open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Magneet

regs|duimnael|'n hoefmagneet
regs|duimnael|'n staafmagneet
'n **Magneet** is 'n materiaal of voorwerp wat 'n magneetveld produseer. Hierdie magneetveld is onsigbaar, maar is verantwoordelik vir die mees opvallende eienskappe van 'n magneet: 'n krag wat op ander ferromagnetiese materiale, soos yster, trek en ander magnete aantrek of afstoot.

## Permanente magnete
'n **Permanente magneet** is 'n voorwerp gemaak van 'n materiaal wat gemagnetiseer word en sy eie volgehoue magnetiese veld skep. 'n Alledaagse voorbeeld is 'n yskasmagneet wat gebruik word om notas op 'n yskasdeur te hou. Materiaal wat gemagnetiseer kan word, wat ook 'n sterk aantrekking tot 'n magneet het, is ferromagneties van aard. Dit sluit die elemente yster, nikkel en kobalt in, asook sommige legerings van seldsame aardelemente, en sommige natuurlike minerale soos 'n Magnetiet. Alhoewel ferromagnetiese materiale die enigste materiale met 'n sterk genoeg aantrekking tot 'n magneet is om algemeen as magneties beskou te word, het alle ander stowwe 'n swak aantrekking op 'n magnetiese veld, by wyse van een van die verskeie ander tipes magnetisme.

## Elektromagnete
'n Ander manier om magnetiese velde op te wek is die elektromagneet wat 'n draadspoel is waardeur elektrisiteit loop. Die stroomdrade is dikwels van koper vervaardig om die weerstand te beperk en die spole vrom 'n induktor. Bewegende ladings skep magnetiese velde. Wanneer 'n elektriese stroom deur die spoele in 'n elektromagneet vloei, gedra die spoele soos 'n magneet. Wanneer die elektrisiteit ophou vloei, dien die spoele nie meer soos 'n magneet nie. Elektromagnete word in baie elektroniese toestelle gebruik wanneer magnetiese kragte slegs vir kort tydperke benodig word.

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*  http://www.mieliestronk.com/mmm_magnetisme.html
*  http://www.mstworkbooks.co.za/tegnologie/gr7/gr7-tegnologie-12-afr.html
*  Hoe magnete gemaak word  (video)
*  'n Kort geskiedenis van elektrisiteit en magnetisme
Ta Prohm

**Ta Prohm** (Khmer: ប្រាសាទតាព្រហ្ម *prasat taprohm*) is die moderne naam van ’n tempel in Angkor, Kambodja, wat in die laat 12de en vroeë 13de eeu in die Bayon-styl gebou is en oorspronklik **Rajavihara** (Khmer: រាជវិហារ) geheet het. Dit is sowat 1&nbsp;km oos van Angkor Thom geleë en is deur die Khmer-ryk se koning Jayavarman VII laat bou as ’n Boeddhistiese klooster en universiteit. 

Unesco het Ta Prohm in 1992 as ’n wêrelderfenisgebied gelys. Anders as die meeste tempels van Angkor is Ta Prohm in feitlik dieselfde toestand as toe dit ontdek is: Die fotogeniese en atmosferiese kombinasie van bome wat uit die ruïnes groei en die woudomgewing maak dit een van Angkor se gewildste tempels onder toeriste. Die bewaring en restorasie is ’n gesamentlike projek van die Argeologiese Opname van Indië en die Gesag vir die Bewaring en Bestuur van Angkor en die Streek Siem Reap.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Fraksionering

**Fraksionering** is 'n skeidingstegniek waarby 'n fase-oorgang gebruik word om 'n monster in twee of meer kleiner *fraksies* te verdeel. Die skeiding wat plaasvind is gewoonlik nie volledig nie en word dikwels herhaal om groter suiwerheid te bereik.

## Fraksionele distillasie 
Daar is verskeie vorme van fraksionering. 'n Goeie voorbeeld is fraksionele distillasie, waarby twee vloeistowwe wat albei vlugtigheid besit *gedeeltelik* geskei word in 'n gedistilleerde fraksie wat verryk is in die vlugtigste komponent en 'n fraksie wat agterbly en verryk is in die minder vlugtige een.  By distillasie is die fase-oorgang wat gebruik word *verdamping* en *kondensasie*, dié oorgangs wat 'n vloeistof in 'n damp omsit en omgekeerd.

## Verwysings
Manana

**Manana** kan verwys na:

## Mense 
* Duduzile Manana, Suid-Afrikaanse politikus
* Mduduzi Manana, Suid-Afrikaanse politikus
* Sibongile Manana, Suid-Afrikaanse politikus

## Nedersettings 
* Manana, 'n distrik in Lichtenburg
Sojoez

**Sojoez** of **sojoes** (Cyrillies: "союз") is Russies vir "unie" en kan verwys na:

* Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke, ook bekend as die Sowjetunie, 'n voormalige staat in Noord-Eurasië
* Sojoes-program, 'n Sowjetse ruimteprogram
** Sojoes 1, 'n ruimtetuig in die Sojoes-program
** Sojoes 23, 'n ruimtetuig in die Sojoes-program
Matière de Bretagne

**Matière de Bretagne** ("die Bretonse literêre stof"), in die Engelse taalgebied ook **Matter of Britain** of **Arthurian romance** genoem, is die versamelnaam vir 'n Middeleeuse siklus van verhale met betrekking tot die Keltiese geskiedenis van Brittanje en Bretagne wat tussen die 12de en 14de eeu ontstaan het - in teenstelling met die twee ander hooftemas van Middeleeuse literatuur, die Karolingiese siklus van die *Matière de France* (10de tot 13de eeu) en romans wat deur die antieke mitologie geïnspireer is, die *Matière de Rome* (12de eeu). 

Sentraal in die Bretonse stof staan die verhale rondom die legendariese koning Artus, naas ander legendes van die Britse Eilande soos Brutus van Brittanje, Coel, Koning Lear en Gogmagog. Die legendes is gedurende die Middeleeue gekodifiseer, onder meer in die *Historia regum Britanniae* ("Geskiedenis van die konings van Brittanje") wat deur die Walliese geestelike Geoffrey van Monmouth saamgestel is.
Japan Nasionale Roete 265

[duimnael|regs|Die roete op [Kioesjoe-eiland]]
Japan Nasionale Roete 265 is 'n nasionale snelweg in Japan.

## Verwysings
Vryheid van panorama

duimnael|Lande se status wat vryheid van panorama betref.
Die **vryheid van panorama** is 'n begrip uit die outeursreg wat slegs in sommige lande erken word.

Op kunswerke soos skilderye, argitektuur, beelde ensomeer berus gewoonlik outeursregte wat die skepper daarvan beskerm teen plagiaat. Talle van hierdie kunswerke is egter in publieke plekke uitgestal, soos monumente, geboue ensomeer. In talle lande word hulle as deel van die *panorama* gesien, wat beteken dat mense vryelik daarvan foto's mag neem en publiseer. Die juridiese status wissel egter baie van land tot land. In Suid-Afrika en Namibië bestaan hierdie regte nie. In België is dit in 2015 gewysig, sodat afbeeldings van die bekende atomium nie meer op Wikimedia Commons uitgewis word nie en nou gewys kan word.
Amahwaqa

**Amahwaqa** is 'n nedersetting in Vulamehlo Plaaslike Munisipaliteit onder die Ugu-distrik van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Kalium-42

**Kalium-42** (chemiese notasie **K**) is 'n radio-aktiewe isotoop van kalium. Dit ondergaan betaverval.

## Neutronaktivering 
Hierdie isotoop word deur neutronvangs uit K gevorm. (K(n,γ)K) Dit is taamlik radioaktief en ondergaan betaverval na Ca wat elektrone met 'n energie van 3,55 en 1,99 MeV vrystel, gevolg deur vrystelling van 'n gammafoton van 1,53 MeV. Hierdie vrystelling kan gebruik word vir die bepaling van kalium in gesteentes met 'n konsentrasie van dpm's.  

## Verwysings
Nespresso

**Nestlé Nespresso S.A.** is 'n dogteronderneming van Nestle S.A., die wêreld se grootste voedselvervaardiger, wat in Lausanne, Switserland gesetel is. Dit bemark onder sy handelsmerk **Nespresso** klein porsies gemaalde espresso en koffie in aluminiumfoelie-kapsules, sowel as die koffiemasjiene en toebehore wat vir die outomatiese bereiding van koffie en espresso met Nespresso-kapsules benodig word. 

Nespresso-koffiemasjiene word onder lisensie van Nespresso onder meer deur ''De'Longhi* (Treviso, Italië) en *Krups* (Solingen, Duitsland) vervaardig. Die Australiese vervaardiger *Breville'' (Alexandria, Sydney) het 'n premiumreeks espresso- en koffiemasjiene met melkskuimer vir Nespresso ontwikkel.

Koffie, wat onder die Nespresso-handelsmerk in kapsules verkoop word, word uitsluitlik in drie roosterye vervaardig in Switserland – geleë in Avenches, Orbe (albei in die kanton Vaud/Waadt) en Romont (kanton Fribourg/Freiburg). Nespresso het meer as 2&nbsp;000 werknemers in Switserland in diens.

Nadat Nestlé Nespresso S.A. se oorspronklike patent op sy koffie- en espressokapsules in 2011 verval het, het ook ander aanbieders van kapsules vir gebruik in Nespresso-koffiemasjiene tot die mark toegetree, ook Suid-Afrikaanse ondernemings.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* ''The Guardian, 14 Julie 2020: How Nespresso's coffee revolution got ground down''
Bayon

Die **Bayon** (Khmer: ប្រាសាទបាយ័ន, *Prasat Bayon*) is ’n bekende, ryklik versierde tempel uit die Khmer-ryk in Angkor, Kambodja. Dit is in die laat 12de of vroeë 13de eeu gebou as die amptelike staatstempel van die Mahayana-Bhoeddistiese koning Jayavarman VII. Dit staan in die middel van Jayavarman se hoofstad, Angkor Thom. Ná Jayavarman se dood is dit deur latere Hindoe- en Theravada-Boeddhistiese konings verander en aangepas volgens hul eie godsdiensvoorkeure.

Die Bayon se kenmerkendste eienskap is die talle kalm, glimlaggende gesigte teen die baie torings op die boonste terras. Die tempel het ook twee indrukwekkende stelle basreliëfs wat ’n ongewone kombinasie van mitologie, geskiedenis en alledaagse tonele uitbeeld. Die huidige hoofbewaringsliggaam van die tempel, die Japannese Regeringspan vir die Beskerming van Angkor (die JSA) het die tempel beskryf as die "treffendste voorbeeld van die barokstyl" van die Khmer-argitektuur, in teenstelling met die klassieke styl van Angkor Wat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Jayavarman VII

**Jayavarman VII** (1181–1218) word as die grootste koning van die Khmer-ryk rondom Angkor beskou.

Hy stam uit die Mahidharapura-dinastie uit die noordelike Dangrek-gebergte en kom op die troon ná 'n tydperk van dertig jaar se verwarring en oorloë. Daar is meer as 60 inskripsies van hom. Die meeste daarvan is nogtans 'n enkele sin met name van gode of belangrike persone wat dood is. Van die langer tekste is egter in Sanskrit pleks Khmer en van die koning self. Dit is opmerklik omdat in die drie eeue voor hom die neiging gewees het om Sanskrit met Khmer te vervang.

Jayavarman het ná oorwinnings wat hy oor die invallers van Champa behaal het op die troon gekom. Hy het dalk self in die Champa-hoofstad Vijaya gewoon toe die invalle begin het.

Onder hom het, moontlik onder Champa se invloed, die religie in 'n soort Mahayana-Boeddhisme verander.

As koning het hy die grootste bouer van Angkor geword. Daar is groot tempels en kloosters van hom soos Banteay Kdei, Ta Prohm, Preah Khan en Bayon.

Hy het ook hoofpaaie van honderde kilometers aangelê met gashuise elke 15&nbsp;km langs die pad na Angkor. Die paaie het van Angkor na die ooste oor die Dangrek-gebergte na Phimai en na die weste na Sisophon gelei.

Jayavarman het geprobeer om Champa te onderwerp. Hy het dit in 1190 aangeval en in die tydperk 1203-1220(?) het hy die hele Champa beset. Daarna het die Khmer egter teruggetrek en 'n Cham-prins wat aan Jayavarman se hof opgegroei het, het daar koning geword.

## Verwysings
Preah Ko

**Preah Ko** (Khmer: ប្រាសាទព្រះគោ, "Die Heilige Bul") was die eerste tempel wat in die antieke stad Hariharalaya (in die gebied wat nou Roluos heet) gebou is, sowat 15&nbsp;km suidoos van die hoofgroep tempels in Angkor, Kambodja. Die tempel is in 879 deur koning Indravarman I van die Khmer-ryk laat bou om sy familie te vereer, waardeur hulle met die Hindoe-god Shiva verbind is.

## Die terrein 
Preah Ko bestaan uit ses steentorings wat in twee rye van drie elk gerangskik is. Die torings staan op platforms van sandsteen. Hulle kyk oos, en die een middel voor is die hoogste. Die terrein is gewy aan drie vergoddelikte voorvaders van Indravarman en hul vroue. Die toring middel voor is opgedra aan Jayavarman II, stigter van die Khmer-ryk. Die sentrale torings het almal beelde van Shiva op.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Schengen-ooreenkoms

duimnael|Schengen-lidlande volgens datum
duimnael|

Die **Schengen-ooreenkoms** is 'n ooreenkoms wat in 1985 in 'n klein Luxemburgse dorpie Schengen onderteken is en die geleidelike afskaffing van die grensbeheer tussen sommige lidlande van die Europese Unie beoog het. In 1990 is 'n Konvensie onderteken wat dit geïmplementeer het en in 1995 is die grensbeheer tussen sewe lidlande opgehef.

Dit het begin as 'n intergoewermentele ooreenkoms tussen dié lidlande (los van die EU) maar dit het later deel van die EU-wetgewing geword. Vandag beslaan Schengen al die lidstate van die EU behalwe vir Bulgarye, Siprus, Roemenië en Ierland, maar Ysland, Noorweë, Switserland en Liechtenstein wat nie deel van die EU uitmaak nie, het nogtans by die Schengen-akkoord aangesluit.

Gibraltar sou ook deel van die Schengensone word maar in 2023 word nog aan 'n nuwe ooreenkoms tussen die VK, die EU en Spanje gewerk om tot 'n definitiewe status te kom. Kroasië het in 2023 toegetree. Roemenië en Bulgarye het in 2023 opnuut gevra om aan te sluit, maar Oostenryk het sy veto gebruik. Nederland het ook Bulgarye geblokkeer maar sy besware teen Roemenië teruggetrek. Later het die Europese Parlement beide lande opgeroep om hulle besware te verskaf. Op 1 Januarie 2025 het beide Bulgarye en Roemenië lidlande van die Schengen-ooreenkoms geword.

## Verwysings
Schengen (Luxemburg)

|- id="20"
| style="background: white;" id="21" colspan="2" align="center" |233x233pxSchengen in die kanton Remich
|- id="23"
| style="background: #e3e3e3;" id="24" colspan="2" align="center" |**Ligging**
|- id="26"
| style="font-weight:bold;" id="27" |Kanton
| id="30" |Remich
|- id="33"
| style="font-weight:bold;" id="34" |Koördinate
| id="37" |[49°28'12"NB, 6°21'36"OL](https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=nl&params=49_28_12_N_6_21_36_E_type:city_scale:25000&pagename=Schengen_(Luxemburg))https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=nl&params=49_28_12_N_6_21_36_E_type:city_scale:25000&pagename=Schengen_(Luxemburg)
|- id="39"
| style="background: #e3e3e3;" id="40" colspan="2" align="center" |**Algemeen**
|- id="42"
| style="font-weight:bold;" id="43" |Oppervlakte
| id="46" |31,42 km²
|- id="48"
| style="font-weight:bold;" id="49" |Inwoners (2008)
| id="51" |3962 (126,1 inw./km²)
|- id="53"
| id="54" colspan="2" align="center" |bron: Luxemburg se Lessenaar vir die Statistiek
|- id="56"
| style="background: #e3e3e3;" id="57" colspan="2" align="center" |'''Foto's**
|- id="59"
| style="padding:0;" id="60" colspan="2" align="center" |266x266px
|- id="62"
| style="font-size:85%" id="63" colspan="2" align="center" |Die Moeselbrug naby Schengen
|- id="65"
| style="background: #e3e3e3;" id="66" colspan="2" align="center" |
|}

**Schengen''' is 'n munisipaliteit in die Luxemburgse kanton Remich, aan die oewer van die Moesel naby die drielandepunt tussen Duitsland, Frankryk en Luxemburg.

Die dorp het 'n totale oppervlakte van 31,42&nbsp;km2 en op 1 Januarie 2007 het dit 3.962 inwoners gehad, waarvan so 'n 425 in die dorp Schengen self woon.

Schengen het veral bekend geword danksy die Schengen-ooreenkoms wat op 14 Junie 1985 op die skip *Princesse Marie-Astrid* in dié dorp geteken is.

## Dorpe in die munisipaliteit 
* Bech-Kleinmacher
* Burmerange
* Elvange
* Emerange
* Remerschen
* Schengen
* Schwebsange
* Wellenstein
* Wintrange

## Fotogalery 

SCHENGEN PROMENADE, LU.jpg|Promenade aan die Moesel
Schengen city limit sign.JPG|Grens van die dorp
Route vers Elvange - panoramio.jpg|Pad na Elvange
20110709Schengen04.jpg|Sluis in die Moesel naby Schengen
Kirche Schengen 01.jpg|Die St. Sauveur van Schengen
Bechel, Bech-Maacher-102.jpg|Straatjie

## Ontwikkeling van die bevolking 
## Verwysings 
## Eksterne skakels
Intergoewermentalisme

duimnael|Logo van die EDU, 'n intergoewermentele organisasie op die gebied van onderwys en ontwikkeling
**Intergoewermentisme** is 'n beginsel in die internasionale politiek waarvolgens state besluit om in 'n organisasie as soewereine state saam te werk, sonder om van hulle soewereiniteit  aan die organisasie oor te dra nie. 

Die meeste internasionale organisasies in die wêreld is intergoewermenteel. Die Europese Unie verenig nogtans intergoewermentele elemente met supranasionale elemente.

Een van die verskille tussen die twee filosofieë is dat in 'n intergoewermentele organisasie eenstemmigheid nodig is om besluite te neem.

## Verwysings
Formule E

duimnael|260px|Formula E next generation
**Formule E**, amptelik die ABB FIA Formule E-kampioenskap, is 'n klas motorsport wat slegs elektriese motors gebruik. Die kampioenskap is in 2011 bedink, en die eerste wedren van die reeks het in September 2014 in Beijing plaasgevind.

Die reeks staan onder die FIA se toesig en is tans in sy vierde seisoen. Alejandro Agag is die stigter en huidige uitvoerende hoof van Formule E.

## Verwysings
Volkskapitalisme

**Volkskapitalisme** of **Afrikaner-kapitalisme** verwys na die projeksie van Afrikanernasionalisme op die ekonomie van Suid-Afrika. Dit is 'n verskynsel wat in die 1940's tydens die sogenaamde Ekonomiese Beweging ontstaan het. Dit het gepoog om ná die nederlaag van die Tweede Vryheidsoorlog die ekonomiese lot van Afrikaners bo dié van die Anglo-Afrikane en die swart bevolking van Suid-Afrika te bevorder.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Afrikaners
* Afrikanernasionalisme
* Kapitalisme
Baphuon

Die **Baphuon** (Khmer: ប្រាសាទបាពួន) is ’n tempel uit die Khmer-ryk in Angkor, Kambodja. Dit is in Angkor Thom, noordwes van die Bayon, geleë. Die tempel is in die middel 11de eeu gebou en is ’n tempelberg met drie vlakke wat as ’n staatstempel vir koning Udayadityavarman II gebou is. Dit is aan die Hindoegod Shiva gewy. 

## Beskrywing 
duimnael|280px|links|’n Illustrasie van hoe die tempel in die 11de eeu kon gelyk het, deur Lucien Fournereau (1889).

Die tempel is die argetipe van die Baphuon-styl, met ingewikkelde sneewerk wat elke beskikbare oppervlak bedek. Dit lê aan die koninklike paleis, is 120&nbsp;x&nbsp;100&nbsp;m by sy basis en is sonder sy toring 34&nbsp;m hoog (moontlik omtrent 50&nbsp;m saam met die toring).  

In die laat 15de eeu is Baphuon in ’n Boeddhistetempel verander. ’n Standbeeld van 9&nbsp;m hoog en 70&nbsp;m lank van Boeddha is op die tweede vlak aan die westekant gebou – dit het moontlik vereis dat die toring van 8&nbsp;m afgebreek moes word, en dit verduidelik die afwesigheid van die toring. Die tempel is gebou op grond wat met sand opgevul is en weens die enorme grootte daarvan was die terrein deur sy hele geskiedenis onstabiel. Groot dele het waarskynlik reeds inmekaargestort teen die tyd dat die Boeddha bygevoeg is.

Teen die 20ste eeu was ’n groot deel van die tempel ruïnes en ’n enorme restourasiepoging is aangewend. ’n Projek om die tempel uitmekaar te haal en die kern te versterk, is laat vaar toe ’n burgeroorlog in 1970 uitbreek. Sowat 300&nbsp;000 versigtig genommerde en geëtiketteerde blokke was om die tempel versprei, maar die planne wat die stukke geïdentifiseer het, het verlore gegaan in die daaropvolgende dekade van konflik en die Khmer Rouge. 

’n Tweede restourasieprojek is in 1996 begin onder toesig van die argitek Pascal Royère van die École française d'Extrême-Orient. Dit het die span 16 jaar geneem om die "grootste 3D-legkaart in die wêreld" te voltooi. In April 2011, ná 51 jaar se werk, is die tempel amptelik heropen. Dit is op 3 Julie dié jaar ingewy.

## Galery 

Beeld:Baphuon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 13.jpg|
Beeld:Baphuon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 16.jpg|
Beeld:Baphuon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 14.jpg|
Beeld:Le Baphuon (Angkor) (6832283873).jpg|
Beeld:Baphuon, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 28.jpg|
Beeld:02 Angkor Thom.jpg|
Beeld:Baphuon2012.jpg|
Beeld:La chaussée surélevée daccès au Baphuon (Angkor) (6875750401).jpg|

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* BBC, ''Cambodia completes Angkor temple renovation 'puzzle'*. 3 Julie 2011.
*BBC World News &mdash; Angkor Temple Reopens to Public
*Angkor-Guide.com &mdash; Baphuon by die "Monuments of the Angkor Group"
*Cambodiaonline.net &mdash; "Picking up the Pieces" uit *The Cambodia Daily''
* Baphuon-fotogalery
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Preah Khan

**Preah Khan** (Khmer: ប្រាសាទព្រះខ័ន; "Koninklike Swaard") is ’n tempel uit die Khmer-ryk in Angkor, Kambodja. Dit is in die 12de eeu gebou vir koning Jayavarman VII ter ere van sy pa. Dit is noordoos van Angkor Thom geleë en wes van die Jayatataka-baray, waarmee dit verbind is, en was die sentrum van ’n aansienlike organisasie met amper 100&nbsp;000 amptenare en diensknegte. Dit het ’n plat ontwerp volgens ’n basiese plan, met opeenvolgende reghoekige galerye om ’n Boeddhistiese heiligdom. Daaromheen is kleiner Hindoe-tempels en talle latere byvoegsels. Nes die nabygeleë Ta Prohm, wat Jayavarman VII vir sy ma laat bou het, is Preah Khan feitlik glad nie gerestoureer nie en talle bome an ander plante groei tussen die ruïnes.

## Terrein 
Preah Khan is gebou op die terrein van Jayavarman VII se oorwinning in 1191 oor die invallende Champa. Die terrein was vroeër beset deur die koninklike paleise van Yasovarman II en Tribhuvanadityavarman. Die tempel se hoofbeeld, van die bodhisattva Avalokiteśvara, is in die vorm van die koning se pa. Nog 430 gode het altare op die terrein. Die tempel se skatte sluit in goud, silwer, edelstene en pêrels. Die instelling het die rol vertolk van stad, tempel en Boeddhistiese universiteit.

Min werk is aan die tempel gedoen. Daar is probeer om ’n balans te handhaaf tussen restourasie en die bewaring van die natuurtoestande waarin die tempel ontdek is. Die buitenste muur van Preah Khan het 72 mitiese voëls en slange en word deur ’n grag omring. Die hoofingang kyk oos, maar daar is ook ander, elk met ’n paadjie oor die grag.

Die hooftempel was Boeddhisties, maar drie kleiner tempels op die terrein is onderskeidelik aan die Hindoegod Shiva, vorige konings en koninginne en Vishnu gewy. 

## Galery 

Beeld:Preahkhantreemonks01.JPG
Beeld:Preah Khan sculptures (Sept2009i).jpg
Beeld:Preah Khan, Angkor, Camboya, 2013-08-17, DD 04.JPG
Beeld:Preah Khan, Angkor, Camboya, 2013-08-17, DD 42.JPG
Beeld:圣剑寺遗迹.JPG
Beeld:Preah Khan carved lintel.jpg
Beeld:Jayadevi, Preah Khan, Cambodia.jpg
Beeld:Preah Khan, Angkor, Camboya, 2013-08-17, DD 34.JPG
Beeld:Jayatataka Baray.jpg

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*The Monuments of the Angkor Group deur Maurice Glaize, aanlyn
*Tonele by Preah Khan
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Banteay Srei

**Banteay Srei** of **Banteay Srey** (Khmer: ប្រាសាទបន្ទាយស្រី) is ’n 10de-eeuse tempel uit die Khmer-ryk in Angkor, Kambodja. Dit is gewy aan die Hindoegod Shiva en is naby die heuwel Phnom Dei, 25&nbsp;km noordoos van die hoofgroep tempels van die Middeleeuse stede Yasodharapura en Angkor Thom. 

## Die terrein 
duimnael|140px|links|Banteay Srei is bekend vir die opgesmuktheid van sy graveerwerk, soos hierdie mitiese figuur.

Banteay Srei is grotendeels gebou van rooi sandsteen, ’n medium wat hom leen tot die ryklik versierde muurgraveerwerk wat vandag nog sigbaar is. Die geboue self is klein, wat ongewoon is in die lig van die groot konstruksies van Angkor. Dit is daarom ’n groot trekpleister onder toeriste en word algemeen beskryf as "die juweel van Khmer-kuns".

Die terrein bestaan uit drie konsentriese, reghoekige ingeslote areas wat op ’n oos-wes-as gebou is. ’n Paadjie loop van ’n buitenste toringhek na die derde, buitenste insluiting. Die binneste insluiting bevat die heiligdom en twee geboue wat biblioteke genoem word.

## Geskiedenis 
Die tempel is op 22 April 967 ingewy en was die eerste tempel in Angkor wat nie deur ’n koning laat bou is nie. Die howelinge Vishnukumara en Yajnavaraha word as die bouers erken. Laasgenoemde was die kleinseun van koning Harsavarman I, ’n geleerde en filantroop wat mense gehelp het wat gebuk gegaan het onder siektes, onregverdigheid of armoede. Die tempel was hoofsaaklik gewy aan die Hindoegod Shiva. Dit lyk egter of die geboue suid van die sentrale oos-wes-as aan Shiva gewy was en dié noord van die as aan Vishnu.

Die tempel se moderne naam, Banteay Srei – vesting van die vroue of vesting van skoonheid – verwys moontlik na die opgesmuktheid van die basreliëfgraveerwerk aan die mure en die klein dimensies van die geboue self.

In die 11de eeu is die tempel vergroot en herbou. Die een of ander tyd het die koning beheer daaroor gekry en weer aan Shiva gewy. 

## Verwysings 
## Bibliografie 
* Cœdès, George / Dupont, Pierre: «Les stèles de Sdŏk Kăk Thoṃ, Phnoṃ Sandak et Práḥ Vihằr», BEFEO XLIII, 1943, pp.&nbsp;56–154.
* 
* Glaize, Maurice (2003-weergawe van die Engelse vertaling van die Franse vierde uitgawe van 1993).  The Monuments of the Angkor Group. Besoek op 14 Julie 2005.
* Charles Higham (2001).  *The Civilization of Angkor*. Phoenix. .
* *Inscriptions du Cambodge* Éditées et traduites par G[eorge] Cœdès. Vol. I, Hanoi 1937

## Eksterne skakels 
*  APSARA Authority. Banteay Srei 
* Fotografiese dokumentêr oor Banteay Srei
* Banteay Srei-fotogalery
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Horizon 2020

duimnael|Die logo

**Horizon 2020** was die program vir navorsing en innovasie van die Europese Unie. Dit behels 'n bedrag van 80 miljard euro vir die tydperk 2014-2020. (Ter vergelyking die totale Suid-Afrikaanse begroting van 2017 was ongeveer 100 miljard euro).

Aanvrae kan deur iedereen op talle gebiede soos landbou, energie, veiligheid, biotegnologie, innovasie en baie meer gedoen word. Die aanvrae word gewoonlik deur drie of meer vennote uit drie verskillende lande gedoen.

## Horizon Europa
Die projek het groot sukses gehad en die positiewe en minder positiewe uitwerkings is geëvalueer.
In Desember 2020 is die projek opgevolg deur Horizon Europa met'n budget van €95,5 miljard vir die tydvak 2021-2027. €5,4 miljard daarvan is bestem vir die programma NGEU *Next Generation Europe* en vir die Herstel van die COVID-19-krisis. Dit is as volg verdeel:

#€25 miljard vir navorsing op die hoogste vlak
#€53,5 miljard vir wêreldwye uitdagings Europa se industriële mededingendheid
#€13,6 miljard vir Innovatiewe Europa
#€3,4 miljard vir die uitbreiding van die deelname

Daar is vyf taakgebiede:
#Aanpassing aan klimaatverandering, inklusief sosiaalkulturele transformasie
#Kanker
#Gesonde oseane, seë, kus en binnelandse waters
#Klimaatneutrale en slim dorpe
#Grondgesondheid en voedsel

## Betrekkings met derde lande
Die Verenigde Koninkryk se universiteite was die grootste begunstigde van Horizon 2020 gewees. In die Brexit-handelsooreenkoms van 2020 is bepaal dat die land ook aan Horizon Europa gaan deelneem. Maar veral deur die probleme oor die Protokol vir Noord-Ierland is dit in 2023 nog nie volbring nie.

In 2023 het Nieu-Seeland 'n nuwe handelsooreenkoms met die EU gesluit as onderdeel daarvan word die land ook deelnemer aan Horizon.

## Verwysings
Parenkiem (soölogie)

**Parenkiem** is 'n term uit die soölogie waarmee die funksionele dele van 'n orgaan aangedui word, in teenstelling tot die dele wat vir die struktuur sorg, met name steun- of bindweefsel. Dit ontwikkel uit die embrionale mesoderm. 

In 'n kankergewas word met *parenkiem* die mutante woekerselle bedoel, in teenstelling tot die *stroma*, die omringende steunweefsel van die gewas.

Voorbeelde:

## Bronne 
* 

## Sien ook 
* Parenkiem (dubbelsinnig)
Jayavarman III

Baie min is bekend oor **Jayavarman III** (Khmer: ជ័យវរ្ម័នទី៣), die seun en opvolger van Jayavarman II. Hy was die tweede monarg van Angkor. 

’n Inskripsie van Prasat Sak lui: "Toe hy nie ’n wilde olifant kon vang terwyl hy gejag het nie, het ’n godheid belowe hy sou dit kon doen as hy ’n heiligdom bou." Daar is ’n paar tempels wat uit sy bewind gedateer word, maar volgens nie een se inskripsies is dit deur hom laat bou nie. Hy kon ’n klein konstruksie begin het wat deur sy meer ambisieuse opvolger, Indravarman I, oorskadu is. 

Jayavarman III is in 877 dood, moontlik terwyl hy ’n wilde olifant gejaag het.

## Verwysings 
## Bronne 
*Briggs, Lawrence Palmer. *The Ancient Khmer Empire*. Transactions of the American Philosophical Society, 1951.
*Higham, Charles. *The Civilization of Angkor*.  University of California Press, 2001.

## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Indravarman I

**Indravarman I** (Khmer: ឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១) was ’n koning van die Khmer-ryk wat tussen omstreeks 877 en 889 vanaf Hariharalaya (die huidige Roluos) regeer het.

Hy was nie verwant aan Jayavarman II of Jayavarman III nie, maar het aanspraak op die troon gemaak vanweë afstamming van onbekende heersers van voor die Angkor-tydperk. Hy was in werklikheid nie ’n prins nie, maar "’n broerskind van die vrou van Jayavarman II". Sy aanspraak was dus twyfelagtig en daarom is hy uitgedaag. Hy moes veg vir sy posisie. 

## Bewind 
Terwyl Jayavarman II beskou word as die stigter in 802 van die Khmer-ryk, was Indravarman die bouer van die eerste groot tempels van Angkor, soos Preah Ko. Hy het ook die eerste baray (reservoir) laat bou om water op te vang tydens die moesonreëns en dit in die droër tye vir besproeiing vir die ryslande te gebruik. 

Indravarman het tempels laat bou wat hy aan sy godheid, voorouers, ouers en ander opgedra het. In sy hoofstad, Hariharalaya, het hy Preah Ko laat bou met ses torings, elk opgedra aan sy pa, oupa en die stigter van die dinastie, Jayavarman II, en hul vroue. In die middel van Hariharalaya het hy die staatstempel Bakong laat bou, wat aan die Hindoegod Shiva gewy was. Hy het met sy bouwerk ’n voorbeeld gestel vir latere Khmer-konings.

Indravarman is in 889 dood en het die postume naam Isvaraloka gekry. Sy seun Yasovarman I het hom opgevolg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Duitse en die Engelse Wikipedia
Bakong

**Bakong** (Khmer: ប្រាសាទបាគង) is die eerste tempelberg van sandsteen wat die heersers van die Khmer-ryk in Angkor, Kambodja, laat bou het. In die laaste dekades van die 9de eeu was dit die amptelike staatstempel van koning Indravarman I in die antieke stad Hariharalaya, naby die hedendaagse Roluos.

Die struktuur van Bakong is in die vorm van ’n trappiramide, wat in die vroeë Khmer-argitektuur as ’n tempelberg bekend is. Die treffende ooreenkoms in die argitektoniese detail van Bakong en die Borobudur-tempel in Java dui daarop dat Borobudur as prototipe vir Bakong gedien het. Daar moes ’n uitruiling van reisigers, of selfs sendings, tussen die Khmer-ryk en Java plaasgevind het, en so het nie net idees nie, maar ook tegniese en argitektoniese kennis Kambodja bereik.

## Terrein 
Die terrein waar Bakong staan, is 900&nbsp;x&nbsp;700&nbsp;m groot en bestaan uit drie konsentriese ingeslote areas wat deur twee gragte geskei word; die hoofas is van oos na wes. Die buitenste insluiting het nie ’n muur of poorttoring nie, maar het ’n grag as grens wat vandag net gedeeltelik sigbaar is. Tussen die twee gragte is die ruïnes van nog 22 kleiner tempels van steen. Die binneste insluiting, wat deur ’n laterietmuur omring word, is 160&nbsp;x&nbsp;120&nbsp;m groot en bevat die sentrale tempelpiramide en agt steentorings, twee aan elke sy. ’n Paar ander geboue kom ook in die insluiting voor. Net buite die oostelike poorttoring is ’n moderne Boeddhistetempel.

duimnael|links|180px|Die standbeeld van ’n leeu hou wag by ’n trap van die sentrale piramide.
Die piramide self het vyf vlakke. Bo-op is ’n enkele toring met ’n veel later herkoms, moontlik die 12de eeu. Die piramide was eens met basreliëfs bedek, maar vandag is net fragmente daarvan oor. Groot klipbeelde van olifante staan soos wagters op die hoeke van die drie laer vlakke van die piramide. Beelde van leeus hou wag oor die trappe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Yasovarman I

**Yasovarman I** (Khmer: ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១) was van 889 tot 910 die koning van die Khmer-ryk. Sy bynaam was die "Melaatse Koning".

Hy was die seun van koning Indravarman I en sy vrou, Indradevi. Sy onderwyser was die Brahmaan Vamasiva, wat deel was van die Devaraja-priesterskap. 

## Bewind 
Ná die dood van Indravarman het Yasovarman en sy broer om die troon geveg, vermoedelik op land en op see. Eindelik het Yasovarman geseëvier. Omdat sy pa probeer keer het dat hy hom opvolg, het Yasovarman volgens inskripsies wat deur L.P. Briggs aangehaal word, "sy aanspraak op die troon deur sy pa, Indravarman I, of deur Jayavarman II, die stigter van die Angkor-dinastie, ontken en ’n uitgebreide stamboom opgestel waardeur hy hom deur sy ma verbind het aan antieke konings van Funan en Chenla".

duimnael|links|120px|’n Antieke reliëf uit die Phnom Bakheng-tempel uit die bewind van Yasovarman.
Yasovarman I het ’n mislukte inval op Champa geloods, soos by Banteay Chmar gedokumenteer is. In die eerste jaar van sy bewind het hy sowat 100 kloosters in sy koninkryk laat bou.

Yasovarman was een van die groot Angkor-konings. Sy grootste prestasie was om sy hoofstad van Hariharalaya te skuif na Yashodharapura, waar dit 600 jaar lank gebly het. Dit was hier waar al die groot en beroemde godsdiensmonumente soos die Angkor Wat gebou is. Eerstens het hy die skuif gemaak omdat daar reeds te veel tempels in die ou hoofstad was, en tweedens omdat dit nader aan die Siem Reap-rivier was en halfpad tussen die Kulenheuwels en die Tonlé Sap. So was hy nader aan die groot waterbronne.

Yashodharapura is op ’n lae heuwel, Bakheng, gebou en deur ’n pad met Hariharalaya verbind. Terselfdertyd het hy ’n groot reservoir by sy nuwe hoofstad begin bou. Hierdie kunsmatige meer is die Yashodharatataka, of die Oostelike Baray.

Die Lolei, Bakheng en die Oostelike Baray is monumente vir hierdie koning. Hulle is almal naby Kambodja se nasionale skat, die Angkor Wat, wat later gebou is. 

Yasovarman is in 910 dood en het die postume naam Paramashivaloka gekry. Hy was melaats.

## Familie 
Yasovarman se vrou was Jayavarman IV se suster. Hulle het twee seuns gehad: Ishanavarman II en Harshavarman I.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Supranasionalisme

**Supranasionalisme** is 'n politieke begrip wat behels dat soewereine state 'n deel van hulle soewereiniteit afstaan aan 'n hoër outoriteit om saam te werk. Die teenoorgestelde beginsel van samewerking tussen state word intergoewermentalisme genoem. Hierby staan state geen soewereiniteit af nie.

Die begrip is reeds in 1949 deur Robert Schuman ingevoer toe hy gepraat het van *supranasionale samewerking* en *supranasionale assosiasies*. Hy het egter die oordrag van soewereine regte nie as 'n doel as sodanig gesien nie, maar -in bepaalde gevalle- as 'n noodsaaklikheid. Hierdie gedagte het gelei tot die Schumanverklaring van 1950 en stigting van die Europese Gemeenskap vir Kole en Staal in 1951 wat die toesig op die vervaardiging van hierdie belangrike materiale, wat mos vir oorlogvoering noodsaaklik was, sowel in Frankryk as in Duitsland in hande van 'n supranasionale hoë outoriteit gelê het. Dit het die groot wantroue tussen die twee ou vyande oorwin en die grondslag gelê vir die ekonomiese herstel van Duitsland en Wes-Europa. Jean Monnet het deur hierdie sukses in 1955 selfs gestel: "*gewone samewerking tussen [Europese] regerings sal spoedig onvoldoende word. Dit is absoluut noodsaaklik dat die indiwiduele lande van hulle outoriteit aan die Europese federale instellings oordra*".

Latere teoretici soos Christian Joerges het twee tipes supranasionalisme onderskei.

Die Europese Unie is vandag dié internasionale organisasie wat die meeste supranasionale elemente bevat, hoewel dit ook in die EU dikwels met intergoewermentele strukture vermeng is. Hoeveel van die een of van die ander begeer word, is dikwels 'n omstrede saak en een van die belangrikste vrae in die Europese politiek. Sommige lande soos Nederland en Italië het geskiedkundig dikwels supranasionale voorkeur gewys, Frankryk en die Verenigde Koninkryk juis die omgekeerde, maar dit het ook gewissel. Die voorgestelde Europese grondwet is byvoorbeeld in sowel Frankryk as Nederland in 'n referendum verwerp en die Italiaanse regering van 2018 is taamlik euroskepties. Dit het soms mettertyd ook verander. Die Schengen-ooreenkoms het as suiwer intergoewermentele organisasie buite die EEG begin, maar is later in die EU-wetgewing opgeneem. 'n Onlangse ooreenkoms soos die Europese Intervensie-Inisiatief is (nog?) suiwer intergoewermenteel.

Supranasionaliteit word dikwels net dan aanvaar indien die intergoewermentele metode -waar elke land 'n veto het- nie werk nie, gewoonlik omdat eenstemmigheid onmoontlik blyk. Dit bevestig wat Schuman gesê het: dit is nie 'n doel nie, maar soms 'n noodsaak. Die Britse houding teenoor supransionalisme het nogtans altyd krities gewees, hoewel by die toetreding van die VK in die EEG in 1973 ook dié land erken het dat 'n sekere vlak van supranasionale strukture aanvaar moes word indien dit *nasionale* politieke en ekonomiese doele dien. Britse politici het nogtans dikwels gehuiwer dat dit tot verder federalisasie kon lei. Hierdie vraag het 'n sleutelrol gespeel in die debat oor die Brexit-referendum van Junie 2016.

## Verwysings
Gert Steyn

**Gerhardus Johannes Hendrik (Gert) Steyn** (12 Februarie 1951 – 26 Julie 2018) was 'n Suid-Afrikaanse bokskampioen, eers weltergewig en toe later junior-middelgewig. Hy kom uit 'n bekende boksfamilie; sy broers Andries, Stoffel en Japie het almal geboks en sy vader Andries (sr.) was 'n befaamde boksafrigter. Hy het na bewering slegs ses van sy 85 gevegte as amateur verloor.

As beroepsbokser het hy die Suid-Afrikaanse weltergewigtitel in 1972 gewen nadat hy Spider Kelly met punte verslaan het. In 1975 het hy na die junior-middelgewigte opgeskuif. Hier het hy die kampioen geword toe hy Gert Craemer onttroon het. Hy het 32 van sy 45 beroepsgevegte gewen; 15 met uitklophoue. Sy laaste geveg was op 23 Mei 1980 teen Morris “Yankee” Mohloa wat hy op punte gewen het. Hy sou in 1978 om die WBV-wêreldtitel geboks het, maar sy teenstander Eddie Cazo het hom drie dae voor die geveg onttrek.

Hy is op 26 Julie 2018 in Krugersdorp aan 'n hartaanval oorlede.

## Bron 
* *SA boks verloor nog een van sy grotes*, *Beeld*, 28 Julie 2018.
Detroit-straatbaan

Die **Detroit-straatbaan** was 'n motorrenbaan in die VSA-deelstaat van Michigan wat Formule Eenwedrenne, en later CART-wedrenne aangebied het tussen die 1982- en 1991-seisoene.

Die straatbaan was naby die Renaissance Sentrum en die Cobo Arena opgestel, wat ook 'n klein gedeelte van die M-1 snelweg, bekend as Woodwardlaan, ingesluit het. Dit is 'n plat baan, met 'n hoogte van 176 tot 184 meter bo seespieël.

## Aard van wedrenne 
Die wedrenne wat hier gehou is, het gou 'n reputasie gekry dat dit verskriklik veeleisend en uitdagend was, met die baie hobbelrige baan wat dikwels swaar onder die warm weer opgebreek het. Dit is as die moeilikste wedren vir beide motors en bestuurders in Formule Een gedurende die 1980's beskou - hierdie wedren het dikwels heelwat onttrekkings opgelewer weens meganiese breek of kontak met die betonmure. Veral die motors se remme en ratkaste is tot op breekpunt getoets. Die bestuurders moes meer as 20 keer hard rem en 50 tot 60 keer in elke rondte van ratte verwissel (motors het vyfspoed-handratkaste in daardie dae gehad) - vir 62 rondtes wat elk gewoonlik ongeveer 1 minuut en 45 sekondes geduur het. Ten minste die helfte van die veld het in elke wedren uitgeval. Dit was as 'n prestasie beskou indien 'n bestuurder hierdie ren kon voltooi, sonder om dit selfs te wen.
Euratom

duimnael|Euratom in 1957 en 2018

Die **Europese Gemeenskap vir Atoomenergie** (EGA), *European Atomic Energy Community* (EAEC) of kortweg **Euratom**, is 'n internasionale organisasie wat ten doel het om die vreedsame toepassings van kernkrag te bevorder.

Die lidstate van Euratom is tewens lidstate van die Europese Unie. Die organisasie is opgerig op 25 Maart 1957 deur die Verdrag oor die oprigting van die Europese Gemeenskap vir Atoomenergie. Op dieselfde datum is die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG) ook gestig.

Die Europese Gemeenskap vir Atoomenergie is 'n afsonderlike organisasie, maar vir beslissings gebruik hul die instellings van die Europese Unie (parlement, Europese Raad en Europese Kommissie). Op 1 Januarie 1958 tree die Euratom-verdrag in werking en word die Kommissie vir Euratom in Brussel gestig. In 1967, met die inwerkingtreding van die Samesmeltingsverdrag kry die Euratom saam met die EEG en die EGKS een Kommissie, een Raad en een begroting. Van ál die lande wat toetree tot die Europese Unie word daar ook verwag dat hul tot die Euratom-verdrag sal instem.

Die verdrag wat die EGA opgerig het, is vir 'n onbepaalde tyd gesluit en nooit weer gewysig nie. Sedert 2003 gaan stemme op om die verdrag te hersien. Die redes daarvoor is dat

# die Europese Unie sedert 1957 aansienlik uitgebrei het;
# 'n deel van die toegelate lede nooit tot kernenergie ingestem het nie;
# vier van die oorspronklike lede - België, Duitsland, Italië en Nederland - plus die later toetreedende Swede in hul eie lande juis gekies het om die gebruik van kernenergie te verminder en die kernkragsentrales te sluit, al staan hierdie keuse onder druk en al kom sommige van die lande weer terug op hierdie besluit omdat kernkrag met verminderde uitlaat van koolstofdioksied gepaard gaan as fossielbrandstowwe en hulle dus nuttig sou wees vir die teëgaan van klimaatverandering deur die versterkte kweekhuiseffek.
Getoomde pappagaaivis

Die **getoomde pappagaaivis** (*Scarus frenatus*) is 'n vis wat wydverspreid in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal voorkom. In Engels staan die vis bekend as *bridled parrotfish*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 47 cm lank. Dit het 'n lang lyf. Die volwasse mannetjie word onderskei deur die kop boonste kant van die kop wat 'n donkerblou tot groen is, dan geleidelik verander na blougroen en dan skielik lig blou of lig groen word aan die agterkant van die lyf. Daar is ook pienk merke op die keel. Die onvolwasse vissies is grysrooi met ses donkerbruin strepe aan die sye. Die strepe is soms gebroke en lyk soos n reeks diamantvormige merke. Die vinne is lig rooi tot pienk.

Hulle leef op aflandige hellings van riwwe en afgronde in water wat van 8 tot 30 meter diep is. Die onvolwasse visse leef naby korale en rommel. Die mannetjies is alleenlopers en wyfies leef in klein groepies saam. Hulle vreet alge en koraalpoliepe. Die vis word min gesien.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* http://www.fishbase.org/summary/Scarus-frenatus.html
* http://eol.org/pages/210355/overview
Kalsium-40

**Kalsium-40** (chemiese notasie **Ca**) is 'n kwasi?-stabiele isotoop van kalsium.

Hierdie nuklied is dubbelmagies en dit is 'n alfakern.

## Nukleosintese 
Kalsium-40 is saam met S, Ar, Cr, Fe en Ni een van die alfakerne wat volop ontstaan in die silikonverbrandingsfase van die ontwikkeling van 'n ster.  In hierdie tydperk ondergaan 'n deel van die gevormde Si-kerne fotodissosiasie en lewer ligte deeltjies soos neutrone, protone en alfa-deeltjies. Hulle reageer met die res van die silikon en daar ontstaan 'n kwasi-ewewig waarin die alfa-kerne volop gevorm word.

## Radiogene vorming 
Ca is die dogternuklied van K, 'n langlewende oerisotoop. Felsiese gesteentes uit die Argeïkum het 'n hoë K/Ca-verhouding en hierin is deur Caro et al. verryking van Ca aangetoon.

## Verwysings
Magiese getal

duimnael|Isotope en magiese getalle
'n **Magiese getal** is wat protone of neutrone in 'n atoomkern betref een van die getalle 2, 8, 20, 28, 50, 82 en 126. 

Die struktuur en binding in 'n atoomkern word bepaal deur die orbitale wat die neutrone en protone in die kern kan vul en kerne wat 'n magiese aantal neutrone of protone het, het gewoonlik 'n groter stabiliteit en 'n sferiese simmetrie. Dit beteken ook dat hulle kerne 'n kernspin I=0 besit met positiewe pariteit. Magiese nukliede is dikwels volop omdat hulle maklik in die nukleosintese gevorm word. 
Isotope soos kalsium-40 (p=20;n=20) en kalsium-48 (p=20;n=28) word dubbelmagies genoem. 'n Magiese aantal protone en/of neutrone verseker nogtans geen stabiliteit nie. Die verhouding tussen p en n moet ook ewewigtig wees. 'n Nuklied soos suurstof-24 is dubbelmagies maar dit het twee keer so veel neutrone as protone en is uiters radio-aktief.  

## Verwysings
Kalsium-43

**Kalsium-43** (chemiese notasie **Ca**) is 'n stabiele isotoop van kalsium.

## KMR 
Kalsium-43 kan vir resonansie gebruik word, maar dit het kernspin I=7/2 en 'n kwadrupool. Die resonansie kan nogtans taamlik smal wees. Die chemiese verskuiwing is egter taamlik klein en omdat dit 'n seldsame isotoop is, moet dikwels verryking aangewend word, wat duur is.  Dit word soms in relaksasiestudies van binding van kalsium-ione aan proteïene gebruik.

Die aanwending in vastestof-KMR is nog in ontwikkeling, maar daar is kennis van die tensorelemente van die chemiese verskuiwing en kalsium se omringing is in 12 verbindings suksesvol gewys.

## Verwysings
Kalsium-44

**Kalsium-44** (chemiese notasie **Ca**) is 'n stabiele isotoop van kalsium.

Dit is die vervalproduk van die uitgestorwe nuklied titaan-44 en word in presolêre korrels aangetref. Hulle bevat soms amper suiwer kalsium-44. 

## Verwysings
Kalsium-46

**Kalsium-46** (chemiese notasie **Ca**) is 'n stabiele isotoop van kalsium.

## Nukleosintese 
In teenstelling tot Ca is hierdie nuklied geen alfa-kern nie. Dit kan nie in die suurstof- of silikonverbranding-prosesse gevorm word nie. Dit kan slegs omtstaan deur neutronvangs deur die ligter kalsium-isotope en die isotoop Ca gevorm word wat instabiel is met 'n halfleeftyd van 162 dae. Die neutronvloed moet daarom groot genoeg wees dat die neutronvangs daarmee kan wedywer. Dit is net in die heetste gebiede waar die s-proses plaasvind moontlik. Dit verklaar waarom hierdie isotoop baie seldsaam is.
## Verwysings
Kalsium-48

**Kalsium-48** (chemiese notasie **Ca**) is 'n kwasi-stabiele isotoop van kalsium.

## Dubbelbetaverval 
Hierdie nukleid is uitsonderlik omdat dit 'n dubbelmagiese kern het wat ryk aan neutrone is. Die kern is nie heeltemal stabiel nie, maar die enigste vervalproses wat dit kan ondergaan is 'n dubbelbetaverval. Daar is twee sulke vervalpaaie. Een wat twee antineutrinos vrystel en (moontlik) een wat neutrinoloos is:

:^{48}Ca  \to \ ^{48}Ti \ + \ 2e^{-} \ + \ 2\bar {\nu_e} 
:^{48}Ca  \to \ ^{48}Ti \ + \ 2e^{-} \ + \ 0\bar {\nu_e} 

Beide prosesse het uitsonderlik lang halfleeftye. Die tweeneutrino s'n is gemeet en bedra 4,4±0,4 x 10+19 jaar. Dit is meer as 'n miljard keer die ouderdom van die heelal. Dit maak hierdie isotoop *kwasi*-stabiel.

Die neutrinolose proses se halfleeftyd is nog langer en word beraam op >13 x 10+21 jaar. Hierdie aktiwiteit is so gering dat dit amper onmoontlik is om te meet en dit is nog nie aangetoon nie. Vir fisici is dit juis 'n uiters interessante saak om dit te meet omdat hierdie proses inligting sou verskaf oor die aard en die massa van die neutrino. Dit kan groot betekenis vir die kosmologie hê en help om die probleem van die donker materie op te los.

## Nuwe elemente 
Calcium-48 het baie neutrone en dit maak dit moontlik om nuwe elemente te vervaardig deur 'n teiken-materiaal soos kalifornium met hierdie isotoop te bombardeer. Dit is hoe die element oganesson ontdek is:

:^{48}Ca \ + \ ^{249}Cf \to \ ^{294}Og + 3n

## Neutronaktivering 
Blootstelling van kalsium-48 aan neutrone (van 'n siklotron, 'n reaktor of 'n draagbare bron soos plutonium-berillium) lei tot die vorming van kalsium-49 wat 'n kort halfleeftyd (8,8 minute) het en 'n kenmerkende gamma-straling vrystel. Hierdie metode kan gebruik word om die konsentrasie van kalsium-48 in die menslike liggaam te bepaal.

## Verwysings
Gobiinae

**Gobiinae** is 'n subfamilie van dikkoppe wat hoort tot die familie *Gobiidae*. Al die genera in hierdie subfamilie word as die ware dikkoppe beskou. Daar is 266 genera's wat hoort tot die subfamilie.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Verwysings
LOL (^^,)

**LOL ** is 'n ateljeealbum van die Sweedse musikant Basshunter. Die album is op 28 Augustus 2006 vrygestel. 

## Snitlys 
## Charts 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf