open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Koch

**August Christoffel Koch** (1927 - 1986) was 'n Springbok rugbyspeler wat Suid-Afrika in 22 toetse verteenwoordig het. 

## Agtergrond 
Chris is gebore, het skoolgegaan, het geboer en gesterwe in Moorreesburg. Hy het sy skoolloopban in Hoërskool Dirkie Uys voltooi. Sy beroep was 'n boer op die plaas Boontjies Kraal. 

## Rugby Loopbaan 
Op sestienjarige ouderdom het Chris reeds vir Moorreesburg dorp se eerste span gespeel as stut, 'n posisie wat hy sy hele loopbaan gespeel het. Hulle bynaam was *Tigers* omrede Jungle Oats 'n fabriek in die dorp gehad het. Op agtienjarige ouderdom speel hy reeds vir die Boland. Tydens sy eerste wedstryd teen die Westelike Provinsie op Nuweland word hy raakgesien deur Danie Craven en word na die Springbok proewe genooi. Sy broer, Willem, is ook na die prowewe genooi. Hy word gekies as 'n Springbok vir die tweede toets teen die 1949 All Blacks, voor sy 22ste verjaarsdag. Hy verteenwoordig ook die Springbokke op die 1951-52 toer na Brittanje, Ierland en Frankryk. Hy speel ook teen die 1953 Wallabie span in Suid-Afrika en in al vier toetse teen die 1955 Britse Leeuspan. Hy speel ook in die All-Black toer na Nieu-Seeland van 1956, teen die Franse in Suid-Afrika en speel sy laaste toetse in 1960 teen die All-Blacks, tuis. Hy het vyf toets drieë gedruk in sy internasionale loopbaan. 

Hy sterf op 21 Maart 1986 aan 'n hartaanval in Moorreesburg.

## Bron 
* 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. 

## Eksterne skakels 
*
Stephen Fry (rugbyspeler)

:*Vir die akteur, sien Stephen Fry.*

**Stephen Perry Fry** (14 Julie 1924, Somerset-Wes – 29 Junie 2002, Somerset-Wes) was 'n Springbokrugbyspeler en Suid-Afrika se drie-en-twintigste Springbokkaptein.

## Bron 
* 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. 

## Eksterne skakels 
*
Hansie Brewis

**Johannes Daniël Brewis** (1920-2007), beter bekend as Hansie Brewis, was 'n Springbokrugbyspeler. Hy was die losskakel in tien toetse, waarvan die Springbokke almal gewen het. Van 1949 tot 1953 is hy as die voorste losskakel in die wêreld beskou. Sy bynaam, "Kiewiet", was hy aan sy skraal bene en ratse voetwerk op die veld te danke.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Waterblommetjiebredie

duimnael|regs|300px|Geblikte waterblommetjies.
duimnael|regs|300px|Waterblommetjies op 'n dam.

**Waterblommetjiebredie** is 'n eg Suid-Afrikaanse bredie. Dit word van vleis gemaak, tipies van lam- of skaapvleis wat saam met waterblommetjies (blomme van *Aponogeton distachyos*) gestoof word. Waterblommetjies word algemeen in die damme en vleie van die Wes-Kaap aangetref. Die blomkoppies van die plant is in die winter tussen Julie en Augustus gereed om gepluk te word. Waterblommetjiebredie word dus meestal in die winter voorberei.

## Geskiedenis 
Die gebruik van die waterblommetjies as 'n voedselbron is waarskynlik van die inheemse Khoikhoi-bevolking oorgeneem. Van die mense het in die kombuise van Nederlanders gewerk wat waarskynlik tot die nuwe dis aanleiding gegee het.

'n Ander teorie is dat die vroeë Hollandse setlaars (in Jan van Riebeeck se tyd) uit desperaatheid waterblommetjies as groente (en dus 'n bron van vitamien C) gebruik het, omrede hulle aanvanklike boerdery-inisiatiewe minder suksesvol was. Daar word ook gespekuleer dat die Voortrekkers dit as voedselbron kon geoes het aangesien hulle nie tydens trekke groente kon verbou nie.

## Resepte 
Die tipiese bestanddele vir waterblommetjiebredie is:
* Skaap- of lamsvleis in blokkies gesny.
* Waterblommetjies - verwyder die stam en week oornag in soutwater.
* Surings (Oxalis pes-caprae)
* Uie
* Aartappels
* Sout en peper

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 'n Resep op boerekos.com 
* Resep op kookkuns.com
Rooihartbees

Die **rooihartbees** (*Alcelaphus buselaphus*) is 'n wildsbok wat in Suider-Afrika voorkom.

## Bou 
Die bok is glansend rooibruin van kleur terwyl die bles op die gesig, stert en buitekant van die bene swart is met die agterkante van die boude ligbruin. Albei geslagte het horings. Hulle skouers is hoog met 'n knop daarop en die rug loop skuins af na agter. Die bul is 1,25&nbsp;m hoog by die skouers wanneer hy volgroei is en weeg dan 150&nbsp;kg, terwyl die koei sowat 120&nbsp;kg weeg.

Die rooihartbees is met 'n skouerhoogte van sowat 130&nbsp;cm 'n taamlike groot antiloop wat tot 180&nbsp;kg kan weeg. Kenmerkend vir die dier is die lang, smal gesig en die diep geriffelde horings, waarvan die boonste deel skerp na agter geboë is. Die horings word gewoonlik net langer as 60&nbsp;cm. Die algemene pelskleur is ligrooibruin en die stert is swart. Die geslagte lyk eners, maar die koeie is effens kleiner as die bulle.

## Habitat en ander feite 
Die soogdier word met oop vlaktes geassosieer en kom op verskeie tipes droë grasveld voor. Dit is 'n kuddedier en kan 'n snelheid van tot 65&nbsp;km/h haal. Hulle ruik en hoor baie goed, maar sien swak. 'n Rooihartbeeskoei is 8 maande lank dragtig en 'n enkele kalf word vroeg in die somer (tussen Oktober en Desember) gebore.

Die rooihartbees is 'n groot, rooibruin antiloop wat op die grasvlaktes en yl beboste streke van Suider-Afrika hou. Hy is nie nou verwant aan die basterhartbees (*Damaliscus lunatus*) nie. Rooihartbeeste word gewoonlik in klein troppe in oop terrein soos grasvlaktes en yl beboste veld aangetref.

Hulle vreet hoofsaaklik gras en kan lang tye sonder water bly. Die oop terrein pas die diere goed, aangesien hulle nie aggressief is nie en op hul vaart staatmaak om roofdiere te ontvlug. Volgens raming kan 'n rooihartbees in goeie kondisie sowat 65&nbsp;km/h hard loop en die pas 'n hele ent volhou.

Vroeër was rooihartbeeste volop in Suid-Afrika, maar is so gejag dat hulle teen 1875 feitlik uitgeroei was. In die Kgalagadi Nasionale Park en enkele ander wildreservate het hul getalle sedertdien weer aansienlik toegeneem.

## Sien ook 
*Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
*Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
*Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

## Bronne 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 24, bl. 113
* Beeld. 24 Oktober 2011.
* Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Soutkop

**Soutkop** is 'n sandsteenkoppie net buitekant die dorp Ficksburg in die Vrystaatprovinsie van Suid-Afrika.

## Oorsprong van Naam 
Die naam Soutkop kom vanaf die ooreenkoms wat die vorm van die koppie toon met die tipiese vorm van 'n hoop sout. Die onderste gedeelte van Soutkop word gevorm deur die basis, terwyl die boonste gedeelte bestaan uit 'n vertikale krans van wit sandsteen van die Clarens Formasie. Die geografiese naam vir die koppe is butte.

## Geskiedenis 
Soutkop is 'n bekende landmerk in die omgewing, wat al vir verskeie doeleindes gebruik is. Vroeërjare is 'n beeld van Soutkop gebruik om die Oos-Vrystaat mee voor te stel tydens die weerberig. Dit vorm ook die kenteken van die Laerskool Ficksburg, met die leuse "Iuncta Iuvant", wat beteken "*Almal Staan Saam*".

## Verwysings
Sint Matthéüskerk

Die **Sint Matthéüskerk** (Deens: *Sankt Matthæus Kirke*) is die oudste en grootste kerk in die Vesterbrodistrik van Kopenhagen, Denemarke.

## Geskiedenis 
Die sloping van Kopenhagen se vestingwerke was 'n lang en uitgerekte proses. Toe 'n wet in 1868 uiteindelik die eienaarskap van die vesting laat vaar en die versperrings in die gebied net buite hierdie strukture ophef,  het nuwe woonbuurtdistrikte buitekant die vier voormalige stadspoorte, wat in 1868–1869 gesloop is, verrys. Dit was ook die geval met Vesterbro buite die voormalige Westelike Stadspoort wat in 'n stampvol en arm werkersklas woonbuurt ontwikkel het.

Die Sint Matthéüskerk is tussen 1879 en 1880 aangebou; die eerste kerk in die daardie gebied. Op daardie tydstip het die gemeente ongeveer 2 000 lidmate gehad. Die argitek was Ludvig Fenger, wat ’n rukkie voor die tyd die Sint Jakobskerk in Østerbro voltooi het.

Tot in die middel van die 1890’s was die Sint Matthéüskerk die enigste kerk in Vesterbro. Teen die aanvang van die 20ste eeu het die bevolking tot ongeveer 7 000 vermeerder.

## Boukuns 
Nes baie ander Deense geboue uit die betrokke tyd, is die Sint Matthéüskerk deur die Noord-Italiaanse Romaanse baksteenargitektuur geïnspireer.

’n Kenmerkende eienskap van die eksterieur is die baie spitskoppe al langs die dakrand, sowel as op die hoeke van die toring en op die toringspitsbasis.
## Interieur 
Die meeste van die interieur, insluitend die orrelkas, is deur Ludvig Fenger ontwerp. Die orrel is in 1880 deur AH Busch & Sønner gemaak. Die altaarstuk is 'n muurskildery wat op die muur agter die preekstoel deur Henrik Olrik geverf is. Die beeld die Bergpredikasie uit.

## Galery 

Lêer:Sankt Matthaeus Kirke Copenhagen.jpg| Sint Matthéüskerk
Lêer:Sankt Matthaeus Kirke Copenhagen belfry.jpg|Kloktoring
Lêer:Sankt Matthaeus Kirke Copenhagen rear.jpg|Geneem vanuit ’n ander hoek

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf – Deense Volkskerk
Meulspruitdam

**Meulspruitdam** is 'n dam wat buite die dorp Ficksburg in die Oos-Vrystaat geleë is. Die Meulspruitdam is 'n lang, smal dam wat etlike kilometer lank is, maar as gevolg van sy ligging tussen twee berge (Imperani aan die ooste) is dit op sy breedste skaars 100&nbsp;m wyd. Die dam is in die Meulspruit gebou, wat etlike kilometer onder die damwal in die Caledonrivier invloei.

Die dam is in die 1970's gebou, en het 'n betonwal. 

Meulspruitdam dien as die vernaamste watervoorsiening vir die dorp Ficksburg, en het ook 'n vakansieoord op die oostelike oewer van die dam, wat veral tydens die jaarlikse Kersiefees in November baie gewild is.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

duimnael|links|400px|Die Meulspruitdam oor die damwal afgeneem. Die wit op die wateroppervlak is ligweerkaatsing van wolke bo die dam.
duimnael|links|400px|Meulspruitdam buite Ficksburg. Foto vanaf bokant geneem.
John Gainsford

**John Leslie Gainsford** (1938–2015) was 'n Springbokrugbyspeler.

## Rugbyloopbaan 
John speel vir Villagers se onder-19A span in 1956 en 1957. In 1958 speel hy vir die Westelike Provinsie. In 1959 word hy gekies vir die Junior Bokke se toer na Argentinië en in 1960 speel hy in sy eerste toets teen Skotland in Suid-Afrika. Hy speel ook die jaar in die toetse teen die All Blacks. Hy gaan ook saam op die suksesvolle 1960/61-toer na die Britse Eilande. In 1962 speel hy ook teen die Britse en Ierse Leeus en in 1963 teen die Wallabies. Hy speel ook teen die besoekende Walliese en Franse spanne van 1964 en gaan op die rampspoedige 1965-toere na Skotland, Ierland en Australasië. Gainsford speel sy laaste toets in 1967 teen die besoekende Franse. Hy het na sy uittrede by die WP se bestuur betrokke geraak.

Hy het agt toets drieë gedruk en het die rekord van 33 toetse tydens sy uittrede gehou. Sy bibliografie is getiteld, *Nice guys come second*.

Hy is op 18 November 2015 in Kaapstad aan kanker oorlede.

## Bron 
* *30 Super Springboks*. Paul Dobson. 1995. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Glimpen

duimnael|250px|Twee glimpenne

'n **Glimpen** is ’n viltpuntpen wat gebruik word om aandag te vestig op sekere dele van ’n teks deur ’n viewe, deursigtige kleur die papier mee te merk.   ’n Tipiese glimpen is geel, wat deur piranien gekleur is. 

## Geskiedenis 
Die moderne viltpuntpen is in 1962 in Japan deur Yukio Horie ontwerp.  Die glimpen is ’n viltpuntpen wat met deursigtige fluoressentink  gevul is. Avery Dennison Corporation het die naam Hi-Liter ontwerp en mee verhandel. Van daar het hierdie skryfgereedskap bekend gestaan as **highlighter**.

## Style 
duimnael|regs|’n Geel glimpen op ’n gefotostateerde blad

Baie glimpenne is in helder fluoressentkleure. Omrede die ink fluoressent van aard is, gloei dit onder ’n swartlig.  Die algemeenste kleur is geel, maar dit is ook beskikbaar in pienk, blou, groen, oranje en pers. Rooi glimpenne kan ook aangekoop word saam met ’n groen deurskynende vel wat die onderstreepte materiaal versteek. Hierdie produk is in Japan, party ander lande en ook deur die internet te koop. Party geel glimpenne kan vir die blote oog ietwat groenerig vertoon.

Glimpenne is in ’n verskeidenheid vorm beskikbaar; party se viltpunte kan teruggetrek word, terwyl ander weer ’n uitveër het. Party het ’n driehoekige “trilighter” pen met verskillende kleure aan elke hoek van ’n enkele viltpunt.

Droë glimpenne (soms drooglyn glimpenne “dry line highlighters) genoem, het repies lint wat op dié lyk van klankkassetbande.  Dit kan anders as standaard glimpenne maklik uitgevee word. Hulle word onderskei van die “drymark highlighters” wat nuttig is om boeke mee te merk wat baie dun bladsye het.

## Ander gebruike 
*Kunstenaars gebruik glimpenne om prente mee te teken. 
*Glimpenne word ook in hedendaagse woordverwerkerprogrammatuur  en webblaaiers gebruik. 

## Verwysings
Johan Claassen

**Johan Claassen** (gebore op 23 September 1929 in die Prins Albert-distrik, sterf 6 Januarie 2019, Pretoria) was 'n Springbokrugbyspeler en Suid-Afrika se ses-en-twintigste Springbokkaptein. Hy was ook die Springbokafrigter gedurende 1968 en 1971. Hy was na sy spelersdae 'n professor aan die PUK waar hy ook in Wes-Transvaal rugby afgerig en geadministreer het.

## Bron 
* 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. 

## Eksterne skakels 
*
Toegepaste wetenskap

**Toegepaste Wetenskap** (Engels: *Applied science*) is die toepassing van bestaande wetenskaplike kennis om praktiese probleme mee op te los, soos die ontwikkeling van nuwe tegnologie en nuwe uitvindings.

Velde van ingenieurswese is nou verwant aan die toegepaste wetenskappe. Die gebruik in industriële instellings word gewoonlik na verwys as navorsing en ontwikkeling (of R&D, wat vir *Research and Development* in Engels staan).

Toegepaste Wetenskap verskil van Fundamentele wetenskap, wat daarop gemik is om ons kennis van die wêreld en die natuur uit te brei. Toegepaste wetenskap daarenteen poog om hierdie reeds bestaande wetenskaplike kennis op die wêreld rondom ons toe te pas.

## Verwysings
Voertuig

[duimnael|[Busse is 'n algemene vorm van 'n voertuig wat vir openbare vervoer gebruik word.]]

'n **Voertuig** (Engels: *vehicle*) is 'n toestel wat gebruik word om mense of goedere te vervoer. Voertuie word spesiaal vervaardig, soos fietse, motorvoertuie, motorfietse, treine, skepe, bote en vliegtuie.

## Verwysings
Ayran

duimnael|regs|Vars ayran met die kenmerkende skuim bo-op

**Ayran** is 'n verfrissende drank wat van jogurt berei word en sy oorsprong in die Kaukasus en Anatolië het. In landelike gebiede van Turkye is ayran die tradisionele drank wat aan gaste aangebied word.

Om ayran te berei word jogurt en water in die verhouding 2:1 tot 1:1 met 'n knippie sout geroer totdat dit skuimerig is. Gewoonlik dien skaapmelk- of koeimelkjoghurt met 'n hoë vetinhoud en baie suur jogurtkulture (*Streptococcus thermophilus* en *Lactobacillus bulgaricus*) as basis vir die drank. Indien dit nie beskikbaar is nie, word minder suur jogurt met 'n bietjie suurlemoensap vermeng. Soms word ayran met suurlemoen-melisse, pepermunt of basiliekruid gegeur.

Industrieel vervaardigde ayran is lankal ook in supermarkte te koop en word in twee variante, met 'n souterige of vrugtesmaak, aangebied. 

## Ander variante 
In Rusland het ayran as deel van die Kaukasiese kookkuns onder sy Armeense naam *tan* gewild geraak. *Tan* word hier met of sonder koolsuur aangebied, en daar is ook variante met 'n verskeidenheid geure soos bokmelk-*tan* met komkommersap, met dille, ander kruie of swart peper. Hierdie soorte is nou verwant aan Kaukasiese kefir.

Soortgelyke jogurtdranke is ook gewild in ander Suid-Asiatiese en Oosterse lande, soos byvoorbeeld lassi in Indië en Pakistan asook dugh in Iran waarvan souterige en soet variante met 'n verskeidenheid kruie aangebied word.

Daarnaas is laban, 'n soort dik- of suurmelk, nou verwant aan ayran.

## Verwysings
Glen Marais

**Glen Marais** is 'n voorstad sentraal in Kemptonpark aan die Oos-Rand van Gauteng. Volgens die 2011-sensus het Glen Marais 'n bevolking van 13&nbsp;569 gehad.

## Verwysings
Springbokkapteins

duimnael|upright|Paul Roos
duimnael|upright|Bennie Osler
duimnael|upright|Danie Craven
duimnael|upright|Naas Botha
duimnael|upright|John Smit hou die rekord van 83 toetse as kaptein
duimnael|upright|Victor Matfield
duimnael|upright|Jean de Villiers
duimnael|100px|Eben Etzebeth

Hier is 'n lys van al die rugbyspelers was as kapteins van die Springbokke tydens toetswedstryde opgetree het. Kapteins word chronologies gelys volgens eerste verskyning waartydens hulle die span gelei het.

## Notas 
**1** — Theo Pienaar is as toerkaptein gekies maar hy het in geen toets gespeel nie.
**2** — Felix en Morné du Plessis, die enigste pa en seun wat ooit kapteins was van Suid-Afrika.
**3** —  Wêreldbekerwenners.
**4** — Victor Matfield maak sy terugkeer as kaptein op 7 Junie 2014 nadat Jean de Villiers beseer is.
**5** — Patrick Lambie en Jesse Kriel se kapteinskap was teen die Barbarians, dus nie 'n toetswedstryd nie.
**6** — Rekordhouer vir die meeste toetse gespeel.

## Sien ook 
* Blitsbokke
* Junior Bokke
* Opkomende Springbokke
* Springbokke
* Springbokafrigters

## Bronne 
* Die Kapteins, Edward Griffiths, 2001, 
* Captain in the Cauldron. Mike Greenway. 2009. 
* Victor: My Reis. De Jong Borchardt. 2011. 
*
Zinkplaat

**Zinkplaat** was 'n Afrikaanse rockgroep. Die groep is in 2002 in 'n koshuiskamer in Paul Roos Gimnasium deur Bertie Coetzee begin met Beer Adriaanse, Basson Laubscher en Beitel van der Merwe wat kort daarna aangesluit het.

Dié groep het 'n EP, vier vollengte albums en sestien video's op MK (wat op die Top 10 lyste was) agter hulle naam. Hulle albums is al vir Tempo- sowel as Sama toekennings benoem. Hulle het al verskeie verskynings op televisie, radio-onderhoude, koerant- en tydskrifartikels en nasionale toere en feeste gemaak. Sommige hiervan is landwyd op televisie uitgesaai, soos Ubuntoer I & II, ses Avontoere, Splashy Fen, Aardklop, RAKA I & II, ensovoorts.

Zinkplaat het in 2006 ‘n draai in Engeland gemaak en in 2009 teruggekeer daarheen vir die Immergroen-fees. Hul album *Retrospekulasie* is op 26 April 2013 in Wolseley bekendgestel.

## Diskografie 
* 2003: *Karoo Poison*
* 2006: *Miskruier Gaan See Toe*
* 2007: *Musiek Uit Die Geraas*
* 2009: *Mooi Besoedeling*
* 2013: *Retrospekulasie*

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe

## Eksterne skakels 
*
Lug- en ruimtevaart

300px|duimnael|Uitsig oor die aarde se atmosfeer met die Maan in die agtergrond.

**Lug- en ruimtevaart** of **aëroruimte** (Engels: *Aerospace*) is die mens se pogings om, deur middel van wetenskap, ingenieurswese en besigheid, te kan vlieg – in die atmosfeer van die aarde (lugvaart / 'aeronautics'), asook die ruimte (ruimtevaart / 'astronautics'). Die term verwys na die industrieë wat navorsing, ontwikkeling, vervaardiging, asook die bedryf en onderhoud van voertuie wat deur die lug en ruimte beweeg, doen. Lug- en ruimtevaart is 'n diverse veld, met 'n groot hoeveelheid van kommersiële, industriële en militêre toepassings.

Die lugruim is nie dieselfde as lug- en ruimtevaart nie, maar word as 'n term gebruik om die fisiese lugruimte bokant 'n plek op die grond te verduidelik. Die Kármán-lyn op 'n hoogte van 100&nbsp;km bo die aarde se oppervlak word gebruik om die onderskeid tussen lugvaart en ruimtevaart te tref. Dit is 'n baie arbitrêre verdeling (geskep op grond van die destydse berekeninge van Theodore von Karman) aangesien geen voorwerp die aarde op so 'n hoogte kan omwentel nie; die atmosfeer bied nog te veel weerstand. Mense wat die lyn verbysteek mag hulself ruimtevaarders ('astronauts'/'cosmonauts') noem (sommige kommersiële maatskappye buit hierdie onderskeid uit vir toekomstige ruimtetoerisme).

Die uitdrukking "It's not Rocket Science" ("Dit is nie vuurpylwetenskap nie") word baie gebruik om te impliseer iets is maklik. In werklikheid bestaan daar nie so iets soos 'rocket science' nie. Waarna eintlik verwys word, is ruimtevaartingenieurswese ('aerospace engineering'). Wetenskaplikes neem waar; ingenieurs skep.
Suid-Afrikaanse Rugbyraad

Die **Suid-Afrikaanse Rugbyraad** was 'n unie wat vanaf 1889 tot 1992 rugby vir “wit mense” in Suid-Afrika georganiseer het. Tydens die apartheidsjare was daar aparte rugbybeheerliggame vir “wit” en “bruin mense”.

Op 23 Maart 1992 smelt die Suid-Afrikaanse Rugbyraad saam met die Suid-Afrikaanse Rugbyunie om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm.

Die verenigde liggaam verander sy naam in 2005 na die huidige Suid-Afrikaanse Rugbyunie.

## Sien ook 
* Springbokke
Radiokoolstofdatering

[duimnael|upright=1.5|Radiokoolstofdatering het gehelp om die egtheid van die [Dooie See-rolle te verifieer.]]
**Radiokoolstofdatering**, of **koolstof&nbsp;14-datering**, word algemeen deur veral argeoloë gebruik om die ouderdom van voorwerpe te bepaal wat jonger as 50&nbsp;000 jaar is (laat-Kwartêr en Holoseen), en koolstof in hulle samestelling bevat. Hierdie voorwerpe sluit houtskool, hout, been, stuifmeel, skulpe, grondwater en kalkreet in. Die tegniek is aanvanklik deur Willard Libby ontwikkel.

Daar bestaan ’n algemene wanopvatting dat koolstof&nbsp;14-datering gebruik kan word om die ouderdom van die aarde te bepaal. Dit is egter onmoontlik aangesien die halfleeftyd van die koolstof-14 (14C)-isotoop net sowat 5&nbsp;715 jaar is, en dus slegs geskik is om ouderdomme van sowat 50&nbsp;000 jaar of minder te bepaal. Radiodateringsmetodes waarmee geologiese tyd gemeet kan word, sluit uraan-lood (U/Pb)-, kalium-argon (K/Ar)- en rubidium-stronsium ( Rb/Sr)-radiodatering in. Hierdie tegnieke is geskik vanweë die baie lang halfleeftyd van die moederelemente.

## Metode 
Koolstof het twee stabiele isotope wat natuurlik voorkom: koolstof&nbsp;12 (12C; 98,89%) en koolstof&nbsp;13 (13C; 1,11%), asook ’n onstabiele isotoop, koolstof&nbsp;14 (14C). Laasgenoemde is van groot belang, aangesien die onstabiele aard daarvan radiokoolstofdatering moontlik maak.

Koolstof&nbsp;14 het ’n halfleeftyd (t_{1/2}) van 5&nbsp;715 jaar en word gevorm deur kosmiese strale wat stikstof 14-isotope in die boonste atmosfeer verander in 14C-isotope. Hierdie nuut gevormde isotope word gaandeweg in die atmosferiese CO2 opgeneem.  Die vergelykings is:
:n + {^{14}_7}N \to {^{14}_6}C + p 
:^{14}C + O_2 \to {^{14}}CO + O
:{^{14}}CO + OH \to {^{14}}CO_2 + H

Vanweë die voortdurende vorming van die 14C-isotoop bly die verhouding tussen 14C en 12C redelik konstant. Hierdie verhouding bestaan ook in die CO2 wat deur plante, skulpe, diere en gesteentes opgeneem word. Wanneer die organisme doodgaan, hou dit op om  koolstofdioksied CO2 (en dus 14C) op te neem. Die koolstof&nbsp;14 wat voor die organisme se dood opgeneem is, verminder gaandeweg namate dit weer as gevolg van radioaktiewe verval in stikstof&nbsp;14 verander met die vergelyking:
:{^{14}_6}C \to {^{14}_7}N + e^- + \overline{\nu}_e

Na t jaar is die aantal atome N in 'n spesifieke monster wat oorspronklik N_0 monsters gehad het, deur die vergelyking
:N = N_0 \exp \lambda t 
gegee waar 
:t_{1/2} \lambda = \ln 2

Wanneer ’n monster van die material (hout, been, skulpe ens.) in ’n laboratorium ontleed word, word die 14C /12C-verhouding  bepaal en met die atmosferiese verhouding vergelyk. Aangesien die tempo van radioaktiewe verval bekend is en die atmosferiese verhouding redelik konstant bly, is die hoeveelheid 14C wat verdwyn het relatief tot die oorblywende 12C ’n aanduiding van die ouderdom van die monster. Dus is hierdie verhouding is ongeveeer N / N_0. Deur die bogenoemde vergelykings te gebruik, kan 'n mens t skat.

## Bronne 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* RADON – database for European  dates
St. Andrewskerk

duimnael|Die kerk en begraafplaas.

Die **St. Andrewskerk** (ook bekend as die **Redbourne-kerk**) buite Plettenbergbaai is in 1963 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

‘n Gruispad draai wes uit die pad in die Piesangvallei tot by die westelike punt van die gholfbaan van die Plettenberg Bay Country Club. Daar teen die suidelike helling tussen bosse staan hierdie Anglikaanse kerkie. Dit het netjiese plank mure, ‘n fraai voordeur en ‘n opvallende rooigeverfde sinkplaatdak en dit is basies gemeubileerd.  Langs die kerk staan ‘n eenvoudige klokkestoel.

In 1850 het William Henry Newdigate (1824-1884) hierdie kerkie op sy plaas Buccleigh as plek van aanbidding vir sy familie en vriende laat bou. Op 3 Oktober 1855 het Biskop Robert Grey van Kaapstad dit ingewy.

In die kerkhof lê verskeie graftes van die Noble- en Tait-families uit die laaste dekades van die 19de eeu. Ook William Henry Newdigate en sy vrou Caroline lê hier begrawe. Caroline was die dogter van kapt. T.H. Duthie en kleindogter van die bekende George Rex van Knysna. Kapt. Duthie het op sy beurt die Belvidere Holy Trinity-kerkie gebou.

## Bibliografie 
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972
Gereformeerde Gemeenten

duimnael|350px|regs|Gereformeerde Gemeente Barendrecht

Die **Gereformeerde Gemeenten** is 'n kerkverband met 107&nbsp;601 lede (2016), wat bestaan uit 158 kerke waarvan die meeste in Nederland geleë is. Die kerkverband bestaan uit gereformeerde kerke wat almal die *Drie Formuliere van Enigheid* as belydenisskrifte onderskryf. Die *Drie Formuliere van Enigheid* is die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls. Die kerkverband handhaaf die Calvinistiese lewensbeskouing en aanvaar die gesag van die Bybel oor alle dinge.

Die Gereformeerde Gemeenten is in 1907 deur ds. Gerrit Hendrik Kersten (mede) opgerig (Kersten het later ook die Staatkundig Gereformeerde Party mede opgerig).

## Eksterne skakels 
*  Zending Gereformeerde Gemeenten
*  Jeugdbond Gereformeerde Gemeenten
Hersteld Hervormde Kerk

[duimnael|350px|regs|Hersteld Hervormde Kerk, [Staphorst.]]

Die **Hersteld Hervormde Kerk** (HHK) is 'n kerkverband met 59&nbsp;532 lede (2017), wat bestaan uit 118 kerke wat almal in Nederland geleë is. Die kerkverband bestaan uit gereformeerde kerke wat hoofsaaklik het ontstaan uit die Nederlandse Hervormde Kerk in 2004 en wat almal die *Drie Formuliere van Enigheid* as belydenisskrifte onderskryf. Die *Drie Formuliere van Enigheid* is die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls. Die kerkverband handhaaf die Calvinistiese lewensbeskouing en aanvaar die gesag van die Bybel oor alle dinge. Die kerkverband is een van die mees konserwatiewe van al die gereformeerde kerkverbande in Nederland.

## Eksterne skakels 
* Webwerf
Donald Maclean (predikant)

duimnael|350px|regs|Kerk te Glasgow

**Donald Maclean** (Glasgow, Junie 1915 - Inverness, 13 Augustus 2010)) was predikant van die Free Presbyterian Church of Scotland, waarvan 40 jaar in die gemeente van Glasgow.

## Eksterne skakels 
*  Schotse ds. D. MacLean (95) overleden, Reformatorisch Dagblad, d.d. 01-09-2010
*  Artikel oor Macleod in "The Scotsman" d.d. 15-08-2010 (PDF-formaat)
Rugby, Warwickshire

[duimnael|links|Die [Rugby-skool waar volgens 'n legende in 1823 rugby uitgedink is]]
**Rugby** is 'n dorp in die Engelse graafskap Warwickshire, 21&nbsp;km wes van Coventry. Die dorp het 'n bevolking van ongeveer 77&nbsp;285 in 2020 gehad. Dit is veral bekend vir die Rugby-skool waar William Webb Ellis volgens 'n legende in 1823 die rugbyspel uitgevind het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Klein-Antille

Die eilande van die Karibiese See, wat ook onder die term Wes-Indiese eilande saamgevat word, bestaan uit die Lucayan-argipel (Bahamas en die Turks- en Caicoseilande), die **Klein-Antille** (Engels: *Lesser Antilles*; Frans: *Petites Antilles*; Nederlands: *Kleine Antillen*; Papiaments: *Antias Menor*; Spaans: *Antillas Menores*) en die Groot-Antille. Die Klein-Antille sluit die Amerikaanse Maagde-eilande, die Britse Maagde-eilande, Anguilla, Sint Maartin met Saint-Martin in die noorde en Sint Maarten in die suide, Saba, Sint Eustatius, Sint Bartolomeus, St. Kitts en Nevis, Antigua en Barbuda, Montserrat, Guadeloupe, Dominica, Martinique, St. Lucia, Barbados, St. Vincent en die Grenadine, Grenada, Trinidad en Tobago Bonaire, Curaçao en Aruba in. 

duimnael|links|Ligging van die Klein-Antille (groen) in die Karibiese gebied
Die Klein-Antille bestaan meestal uit jong vulkaniese rots of koraaleilande, terwyl die Groot-Antille uit kontinentale rots bestaan. Die Klein-Antille beslaan net 10% van Wes-Indië se oppervlakte en huisves ook net 10% van die bevolking.

Die Klein-Antille was vroeër 'n strategies belangrike hawe onderweg na die Amerikas. In die koloniale tydperk, toe die oorheersing van die see 'n land se mag gedefinieer het, was die eilande slagvelde vir verskeie imperiale magte, veral Spanje, Frankryk, Nederland en die Verenigde Koninkryk. Die eilande is aan die begin gekoloniseer vir hul hulpbronne, maar het later as belangrike vasmeerpunte vir skepe op hul reis tussen Europa en die Nuwe Wêreld gedien. Met die opkoms van kommersiële lugrederye het die strategiese waarde van die eilande stadigaan verminder.

Die eilande kan in kontras gebring word met die Groot-Antille.

## Lande van die Klein-Antille 
*  (Verenigde State)
*  (Verenigde Koninkryk)
* 
*  (Koninkryk van die Nederlande)
* 
*  (Nederland)
*  (Verenigde Koninkryk)
*  (Koninkryk van die Nederlande)
* 
* 
*  (Frankryk)
*  (Frankryk)
*  (Verenigde Koninkryk)
* 23px Nueva Esparta (Venezuela)
*  (Nederland)
*  (Frankryk)
* 
* 
*  (Frankryk)
* 
*  (Nederland)
*  (Koninkryk van die Nederlande)
* 
* 23px Federale afhanklikhede (Venezuela)

## Bronne 
*  

## Eksterne skakels 
*
Presbiteriaanse Kerk (VSA)

duimnael|Die amptelike seël van die Presbiteriaanse Kerk in die VSA™. Die seël is saamgestel uit die simbool, bestaande uit die kruis, die Skrif, 'n neerdalende duif by die boonste gedeelte van die kruis en vlamme aan weerskante van die kruis se laer gedeelte. Die simbool word omring deur die denominasie se naam
Die **Presbiteriaanse Kerk (VSA)**, Engels: *Presbyterian Church (U.S.A.)*, of kort *PC(USA)*, is 'n Christelik-Protestantse hoofstroomkerk in die Verenigde State. Die kerk, wat binne die gereformeerde tradisie staan, is die grootste Presbiteriaanse denominasie in die VSA.

Die *PC(USA)* het in 1983 met die samesmelting van die vroeëre Presbiteriaanse Kerk in die Verenigde State (met gemeentes in die Suid- en sogenaamde *Border*- of Grensstate) en die Verenigde Presbiteriaanse Kerk in die Verenigde State van Amerika (met gemeentes in elke Amerikaanse deelstaat) ontstaan.

Met 'n ledetal van 2&nbsp;077&nbsp;158 en 13&nbsp;462 geordineerde predikante in 10&nbsp;657 gemeentes volgens statistieke van 2009 is dié verenigde kerk die sigbaarste en invloedrykste Presbiteriaanse denominasie in Noord-Amerika. Teen die einde van 2010 het die *PC(USA)* se lidmaatskap met 61&nbsp;047 (of 2,9 persent) gedaal tot 2&nbsp;016&nbsp;091.

Die kerk se hoofkwartier is in Louisville, Kentucky geleë. Die *PC(USA)* is 'n lidkerk van die Nasionale Raad van Kerke, die Wêreldgemeenskap van Gereformeerde Kerke, die Wêreldraad van Kerke en *Christian Churches Together*. Vir lede van die *PC(USA)*, Evangelies-Lutherse Kerk in Amerika (ELCA), die Gereformeerde Kerk in Amerika (RCA) en die Verenigde Kerk van Christus (UCC) is volgens die sogenaamde *Formula of Agreement* die onderlinge deelname aan Nagmaalvierings moontlik. Dieselfde soort ooreenkoms is met ekumeniese susterkerke van die Unie van Evangeliese Kerke (UEK) in Duitsland en die *Christian Church (Discipels of Christ)* gesluit.

Die *PC(USA)* word, wat sy teologiese leerstellings en interpretasie van die Skrif betref, algemeen as 'n liberale denominasie beskou - die kerk ordineer vroulike en manlike predikante en seën sedert 2000 ook burgerlike verbintenisse van pare van dieselfde geslag.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Geskiedenis
----
* Presbyterian Historical Society. The National Archives of the PC(USA)*
Mosjtsjena

**Mosjtsjena ** (Oekraïens: Мощена, Pools: *Moszczana*) is 'n dorp in Oekraïne met 'n bevolking van omtrent 581 in 2010.

## Eksterne skakels
Hispaniola

duimnael|links|Ligging van Hispaniola in die Groot Antille
duimnael|links|Topografiese kaart van Hispaniola
**Hispaniola** (Spaans: *La Española*, *die Spaanse*; Taíno: *Kiskeya* / *Quisqueya*; Haïtiaanse Kreools: *Ispayola*) is ná Kuba die tweede grootste eiland van die Groot Antille tussen die Atlantiese Oseaan in die noorde en die Karibiese See in die suide en bestaan tans uit twee lande: Haïti in die weste en die Dominikaanse Republiek in die ooste. Die eiland lê in die suide van die Turks- en Caicos-eilande, in die suidooste van die Bahamas, in die ooste van Kuba, in die noordooste van Jamaika en in die weste van Puerto Rico. Hispaniola is op 5 Desember 1492 deur Christophorus Columbus vir Spanje ontdek en in besit geneem. Die eiland het 'n bevolking van 18&nbsp;943&nbsp;000 in 2005 gehad en het 'n oppervlakte van 76&nbsp;480&nbsp;km². Hispaniola is veral bekend as eerste Europese kolonie in Amerikas en die oudste Europese nedersettings, wat nou Santo Domingo is.

## Eksterne skakels
The Times

duimnael|Voorblad van die Londen Times vir 4 Desember 1788.

***The Times*** is 'n Britse dagblad wat in 1785 is deur John Walter gestig is. Die koerant heet aanvanklik *The Daily Universal Register*, maar die naam word in 1 Januarie 1788 na *The Times* verander. Tans word die koerant deur News International uitgegee, as deel van Rupert Murdoch se News Corporation.

John Walter was ook die eerste redakteur van die koerant. In 1803 onttrek hy en gee hy beheer aan sy seun oor, wat ook John Walter heet. Sy vader bring 16 maande in gevangenskap deur vir lasterlike beriggewing, maar die koerant bou 'n sterk reputasie in Europa, veral onder beleidmakers en finansiers.

Syfers vir Junie 2012 dui aan dat 400&nbsp;000 eksemplare per dag verkoop word. Die markleier is egter die *Daily Telegraph* met 920&nbsp;000 eksemplare per dag.

## Eksterne skakels 
*  The Times Online
Financial Times

duimnael|Voorblad van *Financial Times* op 13 Februarie 1888.

Die ***Financial Times*** (FT) is 'n  Britse sakeblad wat daagliks internasionaal uitgegee word. Die koerant het  groot aansien in die politieke- en sakewêreld met hoë joernalistieke norme. Die *Financial Times* word onder meer in Londen uitgegee en word as 'n liberale koerant gesien.

Die *Financial Times* verskyn vir die eerste keer op 13 Februarie 1888. Vanaf 1893 word dit op salmkleurige papier gedruk. Die indeks van die Londense beurs is na die koerant vernoem (bynaam: footsie).

Op 1 Januarie 1979 word die eerste *Financial Times* buite Groot-Brittanje gedruk, naamlik in Frankfurt am Main. Dit was die beginpunt van 'n groot internasionale uitbreiding. Tans word dit op 23 plekke gedruk en het naas die Britse uitgawe ook drie Europese, een Amerikaanse en een Asiatiese uitgawe. In Duitsland het van 2000 tot 2012 'n Duitstalige uitgawe verskyn, die *Financial Times Deutschland*.

## Redakteurs 
:1889: Douglas MacRae
:1890: William Ramage Lawson
:1892: Sydney Murray
:1896: A. E. Murray
:1909: C. H. Palmer
:1924: D. S. T. Hunter
:1937: Archibald Chisholm
:1940: Albert George Cole
:1945: Hargreaves Parkinson
:1949: Sir Gordon Newton
:1973: Fredy Fisher
:1981: Sir Geoffrey Owen
:1991: Richard Lambert
:2001: Andrew Gowers
:2006: Lionel Barber

## Eksterne skakels 
*
Suring

'n **Suring** (*Oxalis pes-caprae*) is 'n plant wat aan die familie *klawersurings* (*Oxalidaceae*) behoort. Dit is meerjarig en word 5-15 cm hoog. Die plant bloei jaarliks van Desember tot Mei. Dit is inheems aan Suid-Afrika en Namibië.

Hulle het ’n wêreldwye verspreiding en die bekendste lede van die familie is die surings ( genus *Rumex*). Baie suringagtiges is onkruide. Die suringorde (orde *Polygonales*) bestaan uit slegs een familie, die suring- of bokwietfamilie (familie *Polygonaceae*).

Hoewel die suringagtiges tweesaadlobbige plante is, is hulle duidelik in 'n groot aantal litte en knope verdeel. Die blare is afwisselend gerangskik en aan die basis van elke blaar is daar 'n kokervormige steunblaartjie, bekend as die ochrea, wat die stingel om ring. Nog 'n kenmerk van eensaadlobbiges wat by die suringagtiges aangetref word, is dat die blomme drietallig is, met ander woorde die kelk en die kroon bestaan elk uit 3 dele.

Die kelk- en kroonblare lyk ongeveer dieselfde en vorm saam 'n blomdek of periant. Die blomme is meestal baie klein en onopvallend en is normaalweg in pluime of are gerangskik. Die meeste lede van die familie word in die gematigde dele van die Noordelike Halfrond aangetref, maar die familie as geheel het ’n wêreldwye verspreiding. Ongeveer 30 genera met altesaam ongeveer 800 spesies word aangetref.

Die bekendste lede van die familie is waarskynlik die surings (genus *Rumex*), wat algemeen as onkruide aangetref word. Ook spesies van die genus *Polygonum* word dikwels as onkruide beskou. Die spesies van altwee bogenoemde genera word dikwels naby water aangetref.

Kommersieel belangrike plante wat tot hierdie familie behoort, is die bokwiet (*Fagopyrum esculentum*), wat veral vroeër vir sy saad gekweek is en rabarber (*Rheum rhaponticum* *X Rheum rhabarbarum*) ’n groentesoort. Lede van die familie *Oxalidaceae* staan ook algemeen as surings bekend, maar behoort tot 'n ander, nie-verwante orde.

## Galery 

Lêer:Wiki20140113-Oxalis-pes-caprae1.jpg
Lêer:Oxalis pes-caprae flower detail.JPG|Die blom.
Lêer:Oxalis pes-caprae root.JPG|Wortel met knolle.
Lêer:Hamtziz-oxalis08.jpg|'n Groep plante.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 27, bl. 38
* Plants of the World Online
Edleen

**Edleen** is 'n voorstad in westelike Kemptonpark (Gauteng), in die Oos-Rand. Volgens die 2011-sensus het Edleen 'n bevolking van 4&nbsp;800 gehad en Edleen Uitbreidings 2&nbsp;300.

## Verwysings
Dick Advocaat

**Dirk Nicolaas "Dick" Advocaat** (gebore op 27 September 1947 in Den Haag) is 'n Nederlandse sokkerafrigter en voormalige sokkerspeler. Hy is een van Nederland se mees ervare en suksesvolle afrigters, met 'n loopbaan wat klubs en nasionale spanne regoor die wêreld dek. Advocaat het sy sokkerloopbaan as 'n middelveldspeler begin en het onder meer vir ADO Den Haag en Roda JC gespeel.

As afrigter het hy sukses behaal met spanne soos PSV Eindhoven, Glasgow Rangers, Zenit Sint Petersburg (waar hy die UEFA-beker gewen het in 2008), en die Nederlandse nasionale span, wat hy oor verskeie tydperke gelei het. Advocaat is bekend vir sy taktiese kennis en leierskap, en sy bynaam, "Die Klein Generaal", weerspieël sy energieke en gesaghebbende styl. Hy het ook nasionale spanne soos Rusland, Serwië, Irak en Curaçao afgerig.

## Verwysings
Louisville, Kentucky

duimnael|links|Die Ohiorivier was vanaf die stad se stigting die lewensaar van Louisville - behalwe vir sy natuurskoon het dit steeds 'n beslissende rol gespeel vir Louisville se vervoer, handel, kultuur en ontspanning. Die eerste stoomboot het in 1815 in Louisville aangedoen
**Louisville** (ˈluːiːvɪl, ˈluːəvəl of ˈlʊvəl) is die grootste stad in die Amerikaanse deelstaat Kentucky en die administratiewe setel van Jefferson County. Die stadsgrens stem sedert 2003 met dié van die *county* ooreen nadat die twee administratiewe eenhede tot 'n sogenaamde gekonsolideerde stad-county (*consolidated city-county*) saamgesmelt het. Louisville is net suid van die grens met die deelstaat Indiana oorkant die Ohiorivier geleë. Die bevolking was 741&nbsp;096 volgens die sensus van 2010.

Die stad, wat ter ere van koning Lodewyk XVI van Frankryk Louisville genoem is, is in 1778 deur George Rogers Clark (1752–1818), 'n grenspionier en militaris in die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog, gestig as een van die vroegste nedersettings wes van die Appalache-bergreeks. Louisville het in die 19de eeu tot 'n belangrike binnelandse hawestad gegroei en is vandag 'n kosmopolitiese nywerheidstad. Die stad word veral verbind met bourbon whiskey (sowat 'n derde van die totale Amerikaanse produksie word hier gedistilleer) en die *Kentucky Derby*-perdewedren wat jaarliks in Mei plaasvind en 'n halfmiljoen geesdriftige besoekers lok. 

Die Presbiteriaanse Kerk van die Verenigde State het sy hoofkwartier in Louisville.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Toerisme
----
* *Go to Louisville*
Jaroslafhof

duimnael|regs|250px|Jaroslafhof.
**Jaroslafhof** (Russies: Ярославово Дворище, *Jaroslawowo Dworisjtsje*) was die tuiste van die prinse wat oor Weliki Nowgorod in Rusland regeer het. Vandag is dit rofweg die gebied om die Handelsmarkplein, die Sint Nikolaas-katedraal en die Kerk van die Mirredraende Vrou. Die Handelsmarkplein, wat in die 16de en 17de eeu aansienlik gerestoureer en verander is, is al wat van die paleis self oorgebly het. Die prins het nog ’n woning, Rjoerikowo Gorodisjtsje, buite die stad gehad.

Die paleis is genoem na Jaroslaf die Wyse wat die paleis tydens sy bewind (988-1015) laat bou het. Die Nowgorod-*wetsje* (vergadering) het dikwels voor die paleis vergader en verskeie heidense towenaars is in 1224 daar op die brandstapel tereggestel.  

Nadat die inwoners van Nowgorod hul destydse prins in 1136 van die troon gesit het, het hulle prinse genooi om oor hulle te regeer en dié prinse mag nie grond in Nowgorod besit het nie. Die prinse het daarna nie meer in Jaroslafhof gewoon nie, maar in Rjoerikowo Gorodisjtsje.

## Verwysings
Manie van Rensburg

**Manie van Rensburg** (1945–1993) was 'n rolprentregisseur en draaiboekskrywer.

## Lewensloop 
Hermanus Philippus Janse (Manie) van Rensburg is op 24 Oktober 1945 in Krugersdorp, Suid-Afrika gebore. Sy ouers was Charl Francois J v R en Hermanni Philippa van Aswegen.

Hy koop sy eerste rolprentkamera op die ouderdom van 14 met inkomste wat hy as kerkorrelis verdien het.

Ná skool gradueer van die Potchefstroomse Universiteit met die hoofvakke Engels en Sielkunde.

Hy was twee keer getroud, eers met *Anita Maria Erasmus* en daarna met *Grethe Fox*.

Van Rensburg was een van die groep Afrikaners wat op 8 Julie 1987 'n vergadering met die ANC in Dakar saam met Frederik van Zyl Slabbert bygewoon het.

Hy het in Desember 1993 op 48-jarige ouderdom in Johannesburg selfmoord gepleeg deur homself met 'n 357-Magnum rewolwer te skiet.

## Filmografie 
As regisseur:
* *Anna*, 1996
* *Taxi to Soweto*, 1993
* *The Fourth Reich*, 1990
* *The Native Who Caused All the Trouble*, 1989
* *Heroes* (TV-reeks), 1985
* *The Mantis Project* (TV-reeks), 1985
* *The Gordimer Stories* (segment "Country Lovers")
* Verspeelde lente, 1983
* Die Square, 1975
* Geluksdal, 1974
* Die Bankrower, 1973

As skrywer:
* *Anna*, 1996
* *Taxi to Soweto*, 1993

## Verdere naleeswerk 
* Martin Botha & Hubert Dethier. Kronieken van Zuid-Afrika : de films van Manie van Rensburg. Brussel : VUBPress, c1997.

## Eksterne skakels 
*  Van Rensburg se IMDB-profiel
*  Biografie
Die square

**Die Square** is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1975 in Suid-Afrika uitgereik is. Die draaiboek en regie is deur Manie van Rensburg behartig. Cobus Rossouw speel die hoofrol as 'n Boer van die ou soort wat as die nuwe stem van die Afrikanerdom bestempel word. Hy verkrummel egter tot 'n patetiese figuur as sy vrou hom vir 'n ander man verlaat.

## Genre 
Die rolprent is 'n komiese drama. Dit het geen ouderdomsperk nie.

## Hoofrolspelers 
* Cobus Rossouw in die hoofrol as Hannes Kruger.
* Rika Sennett, as Anele, Hannes se vrou.
* Nic de Jager, die fotograaf.
* Cobus Visser as Hannes se handlanger.

## Storielyn 
Hannes Kruger is 'n konserwatiewe Afrikaner met 'n pragtige vrou. Sy verlaat Hannes as gevolg van sy "verkramptheid" en gaan bly by 'n sjarmante fotograaf. Hannes word tot voorsitter van *Die Nuwe Afrikaner Party* verkies, maar durf dit nie vir die ander sê nie. Haar foto pryk op al wat plakkaat in Johannesburg is en hy probeer tevergeefs om dit te verwyder. Uiteindelik kry hy haar en probeer haar oortuig dat hy verander het. Hy maak haar van voor af die hof met 'n afro-pruik en probeer haar oortuig dat hy nie 'n verkrampte "square" is nie, maar 'n nuwe Afrikaner wat gereed is vir nuwe uitdagings. Uiteindelik flop sy groot toespraak en word hy deur die skare uitgejou.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Nowgorod-kremlin

duimnael|regs|250px|Die oostelike muur van die Nowgorod-kremlin.
duimnael|regs|200px|Mure en torings van die kremlin.

Die **Nowgorod-kremlin** (Russies: Новгородский кремль; *Nowgorodski Kreml*), ook bekend as die **Detinets** (Дети́нец), lê aan die linkeroewer van die Wolchof-rivier.

Die grond waarop dit geleë is, was oorspronklik ’n heidense begraafplaas. Die eerste biskop van Weliki Nowgorod, Ioakim Korsoenianin, het omstreeks 989 die Sint Sofia-katedraal daar gebou. Dit is dus hoofsaaklik ’n kerkterrein, hoewel baie bojare (adellikes) van Nowgorod hul huise in die suidelike deel van die Detinets gebou het.

Die eerste verwysing na fortmure op die terrein dateer uit 1044, en verdere bouwerk het in 1116 plaasgevind. Steenmure en –torings is in 1302 gebou. Die mure aan die oostekant is in 1331–1335 herbou en die res is eers in 1400 in steen herbou. ’n Deel van die muur aan die oostekant het in 1437 in die rivier gestort en dit is daarna herbou.

## Moderne struktuur 
Die huidige fort is tussen 1484 en 1490 gebou deur bouers van die Grootprinsdom van Moskou net voor Iwan die Grote die stad in 1478 verower het. Dit is ’n groot ovaalvormige fort van 545 meter lank en 240 meter wyd met nege torings wat nog staan (drie ander is tot niet). Die hoogste toring, die Kokoei, het ’n silwer koepel. ’n Mens kan vandag met dié toring opstap tot bo.

## Uitleg 
Die hoofgeboue in die Detinets is die Sint Sofia-kerk en die aartsbiskoplike gebouekompleks in die noordwestelike hoek. Suid hiervan, oorkant die plein waarop die Millennium-monument staan, is die Nowgorod-museum en die streeksbiblioteek. Daar is ook verskeie ander kerke en ’n park. In die kronieke is verskeie verwysings na geboue wat nie meer bestaan nie, soos bidvertrekke bo die hekke en die Kerk van Sint Boris en Sint Gleb.

Daar is ’n ewige vlam ter ere van soldate in die Duits-Sowjet-oorlog tydens die Tweede Wêreldoorlog by die westehek en ’n openbare strand tussen die suidoostekant van die kremlin en die Wolchof-rivier.

Lêer:Novgorod Kremlin.jpg|Aansig van oorkant die Wolchof-rivier
Lêer:Nowgorod 2005 Millenium Monument.jpg|Die Millennium-monument
Lêer:Cathedral of St. Sophia, the Holy Wisdom of God in Novgorod, Russia.jpg|Die Sint Sofia-katedraal
Lêer:Natalya dulchenko kokui.jpg|Die Kokoei-toring

## Verwysings 
: 20px|linksHierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia