open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reiki

duimnael|links|250px|'n Reiki-behandeling onderweg
**Reiki** (霊 気) is 'n Japannese vorm van alternatiewe medisyne wat energiegenesing genoem word. Reiki-praktisyns gebruik 'n tegniek genaamd *palmgenesing* of *"hande-op"-genesing* waardeur "universele energie" na bewering deur die handpalms na die pasiënt oorgedra word om emosionele of fisiese genesing aan te moedig.

Reiki is 'n pseudowetenskap, en word gebruik as illustratiewe voorbeeld van pseudowetenskap in wetenskaplike tekste en akademiese tydskrifartikels. Dit is gebaseer op "*qi*" (of "*chi*"), wat volgens beoefenaars 'n universele lewenskrag is, hoewel daar geen empiriese bewyse bestaan ​​dat so 'n lewenskrag bestaan ​​nie. In 2008 het 'n sistematiese oorsig van navorsing oor reiki tot die gevolgtrekking gekom dat "Die meeste proewe het aan metodologiese foute gely soos klein steekproefgrootte, onvoldoende studie-ontwerp en swak rekordhouding .... Ten slotte is die bewyse onvoldoende om aan te dui dat reiki 'n effektiewe behandeling vir enige toestand is. Daarom is die waarde van reiki onbewys."

Kliniese navorsing toon nie dat reiki effektief is as behandeling vir enige mediese toestand nie, insluitend kanker, diabetiese neuropatie, of angs en depressie, en daarom moet dit nie konvensionele mediese behandeling vervang nie. Daar is geen bewys van die effektiwiteit van reiki-terapie in vergelyking met plasebo nie. Studies wat positiewe effekte aanmeld, het metodologiese probleme.

## Bewyse kwaliteit 
In 'n sistematiese oorsig van 2008 van nege ewekansige kliniese toetse is daar verskeie tekortkominge in die literatuur op reiki gevind. Afhangend van die instrumente wat gebruik word om depressie en angs te meet, het die resultate gewissel en was dit nie betroubaar of geldig nie. Verder kon die wetenskaplike gemeenskap nie die bevindings van studies wat reiki ondersteun herhaal nie. Die oorsig het ook probleme in die verslagdoeningsmetodologie in sommige van die literatuur gevind, omdat daar dikwels dele volledig weggelaat is of nie duidelik beskryf is nie. In hierdie studies is monstergroottes gereeld nie bereken nie en is voldoende toewysing en dubbelblinde prosedures nie gevolg nie. Die oorsig het ook gerapporteer dat sulke studies die effektiwiteit van die behandeling oordryf en dat daar geen beheer was vir die verskille in ervaring van reiki-praktisyns of selfs dieselfde praktisyn wat soms verskillende resultate opgelewer het nie. Geen van die studies in die oorsig verskaf 'n rede vir die duur van die behandeling nie en geen studie het nadelige gevolge gerapporteer nie.

## Verwysings
Ongeëvalueer

’n **Ongeëvalueer** spesie is een waarvan die bewaringstatus nog nie deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) bepaal is nie.

Dié kategorie is een van nege van die IUCN oor die gevaar van die globale uitsterwing van spesies. Die kategorieë strek van "uitgestorwe" tot "minste kommer". Die kategorieë "datagebrekkig" en "ongevalueer" is nie in die spektrum nie, want dit dui op spesies wat nog nie genoeg waardeer is om in ’n karegorie ingedeel te word nie.

Die kategorie "ongeëvalueer" dui nie daarop dat ’n spesie nie gevaar loop om uit te sterf nie, maar eenvoudig dat die spesie nog nie genoeg bestudeer is dat enige risiko gepubliseer kan word nie. Die IUCN beveel aan spesies wat as "ongeëvalueer" beskryf word, moenie beskou word as dat hulle nié bedreig is nie. Dit kan nodig wees om aan hulle dieselfde aandag te gee as aan bedreigde taksons – "ten minste totdat hulle status bepaal kan word".

## Verwysings
Shar-Kali-Sharri

**Shar-Kali-Sharri** (Akkadies: , *DShar-ka-li-Sharri*) of **Sjar-Kali-Sjarri** was van omstreeks 2217-2193&nbsp;v.C. ’n koning van die Akkadiese Ryk. Hy het sy pa, Naram-Sin, opgevolg in ’n tyd van toenemende probleme. Die opstande van die Goeteërs van die Zagrosberge wat tydens sy pa se bewind  begin het, het al hoe meer toegeneem en ’n paar rebellies is gereël deur vasalle, wat hoë belasting moes betaal om vir die staat se verdediging teen die Goeteërs te betaal. 

Jaarname vir Shar-Kali-Sharri dui daarop dat hy in een jaar tydens sy bewind Sharlag, die koning van die Goeteërs, gevange geneem het en in ’n ander jaar "die juk op Goetium geplaas het".

## Verwysings
## Skakels
Trojaanse Perd-voorval

Die ***Trojaanse perd-massamoord*** was  ‘n insident tydens die anti-apartheidsproteste.

Op 15 Oktober 1985 het ‘n groep studente en skoolkinders  op ‘n plek in Belgraviastraat in Athlone   bymekaargekom waar hulle al voorheen met die polisie gebots het tydens hulle anti-apartheidsbetogings. Op daardie dag het ‘n vragmotor van die spoorweë gelaai met kratte ‘n paar keer voor die groep jongmense verby gekom. Toe die skare die vragmotor onder die klippe steek, kom ‘n groep konstabels uit die kiste te voorskyn  en skiet op die oproeriges. Drie mense sterf in die geweld. ‘n Buitelandse kameraspan was toevallig op die toneel en beelde van die oproer is gou wêreldwyd vertoon. 

In ‘n hofsaak na die insident is bevind dat die veiligheidsmagte wel onredelike geweld  gebruik  het, maar niemand is veroordeel nie. Tydens die WVK se sittings in 1997 het die insident weer ter sprake gekom.

Op Erfenisdag 2005 is ‘n monument in Athlone onthul om hierdie gebeure in herinnering te roep.

## Lees ook
*Bambata-rebellie
*Bisho-slagting
*Bulhoek-opstand
*Koegas-gruwels
*Langalibalele-rebellie
*Marikana-slagting
*Maritz-rebellie
*Sharpeville-slagting
*Slagtersnek-rebellie
*1922-staking

## Bibliografie 
* news.uct.ac.za
* https://sahistory.org.za/dated-event/trojan-horse-massacre
Vroegdinastiese Tydperk van Mesopotamië

thumb|240px|links|’n Kaart van Mesopotamië tydens die Vroegdinastiese Tydperk.
[thumb|160px|’n Man wat ’n boks dra, moontlik met offerandes. Metaalwerk, omstreeks 2900-2600&nbsp;v.C., [Sumer. Metropolitaanse Kunsmuseum.]]

Die **Vroegdinastiese Tydperk** van Mesopotamië (Engelse afkorting: *ED*) is ’n argeologiese beskawing in Mesopotamië (hedendaagse Irak), wat geduur het van omstreeks 2900-2350&nbsp;v.C. en voorafgegaan is deur die Uruk- en die Jemdet Nasr-tydperk. Die ontwikkeling van skryfstelsels en die stigting van die eerste stede en state was belangrike gebeure. Die tydperk self is gekenmerk deur die bestaan van talle stadstate: klein state met ’n relatief eenvoudige struktuur wat mettertyd ontwikkel en gevestig geraak het. Dié ontwikkeling het eindelik gelei tot die vereniging van ’n groot deel van Mesopotamië onder die heerskappy van Sargon, die eerste koning van die Akkadiese Ryk. 

Ondanks hulle politieke fragmentasie het die stadstate van dié tyd ’n relatief homogene materiaalkultuur gedeel. Sumeriese stede soos Uruk, Ur, Lagasj, Umma en Nippur in Laer Mesopotamië was baie magtig en invloedryk. In die noorde en weste was stadstate soos Kisj, Mari, Nagar en Ebla.

Die bestudering van Sentraal- en Laer Mesopotamië het lank voorkeur geniet bo naburige streke. Argeologiese uitgrawings op terreine in dié en ander streke vind sedert die 19de eeu plaas. Daartydens is tekste in wigskrif en baie ander belangrike artefakte ontdek. Die gevolg was dat dié streek bekender was as naburige gebiede. 

Uitgrawings by Ebla en gepubliseerde argiewe van dié stad het dié perspektief verander deur meer lig te werp op naburige streke soos Bo-Mesopotamië, Wes-Sirië en Suidwes-Iran. Hierdie inligting het getoon Laer Mesopotamië het baie sosiaal-kulturele ontwikkelings met sy bure gedeel en dat die hele antieke Nabye Ooste betrokke was by ’n uitruilingsnetwerk van goedere en idees.

## Verwysings
## Skakels
Lugal-zage-si

thumb|links|180px|Die Nippur-vaas van Lugalzagesi.
**Lugal-zage-si** of **Loegal-zage-si** (wigskrif: , LUGAL.ZAG.GE.SI; dikwels gespel Lugalzaggesi) van Umma (bewind omstreeks 2358-2334 v.C., middelchronologie) was die laaste Sumeriese koning voor die verowering van Sumer deur Sargon van Akkad en die opkoms van die Akkadiese Ryk. Hy word beskou as as die enigste koning van die 3de Dinastie van Uruk, volgens die *Sumeriese Koningslys*. Hy het as koning van Umma aanvanklik die finale oorwinning behaal in die dekade lange konflik tussen Umma en die stadstaat Lagasj om die vrugbare Gu-Edin-vlakte. 

Ná sy sukses het hy Sumer vir ’n kort ruk as ’n enkele koninkryk verenig. 

Volgens die Nippur-vaas van Lugalzagesi was hy die seun van Ukush, die goewerneur van Umma.

## Verwysings 
## Skakels
Zababa

**Zababa** (Sumeries: 𒀭𒍝𒂷𒂷, dza-ba4-ba4, ook **Zamama**) is ’n oorlogsgod wat die titulêre godheid van die stad Kisj in antieke Mesopotamië was. 

Hy word verbind met die god Ninurta, en sy simbool – ’n staf met ’n arendkop – is dikwels langs Ninurta se simbool uitgebeeld. Inanna en Baba is albei as sy vrou beskryf. Verskeie antieke Mesopotamiese konings is na Zababa gnoem, onder andere Ur-Zababa van Kisj, ’n vroeëre beskermheer van Sargon van Akkad.

Die Hetiete het die naam Zababa aan verskeie van hulle gode gegee met hulle Akkadiese skryfstelsel.

## Verwysings
## Skakels
*Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses: Zababa (god)
Ouderkerk aan den IJssel

duimnael|400px
**Ouderkerk aan den IJssel** is 'n dorpie in die Krimpenerwaard-munisipaliteit, in die Zuid-Holland-provinsie van Nederland. Dit is geleë langs die Hollandse IJssel-rivier en het meer as 4000 inwoners.
Ensi

thumb|240px|’n Afdruk van ’n Sumeriese silinderseël uit omstreeks 3200&nbsp;v.C. wys ’n *ensi* en sy helper wat diere kosgee.
**Ensi** (wigskrif: , ; Sumeries: *ensik*, "meester van die ploegland"; Akkadies: *iššakkum*) was die Sumeriese titel van ’n heerser of prins van ’n stadstaat. Dit kon oorspronklik op ’n onafhanklike heerser gedui het, maar in latere tydperke was ’n *ensi* ondergeskik aan ’n *lugal*.

[thumb|100px|links|PA.TE.SI (Ensi) op die tablet van [Lugalanatum.]]
## Beskrywing
Vir die Vroegdinastiese Tydperk van Mesopotamië (omstreeks 2800-2350&nbsp;v.C.) is die onderskeid tussen ’n *ensi* en *lugal* nie duidelik nie. *Ensi* kon aanvanklik ’n heerser van Lagasj en Umma beteken het. Die *ensi* is beskou as ’n verteenwoordiger van die stadstaat se beskermingsgod. In latere tydperke was hy ondergeskik aan ’n *lugal*. 

Gedurende die Derde Dinastie van Ur (omstreeks 2100-2000&nbsp;v.C.) het die titel verwys na die provinsiale goewerneurs van die koninkryk. Hulle het groot mag gehad, maar is deur die *lugal* van Ur aangestel, gekontroleer en afgedank. Die posisie kon geërf word, maar die aanstelling moes deur die *lugal* bekragtig word.

## Verwysings
## Skakels
Noardeast-Fryslân

**Noardeast-Fryslân** is 'n munisipaliteit in die provinsie Friesland in die noorde van Nederland. Die munisipaliteit is gestig in 2019 deur die samevoeging van die munisipaliteite Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland en Nieuwkruisland. Dokkum is die administratiewe setel van die munisipaliteit.

Noardeast-Fryslân lê aan die Waddesee.

## Plekke 
Aalsum, Anjum, Augsbuurt, Blija, Bornwird, Brantgum, Burdaard, Burum, Dokkum, Ee, Engwierum, Ferwerd, Foudgum, Ginnum, Hallum, Hantum, Hantumeruitburen, Hantumhuizen, Hegebeintum, Hiaure, Holwerd, Jannum, Jislum, Jouswier, Kollum, Kollumerpomp, Kollumerzwaag, Lichtaard, Lioessens, Marrum, Metslawier, Moddergat, Morra, Munnekezijl, Nes, Niawier, Oosternijkerk, Oostmahorn, Oostrum, Oudwoude, Paesens, Raard, Reitsum, Ternaard, Triemen, Veenklooster, Waaxens, Wanswerd, Warfstermolen, Westergeest, Wetsens, Wierum en Zwagerbosch.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Lugal

thumb|220px|Detail van die Sumeriese standbeeld van Lugal-dalu, koning van Adab. Die inskripsie sluit die Sumeriese wigskrifteken vir *lugal* in.
**Lugal** (Sumeries: ) is die Sumeriese term vir "koning, heerser". Dit beteken letterlik "groot man" (*lu* "𒇽" is "man" en *gal* "𒃲" is "groot").

thumb|120px|links|*Lugal* in archaïese en vroeë wigskrif op ’n standbeeld.
Dit was een van verskeie titels wat die leier van ’n stadstaat kon hê. (Ander was *en* en *ensi*; dit is onseker wat die onderskeid tussen die titels was.) Die teken vir *lugal* het later "koning" beteken. In Sumeries beteken dit in die algemeen eienaar (van byvoorbeeld ’n boot of landerye) of hoof (van ’n eenheid soos ’n gesin).

Die wigskrifteken LUGAL 𒈗 dien as ’n bepaler in Sumeriese, Akkadiese en Hetitiese tekste om aan te dui die volgende woord is die naam van ’n koning. 

## Verwysings
## Skakels
Akkad

[260px|thumb|’n Kaart van die [Nabye Ooste wat die omvang van die Akkadiese Ryk en die algemene ligging van Akkad wys.]]
**Akkad** of **Agade** (Akkadies , *A-ga-deki*3; Sumeries:  URIKI) was tydens die Ur III-tydperk die naam van ’n Mesopotamiese stad en die omringende omgewing. Dit was die hoofstad van die Akkadiese Ryk, wat die oorheersende politieke mag in Mesopotamië was in ’n tydperk van sowat 150 jaar in die laaste derde van die 3de millennium&nbsp;v.C.

Die stad se ligging is onbekend, hoewel daar ’n paar voorgestelde moontlikhede is, hoofsaaklik oos van die Tigrisrivier, rofweg tussen die moderne stede Samarra en Bagdad.

## Teksbronne
[thumb|links|160px|*Agade-ki* ("Land van Akkad"), op ’n silinderseël van [Shar-Kali-Sharri.]]
Voor die ontsyfering van wigskrif in die 19de eeu was die stad net bekend uit een enkele verwysing in Genesis&nbsp;10:10, waar dit in Hebreeus אַכַּד ('*Akkad*) gespel is. Die naam verskyn in ’n lys stede van Nimrod in Sumer (Sinar).

Sallaberger en Westenholz (1999) noem 160 bekende meldings van die stad in die bestaande wigskrifkorpus, in bronne wat volgens datum wissel van die Ou Akkadiese tydperk self tot die Nieu-Babiloniese tydperk.

Die oorsprong van die naam is onbekend, maar dit is nie Akkadies (Semities) nie. In verskillende bronne word ’n Sumeriese, Horitiese of Lullubi-etimologie voorgestel. 

Die nie-Akkadiese oorsprong van die naam dui daarop dat dit reeds voor Sargon van Akkad se tyd bestaan het; dit word dan ook genoem in ’n jaarnaam voor Sargon.

[thumb|200px|Die Bassetki-standbeeld, wat in [Koerdistan, Irak, ontdek is, dateer van die tyd van Naram-Sin (omstreeks 2254-2218&nbsp;v.C.) en bevat ’n inskripsie wat die bou van ’n tempel in Akkad noem.]]
Die inskripsie op die Bassetki-standbeeld noem dat die inwoners van Akkad ’n tempel vir Naram-Sin gebou het nadat hy ’n opstand teen sy bewind onderdruk het.

Die hoofgodin van Akkad was Isjtar-Astarte (Inanna), wat *‘Aštar-annunîtum*, of "Oorlogsugtige Isjtar", genoem is. Haar man, Ilaba, is ook in Akkad aanbid. Isjtar en Ilaba is later in die Ou Babiloniese tydperk by Sippar aanbid, moontlik omdat Akkad self al teen daardie tyd vernietig was. Die stad was beslis ’n ruïne teen die middel van die 1ste millennium&nbsp;v.C.

## Verwysings
## Bronne
*
*
*
*
*

## Skakels
Erica zwartbergensis

***Erica zwartbergensis*** is 'n plant wat tot die genus *Erica* behoort en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Swartberge en Outenikwaberge voor. Daar is vyf subpopulasies bekend en die plant word beskou as seldsaam.

## Sien ook 
* Lys van Erica-spesies

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Sandspruit (Olifants, Limpopo)

::**Nota**: ''Hierdie artikel handel oor 'n spruit in Limpopo. Vir die ander riviere en spruite, sien Sandspruit (dubbelsinnig).''

Die **Sandspruit** is 'n spruit wat in die Olifantsrivier invloei in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Eksterne skakel 
* Google-kaart van die Sandspruit by Geonames.org (cc-by)
Mike Winkelmann

**Mike Winkelmann** (gebore 20 Junie 1981), bekend as **Beeple** of **Beeple Crap**, is 'n digitale kunstenaar, grafiese ontwerper en animator wat alom bekend is vir die gebruik van verskillende mediums in die skep van komiese, fantasmagoriese werke wat politieke, sosiale kommentaar lewer terwyl popkultuurfigure  as verwysings gebruik word, onder meer in sy *Everydays*-reeks. *Everydays: The First 5000 Days*, 'n collage van beelde uit die genoemde reeks is op 11 Maart 2021 vir VS$ 69,34 miljoen verkoop, wat dit die derde duurste kunswerk van 'n lewende kunstenaar maak. Dit is die eerste suiwer nieverwisselbare item wat deur Christie's afslaers verkoop word.
links|duimnael|"*Everydays*" van Junie 2016
Winkelmann, gebaseer in Charleston, San Francisco, het aanvanklik erkenning gekry deur talle VJ-video's verniet deur die Creative Commons-lisensie aan te bied, wat daartoe gelei het dat hy werk as vryskutkunstenaar gekry het om animasie en grafika vir musiekvideo's en optredes te skep; waaronder MTV, VMA en die Super Bowl. Winkelmann het werke vir baie bekendes geskep soos Avicii, Childish Gambino, Ariana Grande en meer. Sowel as vir handelsmerke naamlik onder andere Apple, Louis Vuitton en Nike. 

Winkelmann se werk wissel van kommersiële werk, albumkuns, kortfilms, VR (skynwerklikheid) en AR (toegevoegde werklikheid)-werke.  Hy oefen en ontwikkel sy artistieke vaardighede deur elke dag 'n kunswerk te voltooi, bekend as sy *Everydays*-reeks en plaas dit elke dag op sosiale media.  Hierdie roetine en aksie het aan hom baie erkenning verleen, waar handelsmerke soos Louis Vuitton gevra het om sy werke te gebruik.

Deur van sy werke uit sy reeks "*Everydays*" in Desember 2020 aanlyn op te veil, het dit vir altesaam VS$ 3,5 miljoen verkoop. Daarna het Winkelmann 'n versameling saamgestel van die eerste vyfduisend illustrasies wat hy vir sy *Everydays* voltooi het, getiteld *Everydays: The First 5000 Days.* Hierdie versameling is die eerste kuns wat op NVI (nieverwisselbare items) gebaseer is, wat van 24 Februarie tot 11 Maart 2021 by Christie's se veilingshuis opgeveil was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* https://www.beeple-crap.com
* https://www.instagram.com/beeple_crap/
* https://www.artstation.com/beeple
* https://niftygateway.com/collections/beeple
* https://trendland.com/futuristic-world-beeple-crap/
Schiermonnikoog

**Schiermonnikoog** is 'n munisipaliteit en dorp in die provinsie Friesland in die noorde van Nederland en 'n eiland in die Waddesee.

Met 23 inw/km² land is Schiermonnikoog die ylbevolkste munisipaliteit van Nederland.

Die eiland se hoogste punt is 20 m hoog.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Plaatsengids (beskrywing)
* AlleCijfers (statistiek)
BMW M54

Die **BMW M54** is 'n natuurlik-geaspireerde reguit-6-enjin wat van 2000 tot 2006 vervaardig is. Dit is in die E53 X5 vrygestel en is die plaasvervanger vir die M52-enjin. Die **S54** is die gelykstaande hoëprestasie-enjin wat in die E46 M3, die Z3 M Coupé/Roadster en die E85 Z4 M gebruik word. Die BMW M56 SULEV-enjin (wat in verskeie deelstate van die Verenigde State verkoop word) is gebaseer op die M54.

Die M54 is uitgefaseer na die bekendstelling van die BMW N52-enjin in 2004. Van 2001 tot 2003 was die M54 op die lys van Ward se 10 beste enjins.

## Ontwerp 
In vergelyking met die finale weergawes van sy M52-voorganger (die 'M52TU' genoem), het die M54 'n nieterugkeer-brandstofstelsel, 'n volledig elektroniese  versneller (sonder meganiese rugsteun),  en 'n herontwerpte inlaatspruitstuk. Die Noord-Amerikaanse enjins gebruik nie meer 'n ysterblok nie. Die verplasing van die grootste variant het van 2,8 L tot 3,0 L vergroot, weens 'n toename in die slag tot 89,6 mm.

Net soos die M52TU gebruik die M54 'n aluminiumblok en aluminiumsilinderkop met gietyster silindervoerings. Veranderbare kleptydreëling is op beide nokasse  ('dubbele VANOS' genoem), 'n dubbele lengte inlaatspruitstuk ('DISA' genoem) word gebruik en die termostaat word elektronies beheer. Die rooilyn bly op 6 500&nbsp;opm.

Daar was geen 'tegniese opdatering' (TU) -weergawe van die M54 vervaardig nie, daarom het die enjinspesifikasies dieselfde gebly gedurende sy 7-jaarlange produksietydperk.

## Modelle 
## Verwysings
Taaibosspruit

**Taaibosspruit** is die naam van verskeie riviere en spruite in Suid-Afrika:

# Taaibosspruit (Karoo), 
# Taaibosspruit (Vetrivier), 
# Taaibosspruit (Vaal, -26,75, 27,87), 
# Taaibosspruit (Skoonspruit), 
# Taaibosspruit (Mokolo),
Lagasj

thumb|220px|Oorblyfsels van die antieke stad Lagasj.
[thumb|220px|Die ligging van Lagasj voor die [Akkadiese Ryk (in groen) se uitbreiding. Die grondgebied van Sumer onder sy laaste koning, Lugal-zage-si, is in oranje. Omstreeks 2350&nbsp;v.C.]]

**Lagasj** (wigskrif:  LAGAŠKI; Sumeries: *Lagaš*), of **Shirpurla**, was ’n antieke stadstaat noordwes van die samevloei van die Eufraat en die Tigris en oos van Uruk in die hedendaagse Irak. Lagasj (nou Al-Hiba) was een van die oudste stede van die antieke Nabye Ooste. Die antieke terrein van Nina (hedendaagse Surghul) is sowat 10&nbsp;km van daar en dui die suidelike grens van die staat aan. Die nabygeleë Girsu (hedendaagse Telloh), sowat 25&nbsp;km noordwes van Lagasj, was die godsdienssentrum van die stadstaat. Lagasj se hooftempel was die É-Ninnu, wat aan die god Ningirsu opgedra was. Dit lyk of Lagasj die antieke stede Girsu, Nina, Uruazagga en Erim ingesluit het.

## Geskiedenis
[thumb|links|120px|Gudea van Lagasj. Diorietbeeld, [Louvre.]]
thumb|120px|links|Die naam "Lagash Ki" ("Land Lagasj"), op klei.
Uit inskripsies wat by Girsu ontdek is, lyk dit of Lagasj in die laat 3de millennium v.C. ’n belangrikse Sumeriese stad was. Dit is in dié tyd regeer deur onafhanklike konings, Ur-Nanshe en sy opvolgers. Nadat die Akkadiese Ryk dit oorgeneem het, het Lagasj sy onafhanklikheid verloor en sy heerser, of *ensi*, het ’n vasal van Sargon van Akkad en sy opvolgers geword. Lagasj het egter ’n baie belangrikste stad gebly en bowenal ’n sentrum van kunsontwikkeling.

Ná die val van Sargon se ryk het Lagasj weer floreer onder sy onafhanklike konings (''ensi's''), Ur-Baba en Gudea, en goeie handelsbetrekking met verre lande gehad. Volgens sy eie rekords het Gudea seders van Sirië gekoop, dioriet van Oos-Arabië, en koper en goud van Sentraal- en Suid-Arabië. Sy leërs het teen Elam in die ooste geveg. Kuns het veral in sy tyd ontwikkel. Dit is selfs taamlik seker hoe Gudea gelyk het, want hy het talle lewensgetroue beelde van homself in tempels dwarsdeur sy koninkryk laat oprig. 

In Gudea se tyd was Lagasj se hoofstad eintlik Girsu. Die koninkryk het ’n oppervlakte van sowat 1&nbsp;600&nbsp;km2 beslaan. Dit het 17 groter stede ingesluit, asook 8 distrikshoofstede en talle dorpe (sowat 40 se name is bekend). Volgens een raming was Lagasj van omstreeks 2075 tot 2030&nbsp;v.C. die grootste stad in die wêreld.

Kort ná Gudea se tyd is Lagasj opgeneem in die Ur III-staat as een van sy belangrikste provinsies. Ná die Ou Babiloniese tydperk het die stad blykbaar minder belangrik geword en min is oor die Lagasj daarna bekend.

## Verwysings
## Skakels
Smallingerland

**Smallingerland** is 'n munisipaliteit in die provinsie Friesland in die noorde van Nederland. Drachten is die administratiewe setel van die munisipaliteit.

## Plekke 
Boornbergum, De Tike, De Veenhoop, De Wilgen, Drachten, Drachtstercompagnie, Goengahuizen, Houtigehage, Kortehemmen, Nijega, Opeinde, Oudega, Rottevalle en Smalle Ee.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Datagebrekkig

’n **Datagebrekkige** spesie is een waaroor te min inligting volgens die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) bestaan vir ’n behoorlike waardering van sy bewaringstatus. Dit beteken nie noodwendig dat die spesie nie baie goed bestudeer is nie, maar dat min inligting bekend is oor die getalle en verspreiding van die spesie.

Dié kategorie is een van nege van die IUCN oor die gevaar van die globale uitsterwing van spesies. Die kategorieë strek van "uitgestorwe" tot "minste kommer". Die kategorieë "datagebrekkig" en "ongevalueer" is nie in die spektrum nie, want dit dui op spesies wat nog nie genoeg waardeer is om in ’n karegorie ingedeel te word nie.

Die IUCN beveel aan dat spesies nie onnodig as "datagebrekkig" geklassifiseer word indien die afwesigheid van rekords daarop dui dat hulle getalle gevaarlik laag is nie. "As die omvang van die takson vermoedelik relatief omskrewe is, as ’n aansienlike tydperk verloop het sedert die laaste rekord van die takson, kan ’n bedreigde status wel geregverdig wees."

## Verwysings
Kisj

**Kisj** (Sumeries: Kiš, transliterasie: Kiški; wigskrif: ; Akkadies: Kiššatu) was ’n antieke tell (heuwelstad) van Sumer in Mesopotamië, wat waarskynlik naby die moderne **Tell al-Uhaymir** in Irak geleë was: oos van Babilon en 80&nbsp;km suid van Bagdad.

## Geskiedenis
Kisj was bewoon vanaf die Obeid-tydperk (omstreeks 5300-4300&nbsp;v.C.) en het tydens die Vroegdinastiese Tydperk belangrik geword as een van die voortreflike magte in die streek.

### Eerste Dinastie van Kisj
Volgens die *Sumeriese Koningslys* was Kisj die eerste stad wat konings gehad het ná die vloed; die eerste een was Jushur. Daarna was daar nog talle konings van die Eerste Dinastie van Kisj. Die Oos-Semitiese aard van die name, wat almal die name van diere was, dui op ’n sterk Semitiese (Akkadiessprekende) komponent van die begin van die opgetekende geskiedenis af. Daarna het ’n groot vloed Mesopotamië verwoes. Ná die vloed het Isjtar volgens die Sumeriërs die koningskap aan Etana gegee. Antieke Sumeriese bronne beskryf hom as die koning wat vrede en orde na die gebied gebring het ná die vloed.

## Verwysings
## Skakels
Opsterland

**Opsterland** is 'n munisipaliteit in die provinsie Friesland in die noorde van Nederland. Beetsterzwaag is die administratiewe setel van die munisipaliteit.

## Plekke 
Bakkeveen, Beetsterzwaag, Frieschepalen, Gorredijk, Hemrik, Jonkerslan, Langezwaag, Lippenhuizen, Luxwoude, Nij Beets, Olterterp, Siegerswoude, Terwispel, Tijnje, Ureterp en Wijnjewoude.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Ben Langa

**Benjamin Johnson Langa** was 'n Suid-Afrikaanse aktivis, digter en broer van Pius Langa, Bheki Langa en Mandla Langa. Ben is in 1984 vermoor as deel van die destabilisering van die ANC deur die apartheidsregime; 'n Mkhonto WeSizwe- bevelvoerder, wat ook 'n apartheidsagent was, het twee operateurs opdrag gegee om Langa dood te maak en gesê dat hy die beweging verraai het. Die operateurs is later deur die apartheidsregime met moord angekla en is tot dood veroordeel en tereggestel.

## Lewe en werk 
Ben Langa se ouers het in Stanger naby Durban en later KwaMashu in Durban gewoon. Hulle het die opvoeding van hul sewe kinders, waarvan die meeste polities aktief geword het, vooropgestel. Ben is in 1973 tot hoofsekretaris van SASO verkies terwyl hy 'n student aan die Universiteit van Fort Hare was. Hy moes sy opvoeding weens die druk van die polisie laat vaar en 'n gemeenskapsaktivis geword. Hy woon in Pietermaritzburg ten tyde van sy dood.

## Digterlike loopbaan 
Ben se digkuns is deesdae moeilik om op te spoor, aangesien baie kortstondige publikasies van die 1970's en 80's nog nie gedigitaliseer is nie. Een gedig, *For My Brothers in Exile*, word op 'n aanlyn-opvoedkundige webwerf verskyn. Mondelinge opvoerings was belangrik binne die anti-apartheidsbeweging, gewortel in die inheemse tradisie van izibongo ("lofgedigte").

## Verwysings
Barklybrug

**Barklybrug** (meestal egter **Barkly Bridge**) is ‘n spoorweghalte en spoorbrug oor die Sondagsrivier sowel as die omliggende boerderygebied in die Oos-Kaap.

Spoorlangs is die brug 42 km van Port Elizabeth en by 33° 37′ suid en 25° 42′ oos. Die oorspronklike brug is in Skotland deur die Lanarkshire Steel Co. vervaardig, in groot stukke na die Kaap verskeep en op die rivieroewer aanmekaar gesit. Dit bestaan uit 6 spanne met ‘n totale lengte van 33 m. Dit dateer uit 1876 en die bou het die opening van die spoorlyn na die noorde aansienlik vertraag.

Die taklyn van 85 km tussen Alexandria en Barklybrug is op 18 Mei 1909 geopen en het sigorei, melk en hout uit Alexandria se bosse vervoer. Skoolkinders uit die Alexandria-omgewing moes op Barklybrug en weer op Alicedale oorklim om by hul skole op Grahamstad te kom. In 1936 het Barklybrug se stasie (op die noordelike oewer) selfs ‘n stasiemeester, ‘n voorman en ‘n stasiekafee gehad. Aangeslikte sand is daar in die rivierbedding versamel vir gebruik in die metaalgieterybedryf.

Die brug is vernoem na die Kaapse goewerneur Henry Barkly. Teenswoordig staan die stasiegebou verlate omdat die treindiens na Alexandria in 1993 gestaak is. Die oorspronklike brug is nou ‘n enkellaan-padbrug en ‘n betonbrug dra die treinverkeer.

## Bibliografie
*Boonzaaier, J.W.C. (Boon): Spore oor die veld – ‘n spoorwegsafari deur Suider-Afrika. Warmbad: 2008. 
*Burman: Early railways at the Cape. Kaapstad: Human & Rousseau. 1984. 
*Logie, Bartle: Sundays – Tales from a winding river. Port Elizabeth: Bluecliff Publishing. 2011.
Hassuna-beskawing

Die **Hassuna-beskawing** was ’n Neolitiese beskawing in Noord-Mesopotamië wat dateer van die vroeë 6de millennium&nbsp;v.C. Dit is genoem na die tipeterrein van die tydperk, Tell Hassuna in Irak. Ander terreine waar Hassuna-materiaal ontdek is, sluit Tell Shemshara in.

## Beskrywing
Teen omstreeks 6000&nbsp;v.C. het mense na die voorheuwels in die verre noorde van Mesopotamië getrek, waar daar op sommige plekke genoeg reënval vir landbou was. Dit was die eerste boere in die verre noorde. Hulle het pottebakkery beoefen en in klein dorpies van tot 3,2&nbsp;hektaar gewoon.

By Tell Hassuna is huise met stutmure om oop sentrale pleine gebou, en fyn geverfde potte het vroeër tye se rowwe erdeware vervang. Handbyle, sekels, maalstene, bakoonde en verskeie bene van makgemaakte diere weerspieël ’n landboukultuur. Vrouefigure is met godsdiens verbind en potte wat met kos begrawe is, dui op ’n geloof in ’n hiernamaals. Die verwantskap tussen Hassuna-potte en dié van Jerigo dui daarop dat ’n dorpskultuur algemeen geraak het.

## Proto-Hassuna
Die terrein Umm Dabaghiyah in dieselfde streek van Irak bevat vermoedelik van die vroegste erdeware in die gebied en word soms beskryf as ’n "Proto-Hassuna-beskawing". Ander verwante terreine is Sotto, Kul Tepe en Tell Maghzaliyah.

Meer onlangs het die idee van ’n "Pre-Proto-Hassuna"-erdewaretradisie posgevat nadat nog vroeëre erdeware ontdek is. Dit het bestaan omstreeks 7000-6000&nbsp;v.C., toe daar nog min keramiekartikels was. Potte van ’n soort kalksteenpleister is nog saam met erdeware gebruik. 

## Artefakte

Beeld:Hassuna redware bowl.jpg|Hassuna-rooiwarebak, omstreeks 5500 v.C.
Beeld:Poterie décor incisé Hassuna Louvre 28122017 5.jpg|Stuk pot met gegraveerde en geverfde versiering. Van Tell Hassuna, 6500-6000 v.C.
Beeld:Poterie décor incisé Hassuna Louvre 28122017 3.jpg|Stuk pot met gegraveerde en geverfde versiering. van Tell Hassuna, 6500-6000 v.C.
Beeld:Poterie décor incisé Hassuna Louvre 28122017 6.jpg|Stuk pot met gegraveerde en geverfde versiering. van Tell Hassuna, 6500-6000 v.C.

## Verwysings
## Skakels
Samarra-beskawing

Die **Samarra-beskawing** is ’n prehistoriese argeologiese kultuur in Noord-Mesopotamië wat rofweg van 5500&nbsp;v.C. tot 4800&nbsp;v.C. geduur het. Dit oorvleuel gedeeltelik met die Hassuna- en vroeë Obeid-tydperk. Die Samarra-kultuur is die eerste keer gedefinieer tydens uitgrawings deur die Duitse argeoloog Ernst Herzfeld by die Samarra-terrein. Ander terreine waar Samarran-materiaal ontdek is, sluit in Tell Shemshara, Tell es-Sawwan en Yarim Tepe.

By Tell es-Sawwan getuig bewyse van besproeiing van ’n vooruitstrewende gevestigde kultuur met ’n hoogs georganiseerde sosiale struktuur. Die kultuur is veral bekend vir sy fyn erdeware wat met diere, insluitende voëls, en geometriese patrone op ’n donker agtergrond versier is. Dié algemeen uitgevoerde soort erdeware, een van die eerste wydverspreide, relatief uniforme erdewarestyle in die antieke Nabye Ooste, is eerste by Samara gesien. 

Die Samarran-beskawing was ’n voorloper van die Mesopotamiese kultuur van die Obeid-tydperk. By Tell Sabi Abyad en ander laat Neolitiese terreine in Sirië gebruik geleerdes vae terme soos Samarra-beïnvloed of Samarra-verwant, omdat verhoudings met die tradisionele Samarra-hartland nie verstaan word nie. Die term kan uitgebrei word om terreine in Sirië soos Tell Chagar Bazar, Tell Boueid II, Tell Sabi Abyad of Tell Halula in te sluit – hier word soortgelyke erdeware in Pre-Halaf- tot Vroeë Halaf-oorgangsverband tans uitgegrawe.

## Artefakte

Beeld:Vorderasiatisches Museum Berlin 096.jpg|Bak uit die Samarra-tydperk, omstreeks 6200-5700&nbsp;v.C.
Beeld:Female figurine Tell es Sawwan DAO33 b.jpg|Vrouefiguur wat by Tell es Sawwan, naby Samarra, ontdek is, omstreeks 6000&nbsp;v.C.
Beeld:Samarra pottery - Oriental Institute Museum, University of Chicago - DSC06931.JPG|Stukke Samarra-erdeware.
Beeld:Samarra bowl.jpg|Samarra-bak, omstreeks 4000&nbsp;v.C.

## Verwysings
## Skakels
Min Aung Hlaing

duimnael|regs|Min Aung Hlaing in 2021.

**Min Aung Hlaing** (Birmaans: မင်းအောင်လှိုင်; gebore op 3 Julie 1956), is 'n generaal van die Mianmarese weermag wat sedert 2 Februarie 2021 as voorsitter van die Staatsadministrasieraad van Mianmar dien, 'n posisie wat hom die land se *de facto*-leier maak. Hy was ook die opperbevelhebber van Verdedigingsmagte sedert Maart 2011. 

Hy het die mag oorgeneem nadat hy die verkose regering onder leiding van die voormalige staatsraadslid Aung San Suu Kyi in die staatsgreep van 2021 in Mianmar omvergewerp het. Hy het militêre heerskappy en krygswet weer ingestel, wat 'n periode van byna tien jaar van burgerlike regering vanaf Maart 2011 tot Februarie 2021 beëindig het. Hy was van 2010 tot 2011 gesamentlike stafhoof van die Verdedigings- en Veiligheidsraad onder voorsitterskap van die president van Mianmar, Than Shwe. Hy is in 2011 tot vierster-generaal en in 2013 tot vyfster-generaal bevorder.

## Eksterne skakels
Tell Brak

**Tell Brak** was ’n antieke stad in Sirië waarvan die ruïnes ’n tell bevat. Dit was geleë naby die moderne dorp Tell Brak, 50&nbsp;kilometer noordoos van die stad Al-Hasaka. Die stad se oorspronklike naam is onbekend. Tydens die tweede helfte van die 3de millennium&nbsp;v.C. was dit as **Nagar** bekend en later as **Nawar**.

## Geskiedenis
Tell Brak het in die 7de millennium&nbsp;v.C. as ’n dorpie ontstaan en in die 4de millennium&nbsp;v.C. in een van die grootste stede in Bo-Mesopotamië ontwikkel. Dit het interaksies met die kulture van Suid-Mesopotamië gehad. Aan die begin van die 3de millennium&nbsp;v.C., aan die einde van die Uruk-tydperk, het die stad kleiner geword, maar weer omstreeks 2600&nbsp;v.C. begin uitbrei. Dit het toe bekend geword as Nagar en was die hoofstad van ’n streekskoninkryk wat die Khaburriviervallei beheer het. 

[thumb|240px|links|Die paleis van [Naram-Sin van Akkad, wat by Tell Brak ontdek is.]]
Nagar is omstreeks 2300&nbsp;v.C. vernietig en het onder die bewind van die Akkadiese Ryk beland. Daarna het dit ’n tyd van onafhanklikheid beleef as ’n Horitiese stadstaat, voordat dit weer aan die begin van die 2de millennium&nbsp;v.C. kleiner geword het. Teen die 19de eeu&nbsp;v.C. het dit weer vooruitgegaan en onder die bewind van verskillende streeksmagte beland. Omstreeks 1500&nbsp;v.C. was Tell Brak as Nawar ’n sentrum in Mitanni voordat dit omstreeks 1300&nbsp;v.C. deur Assirië verwoes is. Die stad het nooit weer sy voormalige belangrikheid herwin nie en ’n klein nedersetting gebly. Dit is die een of ander tyd verlate gelos en het tydens die vroeë Abbasidiese tydperk uit die rekords verdwyn.

Verskillende volke het die stad bewoon, onder andere Semiete en Horiete. Tell Brak was van sy vroegste tydperke af ’n godsdienssentrum; sy broemde Oogtempel was uniek in die Vrugbare Halfmaan en sy hoofgod, Belet-Nagar, is in die hele Khaburstreek aanbid. Die stad was dus ’n belangrike terrein vir pelgrimstogte. Sy kultuur is bepaal deur die verskillende beskawings wat dit bewoon het, maar dit was bekend vir sy steengravering, perdagtiges en glas.

Toe die stad onafhanklik was, is dit deur ’n plaaslike vergadering of ’n koning regeer. Dit was ’n handelsentrum danksy sy ligging tussen Anatolië, die Levant en Suid-Mesopotamië. Uitgrawings is in 1937 en 1938 gedoen deur sir Max Mallowan, die man van Agatha Christie, en tussen 1979 en 2011 gereeld deur verskillende spanne, totdat werk stopgesit is weens die Siriese Burgeroorlog.

## Verwysings
### Bronne
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Skakels
Klassieke Oudheid

[thumb|250px|Die [Parthenon stel die antieke Griekse kultuur voor en is een van die herkenbaarste simbole van die klassieke Oudheid.]] 

Die **klassieke Oudheid** is die tydperk van kulturele geskiedenis tussen die 8ste eeu&nbsp;v.C. en die 6de eeu&nbsp;n.C. wat in die gebied om die Middellandse See gesentreer was. Dit sluit die ineengeskakelde beskawings van antieke Griekeland en antieke Rome in wat bekend is as die "Grieks-Romeinse wêreld". Dit is die tydperk waarin beide die Griekse en Romeinse gemeenskap gefloreer en groot invloed oor ’n groot deel van Europa, Noord-Afrika en Wes-Asië uitgeoefen het.

Die begin daarvan word gewoonlik beskou as die vroegs aangetekende Griekse eposse van Homeros (8ste-7de eeu&nbsp;v.C.), en dit duur deur die opkoms van die Christendom (1ste eeu&nbsp;n.C.) en die val van die Wes-Romeinse Ryk (5de eeu&nbsp;n.C.). Dit eindig met die agteruitgang van die klassieke kultuur tydens die laat Oudheid (250-750), ’n tydperk wat oorvleuel met die vroeë Middeleeue (600-1000). Dit dek dus ’n groot omvang van geskiedenisse, gebiede, kulture en tydperke. 

Die kultuur van die antieke Grieke, saam met sommige invloede van die antieke Nabye Ooste, was die basis van Europese kuns, filosofie, gemeenskap en opvoeding, tot met die tyd van die Romeinse Ryk. Die Romeine het dié kultuur bewaar, nagemaak en oor Europa versprei totdat hulle self daarmee kon meeding, en die klassieke wêreld het Latyn sowel as Grieks begin praat.

Dié Grieks-Romeinse kultuurbasis was uiters invloedryk wat betref die taal, politiek, reg, opvoedingstelsels, filosofie, wetenskap, oorlogvoering, poësie, historiografie, etiek, retoriek, kuns en argitektuur van die moderne wêreld. Oorblywende fragmente van die klassieke kultuur het tot ’n herlewing gelei wat in die 14de eeu begin het en later bekend was as die Renaissance. Verskeie neoklassieke herlewings het in die 18de en 19de eeu plaasgevind.

## Verwysings
## Skakels
Arnot-kragstasie

**Arnot-kragstasie** in Mpumalanga, Suid-Afrika, is 'n steenkoolkragstasie wat deur Eskom bedryf word. Steenkool van die Arnot-steenkoolmyn voer die stasie direk.

## Geskiedenis 
Die bouwerk aan Arnot het in 1968 begin, hierdie opwekkingseenheid is in 1971 in gebruik geneem en die stasie was teen 1975 volledig in gebruik. Tussen 1992 en 1997 is drie van sy eenhede tydelik gesluit weens Eskom se oorskotproduksievermoë, maar dit is in Januarie 1997, November 1997 en Desember 1998 onderskeidelik weer aanlyn gebring.

## Kragopwekking 
Die kragopwekking is oorspronklik verskaf deur ses eenhede van 350 MW met 'n totale geïnstalleerde kapasiteit van 2&nbsp;100&nbsp;MW. Die turbine se maksimum deurlopende gradering is 35,60% 

Gradering van die eenhede word tans gegee as 1 x 370 MW; 1 x 390 MW; 2 x 396 MW; 2 x 400 MW vir 'n totaal van 2&nbsp;352&nbsp;MW geïnstalleerde kapasiteit en 2&nbsp;232&nbsp;MW nominale kapasiteit.

## Kragverspreiding 
Benewens toevoer aan die Suid-Afrikaanse kragnet, voer Arnot saam met die Camden-kragstasie ook die smelter van Mozal Aluminium in Mosambiek via 400 kV transmissielyne.

## Veiligheid 
Arnot het tweekeer NOSCAR-status van die Nasionale Beroepsveiligheidsvereniging (NOSA) ontvang.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Arnot-kragstasie  op Eskom se webwerf
Ooststellingwerf

**Ooststellingwerf** is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Friesland, met 'n bevolking van sowat 25&nbsp;000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 226&nbsp;km².

Ooststellingwerf lê in die suidooste van die provinsie en grens aan die provinsie Drenthe.

In hierdie munisipaliteit word Stellingwerfs gepraat, wat is 'n Nedersaksiese dialek.

## Plekke 
Appelscha, Donkerbroek, Elsloo, Fochteloo, Haule, Haulerwijk, Langedijke, Makkinga, Nijeberkoop, Oldeberkoop, Oosterwolde, Ravenswoud en Waskemeer.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Oldambt

**Oldambt** kan wees:

* Oldambt (munisipaliteit), 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Groningen
* Oldambt (streek), 'n streek in die Nederlandse provinsie Groningen
Birchenoughbrug

duimnael
Die **Birchenoughbrug**  oor die Saverivier is van groot ekonomiese belang vir Zimbabwe. Dit is een van die grootste enkelspanbrûe ter wêreld.

## Ligging
Hierdie indrukwekkende staalbrug kruis die Saverivier net noord van die samevloeiing met die Devurerivier op 493&nbsp;meter bo seespieël by die GPS-koördinate . Dit is 62 km noordwes van Chipinge, 134 km suid van Mutare en 181 km oos van Masvingo. Dit verbind Masvingo en Buhera met Mutare, Chimanimani en Chipinge in die ooste van die land.

## Brug
Dit is 329 m lank en 85 m bo die rivierbedding. In 1984 is die brug op koste van die Wêreldbank versterk en verbreed tot 10 m, maar in die jaar 2000 is daar na ernstige vloedskade 'n massabeperking van 25 ton op die brug geplaas en slegs een voertuig op 'n slag word oor die brug toegelaat.

## Geskiedenis
Die brug is ontwerp deur Ralph Freeman, die raadgewende ingenieurs was sir Douglas en Francis Fox van Londen en die bouers was Dorman Long en kie. Wêreldwyd is die brug geprys as ‘n hoogstaande ingenieursprestasie. Die projek is gefinansier deur die Beit Trust en is op 20 Desember 1935 deur die goewerneur van Suid-Rhodesië, sir Herbert Stanley, geopen en vernoem na sir Henry Birchenough (1853-1937) as erkenning vir sy bydrae tot die ontwikkeling van Suid-Rhodesië. Gedenkplate aan die brug erken sy bydrae. Hierdie brug het dit moontlik gemaak om in alle seisoene per pad van Kaapstad na die destydse Belgiese Kongo te ry. Boonop het dit die roete met sowat 1&nbsp;000&nbsp;km verkort.

## Vergelyking
* Hierdie brug was ten tyde van sy ingebruikname naas die Sydneyhawebrug (503 m) in Australië en die Bayonne-brug (510 m) in New York die langste enkelspanbrug in die wêreld.
* Ralph Freeman was ook die ontwerper van die Sydneyhawebrug en die Beitbrug oor die Limpoporivier.
* Dorman Long het ook die Sydney-brug ontwerp.
* Die Birchenoughbrug het in 1962 as model gedien vir die Ayub-brug van 246 m in Pakistan. Dit is ook deur Dorman Long gebou.

## Trivia
Die dorpie by die brug staan bekend as Birchenough Bridge.

## Bibliografie
* https://wondersofworldengineering.com/birchenough.html
* https://zimfieldguide.com/manicaland/birchenough-bridge
Hendrina-kragstasie

**Hendrina-kragstasie** in Mpumalanga is een van Suid-Afrika se oudste werkende kragstasies.

## Geskiedenis 
Hendrina-kragstasie is tussen Junie 1970 en Desember 1976 in werking gestel. Tussen 1995 en 1997 is die helfte van Hendrina se tien eenhede opgeknap en die ander helfte tussen 1999 en 2001.

## Kragopwekking 
Die steenkoolverbrandingstasie behels tien AEG Kanis 200&nbsp;MW eenhede met 'n totale geïnstalleerde kapasiteit op 2&nbsp;000&nbsp;MW. Ontwerpdoeltreffendheid by maksimum turbinegradering is 34,20%. Hendrina, wat die enigste 10-eenheid kragopwekkingstasie in Suid-Afrika is, beskik oor die grootste AEG Kanis-turbine-installasie ter wêreld.

## Verwysings
Ted Kaczynski

**Theodore John Kaczynski** (/ kəˈzɪnski / kə-ZIN-skee, 22 Mei 1942-10 Junie 2023), ook bekend as die **Unabomber**, was 'n Amerikaanse binnelandse terroris, anargis en voormalige professor in wiskunde. Hy was 'n wiskundige genie, maar het sy akademiese loopbaan in 1969 laat vaar om 'n lewe sonder tegnologie in die wildernis te volg. Tussen 1978 en 1995 het hy drie mense vermoor en 23 ander beseer deur landwyd briefbomaanvalle te loods teen mense wat hy glo moderne tegnologie en die vernietiging van die omgewing bevorder. Hy het 'n sosiale kritiek uitgespreek teen industrialisering en 'n natuurgerigte vorm van anargisme voorgestaan.

In 1971 verhuis Kaczynski na 'n afgeleë hut sonder elektrisiteit of lopende water naby Lincoln, Montana, waar hy as 'n kluisenaar gewoon het terwyl hy oorlewingsvaardighede geleer het om selfonderhoudend te word. Hy was getuie van die vernietiging van die wildernis rondom sy hut en het tot die gevolgtrekking gekom dat die lewe in die natuur onmoontlik word, en besluit om die industrialisering en die vernietiging daarvan te beveg. Hy het terrorisme gebruik om hierdie industrialisering te beveg, en hy het sy bomaanvalle in 1978 begin. In 1995 stuur hy 'n brief aan *The New York Times* en beloof om 'te stop met terrorisme' as die *Times* of *The Washington Post* sy essay *Industrial Society and Its Future* sou publiseer. In die publikasie het hy aangevoer dat sy bomaanvalle ekstreem was, maar nodig was om aandag te vestig op die erosie van menslike vryheid en waardigheid deur moderne tegnologieë wat die massa-organisasie vereis. 

Kaczynski was tot op daardie stadium die onderwerp van die langste en duurste ondersoek in die geskiedenis van die Federal Bureau of Investigation. Die FBI het die saak-identifiseerder *UNABOM* (*University and Airline Bomber*) gebruik om na sy saak te verwys voordat sy identiteit bekend was, wat daartoe gelei het dat die media hom die "Unabomber" noem. Die FBI en die prokureur-generaal, Janet Reno, steun  die publikasie van *Industrial Society and Its Future*, wat in September 1995 in *The Washington Post* verskyn. By die lees van die essay het Kaczynski se broer David die prosastyl herken en sy vermoedens aan die FBI gerapporteer. Na sy inhegtenisneming in 1996, het Kaczynski - toe hy beweer dat hy by sy verstand was - probeer om sy prokureurs wat deur die hof aangestel is, af te dank, omdat hulle wou hê dat hy kranksinnigheid moes pleit om die doodstraf te vermy. In 1998 is 'n pleitooreenkoms bereik waarin hy skuld beken op alle aanklagte en is hy tot lewenslange tronkstraf gevonnis sonder die moontlikheid van parool.

## Verwysings
Grootvlei-kragstasie

**Grootvlei-kragstasie** is een van Eskom se steenkoolkragsentrales, geleë te Grootvlei, Mpumalanga, Suid-Afrika.

## Geskiedenis 
Die eerste van Grootvlei se ses eenhede is in 1969 in gebruik geneem. In 1989 is drie eenhede tydelik gestaak en in 1990 het die ander drie gevolg. Weens die kragkrisis wat in Suid-Afrika ondervind is, het Eskom besluit om die stasie weer in diens te stel. Teen 2008 was drie van Grootvlei se eenhede weer aanlyn, wat 585 MW aan die nasionale netwerk voorsien het. 

Grootvlei se eenhede 5 en 6 was die eerste toetsfasiliteite vir droëverkoeling in Suid-Afrika. Eenheid 6 het 'n indirekte droëverkoelingstelsel.

## Kragopwekking 
Die stasie bestaan uit ses 200 MW-eenhede vir 'n totale geïnstalleerde kapasiteit van . Ontwerpdoeltreffendheid by nominale maksimum deurlopende turbinegradering is 32,90%

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Grootvlei Kragstasie  op die Eskom-webwerf.
Weststellingwerf

**Weststellingwerf** is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Friesland, met 'n bevolking van sowat 26&nbsp;000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 228&nbsp;km².

Weststellingwerf lê in die suide van die provinsie en grens aan die provinsies Drenthe en Overijssel.

In hierdie munisipaliteit word Stellingwerfs gepraat, wat is 'n Nedersaksiese dialek.

## Plekke 
Blesdijke, Boijl, De Blesse, De Hoeve, Langelille, Munnekeburen, Nijeholtpade, Nijeholtwolde, Nijelamer, Nijetrijne, Noordwolde, Oldeholtpade, Oldeholtwolde, Oldelamer, Oldetrijne, Oosterstreek, Peperga, Scherpenzeel, Slijkenburg, Sonnega, Spanga, Steggerda, Ter Idzard, Vinkega, Wolvega en Zandhuizen.

## Naburige munisipaliteite 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Matla-kragstasie

**Matla-kragstasie** in Mpumalanga, Suid-Afrika, is 'n steenkoolkragstasie wat deur Eskom bedryf word en wat die produksie van die Matla-steenkoolmyn verbruik.

## Geskiedenis 
Konstruksie aan die stasie het in 1974 begin, en die laaste eenheid is in Julie 1983 in gebruik geneem. In 1981 is die suidelikste rookskoorsteen van 276 meter (906 voet) in hoogte gesloop nadat dit gedeeltelik in duie gestort het tydens konstruksie, en 4 werkers dood is. Dit het vir 24 jaar die wêreldrekord gehou vir die hoogste vrystaande struktuur wat eksplosief gesloop is tot die sloping van die 300 m (980 vt) skoorsteen van die Westerholt-kragstasie.

## Eksterne skakels 
* Matla-kragstasie  op die Eskom-webwerf.

## Verwysings