Vlag van die Verenigde Koninkryk

Die **nasionale vlag van die Verenigde Koninkryk**, ook die ***Union Jack*** of ***Union Flag*** genoem, is op 1 Januarie 1801 amptelik in gebruik geneem. Die verhouding van die vlag is 3:5 (op land) of 1:2 (op see) Dit word ook as die amptelike vlag in sommige van die kleiner Britse oorsese gebiede gebruik. Die *Union Flag* verskyn ook op die wapperkant (boonste linkerkantse kwart) van die vlae van verskeie lande en gebiede wat voormalige Britse besittings of kolonies was.

Die oorsprong van die vorige vlag van Groot-Brittanje dateer terug na 1606. James VI van Skotland het in 1603 die Engelse en Ierse trone geërf as James I, en sodoende die krone van Engeland, Skotland en Ierland in ’n persoonlike unie verenig, hoewel die drie ryke afsonderlike state gebly het. Op 12 April 1606 is ’n nuwe vlag van die koninklike unie tussen Engeland en Skotland in ’n koninklike dekreet gespesifiseer, waarvolgens die vlag van Engeland (’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, bekend as die Sint Georgskruis), en die vlag van Skotland (’n wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, bekend as die Saltire of Sint Andreaskruis), saamgevoeg is, die vorming van die vlag van Engeland en Skotland vir maritieme doeleindes. Koning James het ook sedertdien verwys na ’n "Koninkryk van Groot Britaine", hoewel die Unie ’n persoonlike een gebly het.

Die ontwerp van die *Union Flag* dateer uit ’n koninklike proklamasie ná die unifikasie van Groot-Brittanje en Ierland in 1801 (sien Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland). Die vlag kombineer aspekte van drie ouer nasionale vlae: die rooi kruis van Sint Georg van die Koninkryk van Engeland, die wit skuinskruis van Sint Andreas vir Skotland (hierdie twee was verenig in die eerste *Union Flag*), en die rooi skuinskruis van Sint Patrick om Ierland te verteenwoordig. Wallis, ten spyte daarvan dat dit ook deel van die Unie is, is nog nooit op die Britse vlag verteenwoordig nie.

## Ontwerp 
### Simboliek 
duimnael|Evolusie van die Britse vlag
duimnael|Agterkant van ’n wapperende Britse vlag
duimnael|Vir duidelikheid, word die fraiing van die vlagdele in geel uitgelig
Die Britse vlag is ’n superponering van die Engelse vlag (rooi kruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Joriskruis, die beskermheilige van Engeland), die Skotse vlag (wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, die sogenaamde Sint Andrieskruis, die beskermheilige van Skotland) en die Ierse vlag (rooi skuinskruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Patriciuskruis, die beskermheilige van Ierland).

### Kleure 
 Nie amptelik nie; hierdie is Wikimedia Commons se eie uitbeelding van Pantone-kleure.

Die *Union Flag* se blou was van 1600 tot 1700 ligter en rondom 1800 donkerder as dié van die huidige vlag.

### Ontwerp 

Lêer:Flag of the United Kingdom (3-5) (construction sheet).svg|3:5 (op land)
Lêer:Flag of the United Kingdom (1-2) (construction sheet).svg|1:2 (op see)

## Geskiedenis 
### Ontstaan 
duimnael| Die *Union Jack*, 1606 tot 1800
duimnael| Skotse weergawe van die *Union Jack*, 1606 tot 1800
Die Uniegeus is die gevolg van die personele unie tussen die koninkryke van Engeland en Skotland deur koning Jakobus I, is in 1606 aanvaar en is gebruik tot 1649. Dit was aanvanklik net ’n superponering van die vlae van Engeland en Skotland oormekaar.

Lêer:Flag of the Commonwealth (1649-1651).svg|  Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1649 tot 1651
Lêer:Flag of The Commonwealth.svg|  Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1651 tot 1658
Lêer:Flag of the Commonwealth (1658-1660).svg|  Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1658 tot 1660
Lêer:Standard of Oliver Cromwell (1653–1659).svg|  Standaard van Oliver Cromwell, 1653 tot 1659

### Naam 
Die amptelike naam van die vlag is die Unievlag, maar dit het oral gebruik geword om dit die *Union Jack* (Uniegeus) te noem. In letterkundige sin is die Uniegeus net die klein vlag of geus, wat van die geusstok (*jackstaff*), ’n stok op die boegspriet of voorgedeelte van ’n skip waai. ’n Ander verklaring is dat “Jack” afgelei is van die naam van James I, wie hierdie vlag in sy oorspronklike vorm ingevoer het.

### Ander vaandels 

Lêer:Ensign of the Royal Air Force.svg| Lugmagvaandel
Lêer:Civil Air Ensign of the United Kingdom.svg| Burgerlike lugvaartvaandel
Lêer:GB-Sécurité Civile1.svg| Burgerlike verdediging
Lêer:Civil Jack of the United Kingdom.svg| Loodsvaandel

### Vlae van die monarg 
Die monarg van die Verenigde Koninkryk is nie net die staatshoof van Groot-Brittanje nie, maar formeel ook in sommige ander lande in die Britse Statebond. In die lande waar die staatshoof die monarg van die Verenigde Koninkryk is, word ’n unieke vlag, bekend as ’n Koninklike Standaard, gebruik, wat van die Unievlag verskil. Hier is hoofsaaklik die wapen van die land gebruik. Die Koninklike Standaard wapper slegs vanaf geboue waar die monarg werklik teenwoordig is.

Lêer:Royal standard of the United Kingdom.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Engeland, Noord-Ierland, Wallis en oorsese gebiede
Lêer:Royal Standard of the United Kingdom in Scotland.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Skotland

## Ander vlae 

Lêer:Flag of England.svg|  Vlag van Engeland, sedert die 16de eeu
Lêer:Flag of Scotland.svg|  Vlag van Skotland, sedert die 16de eeu
Lêer:St Patrick's saltire.svg|  Vlag van Ierland, 1801 tot 1922
Lêer:Flag of Northern Ireland.svg|  Nieamptelike vlag van Noord-Ierland, amptelik vanaf 1953 tot 1972
Lêer:Flag of Wales.svg|  Vlag van Wallis, sedert 1959

## Soortgelyke vlae 
### Onafhanklike lande 
Baie voormalige kolonies het die Unievlag in hul nasionale vlae in die skildhoek behou. Dikwels is aangepaste Rooi Vaandels gelys as handelsvlag en Wit Vaandels as vlootvlae van hierdie lande. Verskeie provinsiale vlae gebruik ook die Unievlag in die skildhoek.

Lêer:Flag of Australia.svg|  Vlag van Australië
Lêer:Flag of Fiji.svg|  Vlag van Fidji
Lêer:Flag of New Zealand.svg|  Vlag van Nieu-Seeland
Lêer:Flag of Tuvalu.svg|  Vlag van Tuvalu

### Afhanklike gebiede 
Sedert 1865 is die Britse kolonies en afhanklike gebiede toegestaan om die Blou Vaandel met ’n eie wapen aan te vul. In sommige gevalle, soos byvoorbeeld in Suid-Afrika en Kanada, is die Rooi Vaandel as nasionale vlag gebruik. Die enigste uitsondering is die vlag van die Brits-Antarktiese Gebied, wat ’n aanpassing van die Wit Vaandel is.

Lêer:Flag of Anguilla.svg|  Vlag van Anguilla
Lêer:Flag of Ascension Island.svg|  Vlag van Ascensioneiland
Lêer:Flag of Bermuda.svg|  Vlag van Bermuda
Lêer:Flag of the British Antarctic Territory.svg|  Vlag van die Brits-Antarktiese Gebied
Lêer:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg|  Vlag van die Britse Indiese Oseaangebied
Lêer:Flag of the British Virgin Islands.svg|  Vlag van die Britse Maagde-eilande
Lêer:Flag of the Cayman Islands.svg|  Vlag van die Kaaimanseilande
Lêer:Flag of the Falkland Islands.svg|  Vlag van die Falkland-eilande
Lêer:Flag of Montserrat.svg|  Vlag van Montserrat
Lêer:Flag of the Pitcairn Islands.svg|  Vlag van die Pitcairneilande
Lêer:Flag of Saint Helena.svg|  Vlag van Sint Helena
Lêer:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|  Vlag van Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande
Lêer:Flag of Tristan da Cunha.svg|  Vlag van Tristan da Cunha
Lêer:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|  Vlag van die Turks- en Caicos-eilande

Lêer:Flag of the Cook Islands.svg|  Vlag van die Cookeilande
Lêer:Flag of Niue.svg|  Vlag van Niue

### Deelstate en provinsies 

Lêer:Flag of New South Wales.svg|  Nieu-Suid-Wallis
Lêer:Flag of Queensland.svg|  Queensland
Lêer:Flag of South Australia.svg|  Suid-Australië
Lêer:Flag of Tasmania.svg|  Tasmanië
Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|  Victoria
Lêer:Flag of Western Australia.svg|  Wes-Australië

Lêer:Flag of British Columbia.svg|  Brits-Columbië
Lêer:Flag of Manitoba.svg|  Manitoba
Lêer:Flag of Ontario.svg|  Ontario

Lêer:Flag of Hawaii.svg|  Vlag van Hawaii

### Voormalige vlae 
Sedert 1865 is kolonies en afhanklike gebiede toegelaat om hul eie vlae te gebruik, dikwels ’n aanpassing van die Blou Vaandel. In 1875 is ’n vlag aan die Natalkolonie, in 1876 aan die Kaapkolonie, in 1902 aan die Oranjerivierkolonie en in 1904 aan die Transvaalkolonie deur koninklike lasbriewe toegeken. Hierdie vlae was ook op die Blou Vaandel gebaseer. Na die onafhanklikwording van talle van hierdie kolonies en afhanklike gebiede het hulle voortgegaan met die gebruik van die aangepaste Blou Vaandel.

Om in Suid-Afrika dieselfde verhouding as die Unievlag van Suid-Afrika te gebruik, is daar vanaf 1929 tot 1957 ’n Unievlag met die verhouding 2:3 toegestaan. ’n Uitsondering is die Vlag van Suid-Afrika wat van 1928 tot 1994 gebruik is. Saam met die vlae van die Oranje-Vrystaat (vertikaal) en Transvaal het die Unievlag die sentrale wapen op ’n Prinsevlag gevorm.

Lêer:Grand Union Flag.svg|  Vlag van die Verenigde State, 1776
Lêer:Flag of the British East India Company (1801).svg|  Vlag van die Britse Oos-Indiese Kompanjie, 1801 tot 1858
Lêer:British Raj Red Ensign.svg|  Vlag van Brits-Indië, 1858 tot 1947
Lêer:Flag of Newfoundland (1904–1949).svg|  Vlag van Newfoundland, 1907 tot 1949
Lêer:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|  Vlag van Kanada, 1921 tot 1957

Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|  Vlag van die Natalkolonie, 1875 tot 1910
Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|  Vlag van die Kaapkolonie, 1876 tot 1910
Lêer:Flag of Orange River Colony.svg|  Vlag van die Oranjerivierkolonie, 1902 tot 1910
Lêer:Flag of the Transvaal Colony 1904–1910.svg|  Vlag van die Transvaalkolonie, 1904 tot 1910
Lêer:Flag of South Africa 1910-1912.svg|  Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1912
Lêer:Blue Ensign of South Africa (1910–1928).svg|  Blou vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1928
Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928.svg|  Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928
Lêer:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg|  Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928; handelsvlag op see tot in 1951
Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928, variant 1.svg|   ’n Ander weergawe van die Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika met die volledige wapen van Suid-Afrika op ’n wit skyf
Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg|  Vlag van Suid-Afrika, 1928 tot 1994

## Protokol 
Die Unievlag mag deur enige individu of organisasie in die Verenigde Koninkryk vertoon word op enige dag van hul keuse. Wetlike regulasies beperk die gebruik van die Unievlag op regeringsgeboue in Noord-Ierland. Lang beperkings op die regeringsgebruik van die vlag is elders afgeskaf in Julie 2007.

### Omgekeerde vertoning 
Hoewel die vlag simmetries blyk te wees, het die wit lyne bo en onder die diagonale rooi verskillende breedtes. Aan die vlagstokkant is die wit lyne bo die diagonale rooies wyer; aan die wapperkant is dit omgekeerd. So sal geen verandering duidelik wees wanneer die vlag deur 180 grade gedraai word nie, maar die spieëlbeeld van die vlag sal wel onderstebo wees.

Indien die vlag onderstebo vertoon word, word dit beskou as 'n belediging vir die koningshuis en sommige mense neem aanstoot daarmee. Dit kan egter onderstebo as noodsein vertoon word. Hoewel dié gebruik selde voorkom, is dit só gebruik deur groepe onder beleg tydens die Tweede Vryheidsoorlog en tydens veldtogte in Indië in die laat 18de eeu.

### Sint Patriciuskruis 
Die rede hoekom die Britse vlag nie simmetries is nie, is as gevolg van die relatiewe posisies van die skuinskruise van Sint Patricius en Sint Andries. Die rooi skuinskruis van Sint Patricius is geneutraliseer so dat dit nie die wit skuinskruis van Sint Andries in ’n blote fraiing uitskuif nie. Sint Andries se skuinskruis het die hoër posisie op die vlagstok terwyl Sint Patricius se skuinskruis die hoër posisie op die teenoorgestelde kant het.

### Halfstok 
[duimnael|upright|Die Britse vlag wapper halfstok by Elizabeth Harbour in [Jersey na die dood van Margaret Thatcher op 8 April 2013]]
[duimnael|upright|Die Britse vlag, die Noord-Ierse vlag en die vlag van die [Oranjeorde naby Derry]]
Die Unievlag word in die volgende situasies halfmas vertoon op regeringsgeboue:
* van die aankondiging van die dood van die monarg (’n uitsondering word gemaak vir die Proklamasiedag – die dag waarop 'n nuwe vors aangekondig word, wanneer die vlag tot volstok gehys word vanaf 11:00 tot sononder);
* die dag van die begrafnis van ’n lid van die Britse koninklike familie;
* die begrafnis van ’n buitelandse staatshoof;
* die begrafnis van ’n voormalige Britse eerste minister.

Die monarg mag ander dae verklaar waarop die vlag halfstok vertoon moet word. Halfstok beteken in die Verenigde Koninkryk dat die vlag twee-derdes na bo, met ten minste die hoogte van die vlag tussen die bokant van die vlag en die bokant van die vlagpaal, gehys moet word.

### Vertoning op openbare geboue 
Tot Julie 2007 is die vertoon van die Unievlag op regeringsgeboue tot sekere spesiale dae beperk. Die keuse van dié dae is bestuur deur die Britse Departement van Kultuur, Media en Sport (DCMS).

#### Skotland 
[duimnael|links|Die Britse vlag, die Skotse vlag en die [Vlag van Europa|Europese vlag buite die parlement van Skotland in Edinburg]]
In Skotland het die Skotse regering besluit dat die vlag van Skotland elke dag op al sy geboue vertoon sal word van 08:00 tot sononder. Daar is geen spesifieke beleid vir die Unievlag nie en as sulks word dit soms langs die Skotse vlag vertoon. ’n Uitsondering word gemaak vir “nasionale dae”. Op hierdie dae sal die Skotse vlag gestryk en vervang word deur die Unievlag.

Nog ’n verskil is dat op Sint Andriesdag, die Unievlag slegs vertoon mag word indien die gebou meer as een vlagpaal het – die Skotse vlag sal nie gestryk word om plek te maak vir die Unievlag as daar is net een vlagpaal is nie.

#### Noord-Ierland 
In Noord-Ierland word die Unievlag gehys op geboue van die Noord-Ierlandkantoor soos bepaal deur regulasies wat in 2000 afgekondig is. In 2002 is die regulasies gewysig om die vereiste te verwyder wat die vertoon van die vlag op die verjaarsdae van koningin Elizabeth, die koningin-moeder en prinses Margaret, gravin van Snowdon, wat albei in daardie jaar oorlede is, betref.

Die Polisiediens van Noord-Ierland is die enigste liggaam in die Verenigde Koninkryk wat nie toegelaat word om die Unievlag te vertoon nie, en word net toegelaat om sy eie diensvlag of die Koninklike Standaard te vertoon in die geval van ’n besoek deur die monarg.

## Vlagdebat 
### Vlag van ’n multikulturele Verenigde Koninkryk 
Sedert die 1990's word soms debateer om die vlag te verander teen die agtergrond van die multikulturele samestelling van die bevolking van die Verenigde Koninkryk, soos deur die bykomende insluiting van ’n swart Sint Andreaskruis. Die agtergrond van hierdie debat is onder ander die slagspreuk *"There ain’t no black in the union jack"* (*Daar is geen swart in die Union Jack*), wat oorspronklik in die 1960's deur rassistiese bewegings gebruik is om uit te druk, dat vir nie-Europese immigrante geen plek in die land is nie. Dit is later oorgeneem in die 1980's deur anti-rassistiese groepe, om die uitsluiting en vervreemding van immigrante uit die wit meerderheid en samelewing uit te druk.

### Verteenwoordiging van Wallis op die vlag 
Gedurende ’n debat in die Britse Laerhuis in November 2007 oor die gereeldheid waarmee die vlag op openbare geboue vertoon word, het die destydse minister van kultuur, Margaret Hodge, gesê sy sal ’n herontwerp van die Unievlag, wat die Walliese draak insluit, oorweeg. Die kwessie is aanvanklik geopper deur Ian Lucas, ’n ander lid van die Arbeidersparty, wat gekla het dat die vlag wat in 1606 nadat James VI van Skotland die Engelse troon as James I bestyg het, ’n kombinasie was van die kruis van Sint Joris en die kruis van Sint Andries. Hierdie beginsel is in 1801 voortgesit toe Sint Patricius se kruis opgeneem is na aanleiding van die Unifikasiewet met Ierland van 1800. Lucas het beweer dat die identiteit van Wallis sedert die Uniewet van 1535–1542 onderdruk is. In die debat het Albert Owen, LP, gesê dat “ons in Wallis nie deel voel van die Unievlag nie omdat die draak of die kruis van Sint Dawid nie op die vlag is nie".

### Skotse onafhanklikheid 
Tot 2013 is talle voorstelle gemaak oor hoe die Unievlag moontlik verander sou kon word om ’n vlag vir die unie van Engeland, Wallis en Noord-Ierland ná moontlike Skotse onafhanklikheid, te wees. Die College of Arms het gesê dat dit onnodig is om die vlag te verander in só ’n omstandigheid en dat die bestaande vlag steeds gebruik kan word indien dit so verlang sou word. Ten opsigte van die verwydering van die Skotse heraldiese kenmerke van die Unievlag, het die Hof van die Lord Lyon in 2012 verklaar dat “[dit] op hierdie stadium net spekulasie sou wees, en ons daardie brug sal oorsteek wanneer ons daar kom”. Op 19 September 2014 het Skotland teen onafhanklikheid in die referendum gestem. Geen vlagherontwerp word dus vereis nie.

## Sien ook 
* God Save the King

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  
*  

## Eksterne skakels 
*  Verenigde Koninkryk by *Flags of the World*
*  *British Monarchy – Union Flag*
*  *The Flag Institute*
*  *The Union Flag and flags of the United Kingdom* 
*