Orania

**Orania** is 'n Suid-Afrikaanse dorp geleë langs die Oranjerivier in die dorre Bo-Karoo van die Noord-Kaap. Die dorp word in twee helftes verdeel deur die R369-streeksroete en lê halfpad tussen Kaapstad en Pretoria.

Die doel van die dorp is om 'n tuiste te skep vir Afrikaans en die Afrikaner-identiteit deur dié taal en kultuur in lewe te hou. Enigiemand wat homself definieer as 'n Afrikaner en identifiseer met Afrikaner-etnisiteit is welkom in Orania.

Kritici beskuldig die Orania plaaslike owerheid daarvan dat hulle die integrasie van Afrikaners in die reënboognasiekonsep afwys en dat hulle probeer om die Suid-Afrika van voor 1991 binne 'n enklawe te herskep. Die inwoners beweer egter dat hulle hul taalkundige en kulturele erfenis wil bewaar en hulself wil beskerm teen die misdaadgolf in die res van die land. Die inwoners sê ook dat hulle vervulling probeer gee aan die reg op selfbeskikking soos vervat in die Grondwet van Suid-Afrika.

## Doel 
Volgens sy stigters is die doel van Orania om 'n dorp te skep waar die bewaring van Afrikaners se kulturele erfenis plaasvind en Afrikaner-selfwerksaamheid 'n werklike praktyk is, nie net 'n idee nie. Alle werk, van bestuur tot handearbeid, word deur Afrikaners verrig; nie-Afrikanerwerkers word nie toegelaat nie, tensy hulle vaardighede het wat geen inwoner het nie. Inwoners van Orania wil nie bestuur word deur mense wat nie Afrikaners is nie. Volgens inwoners van Orania word hul kultuur in die res van die land onderdruk en hul kinders gebreinspoel om Engels te praat.

Die dorp se doel is om bestuur oor hulself te hê deur 'n meerderheid van Afrikaners in die Noordwes-Kaap te vestig. Dit sou gedoen moes word deur die vestiging van ander vergelykbare dorpe in die omstreke van Orania. As die uiteindelike doel van 'n Afrikaner-meerderheid in die gebied bereik is, kan 'n onafhanklike Afrikanerstaat tussen Orania en die weskus, ook bekend as 'n volkstaat, gestig word.

Carel Boshoff III, die stigter van Orania, het oorspronklik gedink dat na 15 jaar 60&nbsp;000 Afrikaners in die beoogde gebied gevestig sou wees. Later het hy toegegee dat die meeste Afrikaners besluit het om nié na die volkstaat te skuif nie. Nietemin het hy gedink dit is noodsaaklik vir Afrikaners om hierdie opsie te behou, aangesien dit hulle veiliger as in die res van Suid-Afrika sou laat voel, en sodoende die spanning in die res van Suid-Afrika kan laat verminder. Boshoff het Orania dikwels met Israel vergelyk, wat dien as 'n toevlugsoord vir Jode vanoor die hele wêreld.

Nuwelinge sê dikwels hul besluit om te skuif na Orania is gemotiveer deur die begeerte om te ontsnap van die gewelddadige misdaad wat in die res van die land voorkom. Baie inwoners was voor hul verhuising na Orania slagoffers van misdaad. In die 1970's het SABRA die idee bepleit om Suid-Afrika in 'n statebond te transformeer, waarin bevolkingsgroepe parallel sou kon ontwikkel.

In 1988 het Boshoff die Afrikanervryheidstigting gestig, wat ook bekend staan as die Avstig. Selfs voorstanders van die idee het erken dat hierdie model beduidende ekonomiese opofferings sou vereis van die Afrikaners wat na die volkstaat wou skuif.

### Orania as vrystad 
Vanaf 2014 fokus Orania minder op die ontwikkeling van 'n volkstaat. In die twintig jaar na die stigting van die dorp is daar geen ander Afrikanernedersettings in die nabyheid van Orania of in die beoogde volkstaatgebied gevestig nie (die Afrikaner-dorp Kleinfontein is in Gauteng). Ook wil baie stedelike Afrikaners nie in 'n landelike gebied met minder dienste en geleenthede woon nie. Desondanks verloor Afrikaners in die res van Suid-Afrika deur voortgesette transformasie en demografiese veranderinge meer en meer beheer oor kulturele, sosiale, en burgerlike instellings: so is byvoorbeeld vyf van die ses Afrikaanse universiteite na 2004 ten volle verengels. Hierdie omstandighede het Orania genoop om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat en meer te fokus op die ontwikkeling van Orania self.

Om belangrike dienste te akkommodeer en verstedelikte Afrikaners na Orania te laat trek, sou Orania verder moes groei om oor die drumpel van sekere fasiliteite te kom. 'n Konsep van 'n landelike volkstaat het nie gewerk nie. Orania sou 'n vrystad moes wees, wat tydens sy groei de facto en de jure meer en meer beheer oor eie sake kry.

Nog 'n rede vir Orania om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat, is omrede die term besoedel is deur misbruik deur verregse groepe. Vir die fokus op die ontwikkeling van die gebied rondom Orania is die *Hartlandstigting* in 2014 gestig.

## Geskiedenis 
[duimnael|[Nelson Mandela, Betsie Verwoerd en Carel Boshoff tydens Mandela se besoek aan Orania in 1995.]]
Die gebied van Orania word sedert ongeveer 30&nbsp;000 jaar gelede bewoon deur jagter-versamelaars uit die steentydperk wat 'n nomadiese leefstyl gehad het. 'n Aantal laatsteentydperk gravures dui op die aanwesigheid van die San, wat die belangrikste kulturele groep gebly het tot die tweede helfte van die agtiende eeu, met die aankoms van die wit jagters, trekboere en Griekwas.

Die dorp is in 1963 gestig as *Vluytjeskraal* deur die Departement van Waterwese om die werkers te huisves wat besproeiingskanale van die Oranjerivierprojek verbind het met die Vanderkloofdam. Die Oranjerivierprojek was 'n skema om water te voorsien aan die semi-woestyn in die sentrale dele van Suid-Afrika. Ander soortgelyke konstruksiedorpe soos Vanderkloof en Oviston is ook gestig. Na 'n kompetisie is die naam van die dorp verander na *Orania*, wat 'n variasie van die Afrikaanse woord "oranje" is en verwys na die aangrensende rivier. In 1965 het Orania 56 families gehuisves. Bruin werkers wat deelgeneem het aan die konstruksieprojek het in 'n aparte area genaam *Grootgewaagd* gewoon. Die eerste fase van die projek is voltooi in 1976. Nadat die dam voltooi is, het die meeste van die werkers verhuis en het die dorp in verval geraak. Die Departement van Waterwese het Orania heeltemal verlaat in 1989. Na die departement se vertrek het slegs 'n groep bruin mense in Grootgewaagd agtergebly.

duimnael|links|250px|Die pompstasie van Orania se besproeiingskema, voltooi in 1996.
In Desember 1990 het ongeveer 40 Afrikanergesinne, onder leiding van Carel Boshoff, die skoonseun van die voormalige Eerste Minister van Suid-Afrika, Hendrik Verwoerd, die vervalle dorp vir R1,5 miljoen (R13,6 miljoen se waarde in 2017) gekoop namens die Orania Bestuursdienste (OBD). Die eerste 13 inwoners het in April 1991 na Orania verhuis. Dieselfde maand is die mense wat nog in Grootgewaagd gewoon het deur die Departement van Waterwese alternatiewe akkommodasie in die nabygeleë dorpe gegee. Grootgewaagd is vervolgens as *Kleingeluk* herdoop. Destyds het die dorp bestaan uit 90 huise in Orania en 60 in Kleingeluk, almal in 'n verregaande staat van verval. In Augustus 1991 is die 2&nbsp;300 hektaar plaas Vluytjeskraal 272 deur Orania gekoop. In Februarie 1992 is die dorp se aandeleblok en uitvoerende raad, tewens Dorpsraad, gestig. Orania het sy eie verteenwoordigende oorgangsraad, 'n tydelike vorm van plaaslike regering na die einde van apartheid, in 1995 verkies. Die konstruksie van 'n 400 hektaar-besproeiingskema het in 1995 begin en is in Oktober 1996 voltooi.

In 'n versoenende gebaar het President Nelson Mandela die dorp in 1995 besoek. Hy het gaan tee drink by Betsie Verwoerd, weduwee van die voormalige Eerste Minister, Hendrik Verwoerd. Orania het die mylpaal van 200 permanente inwoners in 1996 bereik, Teen 1998 is R15 miljoen belê in die dorp insluitend die opgradering van water, elektrisiteit, paaie en besighede. 'n Gewelddadige voorval het in April 2000 net buite Orania plaasgevind, toe 'n wit man op 'n 17-jarige swart meisie geskiet het. Sy is aan haar been gewond. Inwoners van Orania het hulself gedistansieer van die voorval.

In Desember 2000 het die provinsiale regering beveel dat Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad ontbind word en dat die dorp opgeneem word in die nuwe Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit saam met die naburige dorpe Hopetown en Strydenburg. Inwoners van Orania het die provinsiale regering vervolgens voor die Noord-Kaapse Hooggeregshof gedaag, wat bevind het daar onderhandelinge tussen die inwoners van Orania en die regering oor Orania se munisipale status moet plaasvind; tot so 'n ooreenkoms bereik kan word, sal Orania sy status quo behou. In 2003 is 'n vakansie-oord op die Oranjerivier ontwikkel, sowel as 'n aftreeoord, twee skole, 'n kliniek en 'n groeiende landbousektor.

In Mei 2005 het 'n geskil ontstaan toe 'n deel van die inwoners beweer het dat die dorp bestuur word soos 'n "mafiastaat", met 'n aantal hofsake as deel van die geskil. Die sluiting van die dorp se radiostasie in November 2005 deur die Suid-Afrikaanse owerhede is gekoppel aan 'n wenk van dié interne afvalliges. Die afvalliges het uiteindelik die gemeenskap verlaat. In November 2005 het sowat 60 bruin gesinne, wat voor 1991 in Kleingeluk geleef het, 'n grondeis ingedien by die regering vir ongeveer 483 hektaar grond in Orania. Die grondeis is in Desember 2006 afgehandel toe die Suid-Afrikaanse regering 'n vergoeding van R2,9 miljoen aan die eisers betaal het.

duimnael|250px|*Stokkiesdraai* in aanbou in 2014.
In 2006 is die Saamstaan-winkelsentrum van R5 miljoen ingewy. In 2011 is die plaas Vluytjeskraal-Noord gekoop deur die inwoners van Orania. Die plaas is 'n afsonderlike regspersoon en bedoel vir residensiële ontwikkeling, eerder as vir landbou. Orania is in die 1960's juis van hierdie plaas afgeskei. Verskeie kommersiële ontwikkelings is sedert 2012 voltooi en in 2014 is die *Stokkiesdraai Avontuurpark & Winkelsentrum* geopen. In 2015 is *Die Ou Karooplaas Winkelsentrum* met onder meer 'n fliekteater geopen.

In 2016 het die Orania Dorpsraad 'n ontwikkelingsplan van R183 miljoen aangekondig. Hierdie ontwikkelingsplan moet in vyf jaar se tyd die oprigting van klein stedelike dienste, soos hoër onderwys, stimuleer. Die projekte word uitgevoer met behulp van eksterne befondsing. In 2011 het meer mans as vrouens in die dorp gewoon, met 'n verhouding van 60% mans tot 40% vrouens. Volgens die plaaslike sensus van 2014 is die Afrikaanse Protestantse Kerk die mees gewilde denominasie met 21,9% van die huishoudings wat die kerk besoek. Die APK word gevolg deur nie-geaffilieerde huishoudings met 15,6%, die Nederduitse Gereformeerde Kerk en die Maranata Kerk (albei 14,8%) en die Gereformeerde Kerk (7,4%). In totaal is 84,4% van die huishoudings verbonde aan 'n kerk.

Die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania is gestig in 1999, toe dit afgestig het van die NG gemeente Hopetown. Die kerk is deel van die ring van Hopetown en die sinode van die Noord-Kaap. In Maart 2015 het die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Orania teen verandering van die NGK Kerkorde gestem om die Belydenis van Belhar te aanvaar, nes 'n meerderheid van die kerke in die Noord-Kaapse sinode.

## Woonbuurte en argitektuur 
Orania het drie residensiële buurte: *Kleingeluk*, *Orania-Oos* en  *Orania-Wes*. In 2016 is ook 'n begin gemaak met die uitbreiding van Kleingeluk, waar in vyf jaar ongeveer 250 nuwe huise gebou sal word, waarvan ongeveer 200 subekonomiese eenhede.

Baie van die nuwe huise is gebou in die Kaaps-Hollandse styl. By die vliegveld word 'n klein vliegpark ontwikkel.

## Politiek en bestuur 
[duimnael|180px|[Carel Boshoff IV, voorsitter van die Orania Verteenwoordigende Raad.]]

Die *Orania Verteenwoordigende Raad* (OVR) is die belangrikste amptelike demokratiese munisipale instelling in Orania en Carel Boshoff IV is die voorsitter van die OVR. Die OVR is die enigste munisipale raad wat nie ontbind is tydens die herstrukturering van die munisipale stelsel in 2000 nie.

Die *Orania Aandeleblok* (OAB), tot 2021 *Vluytjieskraal Aandeleblok* (VAB) genoem, is die eienaar van die dorp en verantwoordelik vir die bestuur van die daaglikse sake. Inwoners verkies jaarliks 'n uitvoerende bestuur, en bestaan uit vyf lede en 'n voorsitter. Die uitvoerende bestuur staan bekend as die *Orania Dorpsraad*. Die Dorpsraad se begroting vir die fiskale jaar 2006/2007 was R2,4 miljoen, maar het gegroei na R15,3 miljoen in 2017.

Orania ontvang geen finansiële bydraes van die nasionale of provinsiale regering nie. Die *Helpsaamfonds*, 'n nie-winsgewende instelling, samel geld in vir projekte soos gesubsidieerde behuising, sodat arm inwoners behoorlike behuising kan bekom. *Nerina*, die ekwivalente residensiële kompleks vir vroue, is in Julie 2012 voltooi en *Soetdoring*, die residensiële kompleks vir gesinne, is in 2015 geopen.

Die dorp het nie 'n polisiestasie van die SAPD of 'n gevangenis nie. Die afdeling regspraak is verantwoordelik vir die interne bemiddeling van konflikte. Inwoners word gestimuleer om hierdie bemiddeling- en arbitrasieprosedures te gebruik, in pleks van om Suid-Afrikaanse howe te nader. Ook hef Thembelihle geen belasting in Orania nie (ander staatsbelastings word gewoon gehef). Hierdie wetlike raamwerk is in 2000 neergelê toe 'n ooreenkoms tussen die Kabinet van Suid-Afrika, die Noord-Kaapse regering en die Orania Verteenwoordigende Raad bereik is oor 'n voorlopige status vir Orania. Hierdie ooreenkoms is bevestig deur 'n uitspraak van die Noord-Kaapse Hooggeregshof.

Die dorpsgebied is in private besit en word deur Orania Aandeleblok Bpk (OAB) besit. Eienaarskap van erwe en huise is in die vorm van aandele in die maatskappy. Nadat toestemming verleen is, word die nuwe inwoners lede van die gemeenskap, hetsy as aandeelhouers as hulle eiendom koop, hetsy as huurders. Daar is geen reëls dat byvoorbeeld bruin of swart Afrikaanssprekendes nie in Orania mag woon nie.

Sommige mense wat in Orania 'n beter toekoms probeer opbou het, het die dorp verlaat as gevolg van beperkte werksgeleenthede of die onvervulde verwagting om in te pas by die plaaslike sosiale norme.

### Volhoubaarheid 
duimnael|Fietsdeelstelsel vir inwoners en besoekers.
Die dorpsowerhede het 'n sterk fokus op volhoubare praktyke, insluitend die herwinning van vullis en bewaring van die area. Dit is ontwerp deur Christiaan van Zyl, een van Suid-Afrika se belangrikste argitekte op die gebied van volhoubare argitektuur. Dit is glo een van die grootste sandsak-aardskepe in die wêreld. Die gebou is oop vir die publiek as 'n lewende-museum. Daar is nog drie erwe beskikbaar in Orania vir aardskepe.

In 2014 Orania het sy fietsdeelstelsel bekend gestel. Die Orania Openbare Fietsprojek is glo die heel eerste van sy soort in Afrika.

### Eksterne betrekkings 
Die bestaan van Orania as kultuurdorp is toegestaan deur die Grondwet van Suid-Afrika, wat onder artikel 235 die reg op selfbeskikking erken. Die ANC-regering ontwyk meestal die kwessie rondom Orania en sy status. Die ANC ag Orania minder belangrik as baie ander politieke kwessies in die land.

Op 5 Junie 1998 het Valli Moosa, destydse Minister van Staatkundige Ontwikkeling in die ANC-regering, in 'n parlementêre begrotingsdebat verklaar dat

In Julie 2004 het Dipuo Peters, destyds Premier van die Noord-Kaap, die dorp besoek. Peters het gesê sy was beïndruk met hoe ontwikkeling plaasvind in die gemeenskap. Op 4 Julie 2007 het Orania en die Noord-Kaapse regering ooreengekom dat die kwessie van Orania se selfbestuur op alle regeringsvlakke bespreek sal word.

In Junie 2007 is die Afrikaner-enklave besoek deur die bruin gemeenskap van Eersterust, buite Pretoria. Orania en Eersterust het ontmoet om te gesels oor gemeenskapsontwikkeling en metodes van selfbestuur te bespreek. Volgens besoekers was die ontvangs goed en het hulle verseker dinge geleer en geen rassespanning tydens die besoek ervaar nie. Orania het 'n skenking aan die gemeenskap van Eersterus gedoen om 'n kleuterskool in Eersterust te ondersteun. Dieselfde jaar het 'n afvaardiging van Orania president Jacob Zuma besoek en vir 'n besoek aan Orania genooi.  Die Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe het Orania ook besoek.

Op 14 September 2010 het President Zuma die toegesegde besoek aan Orania afgelê en 'n vergadering met stigter Carel Boshoff, sy seun, Orania burgemeester Carel Boshoff IV en ander gemeenskapsleiers gehou. Na afloop van die vergadering het Zuma behuisingsprojekte en verskeie landbouprojekte in Orania besoek.

Op 11 Desember 2012 het Orania en die Xhosa-gemeenskap van Mnyameni 'n samewerkingsooreenkoms onderteken. Die doel van die ooreenkoms is om mekaar te help by die ontwikkeling van eie instellings. Ook wil die twee gemeenskappe kennis tussen die gemeenskappe oordra om hul afhanklikheid van die regeringsinisiatiewe vir hul ontwikkeling te verminder.

In 2013 het lede van die Orania Beweging, insluitende die president Carel Boshoff IV, op 'n Europese toer vergader met parlementslede van die Partij voor de Vrijheid in Nederland, die Vlaams Belang in België en die Südtiroler Volkspartei in Italië se Suid-Tirol-provinsie. Tydens 'n tweede Europese toer in 2014 het lede van die Orania Beweging ook ontmoet met parlementslede van die Staatkundig Gereformeerde Party en die Christen-Democratisch Appèl in Nederland en die Christen-Democratisch & Vlaams in België.

In 2015 het die oud-goewerneur van Suid-Tirol, Louis Durnwalder (SVP), Orania besoek.

Voor die Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016 het die Thembelihle-tak van die Economic Freedom Fighters 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods insluitend die belofte om die outonome status van Orania te beëindig as die EFF verkiesings in die munisipaliteit sou wen. Die party het uiteindelik 11,6% van die stemme in die Thembelihle-munisipaliteit gekry.

In 2017 het die Departement van Kuns en Kultuur Orania besoek. Die vakverbond COSATU het ook 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods, omdat Orania skynbaar die "demokratiese orde in Suid-Afrika ondermyn". Op uitnodiging van Orania het COSATU later 'n besoek aan die dorp gebring.

#### Afrikaner-organisasies 
Die grootste Suid-Afrikaanse verregse party tydens apartheid, die Konserwatiewe Party, het tot 1993 nooit die volkstaatkonsep ondersteun nie. Slegs toe hulle met ander regse organisasies in die Afrikaner Volksfront begin saamwerk het, het die Konserwatiewe Party die volkstaatkonsep ondersteun. Hul plan het egter nie Orania ingesluit nie, maar het tot doel gehad om dele van Transvaal, met inbegrip van Pretoria, af te skei en om te vorm tot 'n volkstaat waar die baie swart inwoners slegs beperkte stemreg sou hê. Onderhandelinge vir hierdie plan is gevoer met die African National Congress, maar die Konserwatiewe Party het geweier om die akkoord te teken. Die laaste wit minderheidsregering, gelei deur F.W. de Klerk was ook gekant teen die skepping van 'n Afrikaner-staat en die bestaan van Orania, maar het geen aksie teen Orania onderneem nie. Die regering van De Klerk het gedink die projek van Orania sou misluk weens tekortkomings in die plan.

In Januarie 2010 het die Afrikaanse dagblad Beeld 'n artikel van Frans de Klerk, uitvoerende hoof van die Orania Dorpsraad, gepubliseer, waarin hy die suksesse van Orania beskryf het. De Klerk het hom ook namens die hele gemeenskap gedistansieer van rassistiese organisasies wat Orania se suksesse "misbruik vir hul eie doeleindes". Boshoff IV het ook opgemerk dat die Orania-konsep (van eie arbeid) in stryd is met die baasskapstelsel uit die apartheidsera, wat die AWB voorgestaan het. Weens die anti-rassismestandpunte van die Orania Beweging is Orania nie baie populêr onder verregse Afrikaner-organisasies nie.

Lede van die burgerregteorganisasie AfriForum het Orania in 2015 besoek en het positiewe verslag oor die dorp aan die Solidariteit Beweging uitgebring. Die lede van die Solidariteit Beweging het toe tydens die Krisisberaad besluit om Orania formeel te ondersteun.

### Verkiesingsuitslae 
#### Algemene verkiesings 
Sedert 1994 het die inwoners van Orania in alle algemene verkiesings gestem. Tydens die laaste drie verkiesings het Orania 'n gemiddelde opkoms van 65% gehad, gebaseer op geregistreerde kiesers. Tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009 het die gemeenskap 'n duidelike stem vir die Vryheidsfront Plus uitgebring. Toe die uitslag van die algemene verkiesings van 2014 bekend gestel is, het die vier stemme vir die Economic Freedom Fighters 'n aantal kommentare in die Suid-Afrikaanse media ontlok.

Opmerkings by tabel:a: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2009 nieb: Party het net deelgeneem aan die verkiesing in 2004 en het later saamgesmelt met die Vryheidsfront, waardeur dit Vryheidsfront Plus geword het.c: Party het saamgesmelt met die Demokratiese Alliansied: Party het saamgesmelt met die African National Congresse: Party het nie deelgeneem aan verkiesings voor 2014 nie

#### Plaaslike verkiesings 
Inwoners van Orania stem vir hul verteenwoordigende raad op dieselfde dag as die landwye plaaslike verkiesings. In 1995 is die eerste verkiesings vir die Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad gehou. In 2000, 2006, 2011 en 2016 het inwoners van Orania gestem vir die Orania Verteenwoordigende Raad sowel as die raad van die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit, maar nie vir die raad van die Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit nie.

## Ekonomie en landbou 
duimnael|Pekanneutoes in Orania
Landbou is baie belangrike vir Orania se ekonomie met een van die grootste pekanneutplantasies in Suid-Afrika in plek. Verskeie pekanneutplantasies het Orania 'n aansienlike ekonomiese hupstoot gegee. Die meeste pekanneute word uitgevoer na China. Sedert die aankoop van die dorp van 430 hektaar, het die gemeenskap nog ongeveer 8,000 hektaar landbougrond by die dorp gevoeg. 'n Pompstasie op die Oranjerivieroewer, wat gefinansier en gebou is deur die dorp se inwoners, word vir die voorsiening van water vir landbou gebruik. Ekonomiese dienste in die dorp sluit in 'n belsentrum, aandelemakelaars en 'n argitekteburo in. Eiendomspryse in 2010 het gewissel van minstens R250&nbsp;000 tot R900&nbsp;000 vir nuwe eiendomme aan die rivierfront. Die pryse van huise in Orania het tussen 1992 en 2006 met 'n gemiddelde van 13,9% per jaar gegroei.

Orania se toerisme-industrie toon vinnige ontwikkeling sedert die voltooiing van 'n luukse rivierspa en 'n boetiekhotel in 2009. *Orania Toere*, Orania se eerste geregistreerde toeroperateur is ook van stapel gestuur in 2009. In 2010 het op die dorp dertien onafhanklike aanbieders van oornagverblyf getel. Dit sluit in twee karavaanparke, selfsorgwoonstelle, kamers, 'n hotel en gastehuise. Tussen Oktober 2012 tot Februarie 2013 het meer as 2&nbsp;000 vakansiegangers die dorp besoek.

In Orania voer mense uit dele van die samelewing hul eie handearbeid uit. Die gemiddelde loon in Orania was in 2007 ongeveer R4&nbsp;000 per maand, wat relatief laag is vir wit Suid-Afrikaanse standaarde. Die gebrek aan goedkoop swart arbeid beteken dat lewenskoste in Orania twee keer so hoog is as in die res van Suid-Afrika; In 2009 het 14% van die bevolking hul eie besighede gehad.

In April 2004 het Orania sy eie monetêre stelsel, die Ora, bekend gestel. Die stelsel is gebaseer op die idee van geskenkbewyse. Orania se plaaslike bank, die *OSK Koöperatiewe Bank* (OSK soos in *Orania Spaar en Krediet*) is in beheer van hierdie inisiatief. Die OSK Koöperatiewe Bank is die grootste gemeenskapsbank van Suid-Afrika. Orania het sy eie tjekboek sedert 2007. Die gebruik van die Ora as betaalmetode het ook die effek dat diefstal ontmoedig word aangesien die Ora slegs binne Orania gebruik kan word. In 2011 was Oras ter waarde van ongeveer R580&nbsp;000 in sirkulasie. Nuwe note word elke drie jaar gedruk om die ou note te vervang vanweë gebruikskade. Die F-reeks is in April 2017 bekend gestel.

Van 1998 tot 2002 het Orania 'n groot melkplaas bedryf. Hoewel die plaas as een van die mees mees moderne melkerye in Suid-Afrika gesien is, Nog 'n ambisieuse projek, 'n meul om verskeie koringprodukte te verwerk, is in 2005 voltooi, maar was net so onsuksesvol en is gesluit. Die owerhede van Orania het sedertdien afgesien van grootskaalse projekte en fokus eerder op die ontwikkeling van klein- en mikro-ondernemings om die plaaslike ekonomie aan die gang te hou. 'n Versameling van borsbeelde van Afrikaner-leiers, afkomstig van instellings wat dié borsbeelde na die einde van apartheid nie meer wou hê nie, staan op die *Monumentkoppie* in die dorp. Die monument is ontwerp deur Jan van Wijk, wat ook die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl ontwerp het. Die Ierse Vrywilligersmomunument is in 2002 vanaf Brixton (Johannesburg) deur 'n groep Afrikaners, wat bekommerd was oor sy naderende sloping, na Orania geskuif. Die dorp het ook 'n rugbyspan, die *Orania Rebelle*, wat sy wedstryde in die Griekwaland-Wesrugbyunie speel.

Die *Orania Karnaval* (voorheen *Volkstaatskou*) is die belangrikste kulturele gebeurtenis in die dorp. Dit word sedert 2000 jaarliks in April gehou en die karnaval sluit uitstallings, kompetisies, kosstalletjies en konserte van plaaslike en nasionale Afrikaner-kunstenaars in. Die reekse van die Ora as ook die Kleinreus-vlag is tydens die karnaval bekendgestel.

Jonger inwoners kla soms oor 'n gebrek van ontspanningsaktiwiteite, wat dikwels voorkom in klein gemeenskappe in die Karoo. Orania, veral 'n landboudorp, bied beperkte vermaak vir tieners en jong volwassenes, wat die stedelike vermaak moet mis. Quad-wedrenne is 'n gewilde tydverdryf, maar is verbode deur die Dorpsraad vanweë veiligheidsredes. Die Bistro was 'n gewilde uithangplek vir die jeug van Orania, maar het gesluit nadat die eienaar in 2009 oorlede is. Twee noemenswaardige besighede is *Die Wynhuis* ('n drankwinkel) en *Die Vaatjie* ('n kroeg). *Die Wynhuis* word nie net besoek deur die plaaslike bevolking nie, maar ook deur bruin mense van naburige plase. *Die Vaatjie* was 'n omstrede plek onder lede van die gemeenskap, omdat dit gesien is as 'n plek van losse sedes, waar gevegte soms tussen klante uitbreek. *Die Vaatjie* het afgebrand in 2009 en is heropen in 2011, maar is tans gesluit. Dinge het in 2014 aansienlik verbeter met die opening van Die Ou Karooplaas Winkelsentrum, wat ook 'n fliekteater en pizza- en DVD-winkels huisves, en die opening van die *Stokkiesdraai Avontuurpark*, wat ook 'n kroeg en koffiewinkel huisves.

### Onderwys 
In Orania is verskeie onderwysinstellings. Daar is twee gekombineerde skole vir primêre en sekondêre onderwys. Albei skole is gekombineerde skole wat onderwys van graad 0 tot graad 12 bied. Daar is ook drie naskoolse onderwysinstellings. Dié naskoolse onderwysinstellings vorm gesamentlik die *Orania Kampus*.

Alle opvoedkundige aktiwiteite in Orania vind onder toesig van die *Orania Koördinerende Onderwysraad* plaas.

#### Basiese onderwys 
duimnael|Klaslokaal van die CVO-skool.
Daar is twee skole in Orania, die *Orania CVO-skool* (Christelik-Volkseie Onderwys) en die *Volkskool Orania*. Albei skole is Afrikaanse skole, terwyl Engels slegs as tweede taal geleer word. Die skole ontvang geen staatsbefondsing nie en benadruk die Afrikanergeskiedenis en die Christelike etos. Die CVO-skool en die Volkskool gebruik egter verskillende onderrigmetodes.

Die CVO-skool, gestig in Januarie 1993, gebruik konvensionele onderrigmetodes. In 2014 was daar 225 leerlinge ingeskryf, waarvan enkeles uit naburige dorpe. Sedert 2014 is daar gebou aan 'n gesamentlike tegniese sentrum vir die CVO-skool en die nuutgestigte Bo-Karoo Opleidingsentrum. Die Bo-Karoo Opleidingsentrum het ongeveer R8 miljoen gekos en is befonds deur Solidariteit Helpende Hand. Die tegniese sentrum is in 2016 geopen. Die Volkskool gebruik egter onkonvensionele onderrigmetodes in die vorm van 'n selfgedrewe onderrigstelsel, waar leerlinge self hul eie weekrooster kan bepaal. Die Volkskool is gestig in Junie 1991, met Julian Visser as eerste skoolhoof. Die Volkskool bied ook afstandsleer aan.

#### Naskoolse onderwys 
In 2016 is die privaat tegniese kollege Bo-Karoo Opleiding geopen. Bo-Karoo Opleiding gebruik 'n stelsel van "werk en leer". Weens die groot vraag na bouers in Orania rig die kursusse veral op bou- en konstruksiepraktyke. Uitbreiding van die kursusaanbod word oorweeg.

Ander naskoolse onderwysinstellings is die *Technik Akademie* en die *Exellencia Haarakademie*.

### Media 
Die eerste plaaslike gemeenskapsradiostasie, *Radio Club 100*, is in November 2005 deur die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika gesluit, omdat die stasie sonder 'n lisensie sou uitsaai en 'n "rassistiese inhoud" sou hê. In Desember 2007 het OKOSA 'n lisensie aan die nuwe *Radio Orania* toegestaan, en die stasie het op 13 April 2008 op 95.5&nbsp;MHz begin uitsaai. Die gemeenskapsradiostasie word deur vrywilligers bestuur en tel meer as 50 bydraers. Programme sluit onder meer voorlesings van Afrikaanse letterkunde in, soos Mikro se *Ruiter in die nag*.

Die *Orania Stadskoerant* (voorheen: *Dorpsnuus*) word sedert November 2005 uitgegee deur die Orania Dorpsraad en berig oor plaaslike gebeure en vergaderings van die Dorpsraad. *Voorgrond* is 'n twee-maandelikse tydskrif van die Orania Beweging, wat hoofsaaklik gemik is op die nie-inwoners wat die beweging ondersteun. *Rede* is 'n kwartaalpublikasie van EPOG en is veronderstel om 'n filosofiese tydskrif te wees.

*Ditsem Nuus* is 'n onafhanklike plaaslike, maandelikse koerant wat in Orania se omgewing, insluitend dele van Kimberley en Bloemfontein, gratis versprei word. Op 'n stadium het 'n verslaggewer van Volksblad in Orania gewoon. *Flitslig* is 'n maandelikse advertensieblad waar besighede hul dienste of afslag aanbied.

In September 2012 is 'n Duitse dokumentêr, getiteld *Orania*, bekend gestel op Londen se Raindance Film Festival. Die film is 'n sosiologiese studie van die dorp. Die dorp is ook te sien in 'n Franse dokumentêr uit 2009, genaam *Orania, citadel blanche en Afrique*.

### Kulturele vakansiedae 
[duimnael|Borsbeeld van [Paul Kruger op die Monumentkoppie]]
Die belangrikste vakansiedag in die dorp is Geloftedag wat jaarliks op 16 Desember herdenk word. Tradisionele klere word gedra en die goddelike bystand met die oorwinning van 470 voortrekkers oor 'n weermag van 15&nbsp;000 Zoeloe-krygers in 1838 word in herinnering geroep.

'n Lys van kulturele vakansiedae in Orania:

## Persepsie 
[duimnael|links|*Oewerpark* op die [Oranjerivier met Orania-Oos in die agtergrond.]]
Die gemeenskap ontvang baie besoeke van plaaslike en internasionale media-organisasies, sodanig dat inwoners van Orania voortdurend met joernaliste in aanraking kom. Die bestaan van Orania as 'n homogene Afrikanerdorp is volgens sommige media omstrede en nuusbronne beeld Orania dikwels as kultureel agterlik en onverdraagsaam uit. In 1994 het die Los Angeles Times dit beskryf as "een van die vreemdste dorpe [in Suid-Afrika]" en "'n bastion van onverdraagsaamheid". 'n Jaar later het die Chicago Tribune Orania omskryf as "die laaste patetiese vastrapplek van die voormalige regerende klasse van Suid-Afrika" en verder geskryf dat "die Afrikaners wat swart mense vroeër gedwing het om in afsondering van die res van die samelewing te leef, nou in hul eie tronk leef". Die Mail & Guardian skryf oor Orania dat die "dorp wyd bespot word" en dat die dorp "in die media 'n sinoniem is vir rassisme en separatisme". 'n Artikel in The Independent wys daarop dat die inwoners van Orania 'n reputasie het dat hulle rassiste is en dat die dorp baie negatiewe media-aandag kry.

Een kommentator merk die uiteenlopende persepsies van die dorp tussen wit liberale en swart mense op: die eersgenoemdes sien die dorp as 'n "patetiese buitepos van verbitterde rassiste", wat weier om in gelykheid met swart Suid-Afrikaners te leef; die laasgenoemdes sien die dorp as 'n fantasie uit die 1950's, waar inwoners die afnemende wit voorregte probeer beskerm. Daar bestaan egter ook die opvatting dat dit die inwoners van Orania ontbreek aan wit voorregte, omdat die inwoners geen toegang het tot goedkoop swart werkers nie en bra min luukshede het. Wit voorstede in die res van Suid-Afrika, met hul hoë vlakke van rasse-segregasie en intensiewe gebruik van huishoudelike hulp, sou meer na die apartheid-era voel as Orania. Nog 'n joernalis het gedink vergelykings van Orania met apartheid is onvanpas, omdat Orania swart mense nie wil uitbuit of onderwerp nie, maar slegs afsondering voorstaan. In die nekrologie van Orania se stigter Carel Boshoff het die tydksrif *Foreign Policy* met Boshoff se stelling saamgestem dat die posisie van wit Suid-Afrikaners as 'n bevoorregte klas, met 'n afhanklikheid van goedkoop swart arbeid onvolhoubaar is.

In Oktober 2015 is die 30ste *Suid-Afrikaanse Libertynse Lente-Seminaar* in Orania gehou. Een van die deelnemers van die konferensie, Andrew Kenny, 'n rubriekskrywer van The Citizen het 'n oorwegend positiewe artikel oor die dorp geskryf. Die redakteur van The Citizen het vervolgens geweier om die artikel te publiseer met die rede dat dit "hoogs aanstootlik vir die slagoffers van apartheid" kan wees. Kenny het die artikel tesame met 'n betoog teen sensuur aanlyn gepubliseer. Die uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Vryemarkstigting, Leon Louw, het ook 'n artikel geskryf, waarin hy die persepsie dat die dorp 'n toevlugsoord vir rassistiese idiote is, bevraagteken het.

Orania word ook genoem in Amerikaanse diplomatieke korrespondensie wat in 2010 uitgelek het. Een van die korrespondensiestukke meld dat die Amerikaanse diplomatieke diens in 2004 'n *incognito*-besoek aan die dorp gebring het. Orania word beskryf as 'n "rustige plattelandse dorp met min tekens van groei of vitaliteit".

### Afrikanerpersepsie 
Die meeste Afrikaners ondersteun nie die vestiging van 'n Afrikanerstaat nie Kort na die eerste inwoners in 1991 na Orania getrek het, is die projek deur baie Afrikaners bespot as onrealisties en verwerp vir sy ligging in die dorre Karoo, ver van die tradisionele Boererepublieke. Orania en sy leierskap word deur verregse organisasies as swak beskou, omdat die anti-rassismestandpunt van Orania deur verregse organisasies as te liberaal beskou word. In dieselfde jaar het Marida Fitzpatrick, 'n joernalis vir die Afrikaanse koerant Die Burger, vol lof oor die dorp se veiligheid en omgewingsvriendelike benadering geskryf, maar sy het ook geskryf dat sommige inwoners van Orania openlike rassistiese idees en ideologie koester. In 2014 het Gert Coetzee, redakteur van Volksblad, geskryf dat die "Skotse onafhanklikheidsdroom ook Orania se droom is" en dat die idees van Orania se leierskap opreg is. Lede van AfriForum het Orania in Februarie 2015 besoek en met veral positiewe indrukke van die dorp teruggekeer. Hulle het Orania vergelyk met 'n Clarens of Dullstroom in die Karoo.

Die Afrikaanse sanger Steyn Fourie is 'n ondersteuner van Orania en het onlangs 'n liedjie oor die dorp geskryf.

## Sien ook 
* Akkoord oor Afrikaner-selfbeskikking
* Afrikanernasionalisme
* Dis nou ek
* Selfbeskikking
* Vryheidsfront Plus

## Bronnelys 
### Studies oor Orania 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
*
*
* 
* 
*
*
* 
*
*
*
* 
*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf van Orania
*  Uitgawes van Voorgrond
*   Inligtingsvideo oor Orania in Afrikaans en Engels (YouTube) (April 2012)
*  Ripping the rainbow – eNCA, Uitsending van *CheckPoint* (YouTube) (Desember 2014)

;Persberigte
* ''The Guardian, 24 Oktober 2019: 'An indictment of South Africa': whites-only town Orania is booming''