Antoine Changuion

regs|duimnael|250px|Antoine Changuion

**Jonkheer Antoine Nicolas Ernest Changuion**, ook wel *A.N.E. Changuion*, (Den Haag, 15 Desember 1803 – Lörrach, 14 Oktober 1881) was 'n opvoedkundige, taal- en letterkundige, politikus, redenaar, joernalis, taalstryder en belangrikste voorloper van die Nederlandse Beweging in Suid-Afrika.

Die stamvader, Pierre Changuion, Hugenoot en boer, het tydens die bloedbad van Wassy (1562) op laasgenoemde dorpie gewoon, selfs nadat sy huis verniel is. Sommige van sy nasate het ook daar bly woon. Die Changuions is 'n ou familie, en lede van die familie het na die herroeping van die Edik van Nantes in 1685 na die Duitssprekende lande en na Nederland verhuis.

## Vroeë lewe 
Antoine Nicolas Ernest Changuion is op 15 Desember 1803 in 's-Gravenhage in Nederland gebore. Hy is afkomstig uit ’n Protestantse familie uit die Franse distrikte Champagne en Barrois wat tydens die geloofsvervolginge, wat die herroeping van die Edik van Nantes voorafgaan, vanaf 1685 hul te Amsterdam, Utrecht en Leiden vestig. Sy vader was Francois Daniel Changuion, ’n politikus en diplomaat wat onder andere die eerste Nederlandse gesant in die Verenigde State van Amerika was en in 1815 tot die Nederlandse adel verhef is met die preikaat van jonkheer, en sy moeder was Henrietta Wilhelmina Hartingh, die dogter van ’n gesiene Leidenaar, Nicolaas Hartingh, en Louise Ernestine Meyners. Hy het twee broers, Francois Daniel en Laurent Jonathan, en ’n suster, Louise Anne. Voor sy vertrek in 1865 onderneem hy ’n reis deur die Kaapkolonie waar hy orals toesprake hou om afskeid te neem en die redes vir sy vertrek uiteen te sit, wat hy nogmaals herhaal in sy *Introductory Discourse* in 1868 in Lausanne in Switserland. Hy vestig hom eers in Duitsland, waar hy weer onderwys gee in Bonn en later Frankfurt-am-Main en Aarau. Met die uitbreek van die oorlog tussen Pruise en Oostenryk gaan hy in 1866 na Switserland en bly eers in Lausanne en later in Lörrach.

Hy is op 14 Oktober 1881 in Lörrach in Switserland oorlede en sy vrou is op 15 Maart 1890 oorlede.

## Kritiek van De Lima 
'n Heftige reaksie op die *Proeve van Kaapsch Taaleigen* het gekom van J.S. de Lima. De Lima was ook ’n bekende taalstryder vir Nederlands aan die Kaap. In ’n brosjure met die titel *De Taal der Kapernaren, verdedigd tegen de schandelijke aanranding derzelve van Professor Changuion (1844)* het De Lima beswaar gemaak teen Changuion se voorbeelde van die taalgebruik aan die Kaap. De Lima was hoogs verontwaardig en skryf: *Wie spreekt zoo professor*? Volgens De Lima was die voorbeelde wat Changuion gebruik het, kenmerkend van die 'gepeupel' aan die Kaap en was dit beslis nie die taalgebruik van die opgevoede klasse aan die Kaap nie.

Later sou Afrikaanse taalkundiges juis hierdie *Proeve van Kaapsch Taaleigen* van Changuion gebruik om aan te dui dat *Afrikaans* aan die ontwikkel was.

## Skryfwerk 
Hy raak aanvanklik veral bekend vir sy groot aantal werke van taalkundige aard. Met *Geslachtwijzer der Nederduitsche Taal* van 1842 poog hy om grammatikale geslag in die Nederlandse taal op meer interessante wyse aan te bied. Hy skryf sy *First Book of Exercises for the use of the Dutch classes in the Government Schools and in the mission and other schools receiving aid from the Colonial Treasury* in 1843 en in 1844 verskyn die werk waarmee hy bekendheid verwerf in Europa, naamlik *De Nederduitsche Taal in Zuid-Afrika hersteld, zijnde een handleiding tot de kennis dier taal, naar de plaatselijke behoefte van het land gewijzigd*. Agterin die grammatika plaas hy ’n *Proeve van Kaapsch Taaleigen* maar ook dwarsdeur die boek vestig hy die aandag op ’n groot aantal eienaardighede van die Kaapse spraak. Hierdie aanhangsel is ’n besonder waardevolle aanduiding van die stand van Afrikaans aan die Kaap in hierdie tyd. Hierna wy hy hom aan die skryf van sy eerste reeks *Elements of Translation in easy lessons* wat in 1846 verskyn en sy *Wijsgeerig en Godsdienstig Leesboek*. Hy stuur sy *Ontwerp van een Groot Nederlandsch Woordenboek* in 1848 aan die Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde in Leiden, waarin hy poog om struktuur te gee aan die gebruik van Nederlands in Suid-Afrika, waar bestaande Nederlandse woordeboeke nie kan help met die groot aantal vreemde woorde wat algemeen in die spraaktaal gebruik word nie. Sommige van sy wenke soos die alfabetiese rangskikking in plaas van die etimologiese en die opname van uitvoerige proeven van gewestelijk taaleigen is later deur professor M. de Vries in die *Woordenboek der Nederlandsche Taal* opgeneem. In 1857 verskyn *Beginselen der Cijferkunst* en die bekende *Elements of Dutch Grammar*, wat lang jare op skole in gebruik was, volg in 1860. Op teologiese gebied publiseer hy *Bezwaren tegen het oprigten eener Theologische Kweekschool in deze volkplanting*, wat ’n saambundel is van sy briewe in hierdie verband wat aanvanklik in *De Zuid-Afrikaan* verskyn het.

Ook op die gebied van die digkuns lewer hy werk. Hy vertaal gedigte van die Franse digter Lamartine en in 1840 verskyn in *Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tydschrift* *Vertalingen uit de Reis van Lamartine naar het Oosten*. Sy *Rouwklagt van Lamartine over den dood van zijn dochtertje* word in 1849 in die bekende Hollandse tydskrif *Het Algemeen Letterlievend Maandschrift* gepubliseer en later ook in sy eie digbundel opgeneem. Kort voor sy vertrek uit Suid-Afrika verskyn die bundel gedigte *Nagalmen*, waarin hy gedigte uit verskillende tye van sy lewe opneem, sodat dit ’n digterlike beeld van sy lewe vorm. Daar is gedigte uit sy jeug (*Nieuwjaarswensch* is byvoorbeeld as sestienjarige geskryf) en uit sy studentetyd (bv. *De noodlottige Zaturdag*). Gewild was sy humoristies verhalende verse soos *Gedenkwaardige Maaltijd*, *Teeder Liefdeklacht van een Apotheker* en *De Luidruchtige jasparty*. Vir ons van meer belang is die gedigte wat uit sy Kaapse tydperk kom. Uit sy persoonlike liefdeslewe met sy vrou is *Aan eene vriendin ten geleide van een geschenk*, *In de vriendenrol van een jonge dame* en *Verloving*. In 1846 dig hy ’n drietal skoolliedere op versoek van die skool Tot Nut van’t Algemeen, naamlik *Bij een examen*, *Na de prijsuitdeling* en *Na eene vacantie*. Benewens verskeie geleentheidsgedigte skryf hy ook *De Kaffer Oorlog* wat uit 1846 dateer en sy sentimente ten gunste van die grensboere in een van die vele grensoorloë uitspreek. Van sy gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing *Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigt*e.

Hy skryf ook die toneelstuk “*De luidrichtige jaspartij*”, wat onder andere op 8 April 1873 deur die Rederykerskamer Aurora in Kaapstad opgevoer word. Dit is hoofsaaklik ’n tweespraak, waarin twee kaartspelers erg met mekaar aan die baklei gaan, met ’n derde wat dan ongesiens met die geld wegkom.

## Publikasies 
## Bronne 
### Boeke 
* Antonissen, Rob. Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede. Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964.
* Conradie, Elizabeth. Hollandse skrywers in Suid-Afrika (Deel I) (1652–1875). J.H. de Bussy. Pretoria, 1934.
* Grové, A.P. Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988.
* Kannemeyer, J.C. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984.
* Kannemeyer, J.C. Die Afrikaanse literatuur 1652-2004. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.
* Scholtz, J. du P. Die Afrikaner en sy taal 1806-1875. Nasou Beperk. Kaapstad. Derde druk, 1967.
* Van Coller, H.P. (red.) Perspektief en Profiel Deel 3. Van Schaik-Uitgewers Pretoria. Eerste uitgawe, 2006.
*  Proeve van Kaapsch Taaleigen, Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Changuion, Antoine Nicolas Ernest, Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren