Zcash

duimnael|Logo van Zcash
**Zcash** is 'n privaatheid-gefokusde kriptogeldeenheid wat afgelei is van Bitcoin se kodebasis, met die belangrikste innovasie van die byvoeging van 'n geënkripteerde grootboek wat nul-kennis-bewyse gebruik. Die protokol is in 2016 bekendgestel en gebruik 'n blokketting-tegnologie genaamd "zk-SNARKs" (*Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Arguments of Knowledge*) wat 'n hoër mate van privaatheid en anonimiteit bied in vergelyking met Bitcoin.

Transaksies kan deursigtig wees, soortgelyk aan bitcoin-transaksies, of dit kan beskermde transaksies wees wat 'n tipe nul-kennis-bewys gebruik om anonimiteit in transaksies te verskaf. Zcash-munte is óf in 'n deursigtige poel óf in 'n beskermde poel.

Zcash is gebaseer op die Bitcoin-kode, het dieselfde hoeveelheid beperkte munte beskikbaar (21 miljoen) en is geskep deur Zooko Wilcox-O'Hearn en die Zcash Company, wat later na die Electric Coin Company hernoem is.

## Besonderhede 
Betalings in Zcash word op 'n openbare blokketting gepubliseer, maar gebruikers kan 'n opsionele privaatheidseienskap gebruik om die sender, ontvanger en bedrag wat oorgedra word, te versteek. Soos Bitcoin het Zcash 'n vaste totale hoeveelheid van 21 miljoen eenhede.

Gebruikers kan Zcash-beursies soos Zashi gebruik, wat privaatheid by verstek bied deur te vereis dat fondse beskerm word voordat dit bestee kan word. In Julie 2025 is ongeveer 20 miljoen van die bestaande munte beskerm.

Transaksies kan "deursigtig" wees en soortgelyk aan bitcoin-transaksies in die geval waar dit beheer word deur 'n t-addr (deursigtige adres), of dit kan 'n tipe nul-kennis-bewys wees wat zk-SNARKs genoem word; in hierdie geval word die transaksies "beskerm" genoem en word dit beheer deur 'n z-addr (beskermde adres).

## Gebruik 
Zcash word gebruik as 'n privaatheid-gefokusde kriptogeldeenheid wat gebruikers in staat stel om beskermde (private) of deursigtige (openbare) transaksies te stuur. Beskermde transaksies gebruik nul-kennis-bewyse om sender, ontvanger en transaksiebedrae vertroulik te hou. In Julie 2025 sal twee derdes van die ontwikkelingsfonds na ZEC-munthouers herlei, wat hulle in staat stel om te stem oor hoe die fondse versprei word—die bekendstelling van 'n meer gedesentraliseerde bestuurmeganisme.

## Skaleringspogings 
Zcash het deur drie belangrike beskermde poele ontwikkel, elkeen meer privaat en skaalbaar as die vorige.

### Sprout (2016): Die Prototipe 
* Eerste privaatheidsketting wat zk-SNARKs gebruik.
* Het 'n "vertroude opstelling seremonie" vereis, wat beroemd Edward Snowden betrek het.
* Swaar: Het 3GB RAM per transaksie benodig. Nie mobiel-vriendelik nie.
* As die opstelling gekompromitteer was, kon oneindige munte onopgemerk geslaan gewees het.

Vandag: *in die proses van veroudring*. Beursies soos **Zashi**). Meer gedesentraliseerd, maar steeds 'n vertroue-anker.

Sapling word steeds ondersteun, maar word uitgeskakel. Nuwe UX stuur gebruikers weg daarvan.

### Orchard (2022): Geen Vertroue Nodig 
* Gebou op **Halo 2**: 'n vertroude-opstelling-vrye, rekursiewe-bewys ZK-stelsel.
* Geen seremonies nie. Geen aannames nie. Geen vertroue-ankers nie.
* Ondersteun bundeling, ZK rollups en doeltreffende sinchronisering op mobiele toestelle.

Orchard is die standaard in moderne Zcash-beursies vandag.

## Netwerk opgraderings 
Die eerste opgradering van die Zcash-netwerk is gedoen deur middel van 'n harde vurk op bloknommer 347500, wat op 25 Junie 2018 plaasgevind het. 'n Nuwe eienskap is bekendgestel wat gebruikers toegelaat het om verstryktye vir transaksies in te stel. Hierdie opgradering het ook handtekeningverifikasie verbeter, wat gehelp het om transaksie spoed te verbeter.

Sedertdien het die Zcash-netwerk verskeie betekenisvolle opgraderings ondergaan, insluitend die implementering van die Sapling-protokol in 2018 en later die Orchard-protokol in 2022. In 2025 bly die netwerk ontwikkel met voortdurende verbeterings in privaatheid, skaalbaarheid en bruikbaarheid, met moderne beursies soos Zashi wat privaatheid by verstek bied en ongeveer 20% van die totale ZEC-voorraad wat in beskermde adresse gehou word.

## Sien ook 
* Monero
* Bitcoin
* Kriptogeld

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Zcash Amptelike Webwerf
* Electric Coin Company