Herakles

**Herakles** (Grieks: Ἡρακλῆς; "Hera" + "kleos" = "glorie van Hera" of "glorieryk deur Hera"; oorspronklike naam **Alkaios**, Ἀλκαῖος, of **Alkeides**, Ἀλκείδης') was 'n goddelike held en die seun van Zeus en Alkmene. Hy was die grootste van die Griekse helde, ’n toonbeeld van manlikheid, die voorvader van koninklike clans wat hulleself Herakleidai genoem het en die kampioenvegter van die Olimpiese orde teen chtoniese (onderwêreldse) monsters.

In die Romeinse mitologie en die moderne Westerse wêreld is hy bekend as **Herkules** of **Hercules**. Die Romeine het die Griekse weergawe van sy werk en lewe feitlik onveranderd oorgeneem.

Buitengewone krag, moed, vindingrykheid en seksuele vaardigheid met beide mans en vroue was van sy hoedanighede. Hoewel hy nie so slim soos Odusseus of Nestor was nie, het hy wel sy brein gebruik in gevalle waar sy krag nie voldoende was nie, soos toe hy vir koning Augias van Elis gewerk het, met die reus Antaios gestoei het of die god Atlas oorreed het om die hemelruim terug te neem op sy eie skouers. Saam met Hermes was hy die beskermheer van antieke Griekse gimnasiums. Sy simbole was die leeuvel en knuppel.

## Oorsprong en karakter 
Baie gewilde stories is oor Herakles se lewe vertel, waarvan die bekendste seker *Die Twaalf Take van Herakles* is. Aleksandrynse digters van die Hellenistiese era het ’n hoogs poëtiese en dramatiese atmosfeer aan sy mitologie verleen.

Herakles was die grootste van die chtoniese helde, maar anders as met ander Griekse helde, het hy geen aangewese graf gehad nie. Hy was beide ’n god en ’n held; op dieselfde fees sou eers hulde aan hom as held gebring word, met ’n chtoniese drankoffer, en dan as god, op ’n altaar: hy was dus die naaste aan ’n Griekse halfgod.

Ook in ooreenstemming met die inisiasieverhouding, het Herakles op die ou einde vir sy leerling ’n vrou gegee, wat die begin van sy volwasse lewe simboliseer. Iolaus se rituele funksies is in ooreenstemming met sy verhouding met Herakles. Hy was die beskermer van manlike liefde — volgens Plutarch het manlike paartjies selfs in sy tyd nog na Iolaus se graf in Thebe gegaan om trou aan die held en aan mekaar te beloof.

Een van Herakles se bekendste liefdesverhoudings, dikwels in antieke en moderne kuns uitgebeeld, is met Hilas. Hoewel dit jonger mites is (uit omstreeks die 3de eeu) as dié van hom en Iolaus, is dit ook ’n goeie voorbeeld van die inisiasieproses van ’n jong man: opvoeding deur middel van diens aan ’n vegter, met eindelik vordering tot die volwasse lewe en ’n huwelik.

## Kinders 
Telefus is die seun van Herakles en Auge.
Hillus is die seun van Herakles en Deianeira of Melite.
Die seuns van Herakles en Hebe is Alexiares en Aniketus.
Daar is ook in sommige mites ’n verwysing na ’n episode waar Herakles ’n halfslangvrou, Echidna, ontmoet en swanger maak; haar kinders, bekend as die Drakontidai, was die voorouers van die Huis van Kadmus.

## Dood 
duimnael|*Die dood van Herkules*, deur Francisco de Zurbarán.
Herakles se dood word beskryf in Ovidius se *Metamorfoses*, Boek IX. Kort ná sy troue met Deianira moes hulle ’n rivier oorsteek. ’n Sentour met die naam Nessus het aangebied om Deianira oor die rivier te help, maar het haar probeer verkrag.

Die woedende Herakles het die sentour van oorkant die rivier met ’n pyl geskiet wat in die giftige bloed van die Hidra van Lerna gedoop is. Die sterwende Nessus het uit wraak vir Deianira gesê sy moet sy bloed en gestorte semen bymekaarmaak, en as sy Herakles ooit wou verhoed om verhoudings met ander vroue te hê, moes sy dit aan sy klere smeer. Nessus het geweet sy bloed is besmet met die giftige bloed van die Hidra, en dat dit sou brand deur die vel van enigiemand wat daaraan raak.

Later, toe Deianira vermoed dat Herakles verlief was op Iole, het sy ’n kleed in die mengsel gedoop. Toe Herakles dit aantrek, het dit in sy lyf ingebrand. Toe hy dit probeer uittrek, het hy die vlees van sy bene afgeruk. Herakles wou sterf en het gevra dat ’n brandstapel vir hom gebou word om sy lyding te beëindig. Ná sy dood het die gode hom in ’n onsterflike verander, of alternatiewelik het die vuur die sterflike deel van die halfgod weggebrand en het net die god oorgebly. Omdat sy sterflike deel verbrand het, kon hy ’n volle god word en by sy pa en die ander Olimpiese gode op die berg Olimpus aansluit.

## Trivia 
* Die Nederlandse sokkerspan Heracles Almelo is na Herakles genoem.

## Verwysings 
## Ander bronne 
* Theoi Projects: Heracles
* Timeless Myths – Heracles
* Griekse mitologiese skakel
* Burkert, Walter, (1977) 1985. *Greek Religion* (Harvard University Press).
* 
**Hierdie artikel is merendeels vertaal uit die Engelse Wikipedia*