open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tjaart van der Walt

::*Moet nie verwar word met Prof Tjaart van der Walt (akademikus) (1934–2019) nie*
**Tjaart van der Walt** (1749 – 8 Augustus 1802) was 'n kommandant-generaal in die Kaapkolonie.

Hy is op 30 Maart 1749 gedoop en vergesel in 1790 vir Jacob van Reenen op 'n ekspedisie na die Oosgrens om na die skipbreukelinge van die Grosvenor te soek. Twee jaar later vergesel hy 'n ekspedisie onder Nicolaas Smit om 'n bende San, wat vee gesteel het, te straf. Later in dieselfde jaar trek hy onder die kommandantskap van sy broer tot aan die Sakrivier om die Khoi verder te verdryf. 

In die middel van 1790's is hy as kommandant van Swellendam aangestel en stuit in 1799 die aanval deur die Xhosas aan die Groot Swartberge. Daarna trek hy met 'n kommando Swellendammers ooswaarts om die vrede te help herstel. As erkenning vir sy dienste ontvang hy 'n tweeloopgeweer van genl. Francis Dundas, bevelvoerder van die Britse troepe aan die Oosgrens.

In 1802 val hy as kommandant-generaal die invallende Khoi-bendes oorkant die Sondagsrivier aan, waar een van sy seuns noodlottig gewond word. Hy sit die stryd teen die Khoi en Xhosas voort, maar word teruggeroep om 'n inval van die Khoi langs die Gamtoosrivier af te wend en word op 8 Augustus 1802 deur die Khoi-kaptein Boland verras en doodgemaak.

## Sien ook 
* Tjaart van der Walt-gedenknaald

## Bronne 
* Albertyn, dr. C.F. (red.), 1962. *Afrikaanse Kinderensiklopedie*. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
Vierde Grensoorlog

[duimnael|regs|330px|[Ludwig Alberti, landdros van Uitenhage, het hierdie skildery gemaak van die verdrywing van sowat 20&nbsp;000 Xhosas uit die Zuurveld tydens die Vierde Grensoorlog.]]

Die **Vierde Grensoorlog** was van 1811 tot 1812 die vierde in 'n reeks van nege oorloë aan die Oosgrens van die Kaapkolonie tussen enersyds die koloniste en andersyds die Xhosas (en soms ook die Khoi).

Luitenant-kolonel Richard Collins is in 1809 deur die Britse regering aan die Kaap gestuur om ondersoek te gaan instel na die omstandighede aan die Oosgrens. Hy beveel aan die Xhosa moet uit die Zuurveld verdryf word, wat dan beveilig moet word deur middel van digte wit vestiging, en dat die gebied tussen die Groot-Visrivier en Keiskammarivier 'n onbewoonde gebied moet word waar nóg wit nóg swart mag gaan woon. In Januarie en Februarie 1812 is nagenoeg 20&nbsp;000 Gunukwebes en Ndlambes oor die Visrivier gedryf deur die Britse troepe in samewerking met die kommando's van Swellendam, George, Uitenhage en Graaff-Reinet onder die opperbevel van lt.kol. John Graham. 'n Strook grensforte is gebou, maar die poging om digte bewoning deur boere daar te stel, het misluk. Daarom sluit die goewerneur, lord Charles Somerset, 'n verdrag met Gaika, die veronderstelde opperhoof van die westelike Xhosas, wat koloniale patrollies sou toelaat om spesifiek op te tree teen 'n kraal waarheen die spore van gesteelde beeste lei. Die verdrag het egter tot 'n soort nasionalistiese oplewing onder westelike Xhosas gelei, onder aanvoering van die "profeet" Makana, wat opnuut tot burgeroorlog tussen Gaika en Ndlambe lei. Dit gee aanleiding tot die Vyfde Grensoorlog.

## Sien ook 
* Kaapse grensoorloë
* Lys van forte in die Oos-Kaap

## Bronne 
* Potgieter, D.J. (ed). 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Clifton

**Clifton** is 'n klein maar welvarende voorstad in westelike Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het die voorstad 'n inwonertal van 507 gehad, waarvan 396 (78%) Blankes was. Clifton se vierde strand is as 'n blouvlagstrand gesertifiseer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*’n Foto van Cliftonstrand vanaf die Clifton Hotel se terras geneem (~1952)
Keiskammarivier

Die **Keiskammarivier** is 'n rivier wat in die Oos-Kaap, Suid-Afrika vloei. Die rivier ontspring bokant Keiskammahoek in die Amatholeberge en mond uit in die Indiese Oseaan suid van Oos-Londen. Die lengte van die rivier is ongeveer 160&nbsp;km. 

Die naam beteken in Hottentots 'soet water'. In 1847 word die Keiskamma die oostelike grens van die Kaapkolonie. Die belangrikste sytakke is die Debe- en Tyhumeriviere, asook die Mnyamenirivier.

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
Oder

Die **Oder** (Nieu-Latyns *Viadrus*; Pools, Tsjeggies en Neder-Sorbies *Odra*, Opper-Sorbies *Wódra*) is 'n Middel-Europese rivier wat in Tsjeggië ontspring, deur Pole vloei en sedert 1945 as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog die grens tussen dié land en Duitsland vorm. Dit mond deur die Szczecin-strandmeer en rondom die eilande Usedom en Wolin in die Oossee uit. Die rivier het 'n lengte van 854 kilometer (898 kilometer tot by Świnoujście, vroeër Swinemünde).

Die belangrikste syriviere sluit in die Lausitzer Neiße en die Warthe. Saam met die laasgenoemde syrivier het die rivierstelsel 'n totale lengte van 1&nbsp;045 kilometer. Die gemiddelde afloop van 574 m³/s maak van die Oder die vyfde grootste rivier in Duitsland ná die Ryn, Donau, Inn en Elbe. Die Oder se stroomgebied word in die weste en suidweste deur die Elbe, in die ooste deur die Wisła (*Weichsel*) en in die suide deur die Donau begrens.

Die rivier speel 'n belangrike ekonomiese rol as natuurlike waterweg wat die Duitse deelstaat Brandenburg met die Oossee verbind.

## Verwysings
Derde Grensoorlog

Die **Derde Grensoorlog** (1799 - 1803) was die derde in 'n reeks van nege grensoorloë tussen die koloniste van die Kaapkolonie en die Xhosastamme aan die Oosgrens.

Hoewel die grensboere die Zuurveld teen 1798 herbeset het, het baie Xhosastamme in die suidelike deel van die gebied agtergebly, waarvan sommige selfs so ver as Swellendam deurgedring het, deels weens die burgeroorlog tussen die volgelinge van Ndlambe, waarnemende opperhoof van die westelike stamme, en sy neef Gaika, die regmatige opvolger. Vir die regering aan die Kaap was dit onmoontlik om die Xhosas te oorreed om terug te keer na die oorkant van die Groot-Visrivier. Veediefstal en die indiensneming van Xhosa bediendes het, soos in die aanloop tot die Tweede Grensoorlog, die spanning laat opbou. In Januarie 1799 ontstaan 'n tweede opstand onder die burgers van Graaff-Reinet. Dit gee aanleiding tot die Derde Grensoorlog.

In Maart 1799 stuur die regering van die eerste Britse besetting van die Kaap 'n aantal Britse soldate onder aanvoering van genl. T.P. Vandeleur om die Graaff-Reinetse opstand te onderdruk. Dit was skaars teen April 1799 gedaan, of 'n groep ontevrede Khoi kom in opstand. Die Xhosas sluit hulle by die opstandelinge aan en saam val hulle grensplase aan. Teen Julie 1799 het hulle so ver as Oudtshoorn gevorder. Op pad terug na Algoabaai val 'n Gunukwebe-stam, wat bang was hulle sou uit die Zuurveld gedryf word, genl. Vandeleur se soldate aan. Kommando's van Swellendam en Graaff-Reinet word op die been gebring 'n reeks gewapende botsings volg. Die regering was bevrees 'n volskaalse Khoi-opstand kon uitbreek en sluit daarom vrede en laat die Xhosas toe om die Zuurveld aan te bly. 

'n Verder opstand op Graaff-Reinet in 1801 lei egter tot verdere Khoi-drostery. Plase is in groot getalle verlaat en die Khoi-groepe onder aanvoering van Klaas Stuurman, Hans Trompetter en Boesak voer wydverspreide strooptogte uit. Al het verskeie kommando's opgeruk, waaronder 'n Swellendamse kommando onder leiding van komm. Tjaart van der Walt, wat sneuwel in Junie 1802, het hulle geen blywende oplossing teweeg gebring nie. Selfs 'n groot kommando wat uit die distrikte Graaff-Reinet, Swellendam en Stellenbosch byeengebring is, kon nie werklik hond haaraf maak nie. Kort voor die Britse regering die Kaap aan die Bataafse Republiek oorhandig het, is 'n onbeslissende vrede gereël in Februarie 1803. Die Bataafse owerheid het probeer om die Khoi te paai, maar kon nie die Xhosa tussen 1803 en 1806 oorreed om die Zuurveld te verlaat nie.

## Sien ook 
* Kaapse grensoorloë
* Lys van forte in die Oos-Kaap

## Bronne 
* Potgieter, D.J. (ed). 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Seelow

**Seelow** [ˈzeːloː] is die administratiewe setel van die distrik Märkisch-Oderland in die Duitse deelstaat Brandenburg.

## Geografie 
Seelow is op die westelike rand van die Oderbruch langs die Federale roete 1 (*Bundesstraße 1*, vroeër *Reichsstraße 1* tussen Aken en Koningsberg in Pruise), sowat 70 kilometer van Berlyn en 20 kilometer van die grens met Pole geleë.  

## Eksterne skakels
Molière

200px
**Molière**

**Franse akteur, teaterdirekteur en toneelskrywer**

----
**Handtekening**  
180px

----

**Genres**
Blyspel, *comédie-ballet*

----

**Beduidende werke**
160px
''L'Avare**Le Malade imaginaire**Le Misanthrope**Tartuffe ou L'Imposteur''

**Molière** (* 15 Januarie 1622 in Parys as **Jean-Baptiste Poquelin**; † 17 Februarie 1673 in Parys) was 'n Franse akteur, teaterdirekteur en toneelskrywer.

Molière was die seun van 'n koninklike hofamptenaar en het omvattende humanistiese opleiding ontvang. Hy het in regswetenskappe gestudeer, maar reeds in 1643 sy eie toneelgeselskap te Parys gestig wat egter min sukses behaal het. Molière het derhalwe by 'n rondtrekkende toneelgeskelskap aangesluit en deur Frankryk getoer.

In hierdie tydperk het Molière begin om sy eie toneelstukke te skryf. Vanaf 1658 het hy weer in Parys onder vreemde regie in toneelstukke opgetree en in 1665 self direkteur van 'n toneelgeselskap geword wat onder koninklike beskerming gestaan het. Molière het met sy "klassieke" karakterkomedies in vyf bedrywe groot sukses behaal. Balletopvoerings het deel uitgemaak van Molière se bekendste blyspele, waaronder *Le Malade imaginaire* ("Die ingebeelde sieke").
Vlieërseil

[duimnael|regs|'n Vlieërseiler by *Long Beach* in [Kalifornië.]]
[duimnael|regs|'n Vlieërseiler  by [Rishon Lezion in  Israel.]]

**Vlieërseil** (Engels: *kitesurfing*) is 'n ekstreme sport vir avontuurlustiges waar 'n branderplank met 'n vlieër deur die water getrek word. Iemand wat vlieërseil beoefen word 'n vlieërseiler genoem.

Grootbaai aan die westekant van Bloubergstrand in Suid-Afrika is veral gewild onder vlieërseilers danksy die konstante wind en 1 tot 3 m hoë branders.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Seilplankry
Manipur

**Manipur** (Meitei: মনিপুর, ꯃꯅꯤꯄꯨꯔ) is een van die kleiner deelstate in die noordooste van Indië. Die hoofstad en grootste stad is Imphal. Die deelstaat het 'n bevolking van sowat 2,9 miljoen in 2011 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 22&nbsp;327&nbsp;km². Naas die ampstaal Meitei (Manipuri) word ook Mizo in die deelstaat gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*
Seinheuwel

[duimnael|links|[Leeukop (links) en Seinheuwel (regs) met Robbeneiland op die agtergrond, vanaf Tafelberg gesien]]
**Seinheuwel** (ook **Vlaeberg** genoem) is 'n platterige heuwel in Kaapstad, Suid-Afrika, wat langs Leeukop en Tafelberg geleë is.

Die heuwel se naam strek terug na die Nederlandse koloniale tyd, toe dit *Seinheuvel* geheet het. Seinvlae is vanaf die heuwel gebruik om skepe teen slegte weer te waarsku. Vanaf die negentiende eeu is seinskote gevuur sodra 'n skip wat die hawe naderkom het gewaar is. Verder ontstaan die tradisie om elke dag stiptelik om twaalf uur 'n skoot af te vuur om skeepsklokke te kalibreer. 'n Kanonskoot word steeds daagliks om twaalf uur afgevuur, wat oor 'n groot deel van die stad gehoor kan word.

Seinheuwel is 'n groot trekpleister vir toeriste. Dit bied 'n asemrowende uitsig oor die middestad, Tafelbaai en die Atlantiese Oseaan.

## Sien ook 
* Tafelberg
* Leeukop

## Eksterne skakels
Barnim (distrik)

**Barnim** is 'n administratiewe distrik in die Duitse deelstaat Brandenburg. Dit is na die gelyknamige plato uit die Pleistoseen vernoem wat tussen die oerstroomvalleie van Eberswalde en Berlyn loop.

Die grootste stedelike nedersettings in Barnim is Eberswalde (wat as administratiewe setel dien) en Bernau bei Berlin.
Eberswalde

**Eberswalde** is die administratiewe setel van die distrik Barnim in die Duitse deelstaat Brandenburg. 

Die stad is op die noordelike rand van die Barnim-plato geleë. Die Federale Roete (Bundesstraße) 167 loop net soos die Oder-Havel- en Finow-kanaal in wes-oostelike rigting deur die stadsgebied. Eberswalde se geografiese ligging het 'n sentrale rol in die stad se geskiedenis gespeel wat oor sewe eeue uit oorspronklik sewe nedersettings ontwikkeling het en tans oor 'n lengte van tien kilometer strek.

Sedert die vroeë 14de eeu het die handelspad tussen Berlyn, Frankfurt (Oder) en Stettin deur Eberswalde geloop. Hier is alle skeepsvragte van die Oderrivier gestapel en op ander skepe gelaai. Ystererts, hout en water was volop in die gebied sodat Eberswalde 'n geskikte nedersetting vir die stigting van 'n verskeidenheid nywerhede was. Die plaaslike papiermeul is reeds sedert 1532 in bedryf. Vanaf 1603 is koper, yster en blik hier verwerk en die eerste Finowkanaal gebou.

Gereformeerde Switserse immigrante het in 1691 nuwe metaalbedrywe in Eberswalde gevestig. Tydens die heerskappy van Frederik II het messmede uit die Rynland en die Ruhla-streek hul ambag in die stad begin beoefen. Die stadsbuurt *Ruhlaer Vorstadt* en talle burgerhuise herinner aan dié periode.

In die 19de eeu was Eberswalde 'n welvarende nywerheidsstad wat die bou van indrukwekkende geboue soos die Leeuefontein (*Löwenbrunnen*) op die markplein (1836), die Neogotiese Johanniskerk, die raadsaal in die Neorenaissance-styl en die stedelike museum (1905) kon bekostig. Die skilder Karl Blechen het reeds in 1834 die "Ysteraanleg naby Eberswalde" geskilder - 41 jaar voordat die bekende kunstenaar Adolph Menzel sy eerste bekende skildery van 'n nywerheidslandskap geskep het. Tans is die 14de eeuse Maria-Magdalena-kerk, wat onder invloed van die Chorin-klooster ontstaan het, en die 13de eeuse Georgen-hospitaal (wat intussen as konsertsaal dien) die belangrikste argitektoniese besienswaardighede.

Eberswalde is steeds 'n belangrike sentrum van die metaalbedryf. Intussen speel ook nuwe tegnologieë en dienste 'n beduidende rol in die plaaslike ekomomie. Die stad is daarnaas die setel van 'n *Fachhochschule* (Universiteit vir Toegepaste Wetenskappe).

## Eksterne skakels 
**Video**
* *Willkommen in Eberswalde*
Leeukop

**Leeukop** is 'n kop in Kaapstad, Suid-Afrika, wat tussen Tafelberg en Seinheuwel geleë is. Die kop is 669&nbsp;meter (2&nbsp;195&nbsp;voet) bo seevlak. Die piek skep 'n dramatiese agtergrond vir Kaapstad en is deel van die Tafelberg Nasionale Park.

## Omgewing 
[duimnael|links|Seinheuwel (links) en Leeukop (regs), gesien vanaf [Tafelbaai, met Tafelberg op die agtergrond]]
duimnael|links|Leeukop soos vanaf Seinheuwel gesien
duimnael|links|Toeriste ontspan op Leeukop
Kaapstad se voorstede omring die kop aan bykans alle kante, maar streng beheer deur die munisipaliteit het voorkom dat huise teen die hoër hange gebou word. Die gebied is van besondere belang vir die Kaapse Maleiergemeenskap, wat histories in die Bo-Kaap naby Leeukop gewoon het. 'n Aantal geskiedkundige grafte en tempels (kramats) van Maleise leiers is op die laer hange geleë.

## Geskiedenis 
In die 17de eeu het die Nederlanders die kop *Leeuwen Kop* gedoop, terwyl Seinheuwel as die *Leeuwen Staart* (die Leeu se stert) bekend was. Die Engelse het in die 17de eeu na die kop as *Sugar Loaf* verwys.

## Aktiwiteite 
Leeukop is bekend vir sy skouspelagtige uitsig oor die stad, en die uur lange klim na die kruin is veral gewild tydens volmaan. Die hange is ook gewilde afspringpunte vir hangswewers.

## Geologie, flora en fauna 
Die boonste deel van die piek bestaan uit platliggende Tafelberg-sandsteen en die laer hange is gevorm deur die Kaapse graniet en die Malmesbury-formasie, wat ouer prekambriese rotse is. Leeukop is bedek met Fynbos (inheemse Kaapse plantegroei) met 'n buitengewoon ryk biodiversiteit wat 'n verskeidenheid van kleiner diere ondersteun.

## Sien ook 
*Kloofnek
*Seinheuwel
*Tafelberg

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Deelstaat

[duimnael|Deelstate (*estados*) van [Brasilië.]]
[duimnael|Federale deelgebiede (субъект федерации, *subyekt federatsii*) van [Rusland.]]
[duimnael|Deelstate (*states*) van die [Verenigde State van Amerika.]]

'n **Deelstaat** is 'n staat wat met ander state 'n unie vorm. Hierdie unie kan as 'n federasie of 'n konfederasie funksioneer. Daarteenoor het 'n eenheidstaat per definisie nie deelstate nie.

Deelstate het 'n eie parlement en regering wat oor sekere bevoegdhede beskik, soos deur die unie se grondwet bepaal. Dikwels het die deelstate ook hulle eie grondwet, soos die geval met Duitsland, die Verenigde State van Amerika en in Switserland.

Die volgende lande word onderverdeel in deelstate (al word ander benaming daarvoor gebruik):
* Argentinië: *Provincias*
* Australië: *states and territories*
* België: Geweste (Frans: *régions*, Nederlands: *Gewest*) en gemeenskappe (Frans: *communautés*, Nederlands: *Gemeenschap*)
* Brasilië: *Estados*
* Duitsland: *Bundesländer*
* Indië: *states and territories*
* Italië: *Regioni*
* Kanada: Provinsies en gebiede (Engels: *Provinces and Territories*, Frans: *Provinces et territoires*)
* Maleisië: *Negeri* en *Wilayah Persekutuan*
* Meksiko: *Estados*
* Nigerië: *states*
* Oostenryk: *Bundesländer*
* Rusland: субъект федерации, *subyekt federatsii*
* Soedan: *states*
* Suid-Soedan: *states*
* Spanje: *comunidad autónoma*
* Switserland: Kantons (Frans: *cantons*, Italiaans: *cantoni*, Retoromaans: *chantuns*)
* Venezuela: *Estados*
* Verenigde Arabiese Emirate: Emirate (*imarat*)
* Verenigde State van Amerika: *states*

Sommige van hierdie lande word nie uitsluitend in deelstate onderverdeel nie, maar beskik daarnaas oor gebiede met 'n andere status.

## Eksterne skakels 
*
Haryana

**Haryana** (Hindi: हरियाणा, *Hariyāṇā*, [hʌrɪˈjɑːɳɑː]; Pandjabi: ਹਰਿਆਣਾ) is 'n deelstaat in die noorde van Indië. Die hoofstad is Chandigarh (saam met die deelstaat Punjab) en die grootste stad Faridabad (met 'n bevolking van sowat 1 miljoen). Die deelstaat het 'n bevolking van sowat 25,3 miljoen in 2011 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 44&nbsp;212&nbsp;km². Die Yamuna, een van die grootste riviere van Indië, vorm die oostelike grens met die deelstaat Uttar Pradesh. Naas die ampstale word veral Hariyanavi in die deelstaat gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*
Moldau

Die **Moldau** (Tsjeggies: *Vltava*, histories *Wulda* - afgelei van die Germaanse *Wilth-ahwa* "wilde, onstuimige water"), soms ook "Boheemse See" genoem, is die langste rivier in Tsjeggië en 'n syrivier van die Elbe. Die rivier het 'n lengte van 430 kilometer en dreineer 'n stroomgebied met 'n oppervlakte van 28&nbsp;090 km² met 'n gemiddelde afloop van 149,9 m³/s by sy monding.
Andrew Gilbert Wauchope

[duimnael|links|Wauchope se graf op die [Slag van Magersfontein|Slagveld van Magersfontein.]]

**Andrew Gilbert Wauchope** (5 Julie 1846, Niddrie, Midlothian, Skotland – 11 Desember 1899, Magersfontein) was 'n Britse soldaat. In 1860 sluit hy by die Britse vloot aan as 'n seekadet en kry 'n oorplasing na die Britse Leër ses jaar later. Hy doen diens in die Ashanti Oorlog (1873–1874), die Egiptiese Oorlog van 1882 by Tel-el-Kebir. Hy doen ook mee aan die Nylekspedisie van 1884–1885 waar hy ernstig gewond word; sy derde wond tydens gevegte. Hy doen ook diens in Soedan in 1898. Hy arriveer in Suid-Afrika as 'n Generaal-majoor en was in bevel van die *Highland Brigade*. Hy sneuwel tydens die Slag van Magersfontein op 11 Desember 1899.

## Sien ook 
* Wauchope-obelisk

## Bronne 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika. Eric Rosenthal. 1967
* The Hall Handbook of the Anglo Boer War. Darrell Hall. 1999.
Rykie van Reenen

**Rykie van Reenen** (1923 - 2003) was een van die grootste Afrikaanse joernaliste van die tweede helfte van die twintigste eeu.

## Agtergrond 
Rykie van der Byl van Reenen is op 31 Desember 1923 op die plaas Waterkloof in die distrik Darling aan die Weskus gebore. Aan die Universiteit van Stellenbosch behaal sy die graad B.A. met Afrikaans, Engels en Latyn, asook die graad M.A. in Engels, almal met onderskeiding.

## Loopbaan 
In 1945 tree sy as joernalis in diens by Die Burger en word daar ‘n baanbreker vir die vrou (en veral die Afrikaanssprekende vrou) in die joernalistiek. Hoewel sy haar aanvanklik beperk het tot vrouesake, het sy mettertyd politieke en sosiale kommentaar gelewer. Sy het veral bekendheid verwerf met haar bydraes tot die rubriek Van Alle Kante (waar sy in die voetspore van  C.J. Langenhoven gestaan het). In 1965 aanvaar sy ‘n betrekking by die destydse Johannesburgse Afrikaanse Sondagkoerant Die Beeld (ter wille van duidelikheid: dit was nie die dagblad Beeld wat eers in 1974 ontstaan het nie). Haar rubriek Randakker verskyn in Die Beeld en later in die Sondagblad Rapport. ‘n Keur uit haar rubrieke is in 1980 gepubliseer onder die titel Op die Randakker. Tydens die Jom Kippoeroorlog in 1967 maak sy naam  as oorlogskorrespondent. Nasionale Pers se direksie bevorder haar tot assistentredakteur van Rapport en daarmee word sy die eerste vrou in die land wat so ‘n hoë pos in die joernalistiek beklee.

Om gesondheidsredes tree sy in 1980 af en vestig haar op Yzerfontein, naby haar geboorteplek. Sy beperk hierna haar skryfwerk hoofsaaklik tot resensies. Op 28 Desember 2003 sterf sy in haar aftreehuis.

## Boeke 
* *Op die Randakker*. (1981)
* *Heldin uit die vreemde: die verhaal van Emily Hobhouse*.  Kaapstad: Tafelberg, 1970 (SA gallery, 2)
* *Emily Hobhouse – Boer War letters*. Kaapstad: Human & Rousseau, 1984
* *Alba Bouwer – die lang reis van hart tot hart: ‘n keur uit haar toesprake*. Kaapstad: Tafelberg, 1995
* Saam met Alba Bouwer en Anna Rothmann: drie versamelbundels uit die werk van  M.E.R., naamlik *Kom nader*, *Familiegesprek* en *‘n Kosbare erfenis*

## Bekronings 
* Eredoktorsgraad in die letterkunde van die Universiteit van Stellenbosch (Desember 1986)
* Scheepersprys vir Jeugliteratuur vir *Heldin uit die vreemde* (1971)
* Markus Viljoen-medalje vir joernalistiek (1982)
* Recht Malan-prys vir die boek *Emily Hobhouse – Boer War letters*

## Verwysings 
## Bronnelys 
* BY, Die Burger, Saterdag 27 Augustus 2011
* Meiring, Martie: Die lewe van 'n vrydenker in SA. Die Burger, Maandag 26 September 2011
* Rabe, Lizette: Rykie. ‘n Lewe met woorde. Kaapstad: Tafelberg, 2011
Pierre van Ryneveld

:*Vir die voorstad van Pretoria wat na hom genoem is, sien Pierre van Ryneveldpark*

Generaal Sir **Hesperus Andrias van Ryneveld** (bekend as **Pierre van Ryneveld**) KBE, CB, DSO, MC (2 Mei 1891 - 2 Desember 1972) was 'n Suid-Afrikaanse militêre bevelvoerder en vlieënier. Hy was die stigtersbevelvoerder van die Suid-Afrikaanse Lugmag. 

## Lewensloop 
Hy is op 2 Mei 1891 in Senekal, Oranje-Vrystaat gebore. Hy studeer aan die Grey-kollege in Bloemfontein. Hy sluit hierna aan by die pasgestigte Unie-Verdedigingsmag en gaan studeer aan die *Imperial Staff College* in Engeland. Tydens die Eerste Wêreldoorlog veg hy in Frankryk en die Midde Ooste; eers saam met die *Royal North Lancashire Regiment* en toe van April 1915 af by die *Royal Flying Corps*. Vir sy diens in die oorlog is die Distinguished Service Order en Military Cross aan Van Ryneveld toegeken. Voorts is hy genoem in militêre kabels en het die Chevalier van die Legion of Honour van die Franse regering ontvang. 

Na die oorlog is Van Ryneveld deur die Eerste Minister Jan Smuts na Suid-Afrika teruggeroep om die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) te stig. Hy word beroemd vir sy historiese vlug in 1920 vanaf Londen na Kaapstad via Kaïro. In 1920 het *The Times* 'n prys van £ 10,000 aangebied vir die eerste vlieënier om van Londen na Kaapstad, Suid-Afrika, te vlieg. Genl. Smuts wou dat Suid-Afrikaanse vlieëniers hierdie roete eerste vlieg en het daarna die aankoop van 'n Vickers Vimy, G-UABA, genaamd *Silver Queen*, teen 'n koste van £ 4,500 gemagtig. Sir C.J. Quinton Brand het Van Ryneveld op hierdie vlug vergesel. Van Ryneveld word direkteur van Lugdienste vir Suid-Afrika in 1920, en het dit tot 1933 bestuur. In 1929 was hy ook Kommandant van die Suid-Afrikaanse Militêre Kollege en Voorsitter van die Burgelike Lugvaartraad in 1931. In 1933 is hy as hoof van die algemene personeel van die Unie-weermag bevorder. Vir die volgende vier jaar het die SALM egter onder Van Ryneveld se direkte beheer gebly, aangesien niemand tot 1937 as die Lugmag se direkteur aangestel is nie. Hy was die hoof van die Generale Staf onder genl. Jan Smuts tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hy tree in Mei 1949 af.

## Vernoemings en nalatenskap 
Die Pretoriase voorstad van Pierre van Ryneveldpark is in sy eer benoem en ook die lughawe net noord van Upington in die Noord-Kaap. Sir Pierre van Ryneveld Hoërskool is in Kempton Park, Gauteng. Die SALM se jaarlikse lugkragsimposium staan bekend as die Sir Pierre Van Ryneveld-lugkragsimposium.

## Verwysings 
## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika Eric Rosenthal. 1967
* Ploeger, Jan: Generaal Sir Pierre van Ryneveld, K.B.E., C.B., D.S.O., M.C. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 22, nr. 3, Maart 1973

## Eksterne skakels 
* 
*South African Air Force Museum – General Sir Helperus Andreas (Pierre) Van Ryneveld 
*Prominent People – van Ryneveld, Pierre
Agra

**Agra** (Hindi: आगरा, Oerdoe: آ گرہ, [ˈɑːɡrə], ) is 'n groot stad in die Indiese deelstaat Uttar Pradesh. Die stad is ook die tuiste van die Taj Mahal langs die Yamunarivier. In 2010 het die stad 'n bevolking van sowat 1,7 miljoen gehad. Agra was een van die Indiese gasheerstede tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 1997.

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike webwerf
*
Sonneberg

**Sonneberg** is 'n stad in die Duitse deelstaat Thüringen. In 2011 het die stad 'n bevolking van 22&nbsp;222 gehad.
Supervulkaan

thumb|upright=1.35|'n Kaart van bekende VEI-7- en VEI-8-vulkane oor die wêreld heen:

'n **Supervulkaan** is 'n groot vulkaan met 'n vulkaaneksplosiwiteitsindeks (VEI) van 8, die grootste aangetekende waarde op die indeks. Dit beteken die volume van deposito's vir sulke uitbarstings is groter as 1&nbsp;000&nbsp;km3.

Supervulkane kom voor wanneer magma in die aardmantel tot in die kors opstoot, maar nie kan deurbreek nie. Druk bou dan op in 'n groter wordende magmakamer totdat die kors nie meer die druk kan weerstaan nie. Dit kan gebeur by warm kolle (soos die Yellowstone-kaldera) of by subduksiesones (soos Toba).

Supervulkaanuitbarstings met groot volumes word ook verbind met magmatiese provinsiess, wat groot gebiede met lawa en vulkaanas kan bedek. Dit kan langdurige klimaatsveranderings teweegbring, soos 'n klein ystydperk, en spesies met uitsterwing bedreig. Die grootste bekende ontploffende uitbarsting op aarde in die afgelope 25&nbsp;miljoen jaar was dié van VEI-8 van Toba sowat 74&nbsp;000 jaar gelede. 

## Verwysings
## Skakels
National Geographic Society

200px200px
**National Geographic Society**

----
**Leuse**  
*Inspire, illuminate, teach.*

----

**Stigter**
Gardiner Greene Hubbard

----

**Stigtingsdatum**
27 Januarie 1888

----

**Hoofkwartier**
Washington, DC 

----

**Ledetal**
6,8 miljoen

----

**Sleutelpersone**
Jean M. Case (voorsitter, 2016-)
Gary E. Knell (hoof uitvoerende beampte/president, 2014-)

----

**Hooforgaan**
*Board of Trustees*

----

**Webtuiste**
*NationalGeographic.com*

Die **National Geographic Society (NGS)** is een van die wêreld se grootste nie-winsgewende wetenskaplike en opvoedkundige instellings. Die vereniging, wat oorspronklik ter bevordering van aardrykskunde in die lewe geroep is en sy hoofkwartier in Washington, DC in die Verenigde State het, het ook belangstelling in argeologie en natuurwetenskappe, bevorder die bewaring van die natuur en historiese erfenis, en stel belang in wêreldkultuur en -geskiedenis. 

Die kenteken van die NGS is 'n geel portretraam wat ook op die voorblaaie van sy tydskrif *National Geographic Magazine* verskyn en eweneens as kenteken van sy televisiekanaal gebruik word.

## Geskiedenis 
duimnael|links|220px|Hierdie foto van 'n koffiehuisdanser in Algerië het in 1917 in die National Geographic-tydskrif verskyn
[duimnael|links|220px|Die vereniging se vlagskip *National Geographic Explorer* vaar gereeld tussen die Noord- en Suidpool om die winter in [Antarktika en die somer in die Arktiese Oseaan deur te bring]]
Die National Geographic Society (NGS) is oorspronklik as 'n klub vir 'n elitêre groep van akademici en welvarende patrone met belangstelling in reis gestig. Op 13 Januarie 1888 het 33 ontdekkingsreisigers en wetenskaplikes in 'n privaat klub, die *Cosmos Club* wat destyds op Washington se Lafayette-plein geleë was, vergader om 'n "vereniging vir die uitbreiding en verspreiding van geografiese kennis" in die lewe te roep.

Ná die opstelling van sy statuut en organisasiestruktuur is die NGS twee weke later op 27 Januarie geïnkorporeer. Gardiner Greene Hubbard was die vereniging se eerste voorsitter wat ná 'n ampstermyn van nege jaar in 1897 deur sy skoonseun Alexander Graham Bell opgevolg is. Bell se skoonseun Gilbert Hovey Grosvenor is in 1899 as die eerste voltydse redakteur van die vereniging se tydskrif, *National Geographic*, benoem en het dié amp meer as 'n halfeeu tot en met 1954 beklee, terwyl ook ander lede van die Grosvenor-familie sedertdien belangrike poste in die organisasie gevul het. 

Dit was Bell en Gilbert Hovey Grosvenor wat lidmaatskap in die NGS as die vereniging se sentrale bemarkingswerktuig met groot sukses ingespan het en ook 'n baanbrekersrol gespeel het by die gebruik van foto's as narratiewe element in tydskrifte.

## Verwysings
Rietpoort

**Rietpoort** is 'n klein sendingnedersetting in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die nedersetting lê bykans op die grens met die Noord-Kaap in die Namakwalandstreek. Rietpoort word met 'n gruispad met Bitterfontein, sowat 25&nbsp;km oos, verbind.

## Geskiedenis 
Die dorpie is gestig deur vader Cornelius van't Westeinde wat in 1913 vanaf Nederland hier aangekom het. Die eerste 18 maande het hy in 'n grot gewoon en dienste in die ope lug gehou. Die katedraal is ingewy op 12 Desember 1937.

## Omgewing 
Vandag is die dorpie 'n omvattende sendingstasie van die Rooms-Katolieke Kerk, kompleet met katedraal en hospitaal. Satellietstasies is opgerig by Putsekloof, Molsvlei en Lepelsfontein.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995.
Afrika Moslem Party

Die **Afrika Moslem Party** (afgekort: *AMP*) is 'n Suid-Afrikaanse Moslem politieke party. Die party is in 1994 gestig met Gulam Sabdia as die voorsitter en Imtiaz Suleman as nasionale leier. Hulle neem vir die eerste keer aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994 deel, maar het nie beduidende steun gekry nie (ongeveer 78&nbsp;000 stemme). In 1999 neem hulle slegs in die Wes-Kaap deel en kry 9&nbsp;513 stemme. Hulle het nie aan die algemene verkiesings van 2004 of 2009 deelgeneem nie.

## Sien ook 
* Lys van politieke partye in Suid-Afrika

## Eksterne skakel 
*  AMP se webtuiste
Beleg van Kimberley

Die **Beleg van Kimberley** het vanaf 14 Oktober 1899 tot 15 Februarie 1900 geduur tydens die Tweede Vryheidsoorlog. 

## De beleg begin 
Die Transvalers het Kimberley as 'n ernstige bedreiging vir hul sekuriteit gesien op hul wesgrens. Hulle het onmiddellik begin om die stad te isoleer deur eerstens al die spoorverbindings noord en suid van die stad te beset en alle Britse voorposte te verdryf. Op 4 November 1899 het kommandant CJ Wessels die oorgawe van die stad van kolonel Robert Kekewich geëis. Kekewich was in bevel van die garnisoen van 4000 man. Uiteraard het Kekewich geweier en die beleg het begin; drie weke na die begin van die oorlog.

## Die beleg 
Omrede Kimberley in oop terrein geleë is, was 'n gekonsentreerde aanval moeilik uitvoerbaar. Die Boere het egter so nou en dan die dorp bestook met hulle Long Tom-kanon. Die Boere se kanon was by Carter's Ridge, 'n plaas wes van Kimberley, opgestel. In antwoord op die Long Tom het die werkswinkels van die De Beersmyn binne 24 dae hulle eie kanon gebou. Hulle het die kanon Long Cecil genoem en die kanon kon missiele van 12&nbsp;kg oor 'n afstand van 7&nbsp;km skiet. Die kanon is deur 'n Amerikaanse Ingenieur, George Labram, ontwerp. Labram is later self op slag dood toe 'n voltreffer die Grand Hotel getref het. Cecil John Rhodes was een van die mense wat vasgekeer was in Kimberley. 

Die beleërde garnisoen het slegs by een geleentheid probeer om uit te breek. Op 25 November 1899 het 'n kompanjie onder bevel van majoor Henry Scott-Turner die Boerelinie bestorm. In die geveg het 22 Britse soldate gesterf met inbegip van Scott-Turner self.

## Die einde van die beleg 
Die dorp is eers op 15 Februarie bevry toe generaal John French die dorp binnegery het om die beleg amptelik op te hef. Die Britte was vertraag in hulle opmars as gevolg van Boere weerstand. Gevegte by Belmont, Graspan, Modderrivier en Magersfontien het die Britse opmars vertraag.

## Notas 
## Bronne 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. 
* The Hall Handbook of the Anglo Boer War. Darrel Hall. 1999. 

## Verwysings
Henry Barnato

**Henry Barnato** was 'n mynmagnaat en die broer van Barney Barnato. Hy is gebore in Londen in 1850 en arriveer saam met sy broer in Suid-Afrika in 1871. Saam het hulle groot rykdomme opgebou in die diamantveld by Kimberley. Henry was die rykste van die twee. Hy het teruggekeer na Engeland en het 'n renperd eienaar geword. Hy is oorlede in 1908 en het 'n boedel van ₤5 800 000 nagelaat.

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
Barney Barnato

**Barney Barnato** was 'n mynmagnaat (Randheer) wat sy fortuin in Suid-Afrika tydens die diamant- en goudstormlope gemaak het. Barney is in 1852 in Londen as Barnett Isaacs gebore en was die seun van 'n kroegbaas in die Ooseinde. Hy word 'n verhoogkunstenaar en bokser saam met sy broer, Henry onder die naam Bernato. Hy volg sy broer in 1873 na Suid-Afrika. Hulle werk in Kimberley as delwers, diamantkopers, spekulante en word skatryk. Hulle was in beheer van verskeie belangrike myne en kom in aanraking met Cecil Rhodes. Na 'n stryd vir die beheer van die diamantveld volg 'n samesmelting van belange in 1888. Barney word 'n lewenslange president van De Beers Consolidated Mines.

Van 1889 tot 1897 verteenwoordig hy Kimberley in die Kaapse parlement. Na die ontdekking van goud verhuis hy na Johannesburg en stig die maatskappy *Johannesburg Consolidated Investment* in 1889. Hy het 'n senuwee-ineenstorting gekry en in 1897 pleeg hy selfmoord deur oorboord te spring op een van sy seereise tussen Kaapstad en Southampton. Sy boedel was gewaardeer teen net minder as ₤ 1 000 000.

## Verwysings 
## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.

## Eksterne skakels
Joseph Goebbels

**Paul Joseph Goebbels** (29 Oktober 1897 in Rheydt – 1 Mei 1945 in Berlyn) was een van die bekendste en invloedrykste Duitse politici in die tyd van die Nasionaal-Sosialisme en een van Adolf Hitler se naaste vertrouelinge.

As *Gauleiter* (plaaslike partyleier) van Berlyn ('n amp wat hy sedert 1926 beklee het) en as *Reichspropagandaleiter* het hy vanaf 1928 'n beslissende rol by die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty (NSDAP) se uitbreiding in die laaste fase van die Republiek van Weimar gespeel. Tussen 1933 en 1945 het hy as ryksminister vir volksvoorligting en propaganda en as leier van die *Reichskulturkammer* gefungeer. Sodoende was hy in staat om die Duitse perswese, uitsaaidienste, rolprentvervaardiging en die hele kultuurbedryf in die gees van die Nasionaal-Sosialisme te herorganiseer.

Met sy doeltreffende propaganda het Goebbels 'n breë massa van die Duitsers aangespreek en groot geesdrif vir Hitler en sy Nasionaal-Sosialistiese gedagtes gewek. Tydens die Tweede Wêreldoorlog was hy mede-verantwoordelik daarvoor dat die bevolking selfs ná die strawwe wending van die oorlog laat in 1942 steeds bereid was om Hitler se doelwitte te steun. As gevolmagtigde vir die totale oorlogsinspanning het hy vanaf Julie 1944 daarvoor gesorg dat nog eens honderdduisende weerbare mans tot krygsdiens opgeroep is.

Met sy anti-semitiese propaganda het Goebbels die pad vir die moord op ses miljoen Europese Jode berei en die pogroms ontketen wat op 9 November 1938 dwarsoor Duitsland plaasgevind het. Tydens die oorlog het steeds weer die deportasie van Joodse burgers geëis, selfs al het hy geweet dat hulle na verdelgingskampe vervoer is.

Sy uitvoerige dagboeke, wat hy vanaf 1924 tot en met die dag van sy selfmoord in 1945 gehou het, word as 'n belangrike bron vir die geskiedenis van die NSDAP en die Derde Ryk beskou.

## Bronne 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
Augur

[duimnael|'n Romeinse augur met kromstafIllustrasie uit die [Swede|Sweedse ensiklopedie *Nordisk familjebok*]]
Die **augur** (in Afrikaans soms ook **ougur** gespel) was 'n godsdienstige beampte in antieke Rome wat deur die staat of familiehoofde (die *patres familias*) voor enige belangrike besluitneming geraadpleeg is om vas te stel of dit in ooreenstemming met die wil van die Gode was. Dié wil is geopenbaar deur natuurtekens, veral die gedrag van voëls: of hulle in swerms of alleen gevlieg het, watter klanke hulle in vlug geuiter het, die rigting van hul vlug en die soort waartoe hulle behoort het. 

Die waarneming en interpretasie van sodanige tekens het bekend gestaan as die "neem van die *auspicium*." Hierdie plegtigheid en die optrede van die augur het sentraal gestaan tot enige gewigtige onderneming in die Romeinse samelewing — publiek of privaat — insluitend sake aangaande oorlog, handel en religie. 

Die Romeinse historikus Livius beklemtoon die belang van die augurs: "Wie weet dan nie dat hierdie stad gestig is slegs ná die neem van die *auspicium* nie, dat alles in oorlog en in vrede, tuis en buitelands, slegs ná die neem van die *auspicium* onderneem is nie?"

## Sien ook 
*Waarsêery
*Wiggelary

## Verwysing
Voorbode

[duimnael|250px|regs|Voorbeelde van voorbodes in die *Nürenbergkroniek* ([1493): natuurfenomene en afwykende geboortes]]
'n **Voorbode** (ook 'n *omen* of *voorteken* genoem) is 'n fenomeen wat na iemand se oortuiging die toekoms sou voorspel, en dikwels die aanbreek van verandering sou aandui. Alhoewel die woord "voorbode" gewoonlik ontdaan is van 'n implikasie van die aard van die verandering, en gevolglik 'n "goeie" of "slegte" uitkoms kon aandui, word die term meer dikwels in 'n behoedende of onheilspellende hoedanigheid gebruik.

## Antieke Rome 
Antieke Romeinse religie het twee onderskeibare soorte wiggelaars as ampsdraers gehad. Die augurs het die vlug van voëls uitgelê, terwyl die haruspeks staatgemaak het op diereofferhandes, ten einde die karkas se binnegoed te bekom, wat vir wiggelary aangewend is.

## Sien ook 
* Waarsêery

## Verwysing
Wiggelary

[duimnael|200px|regs|Hierdie man in [Rhoemsiki, Kameroen, lê die toekoms uit deur waarneming van die versteuring van die posisie van verskillende objekte deur 'n varswaterkrap, 'n wiggelpraktyk wat as *nggàm* bekend staan.]]

**Wiggelary** (ook genoem waarsêery, voorspelkuns of divinasie, uit Latyn *divinare* "om voortydig te sien, om deur 'n god geinspireer te word", verwant aan *divinus*, goddelik) is die poging om insig te verkry in 'n vraagstuk of omstandigheid by wyse van 'n gestandaardiseerde proses of ritueel.  Dit vorm 'n integrale deel van toordoktery, en word reeds duisende jare lank in verskillende vorme gepraktiseer. Wiggelaars ontleen hul interpretasies van hoe 'n navraer voortaan moet optree deur die lees van tekens, gebeure, of omens, of deur oënskynlike kontak met 'n bonatuurlike agent, wat merendeels as 'n engel of 'n god beskryf word, alhoewel Christene, Jode en Moslems dit as 'n gevalle engel of demoon sou beskou. Wiggelary kan gesien word as 'n stelselmatige metode waardeur skynbaar onverwante, willekeurige fasette van die ervaringswêreld so gestruktureer word dat dit insig sou verskaf in die betrokke probleem. Indien 'n onderskeid getref sou kon word tussen wiggelary en fortuinvoorspelling, sou wiggelary 'n formele of rituele, en dikwels sosiale karakter openbaar, gewoonlik in 'n religieuse konteks, soos waarneembaar is in tradisionele Afrikamedisyne; terwyl fortuinvertellery 'n meer alledaagse praktyk vir persoonlike doeleindes is. Spesifieke wiggelpraktyke wissel na gelang van die kultuur en geloof.

Wiggelary word dikwels deur skeptici verwerp, insluitend die wetenskaplike gemeenskap, as synde niks meer as bygelowigheid nie: in die 2de eeu het Lucianus 'n pittige opstel gewy aan die loopbaan van 'n swendelaar, *Alexander die valsprofeet*, wat opgelei is deur "een van diesulkes wat gelukbringers, wonderwerkende towerspreuke, amulette vir jou liefdesverhoudings, onheil op jou vyande, onthulling van versteekte skatte, en benoemings van boedels" gepropageer het, alhoewel meeste Romeine wel in drome en amulette geglo het. Dit word as 'n sonde beskou in meeste Christendenominasies en Judaïsme, alhoewel sekere metodes, veral droomuitlegging, wel skriftuurlik is.

## Sien ook 
* Augur
* Voorbode
* Waarsêery

## Verwysings
Bihar

**Bihar** (Hindi: बिहार, [bɪˈɦaːr]; Oerdoe: بہار) is 'n deelstaat in die noordooste van Indië en een van die armstes in die land. Die hoofstad en grootste stad van die deelstaat is Patna (met 'n bevolking van 5&nbsp;772&nbsp;804 in 2010). Volgens die 2011-sensus het Bihar 'n bevolking van sowat 104 miljoen gehad en is dus die derde mees bevolkte deelstaat in die land. Bihar se geografie word veral deur die groot Gangesrivier gekenmerk. Naas die ampstale word veral die Bihari-tale Angika, Bhojpuri, Magahi, Maithili en Pali, asook Ho in dié deelstaat gepraat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf 
*
Slag van Ingogo

Die **Slag van Ingogo** het plaas gevind op 8 Februarie 1881 tydens die Eerste Vryheidsoorlog tussen Britse en Boeremagte. Ingogo staan ook bekend as Skuinshoogte.

## Die geveg 
Die Britse magte was onder bevel van luitenant-kolonel Ashburnham en die Boeremagte onder bevel van kommandant Nicolas Smith. Die Britse verliese was 7 offisiere en 69 soldate met 3 offisiere en 64 soldate gewond. Aan Boerekant was slegs 8 dood en 6 gewond.

## Bronne 
*
Filantroop

'n **Filantroop** (Grieks: ὁ φιλος (Ho filos) + ὁ ὰντροπος (Ho antropos); Afrikaanse vertaling: "mensevriend") is 'n weldoener wat sy persoonlike tyd, geld en goedere aanwend om ander mense te help. Sommige filantrope doen dit deur 'n testament na te laat, terwyl ander dit doen terwyl hulle nog lewe. Mense wat Wikipedia opdateer en sodoende kennis in hulle moedertaal aan ander beskikbaar stel, kan as filantrope gesien word. Ander filantropiese dade sluit in: hulpverlening tydens noodsituasies, skenkings (geld, kos en goeder) aan behoeftiges, opruimaksies (soos die skoonmaak van riviere), ens.

## Bekende filantrope 
'n Paar bekende filantrope, ter illustrasie:

* Anton Rupert (1916–2006), bring stigtings tot stand vir die bevordering van onderwys, kuns, musiek en die bewaring van historiese geboue.
* Hans Merensky (1871–1952), het sy rykdom gebruik om sy geboorteland te ontwikkel.
* Jannie Marais (1851–1915), 'n kampvegter vir Afrikaans wat o.a. die stigting van die Universiteit van Stellenbosch moontlik gemaak het.
* Raymond Ackerman

## Verdere leesstof 
* Suid-Afrikaners help ander so stil-stil, Beeld, 13 Maart 2007.

## Eksterne skakels 
* 
*
Zonnebloem

duimnael|regs|250px|Die grense van Zonnebloem

**Zonnebloem** is 'n voorstad in Kaapstad, Suid-Afrika.

## Demografie 
Volgens die 2011-sensus het Zonnebloem 'n bevolking van 5&nbsp;122,

### Uitgeligte demografiese statistiek 
* Die grootste rassegroepe van hierdie voorstad is volgens die 2011 sensus swart (39%), Kleurling (31%), en wit (20%).
* 69% van inwoners ouer as 20 jaar is op 'n vlak van graad 12 of hoër geskool.
* 84% van die arbeidsmag tussen die ouderdomme van 15 en 64 is werkend.
* 39% van huishoudings het 'n maandelikse inkomste van R3&nbsp;200 of minder.
* 98% van huishoudings bly in formele wonings.
* 99,6% van huishoudings het toegang tot kraanwater binne die woning of op die erf.
* 99% van huishoudings het toegang tot 'n spoeltoilet wat aan die publieke rioolstelsel gekoppel is.
* 99,8% van huishoudings se vullis word ten minste een keer per week verwyder.
* 99% van huishoudings gebruik elektrisiteit vir beligting binne die woning.

## Verwysings
Bautzen

[duimnael|links|Tweetalige padteken in Bautzen ([Opper-Sorbies: *Budyšin*)]]
**Bautzen** (Duits: [ˈbaʊtsən], Opper-Sorbies: **Budyšin** ) is 'n stad in die ooste van die Duitse deelstaat Sakse net noord van die grens tot Tsjeggië en net wes van die grens tot Pole. Die stad het 'n bevolking van sowat 39&nbsp;000 en is die administratiewe setel van die gelyknamige distrik.

Bautzen, wat aan die Spreerivier geleë is, is die historiese hoofstad van die streek Opper-Lausitz en word daarnaas as die politieke en kulturele sentrum van die Sorbe beskou, alhoewel slegs 'n minderheid van sy bevolking (tussen vyf en tien persent) etniese Sorbe is.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Bantrybaai

**Bantrybaai** is 'n voorstad in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het Bantrybaai 'n inwonertal van 820 gehad.

## Verwysings
Blue Downs

**Blue Downs** is 'n township op die Kaapse Vlakte, in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het Blue Downs 'n bevolking van 92&nbsp;330 gehad.

## Verwysings
Langa

**Langa** (Xhosa vir: "son") is 'n township in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het Langa 'n bevolking van 52&nbsp;401 gehad. Langa is in 1927, nog voor die begin van Apartheid, vir swart mense beplan en gestig, waarmee dit een van die eerste townships in Suid-Afrika is. Langa is na die stamhoof Langalibalele, leier van die Langalibalele-rebellie genoem. Nadat Langa te groot geword het, is in 1955 verder oos 'n nuwe township, Nyanga, gestig.

Langa is sowat 15&nbsp;km oos van Kaapstad langs die N2 in die Kaapse Vlakte geleë. Langa beskik oor 'n treinstasie van PRASA se Metrorail. Vir toeriste word toere deur dié township aangebied.

## Galery 

Lêer:Langa-shack-fire.jpg|Die informele nedersetting Joe Slovo
Lêer:Langa.jpg|Die township Langa met Tafelberg op die agtergrond
Lêer:Langa map.jpg|OpenStreetMap se kaart van Langa

## Bekende boorlinge 
* Temba Bavuma, Suid-Afrikaanse krieketspeler
* Brenda Fassie, Suid-Afrikaanse popsangeres
* Thabo Mngomeni, Suid-Afrikaanse sokkerspeler
* Malusi Siboto, Suid-Afrikaanse krieketspeler
* Thami Tsolekile, Suid-Afrikaanse krieketspeler

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ali Bacher

**Aron "Ali" Bacher** (gebore 24 Mei 1942 in Johannesburg) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse krieketspeler en 'n administrateur van die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika. Hy was voorsitter van die Suid-Afrikaanse reëlingskomitee vir die Krieketwêreldbeker 2003.

Bacher was 'n kaptein van die Suid-Afrikaanse krieketspan wat Australië in al vier toetse in die 1970-toetsreeks geklop het. Hy het 'n leidende rol in die twee "Rebelle-toere" van die 1980's en vroeë 1990's, asook in die eenwording van Suid-Afrikaanse krieket in 1991 en daarna gespeel.

## Biografie 
Bacher is gebore uit Joodse gesin wat van Litaue na Suid-Afrika geïmmigreer het. Hy kry sy bynaam op die ouderdom van sewe vanaf Ali Baba, 'n fiktiewe karakter uit Arabiese literatuur. Ali trou met Shira Teeger, en het twee dogters en een seun. Sy nefie, Adam Bacher, het in die 1990's vir Suid-Afrika gespeel.

Hy begin op skool krieket speel en verteenwoordig Transvaal op die ouderdom van 17. Hy speel in 12 toetse vir Suid-Afrika, drie teen Engeland en nege teen Australië. In 'n groot wedstryd vir Transvaal teen 'n besoekende Australiese krieketspan in 1966/67, teken hy sy hoogste telling van 235 in die tweede beurt aan. Hy tree op as kaptein van die nasionale span tydens 'n enkele reeks in 1969/70, waartydens Suid-Afrika al vier sy wedstryde teen Australië wen.

Hy is in 1972 met die Suid-Afrikaanse *Sports Merit Award* bekroon.

Hy het aan die Universiteit van die Witwatersrand studeer en as 'n dokter gekwalifiseer. In 1981 het hy 'n hartomleiding ondergaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Artikel oor Ali Bacher op cricinfo.com
* Onderhoud met Bacher op cricketfundas.com