Diarree

duimnael|400px|Sterftes as gevolg van diarreale siektes per miljoen mense in 2012.
duimnael|400px|Ongeskiktheids-aangepaste lewensjaar vir diarree per 100&nbsp;000 mense in 2004.

**Diarree** is 'n oorvloedige, wateragtige ontlasting wat meebring dat die lyer kort-kort na die badkamer moet hardloop. Die woord is 'n samevoeging van die Griekse woorde "*dia*" (deur) en "*rheo*" (stroom). Algemene sinonieme hiervoor in die volksmond is *loopmaag*, *buikloop*, *maagwerking, skittery* (veral by diere) en *gietergat*.

## Simptome 
Diarree kom voor wanneer die slymvlies van die dermwande geïrriteer en geïnflammeer word. Die stoelgang sal dan te vinnig deurgaan en 'n groot hoeveelheid voedingstowwe en vloeistof saamneem. Dit gaan gewoonlik gepaard met maagpyn, naarheid, dehidrasie (ontwatering), 'n algehele gevoel van ongesteldheid en selfs koors en braking.

## Tipes diarree 
Diarree is nie een spesifieke siekte nie, maar is die gevolg van verskillende oorsake. Daar word onderskei tussen akute en chroniese diarree.

### Akute diarree 
Akute diarree duur gewoonlik minder as 48 uur en kan deur voedselvergiftiging, antibiotika of angstigheid veroorsaak word. Dit word opgedoen deur kos of vloeistof wat gifstowwe of skadelike organismes bevat in te neem. Diarree tree gewoonlik binne 'n halfuur tot drie uur na die inname van die besmette voedsel in, maar met *basillêre disenterie* (wat deur organismes van die Shigella-groepe veroorsaak word) kan dit eers 12 tot 72 uur na die besmetting voorkom.

### Chroniese diarree 
Diarree kan ook chronies wees as dit langdurig aanhou. Dit kan 'n teken van 'n ingewandsprobleem, soos *prikkelbare dermkanaal-sindroom*, *ulseratiewe kolitis* of *Chrohn se siekte* wees. Besoek jou dokter sodat die oorsaak van die probleem vasgestel kan word.

### Spanningsdiarree 
Spanningsdiarree kan deur gespanne omstandighede of angstigheid aangebring word. Dit kom byvoorbeeld voor wanneer 'n persoon  'n belangrike toets moet skryf, musiekeksamen ondergaan of vir 'n rybewysondersoek moet gaan. Hierdie tipe diarree se oorsaak het niks met voedsel of 'n infeksie te make nie, maar omdat die spiertonus van die dunderm verswak weens die spanningsituasie, beweeg die inhoud in die derm vinniger deur, water word nie voldoende geabsorbeer nie, en diarree ontstaan.

## Behandeling 
Daar is gewoonlik nie geneesmiddels vir diarree nodig nie. Dit moet egter met groot omsigtigheid hanteer word, omdat dit selfs lewensgevaarlik kan wees. Konvensionele medisyne fokus gewoonlik op rehidrasie van die liggaam en om voedingsvlakke na normaal terug te bring. Om verspreiding te voorkom moet die hande deeglik gewas word. Moenie kos voorberei as jy diarree onder lede het nie.

Vir minder ernstige gevalle kan dit help om sagte, komplekse koolhidrate soos piesangs, rys, aartappels en roosterbrood te eet. Drink swart tee, wat 'n natuurlike teenmiddel vir diarree is.

Vir erge of chroniese diarree is dit raadsaam om so spoedig moontlik 'n geneesheer te besoek. Neem ook kennis dat babas, jong kinders, verswakte persone en bejaardes baie gou kan ontwater en dat hulle eerder vroeër as later professionele behandeling moet ontvang.

## Sien ook 
* Loperamied, opiaatmedisyne wat gebruik word teen diarree.

## Verwysings 
## Eksterne skakels