Letaba-ruskamp

**Letaba** is 'n hoofruskamp langs die Letabarivier in die noord-sentrale streek van die Krugerwildtuin in Suid-Afrika. Dit lê teenaan die aansluiting van die H1 (die noordelike hoofweg van die park) en die pad na die Phalaborwahek. Die naam kom van die Sotho-woord vir "rivier van sand", vanweë die wye, oor-die-algemeen vlak rivier.

## Voorgeskiedenis 
Die gebied rondom Letaba was al vir millennia lank bewoon voor die oprigting van die Krugerwildtuin. In die 1800's was die inwoners van die land die Ba-Phalaborwa-mense, 'n Sotho-sprekende stam wat die gebied bewoon het. Hulle was hoofsaaklik gewas- en beesboere, maar het beskik oor 'n uitgebreide kundigheid as ystersmede en het hul ystergoedere verhandel met Arabiese handelaars langs die ooskus van Suider-Afrika, in die huidige Mosambiek. Die mense van die gebied is verwyder tydens die oprigting van die Krugerwildtuin, maar die meeste van hul afstammelinge woon net buite die park se grense.

## Geriewe 
Letabakamp beskik oor slaapplek vir 781 persone in 251 kamers, indien die kampterrein bygereken word. Daar is 'n Tindlovu-restaurant wat uitkyk op die Letabarivier, 'n klein konferensiesentrum met 'n ouditorium met 55 sitplekke, kampwinkel, 'n swembad, wassery, vulstasie, 'n kitsbank en noodhulpstasie. 

## Aktiwiteite 
Letaba is in 'n taamlik donker gebied van die park, wat sterrekyk 'n ideale nagaktiwiteit maak. Die kamp bied ook begeleide boswandelinge, wildritte, ontbyt en aandete in die natuur. Daar is ook 'n staproete langs die rivier direk aan die binnekant van die kampheining.

### Masorini 
38&nbsp;km van Letaba langs die Phalaborwa-pad lê die ruïne van 'n BaPhalaborwa-stamdorp uit die 1800's, by name Masorini. Dit was waarskynlik 'n handelsentrum wat Vendaboere in die noorde met Portugese, Arabiese en Chinese handelaars langs die ooskus verbind het. Daar is 'n museum en piekniekplek met begeleide toere na die bopunt van die heuwel, waar gerekonstrueerde oonde en hutte te sien is.

### Wildkyk 
Letaba lê in mopanieveld, wat taamlik digte bos behels. Gevolglik is die digtheid van soogdiere laer as wat verder suid, naby Skukuza en Onder-Sabie, verwag kan word. Bosbokke, olifante, buffels en waterbokke kom egter nog algemeen voor. Dit is bekend dat sekretarisvoëls, gompoue en bromvoëls die gebied bewoon.

### Flora en geologie 
Letaba is in 'n oorgangsone tussen die graniet in die weste en basalt in die ooste, wat 'n unieke geologie bied. Ten weste van die kamp kom die vaalboom algemeen voor, terwyl die oostekant meer appelblare het. Die hele gebied is oortrek met mopaniebome. Tambotie, knoppiesdoring en hardekool kom ook algemeen in die omgewing voor. Dit bevat gedeeltes oor olifantbiologie, gedrag, ekologie en evolusie. Die primêre uitstalling is die vertoning van die slagtande en skedels van die Manjifieke Sewe, 'n stel enorme slagtande (olifantbulle met baie groot slagtande). Die saal is in 2017 opgeknap met finansiële hulp van donateurs wêreldwyd en ontwerphulp van professor Kevin Todd en sy studente aan die Universiteit van die Sonskynkus in Queensland, Australië.

### Die Manjifieke Sewe 
duimnael|Die skedel en slagtande van Shawu in die Olifantsaal voor die opknapping.
Die Manjifieke Sewe was Dzombo, João, Kambaku, Mafunyane, Ndlulamithi, Shawu en Shingwedzi — elkeen 'n groot olifantbul met enorme slagtande. Elke olifant het minstens een slagtand gehad wat oor die 50&nbsp;kg geweeg het, en al hul slagtande was minstens 2&nbsp;meter lank. Dr U de V (Tol) Pienaar, die hoofbewaarder van die Krugerwildtuin in die sewentigerjare, het besluit om hierdie olifante bekend te maak as 'n voorbeeld van die Kruger se suksesvolle bewaringswerk. Toe elke olifant sterf, is hul skedel en ivoor opgespoor en na die Olifantsaal gebring, behalwe João, wie se slagtande in 1984 afgebreek het en nooit gevind is nie. 'n Gedeelte van die olifantsaal is aan elkeen van hulle toegewy.
duimnael|Mbazo, 'n olifantbul met ongewoon gevormde ivoor, is in 2008 vir die eerste keer aangeteken as deel van die opkomende "tusker"-kompetisie

## Gesondheidsrisiko 
Die tropiese siekte malaria kom in die laeveld voor, en besoekers moet die nodige voorsorg daarteen tref. 'n Dokter, apteker of reisburo kan vooraf geraadpleeg word.

## Rampe 
## 2020 winkelbrand 
Op die aand van 9 September 2020 het die kampwinkel by Letaba afgebrand, wat deur brandweerspanne uit Olifantskamp en Phalaborwa geblus is, asook personeel en gaste by die kamp. Daar was geen sterftes of beserings nie, maar die winkel moes sluit om op 'n nuwe perseel herbou te word; dit is in 2023 heropen. Minder as 'n week later het 'n soortgelyke brand die restaurant in Berg-en-Dal-ruskamp verwoes.

## 2026 oorstroming 
Die vloed van 10 tot 19 Januarie 2026 het groot skade aan die wildtuin en veral die Letaba-gebied veroorsaak. Die Letabarivier het rekordvlakke bereik en Letaba-kamp is vir die eerste keer sedert die stigting van die Park verswelg sodat aansienlike skade gelei is. Die vloed het ook die wal van die Engelharddam, die grootste dam in die Park gebreek. 'n Massiewe breuk is in die suidelike gruiswal geskep sodat die Letaba om die massiewe betonmuur gevloei het. Dié dam dateer van 1970 en het op 9 Januarie 1971 vir die eerste keer oorgeloop.

## Verwysings