Javier Milei

**Javier Gerardo Milei** (gebore op 22 Oktober 1970) is 'n Argentynse ekonoom, skrywer en politikus wat sedert Desember 2023 die president van Argentinië is. Milei het aanvanklik prominensie verwerf as 'n ekonoom en die skrywer van verskeie boeke oor ekonomie en politiek, voordat hy politieke prominensie verwerf het.

As 'n ekonoom is Milei 'n vokale voorstander van die Oostenrykse Skool. Hy het die fiskale beleid van verskeie Argentynse administrasies gekritiseer en pleit vir verminderde staatsbesteding. As 'n universiteitsprofessor het hy kursusse in makro-ekonomie, ekonomiese groei, mikro-ekonomie en wiskunde vir ekonome aangebied. Hy is ook die skrywer van talle boeke en het radioprogramme aangebied, insluitend *Demoliendo mitos* en C*átedra libre*. In 2021 het hy die politiek betree en is verkies as 'n nasionale adjunk wat die Stad Buenos Aires vir *La Libertad Avanza* verteenwoordig. Tydens sy ampstermyn het hy sy wetgewende aktiwiteite tot stemming beperk, en eerder gefokus op kritiek op wat hy beskryf as Argentinië se politieke elite en sy geneigdheid tot hoë staatsbesteding. Milei het onderneem om nie belasting te verhoog nie en het sy nasionale adjunk-salaris deur middel van 'n maandelikse tombola geskenk. Hy was 'n presidensiële kandidaat in die 2023 algemene verkiesing, met Victoria Villarruel as sy vise-presidentslid. Hy het deurgedring na die aanloop van die presidensiële verkiesing, waarin hy teen Sergio Massa te staan gekom het. Op 19 November 2023 het hy die tweede verkiesing met 56% gewen teenoor Massa se 44% om verkose president te word.

Polities is Milei op verskillende maniere beskryf as populisties, regs, libertyn, ultrakonserwatief, verregs en ultraliberaal, terwyl hy hom identifiseer as 'n liberale libertyn, wat spesifiek by minargistiese en anargo-kapitalistiese beginsels aansluit. Sy sienings onderskei hom in die Argentynse politieke landskap en het beide openbare aandag en politieke reaksies getrek. Hy het die afskaffing van die Sentrale Bank van Argentinië voorgestel, wat sal lei tot 'n de facto gedollariseerde ekonomie, en 'n omvattende hersiening van die land se fiskale en strukturele beleid. Milei is sterk teen aborsie, selfs in gevalle van verkragting, en het 'n referendum voorgestel om die 2020-wet (Wetsontwerp op die Vrywillige Onderbreking van Swangerskap) wat dit gewettig het, te heroorweeg. Hy het in die Villa Devoto -woonbuurt grootgeword en het later na Sáenz Peña verhuis. Milei se ma, Alicia, was 'n huisvrou, terwyl sy pa, Norberto, 'n busbestuurder was. Milei het later gesê dat sy ouers hom geslaan en verbaal mishandel het, wat veroorsaak het dat hy 'n dekade lank nie met hulle gepraat het nie; toe daar hiperinflasie in Argentinië was en hy besluit het om homself volledig aan 'n loopbaan in ekonomie toe te wy.

Milei het inleidende ekonomie en die wet van vraag en aanbod bestudeer, wat hy gedink het gelyk gelyk het asof dit in stryd was met die aanhoudende hiperinflasie; hy het gesê dat hy gesien het hoe ander mense "hulself bo-op die handelsware" in 'n supermark gooi en dus begin het om ekonomie in meer besonderhede te bestudeer om dit te verstaan. Milei het 'n ekonomiegraad van die private Universiteit van Belgrano (*Licentiate*) verwerf en twee meestersgrade van die Instituto de Desarrollo Económico y Social en die private Torcuato di Tella Universiteit ontvang. Hy het as hoofekonoom by verskeie nasionale en internasionale regeringsliggame gedien.

Milei is die skrywer van verskeie boeke, insluitend *El camino del libertario*. Hy het 'n noemenswaardige teenwoordigheid op televisie, met 'n 2018-ranglys deur Ejes wat hom as die mees onderhoude ekonoom op televisie, met 235 onderhoude en 193,347 sekondes, aanwys. Milei het ook sy eie radioprogram, *Demoliendo mitos* (*Mites afbreek*), aangebied, met gereelde verskynings deur die Alberdiese ekonoom en sakeman Gustavo Lazzari en persoonlikhede soos die Alberdiese prokureur Pablo Torres Barthe en die regs-libertariese politieke wetenskaplike María Zaldívar.

## Vroeë politieke loopbaan 
### Opkoms 
Gedurende die 2010's het Milei beduidende berugtheid en openbare blootstelling in debatte op Argentynse televisieprogramme verwerf, wat deur beledigings teen sy teenstanders, kru taal, en aggressiewe retoriek by die uitdrukking en debat van sy ideale en oortuigings gekenmerk is, soos toe hy Horacio Rodríguez Larreta, die hoof van die regering van Buenos Aires, gedebatteer het. Dit het daartoe gelei dat baie kommentators hom as anti-polities of ontwrigtend bestempel het. Die Amerikaanse senator Ted Cruz het 'n onderhoud tussen Viviana Canosa en Milei op Twitter gedeel, en het grapperig voorgestel om hom na die Republikeinse Party se presidentsdebatte in 2024 uit te nooi.

Voor en tydens sy politieke loopbaan was Milei in verskeie kontroversies betrokke. In Februarie 2017 het hy kontroversie veroorsaak deur Domingo Cavallo Argentinië se beste ekonomieminister te noem, 'n keuse wat steeds omstrede is weens Cavallo se ongunstige beeld in die land. In November 2017 het hy 'n beroering veroorsaak deur te verklaar dat "die hoofprodusent van Argentinië se ekonome 'n Marxistiese indoktrinasiesentrum is", verwysend na die Fakulteit Ekonomiese Wetenskappe, Universiteit van Buenos Aires, wat gelei het tot wat hy die "alomteenwoordige verspreiding van Keynesiaanse brute" genoem het.

Op 26 Junie 2018 het Milei die joernalis Teresita Frías 'n "donkie" genoem nadat sy sy ideologiese sienings as totalitêr gekritiseer het. Aangesien hy geweier het om om verskoning te vra, is Milei van geslagsgeweld beskuldig en 'n plaaslike hof het 'n sielkundige ondersoek gelas. Die regter van die hof vir Familie en Geslag, Carmelo Paz, het hom onder die dreigement van regsaksie verbied om as 'n paneellid of spreker aan openbare byeenkomste binne die grense van die stad Metan deel te neem. In 2018 het hy sy toneelspeldebuut in *El consultorio de Milei* saam met Claudio Rico en Diego Sucalesca gemaak. In 2019 het *Noticias* hom een van die invloedrykste mense in Argentinië genoem. In 2020 het hy ten gunste van protesaksies teen die regering onder leiding van Alberto Fernández gepraat. Avanza Libertad is gekritiseer omdat daar neo-Nazi's en apologete vir die Nasionale Reorganisasieproses onder sy kandidate was. 

Milei se verkiesingsveldtog in 2021 om 'n lid van die Argentynse Kamer van Afgevaardigdes te word, het op Buenos Aires-wyke gefokus. Hy het 'n goedkoop veldtog gevoer met wandelinge in die wyke en geselskappe met willekeurige mense. Teen Mei 2022 het hy in die peilings gestyg. Sy retoriek was aantreklik vir kiesers onder 30 wat gedurende die 1998–2002 Argentynse groot depressie gebore is en wat in die 2020's met ekonomiese stagnasie te kampe het. Teen Maart 2023 het peilings getoon dat 17% van Argentiniërs vir hom as president sou stem en dat sy politieke koalisie die derde grootste parlementêre krag in die Argentynse Kongres sou word. Sy ondersteuners sluit diegene in wat vroeër vir Kirchnerisme gestem het, maar vanaf 2023 vir Milei as 'n proteststem sou stem, selfs as hulle nie sy ekonomiese idees ondersteun nie.

Gedurende sy suksesvolle verkiesingsveldtog in Julie 2021 het Milei belowe om nie enige belastingverhogings of nuwe belastings te ondersteun nie. Hy het die koalisie La Libertad Avanza (Vryheid Beweeg Vorentoe) gestig wat derde plek in die voorverkiesings in Argentinië met 13,66% van die stemme behaal het. In die Argentynse wetgewende verkiesing van 2021 het dit met 17% van die stemme die derde plek behaal en het Milei se verregse koalisie die Argentynse Kongres betree. Hulle het die beste in Cordoba en Santa Fe, die tweede en derde mees bevolkte distrikte in die land, gevaar; hulle het ook goed in Peronistiese bolwerke in Noord-Tucuman, Salta, La Rioja, en San Juan, en in Santa Cruz in Patagonië, wat as die wieg van Kirchnerisme beskou word, gevaar. wat volgens hom uit "nuttelose, parasitiese politici wat nog nooit gewerk het nie, bestaan het". Hy het frases gesê soos "Ek is hier om hierdie misdadigers uit te skop", en was veral deur die jeug vir sy kommunikasiemanier, wat die bevordering van sy politieke sienings via TV, radio, en YouTube ingesluit het, ondersteun. By die aanvaarding van sy amp as afgevaardigde het Milei een van sy veldtogbeloftes nagekom deur sy salaris maandeliks aan 'n lukrake persoon uit te loot met die doel om "geld aan die burgers terug te gee". Hy het hierdie maandelikse lotery, wat vir enigiemand oop is, as 'n manier om ontslae te raak van wat hy as vuil geld beskou, beskryf, en gesê: "Die staat is 'n kriminele organisasie wat homself deur belastings wat met geweld op mense gehef word, finansier. Ons gee die geld wat die politieke kaste gesteel het terug." Teen Oktober 2022 het hy geen wette voorgestel nie en ook nie aan enige parlementêre kommissies deelgeneem nie. Dit het tot Augustus 2023 so gebly. Een van sy afwesighede is veral deur die opposisie van Juntos por el Cambio gekritiseer omdat dit die nasionale regering toegelaat het om belasting op vliegtuigkaartjies met 'n enkele stem te verhoog. Terselfdertyd het die maandelikse lotery wat hy beloof het vir die salaris wat hy as 'n nasionale afgevaardigde ontvang, meer as sewe miljoen pesos weggegee sedert sy verkiesing tot die Parlement. Die sakeman Juan Carlos Blumberg het gesê dat La Libertad Avanza "politiek 'n besigheid gemaak het", wat Milei genoop het om te ontken dat daar betaalde kandidate was. Milei is ook daarvan beskuldig dat hy deur Peronisme gefinansier en ondersteun is. Juan Luis González het gesê dat Milei "toegelaat het dat hy deur provinsiale regerings gefinansier word, tegniese, logistieke en monetêre hulp van die Peronisme wat hy beweer hy beveg, ontvang het, en almal gedreig het wat hulle monde wou oopmaak". en geëis dat González ondersoek word, en hom daarvan beskuldig dat hy sy beeld beskadig het.

## Presidensiële veldtog van 2023 
thumb|Villarruel en Milei in 2022

Milei het as lid van die Libertariese Party en as deel van La Libertad Avanza as 'n kandidaat vir die president van Argentinië gestaan. Victoria Villarruel het as kandidaat vir vise-president saam met hom die veldtog gevoer. Toe inflasie in Mei 2023 bo 100% gestyg het, het sy posisie in die peilings toegeneem. Tydens die veldtog vir die voorverkiesings het Milei omstredenheid veroorsaak deur voor te stel dat hy die vrye verkoop van vuurwapens en menslike organe sou toelaat. Verder beoog hy om die Wet op die Vrywillige Onderbreking van Swangerskap, wat aborsie in Argentinië in 2020 wettig gemaak het, te herroep, en is hy teen die dekriminalisering daarvan. en gesê: "Net omdat iets wettig is, beteken dit nie dat dit geregverdig is nie. Ek is daarteen (die aborsiewet) omdat dit teen die reg op lewe is. ... Ten minste sou ek 'n referendum hou. En, as die uitslag in my guns is, word die wet uitgeskakel. Maar laat die Argentyne kies. Kom ons sien of die Argentyne in die moord van 'n weerlose mens in die moederskoot glo." Vuurwapenwette in Argentinië is beperkend. Volgens sy party se verkiesingsplatform stel Milei die "deregulering van die wettige mark" vir wapens en "die beskerming van die wettige en verantwoordelike gebruik daarvan deur die burgers" voor.

Milei se opkoms is binne die konteks van die laaste twee presidentskappe beskryf. Ontleders het 'n oorwinning vir Milei beskryf as 'n meer dramatiese weergawe van die pro-sakeregime van die voormalige president Mauricio Macri, wat probeer het om markhervormings in te stel nadat hy in 2015 aan bewind gekom het, net om in botsing met die politieke opposisie te kom en reguit in 'n finansiële krisis te beland wat met die land wat die Internasionale Monetêre Fonds om nog 'n reddingspakket gevra het, geëindig het. Fernández, Macri se opvolger, het gesukkel om die ekonomie te midde van die Covid-19-pandemie in Argentinië en 'n ernstige tekort aan buitelandse valuta reg te stel, wat die land vir nog 'n skuldwanbetaling kwesbaar gelaat het. Fernández is ook 'n ongewilde president en het gekies om nie weer as kandidaat in die verkiesing te staan nie. In Augustus 2023 het Milei gesê dat hy nie sosiale programme, wat miljoene mense in 'n land ondersteun waar byna 40% van die bevolking verarm is, sou beëindig nie; hy het hulle "slagoffers, nie oortreders nie" genoem, en bygevoeg dat die beëindiging van hierdie tipe sosiale bystand tot 15 jaar kan neem.

### Voorverkiesing 
In die voorverkiesing, wat gesien word as 'n aanduiding van hoe burgers in die algemene verkiesing gaan stem, het Milei in Augustus 2023 met 30% van die stemme as die voorste kandidaat na vore getree, voor die tradisionele Peronisme-Kirchnerisme en Macrisme wat die land in die 2010's oorheers het. Milei het ongeveer 20% opgelewer en is as 'n buitestaanderkandidaat gesien. In Junie 2023 het die markte Massa se presidensiële kandidaatskap verwelkom, aangesien dit die verkiesing tussen die regerende party en Juntos por el Cambio gepolariseer het, wat die "Milei-faktor" verminder het. Javier Timerman, besturende vennoot van Adcap Grupo Financiero, het op CCN Radio gesê: "Javier Milei was altyd 'n bron van vrees en onsekerheid vir buitelandse beleggers, beide finansieel en beleggers in die reële ekonomie."

Vir die eerste ronde van die algemene verkiesing, met die moontlikheid van 'n afloop in November, het Peroniste Milei as 'n moontlike bondgenoot wat die stemme van die sentraalregse koalisie sou verdeel, gesien. Tydens die nag van viering het Milei met sy familie rock 'n roll gedans en Bersuit Vergarabat se liedjie "Se viene" gekies; die refrein sê: "Die ontploffing kom."

### Algemene verkiesing 
Die Argentynse peso het in die nasleep van sy oorwinning in die voorverkiesing skerp gedaal en die Argentynse sentrale bank het rentekoerse verhoog. As gevolg van sy sterk vertoning in die voorverkiesings is Milei as die voorloper in die algemene verkiesing beskou. Ontleders het gesê dat dit tot hoër inflasie- en buitelandse wisselkoersdruk kan lei. Volgens Luciano Sigalov, 'n ontleder by die Eurasia Group en 'n navorser oor Latyns-Amerika, sou Milei, as hy die presidentskap gewen het, bestuursprobleme ondervind weens 'n gebrek aan 'n parlementêre meerderheid om die radikale pro-markhervormings wat hy voorstaan, deur te voer, sowel as straatproteste deur Peronistiese en sosiale bewegings; Sigalov het gesê: "Die waarskynlike vooruitsig van 'n Milei-oorwinning en die risiko's van sy radikale beleidsprogram sal meer druk op inflasie en wisselkoerse plaas. Die verslegtende ekonomiese toestande sal Milei bevoordeel, aangesien hy [mededinger-] politici vir die eskalerende krisis blameer."

Op 22 Oktober het Milei na die afloopronde gevorder, waar hy Massa in die gesig gestaar het. Milei het Massa op 19 November in die afloopronde verslaan, toe Massa toegewing gemaak het. Milei sal op 10 Desember as president in sy amp intree.

## Politieke standpunte 
Milei beywer hom vir minimale regering met 'n fokus op geregtigheid en sekuriteit en beywer hom vir ekonomiese liberalisering en vir die herstrukturering van regeringsdepartemente. Hy is 'n teenstander van Argentinië se sentrale bank en huidige belastingbeleid.

Ekonomies is Milei deur die Oostenrykse Skool beïnvloed en hy bewonder voormalige president Menem se beleid.

Milei is sosiaal konserwatief en is gekant teen aborsie en genadedood, onverskillig teenoor homohuwelike, en ondersteun privatisering in onderwys en gesondheidsorg. Hy is teen verpligte inenting en ondersteun die wettiging van dwelms en prostitusie. Milei beywer hom vir die deregulering van vuurwapenbesit en stel voor om immigrasiebeperkings vir misdadigers in te stel. is hy teen vakbonde, belyn hy hom met anti-sosialistiese figure soos Trump en Bolsonaro, en prioritiseer hy alliansies met die VSA en Israel. Hy is versigtig oor verhoudings met China, ondersteun Oekraïne teen Rusland, en beywer hom vir dialoog oor die Falklandoorlog. Juan Domingo Perón, Raúl Alfonsín, Cristina Fernández de Kirchner, en Alberto Fernández gekritiseer. Milei het Argentinië in die 1930's as 'n fascistiese regime wat tot Peronisme en Perón se "driebeenfascisme" eerder as 'n terugkeer na liberale beleide gelei het, gekenmerk. Milei het Patricia Bullrich, die Juntos por el Cambio-leier in 2023, as "deel van die Argentynse mislukking" beskryf. Milei het Santoro as "'n staatsparasiet" gekritiseer en gesê: "Ek verstaan dat jy 45 jaar oud is en jy was sedert jy 14 was betrokke in die politiek. Het jy ooit in jou lewe in die privaat sektor gewerk?" Santoro het bevestig dat Milei "’n werknemer van die Nasionale Kongres in 1994 was en verslag gedoen het vir die voormalige volksmoordige generaal Antonio Domingo Bussi", wat op daardie tydstip 'n nasionale afgevaardigde was. In reaksie het Milei deur sy Twitter-rekening erken dat hy vir Bussi gewerk het. In 'n toespraak in September 2022 in die Argentynse Kamer van Afgevaardigdes het Milei Macri vir sy voorstel om nie 'n dollar in die Aerolíneas Argentinas te sit nie, gekritiseer, en gewonder waarom hy dit nie gedoen het terwyl hy president was nie en het die regering se 2023-begroting bevraagteken. Hy het ook na die poging tot sluipmoord op Fernández de Kirchner as "nie 'n sluipmoord nie" verwys en het beweer die term impliseer dat die "politieke kaste" bo die mense is.

## Openbare beeld 
Milei het 'n komplekse en omstrede openbare beeld, gekenmerk deur 'n mengsel van populistiese, regse libertariese en konserwatiewe ideologieë, gekweek. Bekend vir sy ultra-liberale ekonomiese sienings en regse populistiese retoriek, het Milei se politieke standpunt verskeie interpretasies deur internasionale media en politieke kommentators ondergaan. Sy opkoms tot prominensie tydens die presidentsverkiesingsveldtog van 2023, aangevuur deur sy oorwinning in die voorverkiesing, het wydverspreide aandag getrek. Milei se voorstelle, insluitend die afskaffing van die Sentrale Bank van Argentinië en die aanvaarding van dollarisasie, is sowel geprys as gekritiseer. Ten spyte van kritiek het sy voorstanderskap vir ekonomiese liberalisme, fiskale konserwatisme, en verminderde regeringsinmenging weerklank gevind by 'n segment van die Argentynse kiesers wat met tradisionele politieke strukture gefrustreerd is. Milei se openbare beeld kan beskou word as 'n omhelsing van die polariserende aard van sy politieke en ekonomiese ideologieë binne die konteks van kontemporêre Argentynse politiek.

## Notas 
## Verwysings