Afrika-rotsluislang

Die **Afrika-rotsluislang** (*Python sebae*) is 'n slangsoort van die familie luislange (Pythonidae) en word by die genus egte luislange (*Python*) ingedeel. Die spesie verskil wat velpatroon en skubbe betref van die Suider-Afrikaanse luislang. Met 'n bevestigde lengte van meer as vyf meter is die Afrika-rotsluislang een van die grootste slange ter wêreld. Sy verspreidingsgebied strek in Afrika suid van die Sahara van die weskus tot die ooskus en suidwaarts tot in die noorde van Angola. Hier woon hy in 'n verskeidenheid tropiese en subtropiese landskappe nooit te ver van water nie. Hy is baie aanpasbaar en bewoon as kultuurvolger ook landbougrond en nedersettings.

Die slang se dieet bestaan uit 'n verskeidenheid gewerwelde diere. In die gebiede met 'n hoë aantal soogdiere, vreet groot individue heel dikwels wildsbokkies wat selde meer as 30 kilogram weeg.

## Beskrywing 
### Liggaamsbou en gebit 
Die jong, onvolgroeide slang is baie slank gebou, maar ontwikkel met toenemende ouderdom 'n baie kragtige lyf. By groot volwasse rotsluislange word die silindriese lyf tot 'n geringe mate afgeplat. Die breë, driehoekige, effens afgeplatte en groot kop is duidelik van die nek onderskeibaar. Die snoet is op die bokant teen die punt toe afgerond. Hier sit die neusgate skuins tussen die bo- en die sykante van die kop. Die spitstoelopende grypstert maak by die wyfies tussen 9 en 14 % en by die mannetjies tussen 11 en 16% van hul totale lengte uit.

Die gebit bestaan uit dun, langwerpige tande wat deurgaans skerp en na die keel teruggebuig is en van die snoet na die keel toenemend kleiner word. Teen die middel van die boonste mondholte loop voor op die bokaak die verhemeltebeen en verder agtertoe die vlerkbeen parallel met mekaar. Simmetriesgesproke is daar aan elke kant 2 tussenkaaksbeen-, 13 tot 16 bokaak-, 6 tot 7 verhemeltebeen-, 8 tot 9 vlerkbeen- en 13 tot 17 onderkaaktande. Die slang het dus altesaam tussen 84 en 102 tande.

### Skubbe 
duimnael|'n Kenmerk van hierdie spesie is die redelik groot skilde op die bokant van die kop
duimnael|Die sykant van die kop is by hierdie spesie kenmerkend kontrasterend van kleur
By slange word na skubbe dikwels as skilde verwys. 'n Skild is 'n skub met 'n spesiale beskermende funksie.

Die bokant van die kop is kenmerkend met groot skilde bedek: die *nasale skilde* (neusskilde) word deur een paar vierkantige *internasale skilde* (tussenneusskilde) van mekaar geskei. Die aangrensende opvallend uitgeboude paar *prefontale skilde* (voor-voorhoofskilde) word deur 'n ry minder, onreëlmatige skilde agter die volgende groot paar *frontale skilde* (voorhoofskilde) geskei. Die laasgenoemde paar kan soms gedeeltelik of heeltemal saamgesmelt wees. Die *supraokulêre skilde* (bo-oogse skilde) is groot en geskei in twee dele. Van die kant af is tussen die oog en neusgat minstens drie tot vier *loreale skilde* (leiselsskilde) van verskillende groottes asook twee *preokulêre skilde* (vooroogskilde), waarvan die onderste klein en onreëlmatig gevorm is. Daar is weerskante twee tot vier *postokulêre skilde* (agteroogskilde). Die *rostrale skild* (snoetskild) het, soos by die meeste ander luislange, twee diep *labiaalgroewe* (lipholtes). Van die 13 tot 16 *supralabiale skilde* (bolipskilde) is die tweede en derde voorstes van fyn lipgroewe of lipkuiltjies voorsien. Die 19 tot 25 *infralabiale skilde* (onderlipskilde) raak na die snoetpunt se kant toenemend kleiner. Die twee voorstes en die drie tot vier agterstes is met fyn lipkuiltjies bedek. Op die rug loop groot, onreëlmatige, uiterlike bruin rugvlekke wat verskil van individu tot individu. Hulle is swartrandig en word rondom geskei deur 'n breë, ligte gaping van die grondkleur. Op die flanke het die rugvlekke gedeeltelik lengteverbindinge met mekaar en sluit so baie groot, uitgestrekte, helder dele op die rug in. Dit word bevestig deur 'n studie in Suidoos-Nigerië, waar die gemiddelde kop-romplengte van 39 uitgegroeide mannetjies gemiddeld 2,47 meter was. Die 51 ondersoekte volwasse wyfies was, met 'n gemiddelde kop-romplengte van 4,15 meter, aansienlik langer. Die grootste was omtrent 5 meter lank. Daar bestaan tans nie gestaafde gegewens oor die maksimum liggaamslengte van hierdie soort nie. Volgens Villiers (1950) is daar glo in 1932 in Bingerville aan die Ivoorkus 'n individu van 9,8 meter geskiet. Volgens Branch (1984) en Sprawls et al. (2002) is dit 'n onbetroubare en ongeloofwaardige oorlewering. Daarbenewens is daar ander ongegronde uitsprake van luislange wat oor die 7 meter lank is. In die verlede is massiewe uitgerekte slangvelle herhaaldelik by optekening gebruik, wat die historiese syfers onakkuraat maak. So het Loveridge (1927) in Oos-Afrika 'n 9,1 meter lange slangvel gemeet. Hoewel hierdie vel moontlik met meer as 'n kwart verrek is, kon dit tog oorspronklik dié van 'n 6,5 m-lange Afrika-rotsluislang gewees het. Die langste Afrika-rotsluislang wat tot dusver wetenskaplik korrek opgeteken is, is uit Uganda afkomstig. Dit was, volgens Pitman (1974), gesamentlik 5,5 meter (18 vt.) lank. Senegal, Gambië, Guinee-Bissau, Guinee, Sierra Leone, Liberië, die Ivoorkus, Suid-Mali, Burkina Faso, Ghana, Togo, Benin, Suid-Niger en Nigerië aangetref. In Sentraal-Afrika is hul tuis in Suid-Tsjad, in Kameroen, die Sentraal-Afrikaanse Republiek, Ekwatoriaal-Guinee, Gaboen, die Republiek van die Kongo, die Demokratiese Republiek van die Kongo en Noord-Angola. In die ooste kry mens hierdie luislang in Suid-Soedan, in Etiopië, Somalië, Kenia, Uganda, Rwanda, Burundi en Tanzanië. digte en oop droëwoude, In Rwanda kan die slangsoort se habitat hoogtes van meer as 1 350 meter bo seespieël bereik en in Uganda is hul al selfs op 2 250 meter bo seespieël aangeteken. In Kenia en Noord-Tanzanië, waar die Afrika-rotsluislang en die Suider-Afrikaanse luislang se verspreidingsgebiede oorvleuel, is die Afrika-rotsluislang hoofsaaklik in die laer dele teenwoordig.

Verder vreet hierdie slangsoort ook verskeie paddaspesies, met die reëntyd korreleer, soek die wyfie 'n skaduryke, veilige skuilplek in die nabyheid van water. gelê. Die legsel van 'n gemiddelde 90 x 60 millimeter en ongeveer 150 gram eiers word deur die wyfie op 'n hopie gestapel. Sy kronkel dan om die broeisel om dit teen die nesrowers te beskerm en sal slegs sporadies die nes verlaat om water te gaan drink.

In gevangenskap bereik die slange geslagsrypheid binne drie tot vyf jaar en 'n totale lengte tussen twee en drie meter.

## Klassifikasie 
duimnael|Illustrasie uit Albert Seba se *Thesaurus*, omstreeks 1735
Die Afrika-rotsluislang se wetenskaplike naam, *Python sebae*, vereer die Duits-Nederlandse natuurversamelaar, Albert Seba.

Die verwantskap tussen die groot Afrikaanse luislange, *Python sebae* (Gmelin 1789), *Python natalensis* (Smith 1840) en *Python saxuloides* (Miller&Smith 1979) was lank onduidelik. Daar was 'n gebrek aan eksemplare van elke spesie, veral uit die plekke waar hul simpatries of parapatries voorkom. Daarom is hierdie luislange in die 20ste eeu grotendeels slegs as 'n eensoortige spesie erken, naamlik *Python sebae*. Aan die hand van 'n groot dataversameling kon Broadley (1984) luislange in 'n noordelike en 'n suidelike verspreidingsgebied afkamp, hoofsaaklik op grond van die fragmenteringssterkte van die skilde van die bokant van die kop en die patroon van die sykant van die kop. Vanweë moontlike kruisings in die oorvleuelende verspreidingsgebiede klassifiseer hy al twee groepe as subspesies en benoem die noordelike vorm *Python sebae* en die suidelike vorm *Python sebae natalensis*. *Python saxuloides* blyk toe 'n afwykende Keniaanse bevolking van *Python sebae natalensis* te wees en word met laasgenoemde gelykgestel. In 1999 ken Broadley beide subspesies 'n spesiestatus toe, omdat nuwe akkurater gegewens uit die gebiede met uitgebreide simpatrie in Burundi, Kenia en Tanzanië op geen kruising dui nie. In 2002 word egter berig van hibriedes naby die Tanzaniese stad Morogoro.

## Afrika-rotsluislang en die mens 
### Gedrag teenoor mense 
Wildlewende Afrika-rotsluislange vermy konfrontasie met mense. Kom hulle wel 'n mens teë, soek hulle gewoonlik skuilplek of vlug die water in. Op 'n ander mosaïekstuk van die voormalige Romeinse Kartago, wat tussen die tweede en vierde eeu n.C. geskep is, is 'n luislang te sien wat met 'n olifant baklei.

Voor kolonialisering het daar reeds in sommige Wes-Afrikaanse kulture 'n slangkultus bestaan. Die Afrika-rotsluislang en die koningluislang word as heilig beskou, in slangtempels aangehou en aanbid. Tydens seremonies bring hul aan die Afrika-rotsluislang talle geskenke en paai hom met die offer van 'n hoender of lam.

In sommige plaaslike gemeenskappe is die geloof wydverspreid dat ná die doodmaak van 'n Afrika-rotsluislang geen reën meer sal val nie.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van slange

## Verwysings 
### Literatuur 
* D. G. Broadley: *A review of geographical variation in the African Python, Python sebae (Gemelin)*. British Journal of Herpetology 6, 1984, bl. 359–367.
* B. Lanza, A. Nistri: *Somali Boidae (genus Eryx Daudin 1803) and Pythonidae (genus Python Daudin 1803) (Reptilia Serpentes)*. Tropical Zoology 18, 2005, bl. 67–136, online, pdf.
* L. Luiselli, F. M. Angelici, G. C. Akani: *Food habits of Python sebae in suburban and natural habitats*. East African Wild Life Society, African Journal of Ecology 39, 2001, bl. 116–118.
* L. Luiselli, G. C Akani, E. A. Eniang, E. Politano: *Comparative ecology and ecological modeling of sympatric Pythons, Python regius and Python sebae*. In: R. W. Henderson, R. Powell (Hsg.): *Biology of the Boas and Pythons*. Eagle Mountain Publishing Company, Eagle Mountain. 2007, , bl. 89–100.
* C. R. S. Pitman: *A guide to the snakes of Uganda*. Codicote Wheldon & Wesley, Ltd, 1974, , bl. 67–71.
* S. Spawls, K. Howell, R. Drewes, J. Ashe: *A Field Guide to the Reptiles of East Africa*. Academic Press. 2002, , bl. 305–310.

## Eksterne skakels 
*  reptile-database.reptarium.cz: *Python sebae*