open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reisigerspalm

Die **reisigerspalm** (*Ravenala madagascariensis*) is die enigste spesie van die genus ***Ravenala*** en endemies aan Madagaskar.  Dit is nie ’n ware palm (familie Arecaceae) nie, maar lid van die   blomplantfamilie Strelitziaceae. Die genus is naby verwant aan die Suider-Afrikaanse genus *Strelitzia* en die Suid-Amerikaanse genus *Phenakospermum*. Volgens sommige klassifikasies val hierdie genera in die piesangfamilie (Musaceae). 

Hoewel dit gewoonlik as ’n enkele spesie beskou word, is vier verskillende vorms al onderskei.

## Naam 
duimnael|200px|links|’n Groot reisigerspalm in ’n stadsgebied.

Die plant het die naam "reisigerspalm" gekry omdat die skedes van die stam reënwater hou wat veronderstel is om nuttig te pas te kom vir dors reisigers. Die water in die plant is egter swart en ruik sleg en behoort nie gedrink te word nie. Nog ’n moontlike rede vir die naam is dat die waaier geneig is om op ’n oos-wes-lyn te groei, en dit kan ’n ruwe kompas uitmaak.

Die wetenskaplike naam *Ravenala* kom van die Malgassiese woord *ravinala*, wat "woudblare" beteken.

## Beskrywing 
Die enorme roeispaanvormige blare word gedra aan lang blaarstele in ’n kenmerkende waaiervorm en lê op ’n enkele vlak. Die groot, wit blomme lyk soos dié van verwante *Strelitzia reginae* en *Strelitzia nicolai*. Hulle word egter gewoonlik as minder mooi beskou en het ’n groen skutblaar. Die blomme produseer helderblou sade wanneer hulle bestuif word; dit is moontlik die enigste blou sade in die natuur. 

In tropiese en subtropiese streke word die plant algemeen gegroei vanweë sy kenmerkende voorkoms. Namate die plant ouer word, verloor dit sy laagste en oudste blare en dan is ’n stewige grys stam sigbaar. Van die vier vorms, of subspesies, is die "Bemavo" van die heuwels van Oos-Madagaskar die grootste – hulle kan tot 30&nbsp;m hoog word, met ’n stam van 60&nbsp;cm dik. Die waaierdeel bestaan uit 20 tot 35 blare, wat elk tot 11&nbsp;m lank kan wees.

## Voorkeure 
Die plant het ’n sonnige plek nodig (nie volle son nie tot hulle groter is). Dit reageer goed op kunsmis, veral met baie stikstof, in die groeiseisoen. Dit het beter groei en blare tot gevolg. 

Die gemiddelde hoogte is 77&nbsp;m en dit het ’n gemiddelde hoeveelheid water nodig.

## Galery 

Beeld:Ravenala madagascariensis A.jpg|In ’n stedelike omgewing
Beeld:Ravenala.JPG|In ’n park van Phnom Penh
Beeld:Travellers-Palm-flower.jpg|’n Reisigerspalm en blom, Indië
Beeld:Ravenala_madagascariensis_leaf_structure.jpg|Detail van ’n blaar
Beeld:Ravenala_madagascariensis2.jpg|Sade
Beeld:Ravenala madagascariensis3.jpg|Die stam

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
* Floridata.com: *Ravenala madagascariensis*
* Madacamp.com/Ravinala
* University of Florida — *Ravenala madagascariensis*
Ranavalona II

**Ranavalona II** (1829 – 13 Julie 1883) was van 1868 tot 1883 koningin van die Koninkryk Madagaskar. Sy het Rasoherina, haar niggie, opgevolg. Sy word die beste daarvoor onthou dat sy die koninklike hof tydens haar bewind gekersten het.

## Bewind 
duimnael|links|230px|’n Foto van koningin Ranavalona II.

Ranavalona II, ’n vrou van Radama II, het haar niggie koningin Rasoherina, ook ’n vrou van Radama II, opgevolg ná Rasoherina se dood op 1 April 1868. Op 21 Februarie 1869 het sy ’n politieke huwelik met eerste minister Rainilaiarivony aangegaan op ’n seremonie waartydens die hof amptelik tot die Christendom bekeer is. Dié kerstening was ’n poging om groter invloed te kry oor die toenemend magtige Protestantse faksie. Ranavalona het die tradisionele koninklike idole (*sampy*) in September 1869 in ’n vuur laat verbrand en hulle met die Bybel vervang.

Onder haar bewind het die probleem van ontbossing aandag gekry. Die koningin het die gebruik van stene en ander duursame boumateriaal in Antananarivo goedgekeur – koning Andrianampoinimerina het dit voorheen verbied. Sy het ook die tradisionele afbranding van woude vir landboudoeleindes (*tavy*) en die bou van huise in woude verbied.

Ranavalona II is in 1883 dood en is in Ambohimanga begrawe. Sy is opgevolg deur Ranavalona III, die laaste monarg van Madagaskar.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Radama II

**Radama II** (23 September 1829 – vermoedelik 12 Mei 1863) was die seun en erfgenaam van koningin Ranavalona I van die Koninkryk Madagaskar. Hy het van 1861 tot 1863 oor feitlik die hele eiland regeer. 

## Bewind 
Radama se bewind, hoewel kort, was ’n deurslaggewende tydperk in die koninkryk se geskiedenis. Onder die streng 33 jaar lange bewind van sy ma het Madagaskar sy kulturele en politieke onafhanklikheid van Frankryk en Brittanje behou. Hy het die koningin se beleid van isolasionisme en die vervolging van Christene verwerp en godsdienstige vryheid toegelaat. Hy het ook weer buitelandse invloede verwelkom. 

duimnael|180px|links|Radama II en sy vrou Rabodo, wat hom as koningin Rasoherina sou opvolg.
Volgens die terme van die Lambert-charter, wat Radama in die geheim in 1855 met die Franse entrepreneur Joseph-François Lambert onderteken het terwyl sy ma nog geheers het, het Frankryk eksklusiewe regte gehad om groot stukke waardevolle grond en ander hulpbronne te ontgin. Hierdie ooreenkoms, wat later deur eerste minister Rainilaiarivony herroep is, was ’n belangrike faktor in die vestiging van Madagaskar as ’n Franse protektoraat en in 1896 as ’n kolonie.

Die drastiese kontras tussen Ranavalona se isolasionisme en haar seuns se pro-Europese houding het ’n skielike beleidsomkeer teweeggebring wat die tradisionele sosiopolitieke orde bedreig het. Radama se instelling van drastiese hervormings ondanks die advies van sy ministers daarteen, het eindelik teen hom geboemerang. In ’n staatsgreep onder eerste minister Rainivoninahitriniony is Radama II op 12 Mei 1863 verwurg. Sy vrou Rabodo, wat die troonnaam Rasoherina aangeneem het, is deur die ministers toegelaat om haar man op te volg op voorwaarde dat sy en toekomstige monarge nie meer alleen sou regeer nie, maar saam met die *Hova* (vry burgers), wat deur die eerste minister verteenwoordig sou word. Aan die publiek is gesê Radama het selfmoord gepleeg en dat sy liggaam onseremonieel in ’n graftombe in Ilafy begrawe is. 

Gerugte het egter gou ontstaan dat Radama nog lewe en beplan om die troon terug te neem. Daar is bewyse dat hy wel nog kon gelewe het en tot op ’n hoë ouderdom in anonimiteit naby die Kinkonymeer in die noordweste van die land gewoon het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Catharanthus

***Catharanthus*** is ’n genus blomplante in die familie Apocynaceae. Hulle is algemeen bekend as **kanniedoods**. Daar is agt bekende spesies, waarvan sewe endemies op Madagaskar is. Een spesie, *C. roseus*, kom egter wydverspreid oor die wêreld voor. Die agtste spesie, *C. pusillus*, is inheems aan Indië en Sri Lanka. Die naam *Catharanthus* kom uit Grieks en beteken "suiwer blom".

## Beskrywing 
Hulle is meerjarige kruie met blare wat teenoor of amper teenoor mekaar geleë is. Die plante dra gewoonlik enkelvoudige blomme. Elk het ’n blomkelk met vyf, lang, smal lobbe en ’n kroon met ’n buisvormige keel en vyf lobbe.

## Spesies 
# *Catharanthus coriaceus* Markgr. – Madagaskar
# *Catharanthus lanceus* (Bojer ex A.DC.) Pichon – Madagaskar
# *Catharanthus longifolius* (Pichon) Pichon – Madagaskar
# *Catharanthus ovalis* Markgr. – Madagaskar
# *Catharanthus pusillus* (Murray) G.Don. – Indië, Sri Lanka, Wes-Himalaja
# *Catharanthus roseus* (L.) G.Don. – wydverspreid
# *Catharanthus scitulus* (Pichon) Pichon – Madagaskar
# *Catharanthus trichophyllus* (Baker) Pichon  – Madagaskar

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Andriana

[duimnael|180px|[Radama I was van die *andriana*-klas van die Merina-volk. ’n Portret deur Ramanankirahina.]]

***Andriana*** verwys na beide die adellike klas en ’n adellike titel van die voormalige Koninkryk Imerina op Madagaskar. Baie Malgassiese etniese groepe is histories in kastegebaseerde sosiale ordes ingedeel waarin die *andriana* die hoogste klas was. Die ander klasse was die *hova* (vry burgers) en *andevo* (slawe). Die *andriana*-klas het oorspronklik die adel, vegters en grondbesitters van die Merina-gemeenskap ingesluit. Hulle het net met mekaar getrou en het sekere voorregte geniet. 

Die woord *andriana* het dikwels deel van die naam van Malgassiese konings, prinse en adellikes uitgemaak. Die konsep was egter nie tot die Merina-volk beperk nie; dit is ook vir adellikes van ander etniese groepe op Madagaskar gebruik, soos die Betsileo en ander.  

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kennis (ensiklopedie)

***Kennis*** is 'n Afrikaanse ensiklopedie met 17 boekdele wat deur KENNIS-Uitgewers (Edms.) Bpk (Kaapstad en Pretoria), 'n filiaal van Human & Rousseau, uitgegee is. Dit is die eerste Afrikaanse ensiklopedie wat in kleur gedruk is. Soos met ander ensiklopedieë is daar ook vir 'n aantal jare 'n jaarboek gepubliseer.

*Kennis* bestaan uit 16 volumes met inhoud, terwyl die laaste boek (volume 17) die inhoudsopgawe bevat. Die hoofredakteur was H.D. Büttner.
* Eerste druk 1974
* Tweede, hersiene druk 1978
* Derde druk 1980.

## Verwysings
Neuroptera

Die insekorde **Neuroptera**, of **Gaasvlerkiges**, sluit mierleeus en hul verwante in. Die orde bevat sowat 6&nbsp;000 spesies. Neuroptera kan saam met Megaloptera en Raphidioptera in die superfamilie Neuropterida geklassifiseer word (voorheen bekend as Planipennia). Laasgenoemde sluit die elsvlieg en kameelhalsvlieg in.

## Beskrywing 
Volwasse Neuroptera het vier vliesagtige vlerke wat almal omtrent ewe groot is en baie are bevat. Hulle het kouende monddele en ondergaan algehele metamorfose.

Gaasvlerkiges het tydens die Perm-periode die eerste keer hul verskyning gemaak en het deur die Mesosoïese Era gediversifiseer. In dié tyd het verskeie buitengewoon groot soorte ontstaan, veral in die uitgestorwe familie Kalligrammatidae, wat dikwels die "skoenlappers van die Jura" genoem word vanweë hul groot vlerke met patrone.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Didiereaceae

**Didiereaceae** is ’n familie blomplante wat op die vasteland van Afrika en in Madagaskar voorkom.

Dit bevat 20 spesies wat in drie subfamilies en ses genera verdeel word. Spesies van die familie is vetplante wat in droë tot halfdroë streke aangetref word. Verskeie is bekend as sierplante in die versamelings van spesialiste. Die subfamilie Didiereoideae is endemies in die suidweste van Madagaskar, waar die plante gewoonlik in die Malgassiese doringbosse voorkom.

## Sistematika 
Daar is lank geglo die hele familie is endemies op Madagaskar totdat die genera *Calyptrotheca*, *Ceraria* en *Portulacaria* van die vasteland van Afrika ingesluit is. Die familie is naby verwant aan die familie Cactaceae (kaktusse).

### Calyptrothecoideae 
Die subfamilie bevat net een genus, *Calyptrotheca*, met twee spesies wat in tropiese Oos-Afrika voorkom.

### Didiereoideae 
Die subfamilie is endemies op Madagaskar, waar dit in die doringbosse van die droë suidweste voorkom. Die plante is doringagtige vetplantstruike en  van 2-20&nbsp;m hoog, met dik, waterstorende stamme en blare wat in die lang, droë seisoen bladwisselend is. Die blare is klein en kom alleen of in pare voor. Die blomme is meerslagtig (behalwe by *Decaria*) en radiaal simmetries.

Daar is vier genera met 11 spesies:

*Alluaudia* 
**Alluaudia ascendens* 
**Alluaudia comosa* 
**Alluaudia dumosa* 
**Alluaudia humbertii* 
**Alluaudia montagnacii* 
**Alluaudia procera* 
*Alluaudiopsis* 
**Alluaudiopsis fiherensis* 
**Alluaudiopsis marnieriana* 
*Decarya* 
**Decarya madagascariensis* 
*Didierea* 
**Didierea madagascariensis* 
**Didierea trollii* 

### Portulacarioideae 
Bevat een genus, *Portulacaria*, met sewe spesies wat in Suider-Afrika versprei is.

## Galery 

Beeld:Ceraria_namaquensis_01_ies.jpg|*Portulacaria namaquensis*
Beeld:Jade_leaves.jpg|*Portulacaria afra*
Beeld:Alluaudia ascendens.JPG|*Alluaudia ascendens*
Beeld:Alluaudia montagnacii.jpg|*Alluaudia montagnacii*

## Bronne 
* Werner Rauh: Didieréacées - 121e famille. In: H. Humbert (Hrsg.): Flore de Madagascar et des Comores, Muséum National d'Histoire Naturelle, 1963.
* Werner Rauh: The Didiereaceae, in Ashingtonia, 2, 1975. 2-5
* Gordon D. Rowley: Didiereaceae „Cacti of the Old World“, British Cactus and Succulent Society, 1992.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Olifantvoël

**Olifantvoëls** is lede van die uitgestorwe familie **Aepyornithidae**. Hulle was van groot tot enorme loopvoëls wat eens op die eiland Madagaskar voorgekom het. Hulle het omstreeks 1000 tot 1200&nbsp;n.C. uitgesterf om onsekere redes, hoewel menslike bedrywighede vermoedelik die oorsaak was. Olifantvoëls het uit die genera *Mullerornis* en *Aepyornis* bestaan. *Aepyornis* was van die swaarste voëls. Hoewel hulle geografies na aan die volstruise voorgekom het, is hul naaste verwante die kiwi, wat daarop dui dat loopvoëls nie gediversifiseer het tydens die opbreking van Gondwana nie, maar eerder ontwikkel het uit voorouers war meer onlangs versprei het deur te vlieg.

## Beskrywing 
[duimnael|links|280px|Die grootte van *Aepyornis maximus* (middel, in pers) in vergelyking met ’n [mens, volstruis (tweede van regs, in maroen) en ’n paar teropode-dinosourusse wat nie voëls was nie. Spasies tussen lyne = 1 m.]]

Die olifantvoëls was reuseloopvoëls inheems aan Madagaskar wat sedert minstens die 17de eeu uitgestorwe is. Étienne de Flacourt, ’n Franse goewerneur van Madagaskar in die 1640's en 1650's, noem volstruisagtige voëls wat glo in onbewoonde gebiede voorgekom het, hoewel dit onduidelik is of hy volksverhale herhaal het wat van vroeëre geslagte oorgedra is. In 1659 het Flacourt geskryf oor die "vouropatra&nbsp;– ’n groot voël wat eiers soos dié van ’n volstruis lê; sodat die mense van hierdie plekke dit nie vat nie, soek dit die eensaamste plekke uit". Sommige van die eiers was tot 34&nbsp;cm lank, die grootste soort voëleiers wat nog gevind is. Hulle het sowat 10&nbsp;kg elk geweeg. Die volume van die eiers was omtrent 160 keer so groot as dié van hoendereiers.

*Aepyornis*, wat vermoedelik meer as 3&nbsp;m hoog was en miskien sowat 350 tot 500&nbsp;kg geweeg het, was in dié stadium die wêreld se grootste bekende voël. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Digimorph.org
* Fossil Aepyornithidae
* University of Sheffield 
* Vorompatra info
* Fossilised egg gives clue to fate of ancient birds The Independent 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Famadihana

duimnael|200px|’n Lyk word herbegrawe op Madagaskar.

***Famadihana*** is ’n begrafnisritueel van Madagaskar. Dit is bekend as die "draai van die bene" en behels dat die oorskot van afgestorwe Malgasse uit die familiegraftombes gehaal en in vars linne toegedraai word. Daar word dan op die maat van musiek met die lyke gedans voordat dit herbegrawe word.

Dit lyk of die gebruik van redelik onlangs dateer, moontlik uit die 17de eeu in sy huidige vorm. Dit kan egter ’n aanpassing van ’n vroeëre, Suidoos-Asiatiese dubbele begrafnis wees. Die gebruik is geskoei op die geloof dat die geeste van die afgestorwenes eindelik die wêreld van die voorvaders betree ná die algehele ontbinding van die lyk en die gepaste seremonies, wat baie jare kan duur. In Madagaskar het dit tot ’n ritueel elke sewe jaar gelei. Die gebruik bring uitgebreide families saam om familiebande te vier.

*Famadihana* is aan die afneem weens die koste van doodsklede van sy en die geloof onder moderne Malgasse dat dit outyds is. Vroeëre sendelinge het die gebruik ontmoedig en Evangeliese Christene sien al hoe meer af daarvan. Die Katolieke Kerk maak egter nie meer beswaar daarteen nie omdat hulle dit as suiwer kultureel beskou en nie as ’n godsdienstige praktyk nie. Soos ’n Malgassiese man aan die BBC verduidelik het: "Dis belankrik, want dit is ons manier om die afgestorwenes te eerbiedig. Dit is ook ’n kans vir die hele familie, van oor die hele land, om byeen te kom."

## Verwysings 
* *Dead Join the Living in a Family Celebration*

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sorabe

**Sorabe** of **Sora-be** is ’n alfabet wat geskoei is op die Arabiese skrif wat voorheen gebruik is om Malgassies (’n taal wat tot die Maleis-Polinesiese taalfamilie behoort) en die Antemoro-dialek veral van die 15de eeu af mee te skryf.

Navorsers hipoteseer steeds oor die oorsprong van hierdie transkripsiestelsel. "Sorabe" beteken letterlik "groot skryfwerk", van Arabies *sura* ("skryfwerk") en Malgassies *be* ("groot"). Dié naam kan verwys na die bestaan van ’n vorige skryfstelsel met kleiner letters van Sanskrit-oorsprong wat in Suidoos-Asië gebruik is, soos gesien kan word in sommige Malgassiese woorde.

Tradisioneel het baie navorsers gespekuleer dat die skryfstelsel deur handelskontakte tussen Madagaskar en Arabiese Moslems ontstaan het. Latere studies het egter getoon dit is moontlik deur Javaanse Moslems aan die Malgasse bekend gestel. Daar is treffende ooreenkomste tussen Sorabe en Pegon-skryfwerk (die Javaanse weergawe van die Arabiese skrif).

’n Paar honderd manuskripte het bewaar gebly, hoewel die oudste dalk eers uit die 17de eeu dateer. Hierdie "Sorabe" is in leer gebind en die name van die tekste is genoem na die kleur van die omslag. Die meeste bevat towerformules, maar daar is ook historiese tekste oor die oorsprong van sommige stamme van Suidoos-Madagaskar. Die oorsprong daarvan kan teruggespeur word na Mekka of die profeet Mohammed, hoewel daar nie in die tekste na Islam verwys word nie.

Sorabe het eindelik van die begin van die 17de eeu af oor die eiland versprei en teen die einde van die 18de eeu het die Merina-koning Andrianampoinimerina ’n beroep op skribas gedoen om die kinders aan sy hof te leer lees en skryf. Dit is hoe die toekomstige koning Radama I Sorabe van kleintyd af kon lees en skryf.

Van 1823 af word Malgassies in die Latynse alfabet geskryf.

## Alfabet 
## Sien ook 
* Malgassies

## Verwysings 
## Bibliografie 
*  Adelaar K.A. & Himmelmann N. (2004), *The Austronesian Language of Asia and Madagascar*, Routledge https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=5i1aMcmLWlMC&oi=fnd&pg=PR14&dq=Adelaar+MAdagascar&ots=50Fc6dK-da&sig=eZlHU1gqwI2wjw78ihXrDrM0L7Y#v=onepage&q=Malagasy&f=false .
*  Ferrand, Gabriel (1905). *Les migrations musulmanes et juives à Madagascar*. Paris: Revue de l'histoire des religions.
* Kasanga Fernand (1990), *Fifindra-monina*, Librairie FLM, Antananarivo.
*  Simon P. (2006) *La langue des ancêtres. Ny Fitenin-drazana. Une périodisation du malgache des origines au XVe siècle*, L'Harmattan https://books.google.com/books?id=MFsBYffWD48C&printsec=frontcover&dq=Simon+Pierre+Fitenin-drazana&hl=en&ei=P1dvTpXpBc_P4QSR5tCXCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false.

## Eksterne skakels 
* La Case, les Sorabe, l'Histoire
* *Arabic in Madagascar*, Kees Versteegh, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 2001
* East Barito: Who Were the Malayo-Polynesian Migrants to Madagascar?
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Andrianjaka Razakatsitakatrandriana

**Andrianjaka Razakatsitakatrandriana**, of Andrianjakatsitakatrandriana, was van omstreeks 1670 tot 1675 koning van die Koninkryk Imerina op die plato van Madagaskar. Hy het die troon bestyg ná die dood van sy pa, koning Andriantsimitoviaminandriandehibe. Hy is in Analamanga gebore as Lamboritakatra, sy pa se oudste seun. Hy het tydens sy pa se bewind reeds regeer oor Antananarivo en die grond wes daarvan, insluitende Ambohidrabiby, asook Ambohimanga en streke in die noorde.

## Bewind 
Andrianjakatsitakatrandriana was twee keer getroud: met Ravololontsimitovy van die Andriantsimitoviaminandriandehibe-clan en Rafoloarivo van die Andriamanjakatokana-clan. Hy het vier seuns en ses dogters gehad. Sy jonger broer het tydens sy bewind in Alasora gewoon.

duimnael|links|Die koning se raadgewer het die dorpie Andohalo afgebrand en sy opvolger het die terrein in ’n openbare plein omskep.
As koning was Andrianjakatsitakatrandriana koppig en het hy ’n gebrek aan gesonde verstand getoon.

## Verwysings 
## Bibliografie 
* 
* 

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Malgassiese ariary

duimnael|250px|’n Noot van 100 ariary / 500 frank (1993).

Die **ariary** (Ar; ISO 4217-kode MGA) is die huidige geldeenheid van Madagaskar. Dit word onderverdeel in 5 **iraimbilanja** en is een van net twee niedesimale geldeenhede wat tans gebruik word (die ander een is die ouguiya van Mauritanië). Die name "ariary" en "iraimbilanja" kom van die prekoloniale geld.

## Geskiedenis 
Die ariary is in 1961 as nieamptelike geldeenheid ingestel. Dit was gelyk aan 5 Malgassiese frank en het die frank op 1 Januarie 2005 vervang as Madagaskar se amptelike geldeenheid.

Die waarde is sedert 1961 op munte en banknote aangedui in die amptelike frank en die halfamptelike ariary/iraimbilanja. Van 1978 af is die waarde op munte met groter waardes net in ariary aangedui. Op banknote wat sedert 31 Julie 2003 uitgegee word, word die ariary-waarde groot aangedui en die frankwaarde in klein druk. Munte met laer waardes vertoon ook nou die ariary-waarde, maar die ontwerp het dieselfde gebly.

## Banknote 
Die volgende banknote is verkrygbaar:https://web.archive.org/web/20070526184114/http://www.banque-centrale.mg/billet_banq.asp

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Historiese en huidige banknote van Madagaskar  
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ringstertlemur

Die **ringstertlemur** (*Lemur catta*) is 'n medium- tot groter-grootte strepsirrine (natneus) primaat en die mees internasionaal herkenbare lemurspesie, as gevolg van sy lang, swart-en-wit, geringde stert. Dit behoort aan Lemuridae, een van vyf lemurfamilies, en is die enigste lid van die lemurgenus. Soos alle lemurs, is dit endemies aan die eiland Madagaskar, waar dit bedreig word. Dit is plaaslik in Malgassies as *maky* of *hira* bekend, en hul habitat wissel van galerywoude tot stekelrige struikgewas in die suidelike streke van die eiland. 

Dit is 'n omnivoor, sowel as die mees aangepaste van die oorlewende terrestriële lemurs. Hulle maak opportunisties van verskeie voedselbronne gebruik, insluitend ryp vrugte, blare, blaarstingels, blomme, voëls en insekte. 

Die wilde bevolking van die ringstertlemur word egter deur die IUBN-rooilys as bedreig gelys, weens vernietiging van habitat, plaaslike jag vir bosvleis, aanhouding as troeteldiere en die eksotiese troeteldierhandel. Plaaslike Malgassiese boere en houtkapbedrywe maak gereeld van kap- en brandontbossingstegnieke gebruik, met rook wat op die meeste dae in Madagaskar op die horison sigbaar is, in 'n poging om vee te akkommodeer en om groter landerye met gewasse te verbou.

Twee studies het aangetoon dat dat die wilde bevolking sedert vroeg in 2017 om hierdie redes tot so laag as 2&nbsp;000 tot 2&nbsp;400 individue gedaal het, wat hulle baie meer kritiek bedreig maak. Dit is egter opgemerk dat die spesie in sekere afgeleë gebiede kan oorleef, en weens hul skuheid om jagters te ontduik, nie maklik opgemerk word nie.

## Verwysings
Tsimihety

Die **Tsimihety** is ’n etniese groep van die noord-sentrale deel van Madagaskar. Die naam beteken "Hulle wat nooit hul hare knip nie", wat moontlik dui op hul onafhanklikheid van die Sakalava-koninkryk in die weste waar dit gebruiklik was om in tye van rou hul hare af te skeer. Hulle word in die bergstreke van die eiland aangetref Radama I, koning van die Merina, het in 1823 egter feitlik die hele eiland, ook die Tsimihety, onder sy heerskappy verenig.

In 1896 het Frankryk Madagaskar geannekseer en die eiland die volgende jaar tot ’n kolonie verklaar. Die Tsimihety was sedertdien ’n aktiewe deel van die politiek. Philibert Tsiranana, ’n Tsimihety, was die eerste president van die Malgassiese Republiek toe dit in 1959 ’n halfoutonome streek in die Franse Unie geword het.

## Verwysings 
## Bibliografie 
* Appiah & Gates 
* 
* Diagram Group 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Raphia

***Raphia*** is ’n genus van 22 spesies palms wat inheems aan tropiese streke van Afrika, veral Madagaskar, is. Een spesie (*R. taedigera*) kom ook in Sentraal- en Suid-Amerika voor. 

*R. taedigera* is die bron van raffia, vesels van die blare wat vir weefwerk gebruik word. Dié spesie dra ook ’n vrug.

Die bome word tot 16&nbsp;m hoog en is bekend vir hul saamgestelde veeragtige blare, die langste in die planteryk; die blare van *R. regalis* word tot 25&nbsp;m lank en 3&nbsp;m breed. Die plante blom net een keer en gaan dood wanneer die sade ryp is. 

## Spesies 
duimnael|245px|Vrugte van die raffiapalm (Muséum de Toulouse).
# *Raphia africana* Otedoh – Nigerië, Kameroen
# *Raphia australis* Oberm. & Strey – Mosambiek, Suid-Afrika
# *Raphia diasticha* Burret – Ghana tot by Demokratiese Republiek die Kongo
# *Raphia farinifera* (Gaertn.) Hyl. – Afrika van Senegal tot Tanzanië, suid tot Mosambiek en Zimbabwe
# *Raphia gabonica* S.Mogue, Sonké & Couvreur – Gaboen
# *Raphia gentiliana* De Wild. – Demokratiese Republiek die Kongo, Sentraal-Afrikaanse Republiek
# *Raphia hookeri* G.Mann & H.Wendl. – Wes- en Sentraal-Afrika van Liberië tot Angola
# *Raphia laurentii* De Wild. – Angola, Demokratiese Republiek die Kongo, Sentraal-Afrikaanse Republiek
# *Raphia longiflora* G.Mann & H.Wendl. – van Nigerië tot Demokratiese Republiek die Kongo
# *Raphia mannii* Becc. – Nigerië, Bioko
# *Raphia matombe* De Wild. – Cabinda, Demokratiese Republiek die Kongo
# *Raphia monbuttorum* Drude – Nigerië, Kameroen, Tjad, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Suid-Soedan
# *Raphia palma-pinus* (Gaertn.) Hutch. – Wes-Afrika van Liberië tot Cabinda
# *Raphia regalis* Becc. – Sentraal-Afrika van Nigerië tot Angola
# *Raphia rostrata* Burret – Cabinda, Demokratiese Republiek die Kongo
# *Raphia ruwenzorica* Otedoh – Oos-Demokratiese Republiek die Kongo, Rwanda, Burundi
# *Raphia sese* De Wild. – Demokratiese Republiek die Kongo
# *Raphia sudanica* A. Chev. – Wes-Afrika van Senegal tot Kameroen
# *Raphia taedigera* (Mart.) Mart. – Nigerië, Kameroen, Sentraal-Amerika (Costa Rica, Nicaragua, Panama), Suid-Amerika (Colombia)
# *Raphia textilis* Welw. – Cabinda, Demokratiese Republiek die Kongo, Gaboen, Angola
# *Raphia vinifera* P. Beauv. – Wes-Afrika van Demokratiese Republiek die Kongo tot Benin
# *Raphia zamiana* S.Mogue, Sonké & Couvreur – Gaboen, Kameroen

## Raffiavesels 
duimnael|180px|Voorbeeld van ’n artikel wat van raffiavesels gemaak kan word.

Raffiavesels word algemeen gebruik om mandjies, plekmatjies, hoede, skoene en ander artikels van te maak. Die vesels kom aan die onderkant van die blare voor. Dit word afgetrek en kan dan gekleur en geweef word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Kew palms checklist: *Raphia* 
*Sorting *Raphia* names
*PACSOA: *Raphia*
*South Africa plants: *Raphia australis* 
*Palm Pedia
Dwergbok

Die **dwergbok** (*Neotragus pygmaeus*) is 'n Wes-Afrikaanse bokkie, erken as die wêreld se kleinste bokkie. Dit is die eerste keer beskryf deur die Sweedse dierkundige Carl Linnaeus in 1758. Dit staan net 25 sentimeter (10 dm) by die skouer en weeg 2,5-3 kg. 'n Kenmerk is die lang en slanke bene, met die agterbene tweekeer so lank as die voorbene. Horings word slegs deur manlike lede gedra; die horings is kort, glad en puntig, meet 2.5-3 cm en buig agtertoe. Die sagte pels is rooi tot goudbruin, in skerp kontras met die wit ventrale dele. In vergelyking met die Bates se pigmeebokke, het dwergbokke 'n lang snoet, breër lippe, 'n kleiner mond en kleiner wangspiere.

Die dwergbokkie word gekategoriseer as 'n veilige spesie deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur en Natuurlike Hulpbronne (IUBN). Daar word gevrees dat bevolkings daal as gevolg van habitatagteruitgang die uitbreiding van menslike nedersettings. 'n Beduidende bedreiging vir die oorlewing van hierdie bokkies is die jagmaak op hulle vir bosvleis.

## Beskrywing 
links|duimnael|Nabyskoot van 'n dwergbokkie.
regs|duimnael|'n Individu by die San Diego Dieretuin
## Ekologie en gedrag 
Dwergbokke verkies digbegroeide gebiede met vars struike en ander plante. Dit leef in die warm, klam laeveldse woude algemeen in Wes-Afrikalande soos die Ivoorkus, Ghana, Guinee, Liberië en Sierra Leone. 

Die dier is tipies aktief in die nag, en dwergbokke vertoon merkwaardige paraatheid. Gebiede word gemerk met mis.

### Dieet 
Synde 'n herbivoor, verkies dwergbokke klein hoeveelhede vars blare en lote; vrugte en swamme word soms ingeneem. Individue kan dikwels na nuwe plekke beweeg op soek na kos en vars plantgroeisels.

### Voortplanting 
Dwergbokke is monogaam, hoewel poligamie soms waargeneem word. Beide geslagte raak seksueel volwasse so vroeg as op ses maande. Geboortes is aangemeld in November en Desember. 'n Enkele, delikate jongeling word gebore na 'n onbekende dratydperk, en weeg 0,8–1 kilogram (1,8–2,2 lb) – byna 'n derde van 'n volwassene se gewig. Jongelinge verskyn soortgelyk aan die volwassenes in kleur. Die maksimumlewensduur van 'n gevange dwergbok is op ses jaar en agt maande geskat deur 'n studie in 1993.

## Verwysings
R25 (Suid-Afrika)

Die **R25** is ’n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Johannesburg met Groblersdal verbind via Kemptonpark en Bronkhorstspruit.

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika

## Verwysings
Deurgangsrite

[duimnael|Die [Hamar-volk van Suidwes-Ethiopië is bekend vir hul gebruik om oor bulle te spring om van ’n seun ’n man te maak.]]

’n **Deurgangsrite** is ’n seremonie waardeur ’n individu een groep verlaat om deel van ’n ander te word. Dit behels ’n aansienlike verandering van sosiale status in die gemeenskap. Die Franse term *rite de passage* is geskep deur die etnograaf Arnold van Gennep in sy werk *Les rites de passage*. 

## Stadiums 
Daar is drie stadiums in ’n deurgangsrite: skeiding, die oorsteek van ’n drempel en opneming, soos Van Gennep dit beskryf. Van die bekendste voorbeelde is:

* Inisiasie
* Barmitswa
* Debutantebal
*Aanneming
*Eerste skooldag
*Gradeplegtigheid
*Eerste rybewys
* Aftrede
* 16de verjaardag
* Doop
* Besnydenis
* Hadj in Islam
* Swartgordelgradering in gevegskuns
* Mondigwording

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Dictionary.com: Rites of Passage
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Valiha

250px|duimnael|’n Malgas met ’n valiha.
duimnael|’n Wiegeliedjie wat op die valiha gespeel word.

Die **valiha** is ’n buisagtige musiekinstrument van Madagaskar soortgelyk aan ’n siter. Dit word van ’n spesie plaaslike bamboes gemaak en beskou as die land se "nasionale instrument". Die term word ook gebruik vir ’n paar verwante instrumente van verskillende vorms en materiale.

Benewens ontspanningsmusiek word die valiha ook gebruik vir rituele musiek om geeste op te roep.

## Beskrywing 
Die valiha het gwoonlik 21-24 snare. Dit is histories van repe van die bamboes gemaak, maar deesdae word fietsremkabels gebruik, hoewel ernstige spelers ook kitaar- of klaviersnare sal gebruik.

’n Ander instrument, die marovany, is soortgelyk, maar boksagtig eerder as buisvormig en word van hout of plaatmetaal gemaak.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* ’n Aanlyn valihakursus deur Bana Rahalahy 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pachypodium

***Pachypodium*** is ’n genus vetplantstruike en  met dorings wat inheems aan Afrika en Madagaskar is. Dit behoort tot die familie Apocynaceae. *Pachypodium* kom van ’n Latynse vorm van die Griekse *pachus* ("dik") en *podion* ("voet") en beteken dus "dikvoetiges".

## Eienskappe 
duimnael|links|*Pachypodium rosulatum gracilius* in die Isalo- Nasionale Park in Madagaskar.

Alle *Pachypodium* is vetplante wat in mindere of meerdere mate ’n dik stam en dorings het. Dit is hul mees algemene kenmerkende eienskappe. Die stam is vergroot en stoor baie water vir vir tye van droogte. Dit kom voor op blootgestelde, droë en rotsagtige plekke. Hoewel daar ’n verskeidenheid vorms is, toon almal verdikte stamgroei. Hulle wissel van dwergagtige, plat plante tot bottelvormige struike en bome.

Dorings kom in pare of drie-drie voor en is dikwels in ringe om die stam teenwoordig. Die dorings kom saam met die blare uit en groei, nes die blare, vir ’n kort rukkie voordat hulle ophou groei en hard word. Hulle regenereer nie en kan dus mettertyd verweer sodat die plant se stamme en takke glad is. 

Die meeste plante het minstens ’n paar takke, wat varieer van spesie tot spesie. Anders as soortgelyke spesies is die sap nie melkerig nie, maar altyd helder.

### Verspreiding en habitatte 
*Pachypodium* is inheems aan Madagaskar en Suider-Afrika, dus Angola, Botswana, Eswatini, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika en Zimbabwe.

Dit kom voor tussen die seevlak, waar sommige spesies in sandduine groei, en 1&nbsp;600&nbsp;m, of 1&nbsp;900&nbsp;m in Madagaskar. Op die suidelike deel van die vasteland kan temperature wissel tussen -10&nbsp;°C en 45&nbsp;°C. In Madagaskar, waar daar nie sulke uiterste temperature voorkom nie, wissel dit tussen -6&nbsp;°C en 40&nbsp;°C.

Die genus groei in gebiede met aansienlike droë maande, wat kan wissel van 5 tot 10 maande per jaar. Reënval kan wissel van net 75&nbsp;mm tot 1&nbsp;985&nbsp;mm per jaar.

## Spesies 
Daar is 22 spesies wat tot die genus hoort:

* *Pachypodium ambongense* Poiss.
* *Pachypodium baronii* Costantin & Bois
* *Pachypodium bispinosum* (L.f.) A.DC.
* *Pachypodium brevicaule* Baker
* *Pachypodium decaryi* Poiss.
* *Pachypodium densiflorum* Baker
* *Pachypodium eburneum* Lavranos & Rapanarivo
* *Pachypodium enigmaticum* Pavelka, Prokes, V.Vlk, Lavranos, Zídek & Ramav.
* *Pachypodium geayi* Costantin & Bois
* *Pachypodium horombense* Poiss.
* *Pachypodium inopinatum* Lavranos
* *Pachypodium lamerei* Drake
* *Pachypodium lealii* Welw.
* *Pachypodium menabeum* Leandri
* *Pachypodium mikea* Lüthy
* *Pachypodium namaquanum* (Wyley ex Harv.) Welw.
* *Pachypodium rosulatum* Baker
* *Pachypodium rutenbergianum* Vatke
* *Pachypodium saundersii* N.E.Br.
* *Pachypodium sofiense* (Poiss.) H.Perrier
* *Pachypodium succulentum* (L.f.) Sweet
* *Pachypodium windsorii* Poiss.

## Verwysings 
## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
2015 in Bhoetan

Gebeurtenisse tydens **2015 in Bhoetan**.

## Sittendes 
* Koning: Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
* Eerste minister: Tshering Tobgay

## Gebeurtenisse 
* 25 April - Aardbewing van April 2015 in Nepal
Sakalava

Die **Sakalava** is een van die etniese groepe van Madagaskar. Hulle maak sowat 6,2% van die bevolking uit en woon in die westelike en noordwestelike dele aan die kus van die eiland. Hul naam beteken "Mense van die lang valleie".

## Geskiedenis 
duimnael|links|150px|Die Sakalava-heerser Andriantsoly (1820–1824).

Die stigter van die Sakalava was Andriamisara van die 15de eeu.

Die mondelinge geskiedenis van die Merina-volk noem jaarlikse ekspedisies deur Sakalava-slawehandelaars na hul dorpies in die 18de eeu. Die grootste hawe vir slawehandel en een van die gewildstes was die Sakalava-kusdorp Mahajanga. Die Sakalava het tot aan die einde van die 18de eeu ’n monopolie op die slawehandel gehad danksy goeie wapens.

Die Merina-koning Radama I het laat in die 18de eeu wapens gekoop en ’n oorlog teen die Sakalava van stapel gestuur, wat ’n einde aan hul aanvalle gebring het. Hoewel die Merina nooit die laaste twee Sakalava-vestings, Menabe en Boina verower het nie, het hulle die sentrale plato daarna beheer totdat Frankryk die eiland ’n eeu later, in 1896, gekoloniseer het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Estian Calitz

**Estian Calitz** (23 Mei 1949 - )  is 'n Suid-Afrikaanse ekonoom en emeritus professor van die Universiteit Stellenbosch (US). Hy is die hoof- uitvoerende beampte (HUB) van finansies en die HUB van die Universiteit se Besigheidskool.

Hy verwerf sy Ph.D in handel van die US in 1986. In 1989 is hy aangestel as adjunkdirekteur-generaal van die Suid-Afrikaanse Departement van Finansies. In 1996 verlaat hy die staadsdiens en word aangestel as professor in ekonomie by die Universiteit van Suid-Afrika (UNISA). In 2001 is hy deur die US as dekaan van die Fakulteit Ekonomiese en Bestuurswetenskappe aangestel.

## Bibliografie 
### Handboeke 
* 1999: *Public Economics for South African Students*

### Artikels 
* 2010: "Fiscal policy in the 1990s", *South African Journal of Economic History*

## Verwysings
Moraingy

duimnael|250px|Moraingy is ’n tradisionele gevegskuns van Madagaskar.

**Moraingy** (Malgassies) of **Moringue** (Frans) is ’n tradisionele kaalvuistipe vegkuns wat tydens die Maroseranana-dinastie (1675-1896) van die Sakalava-koninkryk van die weskus van Madagaskar ontstaan het. Dit het sedertdien oor die hele eiland gewild geraak, veral in die kusstreke, maar ook in naburige eilande van die Indiese Oseaan soos Réunion, Mayotte, Comore, Seychelle en Mauritius. 

Die sportsoort was eens beperk tot jong mans sodat ouer lede van die gemeenskap hul fisieke krag en fiksheid kon beoordeel, terwyl dit aan die mans die geleentheid gegee het om prestige te verkry en hul vermoëns te toets. Vandag is die gemiddelde ouderdom van die deelnemers steeds tussen 10 en 35, maar jong mense van albei geslagte mag deelneem. Deelnemers word *kidabolahy* ("jong mans") genoem, of *kidabo mpanao moraingy* ("jong mense wat moraingy beoefen"). Hulle word algemeen gerespekteer en selfs gevrees. 

Moraingy-gevegte moet volgens tradisie deur musiek vergesel word om die deelnemers en toeskouers in ’n soort beswyming te plaas, en dit dra by tot die spirituele en sosiale ondervinding. As deel van dié ondervinding doen deelnemers ook danse tydens en tussen gevegte – dit tart die teenstander se ondersteuners uit.

## Beskrywing 
’n Tipiese moraingy-kompetisie bestaan uit ’n reeks gevegte tussen twee vegters, gewoonlik van verskillende dorpe. Elke geveg duur net een ronde en eindig wanneer een vegter uit die arena gaan, flou word, homself nie meer kan verdedig nie, duidelik nie in staat is om verder te baklei nie of ernstig beseer is. Die beoordelaars wys ’n wenner aan en die beslissing is finaal. Albei deelnemers word deur die skare toegejuig vir hul poging.

Moraingy bestaan hoofsaaklik uit houe, maar sekere skoppe word ook toegelaat. Nie die aanvalle of verdediging is gestandaardiseer nie, en dit sorg vir groter afwisseling as by byvoorbeeld boks.

Hoewel moraingy hoofsaaklik in die kusstreke van Madagaskar beoefen word waar dit ontstaan het, het Malgassiese migrante die sport saam met hulle oorsee geneem. Op Réunion, sowat 500&nbsp;km oos van Madagaskar waarheen die Franse talle Malgasse geneem het om as slawe in suikerplantasies te werk, het die sportsoort onder die naam *moringue* gewild geraak. Hoewel dit anvanklik beperk was tot die werkerskwartiere van die plantasies, het die eiland se regering dit in 2005 as ’n amptelike sportsoort erken. Réunion se weergawe is minder gewelddadig. Die gebruik van spronge en voetstampe maak dit skouspelagtig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
R71 (Suid-Afrika)

Die **R71** is ’n Limpopo-provinsiale roete in Suid-Afrika wat Polokwane verbind met die Krugerwildtuin via die dorpe Tzaneen en Phalaborwa. 

Die R71 word daagliks deur persone gebruik wat woon of werk in Dalmada, Mothiba, Nobody, Moria, Mankweng, Turfloop en Boyne. Die pad is welbekend aan toermotorfietsryers wat die provinsie besoek vanoor die hele land, weens die skilderagtige roete deur Magoebaskloof.

R71-roete weswaarts, Limpopo, a.jpg|Pad weswaarts na Polokwane/Pietersburg
R71-roete naby Moria ZCC, ooswaarts, a.jpg|R71-roete naby Zion City Moria
Moria ZCC van R71-roete af, Limpopo, a.jpg|Perseel van die Zion Christian Church (ZCC) langs die R71
R71 roete wes van Haenertsburg, a.jpg|Die roete steek die noordelike Drakensberg te Haenertsburg oor

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika

## Verwysings
R50 (Suid-Afrika)

Die **R50** is ’n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Pretoria met Standerton verbind via Delmas. 

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika

## Verwysings
Johannesburg-sirkelpad

duimnael|Die Johannesburg-sirkelpad in rooi

Die **Johannesburg-sirkelpad** is Afrika se mees bekende sirkelroete. Dit bestaan uit 'n onderstel van snelweë wat in 'n sirkel om die stad Johannesburg in Suid-Afrika loop, en die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit bedien.

## Geskiedenis 
Die konstruksie van die Ring het in die laat-1960's begin. Dele van die Oostelike Verbypad is reeds in 1971 geopen, terwyl die laaste deel van die Suidelike Verbypad in 1986 geopen is.

## Die pad vandag 
[duimnael|links|Die N12 se Suidelike Verbypad naby [Alberton, Gauteng]]
Oor die jare, soos Johannesburg gegroei het, is die sirkelpad dikwels deur plaaslike inwoners gebruik om tussen hul huise en werksplek te pendel. Dit is saamgestel uit drie snelweë wat saamvloei in die stad, en deel vorm van 'n 80&nbsp;km-lus lus om dit: die N3 se Oostelike Verbypad, wat Johannesburg met Durban verbind; die N1 se Westelike Verbypad, wat Johannesburg, Pretoria en Kaapstad verbind, en die N12 se Suidelike Verbypad, wat Johannesburg met Witbank, Klerksdorp en Kimberley verbind.

Die N3 is uitsluitlik met asfalt gebou, terwyl die N12- en N1-afdelings van beton vervaardig is, vandaar die bynaam wat aan die N1 se Westelike Verbypad gegee is: "Die Betonsnelweg."

Ten spyte van die feit dat tot 12 wye bane in sommige gebiede (ses bane in elke rigting), is die Johannesburgse sirkelpad dikwels opgehoop met verkeer. Die Gillooly-wisselaar, wat gebou is op 'n ou plaas, en die punt waar die N3 se Oostelike Verbypad en die R24 Lughawe Snelweg sny, mag die besigste wisselaar in die Suidelike Halfrond wees.

Die N12 se Suidelike Verbypad, wat 'n betonstrook vorm deur die middel van rotsagtige heuwels aan die suide van Johannesburg, herinner baie aan die snelweë van Los Angeles en saam met Johannesburg se sonskyn gee dit 'n ware Suid-Kalifornië gevoel aan daardie deel van die stad.
R81 (Suid-Afrika)

Die **R81** is ’n provinsiale roete in Limpopo, Suid-Afrika wat Polokwane via Giyani met die R524 na Thohoyandou verbind. ’n Belangrike kruising op die roete is met die R36-provinsiale pad na Modjadjiskloof en Tzaneen verder suid.

## Roete 
Die R81 begin by 'n aansluiting met die R71-pad in Polokwane (hoofstad van die Limpopoprovinsie), in die voorstad Fauna Park (net oos van die middedorp). Dit loop noordoos na Munniklaan om 'n wisselaar te vorm met die Polokwane Oostelike Verbypad (N1 Nasionale Roete) aangrensend aan die *Mall of the North* voordat dit die stad verlaat.

Vanaf die N1-wisselaar mik die R81 noordoos vir 71 kilometer om 'n aansluiting met die R36-pad noordwes van Modjadjiskloof te bereik. Die R36 sluit by die R81 aan en hulle is een pad ooswaarts vir 1,5 kilometer voordat die R81 sy eie pad noordoos word.

Vanaf die aansluiting met die R36 naby Modjadjiskloof gaan die R81 noordoos vir 70 kilometer, verby die Mooketsi-kremetart, om die dorp Giyani binne te gaan. Dit ontmoet die oostelike terminus van die R578-pad en die noordelike terminus van die R529-pad voordat dit noordwaarts draai om die Klein-Letabarivier oor te steek na die middedorp van Giyani.

Vanaf Giyani gaan die R81 noord vir 47 kilometer, deur Malamulele, om by 'n aansluiting met die R524-pad by Nyavani te eindig.

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika
R39 (Suid-Afrika)

Die **R39** is 'n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Standerton met Ermelo verbind. Dit is 'n roete van 88&nbsp;km in die Mpumalangaprovinsie. 

## Roete
Die R39 se beginpunt is in Baumannstraat, Florapark, aan die noordekant van Standerton, by 'n kruising met die R50-, R23- en die R546-roetes. Dit verlaat die dorp in 'n noordoostelike rigting, met die Grootdraaidam in die ooste. Dit kruis die R38 wat noordwaarts na Bethal loop, en gaan in 'n noordoostelike rigting oor die Blesbokspruit voor dit deur Morgenzon loop as Steynstraat, en die noord-suidwaartse R35-pad in die dorp kruis. Dit verlaat die dorp in 'n noordoostelike rigting voor dit in Ermelo as 'n t-aansluiting by die Bethalpad/Joubertstraat aansluit by die N17-hoofpad.

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika

## Verwysings
R22 (Suid-Afrika)

Die **R22** is 'n provinsiale roete in die KwaZulu-Natalprovinsie van Suid-Afrika, wat die N2 by Hluhluwe verbind met die Mosambiekse grens by Kosibaai, via Mbazwana en Kwangwanase. Dit is op 25 Oktober 2008 geopen.

## Sien ook 
* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika

## Verwysings
R. Lee Ermey

**Ronald Lee Ermey** (24 Maart 1944 - 15 April 2018) was 'n Oscar-bekroonde Amerikaanse akteur en komediant.

## Biografie
Ermey is **Ronald Lee Ermey** op 24 Maart 1944 in Emporia, Kansas in die Verenigde State van Amerika gebore.

## Filmografie
Van sy noemenswaardige rolprente:

* *Full Metal Jacket* (1987)
* *Toy Story* (1995) 
* *Toy Story 2* (1999)
* *Father of the Pride* (2004)
* *Toy Story 3* (2010)

## Verwysings
## Eksterne skakels
* Amptelike webtuiste
*
El Segundo

**El Segundo** ("Die Tweede" in Spaans; amptelik *City of El Segundo*) is 'n stad volgens algemene reg in die distrik Los Angeles County, Kalifornië, Verenigde State, geleë langs die Santa Monica-baai en net suid van Los Angeles se lughawe (LAX). El Segundo is op 18 Januarie 1917 geïnkorporeer en maak administratief deel uit van die *South Bay Cities Council of Governments*. Die stad se bevolking is in die sensus van 2010 as 16&nbsp;654 bepaal.

Die nedersetting het sy ontstaan aan *Standard Oil* se olieraffinadery te danke wat hier in 1911 gevestig is nadat die onderneming se bestaande raffinadery in Richmond, 600 myl verder noord in die San Franciscobaai-gebied, sy maksimum-kapasiteit bereik het. Dit is tans die grootse olieraffinadery langs die Amerikaanse weskus wat deur *Chevron*, een van die opvolgers van die oorspronklike *Standard Oil*, bedryf word. 

Sowat 'n kwart van die stad se totale oppervlakte van byna 5,5 vierkante myl - meer as 800 akkers - word deur die raffinadery beslaan wat 'n vyfde van Suid-Kalifornië se petrol asook keroseen (stralerenjinbrandstof) vervaardig. Die keroseen word ondergronds per pyplyn na die lughawe gepomp.

## Geskiedenis 
Omstreeks 1910 het motorverkope in Kalifornië en elders in die Verenigde State vinnig gegroei en die vraag na petrol sterk laat toeneem. *Standard Oil* het aan Richard J. Hanna die opdrag gegee om 'n geskikte perseel in die Suid-Kaliforniese afsetgebied te vind wat groot genoeg sou wees vir die oprigting van 'n nuwe raffinadery en stoortenks. Op 11 Junie 1911 het *Standard Oil* 842 akkers se grond naby enkele sandduine gekoop waar 'n plaaslike boer, Frank Bennett, meloene en limabone verbou het. Hanna is belas met die boubedrywighede vir die nuwe raffinadery en die bestuur daarvan. Volgens oorlewering het Hanna se vrou voorgestel om die plek *El Segundo* te noem aangesien die nuwe raffinadery *Standard Oil* se tweede aanleg in Kalifornië sou wees. Sowat 500 muildiere is ingespan om die sandduinterrein te vereffen voordat bouwerk kon begin.

Tegelykertyd is voorsiening gemaak vir die ontwikkeling van 'n nuwe nedersetting waar raffinadery-werkers gehuisves kon word, met alle benodigde infrastruktuurgeriewe. Die nuutgestigte *El Segundo Land and Improvement Company* het hiervoor op 1 Julie 1911 1&nbsp;470 akkers se grond van ene J.S. Vosberg gekoop. Die plaaslike dagblad *El Segundo Herald* het in sy eerste uitgawe, wat op 12 Oktober in dieselfde jaar verskyn het, na die noodsaaklikheid verwys om die nuwe nedersetting vinnig te bou. Die nuwe nedersetting het langs Ballona-laan (tans *El Segundo Boulevard*) en Richmond-straat ontstaan. Op dié tydstip was daar reeds 'n vleismark, twee sigaarwinkels, twee haarkappersalonne, drie koshuise, twee restaurante, 'n hotel, 'n loodgietery, twee houtwerkswinkels, 'n bordskildery, 'n kruidenierswinkel en 'n algemene handelswinkel.

## Verwysings