Brandolini se wet

**Brandolini se wet** (of die **beginsel van onsin-asimmetrie**) is 'n internet-sêding wat in 2013 deur die Italiaanse programmeerder Alberto Brandolini geskep is. Dit vergelyk die aansienlike moeite om waninligting en snert te ontmasker met die relatiewe gemak om dit in die eerste plek te skep. Die stelling lui:

 “Die hoeveelheid energie wat nodig is om onsin te weerlê, is 'n orde van grootte groter as wat nodig is om dit te produseer.”

## Oosprong
Die gesegde is in Januarie 2013 in die openbaar geformuleer deur Alberto Brandolini, 'n Italiaanse programmeerder. Ten spyte van uitgebreide ondersoeke en navorsing wat geen sodanige verband toon nie, het die valse bewering 'n rampspoedige uitwerking op openbare gesondheid gehad. Die waninligting voortspruitend uit die misleidende informasie het 'n entingstraagheid veroorsaak. Dekades se navorsing en pogings om die publiek op te voed, het misluk om die waninligting, wat steeds deur sommige geglo word, totaal uit te roei.

In 2013, kort na die Boston-marathonbomaanval, het die gerug dat 'n student wat die Sandy Hook Laerskool-skietery oorleef het, deur die bomaanval gedood is, oor sosiale media begin versprei. Ten spyte van talle pogings om dit te ontmasker, insluitend 'n ondersoek deur *Snopes*, is die valse storie deur meer as 92 000 mense gedeel en is dit selfs deur groot nuusagentskappe gedek.

As gevolg van die vinnige verspreiding van inligting op sosiale media, is mense baie meer vatbaar om slagoffers te word van pseudowetenskaplike tendense of slenters, soos dr. Mehmet Oz se gewigsverliesaanvullings en dr. Joseph Mercola se sonbeddens wat bedoel was om 'n mens se risiko om kanker te ontwikkel, te verminder. Alhoewel regeringsagentskappe verdere verkope van daardie produkte kon voorkom, is miljoene dollars reeds deur verbruikers en aanhangers bestee.

### Covid-19-pandemie
Hoofartikel: COVID-19-waninligting

In 'n voorbeeld van Brandolini se wet tydens die Covid-19-pandemie het Jeff Yates, 'n disinformasiejoernalis by Radio-Canada, die ervaring beskryf van die ontmaskering van 'n gewilde YouTube-video wat COVID-19 mediese waninligting versprei het wat deur 'n pynappelinvoerder aangebied is: "Hy maak allerhande verskillende bewerings. Ek moes elkeen van hulle nagaan. Ek moes relevante kundiges bel en met hulle praat. Ek moes daardie onderhoude transkribeer. Ek moes 'n teks skryf wat leesbaar en interessant is om te lees. Dis waansin. Dit het hierdie ou 15 minute geneem om sy video te maak en dit het my drie dae geneem om feite na te gaan."

Deur waninligting oor die gebruik van hidroksichlorokien vir COVID-19-voorkoming te ontleed, het die wetenskaplikes Jevin West en Carl Bergstrom opgemerk dat, alhoewel 'n belowende vroeë kliniese proef sedertdien prominent weerlê is, die bewering dat hidroksichlorokien COVID-19 effektief kan behandel, steeds vinnig versprei het as gevolg van 'n kombinasie van wydverspreide sosiale media-dekking, hoë angs en hoë onsekerheid.

## Verdere toepassings
In 2020 het navorsers die sensitiwiteit vir snert bestudeer en bevind dat "mense meer ontvanklik is vir snert, en minder sensitief is vir die opsporing van snert, onder omstandighede waarin hulle relatief min selfregulerende hulpbronne besit".

Binne die konteks van wetenskaplike analise kan Brandolini se wet nie net op die snert wat aangebied word, gebruik word nie, maar kan ook die snert onder die loep neem. Wanneer die leuens by verskeie geleenthede gedurende 'n tydperk van wetenskaplike navorsing duidelik word, word die twak meer voor die hand liggend as die twak self, en omdat die snert geloofwaardigheid verloor, is die daaropvolgende snert makliker om te identifiseer. Daarbenewens kom die uitdaging om snert te weerlê nie net van die tydrowende aard daarvan nie, maar ook van die uitdaging om jou gemeenskap te trotseer en te konfronteer.

## Versagting
Omgewingsnavorser Phil Williamson van die Universiteit van Oos-Anglia het ander wetenskaplikes in 2016 gesmeek om aanlyn te gaan en waar moontlik leuens in hul werk te weerlê, ten spyte van die moeilikheid soos beskryf deur Brandolini se wet. Hy het geskryf: "Die wetenskaplike proses stop nie wanneer resultate in 'n eweknie-geëvalueerde tydskrif gepubliseer word nie. Breër kommunikasie is ook betrokke, en dit sluit in om te verseker dat inligting (insluitend onsekerhede) verstaan word nie, maar ook dat waninligting en foute reggestel word waar nodig."
#Wees korrek deur alle nodige inligting wat deur 'n vriend verkry is, in te sluit en feite dubbeld na te gaan.
#Wees liefdadig deur die moontlikheid van jou eie verwarring te erken, nie kwaadwilligheid toe te skryf nie, en nie domheid toe te skryf nie.
#Wees duidelik en samehangend oor die argument wat jy maak.
#Erken foute en misgissings.

Ander tegnieke om die doeltreffendheid van die terugtrekking van waninligting te verhoog, sluit in: waarskuwings voor blootstelling, herhaalde terugtrekkings en die verskaffing van 'n alternatiewe narratief.

## Soortgelyke konsepte
Die gesegde, "'n Leuen kan halfpad om die wêreld reis voordat die waarheid sy stewels kan aantrek", het sedert 1710 verskeie vorme aangeneem.

 "Valsheid vlieg, en waarheid kom mank agterna; sodat wanneer mense ontken word, dit te laat is, die grap is verby, en die storie het sy uitwerking gehad: soos 'n man wat aan 'n goeie antwoord gedink het, wanneer die gesprek verander word, of die geselskap uitmekaar is; of, soos 'n dokter, wat 'n onfeilbare medisyne ontdek het, nadat die pasiënt dood is." — Jonathan Swift, *The Examiner* (9 November 1710)

In 1845 het ekonoom Frédéric Bastiat 'n vroeë idee van die gesegde uitgespreek:
 “Ons moet erken dat ons teenstanders 'n merkbare voordeel bo ons in die bespreking het. In baie min woorde kan hulle 'n halwe waarheid verkondig; en om te demonstreer dat dit onvolledig is, is ons verplig om ons tot lang en droë dissertasies te wend.”— *Ekonomiese Sofismes, Eerste Reeks* (1845)

Voor Brandolini se definisie het die Italiaanse blogger Uriel Fanelli en navorser Jonathan Koomey, skepper van Koomey se wet, ook gedagtes gedeel wat ooreenstem met die gesegde: "'n Idioot kan meer snert skep as wat jy ooit kan hoop om te weerlê", wanneer dit algemeen vertaal word in *Calling Bullshit: The Art of Skepticism in a Data-Driven World*. Koomey het gesê: "In vinnig veranderende velde, soos inligtingstegnologie, vertraag weerleggings snertproduksie in 'n groter mate as in velde met minder vinnige verandering."

## Verwysings