Moncton

**Moncton** (Kanadese Engels: [ˈmʌŋktən]; Kanadese Frans: [mɔŋktœn]) is die grootste stad in die Oos-Kanadese provinsie Nieu-Brunswyk met 'n bevolking van 79&nbsp;470 in die stad en 157&nbsp;717 in die metropolitaanse gebied (2021). Die stad dra die naam van Robert Monckton, 'n Britse offisier wat destyds die toesig oor die deportasie van die Akadiërs gehou het.

## Geografie 
duimnael|links|Moncton heet sy besoekers welkom
Moncton lê in die suidoostelike deel van die provinsie Nieu-Brunswick; in die vallei van die Petitcodiacrivier, ten die noordoewer van 'n gedeelte waar die rivier 'n draai maak. Die vroeë setlaars gebruik dan ook die Franse bynaam *le Coude * vir die gebied. Moncton lê in die hartland van die maritieme provinsies. Teen die einde van die 19de eeu staan Moncton danksy die bou van belangrike spoorlyne as die *Hub City* bekend. Die stad word ook die hoofkwartier van die *Intercontinental Railway* van Kanada.

## Taal en kultuur 
Terwyl Moncton nou oorwegend Engelstalig is, praat sowat een derde van die bevolking Frans. Moncton tree ook as die gasheerstad van die Internasionale Spitsberaad van die Frankofonie in Augustus 1999 op. 'n Aantal Franstaliges in die stad bewaar die ou Akadiese Chiac-dialek.

Die stadsraad het op 6 Augustus 2002 besluit om van Moncton die eerste Kanadese stad te maak wat amptelik tweetalig is.

Die *Capitol Theatre* is 'n gerestoureerde *vaudeville*-huis uit die twintigerjare van die 20ste eeu wat nou as die sentrum van die stad se kulturele lewe dien. Ander belangrike instellings is die *Atlantic Ballet Theatre* en die Franstalige ''Théâtre l'Escouette*. In die *Moncton Coliseum'', 'n arena met 8&nbsp;000 sitplekke, vind konserte en handelskoue plaas. Dit is ook die hoofkwartier van die *Moncton Wildcats*, die plaaslike hokkiespan. Die hoofmusea is die Moncton-museum en *La Musée Acadienne* by die Franstalige *Université de Moncton*.

Die tweetalige Northrop Frye Literêre Fees vind in April plaas, ter ere van die literêre kritikus Northrop Frye. Skrywers van dwarsoor die wêreld woon die fees by. Die Internasionale Wyn- en Kos-uitstalling (*World Wine and Food Exposition*), wat elke November in Moncton plaasvind, is die grootste in Oos-Kanada.

Ter herdenking van 400 jaar se Franse nedersetting in Noord-Amerika bied die museum *Pointe-à-Callière* (Montreal) in samewerking met die *Musée du Château des ducs de Bretagne* in Nantes (Frankryk) die uitstalling ''France / Nouvelle France, de l'Acadie à la Louisiane* in die *Musée acadien de l'Université de Moncton* aan (29 Maart–5 Junie 2005).

Moncton was een van die Kanadese gasheerstede tydens die Vrouesokkerwêreldbeker 2015.

## Vervoer 
Die internasionale lughawe van Moncton is onlangs vergroot. Die spoorwegmaatskappye *VIA Rail Canada* en *Canadian National Railway* en die grootpad *Trans Canada Highway'' verbind Moncton met die res van Kanada. Die stad is danksy sy ligging vandag 'n belangrike handelsentrum.

## Besienswaardighede 
* **Champlain Place** is 'n winkelsentrum in die voorstad Dieppe.
* **Crystal Palace** is 'n vermaaklikheidspark teenoor *Champlain Place*.
* Die **Gat van die Getye** word deur die enorme getye van die Fundybaai veroorsaak, waarby die Petitcodiacrivier stroomop begin vloei.
* **Magneetheuwel** (*Magnetic Hill*) is 'n optiese illusie wat deur die plaaslike topografie veroorsaak word. Die plek word as 'n toeristesentrum ontwikkel; 'n dieretuin en 'n water-vermaaklikheidspark (*Magic Mountain*) is deel van die projek.

Moncton is 'n belangrike bestemming vir toeriste. In die omgewing van die stad is twee nasionale parke, Fundy National Park en Kouchibouguac National Park). Die warmwaterstrande van *Northumberland Straight* en die rotse van *Hopewell Rocks* lê eweneens digby die stad. Die *Confederation Bridge* na Prins-Edward-eiland is 'n argitektoniese besienswaardigheid.

## Onderwys 
Moncton beskik oor twee universiteite: Die *Université de Moncton*, die grootste Franstalige universiteit buite die provinsie Quebec, en die *Atlantic Baptist University*, 'n klein Christelike instelling wat hom op die vrye kunste en natuurwetenskappe toespits. Daarnaas bied die *University of New Brunswick* grade in verpleegkunde aan. *Mount Allison University*, wat as een van die beste voorgraadse universiteite in Kanada beskou word, lê naby in die stad Sackville.

Daar is ook twee kampusse van die *New Brunswick Community College* in die gebied; die NBCC Moncton-kampus is Engelstalig, terwyl CCNB Dieppe Franstalige kursusse aanbied. Hierdie instellings spits hulle op die handels- en tegniese opleiding toe. Daar is ook 'n aantal privaatkolleges in die stad; die *Moncton Flight College* is een van die oudste in die land en het vir homself 'n baie goeie naam as een van die beste vliegskole verwerf.

## Mediese instellings 
Die twee grootse hospitale in die gebied is *The Moncton Hospital* (oorwegend Engelstalig, met sowat 400 beddens) en die *Hôpital Georges-L. Dumont* (oorwegend Franstalig, 350 beddens).

## Media 
Moncton beskik oor twee koerante wat daagliks verskyn, die Engelstalige *Times & Transcript*, wat ook die belangrikste blad in Nieu-Brunswick is, en die Franstalige ''L'Acadie Nouvelle*. Daar is twee plaaslike televisiestasies, *Radio-Canada/CBC* (Franstalig) en *ATV / CTV Television Network'' (Engelstalig). Daarbenewens saai twaalf radiostasies hul programma's vanuit Moncton uit.

## Geboue 
* **Aliant Tower**: Die uitsaaitoring van 35 verdiepings oorheers die stadshorison van Moncton.

## Ekonomie 
Nadat Moncton twee keer bankrot gegaan het, is dit in 1891 met die leuse *Resurgam* ("Ons gaan herrys") as 'n stad geïnkorporeer.

Aanvanklik was die *Intercolonial Railway* en *National Transcontinental Railway* die belangrikste werkverskaffers in die stad. Ná die samesmelting van die twee maatskappye as *Canadian National Railways*, het CNR die grootste onderneming in die gebied geword. Spoorwegwerwe het die ekonomiese basis van die stad gevorm. Nadat die werwe in 1988 gesluit is, het die federale en provinsiale regerings met die herstrukturering van die plaaslike ekonomie begin. In die jare negentig het die informasietegnologie nuwe werkgeleenthede vir Moncton se inwoners aangebied; veral inbelsentrums het op sy tweetalige werkers gesteun. Moncton is nou die stad wat in die maritieme provinsies die vinnigste groei beleef en in 2016 het dit Saint John as die grootste stad van Nieu-Brunswick verbygesteek.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf van ''L'Université de Moncton''
*   Amptelike webwerf
*  
*