Faas Wilkes

**Servaas (Faas) Wilkes** (13 Oktober 1923 – 15 Augustus 2006) was ’n Nederlandse professionele sokkerspeler. Hy word beskou as een van die beste en sierlikste Nederlandse sokkerspelers van alle tye. As ’n tweebeen-dribbelkoning was hy veral bekend vir sy lang lopies en as ’n fynbegaafde spelmaker. Vir Johan Cruyff was Faas Wilkes die groot voorbeeld. Daarom het Cruyff hom in 1999 genooi vir die wedstryd van die “Oranje van die eeu.” Die stad Rotterdam het hom in 1983 met die Wolfert van Borselen-penning vereer. Toe Faas Wilkes in 2006 op 82-jarige ouderdom in sy geboortestad Rotterdam oorlede is, het KNVB-direkteur Henk Kesler hom as ’n monument beskryf en gesê hy het Nederland op die internasionale sokkerkaart geplaas. Sy voormalige spanmaat Cor van der Hart het hom as ’n vrolike en wonderlike mens onthou en gesê hy het ’n goeie vriend verloor. By die opening van die hernieude kompleks van XerxesDZB is die sportpark na hierdie legendariese sokkerspeler vernoem. Sedert 27 November 2010 dra die kompleks die naam Sportpark Faas Wilkes.

## Klubloopbaan 
Faas Wilkes moes aanvanklik meubelmaker word om die familie se verhuisonderneming oor te neem, maar sy liefde vir sokker het uiteindelik die oorhand gekry. Op 15 Desember 1940, op 17-jarige ouderdom, het hy vir Xerxes Rotterdam gedebuteer teen DOS. Destyds het professionele sokker nog nie in Nederland bestaan nie, maar Wilkes wou van sy talent leef. In 1946 het hy saam met sy broer Leen, wat doelwagter was, na MVV verhuis in ruil vir twee vragmotors. Dit is as onaanvaarbaar beskou, en hy het vir ’n jaar lank ’n speelverbod gekry. Nietemin het hy in die seisoen 1946/47 weer vir Xerxes gespeel.

In 1949 het sy droom bewaarheid geword toe Internazionale hom ’n kontrak van 60 000 gulden per jaar aangebied het – die eerste groot internasionale oordrag van ’n Nederlandse speler. Die KNVB was ongelukkig daaroor en het hom weens sy professionele status vir jare lank uit die nasionale span geskors. In Italië het hy gou ’n gewilde figuur geword en die bynaam “Il Tulipano” (Die Tulp) gekry. Ná ’n minder suksesvolle tyd by Torino, as gevolg van ’n kniebesering, het hy na Valencia in Spanje verhuis, waar hy weer in topvorm was en as held deur die ondersteuners vereer is. Saam met sterre soos Alfredo Di Stéfano en Ladislao Kubala het hy een van die grootste sokkerspelers in Spanje geword.

In 1956 het Wilkes om gesondheidsredes na Nederland teruggekeer en vir VVV-Venlo begin speel, teen ’n salaris van 50 000 gulden per jaar. Toe VVV hom nie meer kon bekostig nie, het hy homself vir 40 000 gulden uitgekoop en by Levante aangesluit. Ná ’n jaar daar het hy drie seisoene vir Fortuna ’54 gespeel en uiteindelik in 1964, op 40-jarige ouderdom, sy loopbaan afgesluit by Xerxes, sy eerste klub.

Na sy sokkerloopbaan het hy saam met sy vrou – die dogter van die Surinaamse minister Adolf Brakke – ’n modewinkel in Rotterdam besit en bestuur.

## Internasionale Loopbaan 
Faas Wilkes het op 10 Maart 1946 sy debuut vir die Nederlandse nasionale span gemaak in ’n wedstryd teen Luxemburg, wat Nederland met 6–2 gewen het. Hy het vier doele in daardie wedstryd aangeteken – ’n prestasie wat die bestaande rekord van Eddy de Neve geëwenaar het.

Tussen 1946 en 1961 het Wilkes 38 keer vir Nederland uitgedraf en 35 doele aangeteken. Sy telling sou nog hoër gewees het as hy nie tussen 1949 en 1956, toe hy as professionele speler beskou is, van internasionale deelname uitgesluit is nie. Toe professionele sokker uiteindelik in Nederland aanvaar is, kon hy weer vir Oranje speel. Hy was vir byna veertig jaar, van 1959 tot 1998, die topsokkerdoelmaker van die Nederlandse span, totdat Dennis Bergkamp sy rekord verbeter het.

Wilkes het op 14 Mei 1961, op 37-jarige ouderdom, sy laaste interland gespeel – ’n 1–1 gelykopuitslag teen Wes-Duitsland in Leipzig. Saam met Abe Lenstra en Kees Rijvers het hy die beroemde “Goue Binne-trio” gevorm, wat net een van hul tien gesamentlike wedstryde verloor het.

Bekend vir sy tegniese vaardigheid en dribbelwerk, het Wilkes graag die bal by hom gehou. Toe Lenstra hom eenkeer daarop wys dat sokker met elf teen elf gespeel word, het Wilkes geantwoord: “Abe, as ek vier van hulle verby is, is dit nog maar sewe teen elf.”

## Verwysings