibië as Suidwes-Afrika onder Suid-Afrikaanse beheer was, was Afrikaans, Duits en Engels die amptelike tale. Ná Namibië se onafhanklikwording in 1990 het Engels kragtens die grondwet die enigste amptelike taal geword. Duits en Afrikaans is deur baie as oorblyfsels van kolonialisme beskou.

## Taalverspreiding 
Die tale wat in die meeste huise in Namibië gepraat word, is Oshiwambo-dialekte, deur 49% van die bevolking, Damara (11%), Afrikaans (10%), Kawango (9%) en Herero (9%). Ander inheemse tale sluit in die Bantoetale Tswana, Gciriku, Fwe, Kuhane, Mbukushu en Yeyi; en die Khoisantale Naro, ǃXóõ, Kung-Ekoka en ǂKxʼauǁʼein. Engels, die amptelike taal, word deur 3% van die bevolking as moedertaal gepraat. Sowat 60% van die wit bevolking praat Afrikaans, 32% Duits, 7% Engels en 1% Portugees.

Inheemse tale word op laerskoolvlak in sillabusse ingesluit. In staatskole is Engels die onderrigtaal. Afrikaans is die enigste taal wat na aan ’n lingua franca kom en word deur die meeste swart mense gepraat tesame met Engels en hul moedertaal.

## Tale wat die meeste gepraat word 
Bron: 2001-sensus en 2011-sensus

## Verwysings 
## Bronne 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Duitse Wikipedia
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
2I/Borisov

**2I/Borisov** (voorheen bekend as **C/2019 Q4 (Borisov)**) Dit het ’n heliosentriese baaneksentrisiteit van 3,4 en en is nie aan die Son gebonde nie. Die komeet het teen einde Oktober 2019 deur die Sonnestelsel beweeg en op 8 Desember op sy naaste afstand aan die Son gekom: net meer as 2&nbsp;AE In November 2019 het sterrekundiges van die Yale-universiteit gesê die komeet (insluitende sy koma en stert) was 14 keer so groot soos die Aarde. in 2025 is nog 'n interstellêre komeet, 3I/ATLAS, in die Sonnestelsel ontdek.

Middel Maart 2020 is gesien 2I/Borisov is aan die opbreek.

## Kenmerke
### Samestelling
Op 13 September 2019 het die Gran Telescopio Canarias ’n voorlopige laeresolusie-sigbareligspektrum van 2I/Borisov verkry wat onthul het die liggaam het ’n oppervlaksamestelling wat nie veel verskil van ’n tipiese Oortwolkkomeet nie. Daarbenewens het die William Herschel-teleskoop op die eiland La Palma die waarneming van sianiedvrystellings (formule: CN) by 388&nbsp;nm aangekondig (hierdie soort vrystellings is in baie ander komete bespeur, onder meer Halley se Komeet).

### Wentelbaan
thumb|350px|2I/Borisov se wentelbaan deur die Sonnestelsel.
2I/Borisov se wentelbaan is uiters hiperbolies; dit het die grootste baaneksentrisiteit van meer as 300 bekende hiperboliese komete, ook baie groter as dié van ʻOumuamua. Dit het die Sonnestelsel in die rigting van die sterrebeeld Teleskoop verlaat. In April 2020 was daar nog waarnemings van moontlike opbreking. Ná ’n opvolgstudie is op 6 April 2020 aangekondig dat die stuk wat afgebreek het, verdwyn het.

## Nota
## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Janet Baker

**Janet Abbott Baker** (gebore op 21 Augustus 1933) is 'n Engelse mezzo-sopraan wat die beste bekend is as 'n opera, konsert, en lieder sanger.

Sy word veral geassosieer met barokmusiek, vroeë Italiaanse opera, en die werke van Benjamin Britten. Sy is gedurende haar loopbaan, wat vanaf die 1950's tot die 1980's gestrek het, beskou as 'n uitstekende sang-aktrise en wyd bewonder vir haar dramatiese intensiteit, wat miskien die beste na vore getree het in haar bekende rol as *Dido*, die tragiese heldin van Berlioz se magnum opus, *Les Troyens*. Baker was as konsert-uitvoerder veral bekend om haar interpretasies van die musiek van Gustav Mahler en Edward Elgar. David Gutman, in die *Gramophone*-tydskrif, het haar uitvoering van Mahler se *Kindertotenlieder* beskryf as "intiem, byna 'n gesprek met haarself".

## Opnames 
* Bellini: *I Capuleti e i Montecchi*, Beverly Sills, Robert Lloyd, Nicolai Gedda, Raimund Herincx, John Alldis-koor, *New Philharmonia Orchestra*, gedirigeer deur Giuseppe Patanè. 1975. Ateljee opname. EMI Records Ltd.
* Berlioz: *Béatrice et Bénédict*, met Christiane Eda-Pierre, Helen Watts, Robert Tear, Londen Simfonieorkes, Colin Davis. Opgeneem in die Henry Wood-saal, 19–22 Desember 1977. LP Philips 6700 121.  CD 416 952 2.
* Gluck: *Orfeo ed Euridice* tydens die Glyndebourne-fees Opera, gedirigeer deur Raymond Leppard. Op video. Kopiereg 1982 deur National Video Corporation, Limited.
* Händel: *Julius Caesar* met die Engelse Nasionale Opera; Charles Mackerras (dir.) (Chandos CHAN 3019; opgeneem op 1–7 Augustus 1984; vrygestel 1999). 'n Ateljee-geproduseerde video van die ENO produksie, opgeneem by die Limehouse-ateljee, was vrygestel op video en later DVD.
* Mahler: *Kindertotenlieder* met die Hallé Orkes; John Barbirolli (dir.) (EMI LP cat. no. ASD 2338; vrygestel 1968)
* Mahler: *Das Lied von der Erde* met die Koninklike Concertgebouw Orkes onder Bernard Haitink (Philips, 1975) 
* Mahler: *Simfonie No. 2* met die Londen Simfonieorkes, BBC-koor ens., Leopold Stokowski (dir.) (BBC Proms 1963); (BBC Legends)
* Mahler: *Simfonie No. 2* in "The Klemperer Legacy"; Chor und Symphonie-Orchester des Bayerischer Rundfunks ; Otto Klemperer (dir.) (EMI, 1998)
* Mozart: *Cosi fan tutte*, gedirigeer deur Colin Davis (Philips, 1974)
* Mozart: *La clemenza di Tito*, gedirigeer deur Colin Davis (Philips, 1977)
* Purcell: *Dido and Aeneas*, gedirigeer deur Anthony Lewis, Engelse Kamerorkes, *The St. Anthony Singers*; opg. Okt. 1961; met Raimund Herincx as Aeneas. Decca Legendary Performances/UMG. SOL 60047.
* Rameau: *Hippolyte et Aricie*, gedirigeer deur Anthony Lewis, Engelse Kamerorkes, *The St. Anthony Singers*; opg. 1966; met Robert Tear as Hippolyte en Angela Hickey as Aricie. L'oiseau Lyre. 
* Schubert: *Lieder*.  'n Dubbel-cd met pianiste Gerald Moore en Geoffrey Parsons, bevat twee-en-veertig liedere.  EMI classics, 7243 5 69389 2

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ampie Muller

Prof. **Adriaan Diederichs Muller** (27 Desember 1930 - 5 September 2019) was 'n akademikus, psigoloog, bedryfsielkundige, konflikoplosser en omroeper. Hy is op Clocolan in die Vrystaat gebore en het aan die Hoërskool Dirkie Uys in Warden matrikuleer. Sy pa, Piet, was 'n skoolhoof en sy ma was Martie. Nic Diederichs was 'n oom van hom. Sy broer is Piet Muller, stigter-redakteur van die tydskrif *Insig*.

Hy was verbonde aan die Fort Hare-universiteit, Universiteit van Port Elizabeth, Universiteit van die Witwatersrand en die Universiteit van die Wes-Kaap. Hy was ook 'n tyd verbonde aan die SAUK en het die program *Boekkeuse* oor Fine Music Radio aangebied. Sy eerste vrou, Ria, is op die ouderdom 32 oorlede. Sy was die dogter van N.P. van Wyk Louw. Hy is later met dr. Beverley Roos-Muller getroud. 

Hy is op 5 Septemeber 2019 in die Pallotti-hospitaal in Pinelands oorlede en laat sy vroue, drie kinders, verskeie stiefkinders, 12 kleinkinders en drie agterkleinkinders agter. 

## Bron 
*Muller was veel meer as gerekende akademikus*, Rapport, 15 September 2019
Gérard Caussé

**Gérard Caussé** (gebore in 1948, Toulouse, Frankryk) is 'n Franse altviolis. 

Hy het die eerste uitvoering van die gevierde *Ainsi la nuit* kwartet deur Henri Dutilleux gegee. Die eerste beweging van Gérard Grisey se gevierde werk, *Les Espaces Acoustiques* ("Proloog"), is as "à Gérard Caussé" ingeskryf.  Sy diskografie bestaan uit dertig CD's. Gerard Caussé bespeel 'n altviool wat in 1560 deur Gasparo da Salo gemaak was.

## Loopbaan 
Caussé het reeds die verhoog, wat beide orkes - en kamermusiek betref, met musici soos Emmanuel Krivine, Charles Dutoit, en Kent Nagano gedeel.

Sy opnames sluit meer as vyf-en-dertig opnames wat onder etikette soos EMI, Erato en Philips uitgereik is, in. Caussé is die houer van die *Banco Bilbao Vizcaya Argentaria Altviool-Stoel* by die Koningin Sofía kollege van Musiek (Spaans: Escuela Superior de Música Reina Sofía).

## Verwysings
Alain Marion

**Alain Marion** (25 Desember 1938 – 16 Augustus 1998) was 'n Franse fluitspeler wat beskou word as een van die beste fluitspelers van die laat-twintigste eeu.

## Biografie
Marion was in Marseille op Kersfees-dag 1938, gebore. Hy het by die Marseille Konservatoria onder die gerekende fluitspeler, Joseph Rampal, studeer, en die *premier prix de flûte* toekenning ontvang toe hy maar slegs veertien jaar oud was. Hy het later onder Rampal by die Paryse Konservatoria (Frans: Conservatoire de Paris) gestudeer waar hy uiteindelik 'n professor sou word. Hy het bekendheid verwerf nadat hy 'n prys gewen het tydens die Genève Internasionale Musiekkompetisie.In 1964 het *Radiodiffusion-Télévision Française*, die Franse nasionale uitsaaier, vir Marion as Eerste Fluitspeler aangestel. Hy is later na die Orchestre de Paris. In 1972 het hy 'n solis vir die Orchestre National de France geword. Hy het in 1977 by die *Ensemble InterContemporain* kamerorkes aangesluit waar hy saam met Pierre Boulez gewerk het.Hy het elke somer by die ''Académie internationale d'été'' in Nice klas gegee, en in 1986 die direkteur daarvan geword. As gevolg van sy statuur en aansien kon hy sommige van die wêreld se beste musici na die organisasie as onderwysers aantrek, insluitende die bekende Jean-Pierre Rampal, Jessye Norman en Henryk Szeryng.

Marion het 'n goue fluit bespeel wat deur die Sankyo Fluitmaatskappy van Japan gemaak was, en sy oeuvre het 'n groot variëteit musikale style ingesluit. Hy het egter groot bewondering gehad vir die groot Barok fluit-komponiste sowel as vir die Tsjeggiese komponis Bohuslav Martinů.Marion het op die ouderdom van nege-en-vyftig jaar aan 'n Miokardiale infarksie beswyk terwyl hy op toer was in Seoul, Suid-Korea.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Fotos van Alain Marion by die Académie Internationale d'Eté in Nice, 1968, 1970 & 1974
Gaby Casadesus

**Gaby Casadesus** (9 Augustus 1901 – 12 November 1999) was 'n Franse klassieke pianis en pedagoog wat in Marseille, Frankryk gebore was. Sy was getroud met die bekende Franse pianis Robert Casadesus. Hul seun Jean Casadesus was ook 'n gerekende pianis.

Sy het in 1921 met die pianis Robert Casadesus getrou, saam met wie sy die Robert en Gaby Casadesus duet gestig het.
 Die duet het baie opnames van die vier-handige klavier-repertorium gemaak. Gaby was egter ook 'n ietwat gerekende solis. Sy het die werke van Maurice Ravel, Gabriel Fauré, Florent Schmitt en Moritz Moszkowski geken, en die interpretasie van hul werke was deels deur haar gelei. Haar repertorium het die werke van Felix Mendelssohn, wie se musiek sy 'n voorstander van was, en die musiek van die Barok era, ingesluit.

Gaby Casadesus het in die VSA, die Salzburg Mozarteum, die *Académie Maurice Ravel* in Saint-Jean de Luz en by die Amerikaanse Konservatoria by Fontainebleau klas gegee. Van haar noemenswaardige studente was Donna Amato, David Deveau, Rudy Toth, en Vladimir Valjarević. Gaby Casadesus het saam met Grant Johannesen en Odette Valabrègue Wurtzburger die Robert Casadesus Internasionale Klavierkompetisie gestig wat in Cleveland, Ohio gebaseer is.

## Verwysings
Régis Pasquier

**Régis Pasquier** (gebore op 12 Oktober 1945) is 'n Franse violis wat afkomstig is uit 'n familie van musici. Sy vader; Pierre Pasquier (1902-1986), 'n altviolis, en sy ooms Jean (1903), 'n violis, en Étienne Pasquier (1905–1997), 'n tjellis; het 'n stryktrio genaamd le Trio Pasquier gestig. Bruno Pasquier, sy broer, is 'n altviolis.

## Biografie 
Pasquier is in Fontainebleau gebore en was 'n student van Zino Francescatti, saam met wie hy later die Concerto vir Twee Viole deur J.S. Bach opgeneem het. In 1958 het hy die Eerste Prys in viool en kamermusiek by die *Conservatoire de Paris* gewen. Hy was vanaf 1977 tot 1986 die prinsipiële violis van die *Orchestre National de France*. In 1985 was hy aangestel as professor van viool en kamermusiek by die *Conservatoire de Paris*, waar hy tot 2011 sou klas gee. In 1988 het hy die Charles Cros-prys verower, en in 1991 die titel van "Solis van die jaar" tydens die *Victoires de la Musique*. Hy is 'n virtuoos wat dikwels in sy tuisdorpie van Montréal in Boergondië speel.

## Diskografie 
* Karnaval van die Diere deur Camille Saint-Saëns (1978)
* *24 Caprices* deur Niccolò Paganini (1991).
* Volledige *Concertos vir viool* deur Mozart (1994).
* *Vioolconcerto* deur Jean Sibelius (1995).
* *Sonates vir viool en klavier* deur Beethoven met Jean-Claude Pennetier (1997).
* *Sekstet No. 1 in B-moll majeur* Op.18 deur Johannes Brahms met Raphaël Oleg (viool), Bruno Pasquier (altviool), Jean Dupouy (altviool), Roland Pidoux (tjello) en Étienne Péclard (tjello), Harmonia mundi 1982
* Kamermusiek deur Maurice Ravel (2004).
* *Trios élégiaques* 1 & 2 deur Sergei Rachmaninoff met die Pennetier-Pasquier-Pidoux Trio (2008)
* Concerto deur Beethoven (2002) - *Saphir Produksies*
* Concerto deur Tsjaikofski (2003) - Saphir Produksies.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Biografie op France Musique
* Régis Pasquier op Discogs
* Régis Pasquier op Info concert.com
* Régis Pasquier - Tzigane Rhapsodie de Ravel op YouTube
Yan Pascal Tortelier

**Yan Pascal Tortelier** (gebore op 19 April 1947) is 'n Franse dirigent en violis. Hy is in Parys gebore en is die seun van die tjellis Paul Tortelier, asook die broer van Maria de la Pau.  Tortelier het op 4-jarige leeftyd met klavier - en vioolstudies begin. Teen die ouderdom van veertien jaar was hy 'n pryswenner in viool by die Paryse Konservatoria.

Tortelier het baie werk in die Verenigde Koninkryk gedoen. Hy was vanaf 1989 tot 1992 die hoofdirigent van die Ulster Simfonieorkes gewees. Hy het ook vanaf 1992 tot 2003 gedien as Hoofdirigent van die BBC Filharmoniese Orkes in Manchester, en hou tans die titel van dirigent-emeritus met die orkes. Hy was verder ook 'n prinsipiële gasdirigent van die Nasionale Jeugorkes van Groot Brittanje. Tortelier het van 2005 tot 2008 as die Prinsipiële Gasdirigent van die Pittsburgh Simfonieorkes gedien. Hy was van 2009 tot 2011 hoofdirigent van die *Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo* gewees, en het vanaf 2011 tot 2013 die titel gehou van honorêre gasdirigent met die orkes. Tortelier het die eerste keer in 1998 die Yslandse Simfonieorkes gedirigeer. In Oktober 2015 het die orkes die aanstelling van Tortelier as die orkes se volgende hoofdirigent aangekondig - met ingang die 2016-2017 seisoen - met 'n kontrak van drie jaar. Tortelier het in Junie 2019 sy tyd by die orkes beëindig, en sal in 2020 deur Eva Ollikainen vervang word.  

Tortelier se opnames sluit sy eie orkestrasie van Ravel se Klaviertrio in. Hy is 'n gereelde opname-kunstenaar vir Chandos Records, en het verskeie kommersiële opnames saam met die BBC Filharmoniese Orkes, die BBC Simfonieorkes, en die São Paulo Simfonieorkes gemaak vir Chandos gemaak.  Op Plasson se 1978 opname van *Orphée aux enfers* kan gehoor word hoe hy die viool solos daarin speel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* IMG Kunstenaars-agentskap biografie van Yan Pascal Tortelier
* Biografie by die NYOGB webwerf
Deva Bandhumasena

duimnael|Phraya Songsuradet (Deva Bandhumasena)
Kolonel **Phraya Songsuradej** (Thai: พระยาทรงสุรเดช) (12 Augustus 1892 - 1 Junie 1944, algemene naam **Deva Bandhumasena** (เทพ พันธุมเสน) was 'n Thaise militêre offisier en lid van Khana Ratsadon (People's Party). As kadet studeer hy militêre wetenskap in Imperiale Duitsland en was hy 'n toonaangewende lid van die senior leërbeamptes wat verantwoordelik was vir die Siamese staatsgreep van 1932 (Siamese rewolusie van 1932).  Na die rewolusie van 1932 het hy konflik met Plaek Phibunsongkhram, wat in baie ernstige sake 'n junior militêre offisier was, sodat al hierdie konflik die aantygings geword het in die daaropvolgende opstand van Songsuradet.
Marin Alsop

**Marin Alsop** ['mɛər.ɪn 'æːl.sɑːp] (gebore op 16 Oktober 1956) is 'n Amerikaanse vroulike dirigent en violis. Sy is tans musiekdirekteur van beide die Baltimore Simfonieorkes en die *Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo* (Afrikaans: São Paulo Staat-simfonieorkes), asook hoofdirigent van die Wene Radio-simfonieorkes.

## Diskografie
Alsop het haar eerste opname in 2008 gedirigeer saam met die Koninklike Skotse Nasionale Simfonieorkes met 'n seleksie werke deur Samuel Barber, wat vrygestel was as deel van die *American Classics*-reeks op Naxos.  Hierdie plaat was gevolg deur 'n verdere vier plate wat tussen 2001–2004 vrygestel was, gewy aan die werke van Samuel Barber.  In 2003 het Alsop haar eerste plaat van Leonard Bernstein vrygestel wat opgeneem is met die Bournemouth SO en Koor. 

In Junie 2006 het Alsop die Baltimore SO gedirigeer, saam met die violis Joshua Bell, in 'n uitvoering van John Corigliano se Vioolconcerto (bekend as *The Red Violin*) wat deur Sony Classical Records opgeneem is en in September 2007 vrygestel is.  Alsop en die Baltimore SO het hul eerste lewendige opname en vrystelling vir iTunes gemaak van Igor Strawinski se *Die Rite van Lente*.  Nadat Alsop die Baltimore pos bekom het, was een van haar eerste projekte as musiekdirekteur die maak van 'n reeks opnames van Dvořák se werke vir Naxos. Die eerste plaat in die reeks, met o.a. Dvořák se Simfonie No. 9, *Van die Nuwe Wêreld* en die Simfoniese Variasies van Dvořák, was in Februarie 2008 vrygestel en was genomineer vir die *BBC Musiek-tydskrif* se 2008 Plaat van die Jaar.

Ander opnames deur Alsop met Naxos sluit 'n simfoniese siklus van Brahms saam met die Londen Filharmoniese Orkes, en 'n reeks Bournemouth SO opnames, welke Bartók se *Die Wonderbaarlike Mandaryn*, Bernstein se *Chichester Psalms* en die simfonieë van Kurt Weill insluit, in.In 2009 het Alsop 'n opname van Leonard Bernstein se Mis (musiek) vrygestel wat opgeneem is saam met die Baltimore SO.  In 2010 het Alsop se opname van Jennifer Higdon se Perkussieconcerto saam met die Londen Filharmoniese Orkes en die solis Colin Currie ook lof ontvang.Ander onlangse vrystellings sluit Dvořák se simfonieë no. 7 &  no. 8 saam met die Baltimore SO; *Nixon in China*, en werke deur Roy Harris, Aaron Copland, en Barber; in, alles op Naxos.  In 2012 het Alsop en die Baltimore SO 'n opname van Gustav Mahler se Simfonie No. 1, ook op Naxos, vrygestel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Amptelike Marin Alsop webwerf
*Baltimore Simfonieorkes tuisblad
*Cabrillo-fees van Kontemporêre Musiek tuisblad
*MacArthur Genootskap biografie-blad
*biografie en diskografie by Naxos.com
*Koningin Elisabeth Internasionale Musiekkompetisie amptelike webwerf 
*Classical Archives Onderhoud oor die Cabrillo-fees
*Classical Archives Onderhoud oor Bernstein se Mis
*Onderhoud met Marin Alsop deur Bruce Duffie, 19 Junie 2003
Michel Arrignon

**Michel Arrignon** (gebore in 1948 oorlede 12 Maart 2025) is 'n Franse klarinettis en professor van klarinet by die *Conservatoire National Supérieur de Musique de Paris* en Koningin Sofía Kollege van Musiek in Madrid.

Arrignon het by die *Conservatoire National Supérieur de Musique de Paris* gestudeer. Hy het in die *Orchestre Mondial des Jeunesses Musicales* gespeel en tweede prys gewen tydens die ''Genève Concours International d'Exécution Musicale''.

Arrignon werk sedert 1985 as 'n klarinet-toetser en ontwikkelaar by Buffet Crampon. Hy bespeel die Buffet Crampon Tosca Green-Line klarinet.

## Diskografie 
**Stockhausen – Donnerstag aus Licht*. Deutsche Grammophon 2740 272 (4 LPs); 423 379-2 (4CDs). Hamburg: Polydor International GmbH, 1983.
**Weber Concertos*, met Jean-Claude Montac. Karusel Music International, 1990.

## Verwysings
Malediktologie

**Malediktologie** (uit Latynse *maledicere*, 'om [iets] te sê (*dicere*) wat sleg (*male*)' is', plus Griekse *logia*, 'studie van') (ook soms **vloekkunde**) is die multi- en interdissiplinêre studieterrein van vloekgedrag (ook soms **malediksie **genoem) en vloekwoorde en -uitdrukkings (ook soms **maledikta** genoem) in taal. Die versameling maledikta van 'n taal staan bekend as die **malediktikon** (oftewel **vloekwoordeskat**). 

Vakgebiede waarin navorsing in malediktologie gedoen word, is primêr taalkunde en sielkunde, met toenemende belangstelling in neurologie en neurofisiologie, rekenaarwetenskap en rekenaarlinguistiek, en psigolinguistiek. Ander vakgebiede wat betrek word, sluit in letterkunde, sosiologie, filosofie, kommunikasiekunde,  opvoedkunde en regswetenskap. Die volgende navorsers kan as grondleggers van dié gebied beskou word:
* Timothy Jay (sielkundige; Engels)
* Keith Allan (taalkundige; Engels)
* Reinhold Aman (filoloog; Engels en vele ander tale)
* Kate Burridge  (taalkundige; Engels)
* Geoffrey Hughes (leksikograaf; Engels)
* Piet van Sterkenburg (leksikograaf; Nederlands)
* Tony McEnery (taalkundige; Engels)
* Ashley Montagu (taalkundige; Engels) 

## Literatuur 
* Jay, Timothy: *Why We Curse. A Neuro-Psycho-Social Theory of Speech*. John Benjamins Publishing, 2000, ISBN &nbsp; 1-55619-758-6 
* Aman, Reinhold: *Opus Maledictorum. A Book of Bad Words*. Marlowe & Co, 1996,     
* Aman, Reinhold: *Bayrisch-Österreichisches Schimpfwörterbuch*. Allitera Verlag, 2005,    http://www.sonic.net/maledicta/boes.html 
* Aman, Reinhold: *Maledicta : The International Journal of Verbal Aggression* (1977--). http://www.sonic.net/maledicta//journal.html  
* Montagu, Ashley: *The Anatomy of Swearing*. The Macmillan Company, 1967, 

## Eksterne skakels 
* Artikel van "Berliner Morgenpost"  
* InsultWiki (beledigingsgids vir openbare domeine) 
* Webblad oor vloek en skel in Afrikaans: vloek.co.za
Iwan Kusnjer

**Iwan Kusnjer** (gebore in 1951) is 'n Tsjeggiese bariton operasanger. Sy diskografie sluit opnames van baie van die hoof baritonrolleuit die Tsjeggiese opera en - liedere in.
## Vroeë lewe, opvoeding en familie
Kusnjer was in 1951 Rokycany gebore. Hy het van die Musiekfakulteit van die Akademie van Uitvoerende Kunste in Praag gegradueer, waar hy onder Teodor Šrubař studeer het.Iwan Kusnjer is 'n stigter van die *Fatum-stigting*, wat ten doel het om die families van gestorwe musici by te staan en te ondersteun.

## Toekennings
duimnael|Iwan Kusnjer (2010)
Hy het drie Thalia-pryse gewen vir sy rolle as *Tonio* in Leoncavallo se *Pagliacci* (1994), *Koning George* in Peter Maxwell Davies se *Eight Songs for a Mad King* (1997) en *Vok Vítkovic* in Smetana se *Muur van die Duiwel* (2001). Hy het ook in 2000 die Gustav Mahler-prys ontvang. Sy arias sluit in:
** Josef Mysliveček se *Abramo e Isaco*
** Josef Leopold Zvonař se *Záboj*
** Skuherský se *Lora*
** Karel Šebor se *Die Tempeldienaars in Morawië* (Tsjeggies: Templáři na Moravě)
** Smetana se *Die Brandenburgers in Boheme* (Tsjeggies: Braniboři v Čechách)
** Dvořák se *Vanda*
** Josef Rozkošný se *Sint Johannes se Stroomversnellings* (Tsjeggies: Svatojanské proudy)
** Karel Bendl se *Lejla*
** Eduard Nápravník se *Dubrovskij*
** Josef Foerster se *Jessika*
** Otakar Ostrčil se *Die Dood van Vlasta*
** Zdeněk Fibich se *Hedy*
** Jiří Pauer se *Zuzana Vojířová*
** Vítězslav Novák se *Karlštejn*

## Verwysings
Kungsbacka Klaviertrio

Die **Kungsbacka Klaviertrio** is 'n Sweedse klassieke kamermusiek-groep.

## Biografie en loopbaan 
Die Kungsbacka Klaviertrio was in 1997 gestig, en is vernoem na die Sweedse dorp waar dit die eerste keer uitgevoer het; en waar dit ook 'n jaarlikse fees tot stand gebring het. Die trio bestaan uit Jesper Svedberg, (tjello), Simon Crawford-Phillips, (klavier), en Malin Broman, (viool). Die trio het reeds tydens 'n aantal feeste in Europa, Noord-Amerika en Australië gespeel. Die trio het in 1999 eerste prys tydens die Melbourne Internasionale Kamermusiek-kompetisie gewen. Die Koninklike Sweedse Akademie van Musiek het ook die akademie se interpreteerders-prys aan die trio toegeken.  

Die Kungsbacka Klaviertrio het reeds verskeie plate vir die Naxos en Bis plate-etikette opgeneem, insluitende werke deur Schubert, Haydn, Mozart en Rehnqvist. Die trio het ook reeds verskeie werke van 'n aantal kontemporêre komponiste aangevra, insluitende Karin Rehnqvist, Mark-Anthony Turnage, en andere.Die lede van die Kungsbacka Klaviertrio gee onderwys by die Gotenburgse Universiteit se Skool van Musiek. (Duits: Högskolan för scen och musik) waar hulle regdeur die jaar lesings, meesterklasse en konserte aanbied. Die trio is ook 'n Assosiaat Ensemble van die Guildhall Skool van Musiek en Drama.  

## Verwysings
## Eksterne skakels
* Die Kungsbacka Trio se webwerf
* Die Kungsbacka Trio se biografie en diskografie op die Naxos webwerf
* Onderhoud met die pianis Simon Crawford-Phillips op die Naxos webwerf
Isak van Armenië

**Isak** of **Sahak van Armenië** (354–439) was die *Catholicos* (of Patriarg) van die Armeense Apostoliese Kerk. Hy word somtyds, te wyte aan sy Partiese oorsprong na verwys as "Isak die Grote," en as "Sahak die Partiër" (Armeens: Սահակ Պարթև, Sahak Parthev", Parties: *Sahak-i Parthaw*).

## Bronne 
* Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l’Antiquité jusqu’au XIXe siècle ; Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990.
* Histoire de l'Arménie: des origines à 1071, Parys, 1947.

## Verwysings
Parties

**Parties**, ook bekend as **Arsakidiese Pahlavi** en **Pahlawānīg**, is 'n uitgestorwe antieke Noordwes-Irannese taal wat gepraat is in die geskiedkundige Partiese streek – wat die noordoostelike deel van antieke Iran omvat het. Parties was die staatstaal van die Arsakidiese of Partiese Ryk (248&nbsp;v.C. - 224&nbsp;n.C.), sowel as van die takke van die Arsakidiese dinastie van Armenië, Iberië en Kaukasiese Albanië.

Die taal het 'n groot invloed op Armeens gehad, wat 'n groot deel van sy woordeskat verkry het uit leenwoorde uit Parties. Baie antieke Partiese woorde is behou en kom nou slegs in Armeens voor.

## Voorkoms 
Parties kom onder meer voor in:
*3&nbsp;000 ostraka (omstreeks 100-29 v.C.) wat in Nisa in Suid-Turkmenistan gevind is.
*Perkamente van Awraman ('n perkament uit die 1ste eeu n.C. wat handel oor die verkoop van land Awraman in Suidwes-Iran).
*1ste-eeuse ostraka van Shahr-e Qumis in Oos-Iran.
*Die gedig *Draxt i Asurig*
*Inskrywings op die munte van Arsakidiese konings in die 1ste eeu n.C.
*Die tweetalige inskrywing van Seleukië aan die Tigris (150-151 n.C.).
*Die inskrywing van Ardavan V wat in Susa gevind is (215).
*Sommige 3de-eeuse dokumente wat in Dura-Europos aan die Eufraat ontdek is.
*Die inskrywing by Kal-e Jangal, naby Birjand in Suid-Khorasan (eerste helfte van die 3de eeu n.C.).
*Die inskrywings van vroeë Sassanidiese konings en priesters in Partië, insluitende Ka'ba-ye Zartosht naby Shiraz en Paikuli in Koerdiese Irak.
*Die omvattende korpus van Manigeïstiese Parties wat nie enige ideogramme bevat nie.
* In Noord-Pakistan, Indo-Partiese kultuur in Taxila met Gondophares 20–10 v.C. en Abdagases, Bajaur, Khyber-Pakhtunkhwa en af na Sistan, Balogistan.

## Voorbeeld 
Hierdie voorbeeld van Partiese literatuur is geneem uit 'n Manigeïstiese teksfragment:

## Sien ook 
* Partiese Ryk
* Parters

## Verwysings
Pen-Ek Ratanaruang

duimnael
**Pen-Ek Ratanaruang** (Thai: เป็นเอก รัตนเรือง; RTGS: Pen-ek Rattanarueang; gebore 8 Maart 1962, Bangkok, Thailand) is 'n Thaise filmregisseur en draaiboekskrywer. Hy is veral bekend vir sy arthuiswerk, *Last Life in the Universe*, en word beskou as een van die toonaangewende outeurs van die Thaise film, saam met Wisit Sasanatieng en Apichatpong Weerasethakul. Hy gaan deur die bynaam **Tom** en word soms gekrediteer as **Tom Pannet**.

## Eksterne skakels
Cherprang Areekul

duimnael
**Cherprang Areekul** (Thai: เฌอปราง อารีย์กุล, RTGS: *Choeprang Arikun*, IPA: [t͡ɕʰɤː.praːŋ ʔaː.riː.kun]; gebore 2 Mei 1996) is 'n lid van die Thaise afgodmeisie-groep BNK48, 'n internasionale sustersgroep van die Japanse afgodmeisie-groep AKB48. Sy is een van die eerste-generasie lede van die groep, en is ook die eerste en huidige kaptein van die groep.

## Eksterne skakels