Geraasbesoedeling

duimnael|Verkeer is een van die hoofbronne van geraasbesoedeling in stede.
[duimnael|'n [Qantas Boeing 747-400 vlieg baie naby aan huise verby by die London Heathrow-lughawe.]]
**Geraasbesoedeling**, ook bekend as omgewingsgeraas of klankbesoedeling, is wanneer geraas 'n skadelike impak op mense of diere het. Die wêreldwye bron van buitelug-geraas word hoofsaaklik deur masjiene en vervoer (veral vliegtuie) veroorsaak. Swak stadsbeplanning kan tot verhoogde geraasbesoedeling lei. Industriële en residensiële fabrieke kan ook tot geraasbesoedeling in woongebiede lei.

Sommige van die hoofbronne van geraas in woongebiede sluit in harde musiek, lawaai van voertuie en vliegtuie, instandhouding van grasperke, nabygeleë konstruksie, skielike ontploffings of jong mense wat skreeu (bv. by sportgeleenthede). Geraasbesoedeling wat verband hou met huishoudelike petrolkragopwekkers is ook besig om een van die hoofbronne van geraasbesoedeling in ontwikkelende lande te word.

Die gemiddelde geraasvlak in woongebiede is 97,60 dB, wat die Wêreldgesondheidsorganisasie se maksimum aanbevole waarde van 50 dB reeds oorskry het. Navorsing dui daarop dat geraasbesoedeling die hoogste is in lae inkomste-gebiede, asook gebiede waar minderheidsgroepe voorkom. Gedokumenteerde probleme wat met geraasbesoedeling in die stede verband hou, gaan so ver terug as Antieke Rome. 

Hoë vlakke van geraas kan tot kardiovaskulêre gevolge by mense en 'n verhoogde kans op koronêre hartsiekte bydra. Geraasbesoedeling verhoog die kans van dood by diere, deur die invloed wat dit het op hul vermoë om prooi op te spoor, asook die invloed wat dit het op die voortplanting van diere. Dit dra ook by tot permanente gehoorverlies by mens en dier. Alhoewel bejaardes kardiale probleme het weens geraasbesoedeling, is veral kinders meer kwesbaar vir geraas, volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie. Die nagevolge van geraasbesoedeling op kinders kan permanent wees. Geraas is daarom 'n ernstige bedreiging vir 'n kind se fisiese- en sielkundige gesondheid en kan 'n kind se gedrag en leervermoë negatief beïnvloed. 

## Gesondheid 
### Mense 
[[Lêer:NoiseLevel_LeafBlower.jpg|alt=Noise level from a leaf blower using the NIOSH Sound Level Meter app showing 95.3 decibels.|duimnael|333x333px|Geraasvlak van 'n blaarblaser word met die NIOSH Sound Level Meter-selfoonprogram gemeet.]]
Geraasbesoedeling beïnvloed gesondheid en gedrag. Ongewenste geluide (geraas) kan 'n mens se fisiologiese gesondheid beskadig. Geraasbesoedeling kan hipertensie, hoë stresvlakke, tinnitus, gehoorverlies, slaapversteurings en ander kondisies veroorsaak. Volgens 'n oorsig in 2019 van die bestaande literatuur, word geraasbesoedeling met 'n vinnige kognitiewe afname geassosieer. 
alt=|duimnael|340x340px|'n Klankvlakmeter is een van die algemeenste toestelle wat gebruik word om geraas in die omgewing en werkplek te meet.
Klank is ongewens wanneer dit inmeng met normale menslike aktiwiteite soos slaap of om 'n gesprek te voer, of as dit die kwaliteit van lewe versteur of verminder. Gehoorverlies as gevolg van geraasbesoedeling kan deur langdurige blootstelling aan geraasvlakke bo 85 dB veroorsaak word. 

Blootstelling aan geraas in die werkplek kan ook tot gehoorverlies en ander gesondheidsprobleme bydra. Gehoorverlies in die werkplek is wêreldwyd een van die mees algemene werkverwante siektes. 

Geraasbesoedeling kan negatiewe uitwerkings hê op volwassenes en op kinders wat op die outistiese spektrum is. Diegene wat outisties is, kan moontlik lei aan hiperakoesis, 'n abnormale sensitiwiteit vir klank. Mense wat hiperakoesis ervaar, kan onaangename emosies soos vrees en angs beleef. Dit kan veroorsaak dat outistiese mense sekere omgewings met geraas vermy, wat op sy beurt kan lei tot isolasie en kan sodoende hul lewenskwaliteit nadelig beïnvloed. Skielike ontploffingsgeluide van motorvoertuie en motoralarms, is die tipes geraasbesoedeling wat outistiese mense negatief kan beïnvloed. 

### Natuurlewe 
Geraas kan 'n nadelige invloed op diere hê. Dit verhoog die kans van dood deur die delikate balans in roofdier- of prooi-opsporing te versteur, en deur hul aanwending van klank vir kommunikasie te belemmer, veral wat voortplanting aanbetref. 'n Kettingreaksie van verdere indirekte effekte kan die wisselwerkinge binne 'n gemeenskap beïnvloed. Oormatige blootstelling aan geraas kan lei tot tydelike of permanente gehoorverlies.

Die Europese robin, 'n tuinvoël van stedelike omgewings, is meer geneig om snags te sing op plekke waar daar bedags baie geraasbesoedeling aanwesig is. Dit dui aan dat hulle die stiller nagure benut om te verseker dat hul "boodskap" duideliker versprei word. Dieselfde studie het getoon dat geraas in dagure 'n beter voorspeller is van sang in die nagure. 

Sebravinke word minder getrou aan hul maat, wanneer hulle aan verkeersgeraas blootgestel word. Dit kan 'n populasie se evolusionêre trajek verander en kan tot diepgaande genetiese en evolusionêre gevolge lei. 

Menslike aktiwiteite wat onderwatergeraasbesoedeling veroorsaak is ook baie algemeen in die see. Ladingskepe genereer hoë vlakke van geraas deur hul skoewe en dieselenjins. Hierdie geluide verhoog die geraasvlakke selfs meer as dit wat deur wind veroorsaak word. Diere soos walvisse wat afhanklik is van geluide om te kommunikeer, kan op verskeie maniere negatief deur hierdie geraasbesoedeling geraak word. Selfs marinediere, soos krappe, het getoon dat die geraasbesoedeling 'n negatiewe uitwerking op hulle het. Daar is opgemerk dat groter krappe baie meer negatief geraak word, as die kleiner krappe. Herhaalde blootstelling aan die geraas van skepe het gelei tot akklimatisering. 

Geraasbesoedeling het moontlik tot die dood van sekere walvisse gelei wat hulself gestrand het nadat hulle aan die harde geluide van 'n militêre sonar blootgestel is. 

## Sien ook 
* Besoedeling 
* Grondbesoedeling
* Ligbesoedeling 
* Lugbesoedeling 
* Waterbesoedeling
* Lugvaartgeraasbesoedeling

## Verwysings 
## Bibliografie 
* Robert Bartholomew (1974), Sonic environment and human behavior, Exchange Bibliography (565), US: Council of Planning Librarians, ISSN 0010-9959  – via Internetargiewe