Narsistiese persoonlikheidsteuring

**Narsistiese persoonlikheidsteuring** (**NPS**) is ’n geestesteuring wat gekenmerk word deur 'n lewenslange patroon van oordrewe gevoelens van selfbelangrikheid, 'n oorgroot behoefte aan bewondering en verminderde vlakke van empatie met ander. Dit is een van die subtipes van die breër kategorie wat as persoonlikheidsteurings bekend is.

Persoonlikheidsteurings is 'n klas geestesteurings wat gekenmerk word deur langdurige en onbuigsame, wanaangepaste patrone van gedrag, bewustheid en innerlike ondervindings wat op baie vlakke tot uiting kom en afwyk van dié wat deur enige kultuur aanvaar word. Dié afwykings ontwikkel teen die vroeë volwasse lewe en word verbind met aansienlike angs of verswakking. Dit is genoem na die mite van Narsissus in die Griekse mitologie wat verlief geraak het op sy eie spieëlbeeld in ’n waterpoel.

thumb|250px|links|Die DSM-5 en DSM-IV-TR
Kriteria vir die diagnose van persoonlikheidsteurings word gelys in die *Internasionale Klassifikasie van Siektes* (ICD) en in die Amerikaanse Sielkundevereniging se *Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings* (DSM).

Daar is geen standaardbehandeling vir NPS nie. Die steuring se hoë onderliggendheid aan ander geestesteurings beïnvloed behandelingskeuses en . Daar is egter 'n feitlik algehele gebrek aan studies om die doeltreffendheid van die behandelings te bepaal.

## Tekens en simptome
Ondanks uitwaartse tekens van spoggerigheid sukkel baie mense met NPS met simptome van intense skaamte, waardeloosheid en selfhaat. Hulle mening van hulleself is uiters buigsaam en hang af van ander se opinies van hulle. Hulle is ook hipersensitief vir kritiek en het 'n intense behoefte aan bewondering. Mense met NPS bou selfwaarde en  deur dié bewondering. Individue met NPS word dikwels gemotiveer om hulle doelwitte, status, verbeterings en perfeksionisme te bereik en verhoudings met ander of situasies te vermy weens vrese van ontoereikendheid, mislukking, minderwaardigheid, skande, vernededering en 'n verlies van beheer. dikwels deur hulle vermoëns, prestasies en hulle vlak van intimiteit met mense wat hulle dink 'n hoë status het, te oordryf. Daarbenewens kan hulle wraakfantasieë en 'n sin van geregtigheid hê en nederigheid veins. Hulle is meer geneig as ander om plastiese snykunde te ondergaan vanweë 'n begeerte om aandag te trek en as mooi beskou te word. 'n Sin van persoonlike hoogwaardigheid kan daartoe lei dat hulle gesprekke oorheers, op ander neersien en ongeduldig en minagtend raak wanneer ander oor hulleself praat. Dit is algemeen dat mense met NPS moeilike verhoudings het. Hulle het dalk geen respek vir ander se grense nie of hulle idealiseer en geringskat dit. Hulle hou mense gewoonlik emosioneel op 'n afstand en reageer met woede of vyandigheid op verwerping. Hulle kan ander wat nie met hulle saamstem nie, beledig, degradeer of die skuld op hulle plaas.

Hulle het gewoonlik 'n gebrek aan selfbewussyn, en dit sal vir hulle moeilik wees om hulle eie karaktertrekke en narsistiese neigings te verstaan – vanweë 'n geloof dat NPS-eienskappe nie op hulle van toepassing is nie of vanweë 'n weiering om sulke negatiewe karaktertrekke te erken in 'n poging om 'n positiewe selfbeeld te handhaaf. Dit kan vir narsiste moeilik wees om meer kante van 'n saak te sien en hulle kan dus swart-op-wit-sienings hê. Desondanks sal mense met DPS dikwels voel hulle het 'n vermoë om ander se gevoelens akkuraat te beoordeel.

### Problematiese gebruik van sosiale media
In April 2018 is in 'n ontleding in die *Journal of Personality* bevind die positiewe verband tussen spoggerige narsisme en die gebruik van sosiale netwerke op die internet word oor platforms herhaal (insluitende Facebook en Twitter). In Julie 2018 is in 'n ontleding wat in *Psychology of Popular Media* gepubliseer is, bevind spoggerige narsisme stem positief ooreen met tyd wat op sosiale media deurgebring word, die tempo van statusbywerkings, die getal vriende of volgelinge en die frekwensie van die plasing van digitale foto's. 

In Maart 2020 het 'n ontleding in die *Review of General Psychology* 'n klein tot redelike verband gevind tussen sosialenetwerkgebruik en narsisme, en in Junie 2020 het *Addictive Behaviors* 'n oorsig gepubliseer waarin 'n positiewe, standhoudende en aansienlike verband gevind is tussen spoggerige narsisme en die problematiese gebuik van sosiale media.

## Diagnose
Volgens die DSM-5 "toon baie hoogs suksesvolle individue persoonlikheidstrekke wat as narsisties beskou kan word". Net wanneer dié persoonlikheidstrekke onbuigsaam, wanaangepas en volhardend is en aansienlike funksionele verswakking en subjektiewe angs veroorsaak, is dit 'n persoonlikheidsteuring." 

Hoewel 'n oormaat selfvertroue maak dat baie mense met NPS uiters ambisieus is, lei dit nie noodwendig tot professionele sukses nie, omdat hulle weier om risiko's te neem sodat hulle mislukking of die skyn van mislukking kan vermy. Verder maak die sielkundige onvermoë om meningsverskille, weerspreking en kritiek te hanteer, dit vir mense met NPS moeilik om saam met ander te werk of verhoudings oor lang termyn vol te hou.

### DSM-5
[thumb|240px|Teaterargitektuur van [Pompeji met Narsissus in die geel blok en Eros wat by hom staan. Museo Archeologico Nazionale.]]
Die DMS-5 beskryf NPS as die besit van minstens vyf van die volgende nege kriteria: 

NPS, soos dit tans beskou word, sal min of meer ooreenstem met dissosialiteit, wat insluit selfgesentreerdheid (oordrywing, aandagsoekery en geregtigheid) en 'n gebrek aan empatie (gevoelloosheid, roekeloosheid, manipulasie en vyandigheid).

## Oorsake
Die oorsaak van narsistiese persoonlikheidsteuring is onduidelik, maar daar is aanduidings dat dit biologies of geneties kan wees. Navorsing het bevind daar is 'n sterk oorerflike komponent. Dit is onduidelik of, en hoeveel, 'n persoon se opvoeding bydra tot die ontwikkeling van die steuring, hoewel baie spekulatiewe teorieë al geopper is. 

Bewyse vir sosiale faktore in die ontwikkeling van NPS is beperk. Sommige studies het bevind dit hou verband met permissiewe en oormatige opvoeding deur ouers, terwyl ander 'n verband gevind het met kwaai dissipline, verwaarlosing of mishandeling.

Volgens die neurogenetikus Kevin Mitchell dui 'n gebrek aan invloed van die gedeelde omgewing dat die niegedeelde omgewing grootliks niesosiaal is en miskien innerlike prosesse soos verskille in breingroei weerspieël. Psigoterapeutiese behandeling val in twee algemene kategorieë: psigoanalise/psigodinamies en kognitiewe gedrag. Psigoanalitiese terapieë sluit in skema-, oordraggefokusde en metakognitiewe terapie. Kognitiewegedragsterapieë sluit in dialektiesegedragsterapie. Formate sluit ook paartjies- en groepsterapie in. 

Die bestuur van NPS is nie goed bestudeer nie, hoewel baie behandelings bestaan wat by NPS aangepas is. NPS is selde die rede dat mense wel vir behandeling gaan; hulle doen dit dikwels om verligting van 'n onderliggende toestand te kry,  insluitende depressie, dwelmmisbruik of bipolêre gemoedsteuring.

thumb|130px|Freud, deur Max Halberstadt (1921).
Die begrip van oordrewe selfsug is deur die geskiedenis erken. In antieke Griekeland was dit bekend as hubris (aanmatiging). Dit is eers sedert die laat 1800's dat narsisme in sielkundige terme gedefinieer word:

***Havelock Ellis** (1898) was die eerste sielkundige wat die term gebruik het toe hy die mite verbind het met die toestand van een van sy paiënte. Die term 
"narsistiese persoonlikheidsteuring" (NPS) is in 1968 deur die Amerikaane psigoanalis Heinz Kohut geskep. Waelder se aanvanklike studie was invloedryk in die manier waarop narsisme en narsistiese persoonlikheidsteuring vandag gedefinieer word.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Narsisme

## Eksterne skakels 
* DSM-IV-TR Narsistiese persoonlikheidsteuring: diagnostiese kriteria
* Narsistiese persoonlikheidsteuring PubMed
* Narsistiese persoonlikheidsteuring Mayo Clinic
* Narsistiese persoonlikheidsteuring Cleveland Clinic
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia