Mikro-ekonomie

**Mikro-ekonomie** (uit die Griekse voorvoegsel *mikros* wat “klein” beteken) is 'n tak van ekonomie wat die gedrag van individue en firmas bestudeer ten opsigte van besluite wat geneem word oor die toedeling van beperkte of skaars hulpbronne.Dit is tipies van toepassing op markte waar goedere of dienste gekoop en verkoop word. Mikro-ekonomie bestudeer hoe hierdie besluite en gedrag die vraag en aanbod van goedere en dienste beïnvloed, wat pryse bepaal, en hoe pryse, op hulle beurt, weer die vraag en aanbod van goedere en dienste bepaal.

Dit is in teenstelling met makro-ekonomie wat die “somtotaal van ekonomiese aktiwiteit behels en kwessies soos groei, inflasie en werkloosheid insluit.”

### Markstruktuur 
Die markstruktuur kan verskeie tipies markstelsels hê wat op mekaar inwerk. Verskillende vorms van markte is 'n eienskap van kapitalisme en voorstanders van sosialisme kritiseer markte gereeld en poog om markte in meerdere of mindere mate met ekonomiese beplanning te vervang. Mededinging is die reguleringsmeganisme van die markstelsel.
* Monopolistiese mededinging, ook bekend as mededingende mark, waar daar 'n groot aantal firmas is, elk met 'n klein markaandeel en produkte wat effens verskil.
* Oligopolie, waar die mark deur 'n klein aantal firmas oorheers word wat saam die grootste markaandeel beheer.
* Duopolie, 'n spesiale geval van 'n oligopolie met twee firmas.
* Monopsonie (Alleenkoop), waar daar net een koper in die mark is.
* Oligopsonie, 'n mark waar daar baie verkopers is, maar 'n beperkte aantal kopers.
* Monopolie, waar daar slegs een verskaffer van 'n produk of diens is.
* Natuurlike monopolie, 'n monopolie waarin skaalbesparings daartoe lei dat doeltreffendheid voortdurend verhoog soos die firma groei.  'n Firma is 'n natuurlike monopolie indien dit aan die volle markvraag kan voldoen teen 'n laer prys as enige kombinasie van twee of meer kleiner, meer gespesialiseerde firmas.
* Volmaakte mededinging, 'n teoretiese markstruktuur sonder enige toetredingsbelemmeringe, 'n onbeperkte aantal produsente en verbruikers, en 'n perfek elastiese vraagkurwe.
Voorbeelde van markte sluit die volgende in maar die lys is nie volledig nie: kommoditeitsmarkte, versekeringsmarkte, effektemarkte, energiemarkte, vlooimarke, skuldmarkte, aandelemarkte, aanlynveilings, media-uitruilmarkte, eiendomsmark.

### Spelteorie 
Spelteorie is 'n belangrike metode wat in wiskundige ekonomie en handel gebruik word om wedywerende gedrag van agente wat op mekaar inwerk, te modelleer. Toepassings sluit 'n wye verskeidenheid ekonomiese verskynsels en benaderings in, soos veilings, onderhandeling, pryse van samesmeltings en verkrygings, regverdige verdeling, duopolieë, oligopolieë, die vorming van sosiale netwerke, agentgebaseerde rekenekonomie, algemene ewewig, meganismeontwerp, stemstelsels en oor breë velde soos eksperimentele ekonomie, gedragsekonomie, inligtingsekonomie, industriële organisasie en politieke ekonomie.

### Arbeidsekonomie 
Arbeidsekonomie poog om die funksionering en dinamika van die loonarbeidmarkte te verstaan. **Loonmarkte** funksioneer deur die interaksie van werkers en werkgewers. Arbeidsekonomie kyk na die verskaffers van arbeidsdienste (werkers), die eise van arbeidsdienste (werkgewers), en poog om die resulterende patroon van lone, werkverskaffing en inkomste te verstaan.  In ekonomie word **arbeid** beskou as die maateenheid vir werk wat deur mense gedoen word. Dit word normaalweg teenoor ander produksiefaktore soos grond en kapitaal gestel. Daar bestaan teorieë wat 'n konsep genaamd menslike kapitaal ontwikkel het (om te verwys na werkers se vaardighede, nie noodwendig hulle werk nie), maar daar is makro-ekonomiese stelselteorieë wat menslike kapitaal as 'n selfweerspreking beskou.

### Welsynsekonomie 
Welsynsekonomie is 'n tak van ekonomie wat mikro-ekonomiese tegnieke gebruik om welstand of welsyn te evalueer op die vlak van die globale ekonomie. Die toekenning van produktiewe faktore aan welsyn word geëvalueer sowel as die wenslikheid en ekonomiese doeltreffendheid daarvan binne die ekonomie, gereeld relatief tot die algemene ewewig. Welsynsekonomie ontleed sosiale welstand, hoe dit ook al gemeet word, in terme van die ekonomiese aktiwiteite van die individue waaruit die teoretiese gemeenskap wat ter sprake is, bestaan.  Gevolglik vorm individue met hulle verwante ekonomiese aktiwiteite die basiese eenhede wat saam maatskaplike welsyn vorm, of dit nou 'n groep, 'n gemeenskap of 'n samelewing is, en daar is geen maatskaplike welsyn buiten die welsyn wat uit individuele eenhede bestaan nie.

### Inligtingsekonomie 
Inligtingsekonomie of die **ekonomie van inligting** is 'n tak van mikro-ekonomieteorie wat die uitwerking van inligting en Inligtingstelsels op die ekonomie en ekonomiese besluite bestudeer. Inligting het besondere eienskappe. Dit word maklik geskep, maar moeilik vertrou. Dit word maklik versprei, maar moeilik beheer. Dit beïnvloed baie besluite. Hierdie besondere eienskappe (vergeleke met ander tipes goedere) kompliseer baie standaard ekonomiese teorieë.

## Geleentheidskoste 
Die geleentheidskoste van 'n aktiwiteit of goedere is gelyk aan die waarde van die beste alternatief wat die verbruiker kon kies, maar nie gekies het nie.  Alhoewel dit moeilik is om geleentheidskoste te kwantifiseer, is dit 'n baie algemene en belangrike ekonomiese begrip en een wat individue werklik raak. Die beginsel is van toepassing op alle besluite, nie net ekonomiese besluite nie.

Geleentheidskoste is een manier om die koste van iets uit te werk. Eerder as om bloot die kostes van 'n projek te identifiseer en bymekaar te tel, kan mens ook die tweede beste manier waarop die geld spandeer kan word, identifiseer. Die verbeurde wins van hierdie *tweede beste alternatief* is die geleentheidskoste van die oorspronklike keuse.  'n Algemene voorbeeld is 'n boer wat besluit om op sy grond te boer eerder as om dit aan sy buurman te verhuur: sy geleentheidskoste is die huurgeld wat hy nou verbeur. In hierdie geval verwag die boer om meer wins te maak deur self op sy grond te boer. Hierdie manier van redeneer is 'n baie belangrike deel van die berekening van diskontokoerse in die beleggingswaardasiemetodologieë van gediskonteerde kontantvloei. Insgelyks is die geleentheidskoste van universiteitsbywoning die loon wat die student kon verdien het as hy sou werk, maar nou verbeur. (Dit is anders as die koste van universiteitsbywoning wat klasgelde, verblyf, boeke, ensovoorts insluit.)

Let daarop dat geleentheidskoste nie die *som* van al die beskikbare alternatiewe is nie, maar die waarde van slegs die enkele, beste alternatief. Moontlike geleentheidskostes van 'n stad se besluit om 'n hospitaal op 'n oop stuk grond te bou is die verlies van 'n sportsentrum of 'n parkeerterrein of die kontantwaarde van die grond of 'n menigte ander moontlikhede – maar die geleentheidskoste is nie die som van al die verbeurde alternatiewe nie.  Die werklike geleentheidskoste is die verbeurde wins van die lonendste alternatief.

Die geldwaarde van elke alternatief moet bereken word om hulle te kan vergelyk en die geleentheidskoste te kan vasstel. Dit kan 'n eenvoudige of komplekse berekening wees. Baie besluite behels byvoorbeeld omgewingsimpakstudies waarvan die geldwaarde moeilik is om vas te stel as gevolg van wetenskaplike onsekerheid. Om 'n geldwaarde aan 'n menselewe te heg, of aan die ekonomiese impak van 'n Arktiese oliestorting, behels subjektiewe keuses met etiese implikasies..

Dit is ook belangrik om te onthou dat geen besluit om tyd aan iets te spandeer, gratis is nie. Ongeag watter keuse mens maak, iets word altyd verbeur. 'n Voorbeeld van geleentheidskoste is om te besluit tussen die bywoning van 'n konsert en die doen van huiswerk. Indien mens besluit om die konsert by te woon, word waardevolle studietyd prysgegee, maar indien mens besluit om huiswerk te doen, word die konsert prysgegee. Enige besluit oor die toekenning van kapitaal is soortgelyk: kapitaal het ook 'n geleentheidskoste of 'n versperringskoers, wat gedefinieer word as die verwagte koers wat mens sou kon kry deur in soortgelyke projekte op die oop mark te belê. Geleentheidskoste is 'n baie belangrike konsep in mikro-ekonomie en in besluite wat geneem word.

## Toegepaste mikro-ekonomie 
[regs|duimnael|Die [Verenigde State se Kongresgebou waar die Amerikaanse Kongres vergader en waar baie belastingswette aangeneem word. Hierdie wette het 'n direkte uitwerking op ekonomiese welstand. Die studie hiervan word openbare ekonomie genoem.]]
Toegepaste mikro-ekonomie sluit 'n reeks gespesialiseerde studierigtings in en baie van hulle maak gebruik van metodes uit ander dissiplines. Industriële organisasie ondersoek onderwerpe soos die toetrede en uittrede van firmas, innovasie en die rol van handelsmerke. Arbeidsekonomie stel ondersoek in na lone, werkverskaffing en die werking van die arbeidsmark. Finansiële ekonomie ondersoek onderwerpe soos die struktuur van optimale portfolios, kapitale opbrengskoers, ekonometriese ontleding van die opbrengs van effekte en korporatiewe finansiële gedrag. Openbare ekonomie ondersoek die ontwerp van die regering se beleide ten opsigte van belasting en uitgawes en die ekonomiese uitwerking van hierdie beleide (bv. sosiale versekerings programme). Politieke ekonomie ondersoek die rol van politieke instellings in die vasstelling van beleiduitkomste. Gesondheidsekonomie ondersoek die organisasie van gesondheidsorgstelsels wat onder andere die rol van die gesondheidsorgwerkers en siekteversekeringsprogramme insluit. Stedelike ekonomie ondersoek die uitdagings waarvoor stede te staan kom soos stadspreiding, lug- en waterbesoedeling, verkeersopeenhoping en armoede en put kennis uit die velde van stedelike geografie en sosiologie. Regte en ekonomie pas mikro-ekonomiese beginsels toe in die selektering en toepassing van mededingende regstelsels en hulle relatiewe doeltreffendheid. Ekonomiese geskiedenis ondersoek die evolusie van die ekonomie en ekonomiese instellings en gebruik metodes en tegnieke uit die dissiplines van ekonomie, geskiedenis, geografie, sosiologie, sielkunde en politieke wetenskap.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* Bade, Robin; Michael Parkin (2001). *Foundations of Microeconomics*. Addison Wesley Paperback 1st Edition.
* Bouman, John: Principles of Microeconomics – free fully comprehensive Principles of Microeconomics and Macroeconomics texts. Columbia, Maryland, 2011
* Colander, David. *Microeconomics.* McGraw-Hill Paperback, 7th Edition: 2008.
* Dunne, Timothy, J. Bradford Jensen, and Mark J. Roberts (2009). *Producer Dynamics: New Evidence from Micro Data*. University of Chicago Press. 
* Eaton, B. Curtis; Eaton, Diane F.; and Douglas W. Allen. *Microeconomics*. Prentice Hall, 5th Edition: 2002.
* Frank, Robert H.; *Microeconomics and Behavior*. McGraw-Hill/Irwin, 6th Edition: 2006.
* Friedman, Milton. *Price Theory.* Aldine Transaction: 1976
* Hagendorf, Klaus: Labour Values and the Theory of the Firm. Part I: The Competitive Firm. Paris: EURODOS; 2009.
* Harnerger, Arnold C. (2008). "Microeconomics". In David R. Henderson (ed.). *Concise Encyclopedia of Economics* (2nd ed.). Indianapolis: Library of Economics and Liberty. . OCLC 237794267.
* Hicks, John R. *Value and Capital*. Clarendon Press. [1939] 1946, 2nd ed.
* Hirshleifer, Jack., Glazer, Amihai, and Hirshleifer, David, *Price theory and applications: Decisions, markets, and information.* Cambridge University Press, 7th Edition: 2005.
* Jehle, Geoffrey A.; and Philip J. Reny. *Advanced Microeconomic Theory.* Addison Wesley Paperback, 2nd Edition: 2000.
* Katz, Michael L.; and Harvey S. Rosen. *Microeconomics*. McGraw-Hill/Irwin, 3rd Edition: 1997.
* Kreps, David M. *A Course in Microeconomic Theory*. Princeton University Press: 1990
* Landsburg, Steven. *Price Theory and Applications*. South-Western College Pub, 5th Edition: 2001.
* Mankiw, N. Gregory. *Principles of Microeconomics*. South-Western Pub, 2nd Edition: 2000.
* Mas-Colell, Andreu; Whinston, Michael D.; and Jerry R. Green. *Microeconomic Theory*. Oxford University Press, US: 1995.
* McGuigan, James R.; Moyer, R. Charles; and Frederick H. Harris. *Managerial Economics: Applications, Strategy and Tactics*. South-Western Educational Publishing, 9th Edition: 2001.
* Nicholson, Walter. *Microeconomic Theory: Basic Principles and Extensions.* South-Western College Pub, 8th Edition: 2001.
* Perloff, Jeffrey M. *Microeconomics*. Pearson – Addison Wesley, 4th Edition: 2007.
* Perloff, Jeffrey M. *Microeconomics: Theory and Applications with Calculus*. Pearson – Addison Wesley, 1st Edition: 2007
* Pindyck, Robert S.; and Daniel L. Rubinfeld. *Microeconomics.* Prentice Hall, 7th Edition: 2008.
* Ruffin, Roy J.; and Paul R. Gregory. *Principles of Microeconomics*. Addison Wesley, 7th Edition: 2000.
* Varian, Hal R. (1987). "microeconomics," *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 3, pp. 461–63.
* Varian, Hal R. *Intermediate Microeconomics: A Modern Approach*. W. W. Norton & Company, 8th Edition: 2009.
* Varian, Hal R. *Microeconomic Analysis*. W. W. Norton & Company, 3rd Edition: 1992.

## Eksterne skakels 
* Open Source Introduction to Microeconomics (sien wiki-artikel) deur R. Preston McAfee – California Institute of Technology
* Amosweb.com homepage – aanlyn ekonomiewoordeboek (in Engels)
* X-Lab: A Collaborative Micro-Economics and Social Sciences Research Laboratory
* Micro Economics – die rol van mikro-ekonomie in die ondersteuning van die maatskaplike weefsel van makro-ekonomieë
* Simulations in Microeconomics
* 'n Inleidende mikro-ekonomie potgooi (in Engels)
* http://media.lanecc.edu/users/martinezp/201/MicroHistory.html – 'n kort geskiedenis van mikro-ekonomie (in Engels)
* Principles of Economics: Microeconomics – lesing deur ekonome Tyler Cowen en Alex Tabarrok