open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Surrogaatmoederskap

thumb|220px|Voorgenome ouers by die bevalling van hulle kind by ’n surrogaatma.
**Surrogaatmoederskap** is ’n reëling, wat dikwels deur ’n regsooreenkoms ondersteun word, waarvolgens ’n vrou (die **surrogaatma**) instem om die lewe aan ’n kind te skenk vir ’n ander mens of mense, wat dan ná die geboorte die kind se ouer(s) sal word.

Mense sal van ’n surrogaatma gebruik maak as swangerskap medies onmoontlik is, dit te gevaarlik vir ’n ma is om ’n kind te hê of ’n man of ’n manlike paartjie ’n kind wil hê. 

Met surrogaatmoederskap kan geldelike vergoeding betrokke wees of nie. Die wette oor en koste aan surrogaatmoederskap wissel baie van regsgebied tot regsgebied en skep soms probleme met reëlings tussen mense van verskillende lande of deelstate. Paartjies wat ’n surrogaatma wil gebruik waar dit onwettig is, reis soms na ’n gebied waar dit wel wettig is. In sommige lande word surrogaatmoederskap net toegelaat as geen geld van hande verwissel nie. Dit moet dus onbaatsugtig wees en nie vir kommersiële doeleindes nie.

## In Suid-Afrika
300px|thumb|links|Wettigheid van surrogaatmoederskap:
Die Suid-Afrikaanse Kinderwet van 2005 (wat in 2010 van krag geword het) stel die suurogaatma en voorgenome ouers in staat om hulle surrogaatooreenkoms selfs voor bevrugting deur die Hooggeregshof te laat wettig. Dit maak die voorgenome ouers van die begin van die proses af die kind se wettige ouers – hoewel ’n surrogaatma wat die kind se genetiese ouer is, tot 60 dae ná die geboorte van besluit kan verander. Volgens die wet mag enkelinge of gay paartjies ook van ’n surrogaatma gebruik maak. Die surrogaatma mag nie vir haar diens betaal word nie, maar haar mediese en ander koste met betrekking tot die bevalling mag gedek word. 

As daar net een voorgenome ouer is, moet hy of sy geneties aan die kind verwant wees. As daar twee ouers is, moet albei geneties aan die kind verwant wees, tensy dit fisiek onmoontlik is weens onvrugbaarheid of geslag (soos met ’n paartjie van dieselfde geslag). Die voorgenome ouer(s) moet fisiek nie in staat wees om self ’n kind te hê nie. Die surrogaatma moes minstens een keer tevore swanger gewees en die lewe geskenk het, en moet minstens een kind hê wat nog leef. 

Die surrogaatma het die reg om die swangerskap eensydig te laat beëindig, maar sy moet die voorgenome ouers raadpleeg en inlig; as sy dit om niemediese redes laat beëindig, kan sy verplig word om enige mediese vergoeding wat sy ontvang het, terug te betaal.

Enige ooreenkoms wat nie aan die bepalings van die wet voldoen nie, is ongeldig en die kind sal dan geag word as dié van die vrou wat die lewe aan hom of haar geskenk het.

## Verwysings 
## Bronne
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse artikels Surrogacy en Surrogacy laws by country
Honeymoan

**Honeymoan** is 'n Suid-Afrikaanse musiekgroep. Die groep word in 2017 in Kaapstad as kwintet gevorm en bestaan tans uit vier lede, naamlik Alison Rachel (sang), Skye MacInnes (kitaar), Josh Berry (baskitaar), en Kenan Tatt (tromme).

## Diskografie 
### Albums 
* 2019: *Body*

### Enkelspelers 
* 2018: *</3 / We*

## Verwysings 
## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
* Honeymoan op Bandcamp
*
Chlamydia

**Chlamydia**, of meer spesifiek ’n **Chlamydia-infeksie**, is ’n seksueel oordraagbare infeksie wat deur die bakterie *Chlamydia trachomatis* veroorsaak word. Die meeste mense wat dit het, het geen simptome nie. Wanneer simptome wel ontwikkel, kan dit ’n paar weke ná die infeksie gebeur. Herhaalde infeksies van die oë wat nie behandel word nie, kan lei tot tragoom, ’n algemene oorsaak van blindheid in die ontwikkelende wêreld.

## Oorsaak en diagnose
Chlamydia kan versprei word tydens vaginale, anale of orale seks, en kan tydens geboorte deur ’n ma aan haar kind oorgedra word. ’n Diagnose word tydens toetsing gemaak, wat een keer per jaar aanbeveel word vir seksueel aktiewe vroue onder 25 jaar, ander mense wat ’n hoë risiko vir die siekte loop en by die eerste voorgeboortelike ondersoek. Toetsing kan gedoen word op die urine of met ’n depper aan die serviks, vagina of baarmoeder. Rektale en monddeppers word benodig om infeksies van daardie streke te diagnoseer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sildenafil

thumb|220px|Pfizer se Viagratablet in die kenmerkende blou diamntvorm.
**Sildenafil**, wat onder meer onder die naam **Viagra** verkoop word, is ’n mediese middel wat gebruik word om erektiele disfunksie en pulmonale hipertensie te behandel. Dit is onduidelik of dit doeltreffend is in die behandeling van seksuele disfunksie by vroue. Dit is in 1998 in Amerika en Europa as medisyne goedgekeur.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Minderjarigheid

**Minderjarigheid** in die reg dui op ’n persoon wat nog nie mondig is nie en dus nog nie as ’n volwassene beskou word nie. Dit hang van gebied tot gebied af, maar is gewoonlik 18. In Suid-Afrika was mondigwording voorheen op 21, maar dit is kragtens die Kinderwet van 2005 tot 18 verlaag.

Die term **minderjarige** word dikwels gebruik in verband met sekere beperkings wat niks met mondigwording te doen het nie. Die ouderdom om te mag drink in die VSA is byvoorbeeld gewoonlik 21 en jonger mense word soms minderjariges genoem in terme van die alkoholwet, al is hulle 18 of ouer. Dit kan ook gebruik word in verband met die ouderdom waarop ’n mens mag rook, seks hê, bestuur, stem, ensovoorts. Dit verskil dikwels van die ouderdom van mondigwording. 

In baie lande, soos Australië, Indië, Brasilië, Kroasië, Colombia en Suid-Afrika word iemand van 18 as mondig beskou. In Amerika, waar die ouderdom van mondigwording van deelstaat tot deelstaat wissel, is dit gewoonlik 18, maar in sekere state kan dit op sekere gebiede (soos dobbel en drink) 21 wees. 

In Japan, Taiwan en Thailand is ’n minderjarige iemand jonger as 20. In Nieu-Seeland is dit ook 20, maar sekere dinge is op ’n jonger ouderdom toelaatbaar, soos 15 vir die ondertekening van dokumente en om ’n testament te mag hê.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kerkenberg

**Kerkenberg** is 'n plek in die Oliviershoekpas-area in die Vrystaat, Suid-Afrika. Die ligging, tans bekend as Retiefklip, is toeganklik vir die publiek.

## Verwysings
Olof Palme

**Sven Olof Joachim Palme** (/ˈpɑːlmə/; Sweeds: [²uːlɔf ²palːmɛ]; 30 Januarie 1927 &#x2013; 28 Februarie 1986) was 'n Sweedse politikus en staatsman. Hy was 'n jarelange protégé van die destydse eerste minister Tage Erlander, en het die Sweedse Sosiaal-Demokratiese Party gelei van 1969 tot sy sluipmoord in 1986. Hy het twee keer as premier van Swede gedien, en was van 1969 tot 1976 aan die spits van 'n regerings-raad, en 'n kabinetsregering van 1982 tot sy dood. Die verkiesings van 1976 en 1979 het die einde van die Sosiaal-Demokratiese hegemonie in die Sweedse politiek beteken, wat bestaan het uit 'n bewind van 40 ononderbroke jare. Terwyl hy leier van die opposisie was, het hy binnelandse en internasionale belange geskei en as spesiale bemiddelaar van die Verenigde Nasies in die oorlog tussen Iran en Irak gedien. Hy was in 1979 president van die Nordiese Raad. 

Palme was vanaf die 1960's 'n belangrike en polariserende figuur in die plaaslik sowel as in die internasionale politiek. Hy was standvastig in sy nie-belyningsbeleid teenoor die supermoondhede, gepaard met steun vir talle derdewêreldse bevrydingsbewegings na dekolonisasie, insluitend, op kontroversiële wyse, sy ekonomiese en vokale steun vir 'n aantal Derde Wêreldse regerings. Hy was die eerste Westerse regeringshoof wat Kuba ná die rewolusie besoek het, en hy het in Santiago 'n toespraak gelewer waarin hy die hedendaagse Kubaanse en Kambodjaanse rewolusionêres geprys het.

Hy was dikwels 'n kritikus van die Verenigde State en die Sowjet-buitelandse beleid en het gebruik gemaak van hewige en dikwels polariserende kritiek om sy verset teen imperialistiese ambisies en outoritêre regimes uiteen te sit, waaronder dié van Francisco Franco van Spanje, Leonid Brezjnef van die Sowjetunie, António de Oliveira Salazar van Portugal en Gustáv Husák van Tsjeggo-Slowakye, asook John Vorster en PW Botha van Suid-Afrika. Sy veroordeling van die die Hanoi-bomaanvalle in 1972, veral die taktiek om dit met die Treblinka-vernietigingskamp te vergelyk, het gelei tot 'n tydelike verkoeling in die verhouding tussen Swede en die Verenigde State.

Die moord op Palme op 28 Februarie 1986 by 'n straat in Stockholm was die eerste sluipmoord op 'n nasionale leier in Swede sedert Gustav III (1792), en het 'n groot impak op Skandinawië gehad. Die plaaslike veroordeelde en verslaafde Christer Pettersson is oorspronklik in die distrikshof skuldig bevind aan die moord, maar is vrygespreek op appèl deur die Svea-appèlhof. Die Sweedse staatsaanklaers het op 10 Junie 2020 'n perskonferensie gehou om aan te kondig dat daar "redelike bewyse" is dat Stig Engström vir Palme vermoor het. Aangesien Engström in 2000 selfmoord gepleeg het, het die owerhede ook aangekondig dat die ondersoek na Palme se dood gesluit sou word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Christer Pettersson

duimnael
**Carl Gustaf Christer Pettersson** (23 April 1947 - 29 September 2004) was 'n Sweedse misdadiger wat 'n verdagte was in die moord op Olof Palme in 1986, die premier van Swede. In 1988 is hy in die distrikshof skuldig bevind aan die moord, maar die volgende jaar op appèl vrygespreek. 

Sweedse staatsaanklaers het op 10 Junie 2020 'n perskonferensie gehou om aan te kondig dat daar 'redelike bewyse' is dat Stig Engström Palme vermoor het. Aangesien Engström in 2000 selfmoord gepleeg het, het die owerhede ook aangekondig dat die ondersoek na Palme se dood gesluit sou word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Voorspel

[thumb|200px|’n Toneel uit die [Italië|Italiaanse rolprent *Appassionata* (1974) van Gianluigi Calderone.]]
**Voorspel** is ’n stel emosioneel en fisiek intieme dade tussen twee of meer mense met die doel om seksuele prikkeling en begeerte vir seks te skep. Hoewel voorspel gewoonlik beskou word as ’n fisieke, seksuele aktiwiteit, kan niefisieke aktiwiteite soos geestes- of verbale speletjies in sommige gevalle ook voorspel uitmaak. Voorspel beteken verskillende dinge vir verskillende mense.

In ’n studie onder sowat 12&nbsp;000 mense uit 27 lande het 63 persent van die mans en 60 persent van die vroue gesê fisieke voorspel is baie belangrik.

Volgens ’n studie onder mense wat in romantiese verhoudings betrokke was, is bevind pornografie en seksuele media speel nie ’n rol in die paartjies se tevredenheid met die lengte van voorspel nie. Individue het nog dieselfde hoeveelheid voorspel benodig om seksueel gestimuleer te raak ondanks wat hulle uit pornografie geleer het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Zawisza Bydgoszcz

duimnael|250px|Oorwinning in die Poolse Beker in 2014
**Zawisza Bydgoszcz** is 'n Poolse is 'n sportklub van Bydgoszcz, Pole, gestig in 1946. Sy naam herdenk 'n legendariese Poolse 15de-eeuse ridder, Zawisza Czarny (Zawisza die Swart). Die klub het baie afdelings: sokker, baan- en veldatletiek, boks, roei, kanovaart, gewigstoot, gimnastiek, skiet en valskermspring.

## Erelys 
**Poolse Beker** **(1)**
:2014
**Poolse Superbeker** **(1)**
:2014

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubwerf
Badorde

thumb|220px|Die Grootkruisster van 'n burgerlike ridder van die Badorde.
**Die Badorde** (Engels: *The Most Honourable Order of the Bath*, voorheen bekend as die *Most Honourable Military Order of the Bath*) is ’n Britse ridderorde wat op 18 Mei 1725 deur George I op die been gebring is. Die naam kom van die Middeleeuse seremonie vir die aanstelling van ’n ridder, waarvan een van die elemente ’n bad was as simbool van reiniging. Die ridders wat so geskep is, was bekend as "Ridders van die Bad". George I het die Ridders van die Bad as ’n militêre orde gestig. 

Die orde bestaan uit die monarg (tans Elizabeth II), die grootmeester (tans Charles, Prins van Wallis) en lede wat in drie klasse ingedeel word:
***Grootkruisridder** of **Grootkruisdame** (GCB)
***Ridder-kommandeur** (KCB) of **Dame-kommandeur** (DCB)
***Genoot** (CB)

Lede behoort tot óf die burgerlike óf die militêre afdeling. Voor 1815 het die orde net uit een klas, **Riddergenoot** (KB), bestaan, maar dit bestaan nie meer nie. 

Ontvangers van die orde is nou gewoonlik senior militêre offisiere of senior staatsdiensamptenare. Lede van die Statebond wat nie onderdane van die koningin is nie en buitelanders kan erelede gemaak word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Eierleier

Die **Fallopiusbuise** of **eierleiers** is deel van die geslagsorgane van die vroulike soogdier. In die buise is sweephare, of silia, wat ’n ryp eiersel van die eierstokke na die baarmoeder vervoer. In gewerweldes wat nie soogdiere is nie, is die ekwivalent **ovidukte**.

Embrio's het twee pare buise wat gamete uit die liggaam sal vervoer; een paar ontwikkel in vroue tot die Fallopiusbuise, baarmoeder en vagina, terwyl die ander paar in mans ontwikkel tot die bytestes en saadleiers.

Gewoonlik ontwikkel net die een paar buise, terwyl die ander paar kleiner raak en eindelik verdwyn.

## Ontwikkeling
thumb|links|210px|Die regterkantse Fallopiusbuis.
Tydens bevrugting voeg die sperm óf ’n X-chromosoom (vroulik) óf ’n Y-chromosoom (manlik) by die X-chromosoom in die eiersel. Dit bepaal die genetiese geslag van die embrio. In die eerste weke van ontwikkeling is geneties manlike en vroulike fetusse "anatomies ononderskeibaar", met primitiewe geslagskliere wat teen die sesde week begin ontwikkel. Die geslagskliere kan tot óf testikels (manlik) óf eierstokke (vroulik) ontwikkel, na gelang van die daaropvolgende gebeure.

Soms heg die sigoot aan die wand van die Fallopiusbuis pleks van die baarmoeder, en dan ontwikkel ’n buitebaarmoerderlike swangerskap.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
Serviks

Die **serviks** of **baarmoedernek** is die onderste deel van die baarmoeder in die vrou. Dit is gewoonlik 2 tot 3&nbsp;cm lank en rofweg rond, maar verander van vorm tydens swangerskap. 

Die serviks is ’n kanaal waardeur spermselle moet beweeg om ’n eiersel te bevrug ná geslagsgemeenskap. Verskeie soorte voorbehoedmiddels het ten doel om die deurgang van semen deur die serviks te blokkeer. Tydens ’n bevalling moet die serviks plat word en uitsit om die fetus toe te laat om deur die geboortekanaal te beweeg. 

## Eksterne skakels
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ovulasie

180px|duimnael|Voortplantingstelsel in die vrou:
1.&nbsp;Nier; 2.&nbsp;Nierbekken; 3.&nbsp;Urienleier; 4.&nbsp;Eierleier; 5.&nbsp;Eierstok; 6.&nbsp;Baarmoeder; 7.&nbsp;Blaas; 8.&nbsp;Serviks; 9.&nbsp;Vagina
**Ovulasie** is die vrystelling van ’n eiersel van ’n vrou se eierstokke. 

Wanneer ’n vrou ovuleer, gewoonlik in die middel van haar menstruasiesiklus, word ’n eiersel van een van die vrou se twee eierstokke ryp en van die eierstok afgestoot, en word die sel dan oor ’n tydperk van drie tot vier dae deur die eierleier na die vrou se baarmoeder vervoer. 'n Gemiddelde eiersel lewe egter net ongeveer 24 uur, dus moet bevrugting reeds in die eierleiers plaasvind, vóór die eiersel die baarmoeder bereik. Oor die algemeen word slegs een eiersel ryp, maar in sommige gevalle word twee (of selfs meer) ryp en, indien albei ná geslagsgemeenskap bevrug word, kan dit tot 'n gewone (nie-identiese) tweeling lei.

Tydens ovulasie word die slym in die baarmoeder dikker en neem dit meer bloed op, vir geval ’n bevrugte eiersel (nou ’n sigoot) daaraan moet heg. Indien geen bevrugting plaasvind nie, moet die baarmoeder die onnodige bloed en slym afskei, wat tot 'n vrou se maandstonde lei.

Ná ovulasie is daar ’n tydsduur van slegs ’n paar uur waartydens die eiersel deur ’n saadsel bevrug kan word. Wanneer ’n man tydens geslagsgemeenskap ejakuleer, stort hy miljoene spermselle in die vrou se vagina, wat dan opwaarts reis en probeer om die eiersel in die eierleier te bevrug deur daarmee te versmelt. Hierdie reis duur tussen 12 en 24 uur. 

Spermselle lewe baie langer as eierselle, van 3 tot 7 dae, dus is die beste kans op bevrugting wanneer die spermselle reeds die eierleiers bereik het wanneer die eiersel afgestoot word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*
Yasuhiro Nakasone

**Yasuhiro Nakasone** (Japannees: 中曽根 康弘 *Nakasone Yasuhiro*, 27 Mei 1918 – 29 November 2019) was 'n Japannese politikus wat van 1982 tot 1987 as die Eerste minister van Japan en president van die Liberale Demokratiese Party gedien het. Hy was langer as 50 jaar lid van die Huis van Verteenwoordigers. Hy was veral bekend daarvoor dat hy die privatisering van ondernemings in staatsbesit deurgedring het, en dat hy die Japannese nasionalisme tydens en na sy termyn as premier help herleef het. Hy het op 27 Mei 2018 100 geword en was die oudste lewende voormalige staatsleier ten tyde van sy dood in 2019.

## Eksterne skakels
Phumulo Masualle

**Phumulo Masualle** is 'n Suid-Afrikaanse politikus. Hy was die Premier van die Oos-Kaapse provinsie sedert sy aanstelling in 2014 tot in Mei 2019. Masualle is 'n lid van die African National Congress (ANC) en dien tans in die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika.
Barbara Creecy

**Barbara Dallas Creecy** (gebore 17 Junie 1958) is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress. Sy is die dienende Minister van Vervoer en was voorheen Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing. Creecy was ook voorheen 'n lid van die Gauteng provinsiale wetgewer en een van die wetgewer se langsdienende lede. In 2004 word sy benoem as die Gautengse LUR vir sport, ontspanning, kuns en kultuur. Sy dien tot 2009 toe sy as LUR vir onderwys aangestel is. Die nuutverkose premier David Makhura het Creecy in 2014 na die portefeulje van Gauteng se finansies verskuif.

## Vroeë lewe
Barbara Dallas Creecy is in Johannesburg gebore. Sy het aan die Universiteit van die Witwatersrand gestudeer en 'n honneursgraad in politieke wetenskap verwerf. Later aan het sy 'n meestersgraad in openbare beleid en bestuur aan die Universiteit van Londen voltooi.

## Politieke loopbaan
Creecy was 'n anti-apatheidsaktivis en het in die ondergrondse strukture van die African National Congress (ANC) gewerk terwyl sy 'n student aan die Universiteit van die Witwatersrand was. Sy het by die Civic Desk van die United Democratic Front gewerk en het kort daarna by 'n NRO aangesluit wat opleiding en organisatoriese ontwikkeling aan vakbonde en gemeenskapsstrukture verleen het. Sy was voorheen 'n lid van die ANC se provinsiale uitvoerende komitee.

Creecy was een van die langsdienende lede van die Gauteng provinsiale wetgewer, aangesien sy in 1994 verkies is. Gedurende haar eerste en tweede termyn het sy gedien as die adjunkhoofsweep sowel as die voorsitter van beide die komitees vir Maatskaplike Ontwikkeling en Onderwys.

In 2004 word sy deur premier Mbhazima Shilowa aangestel as LUR vir sport, ontspanning, kuns en kultuur. Paul Mashatile het in 2008 premier van Gauteng geword en Creecy in haar pos behou.

In Mei 2009 skuif Creecy na die onderwysportefeulje en dien tot in Mei 2014, toe premier David Makhura haar aangestel het as die nuwe LUR vir finansies in Gauteng.

Ná die verkiesing in Mei 2019 word Creecy lid van die Nasionale Vergadering. Die media het bespiegel dat sy in die nasionale departement van finansies aangestel sou word as minister of adjunkminister. Op 29 Mei 2019 benoem president Cyril Ramaphosa haar as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* Amptelike biografie
* Barbara Creecy by ''People's Assembly*.
* Ms Barbara Dallas Creecy by *Parliament of the Republic of South Africa''.
Beweegbare brug

duimnael|Crook Point se beweegbare brug
duimnael|392x392px|George-Washington-brug
'n **Beweegbare brug** (Engels: *bascule bridge*) is 'n brug wat teenoorstaande gewig kan balanseer om gelyk te span sodat verkeer daaroor kan ry. By brûe oor riviere en kanale waarop skepe vaar, moet die vry hoogte (afstand tussen die wateroppervlak en die onderkant van die brug) so groot wees dat skepe ongehinderd daaronder kan deurvaar. 

Waar dit nie moontlik is nie, word beweegbare brûe gebou waarvan die brugdek opgelig of sywaarts beweeg kan word. By draaibrûe draai die brugdek sywaarts: kleiner brûe word met die hand, en groter brûe met masjiene beweeg. By lang brûe is die spit in die middel van die brug, bokant 'n middelpilaar of middelpyler. By ophaalbrûe word die brug of ŉ gedeelte van die brug opgelig om skepe deur te laat. By langer brûe is die brug in twee verdeel. 

Die brug word dan met behulp van staaltoue en teengewigte aan albei kante opgeklap. Die metode waarvolgens brugdekke aan staaltoue gehang word, het dit moontlik gemaak om reuse-afstande te oorbrug. Die afstand tussen die twee stutpilare van die Golden Gate-brug by San Francisco is 1 400 meter. As ŉ mens die staaldraad sou oprol waaruit die reusagtige hoofkabel en die draagkabels bestaan, sou jy die kus van die hele Noord-Amerika daarmee kan omspan. Die hoofkabels is meer as ŉ meter dik. 

Die George-Washington-brug in New York is net so groot. Die stutpilare, wat 200 meter hoog is, weeg elk meer as 20 000 ton – dus drie keer soveel as die Eiffeltoring in Parys. Die vier hoofkabels, wat 950 mm dik is, weeg saam 28 450 ton, dit wil sê soveel as ŉ lynboot. 

## Bronnelys 
* KENNIS, 1980, , volume 4, bl. 755

## Eksterne skakels
Hoërskool Pietersburg

**Hoërskool Pietersburg** is 'n hoërskool in Polokwane (voorheen Pietersburg), Suid-Afrika.

## Noemenswaardige alumni 
* Adolf Malan
* Andries Myburg, predikant
* Christo van Staden, digter
* Deon Fourie, rugbyspeler
* Faraway George, musikant
* Frederik Van Zyl Slabbert, politikus
* Fritz Eloff
* Johnny Hamman
* Lucas Malan, digter
* Lyndon Ferns
* Marthinus van Schalkwyk, politikus
* Pierre de Vos, akademikus
* Pieter Pieterse, skrywer
* Pieter Pistorius, skrywer
* Victor Matfield, rugbyspeler
* Wilhelm Grütter, joernalis

## Noemenswaardige onderwysers 
* Gottfried Franz, skrywer
* Petrus Botha, skrywer

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Akroposthion

Die "akroposthion" (Grieks ακρο, akro, "top" en ποσθη, posthe, "voorhuid") is die deel wat uitsteek van die onderliggende glans in 'n lang voorhuid.

Akroposthion het 'n belangrike rol gespeel onder die antieke Grieke.  Gedeeltelike sigbaarheid van die glans word as ongewens beskou en 'n lang akroposthion het dus 'n teken van beskawing geword. [1]  Op aardewerk uit die Griekse oudheid word mans meestal met 'n baie lang voorhuid voorgestel.  Om die glans te verberg en 'n verlenging van die voorhuid te bewerkstellig deur te rek, is 'n leerband ('n Kynodesme) om die voorhuid vasgemaak en dan om die middel vasgemaak, of om die basis van die penis vasgemaak.
Tempe

**Tempe** is ‘n noordelike woonbuurt van Bloemfontein.

Dit huisves ‘n groot militêre basis met ‘n lughawe bestaande uit twee geteerde aanloopbane en is veral bekend om die opleiding van valskermsoldate. Tot einde Oktoeber 1964 was dit Bloemfontein se lughawe. Op die basis is die Hoërskool Rosenhof en ‘n gholfbaan.

Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is ‘n deel van die plaas Boven Tempe aan die Britse troepe beskikbaar gestel. Na Uniewording het dit ‘n militêre kamp gebly.

Tempe is ‘n naam wat aan die klassieke mitologie ontleen is. Die Tempedal is ‘n kloof in Thessalië in Griekeland.

## Ander Suid-Afrikaanse militêre basissse 
* Thaba Tshwane
* Valhalla
Daneel

**Daneel** is 'n van uit Wes-Vlaandere wat algemeen onder Afrikaners voorkom. Dit kan na die volgende persone verwys:

* Alexander Daneel (1836–1899), predikant
* Elsabé Daneel (gebore Grobbelaar, 1955), aktrise
* George Daneel (1904–2004), predikant
* John Daneel (1865–1940), predikant
* Marthinus Daneel (1869–1937), predikant
* Richard Daneel (gebore 1922), akteur en regisseur

## As eerste naam 
* Daneel Knoetze, Suid-Afrikaanse joernalis en kinematograaf
René Arnoux

**René Arnoux** (gebore 4 Julie 1948 in Pontcharra, Isère, Frankryk), is 'n voormalige Formule Een-renjaer wat van 1978–1989 vir die Martini, Surtees, Renault, Ferrari en Ligierspanne gejaag het. 

## Eksterne skakels 
*René op GrandPrix.com
Carlos Reutemann

**Carlos Alberto Reutemann** (12 April 1942 – 7 Julie 2021), bynaam "Lole", was 'n voormalige Argentynse renjaer wat aan 146 Formule Eenrenne deelgeneem het van 1972–1982. 

Hy het later 'n politikus geword in sy tuisprovinsie, en ook goewerneur van Santa Fe in Argentinië.

## Eksterne skakels
Kasteel van Montsoreau

Die **Kasteel van Montsoreau** () is 'n Renaissance-kasteel wat in die Loire-vallei in die stad Montsoreau in die weste van Frankryk geleë is, 250 kilometer van Parys af. Dit is die enigste van al die Loire-vallei wat in die Loire-rivierbedding gebou is. Sedert 2016 huisves die Kasteel van Montsoreau die Museum van Kontemporêre Kuns, wat gestig is deur die Franse versamelaar van kontemporêre kuns Philippe Méaille. Die versameling verteenwoordig die grootste uitstalling ter wêreld van die radikale konseptualistiese kunstenaars Art & Language.

## Etimologie 
Die kasteel van Montsoreau is vernoem na die rotsagtige gebou waarop dit gebou is, die berg Soreau (Latin: *Monte Sorello / Mons Sorello*).

## Klassifikasies en beskermings 
Die kasteel van Montsoreau word sedert 1862 deur die Franse Ministerie van Kultuur gelys as 'n historiese monument. Die Loire-vallei tussen Sully-sur-Loire en Chalonnes-sur-Loire, waaronder Montsoreau en die kasteel Montsoreau, is bygevoeg tot die UNESCO-wêrelderfenislys in 2000.

## Geskiedenis 
Dit is bekend dat Montsoreau die eerste kasteel is wat in die Loire-vallei gebou is. Dit is gebou deur Jean II de Chambes, die eerste raadgewer van Karel VII van Frankryk. Jean II de Chambes was ook die ambassadeur van Frankryk in Turkye en Venesië. Hy het die kasteel reg teen die oewer van die Loire gebou, soos die Venesiese paleise wat ongewoon is in Frankryk.

## Galery 

File:Anjou Vélo Vintage Château de Montsoreau-Museum of Contemporary Art.jpg
File:Chateau Montsoreau Loire.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art Loire Valley France.jpg|Kasteel van Montsoreau - Museum van Kontemporêre Kuns
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art.jpg
File:Chateau de montsoreau - detail.JPG
File:Château de Montsoreau.JPG
File:Most beautiful villages of the world montsoreau 2.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art sky lantern.jpg

## Argitektuur 
Die argitektoniese styl is die oorgang tussen die middeleeuse argitektuur (militêr) en die Renaissance-argitektuur (koshuis). Die kasteel bestaan ​​uit 25 kamers, 23 oop kaggels en 6 trappe.

## Die historiese terrein 
Daar was drie groot geboue op die berg Soreau:

* 'n Gallo-Romeinse tempel of administrasiegebou.
* 'n Middeleeuse vesting wat deur Eudes I van Blois gebou is, kort daarna deur Fulk III van Anjou herontwerp.
* 'n Renaissance-kasteel wat onmiddellik na die einde van die Honderdjarige oorlog gebou is.

## Eksterne skakels 
*   Amptelike Unesco-bladsy
*  Amptelike webwerf
Kelly Loeffler

**Kelly Loeffler** is 'n Amerikaanse sakevrou en politikus. Sy is die HUB van Bakkt en die gesamentlike eienaar van die vroue basketbalspan *Atlanta Dream* van die ''Women's National Basketball Association''. Loeffler, wat as liberale Republikein beskryf word, is die opvolger van Senator Johnny Isakson.

## Vroeë lewe en loopbaan 
Loeffler het op 'n plaas buite Bloomington, Illinois grootgeword waar haar ouers sojabone en mielies verbou en vee geteel het. Loeffler en Mary Brock het in 2011 die span by Kathy Betty gekoop. Loeffler het oorweeg om haar tydens die 2014 Verenigde State Senaatsverkiesing vir Georgia as kandidaat beskikbaar te stel, maar het besluit om tog nie aan die verkiesing deel te neem nie. In 2018 het sy die Hoof-Uitvoerende-Beampte van Bakkt, wat 'n gereguleerde mark vir Bitcoin bied en'n filiaal van ICE is, geword Loeffler het in 2019 'n veldtog van stapel gestuur om om Johnny Isakson, wat uit die VSA-Senaat bedank het, op te volg. Die dagblad *The Atlanta Journal-Constitution* het in Desember 2019 gerapporteer dat sy deur Goewerneur Brian Kemp as opvolger benoem is.

## Persoonlike lewe 
Loeffler het in 2004 met Jeffrey Sprecher, die HUB van Intercontinental Exchange getrou.

## Verwysings
Jacques Laffite

**Jacques-Henri Laffite** (gebore op 21 November 1943 in Parys) is 'n voormalige Franse Formule Eenrenjaer van 1974 tot 1986. Hy het ses Grand Prix oorwinnings behaal, almal vir die Ligierspan.

Laffite was vanaf 1997 tot 2013 'n Formule 1-TV-aanbieder by TF1.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Bob Hawke

duimnael|Hawke (1987)
**Robert James Lee Hawke** (9 Desember 1929 - 16 Mei 2019) was 'n Australiese politikus wat van 1983 tot 1991 as premier van Australië en leier van die Arbeidersparty gedien het.

## Eksterne skakels 
*"Hawke Swoops into Power" &nbsp;– *Time*, 14 Maart 1983
*Robert Hawke&nbsp;– Australië se Eerste Ministers / Nasionale Argiewe van Australië
*Bob Hawke Prime Ministerial Centre
Bettino Craxi

duimnael
**Benedetto** "**Bettino**" **Craxi** (UK: /ˈkræksi/ *KRAK-see*, Italiaans: [betˈtiːno ˈkraksi], Siciliaanse: [ˈkɾaʃʃɪ]; 24 Februarie 1934 - 19 Januarie 2000) was 'n Italiaanse politikus, leier van die Italiaanse Sosialistiese Party van 1976 tot 1993 en Eerste minister van Italië van 1983 tot 1987. Hy was die eerste lid van die PSI wat die amp beklee het en die derde premier van 'n sosialistiese party. Hy het die derde langste regering in die Italiaanse Republiek gelei en word beskou as een van die magtigste en prominentste politici van die sogenaamde Eerste Republiek.

Craxi was betrokke by ondersoeke wat deur Mani Pulite-beoordelaars in Milaan gedoen is, en uiteindelik skuldig bevind is aan korrupsie en onwettige finansiering van die PSI. Hy het altyd die aanklagte van korrupsie verwerp terwyl hy toegegee het aan die onwettige finansiering wat kostelike politieke aktiwiteite moontlik gemaak het, terwyl die PSI minder finansieel magtig was as die twee groter partye, die Christelike Demokrasie en die Kommuniste. Craxi se regering en party is ook ondersteun deur die toekomstige premier Silvio Berlusconi, 'n media-magnaat en persoonlike vriend van Craxi.

Craxi het sterk bande gehad met baie leiers van die Europese linkse, waaronder François Mitterrand, Felipe González, Andreas Papandreou en Mário Soares en was een van die belangrikste verteenwoordigers van die Mediterreense of Suid-Europese sosialisme. Ondersteuners van Craxi het veral geprys vir sy buitelandse beleid, wat selfgeldend en dikwels tot konfrontasies met die Verenigde State gelei het, oor kwessies soos Palestina, terrorisme en Craxi se noue betrekkinge met Arabiese sosialistiese regerings.

Vanweë sy fisieke grootte is Craxi dikwels die bynaam van sy afskuwers *il Cinghialone* ('The Big Boar'). Hierdie naam is aan hom gegee deur sy jarelange bondgenoot en teenstander op dieselfde tyd, die Christen-Demokratiese leier Giulio Andreotti.

## Verdere leesstof 
* Wilsford, David, ed. *Political leaders of contemporary Western Europe: a biographical dictionary* (Greenwood, 1995) pp 31–44,

## Eksterne skakels 
*  Craxi Foundation webwerf
Boulton Paul Balliol

Die **Boulton Paul Balliol** en die maritieme weergawe **Sea Balliol** is enkelvlerk militêre opleidingsvliegtuie wat ontwikkel is vir die Britse Lugmag en Britse Vloot deur *Boulton Paul Aircraft*. Die vliegtuig is ontwikkel in die laat 1940's en is ontwikkel om die Harvard te vervang. Dit gebruik 'n Rolls-Royce Merlin enjin. Die *Sea Balliol* is ontwikkel vir landing op vliegdekskepe.

Die *P.108 Balliol T.Mk 1* is 'n variant wat ontwikkel is waarvan drie prototipes gebou is. Hulle is aangedryf deur 'n *Armstrong Siddeley Mamba* turboskroef enjin.

## Eksterne skakels
Galleria dell'Accademia in Florence

[duimnael|280px|upright|Michelangelo se *[Dawid (Michelangelo)|Dawid*, 1501-1504]]
Die '''Galleria dell'Accademia di Firenze''', oftewel  in Afrikaans die Galery van die Akademie van Florence, is 'n kunsmuseum wat in Florence, Italië geleë is. Dit is veral bekend as die tuiste van Michelangelo se beeldhouwerk *Dawid*. 

Dit bevat ook ander beeldhouwerke van Michelangelo en 'n groot versameling skilderye van Florentynse kunstenaars uit die tydperk 1300 tot 1600, dit wil sê vanaf die *Trecento* (Die begrip *Trecento* (Italiaanse uitspraak: treˈtʃɛnto; kort vir die Italiaanse begrip *milletrecento* (1300) ) verwys na die 14de eeu in Italiaanse kulturele geskiedenis). tot die laat-Renaissance.

Dit is kleiner en meer gespesialiseerd as die Uffizi, die belangrikste kunsmuseum in Florence. Dit is aangrensend tot die Accademia di Belle Arti di Firenze, oftewel in Afrikaans die *Akademie vir beeldende kunste van Florence* geleë; behalwe vir die naam het dit geen ander verbintenis daarmee nie. 

In 2016 het altesaam 1, 461,185 besoekers dit besoek, wat dit die tweede mees gesogte kunsmuseum in Italië maak na die Uffizi (met 2, 02 miljoen besoekers).

## Geskiedenis
Die Galleria dell'Accademia is in 1784 gestig deur Pietro Leopoldo, Groothertog van Toskane. In 2001 is die *Museo degli strumenti musicali* versameling geopen. Dit bevat musiekinstrumente wat deur Stradivarius, Niccolò Amati en Bartolomeo Cristofori gemaak is.

## Werke
duimnael|Interieur van die museum
Die Galleria dell'Accademia huisves sedert 1873 die oorspronklike *David* deur Michelangelo.  Die werk was derhalwe deel gewees van die Louvre se uitstalling wat vanaf 24 Oktober 2019 tot 24 Februarie 2020 gehou is.

## Verwysings
Tizio

regs|duimnael| 'n Tizio lessenaarlamp
**Tizio** is 'n lessenaarlamp wat in 1972 deur Richard Sapper vir Artemide ontwerp is. In 1979 is dit gekies vir die Compasso d'Oro- toekenning vir industriële ontwerp. Tizio lampe word in die Metropolitaanse Museum van Kuns en die Museum van Moderne Kuns uitgestal.

Die posisie en die rigting van die gloeilamp kan verstel word; danksy twee teenwigte is dit maklik om te beweeg. Twee ander kenmerke van hierdie lamp is die afwesigheid van drade (die twee parallelle arms word gebruik om elektrisiteit na die gloeilamp te gelei - gekonnekteer met snapverbindings wat aan die arms geklink is), en die halogeenlamp, wat voorheen hoofsaaklik in die motorindustrie gebruik is.

Die Tizio is beskikbaar in verskillende groottes en kleure; die oorspronklike, en die algemeen bekendste, is die 50 (met verwysing na die wattverbruik van die gloeilamp) in swart. Die middelgrootte model is die 35, en daar is die bedlampgrootte Mikro (20 Watt). Die Tizio is ook in wit en metaalgrys beskikbaar. Kleure soos gepoleerde aluminium of titanium word per geleentheid in beperkte hoeveehede vervaardig. Daar is ook 'n staanlamp weergawe, die Terra, wat bestaan uit 'n 70 sentimeter hoë voetstuk met dieselfde 11&nbsp;cm deursnee as die basis van die lamp, met die 50 wat aan die bokant bygevoeg word. Die Terra-staanlamp is ook in 'n 10&nbsp;cm deursnee weergawe beskikbaar, wat ooreenstem met die 35 model. 'n Energiebesparende LED-aangedrewe weergawe van die volgrootte model is onlangs by die Tizio-reeks gevoeg. 'n Weergawe van die gewone 50 met 'n horisontale draaibare kop, die Plus, is ook ontwikkel. Die LED-weergawe is met 'n verdofskakelaar toegerus; al die ander weergawes het 'n skakelaar met drie posisies, wat dit moontlik maak om die lamp aan en af te skakel, en dit ook op ongeveer die helfte van die krag te stel.

In die negentigerjare is ontwerpsveranderings aan die bokant van die lamp aangebring - 'n glasbedekking en 'n dun draad wat in 'n klein rooi kraletjie eindig, is bygevoeg.

## Bibliografie 
* Hans Höger. The Tizio-Light by Richard Sapper. Birkhäuser, Basel 1997

## Sien ook 
* Gebalanseerde armlamp

## Verwysings
Clara Petacci

duimnael
**Clara Petacci**, bekend as **Claretta Petacci** (Italiaanse: [klaˈretta peˈtattʃi]; 28 Februarie 1912 - 28 April 1945), was 'n minnares van die Italiaanse diktator Benito Mussolini, en is saam met hom tereggestel deur partisane.

## Familie 
Clara Petacci se vader was Dr. Francesco Petacci, primêre geneesheer van Pous Pius XI. Haar suster was aktrise Miriam di San Servolo (31 Mei 1923 &#x2013; 24 Mei 1991), ook bekend as Miriam Petacci of Miriam Day. Petacci se broer, Marcello Petacci, is saam met Mussolini en Petacci gevange geneem. Eerder as om in Dongo terreggestel te word, is hy geskiet terwyl hy probeer ontsnap het.

## Verhouding met Mussolini 
Petacci het 'n jarelange verhouding met Mussolini gehad terwyl hy getroud was Rachele Mussolini. Petacci was 28 jaar jonger as Mussolini.

'n Deel van hul korrespondensie is nog steeds die onderwerp van 'n dispuut met die Nasionale Argief, gebaseer op privaatheid.

## Dood 
[duimnael|Die lyke van Bombacci, [Benito Mussolini|Mussolini, Clara Petacci, Pavolini and Starace in Piazzale Loreto, 1945]]
Op 27 April 1945 is Mussolini en Petacci gevange geneem deur partisane terwyl hulle reis in 'n konvooi van Italiaanse Sosiale Republiek lede.

Op 28 April is sy en Mussolini geneem na Mezzegra en geskiet. Die volgende dag is die lyke van Mussolini en Petacci na die Piazzale Loreto in Milaan gebring en onderstebo gehang voor 'n vulstasie. Die lyke is gefotografeer terwyl 'n skare hul woede teenoor hulle toon.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Convair R3Y Tradewind

Die **Convair R3Y Tradewind** is 'n Amerikaanse vliegboot van die 1950's wat ontwerp en gebou is Convair. Dit is toegerus met *Allison T40* turboskroef motors.

## Eksterne skakels
Willem van Oranje

**Willem I, Prins van Oranje** (24 April 1533 – 10 Julie 1584), ook bekend as **Willem die Swyger** of **Willem die Stille** of meer algemeen bekend as **Willem van Oranje**, was die hoofleier van die Nederlandse Opstand teen die Spaanse Habsburgs, wat die oorsaak was van die Tagtigjarige Oorlog (1568–1648) en gelei het tot die formele onafhanklikheid van die Verenigde Provinsies in 1581. Hy is gebore uit die Huis van Nassau as Hertog van Nassau-Dillenburg. Hy het in 1544 die Prins van Oranje geword en is daardeur die stamvader van die Huis van Oranje-Nassau en die voorganger van die monargie van die Nederlande. Hy is binne Nederland ook bekend as 'Vader van die Vaderland'.

Willem was 'n vermoënde edelman en het oorspronklik die Habsburgs gedien as lid van die hof van Margaret van Parma, goewerneur van die Spaanse Nederlande. Hy was ongelukkig met die sentralisasie van politieke mag weg van die plaaslike klasse, asook met die Spaanse vervolging en onderdrukking van Nederlandse Protestante. Hy het derhalwe by die Nederlandse opstand aangesluit en teen sy voormalige meesters gedraai. Hy was die mees invloedryk en polities bedrewe van die rebelle en het die Nederlanders tot verskeie suksesse gevoer tydens die oorlog teen die Spanjaarde. Hy is in 1580 deur die Spaanse koning voëlvry verklaar en is in 1584 deur Balthasar Gérard (ook "Gerardts" gespel) in Delft vermoor.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Opstand van die Nederlande
* Die Huis van Oranje-Nassau en die Nederlandse geskiedenis   
* Willem van Oranje. Nederlandse-geskiedenis webblad 
* Die Volledige Korrespondensie van Willem I van Oranje. Digitale argief by die Huygens Instituut vir Nederlandse Geskiedenis.
Stadhouer

[duimnael|[Willem van Oranje was 'n stadhouer gedurende die Nederlandse Opstand teen die Spaanse Ryk gewees.]]
In die Lae Lande was 'n **stadhouer** (Nederlands: *stadhouder*; Nederlandse fonetiese uitspraak: ˈstɑtˌɦʌudər) 'n amp van rentmeesterskap. Die houer van die amp was aanvanklik as 'n aangewese middeleeuse amptenaar bekend, en daarna as 'n nasionale leier. Die stadhouer was die plaasvervanger van die plaaslike hertog of graaf van 'n provinsie gedurende die Boergondiese en Habsburgse tydperke (1384 - 1581/1795). Die titel is gebruik vir die beampte wat daarmee getaak is om vrede en orde in die vroeë Nederlandse Republiek te handhaaf, wie soms  die *de facto* staatshoof van die Nederlandse Republiek gedurende die 16de tot 18de eeu geword het, en wat effektiewelik 'n oorerflike rol was. Vir die laaste halwe eeu van sy bestaan het dit 'n amptelike oorerflike rol geword, en dus as 'n monargie (hoewel nie 'n monargiese titel nie) onder Prins Willem IV gefunksioneer. Sy seun, prins Willem V was die laaste *stadhouer* van die republiek, wie se eie seun, koning Willem I die eerste koning van Nederland sou word. Die Nederlandse monargie is slegs verlangs verwant aan die eerste *stadhouer* van die jong Republiek, Willem van Oranje - wat die leier van die suksesvolle Nederlandse Opstand  teen die Spaanse Ryk was. Sy afstammingsleer het egter met Willem III van Engeland uitgesterf. Die titel *stadhouer* is ongeveer vergelykbaar met Engeland se historiese titel, *Lord Lieutenant*.

## Etimologie 
*Stadhouer* beteken *rentmeester* of in losser betekenis, *opsigter*. Die deelkomponente daarvan kan letterlik as *plekhouer* vertaal word (in moderne Nederlands dra *stad* dieselfde betekenis as die Afrikaanse woord *stad*, maar die ouer betekenis van *stad* - ook *stede* - was *plek*, en dit is aanduidend van die Engelse woord *"stead"*, soos bedoel in die betekenis van "in plaas van"). Dit was 'n term wat in gebruik was vir 'n *opsigter*. 

## Bronne 
**Van Dale Etymologisch Woordenboek* (Nederlandse etimologie, in Nederlands)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*WorldStatesmen – the Netherlands
*Simon Schama – Patriots and Liberators: : Revolution in the Netherlands, 1780–1813
*Dutch language Wikipedia: List of stadtholders
Ware noord

**Ware noord** (ook bekend as die **geodetiese noorde**) is die rigting met die Aarde se oppervlak langs na die geografiese Noordpool, of ware Noordpool.

Die geodetiese noorde verskil van die magnetiese noorde (die rigting waarin ’n kompas na die magnetiese noordpool wys) en die kaartnoorde (noord volgens die lyne van ’n kaart). Geografiese ware noord verskil ook baie effens van "astronomiese" ware noord (gewoonlik met ’n paar boogsekondes) omdat die plaaslike swaartekrag dalk nie presies na die Aarde se draaias wys nie. 

Die rigting van die astronomiese ware noorde word in die lug aangedui deur die noordelike hemelpool. Dit is binne sowat 1° van die posisie van Polaris, sodat dit lyk of die ster in ’n baie klein sirkel in die lug beweeg. Vanweë die aksiale presessie van die Aarde roteer ware noord in ’n boog met betrekking tot die sterre wat sowat 25&nbsp;000 jaar duur om te voltooi. Omstreeks 2100-'02 sal Polaris op sy naaste aan die hemelnoordpool wees. Vega was omstreeks 12000 v.C. die noordelike poolster en sal dit omstreeks 13727 n.C. weer wees.

## Verwysings 
## Bronne
*
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Willem I van Nederland

**Willem I** (Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau; 24 Augustus 1772 – 12 Desember 1843) was 'n Prins van Oranje; die eerste koning van Nederland en groothertog van Luxemburg.

Hy was van 1803 tot 1806 die heerser van die Prinsdom van Nassau-Oranje-Fulda en van 1813 tot 1815 van die prinsdom van Oranje-Nassau. In 1813 verklaar hy homself as soewereine prins van die Verenigde Nederlande. Hy het homself op 16 Maart 1815 tot koning van Nederland en hertog van Luxemburg uitgeroep. In dieselfde jaar op 9 Junie word Willem I ook die groothertog van Luxemburg en na 1839 was hy ook die Hertog van Limburg. 

Na sy abdikasie in 1840 het hy homself voorgehou as Koning Willem Frederick, graaf van Nassau.

## Verdere leeswerk
* Caraway, David Todd. "Retreat from Liberalism: William I, Freedom of the Press, Political Asylum, and the Foreign Relations of the United Kingdom of the Netherlands, 1814-1818" PhD verhandeling, Universiteit van Delaware, 2003, 341 bladsye. Abstrak: *Dissertation Abstracts International* 2003, Vol. 64 Uitgawe 3, bl. 1030-1030
* Kossmann, E. H. *The Low Countries 1780–1940* (1978) hoofstukke 3-4

## Eksterne skakels
* Willem I, Koning (1772-1843)  by die Nederlandse Koninklike Huis webtuiste

## Notas
Consolidated Vultee XP-81

Die **Consolidated Vultee XP-81** (later bekend as die **ZXF-81**) is 'n ontwikkelingsprojek van *Consolidated Vultee Aircraft Corporation* om 'n enkelsitplek, langstrek metgesel vegvliegtuig te bou. Hierdie vliegtuig het 'n kombinasie van 'n turbostraal en turboskroef motor gebruik. Die projek het groot moontlikhede ingehou maar was be-eindig weens die Tweede Wêreldoorlog wat tot 'n einde gekom het sowel as die beskikbaarheid van geskikte enjins.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Willemiet

duimnael|alt=Flag of the Orange Order|upright|Die pers ster van die *Willemiet*leër is die vlag van die hedendaagse Oranjeorde
duimnael|regs|*Stoke House* (1695) in *Vitruvius Britannicus I* (1715)
'n **Willemiet** was 'n volgeling van Koning Willem III van Engeland, wat vir Koning Jakobus II en VII tydens die Glorieryke Rewolusie afgesit het. Willem, die Stadhouer van die Nederlandse Republiek, het met die steun van die Engelse Whigs vir Jakobus vervang. 

Een van Willem se doelstellings was om Engeland se toetrede tot sy Liga van Augsburg teen Frankryk in die Negejarige Oorlog te verseker. Vir Willemiete in Engeland, Skotland en Ierland is Willem gesien as 'n waarborg vir onderskeidelik burgerlike en godsdienstige vryheid en van die Protestantse monargie teen Katolieke Absolutisme. 

Die term "Willemiet" word ook gereeld gebruik om te verwys na Willem se multi-nasionale leër in Ierland tydens die Willemiet-oorlog in Ierland van 1689-91. In Ierland self is Willem hoofsaaklik ondersteun deur Protestante, en teengestaan deur die inheemse mense en die Anglo-Ierse Katolieke Jakobiete wat Jakobus ondersteun het. Nadat Jakobus II in 1685 die troon bestyg het, het hy toegesien dat Richard Talbot, 1ste graaf van Tyrconnell, vir Protestante met Katolieke in regeringsposte vervang. Die Koninklike Ierse Leër is ook gesuiwer van protestante en deur Katolieke offisiere en soldate vervang. Die Ierse paramilitêre eenhede is ontwapen en die wapens waarop beslag gelê is, is aan Katolieke uitgereik. 

Die Ierse Protestante het in 1689 in reaksie hierop hul eie Leër van die Noorde gevorm, Willem van Oranje tot koning verklaar en begin om die vestings rondom Cork te beset, veral in Ulster. Die Ierse Jakobiet Leër kon egter weer beheer neem en het Bandon ingeneem. Hulle het die Leër van die Noorde tydens die Beleg van Dromore verpletter. Kort voor lank het slegs Derry en Enniskillen nog uitgehou.

Na hierdie vroeë terugslae het die Willemiet-magte 'n reeks oorwinnings tydens die oorlog behaal en in 1689 vir Derry verdedig en Carrickfergus beset. Gevolglike gevegte tydens die Slag van Boyne en die Slag van Aughrim het teen 1691 gelei tot 'n beslissende oorwinning tydens die Beleg van Limerick.

Willem het in 1690 self sy magte gelei by Boyne. Dit word herdenk in skilderye soos Benjamin West se *The Battle of the Boyne*. Hy word steeds uitgebeeld in die ikonografie van die Oranjeorde, wie se naam afkomstig is van Willem se dinastie, die Huis van Oranje-Nassau.

Willemiet-argitektuur word soms toegepas tot laat-Stuartse argitektuur wat gebou is in die tydperk van ongeveer 1690 - 1710 in die tipiese konserwatiewe Engelse tradisie wat onder Charles II deur Hugh May en Christopher Wren opgerig is, en waarvan Belton House, Lincolnshire, en die voormalige Stoke Edith House, Herefordshire tipiese voorbeelde van is. Sulke kompakte huise pas nie maklik binne die konvensies van Engelse barokargitektuur nie. 

Die *Willemiet Pers Ster* is tans nog deel van die vlag van die Oranjeorde in Noord-Ierland .

## Notas
## Bronne
*J.G. Simms, *Jacobite Ireland*, London 1969