Basilius I die Masedoniër

**Basilius I** of **Basilius die Masedoniër** (Grieks: Βασίλειος ὁ Μακεδών; 830/835 – 29 Augustus 886) was die Bisantynse keiser van 867 tot 886. Hy was waarskynlik van Armeense afkoms.

Hy het opgang in die hof gemaak en eindelik keiser Michael III se bewind oorgeneem. Ondanks sy nederige herkoms uit ’n boeregesin het hy die staatsake doeltreffend hanteer en die ryk gelei tot ’n renaissance van Bisantynse kuns. Die Masedoniese Dinastie wat hy gestig het, het oor Bisantium geheers in wat as sy mees glorieryke en vooruitstrewende tydperk beskou word.

## Van boer tot keiser 
duimnael|links|250px|Basilius (links) wen ’n stoeigeveg teen ’n Bulgaarse kampioen (uit die *Madrid Skylitzes*-manuskrip).
Basilius is in laat 811 (of volgens sommige hostorici iewers in die 830's) gebore as die seun van boere. Thracië is in dié tyd deur verskeie volke bewoon, maar daar word geglo hy was van Armeense afkoms. As ’n bedrewe perdetemmer en wenner van ’n stoeigeveg teen ’n Bulgaarse kampioen het hy die aandag getrek van keiser Michael III. Hy het gou die keiser se vertroueling en lyfwag geword.

Op bevel van Michael het Basilius omstreek 865 van sy eerste vrou, Maria, geskei en met Michael se minnares, Eudokia Ingerina, getrou. Tydens ’n ekspedisie teen die Arabiere in 866 het Basilius Michael daarvan oortuig dat sy oom Bardas teen hom saamsweer en hy is toegelaat om Bardas te vermoor. Hy het toe die mees vooraanstaande howeling geword en in Bardas se plek *caesar* geword. Op 26 Mei 866 is hy as medekeiser gekroon. Michael het daarna die veel ouer man aangeneem. Daar word algemeen geglo dit was omdat Basilius se seun Leo die Wyse eintlik Michael se seun was en sy troonopvolging so verseker is.

Toe Michael III begin voorkeur gee aan ’n ander howeling, Basiliskianus, en hom ook tot medekeiser verhef, het Basilius besluit sy posisie word ondermyn en hy het Michael in die nag  van 23/24 September 867 laat vermoor. Omdat hy klaar medekeiser was, het Basilius toe outomaties keiser geword. In Klein-Asië was daar steeds oorlog teen die Arabiere aan die Bisantynse grens, maar die oosgrens is versterk. Die eiland Siprus is herower, maar net vir sewe jaar. Basilius het ook probeer om die ryk se mag in die ou Wes-Romeinse Ryk te hervestig. Ná aanvanklike suksesse het dit egter misluk. Tog het die ryk sy teenwoordigheid op die Italiaanse Skiereiland hervestig en ’n sterk teenwoordigheid in die Mediterreense gebied gehandhaaf.

## Laaste jare en opvolging 
In 879 is Basilius se oudste seun, Konstantyn, oorlede. Basilius het nie van sy tweede oudste seun, Leo, gehou nie – waarskynlik omdat hy vermoed het Leo is Michael III se seun. Later het die verhouding verder verslag toe Basilius vermoed het Leo wou Michael se dood wreek. Leo is later gevange geneem en dit het tot openbare onluste gelei. Leo is eindelik ná drie jaar vrygelaat. Basilius is op 29 Augustus 886 dood weens koors ná ’n jagongeluk.

Een van Leo se eerste dade as nuwe keiser was om Michael III se oorskot op ’n groot seremonie in die keiserlike mausoleum te laat herbegrawe. Dit het die openbare mening versterk dat Leo homself as Michael se seun beskou het.

## Gesin 
By sy eerste vrou, Maria, het Basilius verskeie kinders gehad, onder andere Bardas, Anastasia en Konstantyn (medekeiser van 6 Januarie 868 tot 3 September 879).

By sy tweede vrou, Eudokia Ingerina, het hy amptelik die volgende kinders gehad:
* Leo VI, wat hom opgevolg het en waarskynlik eintlik Michael III se seun was
* Patriarg Stephen I van Konstantinopel, ook dalk Michael III se seun
* Alexander III, wat in 912 keiser geword het
* Anna Porphyrogenita, ’n non
* Helena Porphyrogenita, ’n non
* Maria Porphyrogenita, ’n moederowerste

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia