Heidelbergse Kategismus

duimnael|Uitgawe van 1563.

Die **Heidelbergse Kategismus** (Latyn: *Catechesis Palatina*), een van die Drie Formuliere van Eenheid, is 'n Protestante belydenisdokument wat die vorm aanneem van 'n reeks vrae en antwoorde, vir gebruik in die onderrig van Gereformeerde leerstellings. Dit het in 1563 in Heidelberg, Duitsland onstaan met die oorspronklike titel in Latyn ***Catechesis religionis Christianae quae traditur in ecclesiis & scholis Electoralis Palatinatus*** (let. **Kategismus volgens die Gebruike van die Kerke en Skole van die Keurvorstedom Palts.**) Dit is in opdrag van die keurvors Frederik III van die Keurvorstedom Palts opgestel, en word soms as die "Palts Kategismus" verwys. Dit is in baie tale vertaal en word beskou as een van die mees invloedryke van die Gereformeerde Belydenisskrifte.

## Geskiedenis 
duimnael|Sagarias Ursinus het 'n sleutelrol gespeel in die skepping van die kategismus
Keurvors Frederik III, heerser van die Keurvorstedom Palts van 1559 tot 1576, het die samestelling van 'n nuwe Kategismus vir sy gebied beveel. Terwyl die inleiding van die kategismus die "gehele teologiese fakulteit hier" (by die Universiteit van Heidelberg) en "al die superintendente en vooraanstaande dienaars van die kerk" erken vir die samestelling van die kategismus, word Sagarias Ursinus (1534-1583) algemeen beskou as die vernaamste outeur van die kategismus. Kaspar Olevianus (1536-1587) is voorheen as 'n medeouteur van die dokument beweer, hoewel hierdie teorie grootliks deur moderne wetenskap verwerp is.Johannes Sylvanus, Adam Neuser, Johannes Willing, Thomas Erastus, Michael Diller, Johannes Brunner, Tilemann Mumius, Petrus Macheropoeus, Johannes Eisenmenger, Immanuel Tremellius en Pierre Boquin het waarskynlik op een of ander manier tot die kategismus bygedra.Frederik het self die voorwoord tot die kategismus geskryfen het noukeurig toesig gehou oor die samestelling en publikasie daarvan.

Frederik, wat amptelik Lutheraan was, maar sterk Calvinistiese neigings gehad het, wou die godsdienstige situasie van sy hoogs Lutherse gebied binne die hoofsaaklik Rooms-Katolieke Heilige Romeinse Ryke regstel. Die Konsilie van Trente het pas sy werk voltooi met sy gevolgtrekkings en dekrete teen die Protestantse gelowe, en die Vrede van Augsburg het slegs verdaagsaamheid vir die Lutherane toegestaan binne die ryk waar die heerser Lutheraan was. Een van die oogmerke van die kategismus was om leerstellings van die van die Rooms-Katolieke kerk, asook die Anabaptiste en "streng" Gnesiolutherane soos Tilemann Hesshus (onlangs verhef tot algemene superintendent van die universiteit) en Matthias Flacius, wat weerstand gebied het, teen Frederik se Calvinistiese invloede, veral op die kwessie van die Nagmaal, teë te werk.

Die kategismus het elkeen van sy uitsprake op Bybelse brontekste gebaseer (alhoewel sommige dit as "bewystekste" mag beskou, wat 'n negatiewe konnotasie kan hê), maar die "streng" Lutherane het voortgegaan om dit aan te val, met Hesshus en Flacius wat die aanval gelei het. Frederik het self by die 1566 *Dieet van Augsburg* die kategismus verdedig as gebaseer op die Skrif eerder as Calvinisme toe hy geroep is om verantwoording te doen vir beskuldigings, ingestel deur Keiser Maximiliaan II, van die skending van die Vrede van Augsburg. Daarna was die kategismus vinnig aanvaar. Ouderlinge en diakens was verplig om dit te onderskryf en daarby te hou, en predikante moes elke Sondag oor 'n gedeelte van die kategismus preek om sodoende die swak teologiese kennis van die kerklede te verhoog.

(a) Rom 14:8. (b) 1 Kor 6:19. (c) 1 Kor 3:22; Tit 2:14: (d) 1 Pet 1:18, 19;1 Joh 1:7; 2:2, 12. (e) Heb 2:14;1 Joh 3:8; Joh 8:34-36. (f) Joh 6:39; 10:28; 2 Tess 3:3; 1 Pet 1:5. (g) Matt  0:30; Luk 21:18. (h) Rom 8:28. (i) 2 Kor 1:22; 5:5; Ef 1:14; Rom 8:16. (k) Rom 8:14;1 Joh 3:3;

**2 Vraag: Hoeveel dinge moet jy weet om in hierdie troos salig te kan lewe en sterwe?**

**Antwoord:** Drie dinge (a): Ten eerste, hoe groot my sonde en ellende is (b); ten tweede; hoe ek van al my sonde en ellende verlos  word (c) en ten derde hoe ek God vir so 'n verlossing dankbaar moet wees (d).

In sommige Gereformeerde strominge is V&A 80 tussen hakkies geplaas wat dui daarop dat dit nie akkuraat die amptelike leerstelling en praktyk van die huidige Rooms-Katolieke Kerk weerspieël nie,en/of as nie deel van die oorspronklike kategismus aangeteken.

## Gebruik in verskeie strominge en tradisies 
duimnael|Seël van die Duitse Federale Poskantoor (1963): 400 jaar herdenking van die Heidelbergse Kategismus
Die invloed van die Heidelbergse Kategismus het gestrek na die Westminster Assembly (of Synode van Westminster) wat dit gedeeltelik as die basis vir die Korter Westminster Kategismus gebruik het.

Die Heidelbergse Kategismus is een van die Drie Formuliere van Eenheid wat die leerstellige grondslag van die oorspronklike Gereformeerde kerke in Nederland vorm, en word ook deur die Nederlandse Calvinistiese kerke wat uit daardie kerke onstaan het tydens en sedert die 19de eeu, as sulks erken. Vandag nog word dit as leerboek vir jong gelowiges van die Drie Susterskerke gebruik en word dit van ampsdraers vereis om die leer daarvan te onderskryf en te leer aan hul gemeentes. 

In 1963 is die 400 jaar herdenking van die Heidelbergse kategismus in Duitsland en ander lande gevier.  

Verskeie Protestante strominge in Noord-Amerika, Europe en Afrika erken amptelik die Kategismus.

## Kyk ook
* Nederlandse Geloofsbelydenis
* Dordtse Leerreëls
* Apostoliese Geloofsbelydenis

## Verwysings