Moord op Babita Deokaran

**Babita Deokaran** was 'n Suid-Afrikaanse fluitjieblaser wat vermoor is omdat sy korrupsie by die Gautengse Departement van Gesondheid aangemeld het. Sy het daar as finansiële rekeningkundige beampte gewerk en was waarnemende hoofdirekteur.

## Die moord 
Deokaran is omstreeks 08:00 SAST op 23 Augustus 2021 doodgeskiet terwyl sy op pad huis toe was nadat sy haar dogter by die skool afgelaai het. 'n Onbekende voertuig het langs haar voertuig ingetrek en verskeie skote is afgevuur nadat sy voor haar huis in Johannesburg-Suid, Gautengprovinsie, Suid-Afrika, geparkeer het, wat tot haar dood gelei het. Die saak het aansienlike kontroversie in Suid-Afrika veroorsaak gegewe Deokaran se status as 'n teenkorrupsie-fluitjieblaser en die gebrek aan beskerming wat die staat aan haar gebied het. Ten tye van haar dood was Deokaran die waarnemende hoof- finansiële beampte by die Gautengse Provinsiale Regeringsdepartement van Gesondheid.

Daar is in die media berig dat haar dood gekoppel was aan 'n korrupte COVID-19 PBT-verkrygingskandaal ter waarde van R332 miljoen (gelykstaande aan VS$20 miljoen) binne die Gauteng Provinsiale Departement van Gesondheid. 'n Beampte van die Suid-Afrikaanse Spesiale Ondersoekeenheid het bevestig dat Deokaran 'n sleutelgetuie in die ondersoek was om 'n sindikaat-groepering te ontbloot wat voordeel uit staatskorrupsie sou trek. Deokaran was vir meer as 'n jaar voor haar dood op spesiale verlof terwyl die ondersoek aan die gang was. 'n Passasier in Deokaran se voertuig ten tyde van die moord het ook belangrike getuienis gelewer wat tot die inhegtenisnemings bygedra het. Die *Sunday Times* het berig dat Deokaran vir meer as 'n maand voor haar dood deur haar vermeende sluipmoordenaars agtervolg en dopgehou is. Die *Sunday Times-*berig het ook verklaar dat CCTV-kameras in die gebied net voor die sluipmoord op geheimsinnige wyse gedeaktiveer is, terwyl gesofistikeerde toesigsagteware moontlik gebruik is om Deokaran se selfoon te moniteer en haar bewegings te onthul.

Die media het berig dat die ses verdagtes gehuurde sluipmoordenaars was, *News24* het berig dat die volgende verdagtes, Nhlanganiso Ndlovu, Siphakanyisa Dladla, Zitha Radebe, Simphiwe Mazibuko, Sanele Mbele, Phakamani Radebe, drie dae na die aanval in hegtenis geneem is; hulle het ook berig dat meer arrestasies waarskynlik in die toekoms sal plaasvind. As gevolg van watervoorsieningsprobleme wat die Johannesburgse landdroshof raak, is die borgtogverhoor uitgestel tot 30 November 2021.

Ná die moord op Deokaran is die uitvoerende hoof van die Tembisa-hospitaal en die hoof- finansiële beampte van die Provinsiale Departement van Gesondheid geskors.

Phakamani Radebe het beweer dat voormalige minister van gesondheid, Zweli Mkhize, hulle elk R400&nbsp;000 vir die moord betaal het, maar het later die verklaring teruggetrek. Nuwe bewyse mag die meesterbrein agter Babita se moord openbaar.

## Mediadekking 
Deokaran se moord het aansienlike aandag in die media ontvang. Die *Daily Maverick* het 'n hoofartikel gepubliseer waarin dit bevraagteken word waarom openbare amptenare ruim beskermingsbesonderhede ontvang het, terwyl getuies wat ernstige dade van korrupsie aanmeld, soos Deokaran, geen beskerming ontvang het nie, wat vrae laat ontstaan oor die Suid-Afrikaanse regering se verbintenis tot die bekamping van korrupsie in Suid-Afrika. Ná die sluipmoord het die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa verklaar dat meer staatsbeskerming aan fluitjieblasers in die stryd teen korrupsie gebied moet word.

'n Ondersoek deur *News24* het tot die gevolgtrekking gekom dat die tesourier-generaal van die African National Congress (ANC) in Ekurhuleni, Sello Sekhokho, 'n aantal ondernemings bedryf het wat na bewering by korrupte transaksies met die Gautengse Departement van Gesondheid betrokke was. *News24* het berig dat Deokaran kort voor haar sluipmoord kommer uitgespreek het oor die aard van hierdie transaksies. Sekhokho het die bewerings van *News24* ontken.

## Veroordelings 
Die ses mans wat by die sluipmoord betrokke was, is in die Johannesburgse Hooggeregshof tot 'n gesamentlike 95 jaar gevangenisstraf gevonnis op die vooraand van die tweede herdenking van die sluipmoord. Hadebe en Mbhele is tot 22 jaar gevangenisstraf gevonnis op aanklagte van moord. Radebe en Mazibuko is tot 15 jaar vir moord gevonnis. Dladla is tot 8 jaar vir moord en 7 jaar gevangenisstraf gevonnis op aanklagte van die besit van 'n vuurwapen en ammunisie (15 jaar in totaal). Ndlovu is tot 6 jaar gevangenisstraf vir moord gevonnis.

## Verdere verwikkelinge (2024-2025) 
Die Spesiale Ondersoekeenheid (SIU) sê dat hulle in die finale stadium van hul ondersoek na die moord en verwante verkrygingsindikate is. In Julie 2025 het SIU-hoof advokaat Andy Mothibi aan die openbare uitsaaier gesê dat ondersoekbeamptes "die ondersoek finaliseer" en die laaste bewysstukke saamstel.

Die SIU en ander beriggewing sê die Deokaran-ondersoek het verskeie sindikate ontmasker wat by die plundering van tenderfondse by Tembisa en ander fasiliteite betrokke was; die SIU het sake verwys vir verdere optrede en dissiplinêre stappe in die gesondheidsdepartement.

Alhoewel die ses snellertrekkers skuldig bevind is, beklemtoon ondersoekbeamptes en die familie dat die mense wat die moord georganiseer/gekontrakteer het, nog nie aan die pen gebring is nie; die familie hou aan om druk uit te oefen vir arrestasies. Politieke partye en die burgerlike samelewing hernu in die openbaar die oproepe dat wetstoepassing die organiseerders moet vind. Daar was bewerings oor hoe die moord uitgevoer is en vrae oor voorafgaande hantering van ondersoeke. *News24* beweer dat die Valke eens 'n snellerman in aanhouding gehad het en hom vrygelaat het, wat hernude ondersoek na polisieprosesse tot gevolg gehad het. Die beriggewing is deel van 'n voortdurende ondersoek na korrupsie en die saak.

Die regering en die voormalige Minister van Gesondheid, Joe Phaahla, het die skulderkennings en vonnisoplegging in die openbaar verwelkom toe dit plaasgevind het en het gewys op voortgesette werk om ondersoeke af te handel en fluitieblasers te beskerm; die SIU het gesê dat dit verdere polisie-/NVG-aksie ondersteun om die meesterbreine op te spoor.

## Verwysings