Karoo-supergroep

Die **Karoo-supergroep** is die grootste van Suid-Afrika se stratigrafiese eenhede. Dit bedek ongeveer twee derdes van die huidige landoppervlak van Suid-Afrika, en sluit feitlik die hele Vrystaat, groot dele van die Oos-Kaap, Noord-Kaap en Mpumalanga en die westelike deel van KwaZulu-Natal in. Dit strek ook verder en bedek dele van Lesotho, Namibië, Eswatini, Zambië, Zimbabwe en Malawi, asook dele van ander kontinente wat deel van die superkontinent Gondwana was.

Die bekkens waarin dit afgeset is, het gevorm tydens die vorming en opbreking van die oerkontinent Pangea.

duimnael|280px|links|Die verspreiding van die Karoo-supergroep
Die hoofgebied van die Karoo-supergroep is die Karoo, waar die meeste klipbanke van die opeenvolging blootgelê is. Die supergroep se strata, wat hoofsaaklik uit skalie en sandsteen bestaan, verteenwoordig ’n feitlik aaneenlopende opeenvolging van mariene-glasiale tot terrestriale afsettings vanaf die laat Karboon- tot die vroeë Jura-periode, ’n tydperk van sowat 120&nbsp;miljoen jaar. Dit het versamel in ’n bekken met die naam "Karookom"

Fossiele sluit in plante (beide makrofossiele en stuifmeel), seldsame insekte en vis, algemene en uiteenlopende tetrapodes (meestal Therapsida-reptiele en Temnospondyli-amfibieë, asook dinosourusse in die boonste strata), en spore van biologiese aktiwiteit. Hulle biostratigrafie word gebruik as die internasionale standaard om die verband te bepaal tussen niemariene strata van die Perm tot die Jura.

## Geologiese oorsprong
[thumb|links|240px|Suid-Gondwana tydens die [Kambrium tot Ordovisium. Die kontinente waarin die superkontinent eindelik opgebreek het, word in bruin aangedui. Die skeur wat Suider-Afrika en die Falklandplato geskei het, is oorvloei en het die Agulhassee gevorm.]]

### Oorsprong van sedimentneerslae
Sowat 510&nbsp;miljoen jaar gelede het ’n skeurvallei oor Suid-Gondwana, net suid van Suider-Afrika, ontstaan. Dit het verder weswaarts tot in Suid-Amerika en ooswaarts tot in Oos-Antarktika en moontlik selfs tot in Australië gestrek. ’n Laag sediment van sowat 8&nbsp;km dik, bekend as die Kaapse Supergroep, het op die vloer van die skeurvallei versamel.

### Dwyka-groep
[thumb|250px|’n Noord-suid-deursnee van die Agulhassee (sien bo). Die bruin strukture is kontinentale plate, die dik swart laag links is die paleo-Pasifiese plaat, rooi dui die boonste [aardmantel aan en blou die oorstroomde gebiede of oseaan. Op die boonste skets word die geologie van sowat 510&nbsp;miljoen jaar gelede uitgebeeld, met die afsettings wat eindelik die Kaapse Supergroep sou vorm wat in die Agulhassee afsak. Die middelste skets wys die Falklandplato wat weer noordwaarts dryf om die Agulhassee toe te maak, wat veroorsaak dat die Kaapse Supergroep in ’n reeks plooie gedruk word, wat hoofsaaklik tussen wes en oos loop. Die onderste skets wys hoe die subduksie van die paleo-Pasifiese plaat onder die Falklandplato tydens die vroeë Perm ’n enorme bergreeks laat ontstaan. Dit is eindelik weggevreet om die Karoo-binnesee te vorm, veral die Beaufort-groep van die Karoo-supergroep.]]

Sowat 330&nbsp;miljoen jaar gelede het Gondwana oor die Suidpool gedryf, met die gevolg dat ’n yslaag van verskeie kilometers dik ’n groot deel van Afrika en ander dele van Gondwana bedek het. en strek oor die hele voormalige Karoo-binnesee. Die suidelike afsettings bevat egter nie steenkool nie, al het riviere uit die Kaapse Plooiberge klein deltas gevorm. Hoewel die plantegroei nie so dig was as aan die noordkus van die binnesee nie, kom verskeie reptiele, soos *Mesosaurus*, in die Ecca-neerslae voor. Hierdie reptielfossiele word net in Suider-Afrika en Brasilië aangetref, en verskaf belangrike paleontologiese bewyse van die bestaan van die superkontinent Gondwana. Turbidiete word ’n tyd lank al as petroleumvervaardigende rotse beskou, aangesien die onderwaterstortings wat die neerslae gevorm het, dikwels organiese materiaal van naby die kuslyn bevat het, veral van naby riviermondings en . Dit word dan in die turbidiet begrawe en verander in koolwaterstowwe, veral petroleum en gas. Die turbidiete in die Ecca-formasies van die Tankwa-Karoo- en Laingsburg-streek is dus onlangs deur die petroleumbedryf en geoloë ondersoek, en hulle het gevind die formasies bevat ryk en maklik bereikbare neerslae olie en gas. Die noordoostelike Ecca-bekken is dus ryk aan steenkool, en die suidwestelike hoek is bekend vir sy olieneerslae. Die eiers was uit die Trias (220 tot 195&nbsp;miljoen jaar gelede) en het die gefossileerde fetusskelette van *Massospondylus*, ’n soort Plateosauridae, bevat. Nog eiers is sedertdien in die Golden Gate Hoogland Nasionale Park gevind, ook in die Clarens-formasie. Ander fossiele wat in die park gekry is, sluit in dié van gevorderde sinodonte (diere met oogtande), klein tesodonte (diere met tande wat stewig in die kakebeen gesit het), voëlagtige en krokodilagtige dinosourusse.

### Drakensberg- en Lebombo-groep
Omtrent 182&nbsp;miljoen jaar gelede het die Suider-Afrikaanse deel van Gondwana oor die Bouvet-gevaarpunt beweeg, wat veroorsaak het dat die kors onder die Karoo-supergroep geskeur het. Dit het groot hoeveelhede basaltlawa oor die Clarens-woestyn vrygestel wat feitlik die hele Suider-Afrika en ander dele van Gondwana bedek het. Die hoop lawa wat met verskeie uitbarstings versamel het, was meer as 1&nbsp;600&nbsp;m dik, veral in die ooste (in die huidige Lesotho). Hierdie enorme lawauitstorting het die Karoo-afsettings tot ’n skielike einde gebring.

Die naam Drakensberg-groep kom van die feit dat hierdie laag die boonste 1&nbsp;400&nbsp;m vorm van die Groot Eskarp aan die internasionale grens tussen Lesotho en KwaZulu-Natal, waarna dikwels as die Drakensberge verwys word (hoewel "Drakensberge" tegnies na die hele 1&nbsp;000&nbsp;km lange oostelike deel van die eskarp verwys. Net sowat ’n derde daarvan word deur die Drakensberg-lawa bedek). 
[links|thumb|800px|Panorama van die Drakensberge in die omgewing van [Giant's Castle, aan die grens tussen Lesotho en KwaZulu-Natal. Die heel boonste laag van hierdie deel van die Groot Eskarp word gevorm deur die 1&nbsp;400&nbsp;m dik Drakensberg-lawa, wat bo-op die Clarens-formasie lê.]]

Die magma het deur lang skeure uitgeloop, en tipiese vulkane was skaars. Elke lawastroom was tussen 10 en 20&nbsp;meter dik. Dit het oor 2&nbsp;miljoen jaar opgehoop en ’n enkele, aaneenlopende laag lawa van tussen 1 en 1,6&nbsp;km dik gevorm. Nie al die magma het egter die oppervlak bereik nie; ’n deel daarvan is onder hoë druk tussen die horisontale strata van die Ecca- en Beaufort-gesteentes ingepers. Toe dié lawa hard word, het dit verskeie dolorietplate by verskeie dieptes dwarsdeur die suidelike en suidwestelike Karoo-afsettings gevorm. Hierdie plate wissel in dikte tussen ’n paar sentimeter en honderde meters.

Hierdie uitstorting van lawa het saamgeval met die opstoting van die Suider-Afrikaanse deel van Gondwana en die vorming van skeurvalleie al langs dit wat later die seegrense van die subkontinent sou word. Namate hierdie skeurvalleie breër geword het, is hulle oorstroom om die proto-Indiese en Suid-Atlantiese Oseaan te vorm, terwyl Gondwana verbokkel het in vandag se aparte kontinente en subkontinente Suid-Amerika, Afrika, Antarktika, Australië, Indië, Madagaskar en Arabië.

’n Tweede tydperk van basaltuitbarstings het aan die grens van Mosambiek voorgekom en die Lebomboberge gevorm. ’n Laag lawa van meer as 4&nbsp;800&nbsp;m dik is in dié tyd met ’n groot krag uitgestoot. Terwyl die Drakensberg-lawa byna horisontale lae gevorm het, daal die Lebombo-lawa in die ooste, en dit is dus moeilik om te bepaal hoe ver die lawa sywaarts versprei het.

Die styging van Suider-Afrika het ’n tydperk van enorme erosie ingelui wat ’n laag van verskeie kilometers dik van die oppervlak van Afrika verwyder het. Byna al die Drakensberg-lawa is weggevreet, met net ’n deel wat in Lesotho oorgebly het, asook in die die Lebomboberge aan die Mosambiekse grens. Nadat die laag harde lawa weggevreet is, het die sagter Karoo-afsettings oor die res van die bekken nog vinniger verdwyn. Die dolorietplate het egter weerstand teen erosie gebied en die sagter Beaufort- en Ecca-skalie daaronder beskerm. Dit het talle koppies met plat kruine geskep wat eie aan die Karoo, en Suid-Afrika, is.

## Latere Karoo
Die voortdurende erosie in Suider-Afrika oor die afgelope 180&nbsp;miljoen jaar beteken rotse jonger as die Drakensberg-groep bestaan feitlik nie meer in die binneland nie. Van die materiaal wat deur erosie weggevoer is, is vasgevang tussen die Kaapse Plooiberge in die suide (tydens die Kryt; dit vorm die Enon-formasie) en soortgelyke neerslae naby die kus van KwaZulu-Natal, noord van Richardsbaai. 

Die enigste oorblyfsels in die res van Suid-Afrika is klein, meestal sanderige neerslae.

## Verwysings 
## Verdere leesstof
* Catuneanu, O; Wopfner, H; Eriksson, P; Cairncross, B; Rubidge, B; Smith, R; Hancox, P (2005). "The Karoo basins of south-central Africa". Journal of African Earth Sciences 43 (1-3): 211. doi:10.1016/j.jafrearsci.2005.07.007. 
* Hamilton, G.N.G. en Finlay, J.G. (1928), Outline of Geology for South African Students, Central News Agency Ltd., Johannesburg.
* Adelmann, D. en Kerstin Fiedler, (1996), Sedimentary development of the Upper Ecca and Lower Beaufort Groups (Karoo Supergroup) in the Laingsburg subbasin (SW Karoo Basin, Cape Province/South Africa), Schriftenreihe der Deutschen Geologischen Gesellschaft, 1: 88-89, Bonn.
* Hancox, P. J. en Bruce S. Rubidge (1997), The role of fossils in interpreting the development of the Karoo basin, Palaeontologica Africana, 33: 41-54.
* Ponomarenko A.G. en Mostovski M.B. 2005. New beetles (Insecta: Coleoptera) from the Late Permian of South Africa. African Invertebrates 46: 253-260.
* Sukatsheva I.D., Beattie R. & Mostovski M.B. 2007. Permomerope natalensis sp. n. from the Lopingian of South Africa, and a redescription of the type species of Permomerope (Insecta: Trichoptera). African Invertebrates 48 (2): 245-251.

## Skakels