open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patricia de Lille

**Patricia de Lille** (* 17 Februarie 1951 in Beaufort-Wes) is sedert 2018 die leier van GOOD, 'n Suid-Afrikaanse politieke party, en voorheen die Onafhanklike Demokrate (OD), wat in 2003 deur haar gestig is. Sy was ook voorheen 'n lid van die Pan Africanist Congress (PAC). 

In 2011 word sy burgemeester van Kaapstad nadat sy by die Demokratiese Alliansie (DA) aangesluit het. Sy is op 8 Mei 2018 deur die DA herroep, maar die Wes-Kaapse Appèlhof het haar op 15 Mei 2018 opnuut aangestel. Sy het egter haar bedanking en uittrede uit die Demokratiese Alliansie vir 31 Oktober 2018 aangekondig. en is op 1 November 2018 deur Dan Plato opgevolg. Op 2 Desember 2018 het De Lille die vorming van die "GOOD" politieke party in Houghton Estate, 'n voorstad van Johannesburg, aangekondig.. Op 29 Mei 2019 het pres. Cyril Ramaphosa haar by sy kabinet ingesluit as minister van openbare werke en infrastruktuur. Tydens 'n kabinetskommeling in Maart 2023 is sy deur president Ramaphosa as Minister van Toerisme aangestel.

## Loopbaan 
[duimnael|links|upright|Patricia de Lille verf 'n huis in die [Swartland tydens die veldtog vir die 2009-verkiesing toe sy nog leier van die Onafhanklike Demokrate was.]]
De Lille het vroeër jare in Kaapstad as 'n laboratorium-assistent gewerk, waar sy betrokke geraak het by die Suid-Afrikaanse Chemiese Werkersunie. In 1983 is sy tot lid van die nasionale uitvoerende komitee verkies. In 1988 is sy verkies tot nasionale ondervoorsitter van die National Council of Trade Unions (Nactu), wat die hoogste posisie was wat 'n vrou in die vakbondbeweging tot in daardie stadium beklee het.

In 1990 is sy tot die nasionale uitvoerende komitee van die PAC verkies en neem as sulks deel van die grondwetlike onderhandelings (KODESA) wat tot die eerste demokratiese verkiesing op 27 April 1994 aanleiding gegee het. Van 1994 tot 1999 was sy voorsitter van die staande komitee op vervoer en ook hoofsweep van die PAC.

In die SABC3-program "Top 100 Great South Africans" is sy as nommer 22 aangewys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Qunu

duimnael|260px|Nelson Mandela se aftreehuis te Qunu

**Qunu** is 'n klein plattelandse dorpie in die voormalige Transkei. Die dorpie is 32&nbsp;km (20&nbsp;myl) suidwes van Mthatha (Umtata) op die pad tussen Butterworth en Mthatha in die Oos-Kaap, Suid-Afrika geleë.

## Die Mandela-familie 
Wyle President Nelson Mandela is hier naby op die dorpie Mvezo langs die M'basherivier gebore. Hy word egter op Qunu groot nadat sy vader as die hoofman van Mvezo onttroon is en hierheen verhuis het. Mandela het na sy aftrede in Mei 2012 weer na die dorp teruggekeer. In sy outobiografie, *Long Walk to Freedom*, beskryf Mandela die dorp as waar hy die gelukkigste oomblikke van sy kinderjare deurgebring het.

Die oorskot van drie van Mandela se kinders is oorspronklik hier begrawe, maar is deur een van sy kleinseuns, Mandla Mandela, op Mvezo herbegrawe, waar hy die hoofman was. Op 3 Julie 2013 beslis die Oos-Kaapse hooggeregshof dat die kinders se oorskot opgegrawe en weer op Qunu begrawe moet word. Kort na die voorval het koning Buyelekhaya Dalindyebo vir Mandla Mandela van sy pligte as hoofman onthef.

Nelson Mandela is op 15 Desember 2013 op Qunu begrawe.

## Fotogalery 

Qunu Landscape.jpg|Landskap
Mandela Residence in Qunu.jpg|Lugfoto

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron 
* Nelson Mandela; Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela; Little Brown & Co;  (sagteband, 1995)

## Eksterne skakels 
* Ligging van Qunu op interaktiewe kaart 
* Meer oor die Nelson Mandela-museum te Qunu
Romaanse tale

Die term **Romaanse taal** verwys na die groot en wydverspreide familie van tale, wat hulle oorsprong in die Latynse taal het. Latyn self word by die Italiese tale gereken. Daar is tans meer as 600 miljoen sprekers van Romaanse tale wêreldwyd, hoofsaaklik in Noord- en Suid-Amerika, Europa en Afrika.

duimnael|links|Romaanse amps- en verkeerstale wêreldwyd:

duimnael|Klassifikasie van Romaanse tale
Die Romaanse tale het almal uit die Vulgêrlatynse omgangstaal van die soldate, setlaars en slawe van die Romeinse Ryk ontwikkel, wat in baie opsigte van die klassieke Latynse skryftaal van die Romeinse *literati* met sy fyn afgewerkte en soms kunsmatige grammatika verskil. Die omgangstaal in die Romeinse Ryk was deur 'n duidelik eenvoudiger verbuigingstelsel en sinsbou gekenmerk. Ook sy woordeskat wyk af van die klassieke Latyn. Vulgêr-Latyn het in die tydperk tussen 200 v.C. en 100 danksy die uitbreiding van die Romeinse magsgebied en die administratiewe en opvoedkundige beleid van die Romeinse owerhede die oorheersende taal in groot dele van Europa geword, en dit was in die antieke tydperk die verkeerstaal van 'n gebied, wat van die Iberiese Skiereiland in die weste tot by die Swart See in die ooste van Europa gestrek het.

Na die ondergang van die Romeinse Ryk het die plaaslike variante van Vulgêr-Latyn geleidelik tot tientalle selfstandige tale en dialekte ontwikkel. Die oorsese koloniale gebiede van Spanje, Portugal en Frankryk het die Romaanse taalgebied sedert die 15de eeu aansienlik vergroot, en tans woon twee derdes van alle Romaanstaliges buite Europa.

Die Romaanse dialekte en tale het in die loop van hulle geskiedenis onder die invloed van baie vreemde tale gestaan, nogtans is die Vulgêr-Latynse fonologie, morfologie, woordeskat en sinsbou grotendeels bewaar. Die Romaanse groep van tale beskik dus oor 'n aantal gemeenskaplike besonderhede, waarmee hulle duidelik van die ander taalgroepe in die Indo-Europese familie van tale onderskei kan word. Hulle het byvoorbeeld meesal die verbuigings van die klassieke Latyn verloor en in plaas daarvan 'n min of meer vaste woordvolgorde ontwikkel. Daarnaas maak hulle grootskaals gebruik van voorsetsels.

Die hooftale in die Romaanse groep is:
* Frans
* Italiaans
* Katalaans
* Korsikaans
* Oksitaans
* Portugees
* Retoromaans
* Roemeens
* Sardies
* Sisiliaans
* Spaans

## Voorbeelde 
duimnael|Persentasieverspreiding van moedertaalsprekers van elke Romaanse taal van die totale 690 miljoen (2007)

## Eksterne skakels 
*  
*  
* Kaart van die Romaanse tale
Lys van rolprentgenres

Hier is 'n **lys van rolprentgenres**:

* Aksiefilm
* Amateur film
* Animasiefilm
* Avontuurfilm
* Dokumentêre film
* Dramafilm
* *Film noir*
* Gesinsfilm
* Gruwel
* Karatefilm
* Komediefilm
* Kultusfilm
* Misdaadfilm
* Musiekfilm
* Oorlogfilm
* Rampokkerfilm
* Rillerfilm
* Sportfilm
* Tienerfilm
* Wilde Weste-prent
* Wetenskapfiksiefilm
Rekenaaringenieur

Die rekenaaringenieurswese is noú verwant aan die elektroniese ingenieurswese.

Die fokus is eerder op digitale kommunikasie of digitale hardeware-ontwerp, i.p.v. analoog. Daar is ook sterk klem op programmering, rekenaarnetwerke en algemene kommunikasienetwerke. Die hoofvelde is: 

Rekenaarprogrammering

Beheerstelsels

Kommunikasiestelsels

Rekenaarnetwerke

Digitale stroombaan (mikroverwerkers)
Pietermaritzburg

**Pietermaritzburg** (ook bekend slegs as *Maritzburg*) is die hoofstad van die provinsie KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die stad, wat 596&nbsp;meter bo seevlak in die hart van Zoeloeland lê, was oorspronklik die eerste hoofstad van die Boererepubliek Natalia. Desondanks het die stad vandag 'n sterk Britse voorkoms. Danksy die bewaring van sy historiese geboue word Pietermaritzburg dikwels as een van die mooiste Victoriaanse stede in Afrika beskryf.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|'n Skildery deur [JH Pierneef van die Geloftekerkie soos dit moes gelyk het kort na voltooiing]]
[duimnael|links|Die setel van die [KwaZulu-Natalse provinsiale regering in Pietermaritzburg]]
Die eerste Voortrekkers, wat die gebied van die Midlands in 1837 bereik het, het hulle in die vrugbare heuwellandskap van die Umsindusirivier gevestig. Die dorp, wat hulle as die sentrum van die nuwe republiek Natalia gestig het, is vernoem na die Voortrekkerleiers Piet Retief en Gerrit Maritz en in 'n soort dreineringsruitpatroon aangelê. In 1839 is die dorp Pietermaritzburg amptelik geproklameer.

Onder die Britte, wat in 1843 aan bewind gekom het, het Pietermaritzburg 'n administratiewe en militêre sentrum van die kolonie Natal geword. Die oorspronklike Voortrekkerpatroon het behoue gebly, tog het die Britte ook begin om kruisstrate aan te lê, terwyl arkades en lane vir die gebruik van voetgangers ontstaan het. Indiërs, wat deur die Britte as werkers na die gebied gebring is, gee die stad later ook 'n Oosterse inslag.

Tydens die Krieketwêreldbeker 2003 is Pietermaritzburg se Pietermaritzburg-ovaal vir twee wedstryde ingespan.

## Besienswaardighede 
* **Voortrekkerhuis** is die enigste gebou uit die vroeë geskiedenis van Pietermaritzburg, wat bewaar is. Die gebou met twee verdiepings is gerestoureer en gee met sy geelhoutplafon en houtvloer 'n goeie indruk van die Voortrekkers se ambagskuns.
* Die **Voortrekkermonument** en die **Geloftekerk** is in 1838 ná die Voortrekkers se oorwinning oor die Zoeloes in die Slag van Bloedrivier opgerig. Die museum is in 1912 ingewy en vertoon onder meer 'n stoel van die Zoeloekoning Dingaan, wat van ysterhout gemaak is. Die gerestoureerde huis van die Voortrekkerleier Andries Pretorius lê langsaan die museum.
* Die **Macrorie Huis** behandel die Victoriaanse lewenstyl van die eerste Britse setlaars. Dit is oorspronklik die tuiste van biskop William Macrorie, wat hier in die tydperk tussen 1869 en 1891 gewoon het.
* Die Tatham-kunsgalery.
* Die **Wêreldsig-terrein** digby die ou Howickweg bied ’n pragtige blik op Pietermaritzburg en die Umsundusivallei.

## Susterstede 
*  Hampton, Verenigde State
*  Taichung, Republiek China

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Pietermaritzburg
* Maritzburg United
* NG gemeente Pietermaritzburg
* Lys van nedersettings in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Sielkunde

duimnael|Die Griekse hoofletter *psi* word dikwels gebruik om die woord of studie van die sielkunde voor te stel.
**Sielkunde** oftewel *psigologie* is die studie van die innerlike lewe en gedrag. *Algemene psigologie* bestudeer die normale, volwasse mens; terwyl *besondere psigologie* die abnormale, onvolwasse mens (of dier) bestudeer. Alhoewel die sielkunde dikwels beskou word as 'n wetenskap waarvan Sigmund Freud die stigter was, kan 'n mens dit verder terug in die geskiedenis vind in die debatte tussen filosowe soos John Locke en Immanuel Kant.

## Bekende sielkundiges 
Van die beroemde sielkundiges sluit in:

* William James
* Sigmund Freud
* Carl Gustav Jung
* Alfred Adler
* Viktor Frankl
* Erik Erikson
* Henry Murray
* B. F. Skinner
* Albert Bandura
* Gordon Allport
* George Kelly
* Jacques Lacan
* Abraham Maslow
* Carl Rogers
* Stanislav Grof
* Ken Wilbur

Die moderne studie van sielkunde bestaan uit 'n hele aantal spesialisrigtings, te wete bedryfsielkunde, ontwikkelingsielkunde, sosiale sielkunde, psigonomie (oorkoepelende term vir kognitiewe-en neurosielkunde), psigopatologie, fisiologiese sielkunde, psigologiese metodeleer, persoonlikheidsielkunde en dan die terapiegebaseerde rigtings: kliniese sielkunde, opvoedkundige sielkunde en voorligtingsielkunde. Die ontwikkeling van positiewe sielkunde vind neerslag in verskeie spesialisrigtings in sielkunde.

## Sien ook 
* Psigiatrie
* Dunning-Kruger-effek
* Stockholmsindroom

## Eksterne skakels
Sigmund Freud

**Sigmund Freud** (6 Mei 1856 - 23 September 1939) was 'n Oostenrykse neuroloog en die stigter van die psigoanalitiese tradisie binne die sielkunde, 'n beweging wat die teorie dat onderbewuste motiewe baie optrede beheer, gewild gemaak het. Hy het geïnteresseerd geraak in hipnose en hoe dit geestesiekes kon help. Hy het later hipnose laat vaar en eerder vrye assosiasie en droomanalise verkies, deur wat nou bekend staan as "die pratende genesing" te ontwikkel. Dit het die kernelemente van psigoanalise geword. Freud het veral belanggestel in wat toe histerie genoem is. 

Freud se teorieë en sy behandeling van pasiënte was opspraakwekkend in die 19de-eeuse Wene, en word selfs vandag nog vurig gedebatteer. Freud se idees word gereeld bespreek en ontleed as werke van literatuur, filosofie en algemene kultuur, te midde van die aanhoudende debat oor hulle waarde as wetenskaplike en mediese verhandelinge.

## Vroeë lewe 
Hy het hom in Wene as medikus bekwaam en in die psigiatrie gespesialiseer. Mettertyd het hy ontdek dat sy pasiënte sielkundige probleme het wat deur 'n blote kennis van die fisiologie van die liggaam verklaar kan word.

Hy het in Parys gaan studeer onder die bekende geneesheer, Charcot. Die nuwe sielkundige tegniek van behandeling wat hy bestudeer het, was hipnose.

Vol vuur en ywer het Freud na Wene teruggekeer, maar is wreed ontnugter toe sy mediese kollegas en mede-psigiaters nie beïndruk was met sy gebruik van hipnose nie. Vir die psigiaters was dit "te sielkundig" en vir die akademiese sielkundiges was dit te onwetenskaplik.

Freud het homself as 'n sielkundige beskou, nie as 'n medikus nie, en hy het die ontleding van die geesteslewe van die mens sy lewenstaak gemaak. Aangesien dit egter grotendeels 'n ontleding van sy eie geesteslewe was, is dit kwalik verbasend dat Freud se persoonlike eienaardighede en eie lewensprobleme 'n groot rol speel in sy psigoanlitiese teorieë.

Sy vader, aan wie hy besonder geheg was, was 'n saggeaarde Joodse handelaar wat meermale ten aanskoue van sy seun, in die openbaar met minagting behandel is. Sy moeder was daarenteen 'n dominerende, ambisieuse persoon, wat haar seun vir 'n loopbaan in die politiek of in die regte wou voorberei. Haar seun moes 'n leier word, ongeag op watter terrein. Hierdie botsende persoonlikhede van sy ouers het reeds in sy kinderjare ernstige konflikte by Freud veroorsaak.

## Struikelblokke 
Toe sy vader te sterwe kom, het Freud behep geraak met sy eie dood. Op middeljarige leeftyd het hy mondkanker ontwikkel, waarvoor hy in die loop van 16 jaar 30 operasies moes ondergaan, sonder om genees te word. Toe sy leerstellinge uiteindelik 'n deurbraak begin maak in die mediese wêreld, het twee van sy getrouste volgelinge, Alfred Adler en Carl Jung, van hom weggebreek en hul eie rigting ingeslaan.

## Bronnelys 
* KENNIS,  vol 14, 1980, bl. 2728, 

## Sien ook 
* Ego, Superego en Id
* Sigmund Freud birthplace PRIBOR in Czech language
Rugbywêreldbeker

: *Hierdie artikel handel oor die mansrugbytoernooi. Vir die artikel oor die vrouerugbytoernooi, sien Vrouerugbywêreldbeker.*

Die **Rugbywêreldbeker** is ’n internasionale rugbykompetisie wat al om die vier jaar gehou word om die rugbywêreldkampioen bepaal. Die kompetisie is die belangrikste en bekendste in internasionale rugby. Die kompetisie is een van die mees gesiene sportgeleenthede ter wêreld, saam met die Sokker-Wêreldbeker, Olimpiese Somerspele en Krieketwêreldbeker.

[duimnael|links|upright|Die [Webb Ellis-beker is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]]
Daar is slegs plek vir 20 spanne (24 vanaf 2027) om aan die kompetisie deel te neem en spanne moet aan uitdunne deelneem om te kwalifiseer. Die drie beste spanne van elke groep van die vorige toernooi kwalifiseer regstreeks vir die volgende toernooi.

In die nege kampioenskappe wat reeds aangebied is, het vier lande die titel al ingepalm. Suid-Afrika het reeds ’n rekord van vier keer gewen, gevolg deur Nieu-Seeland drie keer, Australië twee keer en Engeland een keer.

Die eerste rugbywêreldbeker het in 1987 in Australië en Nieu-Seeland plaasgevind. Die mees onlangse toernooi is in 2023 in Frankryk gehou. Die volgende wêreldbekertoernooi sal in 2027 in Australië aangebied word. Suid-Afrika is tans die wêreldkampioen.

## Uitslae 
## Statistiek 
duimnael|400px|Beste uitslae van deelnemende lande en gashere

## Eerste deelnames 
## Sien ook 
* Vrouerugbywêreldbeker
* Wêreldrugby o/20-kampioenskap, vir juniorspelers
* Wêreldrugby o/20-trofee, vir juniorspelers

## Bronnelys 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Eksterne skakels 
*     Amptelike webwerf
*  Amptelike webtuiste van Wêreldrugby
*
Tswana

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Tswanas.*

Die taal **Tswana** (*Setswana* in Tswana) is een van die elf amptelike landstale van Suid-Afrika en 'n amptelike taal van Zimbabwe. Dit word deur ongeveer 4,1 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik Tswanas. Tswana vorm deel van die Sotho-taalfamilie (saam met Noord-Sotho en Suid-Sotho).

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Tswanataliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Tswana in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:
duimnael|links|Verspreiding van Tswana in Namibië volgens die 2011-sensus:
duimnael|'n Man uit Namibië gee 'n voorbeeld van Tswana
Botswana het sowat 1&nbsp;070&nbsp;000 Tswana-sprekers. In 'n mindere mate word die taal ook in Zimbabwe (29&nbsp;400) en Namibië (12&nbsp;300) gepraat. In Namibië word Tswana as 'n *nasionale taal* erken.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Tale in Suid-Afrika
* Tswana Wikipedia

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Vakgroep Afrikatale, Noordwes-Universiteit

### Taalhulpmiddels 
* Speltoetser en woordafbreker vir Tswana vir Microsoft Office 
* Vry en gratis Tswana-speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 
* Tswana-sleutelbord 

### Sagteware in Tswana 
* Mozilla Firefox  – webblaaier
* Mozilla Thunderbird  – e-posprogram
* OpenOffice.org  – kantoorsuite
* Translate.org.za  – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Tswana en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle – aanlynvertaling van Tswana-oopbronsagteware
Noord-Sotho (taal)

Die taal **Noord-Sotho** (*Sesotho sa Leboa* in Noord-Sotho) is een van die elf amptelike landstale van Suid-Afrika. Dit word deur ongeveer 4&nbsp;618&nbsp;500 mense as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik Noord-Sotho's. Noord-Sotho is deel van die Sotho-taalfamilie en die Bantoetale.

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Noord-Sothotaliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Noord-Sotho in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:
duimnael|links|Edgar, 'n Suid-Afrikaner, praat 'n gesprek in Noord-Sotho
Aangesien die Pedigroep die grootste deel uitmaak van die heterogene Noord-Sothogroep, word daar soms na Noord-Sotho verwys as Pedi (*Sepedi* in Noord-Sotho).

In vroeër jare is dit veral deur sendelinge verhef tot skryftaal.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Noord-Sotho Wikipedia
* Tale in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* South Africa – Sotho

## Eksterne skakels 
* Noord-Sotho – Engelse Woordeboek

### Taalhulpmiddels 
* Vrye en gratis Noord-Sotho speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 
* Noord-Sotho-sleutelbord 

### Sagteware in Noord-Sotho 
* Mozilla Firefox  – webblaaier
* Mozilla Thunderbird  – e-posprogram
* OpenOffice.org  – kantoorsuite
* Translate.org.za  – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Noord-Sotho en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle  – Aanlynvertaling van Noord-Sotho-oopbronsagteware
Suid-Sotho

:*Sotho stuur aan na hierdie artikel. Alhoewel Sotho gewoonlik na Suid-Sotho verwys, kan dit dalk ook verwys na die Sotho-tale oor die algemeen.*

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Suid-Sothotaliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Suid-Sotho in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:

Die taal **Suid-Sotho** (*Sesotho* [sɪ̀sʊ́tʰʊ̀] in Suid-Sotho) word deur sowat 5,6 miljoen mense, hoofsaaklik Suid-Sotho's, gepraat (2011-sensus), van wie 4&nbsp;240&nbsp;000 in Suid-Afrika waar dit 'n amptelike taal is. Dit is (saam met Engels) ook die amptelike taal van Lesotho en het daar 1&nbsp;770&nbsp;000 sprekers. Daar is 'n paar ortografiese verskille tussen die Suid-Sotho van Suid-Afrika en dié van Lesotho. Suid-Sotho is deel van die Sotho-taalfamilie. Dit is ook 'n amptelike taal van Zimbabwe.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Suid-Sotho Wikipedia
* Tale in Suid-Afrika

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 26, bl. 39

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
### Taalhulpmiddels 
* Sesotho.web.za : Engelse inleiding tot Sesotho vir nuwe aanleerders; sluit aanlyn en aflaaibare woordeboeke in
* Vry en gratis Sotho speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 

### Sagteware in Sotho 
* Mozilla Firefox  - webblaaier
* Mozilla Thunderbird  - e-posprogram
* OpenOffice.org  - kantoorsuite
* Translate.org.za  - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Sotho en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle - aanlyn vertaling van Sotho oopbronsagteware
Swazi

: ''Hierdie artikel handel oor die Swazitaal. Vir die etniese groep van Suider-Afrika, sien Swazi's.''

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Swazitaliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Swazi in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:

Die taal **Swazi** (*siSwati* [siswatʼi] in Swazi) is deel van die Nguni-taalfamilie en is nou verwant aan Noord-Ndebele, Suid-Ndebele, Xhosa en Zoeloe. Dit is (saam met Engels) die amptelike landstaal van eSwatini met sowat 980&nbsp;000 sprekers in 2006, hoofsaaklik Swazi's. Dit is een van die elf amptelike landstale in Suid-Afrika, waar dit deur ongeveer 1&nbsp;322&nbsp;400 mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus).

Dialekte sluit Baca, Hlubi en Phuthi in.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Tale in Suid-Afrika
* Swazi Wikipedia

## Verwysings 
## Eksterne skakels en bronne 
* Ethnologue se inskrywing oor Swazi

### Taalhulpmiddels 
* Vry en gratis Swazi speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 

### Sagteware in Swazi 
* Mozilla Firefox  – webblaaier
* Mozilla Thunderbird  – e-posprogram
* OpenOffice.org  – kantoorsuite
* Translate.org.za  – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Swazi en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle – aanlyn vertaling van Swazi oopbronsagteware
Sentraal-Amerika

**Sentraal-Amerika**

250px|Ligging van Sentraal-Amerika

duimnael|links|Ligging van Sentraal-Amerika
duimnael|links|Kaart van Sentraal-Amerika
**Sentraal-Amerika** (Engels: *Central America*, Spaans: *América Central*, *Centroamérica*) word soms as die suidelikste deel van Noord-Amerika beskou en soms as 'n aparte gebied in sy eie reg; in elk geval vorm dit 'n landbrug tussen Noord- en Suid-Amerika. Dit streek vanaf Meksiko in die noordweste tot Colombia in die suidooste. Sentraal-Amerika word deur die Karibiese See in die noordooste en die Stille Oseaan in die suidweste begrens, albei seë word deur die Panamakanaal met mekaar verbind. In Nicaragua is die Nicaraguameer geleë, Sentraal-Amerika se grootste meer.

Sentraal-Amerika het oorspronklik deel uitgemaak van die Meso-Amerikaanse kultuurlandskap, met bekende Majastede soos Copán, Joya de Cerén, Quiriguá en Tikal; almal Unesco-wêrelderfenisgebiede. Sentraal-Amerika is, nadat Christophorus Columbus die Amerikas in 1492 vir Europa ontdek het, deur Spanje verower. Tussen 1519 en 1821 het dit deel uitgemaak van Nieu-Spanje, toe na die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog in 1821 die Eerste Meksikaanse Keiserryk gestig is, wat behalwe vir Belize (vanaf 1798 deel van die Britse Ryk) en Panama (deel van Groot-Colombia) ook oor die Sentraal-Amerikaanse lande gestrek het. Nadat die Meksikaanse Keiserryk in 1823 ontbind is, het die Sentraal-Amerikaanse lande hul onafhanklikheid van Meksiko verklaar en die Federale Republiek van Sentraal-Amerika gestig. As gevolg van 'n burgeroorlog het die Federale Republiek van Sentraal-Amerika in 1838 verbrokkel en Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua het onafhanklike republieke geword. Tussen 1904 en 1914 is die Panamakanaal onder toesig van die Verenigde State gebou en verbind sedertdien die Atlantiese met die Stille Oseaan. Tussen 2007 en 2016 is die kanaal uitgebrei.

Lande wat in Sentraal-Amerika geleë is:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
*
Sasolburg

**Sasolburg** is 'n groot dorp in die Noord-Vrystaat en ook deel van die Vaaldriehoek (wat insluit: Vereeniging, Meyerton en Vanderbijlpark). Die dorp is slegs 5&nbsp;km suid van die Vaalrivier. Omringende dorpe sluit ook in: Oranjeville, Deneysville, Heilbron, Parys en Vredefort.

## Geskiedenis 
Die dorp is in 1954 gestig om werknemers te huisves van SASOL 1 en ander chemiese nywerhede soos Natref, Karbochem, Safripol en Polifin. Die aanvanklike fokus van die aanleg was op die vervaardiging van vloeibare brandstof uit steenkool, wat maar een van die hoofprodukte was. Die stad is beplan met behulp van moderne stadsbeplanningsbeginsels. Meer as 72 000 bome is aangeplant.

## Distrik 
Die distrik is in 1957 geproklameer en is 1 000&nbsp;km2 groot. Gemengde boerdery word beoefen. Sasolburg val nou onder die Metsimaholo Plaaslike Munisipaliteit. Wat die dorp besonders maak is sy boomrykheid. Dit is die dorp met die meeste eikebome in die land - 26 verskillende spesies - en 'n groot verskeidenheid ander inheemse, sowel as uitheemse boomspesies.

## Coalbrook-ramp 
Op 21 Januarie 1960 het Suid-Afrika se grootse mynramp by die Coalbrook-steenkoolmyn plaasgevind toe die myn ineengestort en 435 myners lewend begrawe is.
Die gebeure is deur Die Briels in hulle liedjie *Ter nagedagtenis aan 435 mynwerkers* beskryf.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Sasolburg
* Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein
* Gereformeerde kerk Vaalpark
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* 
*
Lys van nedersettings in Nieu-Seeland

Die grootste **Stede van Nieu-Seeland** is:

## Noord-Eiland 
*Auckland
*Hamilton
*Hastings
*Invercargill
*Napier
*Rotorua
*Wellington

## Suid-Eiland 
*Christchurch
*Dunedin
*Halfmoon Baai
*Blenheim
Sosiologie

**Sosiologie** is die studie van gemeenskappe en hoe mense optree in groepe. Dit bestudeer die sosiale wette en prosesse wat mense bind en skei, nie net as indiwidue nie, maar as lede van assosiasies, groepe en institusies.

Sosiologie het in die 19de eeu ontstaan as 'n akademiese rigting na een van die grootste paradokse in moderniteit ontstaan het:  soos die wêreld kleiner en meer geïntegreerd word, word mense se ervaring van die wêreld meer en meer persoonlik en verspreid. Sosioloë het gehoop, om nie net te verstaan wat groepe bymekaar hou nie, maar om ook 'n teenmiddel te ontwikkel vir sosiale skeuring.

Deesdae ondersoek sosiologie dinge soos: ras, etnisiteit, kultuur, klas, geslag, die familie, en sosiale interaksie. Verder word die afbreek van sosiale strukture ondersoek; misdaad en egskeiding.

Beeld:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|Ferdinand Tönnies
Beeld:Emile Durkheim.jpg|Émile Durkheim
Beeld:Karl Marx.jpg|Karl Marx
Beeld:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|Vilfredo Pareto
Beeld:Simmel 01.JPG|Georg Simmel
Beeld:Max Weber 1894.jpg|Max Weber
Sport

[duimnael|Spansporte soos [rugby en sokker dra by tot kinders se sosiale ontwikkeling.]]
[duimnael|'n [Gholfspeler lê na die putjie aan.]]
[duimnael|[Motorsport|Motorisasie kom in moderne sport te voorskyn.]]
duimnael|Moderne sport het komplekse reëls en regulasies en is hoogs georganiseerd.
[duimnael|'n [Gimnastiek|Gimnas demonstreer sy vaardighede.]]
[duimnael|[Krieketveld met bouler, die twee kolwers en ’n skeidsregter.]]
[duimnael|'n Engelse [rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër.]]
[duimnael|Standaard [skaakstukke. Van links na regs: koning, toring, dame, pion, ruiter en loper.]]

**Sport** kan omskryf word as 'n fisieke (byvoorbeeld rugby) of denkspel (byvoorbeeld skaak) wat in kompetisieverband gespeel kan word. Sport kan ook as ontspanning beoefen word. Alle sporte het reëls wat nagekom moet word. Die beoefening van sport kan mense aktief en gesond hou, vandaar die slagspreuk:'' 'n Gesonde liggaam huisves 'n gesonde gees.*

Die woord *sport* is afgelei van die Franse woord *desportes*, wat rofweg as *ontspanning'' vertaal kan word.

## Geskiedenis 
Die verskynsel van sport is reeds bekend uit die klassieke verlede en die Grieke organiseer al die Olimpiese Spele verskeie eeue voor Christus.

Vir meer inligting oor die geskiedenis van 'n spesifieke sport, verwys na die artikel oor die betrokke sport.

## Sportsoorte 
Van die meer bekende sportsoorte sluit in (alfabeties gesorteer):

* Armdruk
* Atletiek
** Baanitems
*** Naelloop (gewoonlik 100&nbsp;m, 200&nbsp;m en 400&nbsp;m)
*** Middelafstande (gewoonlik 800&nbsp;m, 1500&nbsp;m en 3000&nbsp;m)
*** Langafstande (gewoonlik 5000&nbsp;m en 10 000&nbsp;m)
*** Hekkies en hinderniswedlope ("steeple chase")
*** Afloswedloop
** Velditems
*** Diskusgooi
*** Hamergooi
*** Hoogspring
*** Gewigstoot
*** Spiesgooi
*** Verspring
* Padwedloop
** Halfmaraton
** Maraton
** Ultramaraton
* Basketbal
* Bergfietsry
* Bofbal
* Boks
* Boogskiet
* Branderplankry
* Driekamp ("triathlon")
* Duik
* Fietsry
* Gewigoptel
* Gesinchroniseerde swem
* Gholf
* Gimnastiek
* Handbal
* Hengel
* Hokkie
** Yshokkie
* Jag
* Judo
* Kanovaart
* Karate
* Kegelbal
* Korfbal
* Krieket
** Toetskrieket
** EDI-krieket
** T20-krieket
* Motorsport
** Formule Een
** Motocross
** Tydrenne
* Muurbal
* Netbal
* Pluimbal
* Roei
* Rolbal
* Rotsklim
* Rugby
** Rolstoelrugby
** Sewesrugby
* Ruitersport
* Sagtebal
* Seil
* Skaak
* Skerm
* Ski
* Skyfskiet
* Sneeuplankry
* Sokker
** Paralimpiese sokker
* Stoei
* Swem
* Tafeltennis
* Taekwondo
* Tennis
* Vegkuns
* Verfbal
* Vlugbal (Volleybal)
** Sitvlugbal
* Vuisbal
* Waterpolo

## Sien ook 
* Portaal:Sport
* Olimpiese Spele
* Paralimpiese Spele

## Eksterne skakels 
*
Stephen Watson

**Stephen Watson** (6 November 1954 – 10 April 2011) was 'n Suid-Afrikaanse digter en akademikus. 

Die meeste van sy poësie handel oor Kaapstad, waar hy gewoon het. Hy het Engels aan die Universiteit van Kaapstad gedoseer.

## Poësie 
* *Poems 1977-1982* (1983)
* *In This City* (1986)
* *Cape Town Days* (1989)
* *Return of the Moon* (1991)
* *Presence of the Earth* (1995)
* *The Other City* (2000)

## Romans 
* *Selected Essays: 1980-1990* (1990)
* ''A Writer's Diary'' (1997)
Lys van Suid-Afrikaanse digters

Hier volg 'n **lys van Suid-Afrikaanse digters**:
[regs|duimnael|160px|[Guy Butler.]]
## A-C 
* Lionel Abrahams
* Tatamkulu Afrika
* Mike Alfred
* Ingrid Andersen
* Gabeba Baderoon
* Shabbir Banoobhai
* Sinclair Beiles
* Robert Berold
* Vonani Bila
* Roy Blumenthal
* Herman Charles Bosman
* Breyten Breytenbach
* Dennis Brutus
* Guy Butler
* Roy Campbell
* Charl Cilliers
* Sue Clark
* Johnny Clegg
* Jack Cope
* Jeremy Cronin
* Patrick Cullinan
* Gary Cummiskey
* Sheila Cussons

## D-G 
* Achmat Dangor
* Ingrid de Kok
* Phillippa Yaa de Villiers
* Modikwe Dikobe
* Isobel Dixon
* Angifi Dladla
* Finuala Dowling
* I.D. du Plessis
* Koos du Plessis
* Elisabeth Eybers
* Kingsley Fairbridge
* Gus Ferguson
* Sheila Meiring Fugard
* Keith Gottschalk
* Stephen Gray
* Robert Greig
* Mafika Gwala

## H-L 
*
* Megan Hall
* Joan Hambidge
* Colleen Higgs
* Robert Homem
* Christopher Hope
* Peter Horn
* Allan Kolski Horwitz
* Daniel Hugo
* Alan James
* Wopko Jensma
* Liesl Jobson
* Sarah Johnson
* Ingrid Jonker
* Aryan Kaganof
* Anne Kellas
* Keorapetse Kgositsile
* Olga Kirsch
* Koos Kombuis
* Rustum Kozain
* Uys Krige
* Antjie Krog
* Anton Krueger
* Mazisi Kunene
* Cornelis Jacobus Langenhoven
* C. Louis Leipoldt
* Douglas Livingstone

## M 
* Don Maclennan
* Mzi Mahola
* Eugene Marais
* Andrew Martens
* Lebogang Mashile
* John Mateer
* Don Mattera
* James Matthews
* Mzwakhe Mbuli
* Kim McClenaghan
* Michelle McGrane
* Sheila Meiring Fugard
* Joan Metelerkamp
* Abdul Milazi
* Ruth Miller
* Amitabh Mitra
* Kobus Moolman
* Isabella Motadinyane
* Seitlhamo Motsapi
* Casey Motsisi
* S.E.K. Mqhayi
* Oswald Mtshali

## N-S 
* Arthur Nortje
* D.J. Opperman
* William Plomer
* Karen Press
* Thomas Pringle
* Lesego Rampolokeng
* Azila Talit Reisenberger
* Robert Royston
* Arja Salafranca
* Sipho Sepamla
* Mongane Wally Serote
* Steve Shapiro
* Ari Sitas
* Adam Small
* Susan Smith
* Karin E Nel

## T-Z 
* Totius
* Ernst van Heerden
* Christopher van Wyk
* Benedict Wallet Vilakazi
* A.G. Visser
* Wayne Visser
* Gert Vlok Nel
* Crystal Warren
* Stephen Watson
* Mary Morison Webster
* George Weideman
* Athol Williams
* David Wright
* Makhosazana Xaba

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse digters
* Lys van Afrikaanse skrywers 
* Lys van Suid-Afrikaanse skrywers
Taalfamilie

duimnael|400px|Taalfamilies van die wêreld (sonder Altaïese tale)
duimnael|400px|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).

Tale word opgedeel in **taalfamilies** op grond van ooreenkomste tussen tale en 'n oorsprong wat hulle deel. Die klassifikasie van tale is deur August Schleicher (1821–1868) begin met sy 'Stammbaumtheorie' (of stamboomteorie).

Hier is die belangrikste taalfamilies:
* Afro-Asiaties (bv. Berbers, Arabies en Hebreeus)
* Algies (bv. Cree)
* Altaïes (voorgestelde taalfamilie)
* Amerindies
* Andamans
* Arawak (bv. Wayuu)
* Australies
* Austro-Asiaties (bv. Viëtnamees en Khmer)
* Austronesies (bv. Malgassies, Maleis en Polinesies)
* Aymara (dalk 'n geïsoleerde taal)
* Drawidies (bv. Telugu, Tamil, Kannada en Malayalam)
* Eskimo-Aleoeties (bv. Groenlands en Inuktitut)
* Hmong-Mien (bv. Hmong en Yao)
* Indo-Europees (Afrikaans, Engels, Frans, Grieks, Russies, Sanskrit, Hindi ens.)
* Irokees (bv. Cherokee)
* Japannees (bv. Japannees en Ryukyu)
* Kartwelies (bv. Georgies, Zan, Svan)
* Khoisan (bv. Khoi en San)
* Maja (bv. Majaans)
* Mongools (bv. Boerjaties, Kalmikies en Mongools)
* Na-Dené (bv. Navajo)
* Niger-Kongo (bv. Joroeba, Igbo, Shona, Zoeloe, Xhosa en Sotho)
* Nilo-Saharies (bv. Luo, Kanuri en Masai)
* Noordoos-Kaukasies (bv. Awaars, Ingoesjeties en Tsjetsjnies)
* Noordwes-Kaukasies (bv. Abazyns, Abchasies, Adigies en Kabardies)
* Oeral-Altaïes (bv. Fins, Hongaars, Turks en Oesbekies, moontlik Japannees en Koreaans) – dikwels onderverdeel in Fins-Oegries (Europees) en Altaïes (Asiaties).
* Otomangue (bv. Mixteeks en Zapoteeks)
* Paleosiberies (bv. Chukchi en Korjak)
* Papoeas (bv. die tale van die binneland van die eiland Nieu-Guinee)
* Quechua (dalk 'n geïsoleerde taal)
* Sino-Tibettaans (bv. Chinees, Birmaans en Tibettaans)
* Tai-Kadai (bv. Thai en Lao)
* Tasmaans
* Toengoesies (bv. Mantsjoe)
* Tupí (bv. Guaraní)
* Turks (bv. Turks en Kasaks)
* Uto-Asteeks (bv. Nahuatl)
* Gebaretaal
* Geïsoleerd (bv. Baskies)
* Kreools bv. Haïtiaanse Kreools, Papiaments en Sango)
* Kunsmatig (bv. Esperanto)
* Ongeklassifiseerd
* Pidgin (bv. Fanagalo)

## Verdere leesstof 
*  Raymond G. Gordon (Hrsg.): *Ethnologue. Languages of the World.* 15. Auflage. SIL International, Dallas TX 2005, .
*  Merritt Ruhlen: *A Guide to the World’s Languages.* Band 1: *Classification.* Stanford University Press, Stanford CA 1987,  (Nachdruck. ebenda 2000, ).
*  Charles F. Voegelin, Florence M. Voegelin: *Classification and Index of the World’s Languages.* Elsevier, New York NY u. a. 1977, .
*  Iman Ghosh, Ranked: The 100 Most Spoken Languages Around the World, Visual Capitalist, 15 Februarie 2020

## Eksterne skakels 
*
Taalwetenskappe

**Taalwetenskap**, **taalkunde** of **linguistiek** is die wetenskaplike studie van die natuurlike tale. Wanneer geen studie van 'n enkele taal gemaak word nie, maar die verskynsel (natuurlike) taal in die algemeen bestudeer word, praat mens van **algemene** of **universele** taalwetenskap.

Na gelang van die invalshoek van die navorser en uiteindelik die onderdeel van die linguistiek, word linguistiek wel tot verskillende takke van die wetenskap gereken, soos kognitiewe wetenskappe, sielkunde, en antropologie.

## Taaluitinge 
Taaluitinge is vir die taalkunde in die eerste plek gesproke uitinge, opgebou uit klanke, morfeme, woorde, sinne en tekste of diskoerse. Die klanke word bestudeer deur die fonetiek en die fonologie, die opbou van woorde deur die morfologie, en die groepering van woorde in sinne deur die sintaksis. Die betekenis van taaluitinge word bestudeer deur die semantiek, wat die spreker met die taaluitinge probeer te bewerkstellig, die doel wat hiermee nagestreef word, word bestudeer deur die pragmatiek.

## Vakgebiede 
Taalkundige dissiplines is onder andere:
*Algemene taalkunde:
**Pragmatiek (taalkunde), die studie van taalgebruik
**Semantiek, die betekenis van woorde, sinne en tekste
**Tekslinguistiek
**Fonetiek, *algemene* klankleer (artikulatories, akoesties, perseptief asook linguisties)
*Strukturele taalkunde (veral Grammatika):
**Semiotiek, tekenreëls van 'n taal
**Sintaksis, sinsbou
**Morfologie, studie van woordvorme
**Fonologie, die grammatikale uitspraakreëls van 'n taal (nie te verwar met Fonetiek nie)
**Leksikologie, die "woordleer", alles wat met woorde te make het - Leksikografie, die toepassing van leksikologiese reëls van 'n taal, en dus ook die spelling
**Fraseologie, die sinsleer van 'n taal
**Stilistiek, alhoewel geen egte onderdeel van die Strukturele Taalkunde nie, wel 'n onderwerp van die grammatika
*Interdissiplinêre taalkunde (ook wel antropologiese of fenomenologiese taalkunde genoem):
**Sosiolinguistiek
**Psigolinguistiek, met inbegrip van taalontwikkeling
**Neurolinguistiek, die verband tussen taal en harsings
**Etnolinguistiek
*Toegepaste Linguistiek:
**Taaldidaktiek
**Logopedie
**Afasiologie en Disleksie
*Sistematiese taalkunde:
**Hierdie bestudeer die natuurlike tale op taalstrukturele metode

## Sien ook 
*Biblioteek
*Etimologie
*Dialektologie
*Gekonstrueerde tale
*Geolektologie
*Taalgeskiedenis
*Geskiedenis van die taalwetenskap
*Historiese taalkunde
*Liggaamstaal
*Literatuur
*Matematiese taalkunde
*Onomastiek of Naamkunde
*Rekenaarlinguistiek
*Rekenaartaalkunde
*Semantiek
*Taal
*Taalfamilies
*Vergelykende taalkunde
*Vertaalwetenskap
*Tale van die wêreld

## Eksterne skakels 
*Forum oor linguistiek
*Webtuiste oor linguistiek
Taalverskeidenheid

**Taalverskeidenheid** verwys na variasies wat in 'n taal voorkom. Die algemeenste manifestasie hiervan word 'n dialek genoem.

*Chronolek (tydsgebonde variasie)
*Geolek (Algemeen bekend as dialek - streeksgebonde variasie)
*Ideolek (persoongebonde variasie)
*Sosiolek (groepsverbonde variasie)
Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit

**Tshwane** is vanaf 5 Desember 2000 'n metropolitaanse gebied in Gautengprovinsie, Suid-Afrika, wat die stad Pretoria insluit.

Dit bestaan uit 13 voormalige stads- en dorpsrade, en word bestuur deur 'n besturendeburgemeesterstelsel.  Die munisipale gebied beslaan 6&nbsp;298&nbsp;km2, en het 'n bevolking van nagenoeg 2,364 miljoen mense.

Die naam is afkomstig van die oorspronklike naam wat deur die eerste Ngunisprekende nedersetters (wat later as die Ndebele bekend was) aan die rivier gegee is wat deur die area vloei.  Hulle het dit vernoem na een van hulle stamhoofde, Tshwane, vanaf die Ndebelewoord vir "klein aap".

Die naam *Tshwane* word soms ook gebruik as 'n alternatiewe naam vir die stad Pretoria self, hoewel Pretoria nie hernoem is nie.

## Areas 
Tshwane bestaan uit die volgende areas:

* Ga-Rankuwa (Gestig in 1961 na geforseerde verskuiwings binne die area.  Dit is vernoem na een van die Bakgatla hoofmanne, Rankuwa Boikhutso.)
* Centurion (voorheen Verwoerdburg), insluitend Laudium en Olievenhoutbosch.
* Temba (Gestig in 1940 na gedwonge verskuiwings.)
* Mabopane (Gestig in 1969.)
* Winterveld
* Die gebied van die *Noordelike Pretoria Metropolitaanse Substruktuur*. Hierdie gebied sluit die nywerheidsgebied bekend as Rosslyn in, Akasia, sowel as die township Soshanguve, wat gestig is om nie-Tswana-sprekende mense te huisves ná Bophuthatswana 'n onafhanklike tuisland geword het. (Soshanguve is 'n nuutskepping wat die township se uiteenlopende karakter weerspieël: **So**tho, **Sha**ngaan, **Ngu**ni (Swazi, Zulu, Xhosa) en **Ve**nda.)
* Pretoria
* Pienaarsrivier (Hierdie is die kleinste van Tshwane se voormalige rade.)
* Krokodilrivier (Hierdie gebied strek van Rosslyn/Ga-Rankuwa in die noorde tot by Lanseria in die suide, en van die westelike kant van Pretoria na die Hartbeespoortdam.)
* Die gebied was voorheen bekend as die *Greater Pretoria Metropolitan Council*. Hierdie raad was een van die vier plaaslike owerhede in Gauteng, en het bestaan uit drie plaaslike rade: die Stadsraad van Pretoria, die Raad van Centurion en die Noordelike Pretoria Metropolitaanse Substruktuur.
* Cullinan en Rayton
* Wallmannsthal
* Hammanskraal

## Setels 
## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Amptelike Tshwane Webwerf
SA

**SA** kan verwys na:

## Lande 
* Suid-Afrika, hoewel RSA meer algemeen is en die ISO-landkode *ZA* is.
* Saoedi-Arabië, 'n land in die Midde-Ooste (landkode: SA).
* Suid-Amerika, 'n kontinent in die suidelike halfrond.
* Suid-Australië, 'n staat in Australië.

## Beroepe 
* Senior Advokaat, regsgeleerde wat in die hof as pleitbesorger vir litigante optree.
* Stelsel Administrateur, rekenaarspesialis wat na 'n stelsel omsien.

## Afkortings 
* Sa., 'n afkorting vir Saterdag.
* s.a., 'n afkorting vir sine anno, sonder jaartal.
Thabo Mbeki

**Thabo Mvuyelwa Mbeki** (gebore 18 Junie 1942 in Mbewuleni, Transkei), is die voormalige president van Suid-Afrika, asook van die ANC. Hy het Nelson Mandela op 14 Junie 1999 as president opgevolg. Mbeki het sy tweede termyn as president begin uitdien op 27 April 2004, nadat die ANC die algemene verkiesing van 2004 met 'n oorweldigende meerderheid gewen het. Op 20 September 2008, kondig hy aan dat hy as president sal bedank na 'n oproep in die verband deur die ANC se uitvoerende bestuurskomitee. Sy bedanking is met ingang van 25 September 2008 van krag.

## Agtergrond 
Hy is die seun van Govan en Epainette Mbeki, en het op Dutywa en Butterworth skoolgegaan. Hy was op hoërskool aan die Lovedale Institute in Alice, maar is geskors ná leerlingstakings in 1959, en moes sy leerwerk tuis voltooi. Mbeki het in 1959 sy matriekeindeksamen aan St John's School in Umtata geskryf.

In 1956, terwyl hy nog 'n hoërskoolleerling was, sluit hy by die ANC-Jeugliga aan. Nadat hy sy skoolloopbaan voltooi het, raak hy betrokke by verskeie ondergrondse aktiwiteite in die Pretoria-Witwatersrand-gebied ná die ANC in 1960 verban is. Hy probeer in 1961 die republiekwording van Suid-Afrika verhinder, maar verlaat uiteindelik in 1962 die land op aanbeveling van die ANC.

## Vryheidstryd 
Mbeki gaan na Zimbabwe en toe na Kenia vir 'n kort tyd, voordat hy na Londen vertrek waar hy sy Britse A-vlak-eksamen in 1962 voltooi. Hy skryf hom in aan die Universiteit van Londen waar hy sy eerstejaargraad in ekonomie as 'n buitemuurse student behaal. Terselfdertyd mobiliseer hy studente om in Londen protes teen Apartheid aan te teken. Mbeki studeer in Londen tot 1966 toe hy sy Meestersgraad in Ekonomie aan die Universiteit van Sussex verwerf.

Vanaf 1967 tot 1970 werk hy vir die ANC se kantoor in Londen, wat hom vir militêre opleiding in die Sowjetunie stuur. Tussen 1971 en 1978 verrig hy verskeie take vir die ANC in Afrika. Hy reis onder meer na Botswana, Swaziland (nou Eswatini) en Nigerië, waar hy met verskeie persone onderhandel. Hy trou in 1974 met Zanele Dlamini.

In 1978 beklee Mbeki die rang van politieke sekretaris in die kantoor van die president van die ANC. Hy vorder in 1984 tot Direkteur van die departement van inligting en publisiteit van die ANC, 'n pos wat hy tot en met 1989 hou. Hy was ook betrokke by geheime vergaderings tussen ANC-lede en lede van die destydse Nasionale Party-regering, asook by die Dakar-beraad waar vername Afrikaanssprekendes die ANC ontmoet het.

## Post-1994 
Onderhandelinge tussen dié twee politieke groepe lei daartoe dat die ANC wettig verklaar en dat politieke gevangenes vrygelaat word. Hy is ook betrokke by onderhandelinge wat in 1994 tot die eerste demokratiese verkiesing lei, en die opstelling van die nuwe Suid-Afrikaanse grondwet.

Vanaf 1994 tot 1999 beklee hy die amp van uitvoerende Adjunkpresident van Suid-Afrika, waarna hy met Mandela se uittrede tot president verkies word.

## Sien ook 
* Kabinet van Thabo Mbeki
* Afrika Renaissance

## Eksterne skakels 
* http://www.info.gov.za/leaders/president/index.htm
Venda (taal)

: *Hierdie artikel handel oor die Vendataal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien Vendas.*

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Vendataliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Venda in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:

Die taal **Venda** (*TshiVenḓa* in Venda) is een van die elf amptelike landstale van Suid-Afrika. Dit word deur sowat 1,3 miljoen as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik Vendas. Venda word ook deur ongeveer 84&nbsp;000 in Zimbabwe gepraat, waar dit 'n amptelike taal is. Dit vorm deel van die Bantoetaalfamilie.

Dialekte sluit Phani en Tavha-tsindi in.

## Woorde 
Algemene woorde en frases:

## Sien ook 
* Tale in Suid-Afrika
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Venda Wikipedia

## Verwysings 
## Eksterne skakels en bronne 
* Ethnologue inskrywing oor Venda

### Taalhulpmiddels 
* Vry en gratis Venda speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 
* Venda sleutelbord 

### Sagteware in Venda 
* Mozilla Firefox  - webblaaier
* Mozilla Thunderbird  - e-posprogram
* OpenOffice.org  - kantoorsuite
* Translate.org.za  - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Venda en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle - aanlyn vertaling van Venda oopbronsagteware
Uitvoerende kunste

Die **uitvoerende kunste** is vorms van kuns waarin die klem gelê word op die uitvoering van sekere liggaamlike en vokale handelinge deur een of meer kunstenaars.

*Drama
**Mimiek
**Toneelspel
**Rolprent
*Sang
**Opera
**Operette
**Musiekblyspel
*Dans
**Ballet
**Moderne dans

## Bibliografie
* Die Uitvoerende Kunste in die vier provinsies. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns en Kultuur. Jaargang 13, nr. 4, Junie 1964
Upington

**Upington** is 'n belangrike dorp geleë op die oewer van die Oranjerivier in die Noord-Kaap, Suid-Afrika.
duimnael|links|Nelson Mandela-rylaan in Upington se sentrale sakekern (2016).
## Geskiedenis 
Upington is in 1871 as 'n klein sendingstasie deur eerwaarde Christiaan Schröder gestig. Hy het die sendingstasie "Olyvenhoutsdrift" genoem. In 1896 is dit herdoop tot Upington ter ere van sir Thomas Upington, die eerste minister van die Kaapkolonie. Die dorp het munisipale status in 1898 verkry.

## Upington vandag 
Vandag is Upington 'n groot dorp met 'n geskatte 101&nbsp;504 inwoners in 2008, die naasgrootste nedersetting in die Noord-Kaap. Dit dien as 'n vername administratiewe sentrum van die provinsie Noord-Kaap. Upington lê in die Kalahariwoestyn, maar danksy die water van die Oranjerivier is dit 'n belangrike landbousentrum vir druiwe, koring en groente. Daarnaas is dit 'n gewilde toeristebestemming in die noordweste van Suid-Afrika.

## Infrastruktuur 
Die Upington-lughawe (voorheen bekend as die Pierre van Ryneveld-lughawe) is by die dorp. Die N10 en N14 nasionale paaie kruis in Upington. Die spoorverbinding tussen Suid-Afrika en Namibië loop ook deur die dorp.

## Klimaat 
Upington kry gewoonlik 94 mm reënval per jaar met die meeste neerslae in die herfs. As 'n reël val geen reën in Junie nie en 29 mm in Maart. Die gemiddelde middagtemperatuur is 19,8 °C in Junie en 33 °C in Januarie, gewoonlik die warmste maand van die jaar. Die koudste maand is Julie, wanneer die kwik snags tot gemiddeld 2,8 °C daal. Vroeg in Januarie 2016 is 45 °C op Upington gemeet, die hoogste temperatuur sedert 1959.

## Fotogalery 

Lêer:Augrabies Falls.jpg|Die Augrabieswaterval naby Upington.
Lêer:upingtonrunw.jpg|Lughawe se aanloopbaan van 4900&nbsp;m.
Lêer:golfcourseupt.jpg|Upington se gholfbaan.
Lêer:Upingtonriver.jpg|Uitsig vanaf "Die Eiland"-vakansieoord.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Upington
* Lutherse kerk Upington
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Kameelstandbeeld
* Donkiestandbeeld

## Bronnelys 
* *Die Gemsbok* van 1965-08-20
* World Gazetteer
* 

## Eksterne skakels 
* Upington se webwerf
* //Khara Hais webwerf
* *Brand verwoes NG kerksaal op Upington*
Uitkomsgebaseerde onderwys

**Uitkomsgebaseerde onderwys** (UGO) is 'n opvoedkundige filosofie wat sê dat onderwys gerig behoort te wees om sekere spesifieke uitkomste tot gevolg te hê &mdash; spesifiek, dat dit studente 'n spesifieke minimumvlak van kennis en vaardighede gee.  Verder moet kurrikula en metodes ontwerp word om hierdie uitkoms te produseer, of om studente sulke kennis en vaardighede te gee.  Daarom moedig UGO opvoeders aan om opvoedkundige programme te beoordeel volgens hulle uitkomste.