open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Onafhanklike Verenigde Party

**Onafhanklike Verenigde Party** was die tussentydse naam vir die Suid-Afrikaanse Party, 'n wegbreekgroep van die Verenigde Party van 1977 tot 1980.

Op 19 Januarie 1977 word ses Volksraadslede van die Verenigde Party uit die party geskors omdat hulle hul nie met sir De Villiers Graaff se inisiatief ("Red Suid-Afrika") om 'n nuwe breë opposisie-party daar te stel, kan vereenselwig nie. Die ses stig op 26 Maart 1977 die Onafhanklike Verenigde Party, waarvan die naam op 28 Mei 1977 na die S.A.P. verander word. Die party vaar verbasend goed in die verkiesing net ses maande na sy stigting en wen in Port Elizabeth-Sentraal, Walmer en Simonstad.

Die eerste leier was Myburgh Streicher van Mei 1977 tot Januarie 1978 en die tweede en laaste John Wiley van 21 Januarie 1980 tot en met die party se eenwording met die Nasionale Party onder leiding van P.W. Botha op 13 Junie 1980.

## Bronne 
* Mostert, J.P.C., *Politieke Partye in Suid-Afrika*, Instituut vir Eietydse Geskiedenis, U.O.V.S., Bloemfontein, 1986.
VfR Neumünster

**VfR Neumünster** is 'n Duitse sokkerklub uit Neumünster in die deelstaat Sleeswyk-Holstein.

Die klub is in 1910 as *FV Neumünster* gestig. Die huidige *VfR Neumünster* het in 1924 ontstaan toe die sokkerafdeling van *TV Gut-Heil Neumünster* by die klub aangesluit het.

In die 1950’s het die klub in die Oberliga Noord gespeel, destyds die hoogste klas. Die beste seisoen was 1959, toe die klub 3de geëindig het bo groot klubs soos Eintracht Braunschweig, Hannover 96, FC St. Pauli en VfL Osnabrück.

Die klub ervaar tans ernstige finansiële probleme en staar 'n dreigende bankrotskap in die gesig.

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubwerf
* The Abseits Guide to German Soccer
Verjus

[duimnael|250px|Die pluk van groen druiwe vir die maak van verjus. *[Tacuinum Sanitatis* (1474). Parys Bibliothèque nationale.]]

**Verjus** (van Middel-Frans *vertjus* "groen sap") is 'n baie suur sap wat gemaak word deur groen (onryp) druiwe te pars. Soms word suurlemoen- of suringsap, kruie of speserye bygevoeg om die smaak te verander. In die Middeleeue, is dit algemeen in Wes-Europa gebruik as 'n bestanddeel in souse, en as 'n smaakmiddel, of om voorbereidings te ontglans

Dit is te vore gebruik in baie omstandighede waar moderne sjefs of wyn of een of ander soort asyn sou gebruik, maar die gebruik daarvan het heelwat afgeneem soos wyn en verskeie gegeurde asyne meer bekombaar geword het.  Nietemin word dit in 'n aantal Franse disse sowel as respete uit ander Europese en Middeoosterse geregte gebruik. Dit kan by sommige gourmet kruideniers gekoop word.

Moderne sjefs gebruik  verjus in slaaisouse as die suur bestanddeel as wyn saam met die slaai bedien gaan word. Die rede hiervoor is dat verjuse 'n soortgelyke suur smaak komponent verskaf sonder om met die wyn se smaak te "kompeteer" (of dit te verander) soos die geval met asyn of suurlemoensap sou wees.

## Ander gebruike van die woord *verjus* 
Druiwesaad is in die middeleeue in soute bewaar wat ook as *verjus* bekendgestaan het.

In die Franse streekstaal van Ardèche, word 'n sider wat van houtappelsap gefermenteer word *verjus* genoem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
http://www.verjuice.co.za/ - Suid-Afrikaanse maatskappy wat Verjus vervaardig
Hoërskool

[duimnael|'n Sekondêre skool in [Irak.]]

'n **Hoërskool** is 'n opvoedkundige instansie wat die laaste gedeelte van 'n persoon se verpligte onderwys in Suid-Afrika uitmaak. Daar word ook na die onderrig in hoërskole as sekondêre onderrig verwys. Hoërskole bied graad 8 (vroeër Standerd 6) tot 12 (matriek, Standerd 10) aan.

Na suksesvolle voltooiing van graad 7 (Standerd 5) by 'n laerskool word kinders by 'n hoërskool ingeskryf. Die laaste 3 jaar van 'n kind se skoolloopbaan, graad 10, 11 en graad 12 is nie verpligtend nie. Kinders wat nie matriek voltooi nie sal egter moeilik, indien enigsins, 'n werk kan bekom. Na hoërskool kan leerlinge wat daarvoor kwalifiseer verder by 'n universiteit gaan studeer.

## Sien ook 
* Kleuterskool, voorskoolse onderrig
* Laerskool, primêre onderrig
* Universiteit, tersiêre onderrig

## Eksterne skakels 
*
Hoërskool Strand

**Hoërskool Strand** is 'n Afrikaanse hoërskool wat in Sarel Cilliersstraat, Strand, geleë is. Die skoolhoof is Danie Malan. Die skoolhoof voor hom was Christiaan Klopper, voormalige adjunkhoof van Paul Roos Gimnasium. Hy volg Sanette Nowers op, wat op haar beurt in 2010 by Christo P. Vorster oorgeneem het. Nowers, wat voorheen skoolhoof van Hoër Meisieskool Bloemhof in Stellenbosch was, is bevorder tot Direkteur: Metro-Sentraal Onderwysdistrik.

Die leerdertal staan in 2014 op 1&nbsp;067. In 2013 huisves Hoërskool Strand die grootste matriekklas in sy geskiedenis, met 231 leerders wat die Nasionale Seniorsertifikaat skryf. In 2014 het die matriekklas 195 leerders.

## Skoollied 

Waar Valsbaai krom langs sonnig strand
En golwe skuimend speel
Daar pryk beroemd deur heel ons land
Ons dorp se Hoërskool

Daar leer ons hoe ons lewe
Aan plig en diens te wy
Eerbiedig en opreg te wees
Die kwade te bestry

Regverdig, eerlik, ruim van gees
Getrou aan land en volk te wees
Ons taal te handhaaf skoon te hou
Met vreugd' en liefde voort te bou

Volhard en oorwin
Roem ons skool sy naam
Wyd deur Suid-Afrika sy faam

## Noemenswaardige alumni 
* Earl Rose, rugbyspeler
* Robbie Wessels, Afrikaanse sanger
* Uzair Cassiem, rugbyspeler
* Colin Beck, rugbyspeler
* Gino Cupido, rugbyspeler

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
* 
* Suidooster, die skoolkoerant
* 
** 
* Hoërskool Strand alumniwebwerf  
* Find-A-School
Huis der Nederlanden

duimnael|regs|270px|Die Huis der Nederlanden.

**Het Huis der Nederlanden** is 'n sosiale instansie in Pinelands, Suid-Afrika, wat 'n biblioteek aan die Nederlandse gemeenskap van Suid-Afrika verskaf. Dit het ook 'n saal vir sosiale vergaderings, en twee konferensiesentrums. Die saal word dikwels uitverhuur aan buite-entiteite wat samekomste wil hou, soos die NG gemeente Pinelands (aan wie die gebou eers behoort het) wat koek en tee ná Sondagkerk daar hou.

## Lees ook 
*Suid-Afrika Huis
*Nederlandse Post
Enya

**Enya**, gebore 17 Mei 1961 as **Eithne Patricia Ní Bhraonáin** (IPA: ) in Gweedore, County Donegal, Ierland, soms in die media bekendgestel as **Enya Brennan**, is 'n viervuldige Grammy-wenner as sangeres, en Ierland se topverkopersolokunstenaar. Sy sing in Engels sowel as Iers-Gaelies, en soms gebruik sy net basiese stemme en lettergrepe, met geen noodwendige betekenisse. Die gelyknamige groep *Enya* bestaan eintlik uit drie kunstenaars: Enya self (Eithne Ní Bhráonain), Roma Ryan (liriekestryfster) en Nicky Ryan (produseerder). *Enya Brennan* is 'n fonetiese benadering van hoe haar Keltiese naam *Eithne Ní Bhráonain* uitgespreek word.

Enya het  in 1980 by die musiekgroep Clannad aangesluit. Van die lede was haar susters Máire Brennan en Moya Brennan, en broers Pól en Ciarán Brennan. Sy het die groep verlaat kort voordat Clannad beroemdheid verwerf het met ''Theme from Harry's Game'' in 1982. Haar eie groot deurbraak het in 1988 gekom met die treffer "Orinoco Flow".

Sy gebruik 'n aantal tale in haar musiek, waaronder Iers-Gaelies, Spaans, Latyn en Engels. Hoewel sy 'n Grammy-toekenning onder die kategorie "Nuwe Era" gewen het, klassifiseer sy nie haar musiek as sulks nie.

Enya het in 2001 die lied "May It Be", wat spesiaal gemaak is vir die aftiteling van die film *The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring*. In 2006 het sy na Nederland gegaan om op te tree in die TV-program *Max & Catherine*, waar sy 'n toekenning ontvang omdat sy een miljoen albums in Nederland verkoop het.

Wêreldwyd het Enya al meer as 50 miljoen albums verkoop.

## Diskografie 
: *Hoofartikel: Diskografie van Enya*

### Ateljeealbums 
* *Enya* (1987) (heruitgereik in 1992 as *The Celts*)
* *Watermark* (1988)
* *Shepherd Moons* (1991)
* *The Memory of Trees* (1995)
* *A Day Without Rain* (2000)
* *Amarantine* (2005)
* *And Winter Came...* (2008)
* *Dark Sky Island* (2015)

## Sien ook 
*Clannad
*Gaoth Dobhair
*Iers-Gaelies
*Nuwe Era-musiek
*Topverkopende musikale kunstenaars

## Eksterne skakels 
*Amptelike webtuiste
*Amptelike discography met lirieke 
*Enya op Last.fm

### Bibliografie 
*Billboard Album Rankings - Enya
*Billboard Singles Rankings - Enya
*'Eclipse' reversal referenced on official Enya site 
*Songs/CDs That Are Not By Enya
Abel Erasmuspas

Die **Abel Erasmuspas** is 'n bergpas in die noordoostelike Drakensberg van Suid-Afrika. Die pas is 11&nbsp;km lank en geleë tussen Hoedspruit en Ohrigstad.

Die pas is genoem na 'n bekende boer en staatsamptenaar in die dae van die Zuid-Afrikaansche Republiek. Vanaf Ohrigstad daal die R36-hoofpad na die Laeveld en volg 'n ou Voortrekkerpad. Die pas sluit die J.G. Strijdomtonnel in, genoem na die eertydse Eerste Minister van Suid-Afrika adv. J.G. Strijdom. Die tonnel is in 1959 voltooi en is 134&nbsp;m lank. 

## Sien ook 
* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

## Bron 
* Raper, Peter Edmund. 2020. *Plekname van Suider-Afrika*. Protea Boekhuis. Pretoria.
Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit

duimnael|links|Die NG kerk in Wellington
**Drakenstein** is 'n Wes-Kaapse Plaaslike Munisipaliteit waarvan die vernaamste dorpe die Paarl en Wellington in die Boland is. Dit val onder beheer van die Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit.

Met 'n bevolking volgens die sensus van 2011 van 251 262 is Drakenstein die naasgrootste munisipaliteit in die provinsie. Die grootste bevolkingsgroep in daardie jaar was die bruines op 157 029, gevolg deur 56 963 swartes, 33 959 blankes en 998 Indiërs/Asiërs.
x250px|duimnael|Burgersentrum van die munisipaliteit gesetel in die Paarl
## Nedersettings 
Nedersettings in die munisipaliteit sluit in:
* Gouda
* Paarl (setel)
* Saron
* Wellington

## Besienswaardighede 
Die Paarl en Wellington is albei geskiedkundig belangrike dorpe van Suid-Afrika. Vele bekende Suid-Afrikaners is hier gebore of het 'n lang tyd hier gewoon. In Wellington byvoorbeeld die digter Jan F.E. Cilliers, politikus genl. J.B.M. Hertzog
skrywers Adam Small en Breyten Breytenbach, Voortrekkerleier Piet Retief, predikante di. Bernard Petrus Jacobus Marchand en George Stephanus Malan, Japie Hauptfleisch en die vegvlieënier Sailor Malan en in die Paarl Elsa Joubert, Chester Williams en Totius.

## Onderwys 
**Drakenstein** is een van die vernaamste opvoedkundige sentra in die land met roemryke skole soos die Hoër Meisieskool La Rochelle, Hoër Jongenskool Paarl, Paarl Gimnasium, Hoër Meisieskool Paarl (almal in die Paarl) en Hugenote-Hoërskool (in Wellington). Die Bolandse afdeling van die Skiereilandse Universiteit van Tegnologie en die Hugenote Kollege is ook in Wellington geleë.
## Burgemeesters
## Verwysings
Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit

duimnael|regs|300px
duimnael|450px|Die pad van Kaapstad na Stellenbosch
Die **Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit** (voorheen bekend as die **Boland-distriksmunisipaliteit**)is 'n distriksmunisipaliteit in die sentrale Wes-Kaap, wat die dorpe Wellington, Robertson, Ceres, Montagu, De Doorns, Worcester, Wolseley, Tulbagh, Bonnievale, Touwsrivier, Ashton, Franschhoek, Rawsonville, Stellenbosch, die Paarl en McGregor omvat. 

Die setel van die munisipaliteit is in Worcester. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is Afrikaanssprekend. Die munisipaliteit se kode is DC2.

## Geografie 
### Bure 
Die munisipaliteit word begrens deur:
* Namakwa (DC6) in die noorde
* Sentraal Karoo (DC5) in die ooste
* Tuinroete (DC4) in die suidooste
* Overberg (DC3) in die suide
* Stad Kaapstad (CPT) in die suidweste
* Weskus (DC1) in die weste

### Plaaslike munisipaliteite 
Die munisipaliteit bestaan uit die volgende plaaslike munisipaliteite:

## Demografie 
Die volgende statistiek is van die sensus in 2011.

### Geslag 
### Etniese groepering 
## Politiek 
### Verkiesingsuitslae 
Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009.
* Bevolking 18 en ouer: 337 629
* Totale stemme: 244 409
* Stempersentasie: 72.39% van die persentasie van die stemgeregtigdes

## Eksterne skakels 
*  Tuisblad van KWDM
My Chemical Romance

**My Chemical Romance** was 'n Amerikaanse rockmusiekgroep wat in 2001 tot stand gekom het en aktief tot 2013 was. Die lede was Gerard Way, Ray Toro, Frank Iero, Mikey Way, en Bob Bryar, wat die vorige tromspeler, Matt Pelissier, se plek ingeneem het.

## Musikale styl 
My Chemical Romance se musiek was al aan talle musikale style gekoppel, waaronder "alternative rock", "emo", "pop punk", "post-hardcore" en terselfdertyd wegdoen met die "emo"-klassifikasie.

Volgens die groep was hul hoofinvloede Queen, Thursday, Iron Maiden, The Misfits,  Pink Floyd, en Morrissey/The Smiths. Geoff Rickly, die voorsanger van die band *Thursday*, het die groep ook al vergelyk met Ink & Dagger. Terwyl die lede van die band grootgeword het, was hulle baie geïnteresseerd in "horror" flieks en strokiesprente, en dus juis daaroor, voer hulle aan, dat hul musiek elemente van fantasie en afgryse bevat.

## Lede 
### Huidige lede 
* Gerard Way – stem
* Ray Toro – hoofkitaar, agtergrond stem
* Frank Iero – ritmiese kitaar, agtergrond stem
* Bob Bryar – tromme
* Mikey Way – baskitaar

### Vorige lede 
* Matt Pelissier – tromme

## Discography 
### Studio Albums 
### EP's (Extended Plays) 
### Compilations 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* My Chemical Romance Official Website
* The Black Parade Official Website
* My Chemical Romance op Last.fm
Edenvale

**Edenvale** is 'n dorp aan die Oos-Rand van Gauteng. Dit grens aan Kemptonpark in die noordooste en Bedfordview in die suide.

## Demografie 
[duimnael|links|200px|Die [NG gemeente Edenvale|NG kerk Edenvale, ontwerp deur Hendrik Vermooten. Die sieletal van Edenvale se drie Afrikaanse Susterkerke het nagenoeg gehalveer van 2 883 omstreeks 1990 tot 1 450 omstreeks 2017. In dieselfde tyd het die Hoërskool Edenvale die Engelsmedium Dowerglen High School geword en die Laerskole Edenvale en M.W. de Wet onder laasgenoemde se naam saamgesmelt en in 2002 parallelmedium geword met teen 2018 net een Afrikaanse klas per graad.]]
Volgens die 2011-sensus het Edenvale 'n bevolking van 49&nbsp;292 gehad, waarvan 66,1% Blankes was. Engels (72,2%), Afrikaans (11,6%) en Zoeloe (4,0%) is die grootste huistale.

## Geskiedenis 
Dit het begin as 'n klein gehuggie in 1903 en is oorspronklik *Rietfontein* genoem, wat rondom die Rietfontein-goudmyn begin het. Die naam Edenvale kom waarskynlik van een van die eienaars van die plaas, John Eden. Die dorp het in 1942 munisipale status verkry. Edenvale lê tussen die O.R. Tambo Internasionale Lughawe en Johannesburg. Dit is 'n gewilde dorp om in te woon weens sy sentrale ligging. Na die plaaslike verkiesing is Edenvale in 1995 saamgevoeg met o.a. Modderfontein en 'n gedeelte van Tembisa om die Lethabong Munisipaliteit te vorm. Dit het in 2000 deel geword van die groter Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit, wat die groter Oos-Rand gebied insluit.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Edenvale
* Laerskool Edenvale
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
* Raper, P.E., *Dictionary of South African Place Names*, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
1. FC Bocholt

**1. FC Bocholt** is 'n Duitse sokkerklub uit Bocholt in die deelstaat Noord-Rynland-Wesfale.

Die klub is in 1900 gestig as *Bocholter Fußballclub 1900*. In 1937 het die klub met *Ballspielverein 1909 Bocholt* saamgesmelt en die naam *Ballspielverein 1900 Bocholt* aangeneem. Die huidige naam is in 1946 aangeneem.

Die klub se grootste sukses is in die 1983/84-seisoen behaal toe Bocholt die kwarteindrondte van die DFB-Pokal gehaal het, waar daar met 1-2 teen FC Beiere München verloor is.

## Onlangse ligaplekke 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer
Bonner SC

**Bonner SC** is 'n sportklub uit Bonn in die deelstaat Noord-Rynland-Wesfale in Duitsland, veral bekend vir sy sokkerafdeling. Behalwe sokker, het die klub ook 'n afdeling vir tafeltennis. Tussen 1967 en 1997 het die klub ook 'n rugby-afdeling gehad.

Op 18 Junie 1965 het *Bonner FV 01* en *TuRa Bonn* saamgesmelt om Bonner SC te vorm. Beide klubs het in die 1930’s op die hoogste vlak gespeel in die Gauliga Middel-Ryn. TuRa het in 1936 tweede in die liga geëindig.

BFV 01 het ook later in die Oberliga Wes gespeel, die hoogste vlak voor die instelling van die Bundesliga.

## Onlangse ligaplekke 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer
Langeberge

[duimnael|'n Berglandskap in die [Grootvadersbosch-natuurreservaat]]

Die **Langeberge** is 'n bergreeks in die suide van die Wes-Kaap wat vir ongeveer 170&nbsp;km in 'n algemene oos-wes-rigting loop en is deel van die Kaapse Plooigordel. Die mees westelike punt is naby Worcester, en Swellendam is aan die suidelike voet, sowat 35&nbsp;km ooswaarts geleë. Die reeks eindig sowat 30&nbsp;km noordoos van Riversdal in die ooste. Die oop vlaktes van Cannaland, 'n streek van die Klein-Karoo, grens aan die noordekant van die Langeberge, en in die suide lê die Agulhasvlakte en die graanlande van die Overberg. Teen die suidelike hange van die reeks kom bergfynbos en proteas voor. 

Die hoogste punt van die reeks is die Keeromsberg met 'n hoogte van 2&nbsp;075&nbsp;m. Dit is aan die westepunt tussen Worcester en De Doorns geleë, en sluit by die Kwadouwsberg aan. Die Keeromsrivier ontspring aan die hange daarvan, en word in die Keeromdam opgedam. Die Nuyrivier vloei uit hierdie dam deur die Waaikloof, om by die Breederivier aan te sluit. Aan die oostekant van die reeks vloei die Gouritsrivier suidwaarts deur Die Poort, 'n diep kloof in die Langeberge.

## Bergpasse van die Langeberge 
Bergpasse oor die Langeberge sluit in:

* Garciapas tussen Riversdal en die Klein-Karoo
* Kogmanskloofpas tussen Ashton en Montagu 
* Tradouwpas tussen Swellendam en die Klein-Karoo
* Cloetespas, tussen Mosselbaai en Ladismith
Eintracht Bad Kreuznach

** Eintracht Bad Kreuznach** is 'n sokkerklub uit Bad Kreuznach in die deelstaat Rynland-Palts in Duitsland.

## Geskiedenis 
Op 18 Junie 1902 is die klub *FC Kreuznach 02* gestig. Die klub het in 1907 met *SC 1906 Kreuznach* saamgesmelt om *1. FC 02 Kreuznach* te vorm.

Die klub het op 19 Augustus 1932 met *FSV 07 Kreuznach* saamgesmelt om die huidige klub te vorm.

*FSV 07 Kreuznach* is oorspronklik in 1907 gestig as *SC Nahetal Kreuznach*, maar 'n reeks samesmeltings met en tussen *FC Preußen Kreuznach*, *SC Viktoria Kreuznach*, *Britannia 08*, *Hermannia 08*, *FC Germania 07* en *FC Sportlust Kreuznach* het uiteindelik tot *Kreuznacher FV 07* gelei wat in 1919 herdoop is tot *FSV 07 Kreuznach*.

Die klub het in die 1942/43 en 1943/44-seisoene in die Gauliga Moselland meegeding (destyds die hoogste vlak), maar weens die vernietigende uitwerking van die Tweede Wêreldoorlog op Duitsland het die 1944/45-seisoen nooit plaasgevind nie. Die klub het ook in die 1950’s in die Oberliga meegeding, wat die hoogste vlak was voor die instelling van die Bundesliga.

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubwerf 
* The Abseits Guide to German Soccer
Viktoria Aschaffenburg

**Viktoria Aschaffenburg** is 'n sokkerklub uit Aschaffenburg in die deelstaat Beiere, Duitsland.

Die klub het in 1904 ontstaan met die samesmelting van die in 1901 gestigte *FC Aschaffenburg* en die 1902 gestigte *FC Viktoria Aschaffenburg* en het aanvanklik bekend gestaan as *FC Viktoria 01*. Twee jaar later is die atletiekafdeling opgerig en het die klubnaam verander na die huidige *SV Viktoria 01*.

Tussen 1950 en 1960 het die klub in die Oberliga Suid meegeding, destyds die hoogste vlak. Viktoria se beste jare was in die laat 1980’s toe die klub 3 seisoene in die 2. Bundesliga deurgebring het. Die klub se beste prestasie is in die 1987/88-seisoen behaal toe die klub die kwarteindstryd van die DFB-Pokal gehaal het.

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubwerf
* The Abseits Guide to German Soccer
Haring

duimnael|regs|220px|Harings kom in groot skole so groot as duisende visse voor.

**Harings** is klein olierige vissies wat in die Noordelike Halfrond in die matige water van die Noord-Atlantiese Oseaan, die Oossee, die Noordelike Stille Oseaan, en die Middellandse See voorkom. Harings beweeg in reuse skole wat in die lente na die kus van Europa en Amerika swem waar hulle in groot hoeveelhede gevang, gesout en gerook word. Geblikte "sardientjies" wat in supermarkte verkoop word, kan in werklikheid sprotte of ronde harings wees.

Haringlarwes lewe van plankton en die volwasse diere van groter plankton (o.m. roeipootkrefies), asook garnale en kleiner visse. Harings kom in groot skole voor; soms bestaande uit meer as 'n miljoen visse. Die vis se naam is ook te danke aan laasgenoemde feit; haring is in Oud-Nederlands as "heering" geskryf. Die woord is afgelei van "heer" in die sin van leërskare. Dit is dus 'n vis wat in groot skole as 'n "heer" deur die water trek.

Harings behoort reeds eeue lank tot die belangrikste visse in vissery. Deur oorvangste is die haringbevolking op verskeie plekke drasties verminder en het regerings genoodsaak om 'n sesjaarlange vangverbod (1977–1983) in te stel. Deur streng Europese vangbeperkinge, wat steeds van toepassing is, het die haringbevolking herstel.

Die familie *Clupeidae*, waartoe naas die eintlike harings ook onder meer elwe, sardyne en sprotte behoort, word wel ook as "harings" aangedui.

Harings is olierige visse wat ryk is aan omega-3 vetsure. Haringwurm, 'n parasiet, kom soms in harings voor.

## Verbruik 
Buiten die gewone gaarmaak van die vissie, word haring in verskeie kulture op verskillende maniere genuttig.

Nederlandse "Hollandse nieuwe" is rou haring wat ten minste 16% vet bevat. Die Nederlanders eet ook "rolmopse": haring wat om 'n stukkie agurkie gerol is en in asyn ingelê is.

Ook ander kulture lê haring in: die Oos-Europese Joodse "suurharing" is haring wat in asyn en kruie (dille, peper en jenewerbessies) ingelê is, terwyl Skandinawiese lande die asyn vir wyn of 'n romerige sous vir verruil,

'n Ander gewilde variant is bokkoms, waartydens die vis met sout ingevryf word en dan in die wind gehang word om te droog.

Die genus **Clupea** kom nie aan die Suider-Afrikaanse kus voor nie.

## Fotogalery 

Lêer:Matjes.ganz.wmt.jpg|Haring gereed vir gebruik
Lêer:Heringsfass.JPG|Clupea harengus
Lêer:Buckling.jpg|Bokkoms

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
SV Sandhausen

**SV Sandhausen 1916** is 'n sokkerklub uit Sandhausen in die deelstaat Baden-Württemberg in Duitsland.

Die klub is op 1 Augustus 1916 gestig as SV Sandhausen en in die 1930/'31-seisoen gepromoveer na die *Bezirksliga Rhein/Saar*, destyds die hoogste vlak. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die klub tydelik met *TSV Walldorf* en *VfB Wiesloch* saamgespeel as *KSG Walldorf-Wiesloch*. Na die oorlog is die klub herstig as *SG Sandhausen* en in 1951 is die huidige benaming aangeneem.

Die klub se grootste prestasie is in die 1985/86-seisoen behaal toe dit die kwarteindstryd van die DFB-Pokal gehaal het.

## Onlangse ligaposisionering 
## Eksterne skakels 
* Amptelike klubwerf
Ruimtetuig

[duimnael|Die [ruimtependeltuig Discovery, hier vanuit die Internasionale Ruimtestasie gesien]]

'n **Ruimtetuig** of **ruimteskip** is 'n voertuig wat ontwerp is om ruimtereise, insluitend ruimteverkenning, te onderneem. Ruimtetuie word oorwegend volgens die aanwesigheid van passasiers aldan nie, die mate van outonome (robotiese) of menslike beheer, en volgens hul missieprofiel of -funksie gekategoriseer. 

## Bemande ruimtetuie
Bemande ruimtetuie is ontwerp om mense die ruimte in te vervoer en 'n lewensondersteunende omgewing te skep om in te woon en werk. Voorbeelde sluit die Sojoes-ruimtetuig in, wat vir vervoer na die Internasionale Ruimtestasie (IRS) gebruik word, die Apollo-kapsules en die Orion-ruimtetuig.

## Onbemande ruimtetuie
Onbemande ruimtetuie funsioneer sonder mense aan boord en word dikwels vir wetenskaplike verkenning of kommersiële doeleindes gebruik. Hierdie kategorie sluit die meeste satelliete, ruimtesondes, landers en rovers in.

## Missieprofiel of -funksie
Robotiese ruimtetuie wat vir verkenning gebruik word, word dikwels volgens hul interaksie met 'n hemelliggaam geklassifiseer:

Verbyvlugruimtetuie is ontwerp om verby 'n hemelliggaam soos 'n planeet of asteroïde te beweeg en data op 'n afstand in te samel sonder om 'n langdurige wentelbaan te betree of te land. Die Voyager 1 en 2-sondes is klassieke voorbeelde, wat verby die buitenste planete gevlieg het en nou in die interstellêre ruimte is.

Wenteltuie is ontwerp om na 'n spesifieke hemelliggaam te reis en 'n stabiele omwentelingsbaan te volg vir uitvoering van meer omvattende langtermynstudies. Die Cassini-ruimtetuig, wat Saturnus en sy mane bestudeer het, is 'n voorbeeld.

## Lander-ruimtetuie
Hierdie voertuie land op die oppervlak van 'n planeet, maan of asteroïde om inligting passief vanuit 'n stilstaande posisie in te samel. Die Viking 1 Mars Lander is 'n historiese voorbeeld. Rovers of dwaalrobotte is soortgelyk aan landers, en is insgelyk ontwerp om op 'n oppervlak te land, maar beskik oor die bykomende vermoë van beweging. Hulle verken die terrein aktief, neem monsters en beelde van verskeie plekke op hul roete. Die Mars-rovers Spirit, Opportunity, Curiosity en Perseverance is noemenswaardige voorbeelde.

## Satelliete
 se voorrade aan te vul]]
Ander funksionele klassifikasies vir ruimtetuie sluit verskillende soorte satelliete in. Hulle word in 'n wentelbaan om die Aarde (of 'n ander liggaam) geplaas vir spesifieke funksies soos weermonitering, klimaatstudie, navigasie (waaronder GPS), kommunikasie-aflos of wetenskaplike waarneming. Ruimteteleskope is kragtige teleskope wat die ruimte in gestuur word om die heelal vry van atmosferiese vervorming waar te neem. Die Hubble- en James Webb-ruimteteleskope is prominente voorbeelde. Vragruimtetuie soos die Cygnus- of Dragon-kapsules is (soms) onbemande voertuie wat ontwerp is om voorrade, eksperimente en toerusting na ruimtestasies te vervoer.

## Sien ook 
* Ruimtependeltuig
Rosebank, Kaapstad

:*Vir Rosebank in die noorde van Johannesburg, sien Rosebank, Gauteng.*

**Rosebank** is 'n klein suidelike voorstad van Kaapstad wat tussen Rondebosch en Mowbray geleë is. Van die geboue van die Universiteit van Kaapstad is in die voorstad, onder meer die ronde toringblokke van koshuise.

## Verwysings
Westminster-stelsel

[duimnael|regs|320px|Weens die Westminster-stelsel het al die Volksraadslede van die [Progressiewe Party, behalwe Helen Suzman, wat in 1959 uit die Verenigde Party bedank het, hul setel in die verkiesing van 1961 verloor, al het die party se 24 kandidate 8,5&nbsp;persent van die stemme op hulle verenig. Die Progge voor die verkiesing was: Helen Suzman, Boris Wilson, Ray Swart, Clive van Ryneveld, Owen Townley Williams, Walter Stanford, Harry Lawrence, Zach de Beer, Jan Steytler, John Cope, Colin Eglin, Ron Butcher.]] 

Volgens die **Westminster-stelsel** word 'n land vir die doeleindes van 'n verkiesing in kiesafdelings verdeel nadat die gemiddelde getal kiesers per kiesafdeling volgens die sensussyfers of die getal geregistreerde kiesers bepaal is. 

Die stelsel bevoordeel gewoonlik groot partye, omdat klein partye, veral dié wie se steun wyd verspreid is, dit moeilik vind om verteenwoordigers verkies te kry. Die stelsel, anders as proporsionele verteenwoordiging, lei nie tot 'n regstreekse weerspieëling van die kiesers se wil nie, omdat 'n lid teoreties verkies kan word met so min as 20% plus een stem, in kiesafdelings waar daar 'n vyfhoekige stryd is.  

Die stelsel is van 1910 tot 1994 gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Volksraad te verkies. Dit het meegebring dat die Nasionale Party die Verenigde Party in 1948 verslaan het, hoewel eersgenoemde net 401&nbsp;834 stemme teenoor die V.P. se 524&nbsp;230 gekry het. Omdat die V.P. se steun mettertyd al hoe meer in die stede saamgetrek was, het die party tussen 1953 en 1974 (sy laaste verkiesing) nie een keer soveel setels gekry soos hy in 'n stelsel met proporsionele verteenwoordiging sou kon kry nie. 

Sommige voorstanders van die stelsel beweer dit lei altyd tot 'n duidelike meerderheid, terwyl proporsionele verteenwoordiging aanleiding gee tot splinterpartytjies en 'n onstabiele, soms minderheidsregering. Die argument word veral in Engeland gebruik. Dit hou Volksraadslede ook direk verantwoordbaar aan hul kiesers, pleks van aan hul party en bied onafhanklike kandidate die kans om verkies te word.

## Bronnelys 
* 
* 
* *The English Constitution*, Walter Bagehot, 1876. . .
* *British Cabinet Government*, Simon James, Pub Routledge, 1999. .
* *Prime Minister & Cabinet Government*, Neil MacNaughton, 1999. .
* *Westminster Legacies: Democracy and Responsible Government in Asia and the Pacific*, Haig Patapan, John Wanna, Patrick Weller, 2005. .
Ann Nosworthy

duimnael|Ann Nosworthy in 2008

**Ann Margareta Nosworthy** (1927 – 17 April 2016) was 'n Suid-Afrikaanse Impressionistiese skilder wat in Constantia, Kaapstad, gewoon het. Sy is twee keer deur die Suid-Afrikaanse Kunstenaarsvereniging as olieverfskilder van die jaar genomineer. 

In 1936 was sy die sewende leerling ingeskryf op die dag wat die Laerskool Groote Schuur in Rondebosch, Kaapstad, gestig is, nadat haar moeder, wat 'n lidmaat van die NG gemeente Rondebosch was, te hore gekom het van die stigting van 'n Afrikaansmediumskooltjie in die onafrikaanse suidelike voorstede. Ná sy haar laerskoolopleiding eers in die NG kerksaal en daarna in die skool se tweede tuiste, die herehuis Forest Lodge, ontvang het, was sy 'n jaar lank 'n leerling aan die Hoërskool Jan van Riebeeck tot sy na die Hoër Meisieskool La Rochelle op Stellenbosch gegaan het. 

duimnael|links|Ann Nosworthy op Kersdag 2006 in Blouwaterbaai, Saldanha.

Sy het drie jaar lank studeer aan die Michaelis-kunsskool in Kaapstad, maar het lank nie geskilder nie, om 'n gesin groot te maak. Haar eerste solo-uitstalling was byna uitverkoop en dié wat daarop gevolg het, almal so te sê ook. Skilder was egter altyd in haar bloed en in haar vroeë vyftigerjare het sy opnuut met mening begin skilder. Dertig jaar later het Nosworthy steeds haar ryke ervaring en innerlike vrede op doek oorgedra. Sy skilder met olieverf en haar werk word dikwels met die Impressioniste vergelyk. Dit word beskryf as sagkens en mooi. Haar onderwerpe is wyd uiteenlopend en sy was altyd bereid om nuwe onderwerpe op die proef te stel. 

Nosworthy het kursusse in die Verenigde Koninkryk sowel as in Provence en Spanje bygewoon. Talle skilderye beeld Griekse tonele uit, aangesien Griekeland haar gunstelingplek op aarde was en haar oneindig begeester het. Italië, waar sy al meermale vertoef het, was ook 'n inspirasie, sowel as plattelandse tonele en die see. 

## Eerbewyse 
Nosworthy is tweekeer benoem as die Beste Olieskilder van die Jaar deur die Suid-Afrikaanse Kunstenaarsvereniging. Haar werke is binnelands sowel as in die buiteland verkoop, en sy het op die TV-joernaalprogram Top Billing verskyn tydens 'n tentoonstelling in Johannesburg. 

Benewens haar huis in Constantia, het sy ook jare lank 'n vakansiehuis op Blouwaterbaai, Saldanha, gehad waar sy baie van haar skilderwerk gedoen het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Voorbeelde van haar werk en 'n kort profiel. 
* Die galery op haar webtuiste.
NG gemeente Chingola

duimnael|regs|160px|Ds. C.A. van Zyl, leraar van 1951 tot 1957.

Die **NG gemeente Chingola** op die gelyknamige dorp in die Koperstreek-provinsie van Zambië, het op 26 Julie 1950 van die NG gemeente Mufulira afgestig. 

Die hele Koperstreek, met Nkana as middelpunt, was eers een gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk. Al die kerkraadslede moes toe van Luanshya, Ndola, Mufulira en Chingola na Kitwe (die setel van die NG gemeente Nkana) vir kerkraadsvergaderings kom.  Dr. M.W. Retief was die eerste predikant van die Koperstreek en moes elke Sondag na een van die vyf sentrums gaan om 'n diens daar te hou. Omdat Chingola die minste lidmate gehad het, was dit die stiefkind wat net elke twee maande 'n leraar gesien het. Intussen moes ouderlinge die eredienste hou. 

Toe Mufulira afgestig is (met Chingola binne die gemeentegrense), het dit beter gegaan, aangesien die predikant van daardie gemeente darem elke 14 dae Chingola toe gekom het. Mufulira se eerste leraar was ds. T.A. Theron ná die gemeente tien maande van sy stigting af vakant was. Hy het op Mufulira gewoon en daarom het ene ds. Strydom, afgetrede Sendingsekretaris, op Chingola die gemeente kom bedien. Hy het hard gewerk en uiteindelik die gemeente gehelp om die stoute skoene aan te trek en met 150 lidmate af te stig met net 'n pastorie en 'n kerkstandplaas ('n erf om 'n kerkgebou op te rig).

Na die gemeente meer as 'n jaar lank vakant was en verskeie vrugtelose beroepe uitgebring is, het prop. C.A. van Zyl die beroep aanvaar en hierheen gekom as eerste leraar. 

Die gemeente is omstreeks 1970 by die NG gemeente Nkana ingelyf, wat op sy beurt by NG gemeente Lusaka ingelyf is. Sedert 2008 is die gemeente deel van die herlewing van Nkana, wat nou bekend staan as Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana.

## Enkele leraars 
* Christoffel Alwyn van Zyl, 1951 - 1957
* Wilhelm Louis du Randt, 1962 - 1964

## Sien ook 
* NG Kerk in Zambië
* Sinode van Midde-Afrika

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L., *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.Β
* Gaum, Frits (red.), *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990*, Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1989.
NG gemeente Mufulira

duimnael|regs|190px|Ds. Thomas Arnoldus Theron, eerste leraar van 1946 - 1950.
Die geskiedenis van die **NG gemeente Mufulira** in die destydse Noord-Rhodesië kan teruggevoer word tot 1934 toe dr. M.W. Retief as medeleraar van die NG gemeente Nkana met werkkring Mufulira aangestel is.

Daar is eers net elke eerste Sondag van die maand 'n diens gehou op Mufulira. Op 17 Oktober 1942 is die hoeksteen van die latere kerksaal deur ds. Retief gelê. Die dienste op die eerste Sondag het voortgegaan en op die ander Sondae het 'n ouderling 'n diens in die aand waargeneem. 

In 1944 is dr. Retief op Nkana deur ds. D.J. Redelinghuys opgevolg, wat 'n tyd lank 'n hulpprediker, prop. Viviers, se hulp met as standplaas Mufulira gehad het. Op 15 September 1945 vergader die ringskommissie van die Ring van Bulawayo, in daardie stadium die enigste in die huidige Zambië en Zimbabwe, en besluit om Mufulira saam met Chingola tot onafhanklike gemeente binne die Vrystaatse Kerk af te stig. In 1946 ontvang die gemeente sy eerste leraar, ds. T.A. Theron. Hy het die gemeente tot 1950 bearbei en is toe, ná Chingola tien maande lank vakant was, daarheen as die gemeente se eerste leraar. 

Mufulira het 'n bruidskat van £500 aan NG gemeente Chingola met daardie gemeente se afstigting in 1950 geskenk. Die tweede leraar, ds. P.J. Meiring, is op 17 Maart 1950 deur die gemeente ontvang.

Mufulira is omstreeks 1970 by die NG gemeente Nkana ingelyf, ná 'n drastiese afname in die getal Afrikaners in die land ná onafhanklikheid.

## Enkele leraars 
* Thomas Arnoldus Theron, 1946 - 1950.
* Dr. Philippus Josua Meiring, 1951 - 1954.
* Cornelius Uys Lourens Fick, 1954 - 1958.
* Daniël Christiaan Esterhuyse, 1954 - 1959.

## Sien ook 
* NG Kerk in Zambië
* Sinode van Midde-Afrika

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L., *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Gaum, dr. Frits (red.), *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990*, Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1989.
NG gemeente Ndola

Die **NG gemeente Ndola**, op die dorp met dieselfde naam in Zambië, is in 1954 van NG gemeente Luanshya afgestig, maar later by NG gemeente Nkana ingelyf, wat op sy beurt by Lusaka ingelyf is. NG lidmate in Ndola val sedert 2008 onder die Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana.

Die eerste leraar, ds. S.G.P.D. Wiehahn, is in 1955 bevestig. Op 4 Februarie 1960 is hy skielik oorlede nadat hy 'n toeval gekry het terwyl hy per trein op reis was na sy gemeente nadat hy in Suid-Afrika was. Sy gesondheid het reeds geruime tyd veel te wense oorgelaat, het *Die Voorligter* in April 1960 berig. Ds. Wiehahn is oorleef deur sy vrou en vier dogters.

## Enkele leraars 
* Stefanus Georg Petrus Daniël Wiehahn, 1955 – 4 Februarie 1960 (oorlede in die amp)
* Willem Benjamin Jansen, 1957–1959 (eerste leraar van NG gemeente Mazabuka).
* Hendrik Frederik Kotzé, 1962–1963.

## Sien ook 
* NG Kerk in Zambië
* Sinode van Midde-Afrika

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L., *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
Pasifiese kabeljou

**Pasifiese kabeljou** (*Gadus macrocephalus*), wat ook as die "ware kabeljou" bekendstaan, word noord van Oregon langs die hele weskus van Kanada in die Stille Oseaan aangetref. Dit is soortgelyk aan Atlantiese kabeljou en is bruin tot grys op die rug, ligter op die sye met 'n grys tot wit buik en het die tipiese kenvoeldraad van ander kabeljoue. Die Pasifiese kabeljou is tipies 60&nbsp;cm lank en weeg tussen 2,5 en 3,6&nbsp;kg.

duimnael|links|500px|Vangste van 1950 tot 2010.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
* Europese kabeljou

## Eksterne skakel 
* *Gadus macrocephalus* by FishBase
Atlantiese kabeljou

**Atlantiese kabeljou** (*Gadus morhua*) is gewoonlik grys-groen, maar kan ook rooi-bruin wees afhangende van die vis se habitat. Die vis se gemiddelde massa is 4,5—11,3&nbsp;kg, maar voorbeelde van tot 90&nbsp;kg is al waargeneem. Kabeljou vreet weekdiere, krappe, garnale en ander skaaldiere, stervisse, wurms, pylinkvis, en kleiner visse. Sommige migreer in die winter suid om te broei. 'n Groot wyfievis lê tussen twee en elf miljoen eiers in die middel van die see — waarvan slegs 'n klein hoeveelheid oorleef.

Tot in 1992 is hierdie vis naby die Grand Banks, oos van Kanada, in groot getalle gevang, maar toe het die populasie ingestort. Dit het gelei tot 'n verbod op visvang in hierdie gebied wat egter selfs na 15 jaar nog nie herstel het na die oorspronklike getalle nie.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
* Europese kabeljou

## Eksterne skakel 
* *Gadus morhua* by Fishbase.

## Verwysings
Groenlandkabeljou

**Groenlandkabeljou** (*Gadus ogac*), een van drie soorte kabeljou, kom voor van Port Barrow, Alaska tot by Wes-Groenland; suid langs die Kanadese kus tot by die Miramichi, Golf van Sint-Laurens en Kaap-Breton-eiland met 'n afgesonderde bevolking in die Witsee. Groenlandkabeljou leef gewoonlik naby die kus in water minder as 200&nbsp;m diep en word selde in die diep see ver van die kus aangetref. Visse van 5 tot 6 jaar bereik lengtes van omtrent 50&nbsp;cm. Groenlandkabeljou word selde ouer as 9 jaar oud en word nie sommer langer as 60&nbsp;cm nie.

duimnael|links|400px|Vangste van 1970 tot 2010.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Gadus-ogac.html
Luanshya

**Luanshya** is een van die vier groot plekke wat in die Zambië se Koperstreek ontstaan het weens die ontdekking van koper in 1902, hoewel die ontginning daarvan eers in 1925 begin het. Die bevolking was 112&nbsp;029 in 2007.

## Sien ook 
* NG gemeente Luanshya
Ndola

duimnael|links|Lughawe in Ndola

**Ndola** is die derde grootste stad in Zambië naas Lusaka en Kitwe, wat dit eers in die laaste verbygesteek het. Dit is 'n handels- en verspreidingsentrum vir die provinsie Koperstreek, waarvan dit ook die hoofstad is. Die geskatte bevolking was 482&nbsp;310 in 2009. In 1959 was die totaal 79&nbsp;400, waarvan 9&nbsp;200 blankes was en in 1965 85&nbsp;700, waarvan 10&nbsp;400 blankes was.

Die stad is sowat 40&nbsp;km oos van die Kafuerivier geleë, op die hoofspoorlyn uit die suide en die aansluiting vir die spoorlyn tussen die Koperstreek en die Demokratiese Republiek van die Kongo.

'n Bestuursraad is in 1927 ingestel waarna Ndola munisipale status in 1932 verwerf, wat dit die tweede oudste munisipaliteit in die land maak.

Die staatsbeheerde dagblad die *Times of Zambia* word in die stad uitgegee.

## Toerisme 
Drie lugrederye gebruik Ndola se internasionale lughawe, waaronder Zambian Airways en die Suid-Afrikaanse Lugdiens. Daar is regstreekse vlugte na Lusaka, Johannesburg, Dar-es-Salaam en Lubumbashi. Die stad het vyf hotelle, waaronder die New Ambassador, New Savoy, Michelangelo, Mukuba en Skyways. Besienswaardighede is onder meer die Slaweboom waar Swahili-handelaars byeen gekom het om slawe te koop en verkoop en die Dag Hammarskjöld-gedenkteken. Die Copperbelt Museum huisves enkele voorwerpe uit die steentydperk, mineraalmonsters, uitstallings oor die antieke en moderne kopermynbou en plaaslike kunsvlyt.

## Bronne 
* Dooley, Brendan & Plewman, Nicholas, ''African Advernturer's Guide To Zambia*, Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.
* Gordon-Brown, A., *The Year Book and Guide to Southern Africa'', Howard Timmins, Cape Town, 1965.

## Verwysings
Mariental

**Mariental** is een van die groter dorpe van Namibië met 'n bevolking van 12&nbsp;478 in 2011. Dit is saam met Rehoboth die vernaamste dorp in die streek Hardap. Dit is geleë aan die B1-hoofweg tussen Kaapstad en Windhoek.

duimnael|links|'n Lugbeeld van Mariental
## Geskiedenis
'n Duitse boer, Hermann Brandt, het 'n plaas in die area by die Nama-kaptein Hendrik Witbooi gekoop. 
Hy het die dorp na sy vrou, Anna Marie Mahler, vernoem.

Die dorp het in 1946 munisipale status verwerf en is die hoofdorp van die distrik Gibeon, 'n belangrike karakoelgebied. Die Hardap-besproeiingskema sowat 20&nbsp;km noord van die dorp het gelei tot die bou van die Hardapdam, wat by sy voltooiing in 1963 die derde grootste dam in die destydse Unie van Suid-Afrika was.

## Sien ook 
* Gibeon
* NG gemeente Mariental
* Gereformeerde kerk Mariental
* Lys van nedersettings in Namibië

## Verwysings 
## Bron 
* World Gazetteer

## Eksterne skakels
Marondera

**Marondera** is 'n redelike groot dorp in die provinsie Masjonaland-Oos van Zimbabwe met 'n geraamde bevolking in 2007 van 60&nbsp;291.

Die dorp het tot ongeveer 1982 as **Marandellas**, 'n verbastering van sy oorspronklike naam, bekend gestaan. Dit is 72&nbsp;km suidoos van Harare op die hoofpad na Mutare geleë. Die naam is afgelei van die naam van die hoofman van die Zezuru-stam wat eens hier gewoon het. Die dorp is rondom 'n groot sentrale plein aangelê en is redelik boomryk, met 'n aangename klimaat danksy die hoogte bo seespieël.

Van die vernaamste bedrywe in die omgewing is bosbou, beesboedery, suiwelprodukte, graan en tabak, hoewel die landbousektor sedert die jaar 2000 feitlik in duie gestort het vanweë Robert Mugabe se beleid om beslag te lê op plase in wit beheer.

## NG gemeente 
Die NG gemeente Marandellas is op 1 November 1950 gestig. Die eerste leraar was ds. H.C. de Wet. Voor die kerkgebou opgerig is, is eredienste in 'n Dingaansfeeshuis in een van die gemeente se wyke gehou. By afstigting was hier 270 lidmate oor 400 myl van noord tot suid versprei. Die gemeente het weens die voortdurende afname in die getal lidmate in Zimbabwe in die middel jare 90 met Rusape saamgesmelt om bekend te staan as die NG gemeente Marondera-Rusape. Volgens die amptelike Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke was die lidmaattal van die verenigde gemeente 62 in 2007.

## Bronne 
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.

## Eksterne skakels 
* 'n Weeklikse nuusbrief deur skrywer Cathy Buckle oor die situasie op Marondera en in Zimbabwe. Dit is laas in Junie 2007 bygewerk.
Chivhu

**Chivhu** (voorheen **Enkeldoorn**) is 'n dorpie in die middel van Zimbabwe in die provinsie Masjonaland-Oos met 'n geskatte bevolking in 2007 van net meer as 10&nbsp;000.

Die dorpie het ontstaan toe Hendrik Bekker 'n plaas afgemeet het aan die pad tussen Fort Victoria (nou Masvingo) en Salisbury (nou Harare). Hy het dit Enkeldoorn genoem na aanleiding van die soort akasia wat hier gegroei het. Bekker het later sy plaas net so agtergelaat, maar Enkeldoorn het in 'n dorpie ontwikkel, wat die middelpunt was van 'n vooruitstrewende boerderygemeenskap wat hoofsaaklik uit Afrikaners bestaan het. Die meeste het hulle reeds in die tyd van Cecil John Rhodes hier kom vestig. Hulle het altyd spottenderwys na hulle gebied as die Republiek van Enkeldoorn verwys met die plaaslike kroeg as die hoofstad. 'n Aandenkingsvisum is destyds aan besoekers uitgereik en 'n spesiale Enkeldoorn-das aan hulle verkoop waarop 'n afbeelding van 'n enkeldoornboom gedruk was.

## NG gemeente 
duimnael|links|upright|Eerw. A.J. Liebenberg in 1917 afgeneem.
In 1895 het ds. Strasheim opdrag by die Kaapse Kerk gekry om gemeentes te stig waar Afrikaner-trekkers hulle gaan vestig het. Op 8 November 1895 het hy met wa en ses osse hier aangekom en op 9 November 1895 is 'n gemeentevergadering gehou met lede van die Nederduitse Gereformeerde Kerk en die Nederduitsch Hervormde Kerk. Aangesien die lidmate van albei genootskappe te min was vir 'n eie gemeente, het almal toestemming tot die stigting van 'n NG gemeente verleen.

In 1896 kom die Matabele in opstand en word laer getrek op Enkeldoorn. Met die vrede herstel, kom eerw. A.J. Liebenberg op 6 Januarie 1897 hier aan nadat hy deur Cecil John Rhodes gestuur is om 'n dorp te stig, mits die plek hoog en droog geleë was. Die eerste kerkie is in die laer van gras en pale gebou, en het ook as skooltjie gedien. Die tweede kerkie se hoeksteen is op 21 Desember 1897 gelê en het £1&nbsp;000 gekos. Dit is later vergroot en het as kerksaal gedien ná die derde kerkgebou opgerig is. Die derde gebou se hoeksteen is in 1930 gelê en het £7&nbsp;000 gekos. Deur die jare is onder meer gemeentes soos Harare, Masvingo, Gweru en Marondera van Enkeldoorn afgestig.

Dieselfde lot as al die ander Zimbabwiese gemeentes het Chivhu ook getref toe die lidmaattal sedert onafhanklikheidwording in 1980 gedurigdeur gedaal het, van 261 in 1978 tot 26 in 2003 en 20 in 2006, maar 38 in 2008. Omstreeks 2014 is Chivhu by die veel jonger NG gemeente Beatrice ingelyf.

## Bronne 
* Olivier, ds. P.L., *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.