Aspekte van die nuwe drama

André P. Brink se ***Aspekte van die nuwe drama*** is 'n omvattende ondersoek na die vernuwings en ontwikkelings in die drama, veral met die fokus op die 20ste eeu en die verskillende bewegings wat daartoe bygedra het. Die boek is oorspronklik geskryf as 'n metgesel tot sy studie *Aspekte van die Nuwe Prosa*, en sekere kontekstuele hoofstukke uit daardie werk is ook relevant vir hierdie ondersoek. Brink se doel is om die "Nuwe Drama" te verken en aan te pas by die nuwe vorme en ervarings wat dit bied. Hy fokus op spesifieke aspekte van die drama, soos syn-en-skyn, tyd, en relatiwiteit, eerder as 'n omvattende oorsig.

In die eerste hoofstuk ondersoek Brink die verhouding tussen drama en teater. Hy gebruik die konsepte van "kunswerk" en "estetiese objek" van die Poolse kritikus Roman Ingarden om hierdie verhouding te verduidelik. Die drama is die geskrewe teks, die "kunswerk" met teater-in-potensie, terwyl die teater die praktiese uitvoering is, die "estetiese objek" wat deur die regisseur en spelers verwesenlik word. Die leser van 'n drama moet dit "sien" en evalueer soos dit op die verhoog gebring sou word, en hierdie verbeelde opvoering deur sy kreatief-kritiese vermoë deurleef. Die taal in 'n drama is dus 'n "teken" wat uitwys na 'n estetiese belewenis in 'n ander medium, naamlik die teater.

Brink bespreek ook verskeie pogings om 'n formule vir die vernuwing in die drama en teater van die 20ste eeu te vind, soos Martin Esslin se *Theatre of the Absurd* en Robert Brustein se *Theatre of Revolt*. Hy kritiseer Esslin se formule as te beperk en eksklusief, terwyl hy Brustein se benadering as waardevol maar moontlik te eksklusief beskou. Brink soek 'n formule wat los, wyd, en elasties genoeg is om al die uiteenlopende vernuwinge van die tyd in te sluit sonder om te knel of te dwing. Hy stel voor dat die Nuwe Drama onderskei kan word van wat daaraan voorafgegaan het deur 'n nuwe "kritiese instelling", 'n deurskouende, objektief ontledende benadering wat die wêreld wil bevraagteken eerder as net weergee of interpreteer.

Die aanloop tot die Nuwe Drama word teruggevoer na Heinrich von Kleist en Georg Büchner in die 19de eeu. Kleist word beskou as 'n hoogtepunt van die Duitse Romantiek, maar ook as 'n voorloper van moderne eksistensialisme en surrealisme. Büchner word gesien as die een wat die grondslae vir die Nuwe Drama onmiskenbaar gelê het, met sy ophef van die beperkinge van gewone tyd en ruimte, sy peiling van die mens deur sy maskers, en sy inboor in die irrasionele grondlae van die syn in. Brink bespreek ook Alfred Jarry en August Strindberg as belangrike figure in die ontwikkeling van die Nuwe Drama. Jarry se *Koning Ubu* word gesien as 'n groteske en makabere profesie wat uitwys na sowel Adolf Hitler as Artaud se Teater van Wreedheid, terwyl Strindberg se werk beskou word as 'n wegbreek van kunsmatigheid en 'n inkeer tot "gewone mense" in "gewone situasies".

Die bydrae van die Naturalisme tot die ontwikkeling van die drama in die 20ste eeu word ook ondersoek. Brink wys daarop dat die Naturalisme 'n nuwe verkenning van die konkrete moontlikhede van die verhoog meegebring het, veral deur die werk van Georg II, Hertog van Sakse-Meiningen, André Antoine, en Konstantin Stanislawski. Hierdie figure het 'n presiese en aanvaarbare realisme in die teater ingebring, met historiese akkuraatheid in décor en kostumering, en 'n nuwe verband tussen die woord en al die ander dinge op die verhoog. Brink bespreek ook die werk van Edward Gordon Craig en Adolphe Appia, wat die rol van die nie-verbale elemente in die teater uitgebrei het en lig as teatermedium vervolmaak het.

Ten slotte word die werk van Henrik Ibsen en Anton Tsjechow as voorbeelde van die oorgang van die Naturalisme na die Nuwe Drama bespreek. Ibsen se werk word gekenmerk deur 'n worsteling met die Niet, 'n proses van ontmaskering, en die gebruik van oënskynlik gewone werklikheidsobjekte wat gelaai is met 'n méér as natuurlike betekenis. Tsjechow se werk word beskou as 'n dramatiese pointillisme waarin die gewone voortgang van die tyd opgehef word as gevolg van die fokus op momente. Sy dramas word gekenmerk deur 'n subtiele komedie, 'n donkerder en meer stoïsynse benadering wat 'n voorbereiding is vir die latere werk van Beckett en ander.

## Verwysings