Chrisotiel

**Chrisotiel** of **wit asbes** is die vorm van asbes wat die meeste voorkom, wat ongeveer 95% van die asbes in die Verenigde State uitmaak en 'n soortgelyke verhouding in ander lande. Dit is 'n sagte, veselagtige silikaatmineraal in die serpentyn-subgroep van filosilikate; as sodanig word dit onderskei van ander asbestiforme minerale in die amfiboolgroep. Sy geïdealiseerde chemiese formule is Mg(SiO)(OH). Die materiaal het fisiese eienskappe wat dit wenslik maak om dit in boumateriaal in te sluit, maar hou ernstige gesondheidsrisiko's in wanneer dit in lug versprei word en ingeasem word.

## Fisiese eienskappe 
links|duimnael| SEM-foto van chrisotiel.
Grootmaat chrisotiel het 'n hardheid soortgelyk aan 'n menslike vingernael en word maklik verkrummel tot veselagtige stringe wat uit kleiner bondels fibrille bestaan. Natuurlik-voorkomende veselbundels wissel in lengte van etlike millimeter tot meer as tien sentimeter, hoewel industrieel-verwerkte chrisotiel gewoonlik korter veselbundels het. Die deursnee van die veselbundels is 0,1–1&nbsp;µm, en die individuele fibrille is selfs fyner, 0,02–0,03&nbsp;µm, elke veselbondel wat tiene of honderde fibrille bevat.

Chrisotielvesels het aansienlike treksterkte en kan in draad gespin en in lap geweef word. Hulle is ook bestand teen hitte en is uitstekende termiese, elektriese en akoestiese isoleerders.

## Toepassings 
Voorheen is dit in die 1990's in asbes-sementprodukte (soos pype en dakplate) gebruik.

Magnesiumsulfaat (MgSO4) kan geproduseer word deur chrisotiel met swaelsuur (H2SO4) te behandel.

## Veiligheidskwessies 
duimnael| Chrisotiel asbes
Chrisotiel is by ander vorme van asbes ingesluit omdat dit as 'n menslike karsinogeen geklassifiseer word deur die Internasionale Agentskap vir Kankernavorsing (IARC) en deur die Amerikaanse Departement van Gesondheid en Menslike Dienste. Dit verklaar dat "Blootstelling aan asbes geassosieer word met parenchimale asbestose, asbesverwante pleurale abnormaliteite, peritoneale mesothelioom en longkanker, en dit kan geassosieer word met kanker van sommige buite-torakale plekke". In ander wetenskaplike publikasies het epidemioloë eweknie-geëvalueerde wetenskaplike artikels gepubliseer wat vasstel dat chrisotiel die hoofoorsaak van pleurale mesothelioom is.

Volgens EU-regulasie 1907/2006 (REACH) word die bemarking en gebruik van chrisotiel, en van produkte wat chrisotiel bevat, verbied.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Asbes - regeringsadvies (in Afrikaans)
* Die Chrysotile Instituut
* International Chemical Safety Card 0014
* "Asbes-bevattende vloerteëls en mastiekverlaging: Is daar genoeg blootstelling om asbesverwante siektes te veroorsaak?"
* Deer William Alexander, Howie Robert Andrew, Zussman Jack, *An introduction to the rock-forming minerals* ,, OCLC 183009096 pp.&nbsp;344–352, 1992
* Ledoux, RL (red), *Kortkursus in mineralogiese tegnieke van asbesbepaling*, Mineralogical Association of Canada, pp.&nbsp;35–73, 185, 1979.
* http://www.microlabgallery.com/ChrysotileFile.aspx Mikrofoto's van parachrisotiel en klinochrisotiel
* Nolan, RP, Langer AM, Ross M, Wicks FJ, Martin RF (eds), "Die gesondheidseffekte van chrisotiel asbes", *The Canadian Mineralogist*, Spesiale Publikasie 5, 2001.