open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stikstofmonoksied

[duimnael|links|170px|Die rol van NO in die vorming van [osoon]]

**Stikstofmonoksied** is 'n chemiese verbinding van stikstof en suurstof met formule NO.

Hierdie oksied is 'n kleurlose prikkelende gas wat maklik met suurstof in die atmosfeer reageer om die bruin gas stikstofdioksied () te vorm. Die diatomiese NO-molekuul het 'n onewe aantal elektrone en is 'n paramagnetiese radikaal.

## Biologiese rol 
Die NO-molekuul speel 'n belangrike rol in die menslike liggaam. Daar is 'n ensiem wat hierdie molekuul uit die aminosuur L-arginien vervaardig. Hierdie ensiem word byvoorbeeld in die neurone van die lugweë aangetref.  NO dien as 'n boodskapper wat inligting van die een senuweesel na 'n ander oordra.

## Vorming en reaktiwiteit 
Stikstofmonoksied word gewoonlik in die nywerheid vervaardig deur ammoniak te verbrand:

:4NH_3 + 5O_2 \to 4NO + 6H_2O

Hierdie proses vereis ongeveer 900&nbsp;°C en 'n katalisator soos platinum. Die gevormde NO moet ook vinnig tot 150&nbsp;°C afgekoel word om te verhoed dat  gevorm word.

NO kan uit oksidasiereaksies van salpetersuur gevorm word:
:2NO_3^- + 3Cu(s) + 8H^+ \to 2NO(g) + 3Cu^{2+}(aq) + 4H_2O
NO kan met halogene oksohalogeniede vorm, soos:
:2NO(g) + Cl_2(g) \to 2 NOCl(g)
Hierdie verbinding kom ook in koningswater voor.

## Besoedeling 
NO kan in 'n binnebrandenjin ontstaan en hierdie proses is 'n belangrike bron van lugbesoedeling.  Stikstofmonoksied kan in die lae atmosfeer as 'n katalisator optree in 'n fotochemiese proses wat osoon vorm. Motorvoertuie word dikwels met 'n katalisator toegerus om dit te verhoed.

## Verwysings
Ammoniumnitraat

**Ammoniumnitraat** is 'n sout met samestelling . Dit bevat stikstof in beide die oksidasietoestand -3 (in die ammoniumioon ) en +5 (in die nitraat-ioon ). Hierdeur is hierdie verbinding in staat om 'n outoredoks-reaksie te ondergaan waarin die nitraat as oksidasie- en die ammonium as reduksiemiddel optree. 
## Plofstof 
duimnael|links|Die Port Neal-kompleks ná die ontploffing
Hierdie reaksie maak van die stof 'n plofstof.

:NH_4NO_3(l) \to N_2O(l) + 2H_2O(l)

Hierdie reaksie is eksoterm en tree op wanneer die sout gesmelt word. In klein hoeveelhede wat nie ingesluit word nie lei dit nogtans nie tot ontploffings nie, omdat daar ook 'n endotermiese reaksie kan plaasvind wat die ontwikkelde hitte absorbeer:

:NH_4NO_3(l) \leftrightharpoons NH_3(g) + HNO_3(g)

Hierdie reaksie beperk die temperatuur van die smelt tot 230 - 260&nbsp;°C en verhoed 'n ontploffing. Indien die smelt ingesluit word en die druk kan toeneem word die ewewig gedwing om na links te skuif en sal die temperatuur styg en ontstaan daar 'n ontploffing. Daar is voorbeelde van sulke ontploffings in die nywerheid soos in Port Neal, naby Sioux City in Iowa (VSA) (op 13 Desember 1994) en die ontploffing in Beiroet se hawe op 4 Augustus 2020.

## Kunsmis 
Hoewel ammoniumnitraat 'n gewilde plofstof is wat dinamiet amper vervang het, het die stof 'n ander belangrike aanwending: dit is 'n belangrike vorm van kunsmis omdat plante beide ammonium en nitraat benodig.

## Kristalstrukture 
Ammoniumnitraat (AN) het by 1 Atm vyf polimorfiese fases.:

Die AN-I-struktuur is 'n statistiese weergawe van die CsCl-struktuur (B1). Die ander strukture is gebaseer op 'n vervorming van die  CsCl-struktuur, behalwe AN-III wat van die NiAs-tipe (B8) afgelei is.

Onder hoë druk is daar nog  AN-VI en AN-VII gevind. Hierdie rykdom aan strukture weerspieël die feit dat die ione waaruit die rooster opgebou is, nie die vorm van 'n sfeer het nie.

## Verwysings
Kerk van Ierland

Die **Kerk van Ierland** (Engels: *Church of Ireland*, Iers: *Eaglais na hÉireann*, Ulster-Skots: *Kirk o Airlann*) is 'n Christelike kerk in Ierland en 'n outonome kerkprovinsie binne die Anglikaanse Gemeenskap. Dit is op 'n gesamentlike grondslag vir die hele eiland georganiseer en is tans die tweede grootste Christelike kerk op die eiland Ierland na die Rooms-Katolieke Kerk.

Soos ander Anglikaanse kerke het die Kerk van Ierland voor-Reformatoriese elemente en praktyke bewaar, soos sy hiërargiese episkopalistiese organisasievorm met biskoppe as plaaslike kerkleiers, terwyl die biskop van Rome of pous se aanspraak op die hoogste gesag in alle kerklike sake verwerp word. In sy teologie en liturgie is baie beginsels van die Protestantse Hervorming verwesenlik - veral diegene wat gedurende die Engelse Reformasie aanvaar is. 

Die Kerk van Ierland beskou homself as beide Katoliek en Gereformeerd. Binne die kerk bestaan daar sowel strominge wat die kerk se Katolieke karakter beklemtoon (hoë kerk of* high church*) asook lede wat hul geloof in die Protestantse of evangelikale tradisie beoefen (lae kerk of *low church*). Om historiese en kulturele redes word die Kerk van Ierland as 'n Protestantse kerk beskou. 

Die Keltiese Kerk, wat met die sendingwerk van Sint Patrick in die 5de eeu in Ierland ontstaan het, word steeds erken as die oorsprong van die moderne Kerk van Ierland. Sy diosesane en parogiale struktuur is reeds eeue gelede gevestig, terwyl die Protestantse Hervorming in die 16de eeu die belangrikheid van die individu se verhouding tot God beklemtoon het en die Kerk laat herbesin het oor sy Bybelse fondament.

Die Kerk van Ierland het altesaam 375&nbsp;000 lidmate. Dit is die tweede grootste denominasie in die Republiek van Ierland met sowat 126&nbsp;400 lidmate, en die derde grootste in Noord-Ierland met sowat 249&nbsp;000 lidmate.

## Verwysings
Golf van Sint-Laurens

duimnael|links|Ligging van die Golf van Sint-Laurens
duimnael|links|Kaart van die Golf van Sint-Laurens
Die **Golf van Sint-Laurens** (Engels: *Gulf of Saint Lawrence*, Frans: *Golfe du Saint-Laurent*) is 'n golf aan die Sint-Laurensrivier se monding in die Atlantiese Oseaan en is die grootste Estuarium van die aarde. Die golf is in Wes-Kanada tussen die provinsie Quebec in die weste, Nieu-Brunswyk, Nova Scotia en Prins-Edward-eiland in die suide en Newfoundland en Labrador in die ooste geleë. Die golf het 'n oppervlakte van sowat 155&nbsp;000&nbsp;km². Die Golf van Sint-Laurens is ná Sint Laurens van Rome genoem.

Belangrike nedersettings aan die golf sluit in Baie-Comeau, Charlottetown, Gaspé, Rimouski, Sydney en Tadoussac. Groot eilande in die golf is Anticosti, Kaap-Breton-eiland, Magdalene-eilande en Prins-Edward-eiland. Die hele kus van die Golf van Sint-Laurens behoort tot Kanada. Die Franse oorsese gebied Sint Pierre en Miquelon is net oos van die Golf van Sint-Laurens se monding in die Atlantiese Oseaan geleë.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Andrie Steyn

**Andrie Steyn** (gebore 23 November 1996) is 'n internasionale krieketspeler wat reeds 20 Internasionale Eendag- en 5 Twintig20 Internasionale wedstryde vir Suid-Afrika se nasionale vrouekrieketspan gespeel het.

## Verwysings
Jack Cope

**Robert Knox ″Jack″ Cope** (1913–1991) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer van romans, kortverhale en gedigte, asook ’n redakteur. Hy is bekend vir die romantiese verhouding wat hy in die vroeë 1960’s met die Suid-Afrikaanse digteres Ingrid Jonker gehad het. Van 1960 af het hy ’n 20 jaar lange verbintenis met die tweetalige literêre tydskrif Contrast gehandhaaf. Hy het agt romans geskryf (onder meer *The Fair House*, *The Golden Oriole*, *Albino* en *The Rain-Maker*), asook drie digbundels en verskeie kortverhaalbundels (insluitende *The Tame Ox*, *The Man Who Doubted and Other Stories* en *Alley Cat and Other Stories*). In 1971 het hy die Central News Agency-prys vir Letterkunde vir *The Rain-Maker* ontvang.

## Lewensloop 
Robert Knox Cope is op 3 Junie 1913 in Mooirivier in die destydse Natal gebore en is tuis onderrig. Van 12 studeer hy aan die Durban Hoërskool en word daarna 'n joernalis vir die *Natal Mercury* en toe 'n politieke korrespondent vir Suid-Afrikaanse koerante in Londen. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog keer hy na Suid-Afrika terug. Hy trek na Kaapstad waar hy van 1941 tot 1955 vir *The Guardian* in verskeie hoedanighede werk, insluitend as kulturele kritikus en 'n algemene redakteur.

In 1942 trou hy met die kunstenaar Lesley de Villiers. Hulle is in 1958 uit mekaar en skei in die vroeë 1960's. Hulle het twee seuns, Raymond (1948–1977) en Michael (gebore 1952) gehad.

Cope is op 1 Mei 1991 in Stevenage, Hertfordshire oorlede.

## Bibliografie 
Van sy werke sluit in:
* *Marie: A South African Satire* (1948)
* *The Golden Oriole* (1958)
* *The Road To Ysterberg: A Novel* (1959)
* *The Penguin Book Of South African Verse* (mederedakteur saam met Uys Krige) (1968)
* *The Dawn Comes Twice* (1969)
* *The Rain-Maker* (1971)
* *The Africa We Knew* (1973)
* *Lacking A Label* (1974)
* *My Son Max* (1977)
* *Notes Recorded in Sun* (1979)
* *The Adversary Within: Dissident Writers In Afrikaans* (1982)

## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse digters

## Verwysings
Raisibe Ntozakhe

**Raisibe Ntozakhe** (gebore 29 November 1996) is 'n Suid-Afrikaanse krieketspeler wat reeds 5 Internasionale eendagwedstryde vir Suid-Afrika se nasionale vrouekrieketspan gespeel het.

## Verwysings
Sugiliet

**Sugiliet** (/ˈsuːɡᵻlaɪt/ SOO-gi-lyt), ook bekend as lavuliet, koninklike Asel, cybeliien, en wesseliet, is 'n relatief skaars pienk tot pers siklo-silikaat mineraal met die ingewikkelde chemiese formule . Sugiliet kristalliseer in die heksagonale kristalstelsel met prismatiese kristalle. Kristalle word selde aangetref, en Sugiliet kom gewoonlik in massiewe vorm voor. Dit het 'n Mohs hardheid van 5,5-6,5 en 'n soortlike gewig (relatiewe digtheid) van 2,75-2,80. Dit is meestal ondeursigtig.

Sugiliet is die eerste keer in 1944 deur die Japannese petroloog Ken-ichi Sugi (1901–1948) beskryf vir 'n voorkoms op Iwagi eiland, Japan, waar dit in 'n aegirien sïeniet intrusiewe gesteente gevind is. Dit word ook in 'n soortgelyke omgewing by Mont Saint-Hilaire, Quebec, Kanada gevind. In Suid-Afrika, word dit in die Wessels-myn in die Noord-Kaap provinsie ontgin uit laag-gebonde mangaanafsettings (die naam wesseliet is afkomstig van die naam van die myn). Dit word ook in gerapporteer in Ligurië en Toscane, Italië, Nieu-Suid-Wallis, Australië en Madhya Pradesh, Indië.

Let wel: Die ‘’g’’ in die mineraal se naam word algemeen uitgespreek soos die ‘’j’’ in die naam "Jacques". Soos met die meeste minerale, is die uitspraak egter dieselfde as die persoon waarna dit vernoem is; in hierdie geval, die Japannese naam Sugi het 'n harde "g", soos in "berge".
## Gebruike 
Sugiliet is 'n halfedelsteen, en word gewoonlik in juweliersware (gewoonlik in cabochon vorm) en in ornamente gebruik.

Dit is ook gewild onder mineraalversamelaars, veral in kristalvorm.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Silikaatminerale

## Eksterne skakels 
* R. V. Dietrich
Avogadriet

**Avogadriet** () is 'n kalium-sesiumtetrafluoroboraat in die haliedklas minerale. Avogadriet kristalliseer in die ortorombiese kristalstelsel (ruimtegroep Pnma) met selparameters a 8.66 Å, b 5.48 Å en c Å 7.03.

## Geskiedenis 
Die mineraal is in 1926 deur die Italiaanse mineraloog Ferruccio Zambonini ontdek. Hy het verskeie monsters van die vulkaniese fumarole naby Vesuvius en van die Lipari-eilande ontleed. As gevolg daarvan kan dit slegs as 'n sublimasieproduk rondom 'n vulkaniese fumarole gevind word.

## Kristalstruktuur 
Hierdie mineraal het die geordende -tipe (HO) struktuur.

## Verwysings
Kaliumperchloraat

**Kaliumperchloraat** is 'n sout wat uit [[kalium|]] en perchloraat-ione bestaan. Dit is die kaliumsout van perchloorsuur ().

Kaliumperchloraat het die laagste oplosbaarheid in water van die alkaliperchlorate.

## Kristalstruktuur 
Kaliumperchloraat ondergaan 'n eerste orde fase-oorgang by T=583K. Dit kan 'n histerese in die oorgangstemperatuur van 10 tot 40K hê, afhanklik van hoe vinnig dit afgekoel word en die digtheid verander ongeveer 10%. Die hoëtemperatuurfase het 'n kubiese struktuur wat van die haliet-tipe (B1) afgelei is. Dit is die argetipe van die H0 struktuur.  Aanvanklik is dit beskryf in ruimtegroep F3m T>573K met posisies
:O1 16e 3m  ¼¼¼
:K2 4b  3m ½½½
:Cl3 4a 3m 000

Later het dit duidelik geword dat die posisie van die tetraëdriese perchloraatioon statisties verdeel is en dat die simmetrie Fmm is, net soos in die halietstruktuur. Dit beteken dat die *gemiddelde* struktuur 'n inversiepunt  besit wat 'n tetraëder ontbeer. Hierdie fase behoort tot 'n klas stowwe wat plastiese kristalle genoem word. 

Daar is aanvanklik gedink dat in plastiese kristalle ione wat nie die vorm van 'n sfeer het nie, soos die tetraëdriese perchloraat hier, vry kan ronddraai, maar later het geblyk dat hulle statisties – maar wel staties – oor heelparty oriëntasies verdeel is.

Onder die oorgangstemperatuur vind 'n ordening van die perchloraatione plaas en die simmetrie word laer: ortorombies Pnma. Die tetraëdriese ione 'kies' nou vir net een bepaalde rangskikking. Dit is die barietstruktuur. (H0 in die strukturbericht-klassifikasie)

Daar is talle ander perchlorate en ook fluoroborate wat 'n vergelykbare struktuur het, insluitende die ordening. Natriumperchloraat het byvoorbeeld 'n oorgangstemperatuur van 581K en die Rb- en Cs-weergawes 545K en 495K. Daar is ook minerale wat hierdie struktuur besit, soos avogadriet.

## Verwysings
Marcus Élieser Bloch

**Marcus Élieser Bloch** (1723–1799) was 'n Duitse dokter en natuurkundige. Hy word beskou as een van die belangrikste igtioloë van die 18de eeu.
Telč

**Telč** (Duits: *Teltsch*, Tsjeggiese en Duitse uitspraak: [tɛltʃ]) is 'n Suidwes-Morawiese stad in Tsjeggië wat administratief onder die streek Vysočina en die distrik Jihlava (Duits: *Iglau*) val.

Telč het sy oorsprong in 'n 13de eeuse koninklike waterkasteel wat by 'n kruispunt van besige handelsroetes tussen Boheme, Morawië en Oostenryk ontstaan het. Die stad was tussen 1339 en 1604 in besit van die magtige here van Neuhaus (ook Here van Hradec genoem).

Die belangrikste besienswaardigheid in Telč is - naas die 17de eeuse Renaissance-kasteel met 'n tuin in die Engelse styl - die langgestrekte markplein, 'n unieke kompleks met goed bewaarde Renaissance- en Barokgeboue met kenmerkende hoë gewels en arkades, wat sedert 1992 as Unesco-wêrelderfenis gelys word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*    Amptelike webwerf
*   Amptelike Unesco-bladsy
George Albert Boulenger

**George Albert Boulenger**  (19 Oktober 1858 – 23 November 1937) was 'n Belgiese-Britse dierkundige wat meer as 2&nbsp;000 dierspesies beskryf en name gegee het hoofsaaklik visse, reptiele en amfibië. Hy was ook 'n aktiewe plantkundige en het veral op rose gefokus. Hy was 'n *Fellow of the Royal Society*.
Aaron Copland

**Aaron Copland** (1900–1990) was ’n Amerikaanse komponis van moderne klassieke musiek. Hy is veral bekend vir sy *Fanfare for the Common Man* en sy musiek vir die ballet *Appalachian Spring*. Hy word as die belangrikste verteenwoordiger van die sogenaamde Amerikaanse moderne musiek beskou en het 'n voorliefde vir teatermusiek gehad.

## Lewensloop 
Aaron Copland is op 14 November 1900 in Brooklyn, New York gebore. Hy was die jongste van vyf kinders. Sy ouers het van Oos-Europa na die Verenigde State geïmmigreer en het 'n winkel in Brooklyn besit. Aaron het op 'n jong ouderdom klavier begin speel en op agt sy eerste liedjie vir sy ma geskryf. Op sestien het hy sy ouers gevra om komposisie onder Rubin Goldmark te studeer.

In sy vroeë twintigerjare studeer onder Nadia Boulanger in Parys, Frankryk. Sy was een van die belangrikste musiekonderwysers van die tyd. In 1924 het hy na New York teruggekeer.

duimnael|links|Copland in 1962

Hy is bekend vir die werke wat hy in die 1930's en 1940's geskryf het. Aanvanklik gebruik Copland die modernistiese styl wat hy in Frankryk aangeneem het. Ten tyde van die Groot Depressie besef hy egter dat die soort musiek finansieel onvolhoubaar is en skakel hy na die Duitse model van *gebrauchsmusik* oor, musiek wat gebruiks- en artistieke waarde het. Sy werk in hierdie doelbewus toeganklike, populistiese styl sluit in, die ballette *Appalachian Spring*, *Billy the Kid* en *Rodeo*, asook sy orkeswerke *Fanfare for the Common Man* en *Third Symphony*. Naas sy ballette en orkeswerke het hy ook musiek in ander genres geproduseer, insluitend kamermusiek, vokale werke, opera en filmmusiek.

Hy ontvang die Pulitzerprys in 1945 en 'n Oscar in 1950 vir die musiek vir die film *The Heiress*. In 1964 het pres. Lyndon B. Johnson die Presidensiële Medalje van Vryheid aan hom oorhandig. Dit is Amerika se hoogste toekenning aan burgerlikes.

In sy laaste jare, waartydens hy kwalik gekomponeer het, het hy as "*the grand old man*" van Amerikaanse musiek bekend gestaan. Hy is op 2 Desember 1990 (op 90) aan Alzheimersiekte en respiratoriese oorsake oorlede.

## Sien ook 
* Lys van komponiste

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
David Copperfield

**David Copperfield** (regte naam *David Seth Kotkin*; 1956-) is ’n Amerikaanse kulkunstenaar van Joodse afkoms. Hy is bekend vir sy indrukwekkende toertjies, soos om die Amerikaanse Vryheidstandbeeld en 'n vliegtuig te laat verdwyn, en dwarsdeur die Groot Muur van China te loop. Sy kunstenaarsnaam is heel waarskynlik van Charles Dickens se gelyknamige boek ontleen.

## Lewensloop 
duimnael|300px|Copperfield in 2007

David Seth Kotkin is op 16 September 1956 in Metuchen in New Jersey gebore. Hy begin op 12 met toertjies en gee reeds op 16 klas in die kulkunste aan die Universiteit van New York.

In 1981 het hy homself onder andere in die helfte deur gesaag. In 1982 was hy deel van *Project Magic*, 'n rehabilitasieprogram wat gestremde kinders gehelp het.

Die tydskrif Forbes het hom as die kommersieel suksesvolste kulkunstenaar in die geskiedenis beskryf.  Met 'n geraamde inkomste van 57 miljoen dollar in 2003, het hy 'n 10de plek op die lys van hoogste besoldigde bekendes ter wêreld beklee.

Hy het al 11 Guinness World Records opgestel en 'n totaal van 21 Emmy-pryse gewen.

Copperfield het 'n jarelang verhouding met die topmodel Claudia Schiffer gehad en het twee kinders.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Copperfield se amptelike webwerf
*
Polikarpof I-16

Die **Polikarpof I-16** was 'n Russiese vegvliegtuig wat ook in die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit was die wêreld se eerste laevlerk-, vryhangendebalktipe ontwerp met intrekbare wiele vir 'n vliegtuig. Die romp was van hout gemaak. Die prototipe het sy nooiensvlug op 31 Desember 1933 voltooi. Met sy topspoed, wat 123 km/h vinniger was as dié van sy mededingers, was dit een van die beste vegvliegtuie van sy tyd. Produksie vir die vliegtuig is eers in 1939 gestaak. 

Dit was eers tydens die Spaanse Burgeroorlog dat die Westerse wêreld kennis van die vliegtuig geneem het. Die Spaanse Republikeine het vanaf Oktober 1935 altesaam 278 *Polikarpofs* ontvang. Hispano-Suiza het die vliegtuig onder lisensie vir die Republikeine vervaardig, terwyl ander ná vredesluiting deur die Francoregering gebruik is. Baie van die *Polikarpofs* wat gebruik is, is deur vrywillige Russiese vlieëniers beman. Vanaf 1937 is die *Polikarpof I-16* deur China teen die Japannese gebruik. In 1939 was hulle in hewige luggevegte betrokke met die Japannese op die grens van Mantsjoerye. Hulle is ook gebruik deur die Russiesse Lugmag tydens die Winteroorlog met Finland. Toe Duitsland vir Rusland binneval het, was die *Polikarpof I-16* verouderd. Ten spyte van groot verliese het die Russe tot in 1941 met die vliegtuig bly veg. Sommige vlieëniers het uit desperaatheid doelbewus teen Duitse vliegtuie gebots. Die vliegtuig is eers in 1943 uit diens onttrek.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Ammonium

**Ammonium** is 'n komplekse katioon met formule . 

Dit word gevorm wanneer ammoniak ('n basis) deur 'n suur geprotoneer word.
150px

Die ammonium-katioon is 'n taamlik swak suur.

Hierdie katioon kom in talle soute voor, wat algemeen goed in water oplosbaar is. Die chemie van ammoniumverbindings kan goed met die alkalimetale s'n vergelyk word.

Van die ammoniumsoute is:
*ammoniumnitraat
*ammoniumchloried
*ammoniumsianaat
*ammoniumkarbonaat

*Sien ook :Kategorie:Verbindings van ammonium

## Ammoniummetaal?
Die chemie van ammonium is opmerkelik soortgelyk aan dié van kalium. Ammoniumsulfaat en kaliumsulfaat het bv. dieselfde struktuur en vorm 'n komplete reeks mengkristalle. Neutrale kalium is 'n (nogal reaktiewe) metaal en dit het gelei tot bespiegelings dat neutrale ammonium ook 'n metaal kan wees.

'n Neutrale ammoniummolekule  sou egter 'n radikaal {{ch2|NH4^{•} }} wees en dus onstabiel met betrekking tot die reaksie:

: 2{NH_4}^{\bullet} \rightarrow H_2 + 2NH_3

Wanneer waterige oplossings van ammoniumsoute aan elektrolise met 'n kwikkatode onderwerp word, vind egter 'n sigbare reaksie plaas. Die kwik 'pluis op'. Dit is geïnterpreteer as die vorming van 'n (onstabiele) amalgaam, dit wil sê 'n legering van kwikmetaal met neutrale ammoniummetaal. Ramsey het selfs in 1954 voorgestel dat onder hoë druk, soos in die binnekant van planete soos Uranus van Neptunus, neutrale ammonium 'n vaste metaal sou vorm.

Latere berekeninge deur Stevenson het egter ernstige twyfel oor hierdie hipotese laat ontstaan. Hy het gedemonstreer dat vaste ammonium metaal by alle waardes van die druk onstabiel sou wees ten opsigte van ontbinding in waterstof en ammoniak.

## Afgeleide ione 
Die vier waterstofatome van die ammoniumioon kan vervang word deur byvoorbeeld metielgroepe
:140px
Dit is die tetrametielammonium-katioon, waarin vier waterstofatome vervang, is, maar monometiel-, diëtiel- en trimetielammonium-katione kan ook vervaardig word.

## Verwysings
AgustaWestland AW101

Die **AgustaWestland AW101** is 'n mediumlig-helikopter wat in beide militêre en burgerlike toepassings gebruik word. Dit is ontwikkel deur 'n gesamentlike onderneming tussen Westland Helicopters in die Verenigde Koninkryk en Agusta in Italië in reaksie op die nasionale vereistes vir 'n moderne vlootnutshelikopter. Verskeie operateurs, insluitend die gewapende magte van Brittanje, Denemarke, Noorweë en Portugal, gebruik die naam **Merlin** vir hul AW101-vliegtuig. Dit word vervaardig in fabrieke in Yeovil, Engeland en Vergiate, Italië. Gelisensieerde monteerwerk is ook in Japan en die Verenigde State van Amerika onderneem.

Voor 2007 is die vliegtuig bemark onder die aanwysing **EH101**. In 2000 het *Westland Helicopters* en *Agusta* saamgesmelt om *AgustaWestland* te vorm, wat gelei het tot die tipe se herbenaming as die **AW101**. Die AW101 het die eerste keer in 1987 gevlieg, en is in diens geplaas in 1999. Sedert die AW101 se bekendstelling, het dit 'n paar ouer helikoptertipes vervang, soos die Sea King, in rolle soos medium-grootte vervoer, anti-duikbootoorlogvoering, en skeepsgebaseerde nutsbedrywighede.

## Noemenswaardige ongelukke en voorvalle 
* 21 Januarie 1993 – 'n Italiaanse ontwikkeling-Merlin PP2 stort neer naby Novara-Cameri vliegveld in Italië na die rotorrem per abuis in vlug aangewend is. Vier mense sterf.
* 7 April 1995 – 'n Britse ontwikkelings-Merlin PP4 (ZF644) stort neer terwyl dit van Yeovil, Engeland af vlieg. Al vier bemanningslede kon uit die helikopter ontsnap voordat dit die grond getref het.
* 20 Augustus 1996 – 'n Italiaanse ontwikkelings-Merlin PP7 is beskadig in 'n ongeluk toe dit omslaan na die stertrotor gestaak het tydens landing. Die helikopter is herstel.
* 30 Maart 2004 – Royal Navy Merlin (ZH859) stort neer tydens opstyg vanaf *RNAS Culdrose* a.g.v. kraakplekke op die stertrotor.
* 15 November 2007 – Tydens 'n mediese ontruiming op São Jorge Eiland, Azoren, het 'n Portugese Lugmag Merlin beserings aan vyf mense veroorsaak toe dit onverwags een meter geklim het voor die vlieënier weer beheer kon herwin. 'n Portugese Lugmagwoordvoerder het later gesê dat hierdie soort voorval ongehoord is.
* 14 Oktober 2009 - 'n Britse Royal Navy EH101 Merlin land kort van sy aangewese landingblad op die Kanadese Magte HMCS Montreal. Die oorsaak is vasgestel as 'n vlieënierfout. Aansienlike skade is aangerig aan die helikopter, maar met geen beserings nie.
* 11 Oktober 2014 - 'n Koninklike Deense Lugmag AW101 ly uitgebreide skade nadat dit omrol a.g.v. vlieënier-geïnduseerde ossillasie tydens 'n landing in Afghanistan. Geen ongevalle nie.

## Verwysings
Killarney

**Killarney** (Iers: ***Cill Airne *** [ˈcɪl̠ʲ ˈaːɾˠnʲə] "Sleedoring-kerk") is 'n nedersetting in die Suidwes-Ierse graafskap Kerry en een van vier munisipale distrikte waarin die graafskap verdeel is. Killarney is aan die noordoostelike oewer van Lough Leane geleë wat deel uitmaak van die Nasionale Killarney-park.

Killarney is danksy sy ligging aan die gewilde Ring of Kerry-toeristeroete en sy ryk erfenis aan historiese geboue, waaronder die Sint Maria-katedraal (''St Mary's Cathedral''), die herehuis Muckross House en die bouvalle van die Muckross-abdy en die klooster op Innisfallen-eiland, asook die natuurwonders in sy omgewing, waaronder die drie "Mere van Killarney", die bergreeks MacGillycuddy's Reeks, die bergpieke Purple Mountain en Mangerton Mountain, die bergpas Gap of Dunloe en die Torc-waterval, reeds sedert die middel van die 18de eeu 'n gewilde toeristebbestemming. 

Killarney, 'n welvarende voorstad in die noorde van Johannesburg, is na die Ierse Killarney genoem.
Dagsoom

[upright|duimnael|Dagsoom van bodemrots naby [San Carlos Water, Falkland-eilande]]

'n **Dagsoom** (Engels: *outcrop*) is 'n sigbare blootstelling van bodemrots of antieke oppervlakkige afsettings op die oppervlak van die Aarde.

'n Sub-dagsoom (Engels: *subcrop*) vorm waar 'n laag gesteentes teen 'n ander laag gesteentes doodloop. Dit kan bv. vorm waar 'n formasie deur tektoniese kragte geroteer word, en op die oppervlak verweer waar dit dagsoom. Hierdie laag kan dan later weer bedek word tydens 'n daaropvolgende fase van afsetting. Hierdie nuwe laag/lae verkit later, om 'n nuwe sedimentêre formasie te vorm, waarteen die oorspronklike laag dan dagsoom.

## Kenmerke 
Dagsome dek nie die grootste gedeeltes van die landoppervlakte van die Aarde nie, aangesien die bodemrots of oppervlakkige afsettings in die meeste gevalle bedek word deur 'n laag grond en plantegroei, en nie van naby gesien of ondersoek kan word nie. Op plekke waar die oorliggende dekking verwyder word deur erosie of tektoniese opheffing, kan die rots dagsoom. Sulke blootstelling sal die meeste voorkom in gebiede waar erosie vinniger as verwering voorkom, soos teen steil heuwels, bergkranse en bergtoppe, rivieroewers en tektonies aktiewe gebiede.

In Finland het glasiale erosie tydens die laaste glasiale maksimum (ongeveer 11000 vC), gevolg deur brander/see-erosie en daaropvolgende post-glasiale isostatiese opheffing 'n groot getal gladde kus en littorale dagsome tot gevolg gehad.

Bodemrots en afsettings naby aan die oppervlak  kan ook op die Aarde se oppervlak blootgestel word deur menslike uitgrawings soos steengroewe en die bou van paaie.

## Verwysings
Celebessee

duimnael|links|Ligging van die Celebessee
Die **Celebessee** (Engels: *Celebes Sea*, Filippyns: *Dagat Selebes*, Indonesies en Maleis: *Laut Sulawesi*) is 'n see van die Stille Oseaan in Asië tussen die Filippyne (Mindanao) in die noorde, Maleisië (Borneo) in die weste en Indonesië (Sulawesi) in die suide net noord van die ewenaar. Die Celebessee grens aan die Sulusee in die noorde, die Molukkesee in die suidooste en die Filippynse See in die ooste. Die Celebessee word deur die Makassar-straat met die Javasee in die suide verbind. Die see het 'n oppervlakte van sowat 280&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 4&nbsp;000&nbsp;m.

Die belangrikste nedersettings aan die see is Manado in Indonesië en Zamboanga Stad in die Filippyne.

Seerowery is 'n algemene verskynsel, veral naby die kus van Borneo.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Soeloesee

Die **Soeloesee** (Engels: *Sulu Sea*, Filippyns: *Dagat Sulu*, Maleis: *Laut Sulu*) is 'n see van die Stille Oseaan in Asië tussen die Filippyne (Mindanao en Visayas) in die ooste en Maleisië (Borneo) in die suidweste. Die Soeloesee grens aan die Suid-Chinese See in die weste en die Celebessee in die suide. Die see het 'n oppervlakte van sowat 260&nbsp;000&nbsp;km² en 'n maksimale diepte van 5&nbsp;600&nbsp;m.

duimnael|links|Die Soeloesee soos vanaf die Filippynse eiland Palawan gesien
[duimnael|links|'n [Haai in die Tubbataha Nasionale Mariene Park, Soeloesee, Filippyne]]
Die belangrikste nedersettings aan die see is Sandakan in Maleisië. In die middel van die Soeloesee is die Tubbatah-koraalrif geleë, wat in 1993 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys is. Hierdie inskrywing is in 2009 uitgebrei.

Seerowery is 'n algemene verskynsel, veral naby die kus van Borneo.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Arafurasee

Die **Arafurasee** (Engels: *Arafura Sea*, Indonesies: *Laut Arafura*) is 'n see aan die suidweste van die Stille Oseaan in Suidoos-Asië. Dit lê tussen die Maleise argipel in die weste, Nieu-Guinee (Indonesië) in die noorde en die vasteland van Australië (Noordelike Gebied en Queensland) in die suide. Die Arafurasee grens aan die Timorsee in die suidweste, die Bandasee in die noordweste en die Golf van Carpentaria in die suidooste.

duimnael|links|Ligging van die Arafurasee
Die Arafurasee word deur die Torres-straat met die Koraalsee in die ooste verbind. Die see het 'n oppervlakte van sowat 650&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 50–80&nbsp;m. Dit is ongeveer 1&nbsp;290&nbsp;km (800&nbsp;myl) van oos na wes, en ongeveer 560&nbsp;km (350&nbsp;myl) van noord na suid. Die Arafurasee is 'n tropiese see.

Die hele noordkus van die Arafurasee behoort aan die eilandnasie Indonesië, terwyl die suidkus aan Australië behoort. Die belangrikste nedersetting aan die see is Merauke in Indonesië.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Rooihoedamaniet

Die **rooihoedamaniet** of **vlieëgifswam** (*Amanita muscaria* (L.) Lam., 1783) is 'n swam wat algemeen in Suid-Afrika voorkom. Die spesies is endemies in Noord-Amerika, Europa en Asië, maar is dalk saam met die dennebome in Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland ingevoer.

Die swam se paddastoel is eenvoudig om te herken. Dit het 'n rooi mus, gewoonlik met wit vratte, 'n wit steel, sluier en kiewe en soms 'n wit volva wat in stukkies opbreek. Die mus is gewoonlik 12&nbsp;cm in deursnee, maar dit kan tot 30&nbsp;cm word. Ouer paddastoele word ligter van kleur tot oranje of gelerig.

'n Ou aanwending van hierdie paddastoel in Europa is om stukkies daarvan, hetsy vars of gedroogd, in melk te dompel en daarmee vlieë te dood.

## Fotogalery 

Amanita muscaria (9).jpg|Jonk met sluier
Amanita muscaria (cap).jpg|Die vratte op die mus
Amanita muscaria (44).jpg|Met reste van volva's
Amanita muscaria (fly Amanita) (11359083476).jpg|Met sluier en kiewe
Amanita muscaria (fly Amanita) (11359145893).jpg|Ligter kleur
Amanita muscaria (fly Amanita) (11359023895).jpg|Kiewe
Vliegenzwam (Amanita muscaria). 08-11-2025. (d.j.b.).jpg|In ontwikkeling, 2 dae bo die grond.

## Verwysings
Sofia Coppola

**Sofia Carmina Coppola** (1971-) is ’n Amerikaanse draaiboekskryfster, rolprentregisseur en aktrise. Sy is in 2004 met ’n Oscar bekroon vir die draaiboek van *Lost in Translation*. Haar pa is die bekroonde regisseur Francis Ford Coppola.

## Lewensloop 
Sofia Coppola is op 14 Mei 1971 in New York Stad gebore. In haar eerste lewensjaar verskyn sy in 'n dooptoneel in die fliek *The Godfather*. Later sou sy groter rolle speel, soos in *Godfather III*, toe sy op die laaste oomblik vir Winona Ryder vervang het. Sy het ook in *Star Wars: Episode I: The Phantom Menace* gespeel.

Sy maak haar debuut as regisseur in 1998 met *Lick the Star*, 'n kortfilm wat in 'n middelbare skool afspeel. Sy trek egter internasionaal aandag met haar eerste vollengte fliek, *The Virgin Suicides* (1999), gebaseer op 'n boek van Jeffrey Eugenides. Haar tweede produksie, *Lost in Translation* (2003), kry vier Oscar-nominasies: vir beste akteur (Bill Murray), beste film, beste regie en beste draaiboek.

In 2006 maak sy die fliek *Marie Antoinette*, 'n kostuumdrama oor die lewe van Marie Antoinette, die eggenoot van die 18de-eeuse Franse koning Louis.

Sofia en haar vriend, Thomas Mars (sanger van die groep *Phoenix*, ook te hore in *Lost in Translation* en selfs te sien in *Marie Antoinette*) het 'n dogtertjie, Romy.

In 2004 word Coppola die eerste Amerikaanse vrou om 'n Oscar-nominasie (2004) vir beste regisseur te kry. Uiteindelik wen sy die Oscar vir beste draaiboek vir *Lost in Translation*.

## Filmografie 
### Regisseur 
* *The Beguiled* (2017)
* *The Bling Ring* (2013)
* *Somewhere* (2010)
* *Marie Antoinette (2006)|Marie Antoinette* (2006)
* *Lost in Translation* (2003)
* *The Virgin Suicides* (1999)
* *Lick the Star* (1998)

### Aktrise 
* *CQ* (2001)
* *Star Wars: Episode I: The Phantom Menace* (1999)
* *The Godfather: Part III* (1990)
* *Peggy Sue Got Married* (1986)
* *The Godfather: Part II* (1974)
* *The Godfather* (1972)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Chloroform

**Chloroform** is 'n organiese verbinding met chemiese formule . Dit is die drievoudige chloried van metaan.

## Geskiedenis 
Chloroform is in 1831 deur drie navorsers onafhanklik van mekaar ontdek:
* Samuel Guthrie (1782–1848) (VS)
* Eugène Souberian (1797–1859) (F)
* Justus von Liebig (1803–1873) (D)
Die eerste aanwending was in die analgesie.  Die Fransman Marie Jean Pierre Flourens het in 1847 hierdie aanwending op diere gemeld, maar die Skot James Young Simpson (1811–1870) het dit reeds in 1846 op mense geprobeer. In 1853 het selfs koningin Victoria by die geboorte van een van haar kinders chloroform gebruik en dit het hierdie aanwending populêr gemaak. Later het die kritiek gekom. Chloroform kan 'n onreëlmatige hartslag, lewerskade en nierskade veroorsaak en dit word teenswoordig   altans in hierdie aanwending nie meer gebruik nie.
Vandag word chloroform veral as oplosmiddel gebruik.

## Vervaardiging 
Daar is verskeie metodes om chloroform te vervaardig. In die nywerheid word dit veral gedoen deur metaan en chloor saam te verhit. Metaan word stapsgewys gechlorineer  deur 'n radikaal-meganisme:

Die eindproduk is 'n mengsel van chlorometane en byprodukte wat deur distillasie geskei moet word.

## Biologiese chloroform 
duimnael|links|100px|*Mycena metata*
Lug wat met grond in kontak is, bevat dikwels hoër konsentrasies chloroform as normaal. Daar is navorsing wat uitwys dat bepaalde swamme soos die Basidiomycetes-spesies *Mycena metata* en *Peniophora pseudopini* en die Deuteromycetes-spesie *Cardariomyces fumago* chloroform kan vervaardig.

## Sien ook 
*lys van oplosmiddels

## Verwysings
Inkvisstinkhoring

Die **inkvisstinkhoring** (*Clathrus archeri* (Berk.) Dring, 1980) is 'n swam wat plaaslik algemeen en wydverspreid in Suid-Afrika voorkom. Hierdie spesie kom oorspronklik uit Australië en Nieu-Seeland en het Europa tydens die Eerste Wêreldoorlog bereik. Die naam stinkhoring is tereg: dit stink na vrot vleis! Hierdie spesie se paddastoel kruip eers uit ‘n soort eier wat wel hekse- of duiweleiers genoem word. Die ‘eier’ is ongeveer 2 tot 3 cm in deursnee en die 4 tot 6, soms 8 rooi ‘vingers’ wat daaruit te voorskyn kom kan tot 20&nbsp;cm in deursnee groei. In Brittanje word dit wel 'duiwelsvingers' genoem. Die spesie is saprobioties, wat wil sê dat dit onder bossies en struike op dooie plantmateriaal leef. Teenswoordig word dit ook op deklae van houtsnippers aangetref. Die paddastoel word gewoonlik in die somer gevorm. Dit is nie giftig nie maar dit word vanweë die stank ook nie geëet nie. 

## Fotogalery 

Clathrus archeri in Namadgi top.jpg|
Tintenfischhexenei.jpg|Hekse-eiers
Ostrava, Zoologická zahrada, květnatec Archerův (výřez).jpg|Inkvis met eiers

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Youtube video van die groei van inkvisstinkhorings.
Himenium

Die **himenium** is die sporevormende laag selle op die himenofoor van ‘n swam. Hier ontwikkel die selle tot sporesakkies om spore te kan voortbring. In sommige spesies verander alle selle in die himenium in basidia of asci; in andere spesies verander ‘n deel van die selle in steriele selle soos die sistidia (in Basidiomycetes) of parafises (in Pezizomycotina). Hierdie selle is gereeld kenmerkend by die mikroskopiese identifikasie. 

Die subhimenium bestaan uit die draende swamdraad waaruit die selle van die himenium groei. Die himenoforiese trama wat die merendeel van die himenofoor uitmaak, bevind hom daaronder. 

Die posisie van die himenium is tradisioneel die eerste kenmerk wat gebruik word in die klassifikasie en identifikasie van paddastoele.

## Oppervlakte 

Gills_icon.png|lamelle (kiewe)
Pores_icon.png|porieë
Smooth_icon.png|glad
Ridges_icon.png|plooie
Teeth_icon.png|stekels

Lamellen.jpg|Himenofoor met lamelle (kiewe)
Imenoforo pori fungo.jpg|Himenofoor met porieë
Imenoforo liscio fungo.jpg|Gladde himenofoor
Imenoforo rughe fungo.jpg|Himenofoor met gerugde oppervlakte
Imenoforo aculei fungo.jpg|Himenofoor met stekels

## Bronnelys 
*Régis Courtecuisse, Bernard Duhem : ''Guide des champignons de France et d'Europe* (Delachaux & Niestlé, 1994-2000). 

## Eksterne skakels 
* APSnet Illustrated Glossary of Plant Pathology: Hymenium Hymenium of an ascomycete, *Monilinia fructicola*
* Jack Murphy Mycological Images: Hymenium Hymenium of a basidiomycete, *Russula laurocerasi''
Bandasee

Die **Bandasee** (Indonesies: *Laut Banda*, Portugees: *Mar de Banda*) is 'n see aan die weste van die Stille Oseaan in Suidoos-Asië. Dit lê tussen Sulawesi in die weste, die Molukke in die noorde en die Klein-Soenda-eilande in die suide net suid van die ewenaar. Die Bandasee grens aan die Floressee in die weste, die Seramsee in die noorde, die Arafurasee in die suidooste, die Timorsee in die suide en die Savusee in die suidweste.

duimnael|links|Ligging van die Bandasee
Die see het 'n oppervlakte van sowat 470&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 5&nbsp;600&nbsp;m. Dit is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km (600&nbsp;myl) van oos na wes, en ongeveer 500&nbsp;km (300&nbsp;myl) van noord na suid. Dit is binne die Maleise argipel geleë en 'n tropiese see.

Die belangrikste nedersettings aan die see is Ambon in Indonesië en Dili, die hoofstad van Oos-Timor. Byna die hele kus van die Bandasee behoort tot die eilandnasie Indonesië en net 'n klein deel in die suide behoort aan Oos-Timor.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Diëtieleter

** Diëtieleter** of gewoon **eter** is ‘n organiese verbinding met formule  .

## Geskiedenis 
duimnael|Crawford Williamson Long|links|120px
Eter is taamlik lank bekend. Raymundus Lullus het dit glo omtrent 1275 reeds ontdek, maar ander navorsers word soms as ontdekkers genoem soos Paracelsus of die Duitse medikus en plantkundige Valerius Cordus (1515-1554). Hy het ‘n vervaardiging van eter uit swaelsuur en alkohol beskryf.  Die naam eter stam van Frobenius in 1730. In die 19de eeu het medici soos Williamson Long begin om dit vir verdowing te gebruik. In 1842 verwyder hy ‘n gewas by ‘n pasiënt onder eter-narkose. In die 1930s begin hierdie aanwending te verminder omdat eter baie brandbaar is. Sy flitspunt is baie laag. In die Derde Wêreld word dit soms nog toegepas. 
Vandag word die stof hoofsaaklik as ‘n oplosmiddel vir wasse, vette, olies, harse, natuurrubber en in die organiese sintese gebruik. 

## Sien ook 
*lys van oplosmiddels

## Verwysings
Javasee

duimnael|links|Ligging van die Javasee
Die **Javasee** (Indonesies: *Laut Jawa*) is 'n see van die Stille Oseaan in Asië tussen Java in die suidweste, Sumatra in die weste, Borneo in die noorde, Sulawesi in die noordooste en die Klein-Soenda-eilande in die suidooste net suid van die ewenaar. Die Javasee grens aan die Floressee in die ooste. Die Javasee word in die suidweste deur die Soenda-straat met die Indiese Oseaan, in die noordweste deur die Karimata-straat met die Suid-Chinese See en in die noordooste deur die Makassar-straat met die Celebessee verbind. Die see het 'n oppervlakte van sowat 433&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 46&nbsp;m.

Die belangrikste nedersettings aan die see is Banjarmasin, Djakarta, die hoofstad van Indonesië, Makassar en Surabaya. Die hele kus van die Javasee behoort tot die eilandnasie Indonesië.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het hier vanaf 27 tot 28 Februarie 1942 die Slag in die Javasee tussen Japan en die Geallieerde vloot van Australië, Nederland, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State plaasgevind. Die Japanners het byna die hele Geallieerde vloot vernietig en kon aansluitend die hulpbronryke eiland Java beset.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Argutiet

**Argutiet** is 'n mineraal met formule . Dit is na sy tipeligging genoem: die Plan d’Argut-afsetting van Argut-Dessus in Frankryk. Dit word behalwe in Frankryk ook in Roemenië gevind.
Argutiet het die C4 (rutiel)-tipe struktuur

## Hidrotermale vorming 
Navorsing aangaande die oplosbaarheid van sintetiese argutiet in suiwer water onder hoë druk en hoë temperatuur het uitgewys dat die belangrikste spesie in oplossing germaniumsuur  is. Onder 400 bar druk neem die oplosbaarheid tot 400&nbsp;°C toe, maar neem by ‘n temperatuur van 450&nbsp;°C en 500&nbsp;°C weer af. 

## Verwysings
Germaniumsuur

**Germaniumsuur** of  **germanium(IV)hidroksied** is 'n chemiese verbinding met die formule  of . Die verbinding is amfotêr en kan dus as 'n suur of 'n basis in chemiese reaksies optree.

Germaniumsuur speel 'n beskeie rol in die geochemie van die aarde, omdat dit as molekulêre spesie tot 'n pH <8-9 die oorheersende spesie in 'n waterige oplossing is. Onder hidrotermale omstandighede kan die oplosbaarheid aansienlik wees. Water in ewewig met die tetragonale vastestof  bevat net 0,7 ml Ge per liter. Teen 350°C neem dit toe tot 1600 mg/L. 

Germanium in oseaanwater kom hoofsaaklik as Ge(IV)hidroksied en as germanaatione ([] en []) voor. Die konsentrasie germanium in oseaanwater is redelik konstant en blyk onafhanklik van diepte te wees. Die bron van germanium is vulkaniese aktiwiteit en die vorming van tektoniese kors onder die oseane.

In basiese oplossings reageer germaniumsuur as suur en vorm die ioon [].

## Verwysings
Bruinboleet

Die **bruinboleet** (*Imleria badia* (Fr.) Vizzini, 2014) is 'n eetbare swamspesie wat in Europa en Noord-Amerika, asook in Suid-Afrika voorkom, waar dit in naald- of gemengde woude op die grond of op verrottende boomstompe groei, soms in produktiewe getalle. Die wetenskaplike sowel as volksnaam verwys na die kleur van die kappie of mus.

## Kenmerke 
Die vrugliggaam is 'n paddastoel met 'n mus wat kastaiingbruin tot donkerbruin van kleur is. Soos ander bolete het dit 'n himenium met porieë wat aanvanklik room tot liggeel van kleur is en later groenerig-geel word. Die poriebuisies is 0,8 tot 1,5&nbsp;cm diep en kan maklik verwyder word. Die steel is glad en kan 4 tot 9&nbsp;cm lank word. Die spoorafdruk is olyfkleurig. Die paddastoel is eetbaar en smaaklik.

## Fotogalery 

2010-09-07-pilze-by-RalfR-20.jpg|
Boletus badius 02.jpg|
Dried mushrooms. Poland.JPG|Hier word dit gedroog
Polish mushrooms (grzybobranie) Puszcza Notecka (2).JPG|
Xerocomus badius 2008.JPG|Beide die name verwys na die kleur van die mus.
Kastanjeboleet.JPG|'n Klam mus

## Verwysings
Corfu

**Corfu** of **Korfoe** (Grieks: *Κέρκυρα*, *Kerkura/Kerkira/Kerkyra*, [ˈcercira], Latyns: *Corcyra*; Italiaans: *Corfù*) is ’n eiland in die Ioniese See noordwes van Griekeland en suidwes van Albanië. Die eiland het 'n oppervlakte van 1&nbsp;540&nbsp;km² en 'n bevolking van 102&nbsp;071 (2011), van wie ongeveer 'n derde in die gelyknamige hoofstad woon. Die gelyknamige departement omvat die eiland Corfu en enkele ander eilande. Corfu is ’n gewilde toeristebestemming.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Corfu-stad
links|duimnael|Kus

In antieke tye was Corfu 'n kolonie van Korinthe. Hierdie kolonie was een van die oorsake vir die begin van die Peloponnesiese oorlog. Later het die eiland deel van die Romeinse Ryk geword. Dit was ook op 'n tyd deel van die Bisantynse Ryk gewees.

Die eiland is al deur baie lande beheer. In die dertiende eeu het die Venesiërs beheer oor die eiland geneem en dit tot 1797 regeer. Gedurende hierdie tyd het die Ottomane die eiland twee keer aangeval (in 1537 en weer in 1716). Onder Napoleon Bonaparte se bewind het die Franse die eiland oorgeneem. Hulle het egter beheer in 1799 aan die Russe en Turke verloor. Daarna is die eiland in 1807 aan Frankryk teruggegee en in 1815 aan Engeland oorhandig. In 1864 het die Verenigde Koninkryk Corfu saam met die ander Ioniese eilande aan Griekeland oorgedra.

In die negentiende eeu het keiserin Elisabeth van Oostenryk, ook bekend as Sissi, 'n paleis op die eiland gebou. Die paleis staan as *Achilleion* bekend. Die naam van die paleis kom van 'n beeld van die held Achilles.

## Toerisme 
Corfu is 'n gewilde toeristebestemming en een van die mees besoekte eilande in die Middellandse See. Die eiland het talle strande, woude en olyfbome.

Corfu-stad het 'n outydse karakter met talle Venesiese, Napoleontiese en Georgiese geboue. In 2007 is die ou kwartier van die stad deur Unesco as wêrelderfenisgebied verklaar.

Die Achilleion-paleis is 'n bekende trekpleister vir toeriste. Daarnaas beskik die eiland oor talle dorpies, strande en bekende kastele.

## Klimaat 
*Bron: Weather Channel 7 September 2008*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Davidiet

duimnael|Ligging: Beqtau-Ata (Bektau-Ata), Qaraghandy Oblysy (Karaganda Oblast'), Kazakhstan

**Davidiet**
is 'n seldsame aardoksiedmineraal met chemiese eindlede La en Ce. Dit bestaan in twee vorme:
* Davidite – (La) (La,Ce,Ca)(Y,U)(Ti,Fe3+)20O38, in 1906 by die Radium Hill-myn, Suid-Australië ontdek en benaam deur Douglas Mawson na die Australiese geoloog Tannatt William Edgeworth David (1858–1934).
* Davidite- (Ce) (Ce,La)(Y,U)(Ti,Fe3+)20O38 wat eers in 1960 by Vemork, Iveland, Noorweë beskryf is.

## Verwysings
Coronation Street

***Coronation Street*** (algemeen bekend as *Corrie*) is sedert 1960 ’n gewilde sepie op Britse televisie. Die eerste aflewering van die TV-reeks is op 9 Desember 1960 vertoon. Sedertdien is daar al meer as 8&nbsp;000 aflewerings uitgesaai. Die reeks word deur *ITV Granada Television* vervaardig en deur die Britse sender ITV gebeeldsend.

Die program handel oor die alledaagse lewens van die mense wat in Coronation-straat in Weatherfield woon. Weatherfield is 'n denkbeeldige buurt in Groter Manchester, waar die program ook opgeneem word. Die kafee in die straat, die Rovers Return Inn, vervul 'n belangrike rol as die ontmoetingsplek vir die inwoners in die reeks.

Op 17 September 2010 word *Coronation Street* die wêreld se langslopende TV-sepie in produksie, nadat die Amerikaanse sepie *As the World Turns* op dié datum geëindig het. Voor dit was dit reeds die langslopende dramareeks in die Verenigde Koninkryk gewees. In 1971 het *Granada Television* 'n rekord van 1&nbsp;144 aflewerings aan die voormalige Kanadese TV-stasie *CBKST Saskatoon* verkoop.

## Rolverdeling 
duimnael|Coronation Street
duimnael|Die kafee, Rovers Return Inn

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*  Amptelike webwerf
Timorsee

duimnael|links|Ligging van die Timorsee
Die **Timorsee** (Engels: *Timor Sea*, Indonesies: *Laut Timor*, Portugees: *Mar de Timor*) is 'n see van die Indiese Oseaan in Asië en Oseanië tussen Timor in die noordweste, die Noordelike Gebied en Wes-Australië (Australië) in die suidooste en die Ashmore- en Cartiereilande (Australië) in die weste. Die Timorsee grens aan die Floressee in die noordweste, die Bandasee in die noorde en die Arafurasee in die ooste. Die see het 'n oppervlakte van sowat 610&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 200&nbsp;m.

Die belangrikste nedersetting aan die see is Darwin, die hoofstad van die Noordelike Gebied in Australië.

## Verwysings 
## Eksterne skakels