open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kurumanrivier

Die **Kurumanrivier**  in die Kalahari is 'n hoofsaaklik droë boloop van die Oranjerivier.

Hierdie rivier ontspring by die Oog van Kuruman in die Kuruman-heuwels. Daarna vloei dit noordweswaarts verby Seodin tot by Frylinckspan (Aansluit) en daarna weswaarts verby Van Zylsrus en Askham. So 'n 10&nbsp;km noordwes van Askham vloei die rivier in die Moloporivier. Hierdie samevloeiing is ongeveer waar die R360-pad (tussen Upington en die Kgalagadi-vredespark) en die R31-pad (tussen Kimberley via Daniëlskuil, Kuruman, Blackrock, Van Zylsrus en Askham na Rietfontien op die grens met Namibië) kruis.

Twee noemenswaardige sytakke vloei in die Kurumanrivier. Die Moshawengrivier kom vanaf Vryburg en Severn en sluit by Aansluit aan. 'n Suidelike tak is die Gamogararivier en dit sluit naby Blackrock aan. Dit bring water vanaf 'n gebied rondom Daniëlskuil en die Wonderwerkgrot oos van die Langberge in Griekwaland-Wes.

Hierdie hele rivierstelsel is meer rivierbedding as stromende rivier. As die rivier vloei, loop dit vir 'n kort afstand voordat die water vinnig in die sand verdwyn. Daarom is dit nutteloos vir besproeiing. Vermoedens dat die Kurumanrivier se water ooit via die Molopo die Oranje bereik het, is nooit bewys nie. Die water het wel in 1894, 1896 en in 1920 tot by die Molopo gekom.

Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die Suid-Afrikaanse regering op etlike plekke langs die  rivier boorgate gesink om water te kan verskaf aan die troepe wat aan daardie oorlog in Namibië deelgeneem het. Na die oorlog is 'n aantal boere as boorgatwagters langs die rivier gevestig met as vergoeding gratis weiding vir hul vee. So het die dorp Van Zylsrus ontstaan.
Michael Lonsdale

**Michael Edward Lonsdale-Crouch** (24 Mei 1931 - 21 September 2020), algemeen bekend as **Michael Lonsdale** en soms **Michel Lonsdale**, was 'n Franse akteur wat in meer as 180 films en televisieprogramme verskyn het. Hy is veral bekend in die Engelssprekende wêreld vir sy rolle as Hugo Drax in die 1979 James Bond-film *Moonraker*, die speurder Claude Lebel in *The Day of the Jackal*, en M. Dupont d'Ivry in *The Remains of the Day*. 

## Vroeë lewe en opvoeding 
Lonsdale is in Parys gebore as die seun van die Engelse leëroffisier Edward Lonsdale-Crouch en sy half-Frans, half-Ierse vrou Simone Béraud, en is aanvanklik op die eiland Guernsey grootgemaak en daarna in Londen in 1935, en later, tydens die Tweede Wêreldoorlog, in Casablanca, Marokko.

## Loopbaan 
In 1947 keer hy terug na Parys om skilderkuns te studeer, maar word eerder tot die wêreld van toneelspel aangetrek en verskyn eers op die rype ouderdom van 24 op die verhoog. Lonsdale was tweetalig en het in sowel Engelse as Franse taalproduksies verskyn. 

Op 25 Februarie 2011 wen hy 'n César-toekenning vir die beste byrol in *Of Gods and Men*.

Lonsdale was ook die skrywer van tien boeke. 

## Dood 
Lonsdale is op 21 September 2020 op die ouderdom van 89 in Parys oorlede. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Melt Sieberhagen

**Melt Sieberhagen** is 'n Suid-Afrikaanse akteur, komediant, stemkunstenaar en regisseur. Hy is in Ventersdorp gebore. 

## Opleiding 
Hy behaal in 2001 'n BA-graad in drama aan die Universiteit van Pretoria . 

## Filmografie 
### Televisie-optredes 
Hy het in verskeie Suid-Afrikaanse sepies gespeel, asook die Afrikaanse komediesketsprogram *Kompleks II*. Hy was ook deel van die vaste rolverdeling van *Proesstraat*. Hy het ook in televisie-advertensies vir Cell C, TOPS @ Spar, Bioplus, McCarthy Call-a-car en Wimpy verskyn. As stemkunstenaar het hy ook tot verskeie televisieprogramme, advertensies en radioadvertensies bygedra.

### Rolprentverskynings 
* *Superhelde*  
* *District 9*  
* *Footskating 101*  
* *Poena is koning* 
* ''O Schuks...I'm Gatvol! (2004)''

## Verwysings
Reyer Anslo

**Reyer Anslo** (1622 of 1626 - 16 Mei 1669) was 'n Nederlandse digter.

## Lewe
Anslo is gebore in Amsterdam en as Mennoniet grootgemaak. Hy is gedoop in 1646. Hy het vroeë roem behaal as digter in Amsterdam. In 1649 het hy saam met Arnout Hellemans Hooft (1629-1680), die seun van P.C. Hooft, na Rome gereis; en in November 1651 daar aangekom.
In Desember is hy saam met drie-en-veertig ander mense in die Katolieke Kerk ontvang, soos blyk uit die manuskripverslae van die Vereniging van Jesus (Lit. annuae Soc. Jes., In die Boergondiese biblioteek by Brussel, VI, nr. 21818b fo 300, ao 1651). Hy het na Rome gegaan waar hy sekretaris van kardinaal Luigi Capponi geword het, en van Pous Innocentius X 'n goue medalje ontvang het vir sy werk as digter. In 1655 is hy bekendgestel aan Koningin Christina van Swede, aan wie hy nuwe gedigte opgedra het. 'n Gedig getiteld "De Zweedsche Pallas" het aan hom 'n goue ketting besorg. Hy het in Perugia beswyk.

## Werke 
Anslo se versamelde werke is in 1713 gepubliseer. Dit sluit 'n tragedie, *De parysche bloed-bruiloff* 1649), wat handel oor Bartolomeusnag, in. Hy het ook 'n epos geskryf, *Die Plaag by Napels* (1656).

## Verwysings 
## Notas 
;Toeskrywing
*Die inskrywing vermeld:
**Peter Paul Maria Alberdingk Thijm in *Kirchenlexikon*;
**____, in die *Dietsache Warande* (Amsterdam);
**____, *Spiegel van Nederlandsche Letteren* (Leuven, 1877, II, III).
Hannes Brümmer

**Hannes Brümmer** (gebore 15 Maart 1979) is 'n Suid-Afrikaanse akteur, televisieskrywer en -regisseur, en improvisasie- en skerpskertskomediant. Hy behaal in 2001 'n BA-graad in drama aan die Universiteit van Pretoria. Hy is ‘n lid van die Afrikaanse komedie-duo *Die Flying Dutchmen* saam met Melt Sieberhagen. Vir sy rol in *Elke skewe pot* is hy in 2019 met 'n South African Film and Television Awards-toekenning bekroon as beste akteur in 'n TV-komedie. Hy is sedert 2020 in ‘n skeppende hoedanigheid betrokke by die stromingsdiens PlatformZA.

## Filmografie 
### Televisie 
* *Een skoenlapper* (2002 – minireeks): akteur; Regie: Paul C. Venter
* *Amalia* (reeks; kykNET): akteur
* *Binnelanders* (sepie; kykNET)
* *Villa Rosa* (sepie; kykNET)
* *Blikskottel (kykNET)*: akteur en skrywer
* *Kompleks* (kykNET): akteur en skrywer
* *Elke skewe pot* (2017 – reeks): akteur
* *Die vlieënde springbokkie* (2018 – reeks): regisseur en hoofskrywer (2020)
* *kykNET NOU! Top 20*: regisseur

### Film 
* *Skin* (2008 – film): akteur; Regie: Anthony Fabian
* *Ek joke net 2* (film): akteur
* *An act of defiance* (film): akteur
* *Van nasionale belang* (kort film): regisseur

## Verhoogwerk 
* *Buurtwag*: akteur; Regie: Chris Vorster
* *Manne*: akteur; Regie Chris Vorster
* *Aaptwak*: akteur; Regie: Chris Vorster
* *Mooi Street Moves*: akteur; Regie: Paul Slabolepszy
* ''Ballade van 'n banggat*: soloakteur, skrywer, regisseur
* *Punk in plakkies*: soloakteur, skrywer, regisseur
* *Wie's jou pappa?*: soloakteur, skrywer, regisseur
* *Amper oud*: soloakteur, skrywer, regisseur

duimnael|Hannes Brümmer as komediant

## Skerpskertskomedie 
* *Joe Parker’s Improv Express* (2005)
* *Starship Improvise*
* *Jozi Comedy Showdown* (2008 – finalis; 2009 – finalis)
* *Rocking the Daisies* (2009, 2010)
* *Splashy Fen* (2011)
* *Kings and queens of comedy*
* *Lekker lag*
* *Laugh in your language* (Comedy Central Africa)
* *Comedians solve world problems'' (Comedy Central Africa)

## Verwysings
Alleenspraak

[duimnael|[Juliet lewer 'n allenspraak op die balkon, onbewus daarvan dat Romeo luister in *Romeo en Juliet*]]
**Alleenspraak** is gedagtes wat hardop gesê is, sonder om 'n ander persoon aan te spreek, 'n monoloog wat aan jouself gerig is.

Alleenspraak word gebruik as 'n instrument in drama om 'n karakter se gedagtes aan die gehoor bekend te maak. Dit kan of direk aan gespreek word of om in vertroue te neem. Engelse Renaissance-drama het alleenspraak met groot effekte gebruik; Die alleenspraak "To be, or not to be" is byvoorbeeld die middelpunt van Shakespeare se *Hamlet*. 

## Verwysings
Robert Anker

**Rengert Robert Anker** (27 April 1946, Oostwoud – 20 Januarie 2017, Amsterdam) was 'n Nederlandse skrywer, digter en literêre kritikus.

## Lewensloop 
Anker debuteer in 1979 as digter met *Waar ik nog ben*. Voor 1979 verskyn sy gedigte in verskillende tydskrifte soos *De Revisor*. Die debuut is 'n tradisionele digbundel wat geïnspireer is deur Anker se jeug in die Wes-friese Oostwoud. As die bundel steeds na binne gerig is, verskuif die klem egter spoedig na die buitewêreld, soos in *Van het balkon* (1983), en op maatskaplike probleme, soos in *De broekbewapperde mens* (2002). Die perspektief verskuif dan van die natuur na die stedelike lewe.

Gedurende die tydperk van sy studie in Amsterdam waar Anker gewoon en gewerk het, het hy toneelstukke en gedigte en later ook romans, verhale, essays oor die letterkunde, kuns, en letterkunde vir die jeug geskryf. Sy werk is bekroon met die Libris Literatuur-prys, die F. Bordewijk-prys (beide prosa) en die Jan Campert- en Herman Gorter-prys (beide poësie). Anker was die redakteur van die tydskrif *Tirade* en het Nederlands gedoseer. Later was hy literêre kritikus by *Het Parool* en voltydse skrywer.

Anker is op 20 Januarie 2017 op 70-jarige leeftyd oorlede. Op sy sterfdag het sy laaste boek, die roman *In de wereld*, verskyn.

## Bibliografie 
### Poësie 
**Waar ik nog ben* (1979)
**Van het balkon* (1983) – Jan Campert-prijs
**Nieuwe veters* (1987) – Herman Gorter-prijs
**Goede manieren* (1989)
**In het vertrek* (1996)
**De broekbewapperde mens* (2002)
**Heimwee naar* (2006)
**Nieuwe veters. Verzamelde gedichten 1979-2006* (2008)
**Gemraad Slasser d.d.t.* (2009)
**Onvergetelijke toegewijde trouweloze tijd* (2015)

### Prosa 
**Olifant achter blok* (1988)
**De thuiskomst van kapitein Rob* (1992) – F. Bordewijk-prijs
**Volledig ontstemde piano* (1994)
**Vrouwenzand* (1998)
**Een soort Engeland* (2001) – Libris Literatuur Prijs
**Hajar en Daan* (2004)
**Alpenrood* (2007)
**Nieuw-Lelievelt* (2007)
**Fortuyn en liefde* (2009)
**Oorlogshond* (2011)
**lieve Anne* (2014)
**Schuim* (2014)
**De Vergever* (2016)
**In de wereld* (2017)

### Ander werke 
**Vergeten licht* (essays, 1993)
**Een Soort Engeland* (drama, 2004)
**Innerlijke vaart. Zomerdagboek* (outobiografie, 2005)
**Negen levens. Een dorp als zelfportret* (outobiografie, 2005)

## Verwysings
Jacobus van der Riet

**Jacobus van der Riet** (gebore in 1959) is 'n Afrikaanse digter en priester van die Oosters-Ortodokse Kerk.

Van der Riet is in 1959 in Stellenbosch gebore, waar hy, na kort tydperke in Wellington en Harrismith, skoolgegaan en universiteit bygewoon het. In die 1980's verwerf hy grade in Klassieke Studies en Teologie. Hy verwerf in 1999 ook 'n Ph.D. aan die Universiteit van die Witwatersrand in Klassieke Studies. Sy werk hiervoor handel oor die Romeinse en Griekse poësie. Hy verwerf in 1999 ook 'n meestersgraad in teologie aan die ''St. Tikhon's Orthodox  Theological Seminary'' in Pennsylvanië. In 2012 verwerf hy 'n diploma in Biblioteekkunde aan die Universiteit van Kaapstad.

Hy is in 1994 in die Ortodokse Kerk van *die Heilige Nikolaas van Japan* aanvaar. Marica Frank, sy destydse kollega aan die Universiteit van die Witwatersrand, het hom uitgenooi om dienste by St Nicholas by te woon, en sodoende het hy geleidelik die Ortodokse geloof en lewenswyse leer waardeer en aanvaar.

In 2001 woon hy in 'n klooster in die Peloponnesos ten einde Grieks, Bisantynse sang en ikonografie ten dele te probeer aanleer. Hy word in 2002 tot diaken en kort daarna deur aartsbiskop Seraphim tot priester georden. Enkele jare later is hy verhef tot die rang van archimandriet. 

Hy dien aanvanklik vir agtien maande by die die Heilige George/Joris Ortodokse Kerk in Brakpan en dien sedert 2004 in die kapel van die Heilige Konstantyn en Helena in Eldorado Park (laasgenoemde gemeente is 'n dogterkerk van die *St. Nicholas of Japan* gemeente). Hy het later ook twintig maande gedien by die Heilige Basilios Ortodokse Kerk in Springs. Vanaf die einde van 2011 word sy bediening by Eldorado Park gekombineer met sy bediening by die Ortodokse *Kerk van die Ontslaping van die  Hoogheilige Theotokos* in Rustenburg.

In 2013 is hy (saam met Vr. Zacharias van Wyk) deur die Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings (FAK) vereer vir sy werk om die Ortodokse liturgiese tekste uit Grieks in Afrikaans te vertaal.

## Werke 
*Die onsienlike son* bevat 'n vyftigtal sonnette wat uitsluitlik oor heiliges handel en in dié opsig aansluit by die digkuns van Sheila Cussons. Die verse is religieuse meditasies oor die lewe en werk van heiliges.

*Die heimlike heiligdom* bevat 'n vyftigtal bepeinsende sonnette oor heiliges wat deur die Oosters-Ortodokse Kerk gekanoniseer is, sowel as bykomende biografiese aantekeninge wat inligting oor die meer onbekende heiliges verskaf. Hierdie publikasie sluit wat inhoud en vorm betref dus nouliks aan by *Die onsienlike son*, en die twee bundels kan dus gesien word as 'n eenheid wat saam klem plaas op ritualistiese en meditatiewe gemeenskap met heiliges.

## Publikasies 
* Die onsienlike son (Protea Boekhuis, 2012)
* Die heimlike heiligdom (Protea Boekhuis, 2020)

## Verwysings
Wonderwerkgrot

Die **Wonderwerkgrot** op die rant van die Kalahari is van besondere argeologiese belang omdat dit lig werp op die lewe van die mense in Suider-Afrika gedurende die Steentydperk.

## Ligging 
Hierdie grot is op die plaas Wonderwerk in die Kuruman Heuwels. Dit is op die Ghaapse plato, noord van Lime Acres en Daniëlskuil en suid van Kuruman.

## Ontstaan 
Die grot het honderdduisende jare gelede ontwikkel toe reënwater deur krake in die dolomietgesteente ingesypel en die gesteente begin oplos het. Mettertyd het 'n grot van 139&nbsp;m in lengte en 'n vloeroppervlakte van 2000&nbsp;m² ontwikkel. 'n Stalagmiet van hoër as 5&nbsp;m staan by sy ingang.

## Vroeë bewoning 
Hierdie is een van die weinige grotte in die land wat reeds in die vroeë Steentydperk deur mense bewoon is. Tot sover die daglig in die grot in skyn, is daar rotstekeninge van plante en diere soos olifante, kameelperde en volstruise en van onbekende voorwerpe in die kleure rooi, geel, swart, wit en oker op die wande aangetref. Dierereste van uitgestorwe wildsbokspesies het waarskynlik bewaar gebly weens die besonder droë klimaat.

## Geskiedenis 
In 1844 is die grot besoek deur die handelaar en jagter Henry H. Methuen en in 1903 het die Rhodesiese spoorweë die plaas Wonderwerk aan N.J. Bosman verkoop. Bosman en sy gesin het daarna enkele jare in die grot gewoon. In die Tweede Wêreldoorlog was daar in Suid-Afrika 'n ernstige tekort aan bemestingstowwe en daarom is toe die meeste vlermuismis (guano) uit die grot verwyder. Hierdeur het helaas ook baie argeologiese oorblyfsels verlore geraak.

## Teenswoordig 
Sedert die 1940’s word argeologiese opgrawings op die terrein onderneem. Navorsers van die McGregor Museum koördineer die navorsing saam met verskeie wetenskaplikes vanoor die wêreld heen. Van die artefakte kan in Kimberley se museum besigtig word. In 1993 is die grot tot monument verklaar. Dit word tans ook vir rituele doeleindes besoek weens die genesende krag wat aan die water toegeskryf word. Die grotte is wêreldwyd bekend onder grotduikers. Hulle beoefen hier, in die derde grootste ondergrondse varswatergrot in die wêreld, hul duikvaardighede.

## Bronne 
* Green, Lawrence G.: Something rich and strange. The story of South Africa’s treasures, famous and unknown, sunken and buried, and some personal experiences in the search for lost hoards. Kaapstad: Howard Timmins, 1962.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 11. Kaapstad: Nasou, 1975. 

## Eksterne skakels 
* http://wonderwerkcave.com
Mercedes-Benz M133 enjin

Die **M133** is 'n turboaangejaagde viersilinderenjin wat deur Mercedes-Benz vervaardig word. Sedert sy debuut in 2013, is dit drie keer bekroon as die "Internasionale Enjin van die Jaar" in die kategorieë "Beste nuwe enjin" en "1,8 liter tot 2 liter".  

## Ontwerp 
Die M133 se ontwerp is gebaseer op die M270-enjin, maar is deeglik hersien deur AMG. Dit bevat 'n dubbelveeg-turboaanjaer, BlueDIRECT- direkte inspuiting, yster-koolstoflegering op die silinderwande om wrywing te verminder, en sirkoon in die silinderkoppe om die termiese geleiding te verhoog. Die verkoelingstelsel is ook gebaseer op die een wat in die Mercedes-Benz SLS AMG gevind word. Die M133 is in 2015 opgedateer en bied prestasieverbeterings van 15 kW en 25 Nm. 

## Modelle 
## Verwysings
Amelia Clarkson

**Amelia Clarkson** (gebore 1997) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent *Intrigo: Dear Agnes* (2019) en in die televisiereeks *The Last Kingdom* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2019: *Intrigo: Dear Agnes*

### Televisiereekse 
* 2015: *The Last Kingdom*

### Televisierolprente 
* 2015: *Casanova*

## Eksterne skakels 
*
Mercedes-Benz M275 enjin

Die Mercedes-Benz **M275** (en soortgelyke **M285)** enjin is 'n tweelingturbo en tussenverkoelde, vol-aluminium, 60° V12-enjin-familie wat van die 2000's tot 2010's vervaardig is. Dit is losweg gebaseer op die M137 natuurlik geaspireerde V12 bemark tussen 1998 en 2002, en behou sy SOHC, 3 kleppe per silinder, tweelingvonkontsteking, maar verskil deur die toevoeging van strukturele versterkings aan die enjinblok vir beter rigiditeit wat op sy beurt groter betroubaarheid toelaat. Verskeie variasies van die M275 V12 Bi-turbo-enjin het sedert 2003 vele Mercedes-Benz- en Maybach-modelle aangedryf.

## M275 
Boor en slag is 82x87 mm wat 'n verplasing van 5513 cc bied. Die kraglewering wissel van 368 tot 380 kW teen 5000&nbsp;opm en 800 tot 830 Nm se wringkrag teen 1800–3500&nbsp;opm.

Aanwendings:

* 2003–2013 S600
* 2003–2014 CL600
* 2003–2011 SL600

## M275 AMG 
Die **M275 AMG** is 'n  weergawe, met 'n aanjaagdruk van 1.52 bar en gebruik 'n lug-tot-vloeistof-tussenverkoeler. Boor en slag is verhoog tot 82.6x93 mm. Die uitset is 450 kW teen 4800–5100&nbsp;opm met 1000 Nm se wringkrag teen 2000–4000&nbsp;opm.
Eysteinn Sigurðarson

**Eysteinn Sigurðarson** is 'n Yslandse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse *Ófærð* ("Onerken", 2015) en *The Last Kingdom* (2015).

## Filmografie 
### Televisiereekse 
* 2015: *Ófærð*
* 2015: *The Last Kingdom*

## Eksterne skakels 
*
Viking (dubbelsinnig)

**Vikings** kan na die volgende verwys:

* Wikings of Vikings, 'n groep mense van Skandinawië in die Middeleeue

## Televisie 
* *Vikings*, 'n Kanadese televisiereeks wat in 2013 begin uitsaai het

## Wetenskap 
* Viking-program, 'n ruimteprogram van die Amerikaanse ruimte-agentskap NASA
** Viking 1, die eerste ruimtetuig van die Viking-program
** Viking 2, die tweede ruimtetuig van die Viking-program
PAIGC

duimnael|Vlag van PAIGC
**Afrika Party vir die Onafhanklikheid van Guinee en Kaap Verde**  (Portugees: *Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde* (**PAIGC**) was 'n versetbeweging en is 'n politieke party in Guinee-Bissau en tot 1981 in Kaap Verde.

Die party is in 1956 gestig om 'n weerstandsbeweging te lei wat na onafhanklikheid van Guinee-Bissau en Kaap Verde gestreef het. Die belangrikste stigter was Amílcar Cabral, landbou-ingenieur, skrywer en politikus, wat die PAIGC tot 'n formidabele guerrilla-beweging opgebou het en wat ook 'n leidende rol gespeel het in die stryd om onafhanklikheid van die Portugese kolonies in Afrika. 

Na Guinee-Bissau se onafhanklikheid in 1973 (deur Portugal in 1974 erken), en Kaap Verde se onafhanklikheid in 1975, was die party 'n  marxistiese-leninistiese eenheidsparty. Tot voor die die staatsgreeppoging teen die president van Guinee-Bissau Luis Cabral in 1980, het die PAIGC gestreef na 'n unie tussen Guinee-Bissau en Kaap Verde. Daarna is staatkundige en partybande tussen die twee lande verbreek.

Die PAIGC-tak in die Kaap Verde het in 1981 sy naam verander na PAICV (Afrika Onafhanklikheidsparty van Kaap Verde).

## Sekretarisse-generaal / voorsitters van die PAIGC 
* duimnael|Kontrolepunt wat in 1974 deur PAIGC in Guinee-Bissau opgestel is, na die verklaring van onafhanklikheid.Amílcar Cabral - 1956-1973
* Aristides Pereira - 1973-1977
* Luís Cabral - 1977-1980
* João Bernardo Vieira, sekretaris-generaal (November 1981), president (Oktober 1986)
* Francisco Benante, president (September 1999)
* Carlos Gomes Júnior (Cadogo Jr.), president (Februarie 2002)

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Amptelike webwerf van die PAIGC
Ben Robson

**Ben Robson** (gebore 4 Februarie 1984) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent *The Boy* (2016) en in die televisiereekse *Vikings* (2013) en *Animal Kingdom* (2016).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2013: *Dracula: The Dark Prince*
* 2016: *The Boy*
* 2020: *Emperor*

### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*
* 2016: *Animal Kingdom*

## Eksterne skakels 
*
Alyssa Sutherland

**Alyssa Sutherland** (gebore 23 September 1982) is 'n Australiese aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent *The Devil Wears Prada* (2006) en in die televisiereekse *Vikings* (2013) en *The Mist* (2017).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2001: *The Walk*
* 2006: *The Devil Wears Prada*
* 2019: *Blood Vessel*
* 2020: *Avarice*
* *The Mental State*

### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*
* 2017: *The Mist*

## Eksterne skakels 
* 
* 
*
John Kavanagh (akteur)

**John Kavanagh** is 'n Ierse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Braveheart* (1995), *Alexander* (2004), *The Black Dahlia* (2006), en *Florence Foster Jenkins* (2016).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1983: *Attracta*
* 1984: *Cal*
* 1986: *The Fantasist*
* 1986: *The Ballroom of Romance*
* 1995: *Braveheart*
* 1998: ''Pete's Meteor*
* 2004: *Alexander*
* 2006: *The Black Dahlia*
* 2016: *Florence Foster Jenkins*
* 2020: *Riverdance*

### Televisiereekse 
* 1978: *The Burke Enigma*
* 1991: *Children of the North*
* 2015: *Vikings: Athelstan's Journal*
* 2020: *Fantasy Ireland*

### Televisierolprente 
* 1985: *H.M.S. Pinafore*
* 1990: *The Investigation: Inside a Terrorist Bombing*
* 1993: *Bad Company*
* 1999: *Vicious Circle''

## Eksterne skakels 
*
Peter Franzén

**Peter Franzén** (gebore 14 Augustus 1971) is 'n Finse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Bad Boys* (2003), *Priest of Evil* (2010), *Above Dark Waters* (2013), en *The Gunman* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1993: *Matokuningas*
* 1996: *Tie naisen sydämeen*
* 1997: *Good Deeds*
* 1997: *Jäänmurtaja*
* 1999: *Ambush*
* 2000: *Badding*
* 2001: *Rollo and the Woods Sprite*
* 2001: *On the Road to Emmaus*
* 2002: *Lovers & Leavers*
* 2003: *Bad Boys*
* 2004: *Dog Nail Clipper*
* 2004: *Set Point*
* 2006: *Matti: Hell Is for Heroes*
* 2007: *Red Is the Color of*
* 2007: *The Matriarch*
* 2009: *Rally On!*
* 2010: *Priest of Evil*
* 2010: *Princess*
* 2011: *Body of Water*
* 2012: *Vares: The Path of the Righteous Men*
* 2012: *Purge*
* 2013: *Above Dark Waters*
* 2013: *Open Up to Me*
* 2013: *Heart of a Lion*
* 2015: *The Gunman*
* 2015: *Homecoming*
* 2016: *The Mine*
* 2021: *Omerta 6/12*
* 2022: *Omerta 7/12*
* *Meander*

### Televisiereekse 
* 1997: *Verisiskot*
* 1997: *Ota ja omista*
* 1997: *Hollywood Xpress*
* 1998: *Vastanaineet*
* 2000: *Mustan kissan kuja*
* 2002: *Madventures*
* 2003: *Irtiottoja*
* 2005: *Bettina S - Borta bra*
* 2006: *Studio Impossible*
* 2007: *Karjalan kunnailla*
* 2008: *Världens härligaste män*
* 2013: *Vikings*

### Televisierolprente 
* 1996: *Pohjalla*
* 1999: *Jakkulista feministi*

### Video's 
* 2001: *Jewel of the Sahara*
* 2002: *Kurkistus Kuutamolla-elokuvaan*
* 2003: ''Making of 'Pahat pojat'*
* 2014: *Lohtu*
* 2015: *Johan Falk: Slutet*
* 2020: *Cartoon Network: Anti Bullying campaign''

## Eksterne skakels 
*
Osoonuitputting

duimnael|Die osoongat bo Antarktika in 2006
**Osoonuitputting** bestaan ​​uit twee verwante gebeure wat sedert die laat 1970s waargeneem is: 'n bestendige verlaging van ongeveer vier persent in die totale hoeveelheid osoon in die aarde se atmosfeer (die osoonlaag), en 'n veel groter afname in stratosferiese osoon rondom die aarde se poolgebiede in die lente. Laasgenoemde verskynsel word die osoongat genoem. Bykomend tot hierdie stratosferiese gebeure is daar ook lente pooltroposferiese osoonuitputtinggebeurtenisse.

## Oorsaak 
Die hoofoorsaak van osoonuitputting en die osoongat is vervaardigde chemikalieë, veral vervaardigde halogenokoolstof-verkoelingsmiddels, oplosmiddels, dryfmiddels en skuimafblaasmiddels (chloorfluorkoolstowwe (CFK's), ens.), bekend as osoonafbrekende middels. Hierdie verbindings word deur vermenging na die stratosfeer vervoer nadat hulle van die oppervlak vrygestel is. In die stratosfeer stel hulle halogeenatome vry deur fotodissosiasie, wat die afbreek van osoon (O3) in suurstof (O2) kataliseer. Daar is waargeneem dat albei soorte ozonuitputting toeneem namate die gebruik van halogenokoolstowwe toeneem.

## Wêreld se reaksie 
Uitputting van die osoon en die osoongat het wêreldwyd kommer gewek oor verhoogde kankerrisiko's en ander negatiewe gevolge. Die osoonlaag voorkom dat skadelikste golflengtes van ultravioletlig (UV) deur die aarde se atmosfeer beweeg. Hierdie golflengtes veroorsaak velkanker, sonbrand, permanente blindheid en katarakte, sowel as om plante en diere te benadeel. Hierdie bekommernisse het gelei tot die aanvaarding van die Montreal-protokol in 1987, wat die produksie van CFK's, halogene en ander osoonafbrekende chemikalieë verbied.

Die verbod het in 1989 in werking getree. Osoonvlakke het teen die middel van die negentigerjare gestabiliseer en in die 2000's begin herstel, omdat die verskuiwing van die straalstroom in die suidelike halfrond na die suidpool opgehou het en selfs sou omkeer. Die herstel sal na verwagting in die volgende eeu voortduur, en die osoongat sal na verwagting teen 2075 weer so groot wees as voor 1980. In 2019 het NASA berig dat die osoongat die kleinste was sedert dit vir die eerste keer in 1982 ontdek is.

Die Montreal-protokol word beskou as die suksesvolste internasionale omgewingsooreenkoms ooit.

## Sien ook 
* Aardverwarming
* Klimaatverandering

## Verwysings
Jasper Pääkkönen

**Jasper Pääkkönen** (gebore 15 Julie 1980) is 'n Finse akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Frozen Land* (2005), *Heart of a Lion* (2013), en *BlacKkKlansman* (2018), en in die televisiereeks *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2003: *Bad Boys*
* 2004: *Levottomat 3 - kun mikään ei riitä*
* 2005: *Frozen Land*
* 2006: *Matti: Hell Is for Heroes*
* 2010: *Lapland Odyssey*
* 2011: *The Kiss of Evil*
* 2011: *Garter Snake*
* 2013: *Heart of a Lion*
* 2015: *Vares: The Sheriff*
* 2016: *Jet Trash*
* 2018: *BlacKkKlansman*
* 2021: *Omerta 6/12*
* 2022: *Omerta 7/12*

### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*
* 2017: *Incredible Fishing with Hissu & Tommi*

### Televisierolprente 
* 2020: *The Dark Tower*

### Video's 
* 2003: ''Making of 'Pahat pojat'''

## Eksterne skakels 
* 
*
Lothaire Bluteau

**Lothaire Bluteau** (gebore 14 April 1957) is 'n Kanadese akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Jesus of Montreal* (1989) en *Black Robe* (1991), en in die televisiereekse *24* (2001) en *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 1983: ''Rien qu'un jeu*
* 1986: *Sonia*
* 1988: *La nuit avec Hortense*
* 1989: *Jesus of Montreal*
* 1991: *Black Robe*
* 1992: *The Touch*
* 1992: *Ange de musique*
* 1995: *The Confessional*
* 1995: *Other Voices, Other Rooms*
* 1996: *I Shot Andy Warhol*
* 1996: *The Suicide*
* 1997: *Bent*
* 1998: *Conquest*
* 1999: *Senso unico*
* 2001: *Solitude*
* 2002: *Julie Walking Home*
* 2002: *Dead Heat*
* 2005: *Desolation Sound*
* 2007: *Walk All Over Me*
* 2008: *Inconceivable*
* 2013: *Rouge Sang*
* 2014: *Vkus Ameriki*
* 2018: *Tottenham Hotspur vs Huddersfield Town*
* *La Switch*

### Televisiereekse 
* 2001: *24*
* 2013: *Vikings*

### Televisierolprente 
* 1988: *Bonjour Monsieur Gauguin*
* 1992: *Mrs. 'Arris Goes to Paris*
* 1999: *Restless Spirits*
* 2003: *On Thin Ice*
* 2004: *Gerald L'Ecuyer: A Filmmaker's Journey''

### Video's 
* 2016: ''The Making of 'Regression'''

## Eksterne skakels 
*
Moe Dunford

**Moe Dunford** (gebore 11 Desember 1987) is 'n Ierse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Patrick's Day* (2014) en *The Dig* (2018), en in die televisiereeks *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2007: *The Hidden*
* 2014: *Patrick's Day*
* 2016: *The Flag*
* 2017: *Michael Inside*
* 2018: *The Dig*
* 2018: *Metal Heart*
* 2018: *Rosie*
* 2019: *Dark Lies the Island*
* 2020: *I AM PATRICK*
* *The Texas Chainsaw Massacre*

### Televisiereekse 
* 2010: *An Crisis*
* 2013: *Vikings*
* 2014: *Out & About in the UK*
* 2016: *Beyond the Lens*
* 2019: *Dublin Murders''

## Eksterne skakels 
* 
*
Danila Kozlovsky

**Danila Kozlovsky** (gebore 3 Mei 1985) is 'n Russiese akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Soulless* (2012), *Legend No. 17* (2013), *Vampire Academy* (2014), en *Hardcore Henry* (2015).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2005: *Garpastum*
* 2007: *Prestuplenie i pogoda*
* 2009: *Veselchaki*
* 2010: *Antalya*
* 2011: *Target*
* 2012: *Soulless*
* 2012: *The Spy*
* 2013: *Legend No. 17*
* 2014: *Vampire Academy*
* 2014: *Dubrovskiy*
* 2015: *Hardcore Henry*
* 2015: *Soulless 2*
* 2016: *Pyatnitsa*
* 2016: *Status: Svoboden*
* 2017: *Mathilde*
* 2018: *In the Hood*
* 2018: *Trener*
* 2018: *Dovlatov*
* 2020: *Chernobyl 1986*

### Televisiereekse 
* 2006: *Alka*
* 2010: *Pokushenie*
* 2012: *Belaya studiya*

### Televisierolprente 
* 2010: *Odinochka*

### Video's 
* 1993: *Double You: Missing You*

## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Georgia Hirst

**Georgia Hirst** (gebore 26 Desember 1994) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent *Ravers* (2018) en in die televisiereeks *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2018: *Ravers*
* 2020: *Five Dates*

### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*

## Eksterne skakels 
*
Katheryn Winnick

**Katheryn Winnick** (gebore 17 Desember 1977) is 'n Kanadese aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente *Stand Up Guys* (2012) en *The Dark Tower* (2017), en in die televisiereeks *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Rolprente 
* 2001: *Biohazardous*
* 2002: *Smoking Herb*
* 2002: *Fabled*
* 2004: ''Satan's Little Helper*
* 2006: *Kiss Me Again*
* 2008: *Amusement*
* 2010: *Night and Day*
* 2011: *Choose*
* 2012: *Stand Up Guys*
* 2012: *A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III*
* 2013: *The Art of the Steal*
* 2017: *The Dark Tower*
* 2018: *Speed Kills*
* 2019: *Polar*
* 2020: *Wander*
* *Flag Day*
* *The Marksman*

### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*
* 2015: *Vikings: Athelstan's Journal*
* 2019: *Wu Assassins*
* 2020: *The Big Sky*

### Televisierolprente 
* 2007: *Tipping Point''

### Video's 
* 2005: *Hellraiser: Hellworld*
* 2005: *Ticket to Hellworld: A Behind-the-Scenes Look*

## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Cesária Évora

duimnael|Cesária Évora in 2008
**Cesária Évora** ook bekend as **Cize**, (Mindelo, 27 Augustus 1941 - São Vicente, 17 Desember 2011) was 'n volksangeres van Kaap Verde. Sy was bekend as die 'kaalvoet-diva' omdat sy die gewoonte gehad het om kaalvoet op die verhoog te gaan.

## Biografie 
Évora het in die 1960s haar loopbaan as sangeres in Mindelo op die eiland São Vicente begin. Toe sy net twintig was, het sy al gesing oor die romantiese teleurstellings en die afgeleë aard van die Kaap Verdiese Eilande, wat op CD vrygestel is onder die naam *Radio Mindelo*. Évora het *coladeras* (meesleurende liedjies, geskik vir die dansvloer) of *mornas* (Kaapverdiese *blues*) gesing.

In 2004 het sy 'n Grammy-toekenning vir beste kontemporêre wêreldmusiekalbum gewen.

Haar musiek word deur baie mense gesien as wêreldmusiek. Sy het meestal in die Kaapverdiese Kreools gesing, soms ook in Portugees en Frans. *Sodade* (*Saudade*) is 'n term wat gereeld na melankoliese liedjies terugkeer. Haar werk is deur verskillende groot name in die DJ-wêreld gemeng, waaronder Carl Craig, Osunlade en Kerri Chandler, en sy het saamgewerk met bekende musikante soos Eleftheria Arvanitaki, Marisa Monte, Bonnie Raitt, Compay Segundo, Kassav' en Caetano Veloso.

In 2009 het sy 'n heeltemal nuwe CD (*Nha sentimento*) vrygestel, 'n album wat die swaarheid en ligtheid van haar stem kombineer met aansienlik meer Latyns- en samba-invloede as gewoonlik.

*Miss Perfumado*, *Cesaria* en *Cabo Verde* is bekende werke van haar. Haar bekendste liedjies is *Sangue De Beirona*, *Tchintchirote* en *Sodade*.
Sedert 2005 het haar gesondheid agteruitgegaan en het sy 'n aantal operasies ondergaan. Dit het haar genoop om haar loopbaan einde September 2011 te beëindig. Op 17 Desember 2011 is Évora op 70-jarige ouderdom aan hartversaking oorlede.

Ter ere van Cesária Évora is die lughawe São Pedro op 8 Maart 2012 herdoop tot die *Cesária Évora International Airport*.

## Diskografie 
Albums:
* *La Diva Aux Pieds Nus* (1988)
* *Distino di Belita* (1990)
* *Mar Azul* (1991)
* *Miss Perfumado* (1992)
* *Cesária* (1995)
* *Cabo Verde* (1997)
* *Nova Sintra* (1998)
* *Café Atlantico* (1999)
* *São Vicente di Longe* (2001)
* ''Voz d'Amor* (2003)
* *Rogamar* (2006)
* *Nha sentimento* (2009)

Versamel- en lewendige-albums:
* *Sodade - Les Plus Belles Mornas de Cesária* (Beste van-versameling, 1994)
* *Club Sodade* (Remixalbum, 1996)
* *Live à L'Olympia* (Livealbum, opgeneem in Olympia, Parys, 1996)
* *Colors of the World* (Allegro Music, 1997)
* *Best Of* (Beste van-versameling, 1998)
* *Anthology*(Beste van-versameling, 2002)
** Anthology - Mornas & Coladeras (Dubbele-cd-uitgawe van Anthology, 2004)
* ''Live D'Amor* (Lewendige-DVD, opgeneem in *Le Grand Rex'', Parys, 2004)

## Verwysings 
## Eksterne skakels
William Tolbert Jr

duimnael|Tolbert (1976)

**William Richard Tolbert, jr.** (13 Mei, 1913 - 12 April, 1980) was president van Liberië vanaf 1971 tot 1980. Opgelei as staatsamptenaar, betree hy die huis van verteenwoordigers in 1943 vir die True Whig Party, toe die enigste wettige party in die land. Hy is verkies tot vise-president onder William Tubman in 1955 en dien in daardie posisie tot Tubman se dood in 1971.

Nadat hy president geword het met die dood van Tubman, het Tolbert 'n paar liberale hervormings begin en die skepping van 'n opposisieparty, die Progressiewe Alliansie van Liberië, toegelaat, die eerste opposisie in 125 jaar van Liberië se onafhanklikheid. Alhoewel sy regering herkies is in 1975, is hy skerp gekritiseer oor die ekonomiese ongelykheid tussen verskillende sektore van die bevolking, veral die Amerikaans-Liberiërs wat die land sedert die onafhanklikheid oorheers het, en die verskillende inheemse etniese groepe wat die meerderheid van die bevolking uitmaak.

Die spanning is in Liberië gedurende April 1979 op die spits gedryf, toe honderde betogers deur die strate van die hoofstad, Monrovia, optrek en betoog het teen die skerp styging in die prys van rys. Tolbert beveel dat sy troepe op die betogers moet skiet, en ongeveer sewentig mense is dood. Ondanks pogings om orde te herstel, het onluste in die hele Liberië ontstaan, en pogings om die opposisie te vernietig deur sy leiers in hegtenis te neem, het misluk.

Op 12 April 1980 word Tolbert omvergewerp en vermoor in 'n staatsgreep onder leiding van Samuel Doe, 'n etniese Krahn. Met sy dood het die Amerikaans-Liberiese oorheersing van die land tot 'n einde gekom. Later, na die staatsgreep, het Samuel Doe 'n militêre diktatorskap ingestel deur 'n groot deel van Tolbert se kabinet summier uit te voer. Ironies genoeg is Doe in September 1990 vermoor.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Die 22 vermoorde presidente van 1966 tot 2011 in Afrika
*
Peter Turchin

duimnael|Peter agter sy vader Valentin (1977)
**Peter Valentinovich Turchin** (Russies: Пётр Валенти́нович Турчи́н; gebore 1957) is 'n Russies-Amerikaanse wetenskaplike wat spesialiseer in kulturele evolusie en kliodinamika - wiskundige modellering en statistiese ontleding van die dinamika van historiese samelewings. Hy is professor aan die Universiteit van Connecticut in die Departement Ekologie en Evolusionêre Biologie, sowel as in die Departement Antropologie en in die Departement Wiskunde. Hy is die vise-president van die Evolution Institute.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Peter Turchin is in 1957 in Obninsk, Sowjetunie, gebore en in 1964 verhuis hy met sy gesin na Moskou. 

In 1975 skryf hy in by die Fakulteit Biologie aan die Moskouse Staatsuniversiteit en studeer daar tot 1977, toe sy vader, die andersdenkende Valentin Turchin, uit die Sowjetunie verban is.

In 1980 ontvang Peter Turchin 'n B.A. (cum laude) in biologie aan die Universiteit van New York, en in 1985 'n Ph.D. in dierkunde van die Duke-universiteit.

## Werk 
[duimnael|Die geskiedenis [Muse, Klio— detail uit "Die Allegorie van Skilder" deur Johannes Vermeer]]
Turchin het bydraes gelewer tot die velde van bevolkingsielkunde, kulturele evolusie en historiese dinamika. Hy is een van die grondleggers van kliodinamika, die wetenskaplike dissipline oor die kruising van historiese makrososiologie, kliometrie en wiskundige modellering van sosiale prosesse. Turchin het 'n oorspronklike teorie ontwikkel wat verduidelik waarom groot historiese ryke ontwikkel deur die meganisme van multivlakkeuses.  Sy navorsing oor sekulêre siklusse het bygedra tot ons begrip van die ineenstorting van komplekse samelewings, asook sy herinterpretasie van Ibn Khaldun se *asabiyya*-begrip as 'kollektiewe solidariteit'.

Van besondere belang, is sy studie van die hipotese dat bevolkingsdigtheid 'n verhoogde kans op oorlogvoering veroorsaak. Hierdie hipotese is op empiriese gronde gekritiseer. Studies wat gefokus het op spesifieke historiese samelewings en ontledings van kruiskulturele gegewens kon  nie daarin slaag om 'n positiewe verband tussen bevolkingsdigtheid en voorkoms van oorlogvoering te vind nie.  Turchin, in samewerking met Andrey Korotayev, het getoon dat sulke negatiewe resultate nie noodwendig die bevolking-oorlogvoering hipotese weerlê nie. Vervolgens noem hy die sukses van Donald Trump se presidensiële veldtog in 2016 as bewys dat 'negatiewe neigings blyk te versnel' en dat daar 'n 'ongekende ineenstorting van sosiale norme vir beskaafde diskoers was'.

## Publikasies 
Turchin het meer as 200 wetenskaplike artikels gepubliseer (waaronder meer as 'n dosyn in *Nature*, *Science* of *PNAS*) en minstens sewe boeke.

**Boeke**
*
*
*
*
*
*
*

**Geselekteerde joernaal artikels**
*
*
*
*
*Turchin P. (2006). Population Dynamics and Internal Warfare: A Reconsideration. *Social Evolution & History* 5(2): 112–147 (with Andrey Korotayev).
*
*
*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Social Evolution Forum
*
*Maini, Alessandro. „On Historical Dynamics by P. Turchin“. *Biophysical Economics and Sustainability* 5, Nr. 1 (4. Februar 2020): 3. DOI: 10.1007/s41247-019-0063-x.
Paul Rodenko

**Paul Thomas Basilius Rodenko** (26 November 1920, Den Haag - 9 Junie 1976, Warnsveld) was 'n belangrike Nederlandse digter, kritikus, essayis en vertaler. Hy was die seun van 'n Russiese vader en 'n Engelse moeder, en die broer van die skryfster Olga Rodenko.

## Betekenis
duimnael|Graf van Paul Rodenko en sy vrou Jettie Rodenko-Schaper
Tydens die oorlog werk hy mee aan die onwettige tydskrifte *Maecenas* (Den Haag) en *Parade der Profeten* (Utrecht). Sy poëtiese debuut maak hy in 1947 met sy vertaling van *Dvenatsat (De twaalf)* deur die Rus Alexander Blok. Danksy sy essays en bloemlesings oor die eksperimentele poësie in Nederland het 'n klimaat ontstaan waarin die vernuwende Beweging van Vijftig in die Nederlandse poësie in breërwordende kringe aanvaar is. Rodenko, wat onmiddellik na die oorlog in Parys gewoon het, waar hy hom intensief met die surrealisme en die eksistensialisme besig gehou het, was reeds voor die toetrede van die Vijftigers bewus van die gevolge van die Tweede Wêreldoorlog op die letterkunde. Sy essays getuig van 'n buitengewone erudisie; danksy sy veelsydige leeswerk en onafhanklike verwerking van Europese poësie in die algemeen, kon hy die innovasies in die Nederlandse poësie in die vyftigerjare moeiteloos in 'n breër Europese konteks plaas. Sy nadenke oor onder andere Gerrit Achterberg en Hans Lodeizen het baie bekend geword. Sy gedigte, wat in 1975 gebundel is onder die titel Orensnijder tulpensnijder is ook van besondere intensiteit. Hy het ook vertalings gemaak uit Russies, Frans, Duits en Engels.

Rodenko is saam met sy vrou Jettie Rodenko-Schaper begrawe in die Ooster-begraafplaas in Zutphen. Hulle het 'n seun en dogter gehad.

Die Poolse digter, vertaler en akademikus Jerzy Koch het ook van sy werk vertaal.

## Werk (keur) 
* *De twaalf* (Amsterdam, 1947; vertaling van Alexander Blok se *Dvenatsat*)
* *Gedichten*, Poëziereeks De Windroos, Amsterdam (1951)
* *Tussen de regels, wandelen en spoorzoeken in de moderne poëzie.* Den Haag/Antwerpen (1951)
* *Vrijmoedige liefdesverhalen: naar verhalen uit Duizend-en-een-nacht.* (5 dele) (1955-1959)
* *Gedoemde dichters*, Den Haag (1957)
* *De sprong van Münchhausen,* Den Haag (1959)
* *Stilte, woedende trompet,* Den Haag (1959)
* *Dichters van deze tijd*, Amsterdam (1960)
* * Orensnijder tulpensnijder. Verzamelde gedichten*, Amsterdam (1975)
* * Op het twijgje der indigestie*, Amsterdam (1976) 
**Verzamelde essays en kritieken*, in 4 delen. Versorg deur Koen Hilberdink. Amsterdam (1991-1992)
* In die reeks *Ooievaar Pockets* het 12 dele uit sy pen verskyn

## Straatname 
In Zutphen (in die wyk van Leesten) en in Amstelveen is 'n laan na hom vernoem. In Dongen en Utrecht (in die wyk De Woerd) is ook strate wat na hom vernoem is.

## Eksterne skakels 
* Portret in Biografisch Woordenboek van Nederland
* Rodenko se blad by Nederlandse Poëzie Encyclopedie

## Verwysings 
## Bronne 
* Elma Drayer (1992). *Paul Rodenko, Koorddanser in leven en schrijven.* In: *Vrij Nederland,* 22 Augustus 1992, bls. 30-38. Amsterdam, Weekbladpers.
* Hilberdink, Koen (2000). *Ik ben een vreemdeling, ik sta apart. Een biografie van Paul Rodenko.* Amsterdam, Meulenhoff.
Ragnheiður Ragnarsdóttir

**Ragnheiður Ragnarsdóttir** (gebore 14 Oktober 1984) is 'n Yslandse aktrise, skryfster, en komponis. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks *Vikings* (2013).

## Filmografie 
### Televisiereekse 
* 2013: *Vikings*

## Eksterne skakels 
*
Mercedes-Benz M137 enjin

Die **Mercedes-Benz M137-enjin** was 'n natuurlik-geaspireerde, enkelbonokas 60° V12-enjin met drie kleppe per silinder. Dit is gebou om die groter en swaarder, dog kragtiger, DOHC met vier kleppe per silinder, natuurlik-geaspireerde 6,0 L M120 V12-eenheid te vervang. Die M137 is tussen 1998 en 2002 vir die W220 S-klas en C215 CL-klas gebruik. 

Die argitektuur was soortgelyk aan M112- en M113-enjins en is ontwerp om die algehele afmetings van 'n V8-eenheid met 'n onder afmeting te pas. Die krukas is in 'n liggewig legering met silindervoering "Silitec" (silikon/aluminium) gegiet om massa te bespaar. Die nuwe kragbron is 80&nbsp;kg ligter as sy voorganger en bied 'n beter brandstofverbruik danksy 'n silinderdeaktiveringstegnologie. Albei die verplasingsvariante het 'n drukverhouding van 10:1. 

Die M137 is vervang deur die kragtiger tweelingturbo-M275-enjin.

## Aanwendings 
* 1998–2002 S600
* 1998–2002 CL600
* 2001 S63 AMG
* 2001 CL63 AMG
* 2002 G63 AMG

## Verwysings
Danny Titus

**Danfred James Titus**, (19 Mei 1957 – 18 September 2020) was 'n Suid-Afrikaanse Menseregtekommissaris en uitvoerende hoof van  korporatiewe aangeleenthede by die ATKV. Hy was gereken as ‘n kampvegter om Afrikaans toeganklik en inklusief te maak.

## Lewensloop 
Hy het in  1982 'n LLB-graad aan die Universiteit van Wes-Kaapland behaal het en die jaar daarna as 'n advokaat tot die Hooggeregshof van Suid-Afrika toegelaat. Hy werk hierna as staatsaanklaer in die departement van justisie in Boksburg.  

Hy vertrek in 1987 na Nederland om verder te studeer aan die Universiteit van Leiden waar hy in 1991 sy Doctorandus Juris (LLM) verwerf. Die titel van sy doktorale verhandeling is: “*The applicability of the international norms of human rights to the South African legal system – with specific reference to the South African Judiciary.*”   In 1993 verwerf hy ook ’n sertifikaat in internasionale verhoudinge en diplomatieke praktyk aan die Clingendael International Relations Institute in Den Haag. Dit was ter voorbereiding van ’n moontlike loopbaan in Suid-Afrika se ná-apartheid diplomatieke diens, 'n geleentheid wat hom egter altyd sou ontwyk.

Die laaste dekade van sy lewe het hy gewy aan die bevordering van menseregte, die DAK-netwerk en veral sy rol as leidende figuur in die ATKV.  Hy was die uitvoerende hoof van  korporatiewe aangeleenthede by die ATKV tot met sy aftrede in Mei 2020.

Dr. Titus het op  28 Julie 2020 in ’n koma verval nadat komplikasies ingetree het tydens 'n operasie om 'n katarak te verwyder. Hy sterf op 18 September 2020. Hy word oorleef deur sy twee dogters  Daléne en Neriska.

## Nalatenskap
In Februarie 2020 word die Vryheid van die dorp Worcester, sy tuisdorp, aan hom toegeken as deel van die dorp se 200ste verjaarsdagviering.

Die ATKV het hulde gebring aan Titus vir sy bydrae tot Afrikaans en die Afrikaanse kultuur. Sonél Brits, besturende direkteur van die ATKV-MSW, sê dat sy afsterwe ’n groot leemte laat en dat dit ’n baie hartseer dag is. Volgens Brits: “Die afgelope 12 jaar het hy hom beywer vir taal en kultuur. Saam met die ATKV het hy Afrikaans toegankliker en inklusiewer gemaak en hiervoor sal hy onthou word.” 

## Verwysings
Googol

’n **Googol** is die groot getal 10100. In desimale syfers word dit geskryf as 1 gevolg deur 100 nulle: 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000.

## Etimologie
Die term is in 1920 uitgedink deur die negejarige Milton Sirotta, nefie van die Amerikaanse wiskundige Edward Kasner. Kasner het die begrip gewild gemaak in sy boek van 1940 *Mathematics and the Imagination*. ’n Ander naam vir die getal in die lang skaalverdeling (wat in Afrikaans gebruik word) is **tienduisend seksdesiljoen**.

## Kulturele impak
Die maatskappy Google se naam kom van ’n toevallige verkeerde spelling van "googol" deur die maatskappy se stigters. Die naam is gekies om aan te dui dat die soekenjin ten doel het om groot hoeveelhede inligting te verskaf. In 2004 het familielede van Kasner, wat die regte op sy boek geërf het, dit oorweeg om Google te dagvaar vir die gebruik van die term "googol"; hulle het dit egter nooit gedoen nie.

## Sien ook 
* Googolplex
* Graham se nommer
* Skewes se nommer
* Oneindigheid
* Name van groot getalle

## Verwysings
## Skakels
*
Desdemona (maan)

: *Daar is ook ’n kleinplaneet met die naam "666 Desdemona".*

**Desdemona** is ’n binnemaan van Uranus. Dit is op 13&nbsp;Januarie 1986 ontdek op foto's wat deur Voyager&nbsp;2 geneem is en het die voorlopige naam **S/1986&nbsp;U&nbsp;6** gekry. Dit is daarna genoem na Desdemona in William Shakespeare se toneelstuk *Othello*. Dit het ook die naam **Uranus&nbsp;X**.

Desdemona behoort tot die Portiagroep satelliete, wat ook Bianca, Perdita, Cressida, Juliet, Rosalind, Kupido, Belinda en Portia insluit. Dié mane het soortgelyke wentelbane en fotometriese eienskappe. Buiten sy wentelbaan, radius van 32&nbsp;km en geometriese albedo van 0,08 is feitlik niks oor Desdemona bekend nie.

Op die Voyager&nbsp;2-foto's lyk Desdemona soos ’n lang voorwerp, waarvan die lengteas na Uranus wys. Die verhouding van die asse is 0,6 ± 0,3. Die oppervlak het ’n grys kleur.

Desdemona kan binne die volgende 100&nbsp;miljoen jaar teen die naburige maan Cressida (of dalk Juliet) bots.

## Sien ook
* Uranus se natuurlike satelliete

## Notas
## Verwysings
## Skakels