Televisie in Suid-Afrika

**Televisie in Suid-Afrika** is in 1976 geloods. Dit was opvallend laat vir die bekendstelling van wydverspreide televisie-uitsendings.

## Geskiedenis 
### Teenkanting teen instelling 
links|duimnael|Dr Albert Hertzog, Minister van Pos en Telegraafwese 1958–1968.
Die eerste voorstel om televisie in Suid-Afrika in te stel is in 1953 deur The Rank Organisation gemaak, maar dit is deur die Nasionale Party-regering verwerp. Al het die staatsbeheerde Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) 'n feitlike monopolie op radio-uitsaaiwese gehad, het die organisasie die nuwe medium beskou as 'n bedreiging vir Afrikaans en die Afrikanervolk, aangesien dit onnodige prominensie aan Engels sou gee en onregverdige mededinging vir Afrikaans sou skep.

Eerste Minister Hendrik Verwoerd het televisie met atoombomme en gifgas vergelyk en beweer dat "dit moderne dinge is, maar dit beteken nie dat dit wenslik is nie. Die regering moet kyk vir enige gevare vir die mense, beide geestelik en fisies."

Dr. Albert Hertzog, destyds Minister van Pos- en Telegraafwese, het aangevoer dat "die effek van verkeerde prente op kinders, die minder ontwikkelde en ander rasse vernietigend kan wees". en het dit aan die kaak gestel as "slegs 'n miniatuurbioskoop wat in die huis ingedra word en waaroor ouers geen beheer het nie." Hy het ook het aangevoer dat "Suid-Afrika rolprente sal moet invoer wat rasvermenging wys; en advertensies sal Afrikane ontevrede maak met hul lot."

Baie wit Suid-Afrikaners, insluitend sommige Afrikaners, het egter nie Hertzog se vyandigheid teenoor wat hy "die klein swart boks" genoem het, gedeel nie. Toe Neil Armstrong in 1969 die eerste man geword het wat voet op die Maan gesit het, was Suid-Afrika een van die min lande wat nie die geleentheid regstreeks kon kyk nie, wat een koerant laat opmerk het: "Die maanfilm het bewys dat dit die laaste strooi is ... die situasie is besig om 'n bron van verleentheid vir die land te word." In reaksie op openbare aanvraag het die regering beperkte besigtigings van die maanlanding gereël, waarin mense vir 15 minute lank na vooraf opgeneemde beeldmateriaal kon kyk. 

Die opposisie Verenigde Party het daarop gewys dat selfs minder ekonomies gevorderde lande in Afrika reeds televisie ingestel het. Bekend as Rhodesia Television (RTV), was sy groot aandeelhouers Suid-Afrikaanse maatskappye, insluitend die Argus-koerantgroep deur sy filiaal, die Rhodesian Printing and Publishing Company, en Davenport en Meyer,  waarvan laasgenoemde LM Radio, gebaseer in Mosambiek, toe onder Portugese bewind, bedryf het.

In kommentaar op Rhodesië se ervaring met televisie, het Ivor Benson, wat as Direkteur van die Staatsinligtingsdepartement onder Ian Smith gedien het, opgemerk dat die Suid-Afrikaanse regering "wys was om standvastig te staan teen 'n groot mate van goed georganiseerde druk en aan te dring om te wag totdat 'n manier gevind kan word om televisie te skei van sommige van die euwels wat dit in ander lande bygedra het."

In die afwesigheid van televisie in Suid-Afrika is 'n radioweergawe van die Britse televisiereeks *The Avengers* in 1972 deur Sonovision vir SAUK se kommersiële netwerk, Springbokradio, vervaardig.

In 1968 het die regering se teenkanting teen die instelling van televisie begin versag nadat Hertzog as Minister van Pos en Telegraafwese deur Eerste Minister John Vorster verwyder is. In 1971 het dit 'n "Kommissie van Ondersoek na Aangeleenthede met betrekking tot Televisie" aangestel, onder leiding van Piet Meyer, voorsitter van die Afrikaner Broederbond, en later van die SAUK. 'n Meerderheid van sy lede, van wie nege Broederbondlede was, het aanbeveel dat 'n televisiediens ingestel word, mits "effektiewe beheer" uitgeoefen word "tot voordeel van ons nasie en land".

Die kommissie het ook aangevoer dat mense in Suid-Afrika uiteindelik in staat sal wees om buitelandse televisie-uitsendings via satelliet te ontvang, en sodoende die regering se sensuur omseil, en dat dit deur die instelling van 'n huishoudelike diens voorgespring moet word. Boonop sou dit ondenkbaar wees dat die Publikasiebeheerraad elke videokasset wat die land binnegekom het, kan sensor wanneer dit in massahoeveelhede beskikbaar word.

### Bekendstelling van televisie 
In 1971 is die SAUK uiteindelik toegelaat om 'n televisiediens in te stel. Aanvanklik was die voorstel vir twee televisiekanale, een in Engels en Afrikaans, gerig op wit gehore, en 'n ander, bekend as TV Bantoe, gerig op swart kykers. Toe televisie uiteindelik ingestel is, was daar egter net een kanaal met lugtyd wat eweredig tussen Engels en Afrikaans verdeel is, afwisselend tussen die twee tale. Toetsuitsendings in Johannesburg het op 5 Mei 1975 begin, gevolg in Julie deur dié in Kaapstad en Durban. Landswye dienste het uiteindelik op 5 Januarie 1976 begin.

Soos die grootste deel van Wes-Europa, het Suid-Afrika die PAL-stelsel vir kleurtelevisie gebruik, wat slegs die tweede aardse televisiediens in Afrika suid van die Sahara was wat met slegs 'n  kleurdiens bekendgestel is, en Zanzibar in Tanzanië het die eerste diens in 1973 ingestel. (Tanzanië self het eers in die vroeë 1990's 'n televisiediens gestig, insgelyks bekommerd oor die koste en waargenome bedreiging vir kulturele norme). Die Regering, wat deur SAUK-tegnici aangeraai is, was van mening dat kleurtelevisie beskikbaar sal moet wees om 'n duur migrasie van swart-en-wit uitsaaitegnologie te vermy. Advertensies is egter vanaf 1 Januarie 1978 uigesaai.

Op 1 Januarie 1982 is twee dienste ingestel, TV2 wat in Zoeloe en Xhosa uitgesaai het en TV3 wat in Sotho en Tswana uitgesaai het, gerig op 'n swart stedelike gehoor.  In 1985 is 'n nuwe diens genaamd TV4 bekend gestel, wat sport- en vermaakprogramme bevat, met behulp van die TV2- en TV3-uitsaaikanale, wat toe uitsending om 21:00 moes beëindig. In 1992 is TV2, TV3 en TV4 gekombineer in 'n nuwe diens genaamd CCV (Contemporary Community Values). 'n Derde kanaal is bekend gestel as TSS, of Topsport Surplus Sport, waarvan Topsport die handelsnaam vir die SAUK se sportdekking is, maar dit is in 1994 vervang deur NNTV (National Network TV), 'n opvoedkundige, nie-kommersiële kanaal.

Die hoofkanaal, wat destyds TV1 genoem is, was soos voorheen eweredig tussen Engels en Afrikaans verdeel. Dit het ook beskikbaar geword in Walvisbaai, 'n enklawe van Suid-Afrika in Namibië, wat self toe onder Suid-Afrikaanse administrasie was, met 'n regstreekse toevoer van die kanaal wat via Intelsat uitgesaai is, wat weer op 'n plaaslike laekragherhaler uitgesaai is.

In 1986 is die SAUK se monopolie uitgedaag deur die bekendstelling van 'n intekening-gebaseerde diens bekend as M-Net, gerugsteun deur 'n konsortium van koerantuitgewers op 1 Oktober. As deel van M-Net se lisensiebeperkings kon dit egter nie nuusprogramme uitsaai nie, wat steeds die SAUK se besit was, alhoewel M-Net in 1988 'n aktualiteitsprogram genaamd Carte Blanche begin uitsaai het. As die staatsbeheerde uitsaaier is die SAUK van vooroordeel teenoor die apartheidsregime beskuldig, wat slegs beperkte dekking aan opposisiepolitici gegee het.

## Programme 
### Ingevoerde programme 
Baie ingevoerde programme is in Afrikaans oorgeklank, van die eerstes was die Britse speurreekse *The Sweeney* (in Afrikaans bekend as Blitspatrollie) en *Van der Valk*, asook die poppereeks *Thunderbirds*.  In Julie 1986, om Engelssprekendes te akkommodeer, het die SAUK egter begin om die oorspronklike klankbaan van Amerikaanse reekse op 'n FM-radiodiens genaamd Radio 2000 uit te saai. Dit sluit in *Miami Vice* (bekend as *Misdaad in Miami*),  *The Six Million Dollar Man*, (*Steve Austin: Die Man van Staal*) en *Beverly Hills, 90210*. Dit het ook gegeld vir Duitse en Nederlandse programme wat in Afrikaans oorvertaal is, soos die Duitse speurreeks *Derrick,* en die Nederlandse sepie *Medisch Centrum West,* in Afrikaans bekend as *Hospitaal Wes Amsterdam*.

Net so is baie programme, soos *The Jeffersons*, in Zoeloe vertaal.

As gevolg van Suid-Afrika se apartheidsbeleid, het die British Actors' Equity Association 'n boikot van programverkope aan Suid-Afrika begin, wat, gekombineer met 'n soortgelyke boikot deur Australië, beteken het dat Suid-Afrikaanse TV deur programme uit die Verenigde State oorheers is. Gevolglik was dit eers ná die einde van apartheid dat die boikot opgehef is en nie-VSA-programmering baie meer algemeen beskikbaar geword het.

Sommige Amerikaanse produksiemaatskappye soos Lorimar het egter reekse soos *Knots Landing* en *Falcon Crest* uit Suid-Afrikaanse sirkulasie onttrek,

### Plaaslike programme 
Die eerste plaaslik vervaardigde TV-programme in Suid-Afrika was in Engels en Afrikaans. Engelstalige programme sluit in die gesinsdramareekse *The Dingleys* en *The Villagers*, sowel as komediereekse *Biltong and Potroast*, met Afrikaanse en Engelse komediante, en die verskeidenheidsprogram The Knicky Knacky Knoo Show.  Ander programme was die kinderreekse *Bangalory Time*, musiekreekse *Pop Shop* en sportprogram *Sportsview*.

Afrikaans programme het die komediereekse Nommer Asseblief en Die Bosveldhotel ingesluit, wat later in speelfilms gemaak is.  Kinderprogramme het poppekasvertonings ingesluit, soos Haas Das se Nuuskas  en Liewe Heksie. Ander programme in Afrikaans was die sportprogram Sportfokus en musiekprogram Musiek en Liriek.

Dit was egter die Zoeloetalige komedie, ''Sgudi 'Snaysi'', wat die SAUK se hoogste kyksyfers in die laat 1980's behaal het. Dit is ook in Zimbabwe en Swaziland vertoon.

Die dramareeks *Shaka Zulu*, gebaseer op die ware verhaal van die Zoeloekryger Koning Shaka, is in die 1980's regoor die wêreld vertoon, maar dit was slegs moontlik omdat die SAUK die reeks aan 'n Amerikaanse verspreider gelisensieer het.

Sedert die einde van apartheid is sommige Suid-Afrikaansvervaardigde programme internasionaal vertoon, soos SAUK 3 se wetenskapsfiksie/drama-reeks *Charlie Jade*, 'n ko-produksie tussen die Imaginarium en Kanada se CHUM, wat in meer as 20 lande uitgesaai is, insluitend Japan , Frankryk, Suid-Korea, en in die Verenigde State op die Sci-Fi-kanaal.  M-Net se sepie Egoli: Plek van goud, is in 43 Afrika-lande vertoon, en is selfs na Venezuela uitgevoer, waar dit in Spaans oorvertaal is.

## Politieke verandering 
Na die verslapping van mediasensuur onder Staatspresident F. W. de Klerk, het die SAUK se nuusdekking beweeg na meer objektief, hoewel baie gevrees het dat sodra die African National Congress (ANC) aan bewind gekom het, die SAUK sou terugkeer om te tik en die regering van die dag. Vanaf 15 Maart 1993 het die SAUK egter ook CNN International uitgesaai nadat gereelde uitsending deur die nag beëindig is, en sodoende aan Suid-Afrikaanse kykers nuwe bronne van internasionale nuus gegee.

Op 4 Februarie 1996, twee jaar nadat die ANC aan bewind gekom het, het die SAUK sy drie TV-kanale herorganiseer, om meer verteenwoordigend van verskillende taalgroepe te wees. Dit het gelei tot die afgradering van Afrikaans se status deur sy lugtyd van 50% tot 15% te verminder, 'n stap wat baie Afrikaanssprekendes vervreem het.

SAUK TV-programme in Afrikaans en ander tale word nou van Engelse onderskrifte voorsien, maar programme in Engels het gewoonlik nie ander tale as ondertitels nie, die persepsie is dat alle Suid-Afrikaners Engels verstaan. Voorheen was onderskrifte beperk tot produksies soos operas en operettes.

Dit is nie op TV1 gebruik nie, met die veronderstelling dat die meeste kykers beide Afrikaans en Engels verstaan, en ook nie op CCV nie, ten spyte daarvan dat aanbieders twee of meer verskillende tale tydens 'n enkele segment gebruik het.

## Nuwe dienste 
Die bekendstelling van PanAmSat se PAS-4-satelliet het op 2 Oktober 1995 die Ku-band-direkte-uitsaai-satellietuitsaaidienste bekendgestel, kort nadat MultiChoice hul DStv-diens geloods het. Twee jaar later het die SAUK sy onsuksesvolle satellietkanale, AstraPlus en AstraSport, bekendgestel wat bedoel was om die korporasie in die betaal-TV-mark genaamd AstraSat in te dryf, maar 'n gebrek aan finansiële ondersteuners en aanvanklike aandrang op die gebruik van analoogtegnologie in teenstelling met digitale tegnologie het gelei tot 'n mislukking.

Die SAUK se monopolie op gratis terrestriële televisie is verbreek met die bekendstelling van die privaat kanaal e.tv in 1998. e.tv het ook die eerste plaaslike televisienuusdiens buite die SAUK-stal verskaf, hoewel M-Net se moedermaatskappy, MultiChoice, bied dienste soos CNN International, BBC World News en Sky News via direkte-uitsaai-satelliet aan as deel van sy betaalde aanbod.

Die eerste 24-uur plaaslike besigheidskanaal, CNBC Africa, is in 2007 bekendgestel met agt uur se plaaslike programmering en die res is van ander CNBC affiliasies getrek. CNBC Africa ding mee met Summit, 'n sake-televisiestasie wat deur die mediagroep Avusa besit word, wat slegs gedurende die aand se spitstyd uitsaai. Albei stasies is slegs op die MultiChoice direk-tot-huis-platform beskikbaar, hoewel die insluiting van CNBC Africa by die aanbod van nuwe satellietspelers 'n byna sekerheid lyk.

In November 2007 het reguleerders die toekenning van vier nuwe uitsaailisensies aangekondig ná 'n proses wat 18 aansoeke ontvang het. Die suksesvolle aansoekers was Walking on Water, 'n toegewyde Christelike diens, On Digital Media, 'n breëspektrum vermaakaanbieding, e.sat, 'n satellietdiens van e.tv, en Telkom Media, 'n maatskappy wat 66% besit word deur die telekommunikasie-operateur Telkom Group. Bpk. Die MultiChoice-lisensie is terselfdertyd hernu.

e.sat het besluit om nie dienste bekend te stel nie, maar eerder 'n sakemodel vir inhoudverskaffers aan te neem. e.sat het eNCA, 'n 24-uur nuuskanaal, in 2008 op die MultiChoice-platform bekendgestel. Telkom Media, wat ook 'n IPTV-lisensie toegestaan is, het in April 2009 besluit om nie die bekendstelling van televisiedienste voort te sit nie, aangesien sy moedermaatskappy Telkom nie geglo het dat voldoende beleggingsopbrengste behaal kan word nie, advertensie is gelikwideer. Daar word verwag dat die oorblywende lisensiehouers teen laat 2009 in werking sou wees en almal sal direk-tot-huis-dienste bedryf met behulp van standaard klein-opening satellietskottels.

On Digital Media het op 18 Maart 2010 aangekondig dat hy TopTV in Mei 2010 as 'n tweede betaalsatelliet-TV-mededinger sal bekendstel. TopTV sou 'n totaal van 55 kanale aanbied met 25 kanale in sy basiese aanbod. 

Op 30 April 2013 het aandeelhouers van On Digital Media gestem om die China-gebaseerde maatskappy StarTimes goed te keur om 'n 20%-aandeel van ODM oor te neem. Deur dit te doen, het StarTimes effektief 'n ekonomiese belang van 65% in ODM verkry. Die stemming het ook die aanvaarding van 'n sakereddingsplan ingesluit.TopTV is op 31 Oktober 2013 amptelik as StarSat hernaam. Die nuwe pakkette en kanale wat met die nuwe handelsmerk geassosieer word, is op 1 Desember 2013 beskikbaar gestel. Op 15 Oktober 2013 het eMedia Investments Suid-Afrika se eerste gratis om te kyk platform Openview bekendgestel wat bestaan uit 18 kanale insluitend bykomende e.tv-kanale. Vanaf 1 Mei 2021 word PremiumFree TV in die mark bekendgestel om as mededinger vir die Openview-platform te dien.

## Gemeenskapstelevisie 
Nog 'n model van openbaretelevisie, genaamd gemeenskapstelevisie, is in die vroeë 1990's aan Suid-Afrika bekendgestel. Die impuls vir hierdie vorm van televisie in Suid-Afrika het ontstaan uit 'n begeerte om die verdeeldheid en wanbalanse in uitsaaiwese as gevolg van apartheid te oorkom. 'n Belangrike konferensie wat in 1991 in Nederland gehou is, het gesien hoe 'n wye reeks NRO's en gemeenskapsgroepe besluit het dat die volle diversiteit van die land in die uitsending daarvan uitgedruk moet word. Daarna is gemeenskapstelevisie aan Suid-Afrika bekendgestel deur wetgewing bekend as die Wet op Onafhanklike Uitsaaiowerheid van 1993. Die wet het drie vlakke van uitsaai moontlik gemaak, dit was publiek, kommersieel en gemeenskap. Terwyl baie gemeenskapsradiostasies uit daardie tyd ontstaan het, aanvanklik in Durban en Kaapstad,  was gemeenskapstelevisie slegs vir tydelike geleentheidlisensies van tot vier weke lank geaktiveer. Dit was eers nadat die nasionale uitsaaireguleerder, die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (ICASA), sy standpunt in 2004 op gemeenskapstelevisie gepromulgeer het, dat langertermynlisensies van tot een jaar geaktiveer is. Hierdie lisensie-regime is in 2010 verander toe die tydsduur vir klaslisensies op sewe jaar vasgestel is.

Gemeenskapstelevisiestasies moet, volgens wet, a) 'n bepaalde gemeenskap bedien; b) deur 'n nie-winsgewende organisasie bestuur word; en c) lede van die gemeenskap  betrek by die keuse en vervaardiging van programme. Kwessies van frekwensiebeskikbaarheid word bemoeilik deur die migrasie na digitale uitsaaiwese. Dit het daartoe gelei dat OKOSA in Maart 2010 'n moratorium op die oorweging van nuwe gemeenskaps-TV-lisensie-aansoeke verklaar het.

Die eerste gemeenskapstelevisiestasie wat 'n eenjaarlisensie gekry het, was Soweto TV in 2007. Die stasie bedien die suidelike Johannesburg-streek en hoofsaaklik Soweto, dit is ook per satelliet op die MultiChoice-platform beskikbaar. Die tweede gemeenskapstelevisielisensie was Kaapstad TV, die eerste keer in 2008 gelisensieer. Die stasie bedien die groter Kaapstad-metrostreek.

Benewens bogenoemde dienste het 'n kanaal genaamd Bay TV (nou bekend as Mpuma Kapa TV en slegs beskikbaar op DStv) in Port Elizabeth, Tshwane TV in Pretoria en 1KZN TV in Richardsbaai begin. Al hierdie kanale het sewe jaar 'klas' lisensies gehad. In 2014 het hierdie kanale gesamentlik 'n gehoor van ongeveer 12 miljoen kykers bereik en almal word beide terrestriaal op plaaslike analoogfrekwensies sowel as nasionaal op betaal-TV-platforms, hoofsaaklik DStv, vervoer. In 2013 het Alex TV op die OpenView-platform bekendgestel wat inwoners van Gauteng bedien en het vir twee jaar geduur.

## Digitale tegnologie
Die eerste digitale televisie-implementering in Suid-Afrika was 'n satelliet-gebaseerde stelsel wat deur die betaal-TV-operateur MultiChoice in 1995 geloods is. Op 22 Februarie 2007 het die Suid-Afrikaanse regering aangekondig dat die land se openbare TV-operateurs teen 1 November 2008 in digitaal sal uitsaai, gevolg deur 'n driejaar-dubbele beligtingstydperk wat op 1 November 2011 sou eindig.

Op 11 Augustus 2008 het die Departement van Kommunikasie sy Digitale Migrasiebeleid vir Uitsaaiwese aangekondig. Die beleid sal die oorskakeling van analoog na digitale transmissie beheer, en bepaal dat die departement finansiering aan die nasionale seinverspreider Sentech sal verskaf om die migrasieproses volgens die gepubliseerde rooster te begin. Die rooster word soos volg gefaseer wat 'n vertraging van 4 jaar is vanaf die oorspronklike voorgestelde een:

*8 Augustus 2008 – MultiChoice stel Suid-Afrika se eerste HDTV-kanaal bekend (DStv-kanaal 170) 
*2013 – begin digitale uitsendings (DTV) 
*2015 – ~100% digitale dekking en afskakeling van alle oorblywende analoogsenders 
*2019 – Vanaf 2019 was daar geen afskakeling van analoogsein nie en dit lyk asof die digitale migrasie weer gestagneer het.

Die regering het 'n doelwit gehad om digitale televisie sowel as mobiele televisie betyds aan die gang te hê vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 wat deur Suid-Afrika aangebied sou word, maar het politieke komplikasies ondervind, tesame met private uitsaaiers wat vir sekere televisiestandaarde agiteer.

Op 14 Januarie 2011 het die Suid-Afrikaanse Departement van Kommunikasie die Europese standaard DVB-T2 as die digitale televisiestandaard in Suid-Afrika gekies, wat die neiging in hierdie rigting van verskeie Afrika-nasies volg 

## Satelliettelevisie 
Suid-Afrikaans-gebaseerde MultiChoice se DStv is die hoofverskaffer van digitale satelliettelevisie in Afrika suid van die Sahara, wat hoofsaaklik in Engels, maar ook in Portugees, Hindi, Duits en Afrikaans uitsaai.

In Mei 2010 het On Digital Media die TopTV-satelliettelevisiediens bekendgestel. Dit bied 'n aantal Suid-Afrikaanse en internasionale televisiekanale en saai uit hoofsaaklik in Engels, maar ook in Hindi, Portugees en Afrikaans. Die platform het later in 2013 na Starsat verander.

In Oktober 2013 het eMedia Investments sy gratis-om-te-kyk-platform Openview bekendgestel wat beide plaaslike en internasionale programmering bied.

## Ander tegnologieë 
Daar is geen kabeltelevisienetwerke in Suid-Afrika nie, want die instandhouding van 'n kabelnetwerk is duur as gevolg van die behoefte om groter en yler bevolkte gebiede te dek. MMDS is voorheen in Suid-Afrika gebruik vir sake- en opvoedkundige TV-dienste, maar sedert die bekendstelling van Ku-band satellietuitsendings in 1995, is die meeste MMDS-senders uitmekaar gehaal.

## Verwysings