Friedrich Hölderlin

duimnael|Friedrich Hölderlin (portret uit 1792)
**Johann Christian Friedrich Hölderlin** (20 Maart 1770 – 7 Junie 1843) was 'n Duitse digter en filosoof. Hy is deur Norbert von Hellingrath beskryf as "die mees Duits van alle Duitsers". Hy was 'n sleutelfiguur in die Duitse Romantiek. 

Veral as gevolg van sy vroeëre verbintenis met, en filosofiese invloed op, Hegel en Schelling, was hy ook 'n belangrike denker in die ontwikkeling van Duitse idealisme.

Hölderlin is gebore in *Lauffen am Neckar*. Sy jeug was gekenmerk deur ontbering. Sy moeder wou gehad het dat hy die Lutherse bediening moes betree. Hy het die *Tübinger Stift* bygewoon waar hy vriende met Hegel en Schelling was. Hy het in 1793 gegradueer, maar kon hom nie aan die Christelike geloof wy nie. Hy het pleks daarvan 'n tutor geword. Twee jaar later het hy vlugtig die Universiteit van Jena bygewoon waar hy gemeng het met Fichte en Novalis, voordat hy voortgegaan het met sy loopbaan as tutor. Hy het gesukkel om homself as digter te vestig, en was geteister deur geestesongesteldheid. Hy is in 1806 na 'n kliniek gestuur waar sy toestand as ongeneeslik gediagnoseer is. Hy is blyplek deur 'n timmerman, Ernst Zimmer, gegee. Hy het die finale ses-en-dertig jaar van sy lewe in Zimmer se woning gebly, en in 1843 op die ouderdom van drie-en-sewentig jaar beswyk. Hölderlin het gevolg in die voetspore en tradisie van Goethe en Schiller, as synde 'n bewonderaar van die Griekse mitologie en antieke Griekse digters soos Pindar en Sophokles, en het Christelike en Hellenistiese temas in sy werke versmelt. Martin Heidegger, op wie Hölderlin 'n reuse invloed uitgeoefen het, het gesê: "Hölderlin is een van ons grootste, dit wil sê, mees indringende denkers, want hy is ons grootste digter."

duimnael|Hölderlin het die *Tübinger Stift* van 1788 tot 1793 bygewoon.
duimnael|Die eerste vloer van die geel toring (nou bekend as die *Hölderlinturm*) was van 1807 tot en met sy dood in 1843 Hölderlin se woonplek gewees.

## Geselekteerde werke
* *Friedrich Hölderlins Sämtliche Werke*. Red. Gotthold Friedrich Stäudlin (Berlyn: Cotta, 1846).
* *Sämtliche Werke*. Red. Norbert von Hellingrath, Ludwig von Pigenot en Friedrich Seebass. 6 vols. (Berlyn: Propyläen, 1913–23 en 1943).
* *Sämtliche Werke*. Große Stuttgarter Ausgabe. Red. Friedrich Beißner (werke) en Adolf Beck (briewe en dokumente). 8 vols in 16 dele. (Stuttgart: Cotta, 1943–1985).
* *Sämtliche Werke*. Bekend as die *"Kleine Stuttgarter Ausgabe"*. Red. Friedrich Beißner. 6 vols. (Stuttgart: Cotta, 1944/1946–1962).
* *Sämtliche Werke*. Frankfurter Ausgabe. Red. D.E. Sattler. 20 vols. (Frankfurt am Main: Stroemfeld, 1975–2003).
* *Sämtliche Werke und Briefe in drei Bänden*. Red. Jochen Schmidt. 3 vols. (Frankfurt am Main: Deutscher Klassiker Verlag, 1992–94).
* *Sämtliche Werke und Briefe*. Red. Michael Knaupp. 3 vols. (München: Hanser, 1992–1993).
*  *Gesammelte Werke*. Red. Hans-Jürgen Balmes. Frankfurt: Fischer, 2008.

## Engelse vertalings
duimnael|*Hyperion*
* *Some Poems of Friedrich Holderlin*. Vert. Frederic Prokosch. (Norfolk, CT: New Directions, 1943).
* *Alcaic Poems*. Vert. Elizabeth Henderson. (Londen: Wolf, 1962; New York: Unger, 1963). 
* *Friedrich Hölderlin: Poems & Fragments*. Trans. Michael Hamburger. (Londen: Routledge & Kegan Paul, 1966; 4de uitg. Londen: Anvil Press, 2004). 
* *Friedrich Hölderlin, Eduard Mörike: Selected Poems*. Vert. Christopher Middleton (Chicago: Universiteit van Chicago, 1972). 
* *Poems of Friedrich Holderlin: The Fire of the Gods Drives Us to Set Forth by Day and by Night*. Vert. James Mitchell. (San Francisco: Hoddypodge, 1978; 2ed San Francisco: Ithuriel's Spear, 2004). 
* *Hymns and Fragments*. Vert. Richard Sieburth. (Princeton: Princeton-universiteit, 1984). 
* *Friedrich Hölderlin: Essays and Letters on Theory*. Vert. Thomas Pfau. (Albany, NY: Staatsuniversiteit van New York, 1988). 
* *Hyperion and Selected Poems*. The German Library vol.22. Red. Eric L. Santner. Vert. C. Middleton, R. Sieburth, M. Hamburger. (New York: Continuum, 1990). 
* *Friedrich Hölderlin: Selected Poems*. Vert. David Constantine. (Newcastle upon Tyne: Bloodaxe, 1990; 2ed 1996) 
* *Friedrich Hölderlin: Selected Poems and Fragments*. Red. Jeremy Adler. Vert. Michael Hamburger. (Londen: Penguin, 1996). 
* *What I Own: Versions of Hölderlin and Mandelshtam*. Vert. John Riley en Tim Longville. (Manchester: Carcanet, 1998). 
* ''Holderlin's Sophocles: Oedipus and Antigone*. Vert. David Constantine. (Newcastle upon Tyne: Bloodaxe, 2001). 
* *Odes and Elegies*. Vert. Nick Hoff. (Middletown, CT: Wesleyan Press, 2008). 
* *Hyperion*. Vert. Ross Benjamin. (Brooklyn, NY: Archipelago Books, 2008) 
* *Selected Poems of Friedrich Hölderlin*. Vert. Maxine Chernoff en Paul Hoover. (Richmond, CA: Omnidawn, 2008). 
* *Essays and Letters*. Vert. Jeremy Adler en Charlie Louth. (Londen: Penguin, 2009). 
* *The Death of Empedocles: A Mourning-Play*. Vert. David Farrell Krell. (Albany, NY: Staatsuniversiteit van New York, 2009). 
* *Poems at the Window / Poèmes à la Fenêtre*, Hölderlin se laat kontemplatiewe gedigte, Engels en Frans-gerymde vertalings deur Claude Neuman, drietalige Duits-Engels-Franse uitgawe, Uitgawes www.ressouvenances.fr, 2017
* *Aeolic Odes / Odes éoliennes'', Engelse en Franse vertalings deur Claude Neuman, drietalige Duits-Engels-Franse uitgawe, Uitgawes www.ressouvenances.fr, 2019

## Bibliografie
* **Internationale Hölderlin-Bibliographie (IHB)**. Hrsg. vom Hölderlin-Archiv der Württembergischen Landesbibliothek Stuttgart. **1804–1983**. Bearb. Von Maria Kohler. Stuttgart 1985.
* **Internationale Hölderlin-Bibliographie (IHB)**. Hrsg. vom Hölderlin-Archiv der Württembergischen Landesbibliothek Stuttgart. Bearb. Von Werner Paul Sohnle und Marianne Schütz, online **1984 ff** (after 1.1.2001: IHB online).
* **Homepage of Hölderlin-Archiv**

## Verdere leeswerk
* Theodor W. Adorno, "Parataxis: On Hölderlin's Late Poetry." In *Notes to Literature, Volume II.* Red. Rolf Tiedemann. Vert. Shierry Weber Nicholson. New York: Columbia University Press, 1992. pp.&nbsp;109–149.
* Francesco Alfieri, "Il Parmenide e lo Hölderlin di Heidegger. L’“altro inizio” come alternativa al dominio della soggettività", in Aquinas 60 (2017), pp.&nbsp;151–163.
* David Constantine, *Hölderlin*. Oxford: Clarendon Press 1988, gekorrigeer 1990. .
* Aris Fioretos (ed.) *The Solid Letter: Readings of Friedrich Hölderlin*. Stanford: Stanford-universiteit, 1999. .
* Annemarie Gethmann-Siefert, "Heidegger and Hölderlin: The Over-Usage of "Poets in an Impoverished Time"", *Heidegger Studies* (1990). bl. 59–88.
* Jennifer Anna Gosetti-Ferencei, *Heidegger, Hölderlin, and the Subject of Poetic Language.* New York: Fordham-universiteit, 2004. .
* Dieter Henrich, *Der Gang des Andenkens: Beobachtungen und Gedanken zu Hölderlins Gedicht*. Stuttgart: Cotta, 1986; *The Course of Remembrance and Other Essays on Hölderlin*. Ed. Eckart Förster. Stanford: Stanford University, 1997. .
* Martin Heidegger, *Erläuterungen zu Hölderlins Dichtung*. Frankfurt am Main: Klostermann, 1944; ''Elucidations of Hölderlin's Poetry*. Vert. Keith Hoeller. Amherst, NY: Humanity Books, 2000.
* Martin Heidegger, *Hölderlins Hymne >>Der Ister<<*. Frankfurt am Main: Klostermann, 1984; *Hölderlin's Hymn "The Ister". Vert. William McNeill and Julia Davis. Bloomington, IN: Indiana University, 1996.
*  – 'n hoofstuk gewy aan die analise van Hölderlin se verhouding tot die Duitse idealisme en sy oogpunte betreffende towerkuns, mite en die Heidendom.
* David Michael Kleinberg-Levin, ''Gestures of Ethical Life: Reading Hölderlin's Question of Measure After Heidegger*. Stanford: Stanford-universiteit, 2005. .
* Jean Laplanche, *Hölderlin and the Question of the Father* (fr: *Hölderlin et la question du père*, 1961), Vertaling: Luke Carson, Victoria, BC: ELS Editions, 2007. .
* Gert Lernout, *The poet as thinker: Hölderlin in France*. Columbia: Camden House, 1994.
* James Luchte, *Mortal Thought: Hölderlin and Philosophy*. New York & Londen: Bloomsbury Publishing, 2016.
* Paul de Man, “Heidegger’s Exegeses of Hölderlin.” *Blindness and Insight*. 2de Uitgawe Minneapolis: Universiteit van Minnesota, 1983, pp.&nbsp;246–266.
* Andrzej Warminski, *Readings in Interpretation: Hölderlin, Hegel, Heidegger.* Minneapolis: Universiteit van Minnesota, 1987.
* J.M. Coetzee, *Late Essays 2006-2017'',  - 'n hoofstuk gewy aan die vertaling van Hölderlin se werke, met die klem op die vertaalwerk van Michael Hamburger

## Eksterne skakels 
* 
* 
* Hölderlin-Archiv
* Hölderlin Gesellschaft (in Duits, skakels na Engels, Frans, Spaans en Italiaans)
* Geselekteerde Gedigte van Hölderlin&nbsp;– Engelse vertalings
* Poems by Friedrich Hölderlin&nbsp;– Engelse vertalings
* Geselekteerde lys van Hölderlin se gedigte in Duits, met geskakelde tekste&nbsp;– bevat die meeste van sy groot onvoltooide gedigte tot en met die jaar 1804, maar is nie volledig nie
* 
* 
* 

## Notas 
## Verwysings 
## Eksterne skakels