open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaap Adare

**Kaap Adare** (Engels: *Cape Adare*) is 'n historiese en winderige bank aan die Rosssee in Victorialand in Antarktika. Die klipperige strand is die tuiste van een van die grootste kolonies Adeliepikkewyne in die Rosssee met byna 'n kwartmiljoen broeipare. Dit vorm die een punt van die Transantarktiese Berge wat Antarktika in twee deel.

e op 'n ysduin by Kaap Adare – foto deur George Murray Levick, 1911]]
e by Kaap Adare]]
Kaap Adare is een van die hoofsetels van vroeë menslike aktiwiteit in Antarktika en 'n belangrike simbool van die Heroïese era van Antarktiese verkenning. Die eerste permanente struktuur op Antarktika is hier opgerig vir die Carsten Borchgrevink-ekspedisie van 1899. Danksy die volgehoue restourasie van die afgeleë hut het dit behoue gebly. Nicolai Hansen, die eerste mens wat in Antarktika begrawe is, het tydens die ekspedisie gesterf en is volgens sy versoek begrawe hoog op 'n rif wat oor Kaap Adare en die see uitkyk. Die graf word aangedui deur 'n klein kruis.

Robert Falcon Scott en sy geselskap het in 1911 by Kaap Adare vertoef. Die hut van Scott se Noordelike Ekspedisie is 30 meter noord van Borchgrevink se hut geleë. Dit bestaan uit die oorblyfsels van 'n hut wat in Februarie 1911 gebou is vir die Noordelike Geselskap, onder leiding van V.L.A. Campbell, van Scott se Brits-Antarktiese (Terra Nova)-ekspedisie (1910-1913) wat in 1911 daar oorwinter het. Behalwe dié geboue is daar talle ander historiese oorblyfsels in die gebied. Dit sluit in stoordepots, 'n toiletstruktuur, twee ankers van die skip *Southern Cross*, 'n ysanker van die skip *Terra Nova* en steenkoolbrikette. Verdere historiese items is in guano begrawe.

## Eksterne skakels 
* South-Pole.com - Carsten Borchgrevink
* SCAR Bulletin No 132, Januarie 1999
Martin-de-Viviès

**Martin-de-Viviès** is die hoofstad van die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede aan die Noordkus van Amsterdameiland in die Indiese Oseaan, geleë by 37°48'S, 77°34'O. Die basis bied huisvesting aan 20 wetenskaplikes en ander personeel. Dit in gebruik sedert 1 Januarie 1981 en vervang die eerste stasie, La Roche Godon.
Wetenskaplikes en ander besoekers wat 'n jaar op die eiland spandeer staan as *les hivernants* (die oorwinteraars) bekend. Geriewe en aktiwiteite wat die lewe in die afgeleë nedersetting meer draaglik maak sluit in 'n gimnasium, 'n running track, fietse, fotografie en so nou en dan 'n pot pétanque. Om te vermy dat die kleine groepie mense wat lank met mekaar moet saam werk en leef aan kajuitkoors begin ly, reël die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede (TAAF) owerheid jaarlikse weeklange middel-winterfeeste (Frans: *La Midwinter*) wat op 21 Junie – wintersonstilstand in die Suidelike Halfrond– op al drie TAAF wetenskaplike basisse (Amsterdam- , Crozet- en Kergueleneilande). Feesaktiwiteite sluit in: eiergooi, boogskiet, bordspeletjie, filmvertonings (16mm), verskei resiese  (insluitend 'n course des garçons de café), tafeltennis, pétanque, fietsry, 'n piekniek, middeleeuse feesmaal, braai, pannekoekpartytjie, amateuraand en 'n bonfire wat as die *Feu de la Saint-Jean à la Cale* bekend staan.

Die laboratoria op die eiland is:
* Die weerstasie
* Laboratorium vir Physiochemistry of the Atmosphere - (RACEA), wat metings van die lug op monsters vry van die besoedeling  
* Die Geofiesieselaboratorium wat die aarde se magnetiese veld meet

## Eksterne skakels 
* beeld van Martin de Vives
* La Midwinter 94
Dordrecht, Nederland

thumb|Die stadsaal
thumb|Die Grote Kerk
thumb|Die spoorbrug oor die Ou Maas
thumb|Die Moerdijkbrûe
thumb|Die Dordtse Biesbosch

**Dordrecht** is 'n stad in Nederland met sowat 120&nbsp;000 inwoners (2022) en 'n oppervlakte van sowat 99&nbsp;km². Die stad - die inwoners noem hul stad meestal Dordt - is geleë in die uiterste suide van die provinsie Zuid-Holland en vorm ook die suidpunt van die Randstad. Dordrecht is met sy inwoners die vyfde grootste munisipaliteit van die provinsie en is deel van die metropolitaanse agglomerasie Drechtsteden.

Die stad lê op die plek waar die Beneden-Merwede-rivier in die Noord en die Ou Maas verdeel. Die munisipaliteit sluit die hele Eiland van Dordrecht in; die Moerdijkbrûe oor die Hollandsch Diep vorm die verbinding met die provinsie Noord-Brabant.

Dordrecht beskik oor sewe museums, vier polisiestasies, twee brandweerkasernes, twee hospitale en 'n gevangenis (Gevangenis Dordrecht). 'n Klein deel van die nasionale park Die Biesbosch lê in die Dordrecht-munisipaliteit.

In hierdie munisipaliteit word Dordts gepraat, wat is 'n Zuid-Hollandse dialek.

## Plekke 
Dordrecht · Dubbeldam · Kop van 't Land · Tweede Tol · Wieldrecht · Willemsdorp

## Geskiedenis 
Dordrecht is die oudste stad van die vroeëre gewes Holland. Die stad is vir die eerste keer in 'n teks uit die twaalfde eeu vermeld, toe die stad nog as Thuredrech aangewys is, en het in 1220 stadsregte gekry. In die Middeleeue ontwikkel die stad as belangrike handelstad en bergplek en was dit een van die ses grootste stede van Holland. Later het die belang van die stad afgeneem, maar die middestad herinner nog altyd aan hierdie ryk verlede.

In die begintyd van die Tagtigjarige Oorlog is in 1572 in Dordrecht 'n vergadering van die state van die gewes Holland gehou, waarby Willem van Oranje as stadhouer het erken en Holland hulleself onafhanklik het verklaar. Later is in 1618 en 1619 in hierdie stad die Calvinistiese Sinode van Dordrecht gehou.

## Sport 
Dordrecht beskik oor 'n professionele sokkerspan: FC Dordrecht, wat in die Eerste divisie meeding.

## Munisipale raad 
Verkiesings sedert 2002

¹ Verenigde Senioren Partij Dordrecht

² Eco-Dordt is in 2010 met D66 saamgegaan.

## Boorlinge 
* Adriaen van der Stel (1605–1646), goewerneur van Nederlands-Mauritius
* Johan de Witt (1625–1672), pensioenaris van Dordrecht en raadspensioenaris van Holland
* Aert de Gelder (1645–1727), skilder
* Dirk van der Hoff (1814–1881), Suid-Afrikaanse predikant

## Susterstede 
* Bamenda, Kameroen
* Dordrecht, Oos-Kaap, sedert 23 Maart 2006
* Hastings, Verenigde Koninkryk
* Recklinghausen, Duitsland
* Warna, Bulgarye

## Naburige munisipaliteite 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Plaatsengids (beskrywing)
* AlleCijfers (statistiek)
Antarktiese navorsingstasie

duimnael|regs|500px|Antarktiese navorsingstassies en gebiedsaansprake

Die bevolking van Antarktika word op minstens 1&nbsp;000 geraam. Die getal wissel per seisoen. Die vasteland het geen permanente bewoners nie, maar verskeie lande het permanente **Antarktiese navorsingstasies** – onder meer:

* Stasie Palmer, Anvers Island (VSA)
* Suidpoolstasie Amundsen-Scott, Suidpool (VSA)
* Stasie Kasey, Vinkennesbaai (Australiese Antarktiese divisie)
* Stasie Davis Princess Elisabethland (Australiese Antarktiese divisie)
* Stasie Dumont d'Urville (66°40' S, 140°00' O) Frankryk
* Ondersoekstasie Halley (75°35' S, 26°34' W) Brits-Antarktiese ondersoek
* Ondersoekstasie Rothera (67°34' S, 68°08' W) Brits-Antarktiese ondersoek
* Stasie Maitri, (70°45,58' S, 11°43,56' O) by die Shirmacher Regio Indiese Antarktiese program)
* Stasie Marambio, Seymour-Marambio-eiland (Argentinië)
* Stasie McMurdo, Rosseiland (VSA)
* Macquarie-eiland (Australiese Antarktiese divisie)
* Stasie Mawson, Mac Robertsonland (Australiese Antarktiese divisie)
* Station Georg von Neumayer, (70°39' S, 08°15' W) (Atka-Baai) (Alfred Wegener-instituut, Duitsland)
* Basis Scott, Rosseiland (Nieu-Seeland)
* Rothera (67° S, 68° W) Brits-Antarktiese ondersoek
* SANAE (Suid-Afrikaanse Nasionale Antarktiese Ekspedisies) in Koningin Maud-land
* Stasie Bernardo O'Higgins, Antarktiese Skiereiland, Chileense leër
* Stasie Eduardo Frei Montalva, Koning George-eiland, Chileense lugmag
* Wostok, Antarktika (78°28' S en 106°48' O) (Rusland)
Antarktiese pêrelkruid

**Antarktiese pêrelkruid** (*Colobanthus quitensis*), is een van die min blomplante wat in die Antarktiese gebied aangetref word. Dit kom voor op die kontinentale rand sowel as die suid-Orkneyeilande en die Suid-Shetlandeilande. Antarktiese pêrelkruid het 'n kussingagtige groeiwyse. Dit lyk amper mosagtig met wit blomme. Dit bereik 'n hoogte van omtrent 5&nbsp;cm (2 duim). Die Antarktiese pêrelkruid en Antarktiese smele verskil van ander plante in die opsig dat hulle 'n baie eenvormige flavonoïedbedekking het wat as 'n sonskerm teen Ultra-Violetstraling dien.

As gevolg van 'n onlangse opwaartse neiging in gemiddelde temperatuur ontkiem meer saad wat groot getalle saailinge en plante meebring. Die neiging word toegeskryf aan globale verhitting. Verslae dui 'n vyfvoudige vermeerdering in die plante aan wat hulle gebied verder suid uitgebrei het en groter oppervlaktes dek waar ook al hulle aangetref word. Die spesie kom verder suid as 56 grade S voor.

## Sien ook 
* Antarktiese smele

## Eksterne skakels 
* Climatehotmap.org inskrywing oor Antarktiese pêrelkruid 
* kennislink.nl – Antarktiese flora en fauna
* British Antarctic Survey – Terrestrial Plants 

## Voetnotas
Antarktiese smele

**Antarktiese smele** of **Antarktiese haargras** (*Deschampsia antarctica*)  is een van slegs twee inheemse blomplante in Antarktika (die ander is Antarktiese pêrelkruid).

As gevolg van 'n onlangse opwaartse neiging in gemiddelde temperatuur ontkiem meer saad wat groot getalle saailinge en plante meebring. Die neiging word toegeskryf aan globale verhitting. In die geval van Antarktiese smele dui verslae  'n vyf-en-twintig-voudige vermeerdering in die plante aan wat hulle gebied verder suid uitgebrei het en groter oppervlaktes dek waar ook al hulle aangetref word. Die spesie kom verder suid as 56 grade S voor.

## Sien ook 
* Antarktiese pêrelkruid

## Eksterne skakels 
* Climatehotmap.org inskrywing oor Antarktiese pêrelkruid 
* kennislink.nl - Antarktiese flora en fauna
* British Antarctic Survey - Terrestrial Plants 
* University of Canterbury (NZ): Gateway Antarctica - Adaption to the Cold
Rugkoorddiere

Die **Rugkoorddiere** of **Chordata** is 'n filum in die koninkryk Animalia (diere) wat gewerweldes, maar ook ’n groep naverwante ongewerweldes, insluit. Die gemeenskaplike eienskap van al hierdie diere is dat hulle óf tydelik óf blywend in besit is van 'n chorda dorsalis (rugkoord), dorsale senukoord, kieusplete, endostiele en 'n stert wat verby die anus strek. 

## Kladogram 
Die Chordata is 'n deel van die Deuterostomia

## Subfilums 
Die filum Chordata word onderverdeel in drie subfilums:
* Cephalochordata – Die dier het ’n rug- en senukoord, maar geen werwels nie.
* Tunicata – Die larwe het ’n rug- en senukoord, maar dit verdwyn meestal teen volwassenheid.
* Vertebrata – Buiten by die slymprik is die dorsale senukoord omring deur kraakbeenagtige of beenagtige werwels. Die rugkoord is gewoonlik verklein of afwesig in die volwassene.

Die Rugkoorddiere en twee susterfilums, die Hemichordata en Echinodermata, vorm die superfilum Deuterostomia.

Daar word bespiegel dat die filum ontstaan het as gevolg van pedomorfisme wat in ’n primitiewe dier soos ’n spons of koraal plaasgevind het. Die bestaande groepe Chordata is verwant soos in die filogenetiese boom hieronder aangetoon word.

* Filum **Chordata**
** Subfilum **Cephalochordata** (lansetvissies)
*** Klas **Leptocardii** (lansetvissies)
** Klade **Olfactores**
*** Subfilum **Tunicata** (Urochordata) – (manteldiere; 3&nbsp;000 spesies)
**** Klas **Ascidiacea**
**** Klas **Thaliacea**
**** Klas **Appendicularia**
**** Klas **Sorberacea**
*** Subfilum Craniata (diere met skedels)
**** Subfilum **Myxini** (slymprikke)
**** Subfilum **Vertebrata** (diere met rugwerwels)
***** Klas **Cephalaspidomorphi** (lampreie)
***** Klas **Conodonta** †
***** Gnathostomata (gewerweldes met kake)
****** Klas **Chondrichthyes** (kraakbeenvis)
****** Teleostomi (vis met gebeendere, ~ Osteichthyes)
******* Klas **Acanthodii**
******* Klas **Actinopterygii** (straalvinvisse)
******* Klas **Sarcopterygii** (vleisvinvisse)
******** Superklas Tetrapoda (vierpotige gewerweldes)
********* Klas **Amphibia** (amfibieë)
********* Amniota (vierpotige gewerweldes met amniotiese eiers)
********** Klas **Synapsida** (soogdieragtige tetrapode)
*********** Klas **Mammalia** (soogdiere)
********** Klas **Sauropsida** (die hedendaagse reptiele en voëls)
*********** Subklas Anapsida
************ Orde Testudines (skilpaaie)
*********** Subklas Diapsida
************ Orde Lepidosauria (akkedisse, slange en die tuatara, 'n likkewaanagtige dier van Nieu-Seeland)
************ Archosauria
************* Orde Crocodilia (krokodille, alligators, kaaimanne, en gawiale)
************* Superorde Dinosauria
************** Klas **Aves** (voëls)

## Notas
Swart week

**Swart week** (Engels: *Black Week*; Afrikaans en Nederlands:*Triomfweek*) verwys na 'n tragiese week vir die Britse magte tydens die Tweede Vryheidsoorlog van 10 tot 15 Desember 1899. Die Britte het 'n reeks nederlae gely by Magersfontein, Stormberg en Colenso. 

By die Slag van Stormberg op 10 Desember, het die Britse Generaal Sir William Gatacre in bevel van 3&nbsp;000 troepe om die Boerinvalle in die Kaapkolonie te verjaag, probeer om 'n spoorwegaansluiting omtrent 50 myl (80 km) suid van die Oranjerivier te buit. Maar Gatacre probeer om die Oranje-Vrystaat boere se stellings aan te val deur teen 'n styl rotshang uit te klim. Hy verloor 135 dooie en gewonde soldate asook twee kanonne in die geveg, en meer as 600 Britse troepe word deur die Boere krygsgevange geneem. 

By die Slag van Magersfontein op 11 Desember het 14&nbsp;000 Britse troepe onder bevel van Luitenant-Generaal Methuen probeer om hulle weg oop te veg om Kimberley te bevry. Die Boere se aanvoerders, Generaals Koos de la Rey en Piet Cronje, het egter 'n plan bedink waarvolgens loopgrawe op 'n ongewone plek gegrawe is om die Britte te flous en die boerskutters groter vuurreik  te gee. Die plan het gewerk. Die Britte is beslissend verslaan met 120 Britse soldate dood en 690 gewond, wat hulle verhoed het om die beleërings van Kimberley en Mafeking te beëindig. 

Maar die laagtepunt van Swart-week vir die Britte was die Slag van Colenso op 15 Desember toe 21&nbsp;000 Britse troepe, onder bevel van Generaal Redvers Buller, probeer het om die Tugelarivier oor te steek om Ladysmith te bevry waar 8&nbsp;000 Transvaalse Boere, onder bevel van Generaal Louis Botha, hulle ingewag het. Deur 'n kombinasie van artillerie en akkurate geweervuur het die Boere die Britse pogings om die rivier oor te steek suksesvol beveg. Die Britte het 'n verdere 1&nbsp;127 ongevalle gely. Hulle is ook tydens die terugval gedwing om 10 kanonne agter te laat wat die Boere gebuit het nadat hulle slegs 40 ongevalle gely het.
Aruba

**Aruba** (Nederlands: [aːˈrubaː] of [aːˈrybaː], ; Papiaments: [aˈruba]), amptelik die **Land Aruba** (Nederlands: *Land Aruba*; Papiaments: *Pais Aruba*), is 'n eilandstaat in die Karibiese See en behoort tot die ABC-eilande net noord van Venezuela. Tot in 1986 het Aruba deel uitgemaak van die Nederlandse Antille, maar dié eiland is sedert 1 Januarie 1986 'n outonome land binne die Koninkryk van die Nederlande. Sedert die ontbinding van die Nederlandse Antille in 2010 is dit grondwetlik gelykwaardig aan Curaçao, Nederland en Sint Maarten.

[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Aruba]]
duimnael|links|Kaart van Aruba
Die amptelike tale is Nederlands en Papiaments (die volkstaal); ander tale wat gepraat word is Spaans en Engels. Die hoofstad en grootste stad is Oranjestad. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 180&nbsp;km² en het in 2022 'n bevolking van 106&nbsp;739 gehad.

## Etimologie 
Daar bestaan verskeie teorieë oor die oorsprong van die naam "Aruba":
* Van die Spaanse *Oro hubo* wat beteken "daar was goud"

## Galery 

Lêer:Oranjestad 2009 017.jpg
Lêer:Oranjestad 2009 013.jpg
Lêer:Oranjestad 2009 002.jpg
Lêer:Oranjestad 2009 021.jpg
Lêer:Oranjestad 2009 008.jpg
Lêer:Oranjestad 2009 019.jpg

## Verwysings 
## Bronnelys 
; Algemeen
*  
*  

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike webwerf van Aruba se regering
Aktueerder

[duimnael|regs|225px|'n Deels swenkbare aktuator op 'n [vlinderklep]]

'n **Aktueerder** is 'n toestel wat invloed op sy omgewing kan uitoefen.

## Kunsmatige intelligensie 
'n **Aktueerder** in kunsmatige intelligensie is die meganisme waardeur 'n agent op 'n omgewing inwerk. Die agent kan óf 'n kunsmatig-intelligente agent wees of enige ander outonome wese (mens, dier, en so meer)

'n Meganisme wat iets in 'n outonome aksie omskep, word 'n aktueerder genoem.

Voorbeelde van aktueerders van verskeie agente sluit in:

* Aktueerder: mens – Agente: arms, hande, vingers, bene
* Aktueerder: onderdeeluitsoekrobot – Agente: vatmeganisme, bewegende onderdele. Voorbeelde sluit solenoïdes en stemspoelaktueerders in.

## Ingenieurswese 
In **ingenieurswese** is **aktueerders** 'n onderafdeling van **omsetters**. 'n Omsetter is apparaat wat 'n intreesein (hoofsaaklik 'n elektriese sein) na beweging omskakel. Elektriese motors, pneumatiese aktueerders, hidroliese suiers, releës, kam-aandrywers, piëzo-elektriese aktueerders, termiese koppels, digitale mikrospieëlapparate en elektroaktiewe polimere is 'n paar voorbeelde van sulke aktueerders.

Motors word meestal gebruik wanneer sirkulêre beweging benodig word, maar kan ook vir lineêre toepassings gebruik word, deur omskakeling van sirkulêre na lineêre beweging te bewerkstellig met 'n bout- en skroefomsetter. Daarteenoor is sekere aktueerders intrinsiek lineêr, soos piëzo-elektriese aktueerders.

In virtuele instrumentasie is aktueerders en sensore die hardewarekomplemente van virtuele instrumente. Rekenaarprogramme van virtuele instrumente gebruik aktueerders om op objekte van die egte wêreld in te werk.

## Bron 
* Vertaal vanuit :en:Actuators
Stirling Moss

**Sir Stirling Moss OBE** (* Londen, 17 September 1929 – 12 April 2020) was 'n Britse renjaer. Hy was die seun van Alfred Moss wat die veertiende plek behaal het in die Indianapolis 500-wedren van 1924.

[duimnael|links|Moss in 'n Lotus by die [Nürburgring in 1961]]
duimnael|links|Moss in 'n Mercedes-Benz W196 by Goodwood 2014
Stirling Moss was 'n pionier in die Britse Formule Een-wedrenbedryf en word as een van die beste renjaers beskou wat nooit die Wêreldkampioenskap vir renjaers kon wen nie. Hy het tussen 1955 en 1958 vier keer die tweede plek behaal.

Moss het 194 van sy 497 wedrenne tussen 1948 en 1962 gewen, wat 16 Formule Een Grand Prix-oorwinnings insluit. Vir Moss was die manier waarop die stryd gevoer word net so belangrik as die uitslag en sy goeie sportmangees het hom moontlik die Wêreldkampioenskap gekos toe hy sy teenstander Mike Hawthorn verdedig het toe daar in Portugal oorweeg is om hom weens 'n oortreding te straf. Hawthorn het Moss toe uiteindelik met 'n enkele punt geklop ten spyte daarvan dat hy slegs een wedren gewen het teenoor Moss se vier.

In 1962 is Moss ernstig beseer tydens 'n ongeluk in Goodwood in sy Lotus. Hy het goed herstel maar te vroeg teruggekeer tot motorwedrenne. Hy het egter agtergekom dat hy nie meer die mas kon opkom nie en sy uittrede uit Grand Prix-wedrenne aangekondig. Hy het egter aanhou deelneem aan veteraanmotorwedrenne.

Een van sy beroemdste wedrenne was tydens die "Mille Miglia" van 1955, 'n 1&nbsp;500 km-ooppad-uithouren in Italië, wat hy in 'n rekordtyd van 10 uur en 8 minute gewen het (Juan Manuel Fangio het tweede geëindig). Sy medebestuurder in die Mercedes-Benz 300 SLR was die joernalis Dennis Jenkinson wat hom ondersteun het met notas oor die besonderhede van die lang pad ('n innovasie wat direk gelei het tot die instel van die navigator met sy roetenota's in tydrenne).

Moss se eerste Formule Een-oorwinning was in 1955 by die Britse Grand Prix te Aintree. Dit was die enigste wedren waarin hy sy spanmaat, vriend, mentor en teenstander by Mercedes, Juan Manuel Fangio uitgestof het. Daar word egter dikwels gegis oor die moontlikheid dat Fangio vir Moss op die laaste draai laat verbykom het sodat hy voor sy tuisskare kon wen.

Tydens sy loopbaan het Moss in verskeie motors gejaag, onder meer in 'n privaat Jaguar, vir Maserati, Vanwall, Lotus vir Cooper en dan ook vir die magtige Mercedes-Benz.

## Eksterne skakels 
* Sir Stirling Moss – amptelike webwerf
* Grand Prix History – Hall of Fame, Stirling Moss
* Sir Stirling Moss – President van die Brooklands Society 
*
Dokter Zjiwago

:''Hierdie artikel handel oor die boek deur Boris Pasternak. Vir 'n artikel oor die rolprent, sien Doctor Zhivago.

***Dokter Zjiwago*** (Russies: До́ктор Жива́го, [ˈdoktər ʐɨˈvaɡə]) is ’n 20ste-eeuse roman deur Boris Pasternak wat in 1957 vir die eerste keer in Italiaans gepubliseer is as *Il Dottor Zivago*. Dit speel af in die laaste jare van tsaristiese Rusland en die eerste jare van die Sowjetunie. Dit is in Rusland verbied omdat dit as anti-sosialisties en anti-kommunisties beskou is, en uit die land na Italië gesmokkel waar dit deur Giangiacomo Feltrinelli gepubliseer is.

Die verhaal draai om die lewe van die dokter en digter Joeri Zjiwago, sy vrou Tonja en sy minnares Lara en hoe hul lewens geraak is deur die Russiese Rewolusie en die daaropvolgende burgeroorlog. Die Nobelprys vir Letterkunde is die volgende jaar aan Pasternak toegeken. Te midde van ’n geweldige veldtog teen hom deur die KGB en die Sowjet-skrywersunie het Pasternak teensinnig ingestem om die prys van die hand te wys.

Teen die tyd dat hy in 1960 aan longkanker oorlede is, het die veldtog teen hom die internasionale geloofwaardigheid van die Sowjetunie geweldige skade berokken.

In 1965 is ’n Hollywoodse rolprent met die Engelse titel *Doctor Zhivago* gemaak wat losweg op die boek gebaseer is met David Lean as regisseur en Omar Sharif in die naamrol.

## Storielyn 
Zjiwago is sensitief en digterlik amper tot ’n mistieke vlak. In die mediese skool herinner een van sy professore hom dat bakterieë onder die mikroskoop mooi kan wees, maar lelike dinge aan mense doen. Zjiwago se idealisme en beginsels beland in skrille kontras met die gruwels van die Russiese revolusie. 'n Groot tema van die boek is hoe die mistiek van dinge en idealisme vernietig word deur beide die Bolsjewiste en die Wit Leër. Yuri word ’n getuie van kannibalisme, die afkap van ledemate en 'n jong man word doodgeskiet omdat hy sy familie wil sien. Selfs die liefde van sy lewe, Lara (partykeer genoem Larissa), word van hom ontneem. Hy peins oor hoe die oorlog die hele wêreld gevoelloos laat, en hoe 'n vroeëre redelike groep mense mekaar sonder respek vir die lewe kan laat verwoes. Sy reis deur Rusland bring 'n epiese gevoel weens sy toer deur 'n wêreld wat in kontras is tot homself, relatief onbesmet deur geweld, en bydra tot sy begeerte om 'n plek weg van dit alles te vind, wat hom uiteindelik voer na Siberië en terug na Moskou.

## Eksterne skakels 
* "The Wisest Book I Ever Read", deur Robert Morgan van *The Raleigh News & Observer*.
* 'Pasternak – The Real Dr Zhivago A documentary in production' 
* 'The Poems of Doctor Zhivago'
Kleinmond

duimnael|Kleinmond se Haweweg huisves talle kuns-, snuistery- en interieurwinkels, asook restourante.
**Kleinmond**, 'n kusdorp in die Wes-Kaap se Overbergstreek, is een van die dorpe in die Overstrand Plaaslike Munisipaliteit en is geleë tussen Bettysbaai en Hawston naby Hermanus. Die R44 provinsiale pad gaan deur die dorp.

## Agtergrond 
Daar is bewyse, in die vorm van bylkoppe van klip, dat daar sowat 20&nbsp;000 jaar gelede (die tyd van die Neandertal-mense in Europa) reeds mense in die omgewing van Hangklip gewoon het. Inligting oor die gebied bestaan sedert die sewentiende eeu op skrif.

Die dorp het 'n permanente bevolking van ongeveer 4&nbsp;000 persone, maar word in vakansietye deur ongeveer 20&nbsp;000 mense bewoon.

Kleinmond se ekonomie is hoofsaaklik van toerisme afhanklik. Die dorpie se dienstesektor is goed ontwikkel en maak voorsiening vir die meeste behoeftes van sy inwoners en besoekers. Dit is ook 'n gesogte aftreedorp. Die strand is as 'n blouvlagstrand gesertifiseer.

## Wapen 
Kleinmond het vanaf 1959 tot 1996 sy eie munisipaliteit gehad. Die raad het in 1970 'n wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer: ''Gedeel in drie: I, in groen, 'n Latynse kruis van silwer; II, in silwer, 'n golwende blou staak; III, in oranje, 'n protea gestengel en geblaar van natuurlike kleur; 'n golwende blou skildvoet belaai met drie golwende streepbalke van silwer en daaroorheen 'n swemmende vis van natuurlike kleur deurboor met 'n swart weerhaak''. Die helmteken was 'n stygende seemeeu op 'n goue muurkroon, en die wapenspreuk "Ora et labora".

Die munisipaliteit se opvolger, die Hangklip/Kleinmond-oorgangsraad, het die wapen in 1997 op sy naam herregistreer.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Kleinmond Xplorio Gemeenskaplike webtuiste vir Kleinmond
Overberg

duimnael|'n Kaart van die Overbergstreek
duimnael|Die Overberg is 'n belangrike graan- en skaapstreek.
[duimnael|'n Winkel aan die [N2 op Riviersonderend, wat ook die Overbergse dorpie se hoofstraat is.]]

Die **Overberg** is 'n streek in Suid-Afrika, oos van Kaapstad anderkant die Hottentots-Hollandberge. Dit is geleë langs die Wes-Kaapprovinsie se suidkus tussen die Kaapse skiereiland en die gebied wat as die Tuinroete bekendstaan in die ooste. Die grense van die Overberg is die Hottentots-Hollandberge in die weste; die Riviersonderendberge, deel van die *Kaapse Plooiberge*, in die noorde; die Atlantiese en Indiese Oseane in die suide en die Breederivier in die ooste. Die N2 nasionale pad gaan deur die Overberg.

Die naam beteken "oor die berg" en is 'n verwysing na die streek se ligging ten opsigte van Kaapstad.

Die streek is nog altyd as die broodmandjie van die Kaap gesien en word meestal vir graanlandbou &mdash; hoofsaaklik koring &mdash; gebruik. Die koringlande is 'n belangrike broeiplek vir Suid-Afrika se nasionale voël, die Bloukraanvoël. 'n Ander belangrike voedselsoort wat in die Overberg verbou word, is sagtevrugte. Die Elginvallei is die tweede grootste verskaffer van vrugte in Suid-Afrika.  

Die Kogelberg-biosfeerreservaat naby Hermanus het 'n groot verskeidenheid blomplante wat nêrens anders in die fynbosbioom aangetref word nie.

Die hoofdorpe is Hermanus, Caledon en Swellendam, en die streek sluit ook Kaap Agulhas, die mees suidelike punt van Afrika, in. Die landskap word oorheers deur golwende heuwels wat deur die see en berge ingesluit word.

## Fotogalery 

Image:Overberg-1.JPG|
Image:Overberg-4.JPG|
Image:Overberg-5.JPG|
Image:Overberg-7.JPG|

## Kyk ook 
* Overberg Distrikmunisipaliteit, Wes-Kaap
* Overberg vuurpyllanseerterrein
* Lys van streeksname in Suid-Afrika
* Adelfotis
* Jan Hartogh

## Bronnelys 
* Galloway, T.S.: 'n Streeksgeskiedenis oor die kusdorpe in die Strandveld van die Overberg, circa 1940 - 1994. Universiteit van Stellenbosch: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, 2017

## Eksterne skakels 
### Kaarte
* Google Earth view of the Overberg Region
* Maps of Overberg Region, Towns and Trails 
* Map of Overberg region 

### Portale 
* Electronic Gateway to the Overberg
* Overberg Business Directory
* Comprehensive Overberg information
Johann Rossouw

: Hierdie Johann Rossouw moet nie verwar word met Johann Rossouw wat ook bydraes tot Litnet lewer vanuit Taiwan nie.

**Johann (J.H.) Rossouw** (gebore 1970) het aan die universiteite van Pretoria, Suid-Afrika en Lyon-III (Frankryk) studeer. Hy behaal sy meestersgraad oor die denke van die Franse filosoof Foucault in 1998 aan Unisa. Sy studieleier was C.S. (Fanie) de Beer. In Lyon het Rossouw aan 'n doktorale projek oor die republiek en tegniek in Suid-Afrika, onder leiding van Régis Debray, gewerk (2001-2004). In 2004 behaal hy die DEA (doktorandus) aan die Universiteit van Lyon. Rossouw is 'n kenner van die filosofie van tegniek, politiek en kultuur. Hy het Debray se begrippe van die logosfeer en videosfeer in Suid-Afrika bekendgestel asook die tegno-filosofiese werk van Bernard Stiegler.       

Rossouw was navorser-bibliotekaris by die Franse Instituut in Johannesburg (1994-2001) en het 'n sleutelrol gespeel in die organisering van die besoek van Jacques Derrida aan Suid-Afrika in September 1998. Gedurende hierdie tyd begin hy saam met Lamé Ebersöhn die FilosofieKafee http://www.filosofiekafee.blogspot.com in Pretoria. Rossouw was ook bekend vir sy aktivistiese werk in die Afrikaanse openbare lewe. Hy was 'n redaksielid van Fragmente (1998-2005), lid van die werkskomitee van die Groep van 63 (2000-2004) en betrokke by die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK). By laasgenoemde was hy navorsings- en kommunikasiebeampte (2004-2007) en uitvoerende beampte (2007-2008). In die tydperk was hy ook redakteur van Die Vrye Afrikaan. Hierna was Rossouw 'n vryskut skrywer in Pretoria en het hy sy terugkeer na die akademiese wêreld gemaak as deeltydse dosent in sosiale teorie by die Johannesburgse kampus van Monash Universiteit. Hy is vanaf Januarie 2009 'n doktorale student in politieke teorie aan die Monash Universiteit in Melbourne, Australië, waar hy oor die tema van die politieke implikasies van "uitgevoerde moderniteit" met verwysing na Suid-Afrika en Australië werk. Vanuit Melbourne lewer Rossouw nog gereelde bydraes tot Litnet en het hy ook 'n rubriek, Glasoog, vir Beeld se Saterdagbylae *By* geskryf. Hy het verskeie boeke in Afrikaans vertaal, o.a. Pascal Quignard se *Elke Oggend van die Wêreld*. In 2007 verskyn sy filofiksie, '''n Rooi Z4 en 'n Renaissance-kasteel*, wat handel oor die tydgenootlike Afrikaner-verbruikers (gnossies) in Pretoria. In 2014 volg hy hierdie werk op met *Verwoerdburg*, wat handel oor die stad wat se naam later Centurion geword het.

## Bibliografie 
* Pascal Quignard se *Elke Oggend van die Wêreld* (vertaling) (2000)
* *'n Rooi Z4 en 'n Renaissance-kasteel* (2007)
* *Verwoerdburg'' (2014)
Pella

alt=Pella Cathedral|duimnael|Catholic Cathedral Pella, Northern Cape
**Pella** is 'n dorp en sendingpos noordwes van Pofadder in die provinsie Noord-Kaap van Suid-Afrika. Die dorp is omstreeks 1814 as 'n sendingpos van die Londense Sendinggenootskap gestig, toe Christen-Khoisan hulle in die gebied gevestig het. Die dorp se naam is afgelei van die Palestynse dorp Pella, 'n antieke toevlugsoord van Christene tydens die vervolging deur Romeinse owerhede. Pella is later deur die Rynse Sendinggenootskap en in 1875 uiteindelik deur die Rooms-Katolieke Kerk oorgeneem.

Die kerk op Pella is deur Franse sendelinge opgerig, en hulle het ook die eerste dadelboord aangelê. Vandag staan Pella bekend vir sy dadels van hoë gehalte, terwyl sy omgewing met 'n verskeidenheid geologiese formasies spog. Halfedelstene is volop in die gebied. Pellaberg is ongeveer 4 km noordwes van Pella.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bibliografie
* Moseley, Steve: Pella. Refuge in the Desert. In: Village Life. Journal of People, Nature, History, Art. Nr. 39, Winter 2010. ISSN 1810-5580

## Eksterne skakels
Saint-Dié-des-Vosges

**Saint-Dié-des-Vosges** is 'n stad en munisipaliteit in die Franse gewes Grand Est. Dit is 'n onderprefektuur (onderhoofstad) in die département Vosges. Die munisipale gebied het 'n bevolking van ongeveer 22&nbsp;000 inwoners (2012) en 'n oppervlakte van 46&nbsp;km², en lê op 'n hoogte van sowat 370 meter.

Die stad verwerf internasionale bekendheid deur die Internasionale Geografiefees wat jaarliks in September plaasvind.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Saint-Dié-des-Vosges
duimnael|links|Die Tegnologiese Instituut
Die publikasie in 1507 van die  *Cosmographiae Introductio* onder redaksie van Martin Waldseemüller.

## Besienswaardighede 
* Katedraal
* Klooster
* Kerk Saint-Martin
* Museum Pierre-Noël
* Fabriek Claude et Duval (argitek Le Corbusier)
* Roche Saint-Martin
* Camp celtique de la Bure

## Onderwys 
* Tegnologiese Instituut: IUT (*Institut universitaire de technologie*) vir inligtings- en kommunikasietegnologie (IKT).

## Eksterne skakels 
*  Die amptelike webwerf van die munisipaliteit
*  Institut universitaire de technologie
Groot Mere

duimnael|Die Groot Mere, soos uit die ruimte gesien
duimnael|Kaart wat die Groot Mere vertoon

Die **Groot Mere** (Engels: *Great Lakes*) is 'n groep van vyf uitgestrekte varswatermere langs die Kanadees-Amerikaanse grens. Hulle vorm die grootste groep varswatermere ter wêreld en saam met die Sint-Laurensrivier ook die grootste varswaterstelsel. Vanweë hulle grootte word ook soms na hulle as binnelandse seë verwys. Die maksimale hoogteverskil tussen die mere is sowat 150 meter, waarvan die Niagara-watervalle tussen die Erie- en Ontariomeer die grootste deel uitmaak.

## Die Groot Mere 
Die groep van die Groot Mere word gevorm deur (van wes na oos):

* Die Bowemeer (die mees uitgestrekte en diepste meer, in Engels bekend as die Lake Superior)
* Die Michiganmeer (die enigste wat uitsluitlik op Amerikaanse grondgebied lê en die tweede grootste meer ten opsigte van volume)
* Die Huronmeer (die tweede grootste in die gebied)
* Die Eriemeer (die kleinste meer ten opsigte van volume en diepte)
* Die Ontariomeer (die kleinste meer in die gebied ten opsigte van oppervlak, wat ook op 'n laer hoogte bo seevlak lê as die ander mere)

### Meting 

Great Lakes Lake Superior.png|Die Bowemeer
Great Lakes Lake Michigan.png|Die Michiganmeer
Great Lakes Lake Huron.png|Die Huronmeer
Great Lakes Lake Erie.png|Die Eriemeer
Great Lakes Lake Ontario.png|Die Ontariomeer

## Geskiedenis 
duimnael|regs|280px|Die bevrore Eriemeer in wintertyd
Die Groot Mere is teen die einde van die geologiese Pleistoseen-tydperk gevorm, toe smeltwater van die gletsers die meerbekkens, wat benede seevlak lê, begin opvul het. Seestrate, klein riviere en kanale verbind die mere met mekaar.

Die eerste Europese ontdekkers in die gebied was Franse *voyageurs*. Hierna maak Franse, Engelse en Amerikaners dekades lank aanspraak op die gebied, wat veral danksy die pelshandel ekonomies belangrik word. Met die einde van die Brits-Amerikaanse Oorlog in 1812 begin die grootskaalse immigrasie van Europese setlaars, wat van die gebied een van die kulturele en ekonomiese hartlande van Noord-Amerika maak. Die inwyding van die Eriekanaal in 1825 bevorder die ekonomiese ontwikkeling van die Groot Mere-gebied.

Met die opening van die Sint-Laurens-waterweg in 1959 word die Groot Mere 'n internasionale waterweg. Die waterweg met 'n lengte van 3&nbsp;769 kilometer, wat uit 'n aantal kanale, damme en sluise bestaan, verbind die Groot Mere met die hawe van Montréal en die Atlantiese Oseaan. Die belangrikste vragte is ystererts, graan, ru-olie en vervaardigde goedere.
Die waterweg is bevaarbaar tussen April en Oktober; tydens die winter verys die hawens, en winterstorms word 'n ernstige bedreiging vir skeepvaart. 

Rioolwater van die Groot Mere se metropolitaanse gebiede soos Toronto, Detroit en Chicago het die ekologiese stelsel van die mere dekades lank bedreig. Sedert die sestigerjare van die 20ste eeu het die mere egter begin herstel, en vorm met hulle strande en parke, en word die natuurskone gebied 'n belangrike toeristebestemming.

## Sien ook 
* Noord-Amerikaanse meregebied

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Skeepvaart - *Lakers* en *Salties*
----
* *The Peninsulas - Michigan*
Dassierot

Die **dassierot** (*Petromus typicus*) is 'n Afrikaanse knaagdier wat die enigste lewende spesie van die genus *Petromus* (Latyn vir *rotsmuis*), en ook van die familie *Petromuridae* (Latyn vir *rotsmuise*) is.

## Identifikasie 
;Mannetjies:  
* gemiddelde kop en liggaamslengte: 17&nbsp;cm
* gemiddelde stertlengte: 14&nbsp;cm 
* gemiddelde massa: 215 g
;Wyfies:  
* gemiddelde kop en liggaamslengte: 15&nbsp;cm
* gemiddelde stertlengte: 14&nbsp;cm 
* gemiddelde massa: 215 g.

Die dier lyk 'n bietjie na 'n eekhoring, maar dit het nie 'n pluimstert nie. Die stert is lank (in vergelyking met die lengte van die dier) en harig, met lang wit hare op die punt. Die dassierot het 'n verplatte skedel (met klein ore) en 'n veerkragtige ribbekas, wat dit in staat stel om in te wurm in rotssplete. Die pelskleur verskil wyd tussen die diere, wat hulle help om met die rotskleur te versmelt. Die voorpoot het vier en die agterpoot vyf tone, almal met lang naels.

## Verspreiding 
Die platorand van Namibië tot sover suid as Noordwes-Kaap. Hulle kom ook in die suidwestelike gedeeltes van Angola voor.

## Habitat 
Hulle kom slegs by klipperige areas voor, soos koppies, rotskranse en klipperige heuwels.

## Gedrag 
Dassierotte kom gewoonlik in die oggend en laatmiddag te voorskyn vanuit hul smal rotssplete. Hulle vreet dan of bak in die son. Hulle sal soms nog snags vreet, veral as die maanlig helder is. Indien hulle kos in die hande gekry het, soos grassies of blare, pluk hulle dit gewoonlik af en gaan eet dit in hul skuiling. Hulle hardloop en spring oor die rotse, deur hul lyfies uit te sprei en plat te maak, amper soos die vlieënde eekhorings. Hulle is 'n spelerige spesie, en speel soms tussen die plantstingels rond. As hulle versteur word, duik hulle vinnig in hul rotssplete in, en gee 'n fluitroep om ander te waarsku. Hulle woon as pare saam of in familiegroepe.

## Geluide 
Daar is nie baie bekend oor hoe hulle kommunikeer nie, maar hulle gee die enkele fluitroep as 'n roofdier gewaar word.

## Kos 
Die dassierot eet gras en ook soms vrugte, sade en blare van ander plante.

## Voortplanting 
Dassierotte paar in November tot Desember. Hulle kry een keer per jaar een tot drie kleintjies, in die rotssplete, uitgevoer met blare en grassies, tydens die somermaande. Die dratyd is gemiddeld drie maande. Spening vind plaas op drie weke ouderdom, maar dit neem tot nege maande vir die jong dassierot om onafhanklik te word. Dis nie bekend hoe die dassierot hul kleintjies versorg nie.

Die lewensduurte van die dassierot is ook onbekend.

Hulle word deur verskeie roofvoëls gejag.

## Spoor en veldtekens 
Daar is geel of wit urienvlekke op die rotse waar hulle bly, en hul mis is klein en silindries met ronde punte.

## Sien ook 
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Bronne 
* ''Smither's Mammals of Southern Africa. A field guide*. Redakteur Peter Apps. Derde uitgawe, 2000.
* *Veldgids tot die soogdiere van Suider-Afrika''. Chris en Tilde Stuart. Eerste uitgawe, 1988.
* Petromus typicus

## Verwysings
Sterrestad

**Sterrestad** of **Sterstad** (Russies: Звёздный городок) is 'n kunsmatige stad in Rusland, noordoos van Moskou, waar ruimtevaarders in die Joeri Gagarin-ruimtevaartopleidingsentrum (GCTC) deur middel van realistiese simulasies van byvoorbeeld nul-swaartekrag praktiese opleiding vir hulle ruimtesendings kry.

[duimnael|links|Standbeeld vir [Joeri Gagarin in Sterrestad.]]
Teen 1960 het die Sowjetunie planne beraam om mense die ruimte in te stuur, en het die behoefte aan 'n opleidingsentrum vir toekomstige ruimtevaarders ontstaan. Sterrestad is gestig as woonplek vir ruimtevaarders en hulle gesinne en vir werknemers wat die opleidingsgeriewe in stand hou en hulle families. Die gesinne van ruimtevaarders bly in Sterrestad selfs al het die ruimtevaarder intussen afgetree of verongeluk. In die Sowjettyd was Sterrestad 'n uiters geheime lugmagbasis, wat op geen enkele kaart aangedui is nie.

Sterrestad het tans alle nodige geriewe, onder meer 'n eie poskantoor, 'n winkel vir daaglikse kruideniersware en 'n museum wat aan ruimtevaart gewy is. In die museum is onder meer die diplomas van Joeri Gagarin en verskillende toekennings wat hy ontvang het, te sien. Die dorp het 6&nbsp;023 inwoners (2013).

## Eksterne skakels
Nieu-Latyn

**Nieu-Latyn** (Latyn: *Lingua Neolatina*) is 'n weergawe van Latyn van ná die Middeleeue. Dit word veral gebruik in die werk van die wetenskaplike klassifikasiesisteem, en is algemeen aangewend vanaf die 1890's deur taalkundiges en wetenskaplikes.

 (in Spanje), wat die besoek van die toentertydse prins *Akihitum* (Akihito) en prinses *Michika* (Michiko) van Japan herdenk]]
Geleerdes in die studie van ou-Grieks en -Latyn bedoel met die woord alle gebruik van die Latynse taal ná die Renaissance (oftewel, ná die jaar 1600).

Die klassifikasiewerk gedoen deur Carolus Linnaeus behels die belangrikste gedeelte van die Nieu-Latynse teks. Ander belangrike bydraers was Isaac Newton en Leibniz.

Alhoewel veral die tweede helfte van die 19de eeu en die hele 20ste eeu gekenmerk was deur die algemene agteruitgang van Latyn as 'n belangrike onderwerp, het vele skrywers binne die Rooms-Katolieke kerk aangehou om Nieu-Latyn as skryftaal te gebruik. Die laaste werklik betekenisvolle oorspronklike letterkundige werk in Nieu-Latyn is gedoen deur John Milton. 

'n Paar bekende letterkundige werke, veral in die genre van kinderboeke is in die 20ste eeu in Nieu-Latyn vertaal. 'n Paar voorbeelde is:

* *Alicia in Terra Mirabili*  -- *Alice se avonture in wonderland*
* *Arbor Alma*  -- *Die gewende boom* 
* *Cattus Petasatus*  -- *Die kat in die hoed*
* *Ferdinandus Taurus* -- *Ferdinand die bul*
* *Harrius Potter et Philosophi Lapis* -- *Harry Potter en die towenaar se steen* 
* *Regulus* -- *Die klein prinsie*
* *Virent Ova, Viret Perna* -- *Groen eiers en ham*
* *Winnie Ille Pu* -- *Winnie-die-Poeh*
Muis

: *Vir ander gebruike, sien Muis (dubbelsinnig).*

duimnael|250px|'n Wilde muis

'n **Muis** is 'n knaagdier wat aan een van twee families behoort: die *Muridae* (vanaf Latyn *mus* wat *muis* beteken) en die *Cricetidae* (vanaf Nieu-Latyn *cricetus* wat *kleiner hamster* beteken).

Alhoewel muise vir tot twee jaar lank kan lewe in laboratoriumtoestande, is die gemiddelde lewensduurte in die natuur slegs drie maande lank, omdat hulle so gejag word deur roofdiere. Veral katte, wildehonde, roofvoëls en slange vang hulle.

Muise kan 'n plaag wees, deurdat hulle aanplantings kan beskadig en opvreet, en ook omdat hulle siekte kan versprei deur middel van muisparasiete en die bakterieë in hul mis. Die makmaking van die kat duisende jare gelede het waarskynlik juis gebeur om muise en rotte te beheer.

Muise kan nie kleur onderskei nie, en sien slegs in swart-en-witskakering.

## Voedsel 
Muise is gewoonlik herbivore, maar eet wel vleis: selfs die dooie liggame van ander muise, en in die geval van verhongeringstoestande, hul eie sterte. Graansoorte en vrugte is die stapelvoedsel.

## Sien ook 
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Bron 
* 'Smither's Mammals of Southern Africa. A field guide'. Redakteur Peter Apps. Derde uitgawe, 2000.
* 'Veldgids tot die soogdiere van Suider-Afrika'. Chris en Tilde Stuart. Eerste uitgawe, 1988.

## Eksterne skakel
* Muise as troeteldiere
Omnivoor

[duimnael|regs|240px|[Beer|Bere is omnivore.]]
[duimnael|regs|240px|[Varke is ook omnivore.]]

'n **Omnivoor** (uit Latyn: *omne* wat *die hele ding* of *alles* – in die meervoudsvorm – beteken; en *vorare* wat *om te sluk*, of *te verorber* beteken) of **allesvreter**, is 'n dier wat sowel plantmateriaal as vleis vreet. Omnivore vertoon nie die gespesialiseerde gedrag van die karnivore of die herbivore nie; hulle soek wyd en syd na voedsel en is dus minder kwesbaar vir veranderinge in hul ekologiese stelsel. Die spysverteringstelsel van hierdie diere toon dieselfde veelsydigheid: nes herbivore, is hulle in staat om plantkomponente te verteer, maar is terselfdertyd geredelik daartoe in staat om proteïen en die ander voedselkomponente van vleis te verwerk en te absorbeer.

Harsinggrootte korreleer met die kwaliteit (voedingswaarde en hoeveelheid kalorieë) van die kos wat ingeneem word. Omnivore het volgens dié definisie 'n hoë kwaliteit dieet. Oor die algemeen is die groep omnivore intelligent. Voorbeelde hiervan is die merkwaardige intelligensie wat in die voedselvergaringsgedrag van die beer en die kraai vertoon word. Die geskiedenis van menslike ontwikkeling toon dat die aanvulling van die dieet met vleis die ontwikkeling van aansienlik groter breine verwesentlik het. 'n Groter brein vereis die verbruik van groot hoeveelhede energie en voedingstowwe.

Daarteenoor bestaan egter 'n ander wetenskaplike argument wat, veral in die werk van die antropoloog Richard Wrangham en kollegas van die Harvard-universiteit, teoretiseer dat dit die inname en kook van wortelagtige groente was wat die ontwikkeling van groter breine tot gevolg gehad het, benewens die ontwikkeling van kleiner tande, die hedendaagse proporsies van die ledemate en selfs die band tussen man en vrou.

## Sien ook 
* Karnivoor
* Herbivoor
* Lys van soorte -vore

## Bronne
Lys van soorte -vore

[duimnael|[Leeus is karnivore.]]
[duimnael|[Wildsbokke is herbivore.]]

Die agtervoegsel **-voor** ontspring van die Latynse werkwoord *vorare*, wat beteken *om op te vreet*, en word in biologie gebruik om naamwoorde te vorm wat aandui wat die aard van 'n dier se dieet is.

Die volgende lys toon aan watter woorde in -voor eindig, asook 'n aanduiding na watter soort dieet dit verwys.

* Karnivoor of vleiseter – vleis
* Bakterivoor – bakterie
* Detritivoor – detritus (verrottende materiaal)
* Folivoor of blare-eter – blare
* Frugivoor – vrugte
* Granivoor – sade
* Herbivoor of plante-eter – plante
* Insektivoor of insekte-eter – insekte
* Limnivoor – modder
* Nektarivoor – nektar
* Mukivoor – plantsappe
* Mikovoor – swamme
* Omnivoor of alleseter – plante en vleis
* Piskivoor – vis
* Sanguinivoor – bloed
* Saprovoor – dooie materiaal

## Bronne 
## Eksterne skakels 
* Die San Diego-dieretuin en "vore"
Adélieland

:*Hierdie artikel handel oor die Antarktiese kusgebied. Vir die artikel oor die Franse kolonie, sien asb. France Antarctique.*

duimnael|links|Kaart van geëiste gebiede in Antarktika
**Adélieland** (Frans: *Terre Adélie*) is die gedeelte van die Antarktiese kus tussen Pourquoi Pas-punt by 66°12′S, 136°11′O en Aldenpunt by 66°48′S, 142°02′O, met 'n kuslengte van 350&nbsp;km en met die binneland daarvan wat as 'n sektor omtrent 2&nbsp;600&nbsp;km in die rigting van die Suidpool strek. Dit is een van vier distrikte van die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede. Aangesien die grondgebied geheel en al suid van die 60° breedtegraad is, is die affiliasie met die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede in terme van die Antarktiese Verdrag opgeskort. Die grond gebied, wat meestal deur ys bedek is, word as 432&nbsp;000&nbsp;km² groot geskat.

Sedert 12 Januarie 1956 is daar 'n permanent bemande Franse navorsingsbasis, Dumont d'Urville Station, met 'n winterbevolking van 33, wat tot 78 styg in die Antarktiese somer. Die eerste Franse stasie, Port Martin, is op 9 April 1950 by 66°49′S, 141°23′O, opgerig maar is op 21 Januarie 1952 deur 'n brand vernietig. Frankryk het ook 'n binnelandse stasie op die Antarktiese ysplaat, 300&nbsp;km van die kus en van Dumont d'Urville Stasie, op 'n hoogte van 2400 meter, Charcot-stasie by 69°22′S, 139°01′O, van Januarie 1957 tot 1960 gehad wat slegs drie mense gehuisves het.

Adélieland grens beide in die ooste en die weste aan die Australies-Antarktiese Gebied, naamlik op Claireland (deel van Wilkesland) in die Weste, en George V-land in die Ooste.

Die kus is in 1837 deur die Franse ontdekkingsreisiger Jules Sébastien César Dumont d'Urville ontdek, wat dit na sy vrou, Adélie, vernoem het.

## Eksterne skakel 
* Inligting oor Adélieland op DiscoverFrance
Aldenpunt

**Aldenpunt** (Frans: *Pointe Alden*) is 'n ysbedekte punt met rotsblootleggings langs die seewaartse kant van Antarktika. Die punt dui die westelike kant van die ingang tot Commonwealth-baai en die grens tussen die Adéliekus en George V-kus in Antarktika aan. Dit is op 30 Januarie 1840 deur die USEE onder 
Lt. Charles Wilkes ontdek en deur hom na Lt. James Alden van die ekspedisie se vlagskip *Vincennes* vernoem.

## Bronnelys 
* 
*