Vis

260px|duimnael|Onderwatervideo van visse wat gevoer word
duimnael|260px|'n Vlieënde vis
duimnael|*Green Highlander* is 'n kunsvlieg wat goed werk vir salm

'n **Vis** is 'n waterlewende gewerwelde (Latyn: *vertebrata*) dier met kieue. Die meeste visse is koudbloedig. Daar bestaan meer as 32&nbsp;000 verskillende spesies visse in die wêreld. Vis is 'n belangrike bron van proteïen in die dieet van die mens. Teen 2001 is vis na raming deur 1 miljard mense as hoofproteïenbron verbruik.

Daar is ongeveer 160 varswater visspesies in Suider-Afrika en baie meer in die res van Afrika. Spesies soos karp, baars en forel is nie inheems nie, maar is ingevoer vanaf ander lande en losgelaat in riviere in Suider-Afrika.

## Asemhaling 
Visse verbruik suurstof soos alle diere en die meeste visse haal dit uit die water met hulle kieue. Die beskikbare konsentrasie van hierdie gas word egter beperk deur die parsiële druk in die atmosfeer (0,2 atm) en Henry se konstante. Ook die wind- en golfaksie aan die oppervlak en die fotosintese van die plante en die fitoplankton is belangrike faktore. Die waarde van die Henry-konstante neem skielik af by hoër temperature. Daar is visse wat meestal in warm, suurstofarme water leef wat spesiale organe het om suurstof uit die lug te haal.

## Taksonomie 
Al die artikels onder visse onderskryf die taksonomie van ITIS, die *Integrated Taxonomic Information System* ter wille van eenvormigheid.

Visse word geklassifiseer in die volgende hoofgroepe:

* Hyperoartia
** Petromyzontidae (lampreie)
* Pteraspidomorphi (vroeë kakebeenlose vis)
* Thelodonti
* Anaspida
* Cephalaspidomorphi (vroeë kakebeenlose vis)
** Galeaspida
** Pituriaspida
** Osteostraci
* Gnathostomata (gewerweldes met 'n kakebeen)
** Placodermi
** Chondrichthyes (kraakbeenvisse)
*** Elasmobranchii
*** Holocephali
** Acanthodii
** Osteichthyes (beenvisse)
*** Actinopterygii (straalvinvisse)
*** Sarcopterygii (lobvinvisse)
**** Actinistia (Selakant)
**** Dipnoi (longvis)

## Voortplanting 
Die meeste visse laat hul saadselle en kuit (eiertjies) in die water los, bevrugting vind uitwendig plaas en ouersorg is in die meeste gevalle afwesig. Die vrylating van die geslagselle word deur 'n aantal meganismes gesinchroniseer.

By sommige spesies laat die wyfies tot 10 miljoen eiers op 'n keer vry. Dit verhoog die moontlikheid van bevrugting, wat op sy beurt meer jong visse die kans gee om volwassenheid te bereik. Die haaimannetjie plaas sy saad deur middel van ŉ gonopodium in die wyfie (inwendige bevrugting). By baie spesies broei die eier binne die wyfie uit en die kleintjie kom lewend te voorskyn (ovovivipaar).

Dit is aangetoon dat kuit (soos sekere plantsade of ongewerweldes) deur middel van endozoökorie kan versprei. Dit beteken dat 'n klein persentasie kuit die opname en uitskeiding deur die spysverteringstelsels van watervoëls oorleef, en visse kan hierdeur afgeleë waterliggame koloniseer. Ook sal die kuit van sekere spesies in droë grond oorleef totdat reëns weer poele vorm.
* **Vetvin**: 'n verdikte vin sonder strale wat op sommige visse agter die rugvin voorkom.

## Bedreigings
[duimnael|regs|300px|Amerikaanse bioloë in [Noord-Carolina versamel weefselmonsters van 'n skaars varswatervis, en merk dit met 'n identifikasieskyfie. Die bevolking word kunsmatig ondersteun om te voorkom dat dit op die lys van bedreigde spesies beland.]]
Varswatervis tel onder die mees bedreigde gewerweldes. Hul bevolkings word benadeel deur die modifikasie, fragmentasie, besoedeling en vernietiging van hul habitat, benewens indringerspesies, oorbevissing, bosbrande, bosbou- of ontbossingspraktyke en klimaatsverandering. Onder menslike invloed is biodiversiteit, insluitend visdiversiteit in varswater, aan verskillende skadelike faktore uitgelewer, sodat die volle impak aan hul sinergetiese wisselwerking toeskryfbaar is. Oorbevissing van Namibië se sardyne het byvoorbeeld 'n ineenstorting van die bevolking meegebring, benewens skade aan die ekostelsel. Jaarlikse vangste van 'n geskatte 11 miljoen ton in die 1960's het met 99,5% tot slegs 50&nbsp;000 ton in 2015 gedaal, terwyl seevoëlgetalle weens die tekort aan hul energieryke voedingsbron gelyktydig getuimel het. In 2017 is 'n Namibiese visserykwota ook benut vir 'n politieke kampanje.

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 28, bl. 162, 163

## Verwysings 
## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Igtiologie, die studie van visse.
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
* Visordes van Suider-Afrika

## Eksterne Skakels 
* Atlas of freshwater fish in southern and eastern Africa
*