Breaking Bad

***Breaking Bad*** is ’n Amerikaanse neo-Westerse misdaadtelevisiereeks wat deur Vince Gilligan geskep en vervaardig is. Die reeks speel af en is verfilm in Albuquerque, Nieu-Mexiko, en gaan oor Walter White (Bryan Cranston), ’n oorbekwame, moedverlore hoërskoolonderwyser in chemie wat worstel met ’n onlangse diagnose van stadium-3-longkanker. White wend hom tot ’n lewe van misdaad en span saam met ’n voormalige leerling, Jesse Pinkman (Aaron Paul), om tik te vervaardig en te versprei om sy gesin se finansiële toekoms te verseker voordat hy sterf. Intussen moet hy die gevare van die kriminele onderwêreld navigeer. Ook in die reeks is Anna Gunn, Dean Norris, RJ Mitte, Betsy Brandt, Giancarlo Esposito, Jonathan Banks en Bob Odenkirk.

*Breaking Bad* se première was op 20 Januarie 2008, en dit het vyf siesoene geduur. Die eerste seisoen het oor die algemeen positiewe resensies ontvang, terwyl die daaropvolgende seisoene (veral die vyfde en laaste seisoen) universele lof ontvang het, veral vir die toneelspel, regie, kinematografie, skryfwerk, storielyn en karakterontwikkeling. Die reeks het in sy eerste drie seisoene redelike kykersgetalle gehad, maar die vierde en vyfde seisoen het ’n matige toename in kykertal beleef toe dit kort voor die vierde seisoen se première op Netflix beskikbaar gestel is. Die kykertal het eksponensieel toegeneem met die première van die tweede helfte van die vyfde seisoen in 2013. Teen die tyd dat die laaste episode van die reeks uitgesaai is, was dit onder die mees gekykte kabelreekse op Amerikaanse televisie.

Sedert die afsluiting daarvan word die reeks deur baie resensente beskou as een van die beste televisiereekse van alle tye. Dit het ook ’n kultusaanhang ontwikkel en het talle toekennings ontvang, insluitend 16 Emmys, twee Golden Globes, twee Critics' Choice-toekennings en een Bafta. Cranston het die Emmy vir uitmuntende hoofakteur in ’n dramareeks vier keer gewen, Paul het die Emmy vir uitmuntende manlike byspeler in ’n dramareeks drie keer gewen en Gunn het die Emmy vir uitmuntende vroulike byspeler in ’n dramareeks twee keer gewen. In 2023 is *Breaking Bad* in ’n peiling deur Rotten Tomatoes deur resensente as die beste TV-reeks van die afgelope 25 jaar aangewys.

Die reeks het aanleiding gegee tot die groter *Breaking Bad*-franchise met opvolgreekse. Op 11 Oktober 2019 is *El Camino: A Breaking Bad Movie* uitgereik met Paul in die hoofrol.

## Storielyn
*Breaking Bad* gaan oor Walter White (Cranston) tussen 2008 en 2010. Hy is 'n sukkelende, gefrustreerde hoërskoolonderwyser in chemie in Albuquerque, Nieu-Mexiko, wat 'n misdaadbaas word in die plaaslike tikhandel. Hy doen dit om sy gesin versorg te laat nadat hy met longkanker gediagnoseer is. 

Hy en 'n voormalige leerling, Jesse Pinkman (Paul), maak aanvaklik klein hoeveelhede tik in 'n woonwa, maar vorder later tot groter hoeveelhede van 'n suiwer, blou tik waarvoor daar 'n groot aanvraag is. Walter neem die van "Heisenberg" aan om sy identiteit te beskerm. Eindelik begin hy met sy gesin vassit, asook met die dwelmpolisie (DEA), waarvan sy swaer, Hank Schrader (Norris), later die hoof word, en Mexikaanse dwelmkartels. Dit plaas sy lewe en dié van sy gesin in gevaar.

## Hoofakteurs
* Bryan Cranston as Walter White, wat as dwelmmisdaadbaas 'n reputasie onder die naam "Heisenberg" opbou.
* Anna Gunn as Skyler White, Walter se vrou, wat aanvanklik swanger met sy tweede kind is en later die ma van sy dogtertjie. Sy begin al hoe meer snuf in die neus kry toe haar man op vreemde maniere begin optree. 
* Aaron Paul as Jesse Pinkman, Walter se assistent en later vennoot.
* Dean Norris as Hank Schrader, Walter en Skyler se swaer deur sy huwelik met Skyler se suster, Marie. Hank is 'n DEA-agent.
* Betsy Brandt as Marie Schrader, Hank se kleptomaniese vrou.
* RJ Mitte as Walter White jr., Walter en Skyler se seun wat serebrale verlamming het. Mitte het self serebrale verlamming, maar 'n ligter vorm daarvan. Dit het ’n algehele gradering van 87 uit 100 op Metacritic gekry. Die Amerikaanse Rolprentinstituut het *Breaking Bad* gelys een van die top-10-televisiereekse van 2008, 2010, 2011, 2012 en 2013. 

[410px|thumb|Van *Breaking Bad* se akteurs en spanlede (van links): die skepper, Vince Gilligan; [RJ Mitte; Aaron Paul; Anna Gunn; Bryan Cranston; Dean Norris; en die vervaardiger Mark Johnson.]]
Teen die einde van die reeks was dit onder die mees gekykte kabelreekse op Amerikaanse televisie, met kykersgetalle wat van die vierde tot die vyfde seisoen verdubbel het. In 2016 en 2022 het *Rolling Stone* dit derde geplaas op sy lys van die 100 beste TV-reekse van alle tye. 

In September 2019 het *The Guardian* dit vyfde geplaas op sy lys van die 100 beste TV-reekse van die 21ste eeu en dit beskryf as “die reeks wat waarskynlik die antihelddrama tot ’n einde gebring het: Niks sedertdien kon die verdorwe afdraand wat Walter White (’n beter Bryan Cranston as ooit tevore) beleef het – van vaal chemie-onderwyser tot tikmisdaadbaas – oortref nie, en min het dit gewaag om te probeer.” In 2021 het *Empire* die reeks tweede geplaas op sy lys van die 100 beste TV-reekse van alle tye. 

Allen St. John van *Forbes* het dit “die beste TV-reeks nog” genoem. In 2021 is dit deur die BBC as die derde beste TV-reeks van die 21ste eeu aangewys, en in 2023 het *Variety* dit as die vyfde beste TV-reeks van alle tye gelys. 

Die eerste seisoen van die reeks het oor die algemeen ’n positiewe ontvangs ontvang. Robert Bianco van *USA Today* het Cranston en Paul geprys en geskryf: “Daar is humor in die reeks, meestal in Walt se pogings om geleerdelogika op die besigheid en op sy idiootleerling toe te pas, ’n rol wat Paul baie goed vertolk. Maar selfs hulle tonele neig tot spanning, aangesien die duo leer dat dit lelik en morsig is om iemand dood te maak, selfs in selfverdediging.”

### Pryse en benoemings
thumb|300px|Van die akteurs en ander spanlede van *Breaking Bad* op die 68ste Peabody-toekenning.

Die reeks het talle pryse en benoemings gewen, insluitend 16 Emmys en 58 benoemings. In 2013 en 2014 het dit die Emmy vir beste dramareeks gewen. Dit het ook in 2008 en 2013 'n Peabody-prys gewen.

thumb|left|160px|Die skepper en regisseur van *Breaking Bad*, Vince Gilligan.
In Augustus 2013 het de aktrise wat die rol vertolk, Anna Gunn, 'n artikel in *The New York Times* gepubliseer met die titel "I Have a Character Issue". Daarin bespreek sy haar ondervinding in die vertolking van Skyler, met klem op die venynige opmerkings deur kykers oor haar karakter. Sy het Skyler vergelyk met soortgelyke TV-vroue wat die gehore gif laat spoeg het terwyl hulle mans skotvry daarvan afgekom het, veral Carmela Soprano van *The Sopranos* en Betty Draper van *Mad Men*. In Gunn se woorde "wou Vince Gilligan, die skepper van *Breaking Bad*, hê Skyler moes 'n vrou van staal wees wat alles kon hanteer wat haar getref het en nie net in 'n hoekie sou gaan sit en haar hande wring nie. Die reeks se skrywers het Skyler met vele fasette geskryf, maar sy is nie met dieselfde stel standaarde as Walter beoordeel nie".

Vince Gilligan het beide Skyler en Anna Gunn verdedig en op 'n reünie in 2018 gesê: "Ek het gedink dit sou vir mense moeilik wees om met Walt simpatie te hê. Nou hoor ons van dié vyandigheid teenoor Skyler White. Anna Gunn het so 'n briljante vertolking gegee. Ons het nooit simpataie of 'n gebrek daaraan probeer ontlok nie. Ek sou dit verander het as ek 'n towerstaf gehad het." 

In 2018 het Gunn gesê: "Dit gaan nie oor my, Anna Gunn, nie en eintlik ook nie oor Skyler nie. Dit gaan oor die manier waarop mense by hom (Walter) aansluitng vind. Dit gaan dalk ook oor hoe mense vasklou aan miskien ouer idees oor hoe 'n vrou moet wees en optree. Op die ou end is verandering nie altyd maklik of aangenaam nie, maar dit is goed dat dié dinge onder mense se aandag gebring is."

Meer as 'n dekade nadat die reeks geëindig het, het Gunn opgemerk sy sien 'n verbetering in die manier waarop Skyler White beskou word, asook wat betref TV-aktrises en vroulike karakters in die algemeen ... "Daar lê nog 'n lang pad voor, maar daar was sedertdien groot veranderings."

## Temas
### Moraliteit
In ’n onderhoud met *The New York Times* het Gilligan gesê die groot les van die reeks is dat “dade gevolge het”. Die episode trek parallelle met die gedig, aangesien albei antihelde met min oorblyfsels van hulle rykboupogings gelaat word. Austin Gill van die Xavier-universiteit het gesê die episode “roep die tiranniese strewe na onoorwinlikheid en arrogansie van Ozymandias self op, soos dit in Shelley se gedig verteenwoordig word”. Douglas Eric Rasmussen van die Universiteit van Saskatchewan het aangevoer die “begrip hubris en die straf vir grootse projekte wat ’n individu se egotisme dien, is sentrale aspekte van albei werke”. 

Hank se dood is die begin van ’n verskuiwing waar dit al hoe moeiliker vir Walt word om vol te hou dat hy tik kook ter wille van sy familie se welstand. Teen die laaste episode erken hy uiteindelik teenoor Skyler dat hy Heisenberg geword het ter wille van sy eie ego: “Ek het dit vir myself gedoen. Ek het daarvan gehou. Ek was goed daarmee. En ek het lewendig gevoel.”

## Simboliek
### Pienk teddiebeer
[thumb|150px|[Krysten Ritter.]]
’n Motief in die tweede seisoen is die beeld van ’n beskadigde teddiebeer en sy ontbrekende oog. Dit word in vooruitspronge gesien in vier episodes waarvan die titels, wanneer dit in volgorde saamgevoeg word, die sin vorm “Seven Thirty-Seven (Boeing 737) Down Over ABQ (Albuquerque)”. In ’n onderhoud met die webtuiste Vulture sê Gilligan: “Kleur is belangrik in *Breaking Bad*; ons probeer altyd in dié terme dink. Ons probeer altyd dink aan die kleur wat ’n karakter dra, dat dit hulle gemoedstoestand verteenwoordig.”

thumb|150px|David Costabile.
### Walt Whitman
Die naam “Walter White” herinner sterk aan die Amerikaanse digter Walt Whitman. Sommige het gespekuleer dat die reeks se realistiese uitbeelding van tikgebruik moontlike gebruikers kon afskrik, wat tot laer gebruikskoerse sedert 2006 gelei het. ’n Woordvoerder van die DEA, Barbara Carreno, het hierdie idee verwerp en die afname eerder toegeskryf aan 'n nuwe wet van 2005. Sy het gesê: 

In 2014 het die Amerikaanse speelgoedhandelaar Toys "R" Us vier versamelbare aksiefigure uit sy winkels onttrek ná klagtes van ’n bekommerde ouer uit Florida weens die insluiting van speeldwelmgeld en speelgoedtik. 

In 2022 het die oprigting van standbeelde van Walter White en Jesse Pinkman in Nieu-Mexiko kritiek ontlok van sommige Republikeinse figure. Volgens *Variety* het die konserwatiewe praatradioaanbieder Eddy Aragon gesê: “Dit is nie die soort erkenning wat ons vir die stad Albuquerque of vir ons deelstaat wil hê nie. Wat jy op *Breaking Bad* gesien het, behoort eerlikwaar ’n dokumentêr te wees. Ek dink regtig dit is die werklikheid in Nieu-Mexiko. Ons probeer sê dit is fiktief, maar dit is die werklikheid … ons het gespot dat [*Breaking Bad*] op PBS behoort te wees. Dit is ongelukkig die werklikheid.” Met verwysing na die inkomste en ekonomiese aktiwiteit wat die reeks na die gebied gebring het, het die burgemeester van Albuquerque, Tim Keller, die oprigting van die standbeelde verdedig en gesê: “Al is die stories fiktief … is werkgeleenthede elke dag werklik. Die stad is ook ’n karakter … ons sien onsself op soveel maniere daarin, goed en sleg.”

## Kulturele invloed
Verskeie pogings om ’n regte restaurantkonsep na aanleiding van Los Pollos Hermanos te skep het plaasgevind, veral in 2019 toe Family Style, Inc., ’n restaurantketting in Kalifornië, Nevada en Illinois, met regte wat van Sony verkry is en met Gilligan se seën, hoenderetes onder die naam en handelsmerk “Los Pollos Hermanos” via Uber Eats verkoop het in ’n ooreenkoms van drie jaar.

Die polisie het sporadiese gevalle aangemeld waar beslag op blou tik gelê is tydens dwelmoperasies. Die voorkoms van “blou tik” in werklike dwelmgebruik is toegeskryf aan *Breaking Bad* se gewildheid.

Laat in 2025 is beslag gelê op amper 42&nbsp;000&nbsp;kg kratomafgeleide stowwe tydens ’n dwelmklopjag in Florida. (Kratom is 'n kruie-ekstrak van die boom *Mitragyna speciosa* se blare.) Brevard County se sheriff, Wayne Ivey, het dit beskryf as ’n "'Breaking Bad' op steroïede”.

### Huldeblyke uit Albuquerque
’n Aanhangersgroep het op 4 Oktober 2013 ’n betaalde doodsberig vir Walter White in die *Albuquerque Journal* geplaas. Op 19 Oktober 2013 is ’n skynbegrafnisstoet (insluitend ’n lykswa en ’n replika van Walter se laboratorium-woonwa) en ’n begrafnisdiens vir die karakter by Albuquerque se Sunset Memorial Park-begraafplaas gehou. ’n Grafsteen met ’n foto van Cranston as Walter is daar geplaas. Hoewel sommige inwoners ontevrede was daaroor, het kaartjies vir die geleentheid byna $17&nbsp;000 vir ’n plaaslike liefdadigheidsorganisasie, Healthcare for the Homeless, ingesamel.

Gilligan en Sony Pictures Television het in Julie 2022 ’n bronsbeeld van Walter en Jesse vir die stad Albuquerque laat vervaardig en geskenk. Dit word by die Albuquerque-konferensiesentrum uitgestal.

### Regskwessies
In Mei 2015 het die *New Mexico Law Review* ’n reeks van agt artikels deur regskenners gepubliseer, elk toegewy aan die ontleding van regskwessies in *Breaking Bad*. Die artikels het kwessies bespreek soos of die prokureur–kliënt-vertroulikheid kommunikasie met Saul Goodman sou beskerm, en of Walter White ’n regsgeding sou kon instel om hom weer by Gray Matter Technologies in te werk.

## Verwysings
## Skakels
* Amptelike webtuiste
* 
*