open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eweknienetwerk

In die algemeen verwys 'n **eweknienetwerk** (Engels: *peer-to-peer network* of *P2P*) na 'n rekenaarnetwerk wat nie vaste werkstasies en bedieners bevat nie, maar 'n aantal gelykwaardige rekenaars wat aanmekaar gekoppel is en terselfdertyd as 'n bediener en werkstasie dien vir ander aansluitings tot die netwerk.

## Kenmerke 
Die eweknienetwerkmodel staan in kontras met die *werkstasie-bedienermodel*.  Elke aansluiting is in staat om 'n ondersteunde oordrag te begin en te beëindig.  *Eweknie-aansluitings* kan verskil in hul plaaslike opstelling, verwerkingsnelheid en bandwydte van die netwerk asook die stoorkapasiteit beskikbaar.

## Uitruilnetwerke 
Die term kan tegnies gesproke ook toegepas word op 'n aantal netwerktegnologieë en -programme wat gebruik maak van die model (soos byvoorbeeld die NNTP-protokol, wat gebruik word deur Usenet-nuusgroepe).  Die term word dikwels gebruik om uitruilnetwerke soos Gnutella, FastTrack,WinMX, BitTorrent en EDonkey2000.  Hierdie netwerke bied die moontlikheid om gratis en grotendeels anoniem lêers of dele daarvan tussen persoonlike rekenaars wat met die internet verbind is, uit te ruil.  Die Engelse benaming hiervoor is *filesharing*.

## Eweknienetwerke, -protokolle en -programme 
[regs|300px|duimnael|Verloop van die geskatte aantal gebruikers van die gewildste drie eweknienetwerke: [FastTrack-, eDonkey- en die Gnutellanetwerk, tussen Januarie 2003 en einde Mei 2006]]

Ander protokolle:

FileTopia, Mute, Waste, AntsP2P, Soulseek, Muscle (BeShare), Akamai, Alpine, Audiogalaxy netwerk, Carracho, Chord, The Circle, Dexter, EarthStation 5 netwerk, Evernet, GNUnet, Groove, Hotwire, JXTA, MojoNation, Overnet netwerk, Scribe, SongSpy netwerk, Squid, Swarmcast

## Eksterne skakels 
* Zeropaid  '**
* Slyck  **'
* P2P Info Centre '**
* p2punited   **'
* eDonkey P2P    * (Engles|PL)*
Koorsboom

Die **koorsboom** (*Vachellia xanthophloea*) is inheems aan Eswatini, Demokratiese Republiek die Kongo, Kenia, Malawi, Mosambiek, Somalië, Suid-Afrika,  Tanzanië en Zimbabwe is. In Suid-Afrika kom dit in die provinsies KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Limpopo voor. Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig' (LC) gelys. Die boom se FSA-nommer is 189. 
* Zoeloenaam: umHlosinga of uMkhanyakude

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Java

Die term **Java** kan verwys na die volgende:

In **geografie**:
* Java (eiland), Indonesië, die eiland met die hoogste bevolking in die wêreld
** Javaans, taal wat gepraat word op die eiland Java
* Java-eiland, 'n woonbuurt in Amsterdam, Nederland.
* Java-koffie, 'n tipe koffieplant met sy oorsprong op die eiland Java, of ook 'n *slang*-woord vir koffie
* Java, Alabama, 'n nie-geïnkorporeerde gemeenskap in Coffee County, Alabama, VSA
* Java, Georgië, 'n dorp in Georgië
* Java, New York, 'n dorp in Wyoming County, New York in die VSA
* Java, Suid-Dakota, 'n dorp in Walworth County, VSA; met poskode 57452
* Java, Virginië, 'n dorp in Pittsilvanië, Virginië, VSA; met poskode 24565

In **rekenaarwetenskap**:
* Java (Sun), tegnologie wat ontwikkel is deur Sun Microsystems, wat insluit :
** Java (programmeertaal), 'n objekgeoriënteerde, hoë-vlak-programmeertaal
** Java virtuele masjien, die Java virtuele masjien wat Java bit-kode uitvoer 
** Java platform
*** Java Platform, Standard Edition
*** Java Platform, Enterprise Edition
*** Java Platform, Micro Edition
* JavaScript, 'n ander programmeertaal

**Java** kan ook beteken:
* Java (orkes), 'n Franse musiekgroep
* Java (bordspel), 'n bordspel gebaseer op die eiland Java
* Java (cachaça), 'n tipe cachaça
* Java (dans), 'n Paryse Bal-musette dans
* Java Man, een van die eerste voorbeelde van *Homo Erectus* wat ontdek is
* "Java", 'n lied deur Allen Toussaint. 'n Gewilde weergawe is ook opgeneem deur Al Hirt, wat later gebruik is in *The Muppet Show*
* HMS *Java*, drie skepe van die Britse Vloot
Gallies

Die **Galliese** taal is een van vier oorgelewerde Keltiese tale van die Europese vasteland. Danksy 'n groter aantal oorspronklike bronne, wat bewaar gebly het, en Asterix, die gewilde Franse reeks van strokiesverhale, is dit ook die bekendste. Met die geleidelike Romanisering van Gallië het die Galliese taal uiteindelik uitgesterf. Die heilige Gregorius van Tours berig in die 6de eeu dat 'n aantal mense in sy gebied die Galliese taal nog magtig was.

## Bronne en taalgebied 
duimnael|links|'n Detail van die kalender van Coligny
Gallies was die taal van 'n aantal Keltiese volke en stamme in Gallië (die huidige Frankryk), Noord-Italië, Switserland en moontlik ook Suidwes-Duitsland, wat deur die Romeine *Galli* genoem is. Die oudste Galliese bronne dateer uit die 4de eeu v.C. Aangesien die Kelte nie hul eie skrif ontwikkel het nie, is oorspronklike bronne nogal skaars. 'n Aantal tekste is egter in die Griekse en Latynse alfabette geskryf.

Die oorspronklike bronne bestaan onder meer uit inskrifte, wat soms tweetalig Gallies-Latyns in steentafels gebeitel of op stukkies van aardewerk geskryf is, 'n aantal sogenaamde vloekleie, wat van lood gemaak is en die beroemde kalender van Coligny. Alhoewel hierdie tekste taalkundiges in staat stel om die Galliese taal enigsins te rekonstrueer, sal die bronne weens die gebrek aan verbuigde werkwoorde, byvoeglike naamwoorde en ander belangrike woorde en woordsoorte moontlik vir altyd net 'n fragmentariese indruk van Gallies kan gee.

## Taalkundige kenmerke 
Die belangrikheid van Gallies vir die historiese taalwetenskap resulteer veral uit die woorduitgange, wat Keltiese tale soos Gallies byna onveranderd uit die Indo-Europese oertaal oorgeërf het. Daar is ook 'n aantal strukturele ooreenkomste met ander antieke tale soos Latyn.

Gallies behoort tot die sogenaamde P-groep van die Keltiese tale en is nou verwant met die Britanniese groep van Kelties, wat op die eilande van Noordwes-Europa gepraat word.

## Voorbeeld van 'n Galliese teks 
## Vergelyking met ander Keltiese tale 
[duimnael|Galliese teks, geskrewe in die [Griekse alfabet. Gevind by Nîmes, vandag in die Calcet-museum by Avignon]]

## Bronne 
* J. Degavre, *Lexique gaulois* (recueil de mots attestés, transmis ou restitués et de leurs interprétations. Mémoires de la Société belge d' études celtiques, n° 9), Brussel, 1998.
* X. Delamarre, *Dictionnaire de la langue gauloise: Une approche linguistique du vieux-celtique continental*, Parys, 2003.
* P-Y. Lambert, ''La langue gauloise. Description linguistique, commentaire d'inscriptions choisies*, Parys, 2002².
* M. Lejeune (ed.), *Recueil des inscriptions galloises, vol. I: Textes gallo-grecs'', Parys, 1985.

## Eksterne skakels 
* Galliese en Lepontiese inskrifte uit Noord-Italië
Java (eiland)

**Java** (Balinees en Indonesies: *Jawa*; Javaans: ꦗꦮ, Soendanees: ᮏᮝ), die wêreld se 13de grootste eiland, beslaan 'n oppervlakte van 138&nbsp;793,6&nbsp;km² en word begrens deur die oop Indiese Oseaan in die suide en die Javasee in die noorde. Java is die kleinste, maar mees bevolkte en mees suidelike van die vier Groot Soenda-eilande asook die vyfde grootste eiland van die eilandstaat Indonesië. Dit is in die ooste van Soematra, in die suide van Borneo en in die weste van die Klein-Soenda-eilande geleë. Die Javasee word in die weste deur die Soendastraat en in die ooste deur die Balistraat met die Indiese Oseaan verbind.

[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Java]]
[duimnael|links|[Djakarta, Indonesië se hoofstad en grootste stad op Java]]
duimnael|links|Verspreiding van tale op die eilande Java, Bali en Madoera in Indonesië
Java is met 'n bevolking van meer as 145 miljoen die mees bevolkte eiland en ook een van die digs bevolkte gebiede ter wêreld. Dit is die kleinste van die vier Groot Soenda-eilande, maar ook die belangrikste een. In Java se noordweste is Djakarta, Indonesië se hoofstad en grootste stad. In Augustus 2019 het die Indonesiese president Joko Widodo die plan aangekondig om die hoofstad van die "sinkende" Djakarta na 'n nuwe stad in die provinsie Oos-Kalimantan op Borneo te verskuif.

Java se naam is moontlik afgelei van die Sanskrit-woord *yava* vir "gierst", 'n groep soortgelyke, dog verskillende grane wat 'n belangrike stapelvoedsel in Asië vorm.

Java het 'n bevolking van sowat 145 miljoen, van wie die meeste Javane is, gevolg deur verwante etniese groepe soos Maleiers en Soendanese. Java se inheemse en mees gebruikte taal is Javaans, 

hoewel dit in Indonesië nie 'n amptelike taal is nie; dit is Indonesies wat veral rondom die hoofstad Djakarta gebesig word. In die weste word veral Soendanees gepraat en in die ooste Madoerees en Balinees. Al dié tale behoort tot die Maleis-Polinesiese tale. Chinees is die moedertaal van die Han-Chinese wat hulle veral in onlangse dekades op Java kom vestig het. Java beskik oor 'n uiters diverse godsdienstige tradisie met Islam, Christendom, Hindoeïsme en Boeddhisme wat al sedert eeue beoefen word, die meerderheid inwoners is egter Moslems.

Java se geologie is gekenmerk deur baie aktiewe vulkane wat dié eiland van wes na oos gevorm het. Net wes van Java is Krakatoa geleë, veral bekend vir sy enorme uitbarsting in 1883. Java se vulkane behoort tot die Ring van Vuur wat die Stille Oseaan van Nieu-Seeland tot Chili omsirkel.

Die Javaanse kat is nie van Java of Indonesië afkomstig nie. Die naam is egter van die feit ontleen, dat dié kat van die Balinese kat (wat ook niks met Bali te doen het nie) afkomstig is en dus is 'n soortgelyke naam aan dié katras gegee. As gevolg van die voortgesette verstedeliking en ontbossing word Java se inheemse dierelewe ernstig bedreig; die Javaanse tier is al uitgestorwe en die Javaanse renoster is ernstig bedreig.

## Geografie 
### Stede 
### Provinsies 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*
Gedraaide draadpaar

[links|duimnael|100px|[25-paar kleurkode Kaart]]
regs|duimnael|125px|10BASE-T Kabel

**Gedraaide Draadpaarkabels**  (Engels: *twisted pair*) is 'n algemene vorm van bedrading waar twee geleiers om mekaar gewen word met die doel om elektromagnetiese steuring uit te skakel wat oorspraak tot gevolg kan hê.

Die aantal draaie per meter maak 'n belangrike deel uit van die spesifikasie van 'n gegewe soort kabel.  Hoe groter die aantal draaie, hoe meer word oorspraak verminder.  Die draai van die drade verminder steurings omdat:

* Die gebied tussen die kabels (wat die magnetiese koppeling na die sein bepaal) word soveel moontlik verminder.
* Die rigting van die stroom wat deur 'n eenvormige magnetiese veld geskep word, word met elke draai omgekeer sodat die strome in opeenvolgende draaie mekaar uitkanselleer.

## Kabelsoorte 
duimnael|150px|regs|Afgeskermde gedraaide draadpaarkabel

### Afgeskermde Gedraaide Draadpaar (*STP*)
Hierdie kabel het 'n geweefde geleier of foelie omhulsel vir elke paar en bied teoreties baie goeie beskerming teen steuring en oorspraak.  Dit is voorheen algemeen gebruik vir token ring netwerke.  Afgeskermde koeksisterpaarkabels (Engels: *Shielded Twisted Pair* of *STP*) word egter deesdae min gebruik omdat die potensiële verhoging in werkverrigting bo dié van Onafgeskermde gedraaide draadpare (Engels: *Unshielded Twisted Pair* of *UTP*) nie die veel hoër koste regverdig nie.

duimnael|150px|regs|Onafgeskermde gedraaide draadpaarkabel

### Onafgeskermde Gedraaide Draadpaar (*UTP*) 
Onafgeskermde gedraaide draadpaarkabel (Engels: UTP, Unscreened Twisted Pair) is nie met enige afskerming omring nie.  Dit is die soort kabel wat hoofsaaklik gebruik word vir die plaaslike gedeelte van telefoonnetwerke en is baie algemeen in rekenaarnetwerke veral omdat die kabels baie buigbaar is en maklik is om te lê.

Koeksisterpaarkabels word gestandaardiseer in verskeie kategorieë volgens nommer wat verskeie integriteitseienskappe van die sein aandui.  Kategorie 4 kabel en Kategorie 5 kabel word algemeen gebruik in Ethernet netwerke met 10BASE-T of 100BASE-TX. Vir nuwe installasies word deesdae pleks van 'n Kategorie 5 kabel - die verbeterde Kategorie 5e kabel, (Engels: *Cat5e* = *enhanced*) gebruik.

## Kategorieë 
* Kategorie 1 kabel (*Cat1*)
* Kategorie 2 kabel (*Cat2*)
* Kategorie 3 kabel (*Cat3*)
* Kategorie 4 kabel (*Cat4*)
* Kategorie 5 kabel (*Cat5*/*Cat5e*)
* Kategorie 6 kabel (*Cat6*)
* Kategorie 7 kabel (*Cat7*)

## Telefoonkabels 
Vir telefonie-toepassings word onafgeskermde gedraaide draadpaarkabels gegroepeer in stelle van 25 pare volgens 'n standaard 25-paar kleurkode wat oorspronklik deur AT&T ontwikkel is.  'n Tipiese substel van hierdie kleure (wit/blou, blou/wit, wit/oranje, oranje/wit) kom in die meeste onafgeskermde gedraaide draadpaarkabels voor. Daar word tans telefoonkabels van tot 200 en meer pare gebruik. Die draadpaarkabels moet met verskillende draaie per meter vervaardig word om kruisgeraas (Engels: *crosstalk*), te voorkom.

## Eksterne skakels 
* Hoe om 'n Kategorie 5 netwerkkabel te bedraad
Filum

'n **Filum**, of ook **stam**, is 'n woord wat gebruik word in die wetenskaplike klassifikasiestelsel om alle lewendige wesens te klassifiseer. Die oorspronklik Griekse woord (φῦλον, *phulon*, stam) is aangepas van die familiegroepgebaseerde *phylai*, Griekse stemgroepe in destydse stadstate. Die filum verteenwoordig die hoogste groepering van organismes. Dit word egter wel soms voorafgegaan deur *superfilums*.

Daar is ongeveer 35 filums, waarvan nege die oorgrote meerderheid spesies bevat. Talle filums kom uitsluitlik in seewater voor, en net een filum kom glad nie in die wêreld se oseane voor nie: die Onychophora of fluweelwurms. Die bekendste dierefilums is die weekdiere, stekelselliges, platwurms, rondewurms, gesegmenteerde wurms, geleedpotiges,  en spinaalkoordiges, die filum waaraan die mens behoort.

## Lys van dierefilums 
## Lys van die belangrikste protistafilums 
## Lys van plantafdelings 
## Lys van swamfilums 
## Verwysings 
## Notas
Bok (dubbelsinnig)

'n **Bok** kan verwys na:

* 'n Lid van die familie *Caprinae* (Engels: *goat*)
* 'n Wildsbok van die familie *Bovidae* (Engels: *antelope*)
Proton (dubbelsinnig)

**Proton** kan verwys na:

*Proton is 'n subatomiese deeltjie met 'n positiewe elektriese lading en 'n massa van 1 op die skaal van atoommassas; omtrent 1836 keer die massa van 'n elektron.
*Proton is 'n motorvervaardiger van Maleisië wat in 1983 gestig is
*Proton was a Sowjet-satelliet.
*Proton (amptelik bekend as UR-500) is 'n onbemande Sowjet-ruimtetuig wat in 1965 gelanseer is en steeds gebruik word.
*Proton is 'n soort Russiese duikbewegingstuig: sien Protei-5.
*Proton in geologie is 'n provinsie van 'n craton 
*Proton E-Purse is 'n Belgiese slimkaartstelsel vir laewaardebetalings.
* Proton is die naam van 'n kliniese databasis wat deur CCL (Clinical Computing Limited) ontwikkel is.
*Proton was 'n soort asemhalingsapparaat wat deur Siebe Gorman vervaardig is.
Victoriadag

duimnael|'n Portret in Ottawa se stadsaal van koningin Victoria, eerste koning van 'n Kanadese konfederasie
[duimnael|Victoriadagvuurwerkvertoning 2005, vanaf [Ontario-plek, Toronto]]

**Victoriadag** (Engels: *Victoria Day*, Frans: *Fête de la Reine*) is 'n Kanadese openbare vakansiedag wat op die Maandag op of voor 24 Mei gevier word, ter ere van beide die verjaarsdag van koningin Victoria en dié van die huidige heersende Kanadese monarg.

Dié dag word ook gevier in dele van Skotland, veral in Edinburg en Dundee, waar dit ook 'n openbare vakansiedag is.

## Geskiedenis 
Sedert 1901 is 24 Mei as datum dwarsdeur die Britse Ryk gevier as Ryksdag. In 1958 is die dag herbenoem na Gemenebesdag en in 1977 is die dag verskuif na die tweede Maandag in Maart, maar die Kanadese het aangehou om Victoriadag in Mei te vier.

Die heersende Kanadese monarg was tot dusver twee keer tevore in Kanada vir die viering van hulle amptelike geboortedag: die eerste keer op 20 Mei 1939, toe koning George VI op 'n Kanada-wye toer in die land was, en die tweede keer toe koningin Elizabeth II in Kanada was van 17 tot 25 Mei 2005, om die eeufeesvieringe van Saskatchewan en Alberta se intrede tot die Konfederasie van Kanada te gedenk.

## Feesvierings 
Dié dag is een van 'n paar wat in Kanada met vuurwerke gevier mag word. Dit word beskou as die nie-amptelike begin van die *somerseisoen* in Kanada, en daarom maak die meeste parke en ander besighede wat gedurende die warmer somermaande bedryf word oop op hierdie naweek. Soortgelyk beteken dié langnaweek vir die tuinier in Kanada dat die lente behoorlik daar is, en daar waarskynlik nie weer ryp sal wees voor die volgende winter nie.

## Notas 
: ''Die artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Engelse Wikipedia artikel Victoria day.''

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf 
*  Die Kanadese regeringsbladsy oor Victoriadag
Proton (voertuig)

:*Vir ander betekenisse sien proton (dubbelsinnig).*

**Proton Holdings Berhad**, algemeen bekend as **Proton** (gestileerde PROTON), is 'n Maleisiese multinasionale motormaatskappy. Proton is op 7 Mei 1983 gestig as Maleisië se enigste nasionale kentekenmotormaatskappy tot die koms van Perodua in 1993. Die maatskappy het sy hoofkwartier in Shah Alam, Selangor, en bedryf bykomende fasiliteite in Proton City, Perak.

Proton het in die 1980's en 1990's begin met die vervaardiging van herbevestigde weergawes van Mitsubishi Motors (MMC) produkte. Proton het sy eerste inheems ontwerpte, nie-kenteken-ontwerpte motor in 2000 vervaardig, met 'n Mitsubishi-enjin. Dit het Maleisië verhef as die 11de land ter wêreld met die vermoë om motors van die grond af te ontwerp. Sedert die 2000's het Proton 'n mengsel van plaaslik vervaardigde en kenteken-ontwerpte voertuie vervaardig.

Proton is gestig onder meerderheidsbesit deur HICOM, met 'n minderheidsbelang wat deur Mitsubishi Group-lede gehou word. Teen 2005 het Mitsubishi sy belang in Proton aan Khazanah Nasional verkoop. In 2012 is Proton ten volle verkry deur DRB-HICOM. Proton was die eienaar van Lotus Cars van 1996 tot 2017. In Mei 2017 het DRB-HICOM planne aangekondig om 'n belang van 49.9% in Proton en 'n belang van 51% in Lotus aan Geely Automobile Holdings te verkoop. Die ooreenkoms is in Junie 2017 onderteken, en Lotus het opgehou om 'n eenheid van Proton te wees.

Vanaf 2023 het Proton 'n oorsese teenwoordigheid in Bangladesj, Bermuda, Broenei, Egipte, Irak, Jordanië, Kenia, Mauritius, Mosambiek, Nepal, Pakistan, Papoea-Nieu-Guinee, Sri Lanka, Suid-Afrika, en Zimbabwe. CKD-plante is in Pakistan, Kenia, Nepal, en Sri Lanka geleë.

## Etimologie 
Proton is 'n Maleise agtergrond vir ***P**e**r**usahaan **Oto**mobil **N**asional* (Nasionale Motoronderneming)

## Modelle 
duimnael|Proton Saga
duimnael|Proton Putra
duimnael|Proton Satria Neo
duimnael|Proton X70
### Produksievoertuie 
#### Sedan 
* Proton S70
* Proton Persona
* Proton Saga

#### SUV 
* Proton X90
* Proton X70
* Proton X50

#### Luikru 
* Proton Iriz

### Historiese modelle 
#### Sedan 
* Proton Perdana
* Proton Prevé
* Proton Inspira
* Proton Waja
* Proton Wira

#### Coupé 
* Proton Putra

#### Veeldoelige voertuie 
* Proton Exora
* Proton Ertiga
* Proton Juara

#### Bakkie 
* Proton Arena

#### Luikru 
* Proton Suprima S
* Proton Satria
* Proton Savvy
* Proton Gen•2
* Proton Tiara

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   Amptelike webwerf
Tuna

**Tuna** is die naam vir 'n verskeidenheid spesies roofvisse wat in die see voorkom, in die familie Scombridae, hoofsaaklik van die genus Thunnus. Tunas is groot en besonder vinnige seevisse. 

Die meeste hou in veral tropiese gebiede, waar hulle vlak onder die oppervlak hul voedsel verkry. Tunas behoort tot die orde *Perciformes*, die suborde *Scombroidei* en is saam met die makriele lede van die familie *Scombridae*. Die tunas is groot visse en sommige kan tot 3,3 m lank word, met 'n massa van tot 800 kg. 

Die diere trek baie rond, maar hulle hou gewoonlik naby die oppervlak of in kuswaters, waar hulle hoofsaaklik vis, skaaldiere, seekatte en ander diere eet. Die visse kan tot selfs 75 km/h swem, want hul liggame is uiters vaartbelyn, terwyl die romp en vinne sterk gespierd is. 

Sommige spesies se borsvinne kan in 'n holte in die romp versink vir selfs beter vaartbelyning. Die kieue is besonder groot omdat die diere 'n baie groot suurstofbehoefte het. Die vleis is kenmerkend rooi vanweë die baie bloedvate, terwyl die bloed 'n hoë hemoglobieninhoud het. Die bloedvatstelsel onder die vel is baie goed ontwikkel, wat die tunas daartoe in staat stel om 'n konstante hoë liggaamstemperatuur te handhaaf. Makriele is oor die algemeen kleiner as tunas.

## Spesies 
Daar bestaan agt spesies:
* *Thunnus alalunga* (Bonnaterre, 1788) – Albakoor.
* *Thunnus albacares* (Bonnaterre, 1788) – Geelvintuna.
* *Thunnus atlanticus* (Lesson, 1831).
* *Thunnus maccoyii* (Castelnau, 1872) – Suidelike blouvin-tuna.
* *Thunnus obesus* (Lowe, 1839) – Grootoog-tuna.
* *Thunnus orientalis* (Temminck & Schlegel, 1844).
* *Thunnus thynnus* (Linnaeus, 1758) – Blouvin-tuna.
* *Thunnus tonggol* (Bleeker, 1851).

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 27, bl. 167, 168
Pols-oksimeter

duimnael|'n Draagbare oksimeter (vir noodgevalle)
duimnael|Meet die suurstof deur 'n optiese metode, deur die vingernael
'n **Pols-oksimeter** is 'n mediese apparaat wat die hoeveelheid suurstof in 'n mens se bloed indirek meet. Dit word dikwels aangeheg aan 'n mediese monitor sodat mediese personeel die pasiënt se bloedoksigenasie ten alle tye kan lees.

Die mees algemene tipe monitor meet die hoeveelheid versadiging van die bloed se hemoglobien. Dit het gewoonlik 'n paar klein liguitstralende diodes (Engels: *light emitting diode* -- LED) geplaas teenoor 'n fotodiode op 'n sensor, wat aan 'n liggaamsdeel wat ligdeurskynend is, geknip word (meestal 'n vingerpunt of oorlobbetjie). Die een LED is rooi, met 'n golflengte van 660 nm, en die ander is infrarooi, met 'n golflengte van 910 nm. Die absorpsie van ligstrale op elkeen van die twee golflengtes verskil betekenisvol vir beide oksihemoglobien en die gedeoksigeneerde vorm daarvan, en met behulp van die verskil tussen die absorpsie van die rooi en infrarooi lig kan die oksi/deoksihemoglobienverhouding dus bepaal word. Omdat die hoeveelheid bloed in die kapillêre sisteem van die bloeddruk afhang, wat op sy beurt verskil op grond van die hartklopsiklus, kan die polstempo ook daarmee gemeet word. 

Tipies meet 'n bloedsuurstofmeter in persentasie van normaal, met aanvaarbare reikwydte tussen 95 en 100 persent. 

Hierdie monitors is van kritiese belang in noodmedisyne, vir pasiënte met asemhalings- of hartprobleme, en ook vir vlieëniers wat werk in kajuite sonder lugdrukbeheer bokant 10 000 voet, aangesien hulle aanvullende suurstof benodig.

Die nuutste generasie pols-oksimeters gebruik gevorderde digitale seinprosessering om akkurate meting te voorsien selfs in gevalle van probleme soos pasiëntbeweging, lae perfusie, helder agtergrondslig en elektriese stoornisse. Die nuutste modelle (2005 en later) kan selfs ook koolstofmonoksiedvlakke monitor. 

## Sien ook 
*Arteriële bloedgas
*Mediese instrument
*Mediese monitor
*Pols-oksimetrie

## Eksterne skakels 
* Hoe 'n Pols-oksimeter werk
Matjiesfontein

duimnael|links|*Lord Milner*-hotel

**Matjiesfontein** is 'n nedersetting in die Victoriaanse boustyl in die hartland van die Karoo, sowat 100 kilometer noordoos van Worcester. Die dorp in die huidige Suid-Afrikaanse provinsie Wes-Kaap, wat aanvanklik net 'n stilhouplek langs die spoorlyn was, waar stoomlokomotiewe van vars water voorsien is, is in 1884 deur die Britse immigrant James ("Jimmy") Douglas Logan gestig. In 1889 het Logan 'n mineraalwaternywerheid op die dorp opgerig en water en ander verversings aan treinpassasiers verkoop.

Logan se bekende *Lord Milner-hotel* is in 1899 opgerig. Die lug van die Karoo-halfwoestyn is destyds ook as baie geskik geag vir die behandeling van longsiektes, maar só het Matjiesfontein toe vinnig ook bekende persoonlikhede soos Cecil Rhodes, die skryfster Olive Schreiner, wat tussen 1890 en 1892 op die dorp gewoon het, Edgar Wallace, lord Randolph Churchill en Rudyard Kipling ontvang.

Tydens die Tweede Vryheidsoorlog (1899-1902) het Logan se hotel as 'n Britse militêre hospitaal gedien. Met Jimmy Logan se afsterwe in 1920 raak Matjiesfontein uit die mode. Eers in 1968 herleef die dorpie met die heropening van die hotel. In 1970 is Matjiesfontein tot nasionale monument verklaar.

Matjiesfontein met sy gerestoureerde stasie en 'n nuwe konferensiesentrum is deesdae weer 'n gewilde bestemming vir welgestelde Kapenaars. Die N1 nasionale pad gaan naby die dorp verby.

## Bibliografie 
*Allen, Dean: Empire, war & cricket in South Africa. Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. 
 
## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Eksterne skakels 
* Reis in Afrikaans - Matjiesfontein
Simonstad

**Simonstad** (Engels: ''Simon's Town'') is 'n dorp aan die oostekant van die Kaapse Skiereiland naby Kaapstad in die provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika. 
duimnael|links|300px|Die ingang na die hawe op Simonstad.
Dit is genoem na die Nederlandse goewerneur van die Kaap, Simon van der Stel. Simonstad, wat aan Valsbaai geleë is, is bekend as die hoofkwartier en opleidingsentrum van die Suid-Afrikaanse Vloot. Die dorp speel al tweehonderd jaar 'n belangrike rol as militêre hawe en is oorspronklik deur die Koninklike Britse Vloot (*Royal Navy*) gebruik.

duimnael|links|300px|Die historiese middedorp.
Simonstad se St. Georgestraat word danksy 'n groot aantal historiese huise, waaronder die Huis van die Admiraliteit uit die jaar 1740, ook die "Goue Myl" genoem. Die dorp beskik oor 'n regstreekse spoorwegverbinding met die sakekern van Kaapstad en een van die gewildste sandstrande van die skiereiland, Bouldersstrand. Die strand is ook gewild by die plaaslike brilpikkewyne, wat hier - ondanks die aanwesigheid van mense - in 1985 'n kolonie gestig het.

## Wapen 
Simonstad het van 1883 tot 1996 'n eie munisipaliteit gehad. Die raad het in 1905 'n wapen aangeneem wat deur Adalbert Bonn ontwerp is.  Dit was 'n effens gedifferensieerde weergawe van die wapen van Willem Adriaan van der Stel, wat Bonn met diė van sy vader Simon van der Stel verwar het. Die wapen is in 1957 deur die College of Arms (in Londen) aan die raad verleen. Toe die munisipaliteit in 1996 ontbind is, het die raad die oktrooi aan die Simon's Town Historical Society vir bewaring oorhandig, en dié genootskap het dit in 1999 op sy eie naam by die Buro vir Heraldiek geregistreer.

Die blasoen is soos volg: ''Gevierendeel: I en IV, gedeel, regs in silwer drie rooi torings geplaas 2 en 1, links deursnede van goud en blou, in die skildhoof staande op 'n groen grond 'n pronkende pou van natuurlike kleur en in die skildvoet drie silwer pennings geplaas 2 en 1; II en III, in blou 'n uitstralende ster en in die skildhoof drie wassenaars, alles van silwer, oor alles heen 'n goue ovaalvormige hartskild, die buiterand opgekrul, belaai met 'n rooi klimmende halwe leeu uitkomend uit drie golwende groen streepbalke''. Die helmteken is 'n voorstelling van Britannia wat op 'n goue vlootkroon rus;  twee gekruiste ankers is agter die skild geplaas; die wapenspreuk is "Fac et spera".

## Sien ook 
* Simonsbaai
* Simonstad (kiesafdeling)
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human & Rousseau,1977. 
* Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human & Rousseau, 1995. 

duimnael|links|300px|Simonstad, 1806
[duimnael|links|300px|Standbeeld van [Just Nuisance te Simonstad]]
Postmasburg

**Postmasburg** is 'n dorp in die Kalahariwoestyn van die provinsie Noord-Kaap (Suid-Afrika), wat veral as 'n sentrum van hematiet ystererts-, mangaan- en diamantmynbou bekend staan. Histories was asbes en kieselgoer ook in die omgewing gemyn. Die Gatkoppiesmyn sowat vyf kilometer noord van Postmasburg is 'n belangrike argeologiese terrein. Opgrawings, wat hier gedoen is, het die bewys gelewer dat die Khoisan reeds omtrent die jaar 700 hier met mynbou besig was. Hulle het 'n rooi stof wat van die ystererts afkomstig was, genaamd blinkklip, gebruik om hul velle en gesigte te kleur. Blinkklip is spekulariet wat bestaan uit plaatagtige kristalle van hematiet wat 'n glans skynsel het.

Die SA Leër se gevegsopleidingsgebied, Lohatlha, is 30&nbsp;km noord van die dorp geleë.

## Geskiedenis 
[270px|duimnael|links|Die [Gereformeerde kerk Postmasburg.]]

Die dorp is in 1892 gestig en genoem na prof. Dirk Postma, die eerste predikant van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika en die stigter van die GKSA se Teologiese Skool Burgersdorp, die voorloper van die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys (tans Noordwes-Universiteit). Die spoorlyn vanaf Kimberley het die dorp in 1930 bereik.

## Omgewing 
70&nbsp;km suid van Postmasburg is die Witsand Natuurreservaat, wat oor die mooiste woestynsandduine beskik. Brulsand is 'n natuurwonder wat veral in die droë somermaande 'n brulgeluid maak as jy daarop loop by die hoë duine.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Postmasburg
* NG gemeente Postmasburg
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
* 

## Verwysings
Volwassene

Die naamwoord **volwassene** verwys na enige volgroeide organisme, alhoewel meestal na 'n mens: iedereen wat nie meer 'n kind of minderjarige is nie, en wat nou 'n man of 'n vrou is.

## Wetlike implikasies 
'n Volwassene kan wetlik 'n kontrak met 'n ander party sluit. 

Die wetlike definisie van die aanvang van volwassenheid varieer tussen die ouderdomme 16 tot 21, afhangend van die streek. Sommige kulture in Afrika beskou die ouderdom van 13 as die aanvang van volwassenheid, maar die res van die wêreld sien die individu op daardie ouderdom steeds as 'n tiener. Die mees algemene ouderdom is 18. 'n Paar uitsonderings is:
:16: Skotland
:17: Indonesië
:19: Suid-Korea
:20: Japan

Op hierdie bepaalde ouderdom verloor die nuwe volwassene se ouers die ouerlike regte en verantwoordelikhede rondom die persoon se versorging. Die nuwe volwassene beskik byvoorbeeld nou oor die reg om in die huwelik te tree, om te kan stem, om 'n voltydse werk te mag bekom, om vuurwapens aan te skaf (in lande waar dit wettig is), om te mag motorbestuur, om te rook en alkohol te drink, om seks te hê, om te dobbel, om 'n prostituut te wees (in lande waar dit wettig is om dit te doen), en as pornografiese model of akteur op te tree. 'n Volwassene verkry ook die reg van toegang na feitlik alle gebeurlikhede of plekke, in teenstelling met 'n minderjarige wat weerhou kan word van toegang óf omdat toegang gevaarlik kan wees vir die jong individu, óf omdat die minderjarige skade kan veroorsaak (byvoorbeeld by 'n uitstalling van hoogs-breekbare items).

## Eienskappe van 'n volwassene 
duimnael|regs|300px|'n Groep volwasse persone.

Daar is sekere gedragskwaliteite benewens fisiese voorkoms wat volwassenheid simboliseer in die meeste kulture. Hierdie volwassenheid van karakter behels onder andere:

* Selfkontrole
* Stabiliteit
* Onafhanklikheid
* Erns
* Verantwoordelikheid
* Takt
* Uithouvermoë
* Ervaring
* Objektiwiteit

## Verwysings 
## Sien ook 
* Adolessensie

## Notas
Jacques-Pierre de Taffanel de La Jonquière

**Jacques-Pierre de Taffanel de La Jonquière, marquis de La Jonquière** (* 18 April 1685 naby Albi, Frankryk; † 17 Maart 1752 in Quebecstad, Kanada) was 'n Franse vlootoffisier en in die jare 1749 tot 1752 goewerneur van die kolonie Nieu-Frankryk in Noord-Amerika.

Tydens sy ampstermyn is daar 'n tydperk van vrede in die langdurige konflik tussen Engeland en Frankryk, nogtans maak De La Jonquière voorsiening vir die verwagte hervatting van die oorlogshandelinge deur die versterking van die Franse troepe en die Franse posisies in die gebied van die Groot Mere en langs die grens van Akadië.

Jonquière, 'n stad in die suide van die Kanadese provinsie Quebec, is na De La Jonquière vernoem.

## Bronnelys 
* ''HISTORICA – L'Encyclopédie canadienne''
Cassis

**Cassis** is 'n belangrike toeristebestemming in die département Bouches-du-Rhône (Suid-Frankryk) met 'n oppervlak van 26,86 vierkante kilometer en 7&nbsp;758 inwoners (2009). Die dorp staan bekend vir sy rotskus met die kenmerkende *calanques* en sy uitstekende wit en roséwyne. Bekende skilders soos Vincent van Gogh en André Derain het die landskap van Cassis as motief vir hulle kunswerke gekies.

## Geografie 
Cassis lê aan die Middellandse See, sowat twintig kilometer oos van Marseille, in 'n sonnige streek met jaarliks sowat 3&nbsp;000 sonskynure. Die plaaslike Kaap Canaille spog met die steilste rotswande van alle Europese kusgebiede, wat 'n hoogte van 394 meter bereik. Die dorp is omring deur krytrotse, wat in die winter 'n beskerming bied teen die soms koue Mistralwind.

Daar is sowat twintig *calanques*, tipiese klein fjorde, in die omgewing van Cassis, naas 'n aantal bekende sandstrande soos die Plage du Bestouan en die Plage de la Grande Mer en die klipstrand Plage de l'Arène.
 
Die plaaslike grond met sy hoë kalkgehalte en die hoë jodiumgehalte van die lug bevorder die wynbou in die gebied, wat met die *Vin de Cassis* 'n gewilde wit wyn van oorsprong oplewer.

## Geskiedenis 
Die eerste bewoners van die gebied was Liguriërs wat in die tydperk tussen 500 en 600 v.C. 'n versterkte nedersetting bo-op die Baou Redon opgerig het.

In die Romeinse tydperk was Cassis 'n klein vissersdorp wat volgens argeologiese opgrawings ook handelsbetrekkinge met Noord-Afrika en die Levant onderhou het.
duimnael|links|350px|'n Uitsig oor Cassis met sy kenmerkende *calanques*
Tussen die 5de en 10de eeu het die *castrum*, 'n versterkte dorp, 'n skuilplek tydens barbare-invalle gebied. Die castrum het in 1223 die besit van die Seigneurie des Baux de Provence geword. Cassis is in die 15de eeu aan die grawe van Provence en later aan die biskoppe van Marseille afgestaan wat die gebied tot by die Franse Rewolusie in 1789 geregeer het.

Tydens die 18de eeu het Cassis oorkant die stadsmuur van die castrum en rondom die hawe begin uitbrei. Ná die tydperk van die Restorasie het nywerhede soos visverwerking, tekstiele, olyfolie, koraalverwerking en wynbou hulle in Cassis gevestig. 'n Baie belangrike bedryf was die ontginning van plaaslike natuurstene.

Die steengroewe van Cassis lewer onder meer sement en kalksteen op. Met die sogenaamde Cassissteen, wat al in die antieke tydperk ontgin is, het die dorp wêreldwyd bekendheid verwerf. Die stene vir 'n groot aantal hawehoofde in die Middellandse See-gebied, soos Alexandrië, Algiers, Piraeus, Marseille en Port Said, is in Cassis ontgin. Selfs die basis vir die groot vryheidsbeeld in New York Stad, wat deur Frankryk aan die Verenigde State geskenk is, is van Cassis se steen gemaak.

Teen die begin van die 20ste eeu het hierdie tradisonele nywerhede geleidelik verdwyn, terwyl die wynbou en toerisme al hoe belangriker geword het. Cassis is een van die eerste drie wingerde in Frankryk wat sedert die jaar 1936 die AOC-etiket vir wyne van oorsprong verkry het.
Carrie

***Carrie*** (1974) is Stephen King se eerste gepubliseerde roman, en ook een van sy kortstes. King vind vandag nog die boek "rou" en "met 'n verrassende vermoë om te beseer en te gru". Dié boek word dikwels uit Amerikaanse skole verban, en die rolprentweergawe (van Brian De Palma in 1976) is in Finland verban. Sommige lesers, veral diegene van die Gootsubkultuur, beskou dit as 'n emosionele diep verhaal.

## Storielynopsomming 
Die boek gebruik fiktiewe dokumente om die verhaal van Carrie White, 'n tiener van Chamberlain, Maine, te vertel. Carrie is vir jare tuis vertoorn deur haar wraakgierige en geestesongestelde moeder, en by haar hoërskool word sy oor haar onfatsoenlike kleredrag verneder. Wanneer Carrie haar eerste menstruasie in die skoolstort ná liggaamsoefening kry, is sy vreesbevange – haar ma het haar nooit oor dié ontwikkeling in 'n tienermeisie se lewe vertel nie. Haar medeleerlinge spot haar ongenadiglik.

Mettertyd ontdek Carrie dat sy telekinetiese magte het, en dat sy ook 'n geringe vermoë het tot telepatie. Sodoende "lees" sy almal se veragting van haar. 'n Gewilde meisie maak vriende met haar, en reël dat Carrie na die Matriekdans (Engels: *prom*) vergesel sal word deur die vriendin se kêrel, een van die mees aantreklike en gewilde seuns in die skool. Carrie se moeder verbied haar eers om dit by te woon.

'n Wrede plan word gemaak deur van die leerlinge: daar word skelmpies gereël dat Carrie as matriekdanskoningin verkies sal word, en op die oomblik van haar kroning dompel die leerlinge emmers vol varkbloed bo-oor Carrie. Almal lag daaroor. Dit breek iets in Carrie: sy verlaat die danssaal, sluit die deure en verbrand omtrent almal wat in die saal vasgekeer is, en verwoes dan ook 'n groot area van die middestad van haar dorp. Toe sy by die huis aankom, probeer haar ma haar doodmaak, denkende dat Carrie oorgeneem is deur Satan. Carrie stop haar ma se hartklop.

Carrie lees in haar skoolvriendin se gemoed dat dié nooit enigiets lelik bedoel het nie, en sterf dan met die wete dat sy darem een vriend gehad het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 'n Boekresensie van *Carrie*
1961 en die literatuur

## Gebeure
*N.P. van Wyk Louw se *Vernuwing in die prosa* is 'n essay wat die weg voorberei vir die prosa van die Sestigers.
*Michael Halliday publiseer sy invloedryke dokument oor die sistemiese funksionele grammatika-model.
*Sylvia Plath het 'n miskraam.

## Nuwe boeke 
**The Agony and the Ecstasy* – Irving Stone 
**Bekende onrus* – Chris Barnard
**Catch-22* – Joseph Heller
*''Drie vroue en 'n hond* – Mikro
**Die eerste steen?* – Adam Small 
**Etikette op my koffer* – Ernst van Heerden
**Gedigte, 1927-1940* – Uys Krige
**Die groen planeet''; 'n toekomsverhaal oor die eerste kolonie op Mars – Jan Rabie
**James and the Giant Peach* – Roald Dahl
**The Judas Tree* – A.J. Cronin
**Kitaar my kruis* – Adam Small
**Die klop* – Ernst van Heerden
**Mila 18* – Leon Uris 
**My derde verseboek: Standerd III* – D.J. Opperman (samesteller; met Linder, C.B.)
**My tweede verseboek: Standerd II* – D.J. Opperman (samesteller; met Linder, C.B.)
**My vierde verseboek: Standerd IV* – D.J. Opperman (samesteller; met Linder, C.B.)
**The Prime of Miss Jean Brodie* – Muriel Spark
**Stranger in a Strange Land* – Robert A. Heinlein
**Vetkers en neonlig* (Kortverhaalbundel) – Abraham H. de Vries
**The Winter of Our Discontent* – John Steinbeck

## Nuwe drama 
**Adam en Eva: ’n drietal spele* – W.A. de Klerk
*''Dagboek van 'n soldaat'' ('n hoorspel) – N.P. van Wyk Louw
**Caesar* – André P. Brink
**The Night of the Iguana* – Tennessee Williams

## Nie-fiksie 
*Bertrand Russell – *Has Man a Future?*
* N.P. van Wyk Louw – *Vernuwing in die prosa: grepe uit ons Afrikaanse ervaring*

## Sterftes 
*2 Julie – Ernest Hemingway, romanskrywer

## Toekennings 
* CNA-prys: Chris Barnard – *Bekende Onrus*
* Eugène Maraisprys: Audrey Blignault – *In klein maat*/*Die vrolike lied*/*Die dammetjie*
* Hertzogprys: F.A. Venter – *Swart pelgrim*/*Geknelde land*
* Nedbank-Akademieprys vir Vertaalde Werk: (Prosa) Elisabeth Eybers – *Die os en die esel by die krip* (Supervielle).
* Newbery-medalje vir kinderletterkunde: Scott O'Dell – *Island of the Blue Dolphins*
* Nobelprys vir Letterkunde: Ivo Andric
* Pulitzerprys vir Drama: Tad Mosel -–*All The Way Home*
* Pulitzerprys vir Fiksie: Harper Lee – *To Kill a Mockingbird*
* Pulitzerprys vir Poësie: Phyllis McGinley – *Times Three: Selected Verse From Three Decades*
* Scheepersprys vir Jeugliteratuur: M.E.R. – *Die tweeling trek saam*

## Bronne 
Die Engelse letterkunde-gedeelte is verkort vanaf 1961 in literature en die Afrikaanse gedeelte is ingewerk soos beskikbaar vanaf verskeie Afrikaanse internetbronne.
Witten

duimnael|links|"Haus Witten"
duimnael|links|Universiteit Witten/Herdecke

**Witten** (af. *Witten aan die Ruhr*) is 'n stad in Noordryn-Wesfale in Duitsland. Witten is geleë langs waar die Ruhrrivier, distrik: Ennepe-Ruhr-Kreis. 
* Inwoners: ca. 98&nbsp;233 *(2010)
* Oppervlakte: 72,37 km²

## Geskiedenis 
Witten is reeds in 851 die eerste keer beskryf (*Wittene''), maar die omgewing was reeds wesenlik langer bewoon.

## Kuns en kultuur 
* Saalbau, geopen in 1975

## Musea 
* Industriemuseum Zeche Nachtigall, geopen in 2003
* Gruben- und Feldbahnenmuseum Zeche Theresie, geopen in 1986

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Witten.de
* Wittennet
Modem

'n Modem is 'n toestel wat 'n analoë draersein moduleer om digitale inligting te enkodeer en demoduleer so 'n draersein om die versende data te ontsyfer.  Die doel hiervan is om 'n sein te produseer wat maklik versend en ontsyfer kan word om weer die oorspronklike data te verkry.  Modems kan gebruik word in vele toepassings waar analoë seine ingespan word om data te versend en wissel van aangedrewe diodes tot radio.  Eksperimente is al selfs uitgevoer met die gebruik van modems tussen twee blikke wat met 'n draad verbind is!  Die mees algemene voorbeeld van 'n modem skakel die ene en nulle van 'n persoonlike rekenaar om na klanke wat dan oor telefoonlyne versend word en wanneer dit aan die ander kant ontvang word, word die inligting dan weer na ene en nulle omgeskakel.  Modems word oor die algemeen geklassifiseer volgens die hoeveelheid data wat hulle in 'n gegewe tydperk kan oordra en word normaalweg is bisse per sekonde of "bps" gemeet.

Veel meer eksotiese modems word deesdae daagliks deur internetgebruikers ingespan, veral die kabelmodems en ADSL modems.  In telekommunikasie word "radiomodems" gebruik om herhaalde datarame teen baie hoë tempo oor mikrogolfradioverbindings te versend.  Sommige mikrogolfmodems versend meer as 'n honderd miljoen bisse per sekonde.  Optiese modems kan data oor optiese vesels versend.  Die meeste interkontinentale dataverbindings gebruik deesdae optiese modems wat data deur ondersese optiese veselkabels versend.  Optiese modems het dikwels dataversendingstempo's wat 'n miljard (1x109) bisse per sekonde oorskry.
Theodor Mommsen

**Christian Matthias Theodor Mommsen** (30 November 1817 – 1 November, 1903) was 'n Duitse leraar in die klassieke werke, en historikus, algemeen beskou as die belangrikste klassikus van die 19de eeu. Sy werk omtrent die Romeinse geskiedenis is vandag nog uiters belangrik vir navorsing oor die onderwerp. Hy het die Nobelprys vir Letterkunde ontvang in 1902, en was 'n vooraanstaande Duitse politikus, as 'n lid van beide die Pruisiese en Duitse parlemente.

## Kort lewensgeskiedenis 
duimnael|links|upright|Theodor Mommsen in 1881
Mommsen is in Garding in Sleeswyk gebore ('n Duitse staat op die grens tussen Duitsland en Denemarke), en het grootgeword in Bad Oldesloe in dieselfde staat. Hy was eers 'n hoogleraar in geskiedenis aan die Universiteit van Leipzig, het toe lid geword van die Akademie van Wetenskappe in Berlyn in 1858, en daarna hoogleraar in Romeinse geskiedenis aan die Universiteit van Berlyn in 1861.

Hy het talle eerbewyse ontvang vir sy wetenskaplike prestasies: die "Blou Max", Pruise se hoogste militêre eerbewys in 1868; ereburgerskap van Rome; en die Nobelprys, een van weinige nie-fiksieskrywers om dié toekenning te verwerf.

## Wetenskaplike werke 
* *Die geskiedenis van Rome*: Die werk verskyn in drie volumes tussen 1854 en 1856, en dek die Romeinse geskiedenis tot aan die einde van die Romeinse republiek en die heerskappy van Julius Caesar.
* *Romeinse grondwetlike reg*: (1871-1888) 
* *Romeinse strafreg* (1899), en 
* meer as 1 500 verdere werke en verhandelinge oor ander individuele onderwerpe.

## Nobelprysfeite 
Mommsen was beide die oudste persoon om ooit die Letterkundeprys te verower (hy was 85 jaar oud) en ook die persoon met die vroegste geboortedatum (1817).

## Bronnelys 
:''Hierdie artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Engelse Wikipedia artikel, Theodor Mommsen.
* Wilhelm Weber, *Theodor Mommsen* (1929)
* W. Warde Fowler, *Theodor Mommsen: His Life and Work* (1909)
* Mommsen, Theodor: *Römische Geschichte*. 8 Volumes. dtv, München 2001. 
* Heuß, Alfred: *Theodor Mommsen und das 19. Jahrhundert*. Kiel 1956; reprinted Stuttgart 1996. 
* Wickert, Lothar: *Theodor Mommsen*. 4 volumes. Frankfurt/Main, 1959?1980.
* Rebenich, Stefan: *Theodor Mommsen: eine Biographie*. Beck, München 2002. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Nobelprys biografie 
* 'n Mommsen biografie
Ennepe-Ruhr-Kreis

[duimnael|links|[Witten: Ruhr]]
[duimnael|links|[Wetter-stad]]
**Ennepe-Ruhr-Kreis** is 'n distrik (*Landkreis*) in Noordryn-Wesfale, Duitsland.

## Stede 
* Breckerfeld
* Ennepetal
* Gevelsberg
* Hattingen
* Herdecke
* Schwelm
* Sprockhövel
* Wetter (Ruhr)
* Witten
Sully Prudhomme

**René-François-Armand (Sully) Prudhomme** (Parys, Frankryk, 16 Maart 1839 - Châtenay-Malabry, Frankryk, 6 September 1907) was 'n Franse digter en essayis, en wenner van die eerste Nobelprys vir Letterkunde in 1901.

Oorspronklik het Prudhomme hom as ingenieur bekwaam, maar het later 'n filosoof geword en hom toe na die digkuns gewend. Sy doel in dié genre was om "wetenskaplike digkuns vir moderne tye" te skep.

Hy het 'n ernstige en melankoliese geaardheid gehad.

## Bibliografie 
### Poësie 
* *Stances et poèmes* (Posisies en gedigte), 1865.
* *Les épreuves* (Die toetse), 1866.
* *Les solitudes: poésies* (Die verlatenhede: digkunse), 1869.
* *Les destins* (Die lotgevalle), 1872.
* *La France* (Frankryk), 1874.
* *Les vaines tendresses* (Die ydele vriendelikhede), 1875.
* *Le Zénith* (Die toppunt)(gedig), gepubliseer in die koerant *Revue des deux mondes* (Oorsig van twee wêrelde), 1876.
* *La justice* (Geregtigheid)(gedig), 1878.
* *Poésie* (Digkuns), 1865-88, 1883-88.
* *Le prisme, poésies diverses* (Die prisma en ander gedigte), 1886.
* *Le bonheur* (Die vreugde)(gedig), 1888.
* *Épaves* (Wrakke), 1908.

### Prosa 
* *Œuvres de Sully Prudhomme* (Die werke van Sully Prrudhomme)(poësie en prosa), 8 volumes, 1883-1908.
* *Que sais-je?* (Wat weet ek?) (filosofie), 1896.
* *Testament poétique* (Digkundige wil) (essays), 1901.
* *La vraie religion selon Pascal* (Die ware geloof volgens Pascal) (essays), 1905.
* *Journal intime: lettres-pensée* (Intieme dagboek: gedagtebriewe) (dagboek), 1922.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Prudhomme-biografie 
* Prudhomme
* Poèmes: http://www.poesies.net/prudhome.html i http://www.poesies.net/poeme0.html
* Les Vaines Tendresses  HTML, PDF in libro veritas
Onderbrekingsversoek

In rekenaarwetenskap is 'n *onderbrekingsversoek* (Engels: Interrupt request of IRQ) 'n term wat gebruik word om te verwys na die bewerking waar die buslyne onderbreek word deur 'n sein of dan die onderbrekingsinsetlyne van 'n programmeerbare onderbrekingsbestuurder (Engels: Programmable Interrupt Controller of PIC).  Onderbrekingslyne word dikwels geïdentifiseer met 'n indeks wat geskryf word in die formaat *IRQ* gevolg deur 'n nommer.

Op die Intel 8259-reeks PIC's is daar agt onderbrekingsinsette wat gewoonlik na verwys word as *IRQ0* tot *IRQ7*.  In x86-gebaseerde rekenaarstelsels wat twee van hierdie PIC's gebruik, word die gekombineerde stel lyne na verwys as *IRQ0* tot *IRQ15*.

Nuwer x86-stelsels integreer 'n APIC wat ooreenstem met die Intel APIC-argitektuur.  Hierdie APIC's ondersteun 'n programmeerkoppelvlak vir soveel as 255 fisiese hardeware IRQ-lyne per APIC, met 'n tipiese stelsel wat ondersteuning vir slegs sowat 24 hardewarelyne bied.

Sien Intel 8259 vir 'n lys van hardeware IRQ-lyne in x86-stelsels.

## Sien ook 
* Gevorderde programmeerbare onderbrekingsbestuurder
* Programmeerbare onderbrekingsbestuurder
* Intel 8259

## Verwysings 
* Gilluwe, Frank van. *The Undocumented PC, Second Edition*, Addision-Wesley Developers Press, 1997. 
* Shanley, Tom. *ISA System Architecture, Third Edition*, Addison-Wesley Publishing Company, 1995. 
* Solari, Edward. *PCI & PCI-X Hardware and Software Architecture & Design, Sixth Edition*, Research Tech Inc., 2004.
Newari

duimnael|links|Die woord "Nepal Bhasa" geskryf in die Ranjana-alfabet (bo) en die Prachalit Nepal-alfabet (onder)
**Newari** (नेपाल भाषा, *Nēpāl bhāṣā*), ook *Newah Bhaye*, is 'n Tibeto-Birmaanse taal wat in Nepal ontwikkel het. Dit word deur sowat 1,3 miljoen mense in Bhoetan, Indië en Nepal gepraat. Newari is een van die amptelike tale van Indië naas Engels en Hindi, asook van die Indiese deelstaat Sikkim. Newari word onder meer in Devanagari geskryf, 'n Brahmi-skrif uit die Indiese skriffamilie. Newari is nie verwant aan Nepalees nie wat tot die Indo-Ariese tale behoort.

## Verwysings 
## Eksterne skakels