open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1854

Die **jaar 1854** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 54ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 23 Februarie – Die Oranje-Vrystaat verkry onafhanklikheid deur die ondertekening van die Konvensie van Bloemfontein.
* 25 Mei – Stigting van die kultureel-politieke beweging *Félibrige* in Oksitanië, Frankryk.
* 20 September – Die Britse troepeskip Charlotte vergaan in Algoabaai met die lewensverlies van ongeveer 110 opvarendes.
* 8 Desember – Pous Pius IX verkondig die dogma van Maria se Onbevlekte Ontvangenis in die bul *Ineffabilis Deus*.
* Graf van Pous Anterus herontdek.

## Geboortes 
* 12 Januarie – Henry Bale, Hoofregter van die Natalse Hooggeregshof († 1910).
* 21 Januarie – Petrus Postma, Suid-Afrikaanse predikant en Christelike onderwysaktivis († 1919).
* 9 Februarie – Edward Carson, Ierse politikus, advokaat en regter († 1935).
* 15 Februarie – John Daniel Kestell, Suid-Afrikaanse Bybelvertaler, skrywer en kultuurleier († 1941).
* 18 Februarie – Herbert John Gladstone, Britse politikus en eerste Goewerneur-generaal van Suid-Afrika (1910–1914) († 1930).
* 29 April – Henri Poincaré, Franse fisikus († 1912).
* 26 Junie – Robert Laird Borden, politikus.
* 3 Julie – Leoš Janáček, Tsjeggiese komponis († 1928).
* 12 Julie – George Eastman, Amerikaanse uitvinder († 1932).
* 23 September – Cornelis Lely, Nederlandse ingenieur en politikus († 1929).
* 28 September – Frederick Charles Kolbe, Suid-Afrikaanse Katolieke geleerde, digter, skrywer, filosoof en plantkundige († 1936). 
* 7 Oktober – Christiaan de Wet, Boeregeneraal tydens die Tweede Vryheidsoorlog († 1922).
* 16 Oktober – Oscar Wilde, Anglo-Ierse skrywer in Dublin, Ierland († 1900).
* 20 Oktober – Arthur Rimbaud, Franse digter († 1891).
* 5 November – Paul Sabatier, Franse chemikus en Nobelpryswenner († 1941).
* 21 November – Giacomo della Chiesa (later Pous Benedictus XV), die 258ste Pous van die Rooms-Katolieke Kerk  in Genua, Italië († 1922).

## Sterftes 
* 30 Mei – Sir Peregrine Maitland, 'n goewerneur van die Kaapkolonie (* 1777).
* 6 Julie – Georg Simon Ohm, 'n Duitse fisikus en wiskundige, bekend vir Ohm se wet (* 1787).
* 20 Augustus – Friedrich Schelling, Duitse filosoof (* 1775).
* 5 November – Sir George Cathcart, 'n Britse generaal, diplomaat en goewerneur van die Kaapkolonie († 1794).
* 6 November – Piet Potgieter, kommandant-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek (* 1822)
1848

Die **jaar 1848** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 48ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure 
* 12 Januarie – Revolusie breek uit in Sisilië tydens die Revolusiejaar 1848.
* 24 Januarie – James W. Marshall ontdek goud by Sutter's Mill in Coloma, Kalifornië, wat lei tot die Kaliforniese Goudstormloop.
* 2 Februarie – Die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog eindig met die ondertekening van die Verdrag van Guadalupe Hidalgo wat aan die VSA die Meksikaanse Oordrag toeken.
* 3 Februarie – Harry Smith annekseer die gebied tussen die Oranje- en Vaalrivier.
* 8 April – Andries Pretorius vaardig sy "Een Algemene Oproeping" uit waarin die Voortrekkers opgeroep word tot gewapende stryd teen die Britse owerheid.
* 29 Mei – Wisconsin word die 30ste deelstaat van die Verenigde State.
* 20 Junie – Andries Pretorius word as Kommandant-generaal verkies.
* 12 Julie – Andries Pretorius gaan Winburg binne met 'n groot gewapende mag.
* 22 Julie – Harry Smith verklaar Andries Pretorius tot rebel.
* 29 Augustus – Die Slag van Boomplaats vind plaas.
* 3 November – 'n Veranderde Hollandse grondwet word geproklameer. Die koninklike mag word beperk.
* 24 November – Pous Pius IX vlug uit Rome na Gaeta.
* Die Kongres van Wene erken die onafhanklikheid van Switserland en waarborg sy neutraliteit.

## Geboortes 
* 23 Mei – Otto Lilienthal, Duitse lugvaartpionier († 1896).
* 25 Mei – Helmuth von Moltke die Jongere, Duitse generaal en Hoof van die Groot Duitse Generale Staf († 1916).
* 18 Julie – W.G. Grace, 'n Engelse mediese doktor en krieketspeler († 1915).
* 7 November – B.B. Comer, Amerikaanse planter, entrepreneur en Demokratiese politikus († 1927).
* 8 November – Gottlob Frege, Duitse wiskundige wat 'n logikus en filosoof geword het († 1925).

## Sterftes 
* 9 Januarie – Caroline Herschel, Duits / Engelse sterrekundige en sangeres (* 1750).
* 20 Januarie – Christiaan VIII van Denemarke, Koning van Denemarke en Noorweë (* 1786).
* 23 Februarie – John Quincy Adams, die sesde President van die Verenigde State (* 1767).
* 4 Julie – François-René de Chateaubriand, Franse skrywer, politikus, diplomaat en geskiedkundige (* 1768).
* 23 November – Sir John Barrow, Engelse ontdekkingsreisiger (* 1764).
* 19 Desember – Emily Brontë, Engelse skrywer en outeur van die roman *Wuthering Heights* (* 1818).
1845

Die **jaar 1845** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 45ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 29 Januarie – *The Raven*, ’n gewilde gedig deur Edgar Allan Poe, word vir die eerste keer gepubliseer in die *New York Evening Mirror*.
* 3 Maart – Florida word die 27ste deelstaat van die Verenigde State.
* 4 Julie – Henry Davis Thoreau vestig hom by Walden Pond.
* 29 Desember – Die Republiek van Texas word geannekseer deur die Verenigde State en word die deelstaat Texas.

## Geboortes 
* 26 Februarie – Aleksander III van Rusland, tsaar van Rusland († 1894).
* 26 Februarie – Cornelis van Boeschoten, 'n Nederlands-Transvaalse onderwyser en staatsman († 1927).
* 27 Maart – Wilhelm Conrad Röntgen, fisikus, wenner van die eerste Nobelprys vir Fisika 1901 († 1923).
* 16 April – Jacobus Abraham Smuts, vader van genl. Jan Smuts († 1914).
* Mei – Catharina Smuts (neé de Vries), moeder van genl. Jan Smuts († 1902).
* 3 Mei – Iwan Tsjerski, Pools-Russiese geoloog en geograaf († 1892)
* 12 Mei – Gabriel Fauré, Franse komponis († 1924).
* 4 Julie – Jan Hendrik Hofmeyr, Afrikaanse leier en joernalis († 1909).
* 1 September – Paul Methuen, Britse krygsman († 1932).
* 25 November – David Christiaan de Waal, burgemeester van Kaapstad († 1909).
* Onbekend – Lobengula, die tweede en laaste koning van die Ndebele († 1894).
* Onbekend – Lindsay Eddie, Suid-Afrikaanse amateur-sterrekundige († 1913).

## Sterftes 
* 11 Januarie – Henry George Grey, waarnemende goewerneur aan die Kaap van Goeie Hoop (* 1766).
* 12 Mei – August Wilhelm Schlegel, Duitse literatuurhistorikus, vertaler, skrywer, indoloog en filosoof (* 1767).
* 8 Junie – Andrew Jackson, die sewende President van die Verenigde State (* 1767).
* 12 Julie – Ludwig Persius, Duitse argitek (* 1803).
* 25 Desember – Wilhelm Friedrich Ernst Bach, Duitse komponis (* 1759).
1851

Die **jaar 1851** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 51ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Stigting van Rustenburg (Noordwes-provinsie, Suid-Afrika)
* Die eerste wêreldtentoonstelling word in Londen gehou.
* 30 Junie – Die Slag van Viervoet vind plaas.
* 24 Oktober – William Lassell ontdek Ariel en Umbriel, twee mane van die planeet Uranus.

## Geboortes 
* 2 Januarie – Charles Eugène Bertrand, 'n Franse plantkundige, paleobotanis en geoloog († 1917).
* 2 Januarie – Isidoor Teirlinck, Vlaamse skrywer († 1934).
* 12 Februarie – Eugen Böhm von Bawerk, Oostenrykse ekonoom († 1914).
* 29 Junie – Ds. Pieter Adam Strasheim, vader van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Zimbabwe († 1899).
* 15 Augustus – August Ahrbeck, Suid-Afrikaanse predikant en taalstryder († 1935).
* 1 September – Sir Godfrey Lagden KCMG KBE, 'n Britse koloniale administrateur in Afrika († 1845).
* 8 September – Jannie Marais, kampvegter vir Afrikaans en weldoener († 1915).
* 14 Desember – Maarten Pelser, predikant in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerk († 1902).

## Sterftes 
* 1 Februarie – Mary Shelley, Engelse skrywer, dramaturg, essayis, biograaf en reisskrywer (* 1797).
* 14 Maart – Hans Christian Ørsted, Deense fisikus (* 1777).
* 24 Mei – Christian Friedrich Tieck, Duitse beeldhouer (* 1776).
* 27 Augustus – John Philip, 'n sendeling van die Londense Sendinggenootskap (* 1775).
* 14 September – James Fenimore Cooper, Amerikaanse skrywer (* 1789).
* Onbekend – JMW Turner, Engelse Waterverfskilder (* 1775).
1849

Die **jaar 1849** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 49ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 9 Februarie – Rome word 'n republiek.
* 13 April – Hongarye word 'n republiek.
* Giovanni Battista de Rossi herontdek die Callixtus katakombe.

## Geboortes 
* 19 Maart – Alfred von Tirpitz, 'n Duitse admiraal († 1930).
* 3 Mei – Bertha Benz, Duitse motorpionier en vrou van Karl Benz († 1944)
* 29 Junie – Sergei Witte, staatsman in tsaristiese Rusland († 1915).
* 22 Augustus – Sir Walter Francis Hely-Hutchinson, die laaste goewerneur van die Kaapkolonie († 1913).
* 26 Oktober – Heinrich Bulthaupt, Duitse digter en toneelskrywer († 1905).

## Sterftes 
* 8 Februarie – France Prešeren, Sloweense digter (* 1800).
* 7 Mei – Jan Theodoor van Rijswijck, Vlaamse skrywer (* 1811).
* 10 Mei – Katsushika Hokusai, Japannese houtsneekunstenaar (* 1760).
* 25 Mei – Sir Benjamin D'Urban, 'n Britse goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop (* 1777).
* 28 Mei – Anne Brontë, Engelse skryfster (* 1820).
* 15 Junie – James K. Polk, elfde President van die Verenigde State (* 1795)
* 9 September – Groothertog Michail Pawlowitsj van Rusland, jongste kind van die ses dogters en vier seuns van keiser Paul van Rusland (* 1798).
* 7 Oktober – Edgar Allan Poe, Amerikaanse skrywer, digter, uitgewer en literatuurkritikus (* 1809).
* Onbekend – Martin West, administrateur van Natal (* 1804).
1843

Die **jaar 1843** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 43ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 27 Januarie – Pous Gregorius XVI stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Francesco di Paola Villadecani, aartsbiskop van Messina.
* 27 April – Gioacchino Pecci (later Pous Leo XIII) word aartsbiskop van Damietta.
* 19 Junie – Pous Gregorius XVI stel Francisco de São Luiz Saraiva, O.S.B., patriarg van Lissabon en Antonio Maria Cadolini, C.R.S.P., biskop van Ancona aan as kardinale
* Onbekend – John Montagu word koloniale sekretaris van die Kaapkolonie.

### Meteorologie 
* Die uitvinding van die telegraaf

## Geboortes 
* Onbekend – Jane Elizabeth Waterston, die eerste vrouedokter in Suid-Afrika († 1932).
* 10 Januarie – Willem Petrus de Villiers, predikant in die NG Kerk, lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering, kampvegter vir Christelike Nasionale Onderwys en taalstryder († 1908).
* 29 Januarie – William McKinley, Amerikaanse staatsman en 25ste President van die Verenigde State († 1901).
* 11 Maart – C.P. Hoogenhout, een van die agt stigters van die Genootskap van Regte Afrikaners († 1922).
* 15 April – Henry James Amerikaanse skrywer en literê kritikus († 1916).
* 3 Junie – Frederik II, koning van Denemarke († 1912).
* 12 Junie – Sir David Gill, 'n Skotse sterrekundige en hoof van die Kaapse Sterrewag († 1914).
* 15 Junie – Edvard Grieg, Noorse komponis († 1907).
* 13 Augustus – Arthur Lasenby Liberty, Engelse koopman en entrepreneur († 1917).
* 3 Desember – William Forbes Gatacre, Britse generaal tydens die Tweede Vryheidsoorlog († 1906).
* 11 Desember – Robert Koch, bakterioloog en 1905 Nobelpryswenner († 1910).

## Sterftes 
* 28 April – Noah Webster, Amerikaanse leksikograaf, politieke skrywer, vertaler en uitgewer (* 1758).
* 24 Mei – Sylvestre François Lacroix,  Franse wiskundige (* 1765).
* 7 Junie – Friedrich Hölderlin, Duitse digter en bibliotekaris (* 1770).
* 12 Desember – Willem I van Nederland, Prins van Oranje en die eerste koning van Nederland (* 1772).

## Gepubliseer 
### Fiksie
* 19 Desember – *A Christmas Carol* deur Charles Dickens.
1850

Die **jaar 1850** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 50ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 12 April – Pous Pius IX keer terug na Rome.
* 9 September – Kalifornië word die 31ste deelstaat van die Verenigde State.
* 29 September – Pous Pius IX publiseer die bul *Universalis Ecclesiae* waarin die kerklike hiërargie in Engeland en Wallis herstel word. Nicholas Wiseman word aartsbiskop van Westminster en kardinaal.
* 25 Desember – Juanasburg word verwoes deur die Gaikas-stamme tydens die Agtste Grensoorlog.
* Amptelike stigting van die dorpie Aliwal-Noord deur Sir Harry Smith.

## Geboortes 
* 14 Januarie – Groothertog Aleksei Aleksandrowitsj van Rusland, die vyfde kind en vierde oudste seun van Aleksander II van Rusland en sy eerste vrou, Maria Aleksandrowna († 1908).
* 1 Maart – Abraham Kriel, Suid-Afrikaanse predikant en stigter van die Langlaagte-kinderhuis († 1928).
* 9 April – Abraham Fischer, enigste eerste minister van die Oranjerivierkolonie († 1913).
* 10 Mei – Reimond Stijns, Vlaamse skrywer († 1905).
* 5 Augustus – Guy de Maupassant, Franse skrywer en joernalis († 1893).
* 7 September – Henry Barber, grootwildjagter, ontdekkingsreisiger en sakeman († 1920).
* 13 November – Robert Louis Stevenson, Skotse romansier en reisskrywer († 1894).

## Sterftes 
* 9 Mei – Joseph Louis Gay-Lussac, Franse fisikus en chemikus (* 1778).
* 23 April – William Wordsworth, Engelse digter (* 1770).
* 9 Julie – Zachary Taylor, die twaalfde President van die Verenigde State (* 1784).
* 18 Augustus – Honoré de Balzac, Franse romanskrywer en dramaturg (* 1799).
* 4 Desember – William Sturgeon, Britse natuurkundige en uitvinder (* 1783).
* 24 Desember – Frédéric Bastiat, Franse ekonoom en filosoof (* 1801).
1835

Die **jaar 1835** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 35ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
### Geskiedenis 
* 6 April – Pous Gregorius XVI stel Placido Maria Tadini, O.C.D., aartsbiskop van Genua en Ambrogio Bianchi, O.S.B.Cam., ab-generaal van sy orde aan as kardinale.
* 6 Mei – James Gordon Bennett publiseer die eerste uitgawe van die *New York Herald*.
* 2 Oktober – Die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog begin. 
* 28 Desember – Osceola lei sy Seminoolvegters in Florida en betree die Tweede Seminooloorlog teen die Amerikaanse Leër.

### Meteorologie 
* Gaspard-Gustave Coriolis besef dat die rotasie van die Aarde 'n snelheidsafhanklike krag op liggame in die verwysingsraamwerk van 'n nie-roterende Aarde uitoefen.

### Vervoer 
* Die eerste spoorweg op die Europese vasteland verbind Brussel met Mechelen.

## Geboortes 
* 17 Januarie – Jan Ferguut, Vlaamse digter en skrywer († 1902).
* 28 Januarie – Frans Lion Cachet, stigter van Ermelo († 1899).
* 3 Februarie – Jan Hendrik Hofmeyr, Suid-Afrikaanse teoloog en predikant († 1908).
* 9 April – Koning Leopold II van België († 1909).
* 2 Junie – Giuseppe Sarto, (later Pous Pius X), die 257ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk († 1914).
* 29 Junie – Anton Bergmann, skrywer en Vlaamse aktivis († 1874).
* 2 Augustus – Elisha Gray, Amerikaanse elektriese ingenieur († 1901)
* 8 September – Dr. J.J. Kotzé, leraar in twee gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk († 1899).
* 9 Oktober – Charles-Camille Saint-Saëns, Franse klassieke komponis († 1921)
* 17 Oktober – Alexine Tinne, Nederlandse ontdekkingsreisiger († 1869)
* 31 Oktober – Adolf von Baeyer, Duitse chemikus en Nobelprys vir Chemie († 1917)
* 1 November – Sir George Pomeroy Colley, 'n Britse soldaat en Goewerneur van Natal, sterf tydens die Slag van Majuba († 1881).
* 25 November – Andrew Carnegie, Skots-Amerikaanse entrepreneur en staalbaron († 1919).
* 29 November – Keiserin-weduwee en regentes Cixi, Qing-dinastie regentes van 1861 tot haar dood. († 1908).
* 30 November – Samuel Langhorne Clemens, bekend as *Mark Twain*, 'n Amerikaanse skrywer en humoris († 1910).

## Sterftes 
* 2 Maart – Franz Joseph Karl, as Frans II laaste keiser van die Heilige Romeinse Ryk en as Frans I eerste keiser van Oostenryk (* 1768).
* 12 Mei – Hintsa, 'n Xhosaopperhoof uit die Gcaleka-stam (* 1789).
* 12 September – Adam Kok II, leier van die Griekwas (* 1771).
* 23 September – Vincenzo Bellini, Italiaanse opera komponis (* 1801).

## Gepubliseer 
* 17 Mei – Teologie: *Commissum divinitus*, oor Kerk en Staat, deur Pous Gregorius XVI.

## Sien ook 
*1835 in Suid-Afrika
1833

Die **jaar 1833** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 33ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 15 April – Pous Gregorius XVI stel Lorenzo Girolamo Mattei, titulêr patriarg van Antiogië en Castruccio Castracane degli Antelminelli, sekretaris van Propaganda Fide aan as kardinale.
* 29 Julie – Pous Gregorius XVI stel Giacomo Monico, patriarg van Venesië en Filippo Giudice Caracciolo, Orat., aartsbiskop van Napels aan as kardinale.
* Karl Bodmer hou 'n verkenningstog op die Missouririvier.
* Stigting van die Universiteit van Zürich, Switserland

## Geboortes 
* Sampson Richard Stuttaford, 'n Suid-Afrikaanse afdelingswinkeleienaar († 1915).
* 26 Februarie – Charles Murray, NG Kerk predikant en vierde seun van ds. Andrew Murray sr. († 1904).
* 28 Februarie – Alfred von Schlieffen, Duitse generaal en militêre strateeg († 1913).  
* 1 Maart – Johann Heinrich Ferdinand Parow, Duitse eiendomsmagnaat aan die Kaap († 1910).
* 31 Maart – Mary Abigail Dodge, Amerikaanse skrywer en essayis († 1896).
* 7 Mei – Johannes Brahms, Duitse komponis († 1897).
* 4 Junie – Lord Garnet Wolseley, 'n Britse Veldmaarskalk († 1913).
* 20 Augustus – Benjamin Harrison, die drie-en-twintigste President van die Verenigde State († 1901).
* 21 Oktober – Alfred Nobel, die Sweedse uitvinder van dinamiet en die skepper van die Nobelprys († 1896).
* 6 November – Jonas Lie, skrywer van Noorweë († 1908).

## Sterftes 
* 22 April – Richard Trevithick, 'n Engelse ontdekker, ingenieur en eerste persoon om 'n stoomlokomotief te bou (* 1771).

## Gepubliseer 
* 4 Oktober – Teologie: *Quo Graviora*, oor die pragmatiese konstitusie, deur Pous Gregorius XVI.

## Sien ook 
*1833 in Suid-Afrika
1861

Die **jaar 1861** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 61ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 1 Januarie – Die Hervormingsoorlog kom tot 'n einde Meksiko.
* 27 Januarie – Ds. A.J. Begemann word as die eerste predikant van Pretoria bevestig.
* 29 Januarie – Kansas word die 34ste deelstaat van die Verenigde State.
* 18 Februarie – Jefferson Davis word in Montgomery, Alabama ingesweer as president van die Gekonfedereerde State van Amerika.
* 17 Maart – Die koninkryk Italië word geproklameer. Victor Emmanuel word koning.
* 12 April – Die Amerikaanse Burgeroorlog begin by Fort Sumter.
* 13 April – Fort Sumter gee oor.
* 8 Mei – Amerikaanse Burgeroorlog: Richmond, Virginië word verklaar as die hoofstad van die Konfederale State van Amerika.
* 24 Junie – Tennessee word die 11de deelstaat wat van die Verenigde State afskei en by die Gekonfedereerde State van Amerika aansluit.
* 21 Julie – Amerikaanse Burgeroorlog: Die eerste Slag van Bull Run vind plaas.
* In Rusland word die lyfeienskap opgehef.

## Geboortes 
* Onbekend – Mehmet VI, die laaste sultan van die Ottomaanse Ryk († 1926)
* 6 Januarie – Victor Horta, Belgiese argitek en ontwerper († 1947).
* 13 Februarie – Ds. David Wilcocks, Afrikaanse predikant wat tronkstraf uitgedien het vir dankgebede ná Boereoorwinnings by Colenso en Magersfontein († 1944).
* 15 Februarie – Alfred North Whitehead, Brits-Amerikaanse filosoof, fisikus en wiskundige († 1947).
* 27 Februarie – Rudolf Steiner, Oostenrykse esoteriese denker, filosoof en opvoedkundige († 1925).
* 7 Mei – Rabindranath Tagore, Bengaalse digter en Nobelpryswenner († 1941).
* 21 Julie – Genl. Jan Celliers, Boerekryger († 1931).
* 23 September – Robert Bosch, Duitse nyweraar, ingenieur en uitvinder († 1942).
* 10 Oktober – Fridtjof Nansen, Noorse ontdekkingsreisiger en wenner van die Nobelprys vir Vrede († 1930).
* 16 Oktober – Groothertog Michail Michailowitsj van Rusland, die tweede oudste seun van groothertog Michail Nikolajewitsj van Rusland († 1929).
* 8 Desember – Georges Méliès, Franse filmpionier,  filmregisseur, teatertowenaar en akteur († 1938). 
* 25 Desember – Sam Allen, Amerikaanse akteur († 1934).

## Sterftes 
* 26 Maart – Hans Dons de Lange, 'n Voortrekkerverkenner (* 1799).
* 29 Mei – Joachim Lelewel, Poolse geskiedkundige, muntkundige en vryheidsvegter (* 1786).
* 6 Junie – Camillo Benso di Cavour, die vader en argitek van Italiaanse eenheid (* 1810).
* 25 Junie – Abdülmecid I, 'n sultan van die Ottomaanse Ryk (* 1823).
* 14 Desember – Prins Albert van Sakse-Koburg en Gotha, later SKH die Prinsgemaal, was die eggenoot van koningin Victoria (* 1819).
1832

Die **jaar 1832** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 32ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure 
* 12 Februarie – Ecuador annekseer die Galápagos-eilande.
* 2 Julie – Pous Gregorius XVI stel Giuseppe Maria Velzi, O.P., meester van die Apostoliese Paleis en Mario Mattei, tesourier-generaal van die Apostoliese Kamer aan as kardinale.
* 17 Desember – Giovanni Maria Mastai-Ferretti (later Pous Pius IX) word aartsbiskop-biskop van Imola.

## Geboortes 
* 23 Januarie – Édouard Manet, Franse impressionistiese skilder († 1883).
* 18 Februarie – Octave Chanute, Frans-Amerikaanse siviele ingenieur en lugvaartpionier († 1910).
* 15 April – Wilhelm Busch, Duitse digter († 1908).
* 19 April – José Echegaray, Spaanse dramaturg en politikus en Nobelprys-wenner († 1916).
* 6 Julie – Maksimiliaan I van Meksiko († 1867).
* 29 September – Joachim Oppenheim, rabbi van Toruń. († 1891).
* 30 September – Lord Frederick Sleigh Roberts, Britse maarskalk († 1914).
* 4 November – Johannes Kotzé, predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Kaapstad († 1902).
* 26 November – Mary Walker, Amerikaanse  prohibisionis, krygsgevangene en chirurg († 1919).
* 15 Desember – Alexandre Gustave Eiffel, Franse ingenieur († 1923).

## Sterftes 
* 4 Maart – Jean-François Champollion, Franse taalkundige en grondlegger van die Egiptologie (* 1790).
* 22 Maart – Johann Wolfgang von Goethe, 'n Duitse skrywer, digter, dramaturg, skilder, regsgeleerde en filosoof (* 1749).
* 22 Julie – Napoleon II, die seun van Napoleon Bonaparte en tweede Keiser van Frankryk. (* 1811).
* 21 September – Sir Walter Scott, 'n Skotse digter en skrywer (* 1771).
* 14 November – Rasmus Rask, Deense taalkundige en filoloog. (* 1787)

## Gepubliseer 
### Teologie
* 27 Mei – *Summo Iugiter Studio*, oor gemengde huwelike, deur Pous Gregorius XVI.
* 9 Junie – *Cum Primum*, oor burgerlike gehoorsaamheid, deur Pous Gregorius XVI.
* 15 Augustus – *Mirari Vos*, teen liberalisme, deur Pous Gregorius XVI.

## Sien ook 
* 1832 in Suid-Afrika
1836

Die **jaar 1836** was 'n skrikkeljaar en het volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin. Dit was die 36ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure 
* Die Arc de Triomphe word voltooi nadat konstruksie in 1806 begin het.
* 1 Februarie – Pous Gregorius XVI stel Jean-Louis Lefebvre de Cheverus, aartsbiskop van Bordeaux en Gabriele della Genga Sermattei, aartsbiskop van Ferrara aan as kardinale.
* 15 Junie – Arkansas word die 25ste deelstaat van die Verenigde State.
* 21 April – Die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog kom tot 'n einde.
* 22 April – Texaanse Onafhanklikheidsoorlog: 'n Dag na die Slag van San Jacinto, neem magte van Texas generaal Sam Houston vir die Mexikaanse generaal Antonio Lopez de Santa Anna gevange.
* Juliemaand – Die hele trekgroep van 51 van "Lang Hans" van Rensburg word in Mosambiek uitgemoor.
* 16 Oktober – Die Voortrekkers verslaan die Matabeles tydens die Slag van Vegkop.
* 28 Desember – Spanje erken Meksiko se onafhanklikheid.

## Geboortes 
* 14 Februarie – Alexander Daneel, eerste predikant van die NG gemeente Heidelberg, Kaap († 1899).
* 19 Februarie – Pulvermacher, eerste Afrikaanse digter († 1910).
* 21 Februarie – Léo Delibes, Franse komponis († 1891).
* 28 September – Thomas Crapper, Britse loodgieter en sakeman († 1910).
* 4 Oktober – Piet Cronjé, Suid-Afrikaanse kryger en Boeregeneraal († 1911).
* 10 November – Julius Vuylsteke, Vlaamse politikus en skrywer († 1903).
* 16 November – Kalãkaua, koning van Hawaii († 1891).

## Sterftes 
* 6 Maart – James Bowie, Amerikaanse pionier en jagter (* 1796)
* 10 Junie – André-Marie Ampère, Franse fisikus (* 1775).
* 28 Junie – James Madison, vierde President van die Verenigde State (* 1751).
* Juliemaand – Johannes Janse van Rensburg, Voortrekkerleier (* 1779).
* 5 September – Ferdinand Raimund, Oostenrykse akteur en dramaturg (* 1790).
* 14 September – Aaron Burr, Amerikaanse politikus en avonturier (* 1756).
* 16 November – Christiaan Hendrik Persoon, Suid-Afrikaanse swamkundige (* 1761).

## Sien ook 
*1836 in Suid-Afrika
1840

Die **jaar 1840** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 40ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure 
* 14 Desember – Pous Gregorius XVI stel Lodovico Altieri, titulêr aartsbiskop van Efeso en Silvestro Belli, assessor van die Inkwisisie aan as kardinale.

## Geboortes 
* 5 Februarie – Ds. Abraham Isaac Steytler, invloedryke leraar van die Nederduitse Gereformeerde Kerk († 1922).
* 5 Februarie – Hiram Maxim, uitvinder van die Maxim-masjiengeweer († 1916).
* 7 Februarie – Charles Warren, Britse kryger († 1927).
* 2 April – Émile Zola, Franse skrywer († 1902).
* 7 Mei – Pjotr Tsjaikofski, Russiese komponis († 1893)
* 13 Mei – Alphonse Daudet, bekende Franse skrywer († 1897).
* 2 Junie – Thomas Hardy, Engelse skrywer en digter († 1928).
* 9 September – Gentil Theodoor Antheunis, Vlaamse digter († 1907).
* 21 September – Murat V, sultan van die Ottomaanse Ryk († 1904).
* 12 November – Auguste Rodin, Franse beeldhouer († 1917).
* 14 November – Claude Monet, 'n impressionistiese kunsskilder van Giverny, Frankryk († 1926).
* 17 Desember – Sir John Fraser, Suid-Afrikaanse staatsman († 1927).

## Sterftes 
* 2 Maart – Heinrich Wilhelm Olbers, 'n Duitse sterrekundige, geneesheer en fisikus (* 1758).
* 7 Mei – Caspar David Friedrich, Duitse Romantiese skilder en tekenaar (* 1774).
* 18 Augustus – A.C.W. Staring, 'n Nederlandse landheer, landboukundige en digter (* 1767).

## Gepubliseer 
### Teologie
* 18 September – *Probe Nostis*, oor die voortplanting van die geloof, deur Pous Gregorius XVI.
1834

Die **jaar 1834** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 34ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Stigting van Adelaide (Oos-Kaap, Suid-Afrika).
* Stigting van die Universiteit van Bern, Switserland
* 20 Januarie – Pous Gregorius XVI stel Giacomo Luigi Brignole, titulêr aartsbiskop van Nazianzo en Nicola Grimaldi, goewerneur van Rome aan as kardinale.
* 23 Junie – Pous Gregorius XVI stel nege nuwe kardinale aan, waaronder Giuseppe della Porta Rodiani, titulêr patriarg van Konstantinopel.
* 28 Oktober – Die Pinjarra-menseslagting vind plaas naby Pinjarra, Wes-Australië.

## Geboortes 
* 6 Januarie – Georges de Layens was 'n Franse botanis en byeboer († 1897).
* 8 Februarie – Dmitri Mendelejef, Russiese chemikus († 1907).
* 16 Februarie – Ernst Haeckel, Duitse bioloog en filosoof († 1919).
* Maart – Timothy Eaton, Kanadese, entrepreneur († 1907).
* 18 Maart – Marie Koopmans-de Wet, kampvegter vir Afrikanerregte, kultuurleidster († 1906).
* 15 April – Thomas François Burgers, 'n teoloog en 'n president van die Zuid-Afrikaansche Republiek († 1881).
* 21 April – Adrien René Franchet, Franse plantkundige († 1900).
* 28 April – Harry Bolus, Suid-Afrikaanse plantkundige, botaniese kunstenaar, besigheidsman en filantroop († 1911).
* 30 Mei – Emmanuel Hiel, Vlaams-Nederlandse digter en prosaskrywer († 1899).
* 9 Julie – Sir Thomas Scanlen, eerste minister van die Kaapkolonie († 1912). 
* 16 Julie – Adolf Lüderitz, 'n Duitse koopman en stigter van die eerste Duitse kolonie in Suidwes-Afrika, vandag Namibië († 1886).
* 22 Augustus – Samuel Langley, Amerikaanse sterrekundige, fisikus, uitvinder van die bolometer en lugvaartpionier († 1906).
* 9 November – Kondō Isami, Japannese swaardvegter en samoerai van die laat Edo-periode († 1868).
* 31 Desember – Anne van Rooy, stammoeder van die Van Rooy-familie in Suid-Afrika († 1904).

## Sterftes 
* 25 Julie – Samuel Taylor Coleridge, Engelse Romantiese digter, literatuurkritikus en filosoof (* 1772).
* 24 September – Dom Pedro, keiser van Brasilië en koning van Portugal (* 1798).
* 5 Desember – Thomas Pringle, Suid-Afrika se eerste Engelstalige digter en een van die baanbrekers vir persvryheid (* 1789).

## Gepubliseer 
* 25 Junie – Teologie - *Singulari Nos*, oor die foute van Lammenais, deur Pous Gregorius XVI.

## Sien ook 
*1834 in Suid-Afrika
1839

Die **jaar 1839** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 39ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Die dorp Pietermaritzburg word geproklameer.
* 18 Februarie – Pous Gregorius XVI stel Charles Januarius Acton, ouditeur generaal van die Apostoliese Kamer aan as kardinaal.
* 9 Maart – Die Koekoorlog kom tot 'n einde.
* 18 Maart – Die Eerste Opiumoorlog breek uit.
* 26 Mei – Pous Gregorius XVI verklaar Veronica Giuliani heilig. 
* 2 Julie – Opstand op die slawe-skip La Amistad.
* 8 Julie – Pous Gregorius XVI stel Ferdinando Maria Pignatelli, Theat., aartsbiskop van Palermo aan as kardinaal.
* 20 September – Amptelike opening van die eerste spoorlyn in Nederland, tussen Haarlem en Amsterdam.
* 23 Desember – Pous Gregorius XVI stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Giovanni Maria Mastai-Ferretti (later Pous Pius IX), aartsbiskop-biskop van Imola.

## Geboortes 
* 19 Januarie – Paul Cézanne, Franse kunstenaar en postimpressionistiese skilder († 1906).
* 11 Februarie  – Josiah Willard Gibbs, Amerikaanse wetenskaplike († 1903).
* 28 Februarie – Sytze Wierda, Nederlandse argitek in die Zuid-Afrikaanse Republiek (ZAR) († 1911).
* 25 Mei – Jules Porgès, Frans-Suid-Afrikaanse entrepreneur en Randheer († 1921).
* 19 September – George Cadbury, 'n Kwaker wat die Cadbury's kakao- en sjokolademaatskappy in Brittanje gestig het († 1922).

## Sterftes 
* 25 Maart – Miles Bowker, leier van ’n klein geselskap 1820-Setlaars (* 1759)
* 8 April – Graaf van Caledon, die tweede bugerlike goewerneur van die tweede Britse bewind aan die Kaap (* 1777).
* 1 Julie – Mahmoed II, 'n sultan van die Ottomaanse Ryk (* 1785).
* 26 Julie – Sir John Cradock, die derde Britse goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop (* 1759).
* 3 Desember – Frederik VI van Denemarke, Koning van Denemarke en Noorweë (* 1768).

## Gepubliseer 
### Teologie
* 3 Desember – *In Supremo Apostolatus*, teen slawehandel, deur Pous Gregorius XVI.
1841

Die **jaar 1841** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 41ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Heinrich Hoffmann von Fallersleben skryf op die eiland Helgoland die teks van die Deutschlandlied.
* 26 Januarie – Groot-Brittanje neem besit van die eiland Hong Kong en kondig aan dat dit hier 'n handelskolonie wil stig. Later die jaar het die nuwe stad sowat 7&nbsp;500 inwoners.
* 1 Maart – Pous Gregorius XVI stel Louis-Jacques-Maurice de Bonald, aartsbiskop van Lyon aan as kardinaal.
* Junie – Sir Robert Peel word herverkies as Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk.
* 12 Julie – Pous Gregorius XVI stel Tommaso Pasquale Gizzi, titulêr aartsbiskop van Tebe aan as kardinaal.

## Geboortes 
* 28 Januarie – Henry Morton Stanley, Wallies-Amerikaanse ontdekkingsreisiger en joernalis († 1904).
* 15 Maart – John X. Merriman, die laaste eerste minister van die Kaapse Kolonie voor die Uniewording van Suid-Afrika in 1910 († 1926)
* 8 September – Antonín Dvořák, Tsjeggiese komponis († 1904).
* 28 September – Georges Clemenceau, Franse staatsman († 1929).
* 9 November – Koning Edward VII van die Verenigde Koninkryk († 1910)

## Sterftes 
* 4 April – William Henry Harrison, die negende President van die Verenigde State (* 1773).
* 1 Mei – Sir Rufane Donkin, 'n waarnemende goewerneur van die Kaapkolonie en die grondlegger van Port Elizabeth (* 1772).
* 1 Junie – Nicolas Appert, Franse uitvinder (* 1749)
* 9 Oktober – Karl Friedrich Schinkel, Pruisiese argitek, stadsbeplanner, skilder, grafiese kunstenaar en dekorontwerper (* 1781).
* 1 Mei – Sir Rufane Donkin, 'n waarnemende goewerneur van die Kaapkolonie en die grondlegger van Port Elizabeth († 1773).

## Gepubliseer 
### Teologie
* 30 April – *Quas Vestro*, oor gemengde huwelike, deur Pous Gregorius XVI.
1822

Die **jaar 1822** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 22ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 24 Mei – Slag van Pichincha: Simón Bolívar verkry onafhanklikheid vir Quito.
* 2 Desember – Pous Pius VII stel Anne-Antoine-Jules de Clermont-Tonnerre, aartsbiskop van Toulouse, Frankryk aan as kardinaal.

## Geboortes 
* 28 Januarie – Alexander Mackenzie, Kanadese bouaannemer, koerantuitgewer en staatsman, Eerste Minister van Kanada († 1892).
* 24 April – George French Angas, Britse en Australiese kunstenaar († 1886).
* 27 April – Ulysses S. Grant, 18de President van die Verenigde State († 1885).
* 20 Julie – Gregor Mendel, Oostenrykse Augustynse monnik, bioloog en ontdekker van die grondslag van die genetika († 1884).
* 4 Oktober – Rutherford B. Hayes, 19de President van die Verenigde State († 1893).
* 10 Desember – César Franck, Belgiese komponis († 1890).
* 24 Desember – Piet Potgieter, kommandant-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek († 1854)

## Sterftes 
* Onbekend – Anton Anreith, 'n Duitsgebore beeldhouer werksaam in Suid-Afrika (* 1754).
* 12 Januarie – Johann Gottlob Schneider, 'n Duitse klassikus en bioloog (* 1750).
* 25 Junie – E. T. A. Hoffmann, Duitse Romantiese skrywer, komponis en regsgeleerde (* 1776).
* 8 Julie – Percy Bysshe Shelley, Engelse digter (* 1792)
* 19 Augustus – Jean Baptiste Joseph Delambre, 'n Franse wiskundige en sterrekundige (* 1749).
* 25 Augustus – William Herschel, ’n Britse sterrekundige (* 1738).
* 6 November - Claude Louis Berthollet, 'n Franse chemikus (* 1748)
1837

Die **jaar 1837** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 37ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* Die eerste opleidingsskool vir onderwys in Suid-Afrika word in Genadendal begin.
* 26 Januarie – Michigan word die 26ste deelstaat van die Verenigde State.
* 2 Februarie – Piet Retief se manifes word in die Graham's Town Journal gepubliseer.
* 4 Maart – Chicago (gestig ~ 1780), tans die Verenigde State se derde grootste stad, word geïnkorporeer.
* 19 Mei – Pous Gregorius XVI stel Luigi Amat di San Filippo e Sorso, titulêr aartsbiskop van Nicea en Angelo Mai, sekretaris van Propaganda Fide aan as kardinale.
* 20 Junie – Koningin Victoria bestyg die Britse troon.
* 5 November – Piet Retief lê sy eerste besoek aan Dingaan af by Mgungundhlovo.
* 12 November – Deborah Retief, skryf haar pa se naam op die Retiefklip naby Harrismith.
* 25 November – Slag van Saint-Charles: Britse magte onder Sir John Colbourne verslaan die opstandelinge in Kanada.

## Geboortes 
* 7 Januarie – Thomas Henry Ismay, Britse skeepsmagnaat, stigter van die *White Star Line* († 1899).
* 18 Maart – Grover Cleveland, die 22ste en 24ste President van die Verenigde State († 1908).
* 18 Maart – Richard Maurice Bucke, Kanadese psigiater († 1902).
* 17 April – J.P. Morgan, finansier, kunsversamelaar, filantroop († 1913).
* 7 Mei – Karl Mauch, Duitse ontdekkingsreisiger van Afrika († 1875).
* 9 Mei – Adam Opel, Duitse ingenieur en industrialis († 1895).
* 22 Junie – Paul Morphy, Amerikaanse skaakspeler († 1884).
* 4 Julie – Carolus-Duran, eintlik Charles Auguste Émile Durand, Franse skilder en kunsdosent († 1917).
* 6 Julie – Wladyslaw Zelenski, Poolse pianis en komponis († 1921).

## Sterftes 
* 10 Februarie – Aleksander Poesjkin, ’n Russiese Romantieke skrywer wat beskou word as die grootste Russiese digter en die vader van moderne Russies (* 1799).
* 31 Maart – John Constable, Engelse Romantiese skilder (* 1776).
* 20 Junie – William IV, koning van Groot-Brittanje (* 1765).
* 17 Oktober – Johann Hummel, Duitse komponis (* 1778).
1824

Die **jaar 1824** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 24ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure 
* 3 Mei – Pous Leo XII stel Giovanni Battista Bussi, ouditeur generaal van die Apostoliese Kamer en Bonaventura Gazzola, O.F.M.Ref., biskop van Montefiascone aan as kardinale.
* 5 Mei – Pous Leo XII publiseer *Ubi Primum* oor sy pontifikaat en die pligte van biskoppe.
* 24 Mei – Pous Leo XII publiseer *Quod hoc Ineunte* oor die 1825 Jubileum.
* 21 Junie – Cyrus McCormick kry 'n patent vir sy maaimasjien.
* 27 September – Pous Leo XII stel drie nuwe kardinale aan, waaronder Karl Kajetan Gaisruck, aartsbiskop van Milaan.
* 20 Desember – Pous Leo XII stel Pedro de Inguanzo y Rivero, aartsbiskop van Toledo en Ludovico Micara, O.F.M.Cap. aan as kardinale.

## Geboortes 
* 7 Februarie – William Huggins, ’n Britse sterrekundige wat veral bekend is vir sy baanbrekerswerk in astronomiese spektroskopie († 1910).
* 27 Mei – Dietlof Maré, ’n sakeman en landdros in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) († 1890).
* 2 Maart – Bedřich Smetana, Tsjeggiese komponis († 1884).
* 26 Junie – Lord Kelvin, 'n Ulster-Skot fisikus († 1907).
* 21 Augustus – Egidius Benedictus Watermeyer, Suid-Afrikaanse skrywer en regter († 1867).
* 19 Desember – Sir Hercules Robinson, 'n Britse goewerneur van die Kaapkolonie († 1897).

## Sterftes 
* 15 Januarie – Francis Dundas, twee maal tydens die eerste Britse besetting van die Kaap waarnemende goewerneur (* 1759).
* 19 April – Lord Byron, Britse outeur en digter (* 1788)
* 19 Julie – Agustín de Iturbide, Meksikaanse bevelvoerder, politikus en keiser (* 1783).
* 22 November – Francois le Vaillant,  'n Franse voëlkenner, verkenner, versamelaar, avonturier, kunstenaar en skrywer (* 1753)
1823

Die **jaar 1823** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 23ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 10 Maart – Pous Pius VII stel 13 nuwe kardinale aan, waaronder Francesco Bertazzoli, titulêr aartsbiskop van Edessa.
* 4 Mei – Die Slag van die vierde Mei tussen Brasilië en Portugal.
* 16 Mei – Pous Pius VII stel Anne-Louis-Henri de La Fare, aartsbiskop van Sens, Frankryk aan as kardinaal.
* 21 Julie – Die eerste blanke persoon in die Transvaal word op Makwassie gebore, die baba Broadbents.
* 28 September – Pous Leo XII volg Pous Pius VII op as pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
* 5 Oktober – Pous Leo XII word gekroon deur kardinaal Fabrizio Ruffo. 
* 23 Desember – *A Visit From St. Nicholas*, toegeskryf aan Clement Clarke Moore, word gepubliseer.
* Onbekend – Die Slag van Dithakong vind plaas tydens die Mfecane.

## Geboortes 
* 3 Maart – Dirkie Uys, kinderheld en seun van Voortrekkerleier Piet Uys († 1838).
* 12 Maart – Katsu Kaishū, Japannese staatsman, vlootingenieur en militêre bevelvoerder († 1899).
* 23 April – Abdülmecid I, 'n sultan van die Ottomaanse Ryk († 1861).
* 6 Desember – Jan Brand, President van die Vrystaat († 1888).

## Sterftes 
* 26 Januarie – Edward Jenner, 'n Britse dokter wat 'n entstof teen pokke ontwikkel het (* 1749).
* 7 Februarie – Ann Radcliffe, Engelse skrywer (* 1764).
* 3 Augustus – Jacob Abraham de Mist, staatshoof van die Bataafse Republiek en kommissaris-generaal van die Kaapkolonie (* 1749).
* 20 Augustus – Pous Pius VII, die 251ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* 1742).
1827

Die **jaar 1827** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 27ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* In die Kaap word vir die eerste keer Engelse taalwette afgekondig.
* 18 Februarie – Die Fourah Bay Kollege word gestig in Freetown, Sierra Leone, die eerste Westerse-styl universiteit wat in Afrika suid van die Sahara gebou word.   
* 21 Mei – Giovanni Maria Mastai-Ferretti (later Pous Pius IX) word aartsbiskop van Spoleto.
* 18 Junie – Bartolomeo Alberto Cappellari (later Pous Gregorius XVI) sluit 'n konkordaat met koning Willem I van Nederland om die regte van Katolieke in die Lae Lande te bevestig.
* 25 Junie – Pous Leo XII stel Ignazio Nasalli, titulêr aartsbiskop van Cyrrhus en Joachim-Jean-Xavier d'Isoard, dekaan van die Heilige Roomse Rota aan as kardinale.

## Geboortes 
* 2 April – William Holman Hunt, Engelse skilder († 1910).
* 5 April – Joseph Lister, Engelse chirurg († 1912).
* 23 Mei – Lord Henry Loch, 'n Britse goewerneur van die Kaapkolonie († 1900).
* 31 Mei – Lord Chelmsford, die 2de Baron van Chelmsford en 'n Britse soldaat († 1905).
* 21 September – Groothertog Konstantyn Nikolajewitsj van Rusland, die tweede oudste seun van tsaar Nikolaas I van Rusland († 1892).
* 1 Desember – Dr. John Medley Wood, Suid-Afrikaanse plantkundige († 1915).

## Sterftes 
* 5 Maart – Pierre-Simon Laplace, Franse wiskundige, fisikus en sterrekundige (* 1749).
* 5 Maart – Alessandro Volta, Italiaanse fisikus, chemikus, en 'n pionier in die veld van elektrisiteit (* 1745).
* 26 Maart – Ludwig van Beethoven, Duitse komponis (* 1770).
* 12 Augustus – William Blake, Engelse waterverfskilder (* 1757)

## Gepubliseer 
### Teologie 
* 13 Februarie – Quanta Laetitia – oor Skotland – deur Pous Leo XII.
* 26 Junie – Dirae Librorum – teen wêreldse literatuur – deur Pous Leo XII.
1838

Die **jaar 1838** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 38ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 6 Januarie – Samuel Morse toets die elektriese telegraaf suksesvol vir die eerste keer.
* 12 Februarie – Pous Gregorius XVI stel agt nuwe kardinale aan, waaronder Chiarissimo Falconieri Mellini, aartsbiskop van Ravenna.
* 17 Februarie – Aanval op die Voortrekkers deur die Zoeloes by Bloukrans.
* 9 April – Die Slag van Italeni vind plaas.
* 13 April – Louis Tregardt bereik Lourenço Marques (tans Maputo) in Mosambiek nadat hy die Soutpansberg in Augustus die vorige jaar verlaat het.
* 16 April – Die Koekoorlog begin in Mexiko.
* 28 Junie – Koningin Victoria gekroon.
* 13 September – Pous Gregorius XVI stel Engelbert Sterckx, aartsbiskop van Mechelen Filippo De Angelis, aartsbiskop-biskop van Montefiascone aan as kardinale.
* 5 November – Honduras onttrek vanuit die Sentraal Amerikaanse Federasie. Dit lei tot die ineenstorting van die *Verenigde Provinsies van Sentraal-Amerika*.
* 30 November – Pous Gregorius XVI stel Gabriele Ferretti, aartsbiskop van Fermo aan as kardinaal.
* 16 Desember – Die Slag van Bloedrivier.
* 27 Desember – Die Slag van die Opatikloof.

## Geboortes 
* 6 Januarie – Max Bruch, Duitse komponis († 1920).
* 18 Januarie – Daantjie van den Heever, Hollandse taalstryder en lid van die Kaapse Parlement († 1903).
* 9 Maart – Albert Zinn, NG Kerk predikant († 1866).
* 10 Mei – John Wilkes Booth, sluipmoordenaar van Abraham Lincoln († 1865).
* 14 Junie – Yamagata Aritomo, Japannese politikus en generaal († 1922).
* 27 Junie – Paul von Mauser, wapenontwerper († 1914).
* 25 Oktober – Georges Bizet, Franse komponis († 1875).
* 31 Oktober – Sir William Francis Butler, 'n Britse generaal en ook waarnemende Goewerneur van die Kaapkolonie († 1910).
* 29 November – Jan Lion Cachet, Suid-Afrikaanse gereformeerde teoloog († 1912).
* Onbekend – Sir William Henry Perkin, Britse chemikus († 1907).

## Sterftes 
* 6 Februarie – Piet Retief, Voortrekkerleier (* 1780)
* 11 Februarie – Cornelius de Jong,  Nederlandse seekaptein en skrywer (* 1762)
* 12 Februarie – Uwe Jens Lornsen, regsgeleerde en kampvegter vir 'n verenigde en onafhanklike Sleeswyk-Holstein (* 1793)
* 11 April – Piet Uys, 'n Voortrekkerleier (* 1797)
* 11 April – Dirkie Uys, kinderheld en seun van Voortrekkerleier Piet Uys (* 1823).
* 23 Mei – Jan Willem Janssens, die laaste Nederlandse goewerneur van die Kaap (* 1762)
* 23 September – Gerrit Maritz, vername Voortrekkerpionier en leier (* 1798)
* 25 Oktober – Louis Tregardt, een van die eerste Voortrekkerleiers (* 1783)
* 27 Desember – Alexander Biggar, Britse Setlaar en soldaat (* 1781)
1826

Die **jaar 1826** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 26ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure 
* 13 Maart – Pous Leo XII stel Jean-Baptist-Marie-Anne-Antoine de Latil, aartsbiskop van Reims en Francisco Javier de Cienfuegos y Jovellanos, aartsbiskop van Sevilla aan as kardinale.
* 1 April – Die binnebrandenjin word gepatenteer.
* 3 Julie – Bartolomeo Alberto Cappellari (later Pous Gregorius XVI) word kardinaal-priester van S. Callisto.
* 2 Oktober – Pous Leo XII stel tien nuwe kardinale aan, waaronder Pietro Caprano, titulêr aartsbiskop van Iconio.
* 1 Oktober – Bartolomeo Alberto Cappellari (later Pous Gregorius XVI) word prefek van Propaganda Fide.

## Geboortes 
* Onbekend – Cetshwayo, koning van die Zoeloes ( † 1884).
* 16 Junie – Constantin von Ettingshausen, Oostenrykse geoloog en plantkundige († 1897).
* 17 September – Bernhard Riemann, Duitse wiskundige († 1866).
* 30 Oktober – Michael Henry Gallwey, Hoofregter van die Natalse Hooggeregshof († 1912).

## Sterftes 
* 4 Julie – Thomas Jefferson, 3de President van die Verenigde State (* 1743).
* 4 Julie – John Adams, 2de President van die Verenigde State (* 1735).

## Gepubliseer 
### Teologie 
* 13 Maart – Quo Graviora – teen geheime organisasies – deur Pous Leo XII.