Appelkoos

Die **appelkoos**, (*Prunus armeniaca*), is 'n spesie van die genus *Prunus*, geklassifiseer saam met die pruim in die subgenus *Prunus*. Sy inheemse oorsprong is ietwat onseker omrede uitgebreide prehistoriese verbouing.

[duimnael|links|'n Appelkoosboom in sentraal [Turkye.]]
[duimnael|links|Appelkoosbloeisels in 'n villa in [Kasjmir ]]
duimnael|links|gedroogde appelkose
Appelkose word sedert antieke tye geëet. Die Romeine het dit *Praecocum* genoem – die kosbare een. Die piepklein steenvrugte is propvol proteïene, vesel en minerale en daar is gevind dat dit effektief is in die bekamping van hartsiektes.

## Makmaking
Volgens die Sowjet-botanikus Nikolai Vavilov is die sentrum van oorsprong van *P. armeniaca* Sentraal-Asië, waar dit glo mak gemaak is. China is nog 'n sentrum daarvan. Sy hipotese is deur genetiese studies bevestig.

Daar was ten minste drie onafhanklike makmaakgebeurtenisse in die demografiese geskiedenis van *P. armeniaca*: 'n Argeologiese opgrawing by Garni in Armenië het appelkoossade op 'n vindplek uit die Kopertyd opgelewer. Sy wetenskaplike naam *Prunus armeniaca* (Armeense pruim) kom van daardie aanname. Byvoorbeeld, die Belgiese arborist Baron de Poerderlé, wat dit in die 1770's geskryf het, het beweer: ''"Cet arbre tire son nom de l'Arménie, provinsie d'Asie, d'où il est originaire et d'où il fut porté en Europe ... "'' ("hierdie boom kry sy naam van Armenië, provinsie van Asië, waar dit inheems is, en vanwaar dit na Europa gebring is ..."). 'n Groot verskeidenheid appelkose, ongeveer 50, word vandag in Armenië verbou. Vanaf ongeveer die sewende eeu is appelkose in China gepreserveer deur verskeie metodes, insluitend sout en rook, en die meer algemene droging. Hubei is bekend vir sy swart gerookte appelkose.

Sy bekendstelling aan Griekeland word aan Alexander die Grote toegeskryf .

Appelkoosverbouing in Andalusië (Moorse Spanje) word reeds in Ibn al-'Awwam se 12de-eeuse landbouwerk beskryf.

In Engeland is in die 17de eeu appelkoosolie gebruik in kruiebehandelings wat bedoel was teen gewasse, swelling en maagsere.

## Teelt in Suid-Afrika
In 2011/12 het die plaaslike markverkope 3 000 ton verbygesteek. In 2019/20 was dit minder as 1 000 ton. In vergelyking met byvoorbeeld perskes en nektariens wat in 2019/20 meer as 35 000 ton op die plaaslike mark verkoop het, is die appelkoosmark in Suid-Afrika dus relatief klein.

Vars appelkose is in Suid-Afrika beperk beskikbaar. Die appelkoosseisoen is baie kort, net ongeveer net vier weke lank. Dit strek van middel November tot middel Desember. Omdat die plaaslike mark klein is, word baie appelkose uitgevoer. Die meeste appelkose wat in Suid-Afrika verbou word, word na die Midde-Ooste (sowat 40%), die Verenigde Koninkryk (30%) en Europa (27%) uitgevoer. Veral Duitsland het 'n groot bestemming vir appelkose geword. 

Die top vier appelkooskultivars wat in Suid-Afrika geplant word, is Bulida, Soldonne, Bebeco en Imperial. Die oorgrote meerderheid appelkoosbome is in die Klein-Karoo geplant. Die droë Mediterreense klimaat kan vergelyk word met Turkye s'n waar baie appelkose verbou word. In die Koo-vallei word ook 'n Franse kultivar, Carmingo verbou wat in middel Januarie geoes kan word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*