open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cardiff Arms Park

**Cardiff Arms Park** (Wallies: *Parc yr Arfau Caerdydd*), ook bekend as **Die Arms Park** en **BT Sport Cardiff Arms Park**, is ’n veeldoelige stadion in Cardiff, Wallis. Die stadion is in 1969 geopen en is hoofsaaklik bekend as ’n rugbystadion hoewel daar ook ’n rolbalbaan is. Die Arms Park was in 1958 gasheer vir die Britse Ryk en Statebondspele en is ook tydens beide die Vrouerugbywêreldbeker 1991 en die Rugbywêreldbeker 1991 gebruik. Die Arms Park was ook gasheer vir die inwydings-Heinekenbekereindstryd van 1995–’96 en ook vir die volgende jaar se eindstryd.

[duimnael|links|Die ou Arms Park is in 1998 verwyder om plek te maak vir die nuwe [Millennium-stadion]]
Die geskiedenis van die rugbyveld begin met die eerste terrasse wat in 1881–1882 vir toeskouers opgerig is. Die Arms Park het oorspronklik ’n krieketovaal ten noorde en ’n rugbyveld ten suide gehad. Teen 1969 is die krieketovaal gesloop om plek te maak vir die hedendagse rugbyveld ten noorde en ’n tweede rugbyveld ten suide wat as die Nasionale Stadion bekend staan. Die Nasionale Stadion, wat deur die Walliese nasionale rugbyspan gebruik is, is op 7 April 1984 amptelik geopen, maar dit is in 1997 gesloop om plek te maak vir die Millennium-stadion wat gereed moes wees vir die Rugbywêreldbeker 1999, en dit het ook die nasionale stadion van Wallis geword. Die rugbyveld het die tuisveld van die semi-professionele Cardiff RVK gebly maar die professionele Cardiff Blues het in 2009 na Cardiff Stad-stadion geskuif waar hulle vir drie jaar vertoef het voor hulle teruggeskuif het na Cardiff Arms Park.

Die terrein word deur Cardiff Atletiekklub besit en het buiten rugby en krieket ook atletiek, voetbal, windhondwedrenne, tennis, Britse bofbal en boks gehuisves. Die terrein het ook ’n rolbalbaan ten noorde van die rugbyveld wat deur Cardiff Atletiek Rolbalklub gebruik word. Die Nasionale Stadion het ook verskeie musiekkonserte van kunstenaars soos Michael Jackson, David Bowie, Bon Jovi, The Rolling Stones en U2 gehuisves.

## Rugby 
Slegs die rugbyveld en die Cardiff Atletiek Rolbalklub gebruik die naam Cardiff Arms Park. Die rugbyveld het twee hoofpawiljoene, die Noord- en Suidpawiljoen. Albei het terrasse onder die sitplekke. wat rye stoele onder die eksklusiewe losies asook die klubwinkel huisves, en die Taffriviereinde (die Barry Nelmes-suite, vernoem na Barry Nelmes, voormalige kaptein van Cardiff RVK), wat 26 eksklusiewe losies huisves. Die rugbyveld het twee hoofingange, die suidingang en die Gwyn Nicholls Gedenkhek (Angel Hotel-ingang) wat op 26 Desember 1949 onthul is ter ere van die Walliese internasionale rugbyspeler Gwyn Nicholls. Die Cardiff Atletiek-klubhuis is geleë in die hoek van veld, tussen die Suidpawiljoen en die Westgatestraateinde.

## Wedstryde 
### Vrouerugbywêreldbeker 1991 
### Rugbywêreldbeker 1991 
### Rugbyliga-toetswedstryde 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   Amptelike webwerf
SpaceX

**Space Exploration Technologies Corp.**, wat sake doen as **SpaceX**, is 'n Amerikaanse ruimtevaartvervaardiger en ruimtevervoermaatskappy met sy hoofkantoor in Hawthorne, Kalifornië. Dit is in 2002 deur die entrepreneur Elon Musk gestig met as doel die verlaging van ruimtevervoerkoste sodat die uiteindelike kolonisasie van Mars kan plaasvind. SpaceX het sedertdien die Falcon-lanseervoertuie en die Dragon-ruimtetuie ontwikkel; albei word tans gebruik om ruimtetuie in lae wentelbane om die Aarde te plaas. 

SpaceX se prestasies sluit in die eerste privaat vloeibaredryfmiddel-vuurpyl wat in 'n wentelbaan om die Aarde geplaas is (Falcon 1 in 2008); die eerste privaat maatskappy wat 'n ruimtetuig suksesvol kon lanseer, in 'n wentelbaan plaas en terugbring (Dragon in 2010); die eerste privaat maatskappy wat 'n ruimtetuig na die Internasionale Ruimtestasie kon stuur (Dragon in 2012); die eerste vertikale landing van 'n orbitale vuurpyl (Falcon 9 in 2015); en die eerste hergebruik van 'n orbitale vuurpyl (Falcon 9 in 2017). 

Teen Maart 2017 het SpaceX-tuie die Internasionale Ruimtestasie reeds 10 keer besoek. Nasa het in 2011 ook 'n verdere ontwikkelingskontrak aan SpaceX toegeken om 'n weergawe van die Dragon-ruimtetuig te ontwikkel en te demonstreer dat dit die vermoë het om mense na die buitenste ruim te vervoer. Hierdie ruimtetuig sal onder meer deur Nasa gebruik word om ruimtevaarders na en van die Internasionale Ruimtestasie te vervoer.

SpaceX ontwikkel tans Starlink, 'n satellietnetwerk wat internettoegang verskaf.

Tydens SpaceX se 2024 Polaris Dawn-sending het die eerste private ruimtewandeling ooit plaasvind, wat 'n groot mylpaal in kommersiële ruimteverkenning is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Tesla, Inc.

**Tesla, Inc.** (voorheen Tesla Motors) is 'n Amerikaanse motorvervaardiger, energiebergingsmaatskappy, en sonpaneelvervaardiger gebaseer in Palo Alto, Kalifornië. Die maatskappy is in 2003 gestig. Die maatskappy spesialiseer in elektriese motors, litiumioonbatteryenergieberging en residensiële fotovoltaïese panele (deur middel van die filiaalmaatskappy SolarCity) Die bykomende produkte wat Tesla verkoop, sluit die Tesla *Powerwall* en *Powerpack*-batterye, sonpanele en sonkragteëls in.

Elon Musk, uitvoerende hoof van Tesla, het gesê hy beskou Tesla as 'n tegnologiemaatskappy en onafhanklike motorvervaardiger wat daarop gemik is om uiteindelik elektriese motors teen bekostigbare pryse aan die gemiddelde verbruiker te bied. Die maatskappy is genoem na die Serwiese elektriese ingenieur en fisikus Nikola Tesla deur die medestigters Martin Eberhard en Marc Tarpenning.

## Voertuie 
### Model S 
Die Tesla Model S is 'n volgrootte, volelektriese, vyfdeur luukse luikrug, wat op 22 Junie 2012 vrygestel is.

### Model X 
Die Tesla Model X is 'n volgrootte oorkruis SNV. Model X-aflewerings het in September 2015 begin.

### Model 3 
Die Tesla Model 3 is 'n middelgrootte, elektriese vierdeurluuksesedan.

### Semi 
Die Tesla Semi is 'n volelektriese Klas 8 opleggervragmotor wat eers in Tesla se 2016-meesterplan genoem word. Die Tesla-vragmotor is op 16 November 2017 beskend gestel.

## Verwysings
Munisipaliteite van Loire

300px|duimnael|regs|Ligging van Loire in Frankryk.
**Loire** (42) (IPA: lwaʁ, Arpitaans: *Lêre*, Oksitaans: *Léger*) is 'n Franse département van die gewes Auvergne-Rhône-Alpes wat vernoem is na die rivier Loire. Dit bestaan uit drie Arrondissements met 21 Kantons  (Frans *cantons*) en 326 **Munisipaliteite** (Frans *communes*) (data soos op 1 Januarie 2017).

*Sien ook: Kantons van Loire*

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G 
## H 
## J 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## R 
## S 
## T 
## U 
## V 
300px|duimnael|regs|Munisipaliteite tot 2015
## Verandering in die samestelling van arrondissements in 2017 
Die munisipaliteit van Andrézieux-Bouthéon is van die Arrondissement Montbrison na die Arrondissement Saint-Étienne oorgedra.

## Wysigings aan munisipaliteite sedert die reorganisasie van die kantone 
2016: Samesmelting van *Chalmazel* en *Jeansagnière* tot Chalmazel-Jeansagnière
August Wilhelm Stiehler

**Augustus Wilhelm Stiehler** (6 Augustus 1797, Neumarkt - Mei 1878, Quedlinburg) was 'n Duitse regeringsamptenaar en paleobotanis.

Hy het regte studeer aan die Universiteit van Leipzig, en het jare lank as staatsamptenaar in die dorp Wernigerode gewerk. Gedurende die laaste twintig jaar van sy lewe het hy in Quedlinburg gewoon. 

Hy word onthou vir sy paleobotaniese navorsing in die Harzberge van Duitsland. As taksonoom het hy die uitgestorwe genera *Weichselia* en *Ettingshausenia* beskryf. Tydens sy loopbaan het hy deelgeneem aan korrespondensie met ander wetenskaplikes wat Alexander von Humboldt en Leopold von Buch ingesluit het. Sy versameling fossiele is deur die Universiteit van Halle verkry. 

Die standaard outeursafkorting **Stiehler** word gebruik om hierdie persoon as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting
* Plantkunde
* Paleontologie

## Verwysings
Constantin von Ettingshausen

**Constantin Freiherr von Ettingshausen** (of Baron Constantin von Ettingshausen) (16 Junie 1826 in Wene - 1 Februarie 1897 in Graz) was 'n Oostenrykse plantkundige wat bekend was vir sy paleobotaniese studies van flora uit die Tersiêre era. Hy was die seun van fisikus Andreas von Ettingshausen.

## Biografie 
In 1848 het hy as dokter in Wene gegradueer en in 1854 'n professor in plantkunde en natuurhistoriese geskiedenis by die mediese en chirurgiese militêre akademie in Wene geword. In 1871 is hy bevorder tot professor in plantkunde in Graz, 'n posisie wat hy tot die einde van sy lewe behou het.

Vanaf 1876 het hy herhaaldelike besoeke aan Londen gebring, waar hy versamelings by die Natuurhistoriese Museum gereël het. Hy is vereer vir sy navorsing oor die Tersiêre flora van verskillende dele van Europa, en op die fossielflora van Australië en Nieu-Seeland. Die uitgestorwe genus *Ettingshausenia* (familie Vitaceae) is deur August Wilhelm Stiehler (1857) na hom genoem.

Die standaard outeursafkorting **Ettingsh.** word gebruik om hierdie persoon as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Publikasies 
* *Physiotypia plantarum austriacarum* (met Alois Pokorny), 1856.
* *Physiographie der Medicinal Pflanzen* (1862).
* *Die Farnkruter der Jetztwelt zur Untersuchung and Bestimmung der in den Formationen der Erdrinde eingeschiossenen Uberreste von vorweltlichen Arten dieser Ordnung nach dem Flächen-Skelet bearbeitet* (1865).
* "A Monograph of the British Eocene Flora" (met John Starkie Gardner), vol. 1. Filices, 1879-82. -- vol. 2. Gymnospermæ, deur J. Gardner. 1883-86.
* "Contributions to the Tertiary flora of Australia" (vertaal deur Arvid Neilson, 1888).
* "Contributions to the knowledge of the fossil flora of New Zealand" (vertaal deur C. Juhl, 1890).

## Sien ook 
* Paleontologie
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Verwysings 
## Bronne 
*
Gotthard-basistonnel

duimnael|240px|Wissel te Faido stasie
Die **Gotthard-basistonnel** (Engels:Gotthard-Basistunnel, Italiaans:Galleria di base del San Gottardo, Romansch:Tunnel da basa dal Son Gottard) is 'n spoorwegtonnel in die Alpe in Switserland. Dit is op 1 Junie 2016 in bedryf gestel en het volle kapasiteit op 11 Desember 2016 bereik. Dit is met 57.09 km die wêreld se langste en diepste tonnel. Op sy diepste punt is daar 2,450 meter rots bokant die tonnel. Dit is ook die eerste platroete deur die Alpe.

duimnael|600px|middel|Gotthard Basistonnel diagram, die nuwe spoorlyn deur die Alpe NRLA (groen: **→** rigting van konstruksie).

## Sien ook 
* Gotthard-spoorwegtonnel
* St. Gotthardpas

## Verwysings
Groot St. Bernardtonnel

Die **Groot St. Bernardtonnel** (Frans: Tunnel du Grand Saint-Bernard, Italiaans: Traforo del Gran San Bernardo, Duits: Grosser-Sankt-Bernhard-Tunnel) is 'n tonnel vir motors wat in die Alpe in Switserland geleë is. Die tonnel is gebou om verligting te bring vir die Groot St. Bernardpas. Dit verbind Martigny in die Switserse kanton van Valais met Saint-Rhémy-en-Bosses in die Aosta vallei in noordwes Italië.

## Beskrywing 
Die tonnel is 5&nbsp;789 m (byna 6 km) lank, reguit en het 'n effense helling. Die noordelik ingang is 1918 m en die suide is 1875 m  bo seevlak. Beide ingange is bedek met sneeustortingveiligheidstoerusting. Gebruikers betaal tolgeld. Daar is 'n doeanekantoor aan die noordelike kant van die tonnel. Konstruksie het in 1958 begin en is op 19 Maart 1964 voltooi.
Teotokos van Wladimir

[250px|duimnael|Die Teotokos van Wladimir, omstreeks 1130 in [Konstantinopel geskilder.]]

Die **Teotokos van Wladimir ** (Grieks: Θεοτόκος του Βλαντίμιρ), ook bekend as "Ons Dame van Wladimir" (Russies: Владимирская Икона Божией Матери) of die "Maagd van Wladimir", is ’n Middeleeuse Bisantynse ikoon van Moeder en Kind. In 1169 het Andrei Bogoljoebski Kiëf geplunder en baie godsdienstige werke gesteel, onder meer ’n Bisantynse "Moeder van God"-ikoon wat na Wladimir gestuur is. Dit is een van die mees geëerde Oosters-Ortodokse ikone en ’n uitstekende en vroeë voorbeeld van die "Eleusa" (tederheid)-tipe, met die Kind wat teen sy moeder se wang nestel. 

Die Teotokos (’n Griekse term vir Maria) word beskou as die heilige beskermer van Rusland. Die ikoon word in die Tretjakof-galery in Moskou tentoongestel in ’n werkende kerk op die museumterrein. Haar feesdag is 23 Junie ou styl / 6 Julie nuwe styl. Die oorspronklike word al eeue lank oor en oor gekopieer, meer as enige ander beroemde ikoon, en baie kopieë het self aansienlike artistieke en godsdienstige betekenis. 

Anders as sommige ikone met ’n groot godsdienstige aanhang, word die artistieke gehalte van die werk hoog aangeskryf; die *Wladimirskaja*, soos die Russe dit noem, word algemeen beskou as die beste van die paar Bisantynse ikone uit dié tydperk wat nog bestaan. Volgens die kunshistorikus David Talbot Rice "erken almal wat dit gesien het dat dit een van die mees uitsonderlike godsdienstige skilderye in die wêreld is". 

## Verwysings
Chicane (verkeer)

duimnael|Motorsport: Ford Chicanes 24 uur van Le mans
duimnael|Verkeersvertraging: 'n chicane in 'n woonbuurt se straat
'n **Chicane** is 'n kunsmatige draai of boog in 'n rypad of straat met die doel om die verkeer te vertraag. Die bekendste toepassing van 'n chicane word in motorsport gevind.

## Motorsport 
Dit is deurgaans 'n s-vorm, bedoel om die renjaers stadiger te laat ry en so ongelukke te voorkom. Chicanes word daarom dikwels aan die einde van 'n pylvak of reguitstuk gevind. Dit vorm vir die jaers dan ook 'n ideale geleentheid om in te haal.

## Verkeersvertraging 
Op gewone verkeersweë word chicanes ook gebruik, soos ook verkeerssirkels. Dit behels 'n horisontale verskuiwing op die ryvlak: daar word van 'n kunsmatige draai of vernouing gebruik gemaak om die verkeer te "kalmeer".
duimnael|Voetgangerschicane

## Vir voetgangers 
Hier word chicanes toegepas om voetgangers te dwing om goed links of regs te kyk, bv. by die oorsteek van 'n besige pad, of vir voetslaanpaaie wat treinspore kruis. Chicanes kan ook dien om toegang tot voetpaaie te verhinder, bv. vir motorfietsryers.

## Eksterne skakels
Gotthard-spoorwegtonnel

duimnael|240px|Binne die tonnel
Die **Gotthard-spoorwegtonnel** (Duits:Gotthardtunnel, Italiaans:Galleria del San Gottardo) is 'n spoorwegtonnel in die Alpe in Switserland. Dit is 15,003 km lank en verbind Göschenen met Airolo. Dit is die eerste tonnel deur Saint Gotthard-massief. Daar is voorsiening gemaak vir 'n dubbele spoorlyn in die tonnel met die Europese spoorwydte.  Toe die tonnel in 1882 oopgestel is, was dit die langste tonnel ter wêreld. 

Die tonnel se noordelik ingang is by Göschenen (1106 m) en die hoogste punt (1151 m)  word bereik na ongeveer 8 km. Na 'n verdere twee kilometer word die grens tussen die Uri en Ticino kantons oorgesteek. Na 'n verdere 5 km eindig die tonnel by Airolo (1142 m). Dit neem treine ongeveer sewe tot agt minute om die afstand af te lê.

Die tonnel is gebou vanaf 1871 tot 1881 en dinamiet is in die konstruksiewerk gebruik. Dit was die eerste keer dat dinamiet gebruik is vir die bou van tonnels.

## Sien ook 
* Gotthard-basistonnel
* St. Gotthardpas

## Verwysings
Judie du Plessis

[duimnael|regs|180px|Judie du Plessis op [20 Augustus 1967 toe haar vader, prof. Antoon Goossens, 'n erepenning van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns ontvang. Hy was professor in plantkunde aan die PU vir CHO.]]

**Judith (Judie) du Plessis** (Jacobsdal, Oranje-Vrystaat, 16 November 1924 – Pretoria, 30 Desember 2003) was predikantsvrou in die Gereformeerde Kerk en ’n onderwyseres.

## Opleiding 
Judie Goossens se vader was prof. Antoon Goossens, 'n professor in plantkunde aan die PU vir CHO. Sy matrikuleer in 1940 aan die Hoërskool Gimnasium, Potchefstroom, met 'n onderskeiding in Duits en behaal die hoogste punte in Transvaal vir Afrikaanse letterkunde. Sy was 'n lid van die leerlingraad en het erekleure vir akademie verwerf.

Sy verwerf in 1943 die B.A.-graad aan die PUK, met onderskeiding in albei haar hoofvakke, Duits en Hollands (deesdae bekend as Afrikaans-Nederlands), en die U.O.D. (H.O.D.) in 1944 met lof. As student was sy lid van die bestuur van die Afrikaanse Nasionale Studentebond (ANS, later die Afrikaanse Studentebond), lid van die PUK se volkspele-demonstrasiegroep en kaptein van die damesjukskeispan. In 1944 wen sy die redenaarsbeker vir dames.

## Loopbaan 
In 1945 gee sy onderwys aan die Afrikaanse Hoër Meisieskool in Pretoria en die Hoër Huishoudskool in Potchefstroom, en in 1946 aan die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad. Ná haar troue met dr. Sarel du Plessis gee sy onderwys aan die Laerskool Oliver Lodge op Vanderbijlpark en in Potchefstroom aan die Hoërskool Gimnasium, die Hoër Handelskool en die High School for Girls. In 1964 was sy 'n tydelike junior lektrise in Duits aan die PU vir CHO. Sy was in 1966 voorsitter van die PU-dameskring en was stigterslid en eerste voorsitter van 'n leesunie vir dames in Potchefstroom. Sy was in 1994 lid van die kektuurkommissie van die kerkraad van die Gereformeerde kerk Meyerspark, Pretoria.

Sy het van 1962 af gereeld boekresensies behartig en verskeie artikels vir *Slingervel* (die jeugblad van die Gereformeerde Kerk) geskryf. Sy het ook dikwels vertalings uit Afrikaans in Duits en omgekeerd gedoen en uit Engels in Afrikaans. Ná haar man se dood in 1972 het sy in Desember 1973 na Pretoria verhuis. In 1974 was sy werksaam in die visumafdeling van die departement van binnelandse sake. In 1975 gee sy onderwys aan die Lyttelton Manor High School in Verwoerdburg. Van 1976 tot met haar aftrede in Desember 1988 was sy verbonde aan die Transvaalse onderwysmediadiens as vakkeurder (Duits, Afrikaans en Nederlands).

Tussendeur was Du Plessis van 1946 tot Januarie 1958 predikantsvrou in die Gereformeerde Kerk in die gemeentes Port Elizabeth, Heidelberg-Volksrust en Vanderbijlpark. In 1958 het die gesien Potchefstroom toe verhuis toe haar man lektor aan die PU vir CHO word.

## Huwelikslewe en afsterwe 
Sy is op 19 Oktober 1946 getroud met Sarel Jacobus du Plessis (1920– 1972). Een van hul vier kinders was die sakeleier en politikus Kobus du Plessis. Judie is op 30 Desember 2003 in die ouderdom van 79 jaar in Pretoria oorlede en is in Pretoria (Oos-begraafplaas) begrawe.

## Bron 
*  Odendaal, Hubertus la Grange. 1995. *Die familie Goossens*.
Ruffle Bar

duimnael|Kaart van Ruffle Bar
**Ruffle Bar** is die naam van 'n klein eiland geleë in Jamaikabaai in die stadsdeel van Brooklyn in New York Stad. Die eiland is deel van die *Jamaica Bay Wildlife Refuge*, en lê net oos van *Floyd Bennett Field*.

Dit was eens die plek van 'n suksesvolle mossel- en oesterbedryf, maar is gesluit toe New York Stad se Departement van Gesondheid die water as te besoedel geag het om skulpvis te teel. Die eiland is nou onbewoon en is aangewys as 'n voëlreservaat.

## Verdere leesstof 
* Stoddard, Grant (25 Junie 2007). *Castaway! In which our man voyages to a deserted Brooklyn isle, battles the elements—and loses*. New York. URL besoek Op 4 Augustus 2015.

## Verwysings
Christiaan II van Denemarke

**Christiaan II** (1 Julie 1481&nbsp;– 25 Januarie 1559) was ’n Skandinawiese monarg tydens die Kalmarunie. Hy het van 1513 tot 1523 as koning van Denemarke en Noorweë regeer en van 1520 tot 1521 van Swede. Van 1513 tot 1523 was hy ook Hertog van Sleeswyk en Holstein saam met sy oom Frederik. 

## Lewe 
duimnael|links|250px|Die Stockholm-bloedbad.

Christiaan was die oudste seun van die vorige monarg, koning Hans, en was lid van die Huis van Oldenburg. In Denemarke het die adel in dié tyd ’n nuwe koning gekies (uit die seuns of naasbestaandes van die vorige monarg), wat sy mag met hom moes deel. Christiaan het gebots met die Deense adel toe hy ’n manifes, strenger as enigiets tevore, moes teken om te verseker dat hy die troon bestyg. Deur interne hervormings het hy later die bepalings van die manifes probeer ontwyk. 

Internasionaal het hy probeer om die Kalmarunie tussen die Skandinawiese lande in stand te hou, wat hom in ’n oorlog met Swede gedompel het; dit het van 1518 tot 1523 geduur. Hoewel hy die land in 1520 verower het, het sy slagting onder die Sweedse adel (bekend as die Stockholm-bloedbad) daarna meegebring dat die land se inwoners hom verag het. Ná ’n kort bewind in Swede, waar hy steeds as **Christiaan die Tiran** (*Kristian Tyrann*) bekend is, is hy in ’n rebellie deur die edelman Gustav Vasa onttroon. 

Sy probleme het toegeneem toe hy probeer om die invloed van buitelandse handelslande in Denemarke te beperk. Sy bewind in Denemarke en Noorweë is kortgeknip toe sy oom hom van die troon sit en die trone bestyg as Frederik I. Christian is verban na Nederland, wat toe regeer is deur sy swaer die Heilige Romeinse keiser Karel V. Nadat hy in 1531 die trone probeer terugverower het, is hy in hegtenis geneem en vir die res van sy lewe gevange gehou. 

Hy is op 77-jarige ouderdom dood – hy het nie net sy oom oorleef nie, maar ook sy neef koning Christiaan III. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Christiaan III van Denemarke

**Christiaan III** (12 Augustus 1503&nbsp;– 1 Januarie 1559) het tot met sy dood oor Denemarke en Noorweë regeer – onderskeidelik van 1534 en 1537 af. Tydens sy bewind het hy Lutheranisme as die staatsgodsdiens in sy ryke gevestig as deel van die Protestantse Hervorming.

## Lewe 
Christiaan was die oudste seun van Frederik I en Anna van Brandenburg. In 1523 is Frederik I tot koning van Denemarke verkies in die plek van sy broerskind Christiaan II. 

Twee van Christiaan III se onderwysers was vurige hervormers wat ’n invloed op die jong prins gehad het. Hy het geen geheim gemaak van sy Lutherse sentiment nie. In 1528 het hy die Lutherse Kerk die staatskerk van Sleeswyk-Holstein gemaak.

Ná sy pa se dood in 1533 is Christiaan tot koning verkies. Die Deense staatsraad, wat deur Rooms-Katolieke biskoppe en adellikes oorheers is, het geweier om hom as koning te aanvaar en het hulle tot graaf Christopher van Oldenburg gewend in ’n poging om Christiaan II se bewind te herstel. Graaf Christopher is in die plek van Christiaan III tot regent verklaar en dit het tot ’n twee jaar lange burgeroorlog gelei bekend as die Grawevete (*Grevens Fejde*, 1534–'36) tussen Protestantse en Rooms-Katolieke magte. Christiaan III het as oorwinnaar uit die stryd getree en hy het die troon bestyg.

Sy sege sou eindelik lei tot ’n einde aan Katolieke Christenskap in Denemarke en die aanvaarding van Lutheranisme as die Deense staatsgeloof. Dit het op 30 Oktober 1536 amptelik geword. Kloosters is gesluit en die eiendom deur die koning opgeëis. Kerke is toegemaak en katedraalskole gesluit. Biskoppe is gevange gehou totdat hulle ingestem het om te trou en afstand te doen van hul voorregte. Sommige het geweier en martelaars vir hul geloof geword.

Christiaan III se latere bewind is deur vrede gekenmerk. Hy is op Nuwejaar 1559 by Koldinghus oorlede.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Frederik II van Denemarke

**Frederik II** (1 Julie 1534&nbsp;- 4 April 1588) was van 1559 tot met sy dood koning van Denemarke en Noorweë en Hertog van Sleeswyk.

## Lewe 
Hy was die seun van Christiaan III en Dorothea van Sakse-Lauenburg. Anders as sy pa het hy sterk militêre ideale gehad. Reeds as jong man het hy bevriend geraak met Duitse oorlogsprinse. Kort ná sy troonbestyging, in die somer van 1559, het hy sy eerste oorwinning behaal met die verowering van Dithmarschen in Sleeswyk-Holstein.

Sy mededinging met Swede om oorheersing in die Baltiese streek het in 1563 gelei tot die Sewejarige Oorlog, die hoofkonflik van sy bewind. Hy het Swede vergeefs probeer verower; dié is regeer deur sy neef, koning Erik XIV. Dit het ontwikkel in ’n uiters duur oorlog waarin Noorweë byna verloor is. Die konflik het sy verhouding met sy adellike raadgewers geskaad, maar die Sture-moorde op 24 Mei 1567 deur die waansinnige koning Erik XIV in Swede het gehelp om die situasie in Denemarke te stabiliseer. 

Nadat Erik se opvolger, Johan III van Swede, geweier het om ’n vredesverdrag te aanvaar wat Denemarke bevoordeel, het die oorlog voortgesleep totdat dit beëindig is deur ’n status quo-vrede met die Verdrag van Stettin (1570). Denemarke is nie te veel daardeur verneder nie, maar dit het die perke van die Deense militêre mag uitgelig.

Ná die oorlog het Frederik die vrede bewaar sonder om sy pogings prys te gee om sy aansien as ’n vlootheerser uit te brei. Hy staan uit as ’n tipiese Renaissance-heerser van Denemarke. Hy was lief vir jag, wyn, vroue en feeste. As ’n persoon is hy dikwels beskryf as vurig, ydel, dapper en ambisieus.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Frederik I van Denemarke

**Frederik I** (7 Oktober 1471&nbsp;– 10 April 1533) was die koning van Denemarke en Noorweë. Hy was die tweede laaste Rooms-Katolieke monarg van Denemarke; latere konings het Lutheranisme aangehang nà die Protestantse Hervorming. As koning van Noorweë was Frederik uniek in die opsig dat hy nooit die land besoek het en nooit as koning gekroon is nie. Daarom was sy titel "Koning van Denemarke, die Vende en die Gote, verkose koning van Noorweë".

## Lewe 
Frederik was die jongste seun van die eerste Oldenburg-koning, Christiaan I van Denemarke, Noorweë en Swede. Kort ná sy pa se dood is die minderjarige Frederik in 1482 verkies tot medehertog van Sleeswyk en Holstein; die ander medehertog was sy oudste broer, koning Hans van Denemarke. In 1490, toe Frederik meerderjarig word, is die twee hertogdomme onder die broers verdeel.

Toe Hans sterf, het ’n groep adellikes die troon aan Frederik aangebied, maar hy het dit van die hand gewys omdat hy regtens geglo het die meeste Deense adellikes sou lojaal aan sy broerskind Christiaan wees. In 1523 is Christiaan II, die koning van Denemarke, Noorweë en Swede, deur sommige adellikes gedwing om te abdikeer en Frederik het die troon bestyg as koning Frederik I. Daarna het hy steeds die meeste van sy tyd by Gottorp, ’n kasteel en landgoed in die stad Sleeswyk, deurgebring. 

Frederik het ’n sentrale rol gespeel in die verspreiding van Lutheranisme in Denemarke. In sy kroningsmanifes is hy die beskermheer van Rooms-Katolisisme in Denemarke gemaak. In dié rol het hy sy reg uitgeoefen om Rooms-Katolieke biskoppe in die land te kies. Christiaan II was onverdraagsaam teenoor Prostestantse leringe, maar Frederik was meer positief ingestel. Hy het byvoorbeeld opdrag gegee dat Lutherane en Rooms-Katolieke hul kerke deel en die eerste publikasie van die Bybel in Deens aangemoedig. In 1526, toe arrestasie en ’n verhoor die Lutherse hervormer Hans Tausen in die gesig staar weens kettery, het Frederik hom as sy persoonlike kapelaan aangestel om aan hom immuniteit te verskaf.

Tydens sy bewind het Frederik ’n oorlog tussen die Protestante en Rooms-Katolieke voorkom. In 1532 het hy Christiaan II, wat sy politieke terugkeer in Noorweë probeer bewerkstellig het, in hegtenis laat neem. Frederik is op 10 April 1533 in Gottorp in die ouderdom van 61 oorlede. Ná sy dood het die spanning tussen die Protestante en Rooms-Katolieke toegeneem en eindelik gelei tot die Grawevete (*Grevens Fejde*).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Christiaan IV van Denemarke

**Christiaan IV** (Deens: Christian den Fjerde; 12 April 1577&nbsp;- 28 Februarie 1648) was van 1588 tot 1648 koning van Denemarke en Noorweë en Hertog van Sleeswyk en Holstein. Sy bewind van 59 jaar is die langste van enige Deense of Skandinawiese koning.

Christiaan het sy persoonlike bewind in Denemarke in 1596 in die ouderdom van 19 begin as lid van die Huis van Oldenburg. Hy word dikwels onthou as een van die gewildste en mees ambisieuse Deense konings. Hy het baie hervormings en projekte deurgevoer en ’n vlak van vooruitgang en rykdom gehandhaaf wat feitlik ongeëwenaar was in Europa. Hy het talle oorloë onderneem, waarvan die belangrikste die Dertigjarige Oorlog (1618–'48) was – dit het ’n groot deel van Duitsland verwoes, die Deense ekonomie ondermyn en Denemarke sommige van sy verowerde gebiede gekos.

Christiaan het die Noorse hoofstad, Oslo, hernoem tot "Christiania" na homself; die naam is tot in 1925 gebruik.

## Vroeë jare 
links|duimnael|250px|Die kroning van Christiaan IV op 29 Augustus 1596, deur Otto Bache, 1887.

Christiaan was die oudste seun van koning Frederik II en Sofie van Mecklenburg-Schwerin. Deur sy ma se kant van die familie het hy afgestam van koning Hans van Denemarke; hy was dus die eerste afstammeling van koning Hans wat die troon bestyg het sedert die afsetting van Christiaan II.

Denemarke het in dié tyd nog sy konings gekies en dit was dus nie ’n uitgemaakte saak dat hy sy pa sou opvolg nie, maar in 1580, toe hy drie jaar oud was, het sy pa hom tot opvolger laat verkies.

Christiaan was elf toe sy pa dood is 

Christiaan het sy studies voortgesit en het die reputasie verwerf as ’n talentvolle student. Op 17 Augustus 1596 het die 19-jarige Christiaan sy kroningsmanifes onderteken.

In 1611 het Christiaan ’n oorlog met Swede begin vir heerskappy oor die Oossee. Eindelik het die gesamentlike Sweedse en Nederlandse vloot die Deense vloot egter verwoes en die Deense militêre hulpbronne uitgeput. Christiaan was verplig om die bemiddeling van Frankryk en Nederland te aanvaar, en ’n vredesverdrag is eindelik op 8 Februarie 1645 onderteken. Denemarke en Noorweë het albei gebiede verloor en Swede het heerskappy oor die Oossee gekry.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Adelheid Armhold

**Adelheid Armhold** (gebore 4 Maart 1900 in Kiel - 1992) was 'n sopraan. Sy is van 'n Hollandse vader en Friese moeder gebore. Sy was deeglik onderlê in die sangtradisies van die Duitse, Franse en Italiaanse skole. Hoewel sy in Lieder gespesialiseer het, het sy ook groot welslae in operas behaal as Pamina *(Die Towerfluit)* en Agathe *(Der Freischütz)* en andere. 

Haar stem het geleidelik dieper geword en dit was as mezzo-sopraan dat sy aan die einde van 1939 'n aanstelling as senior lektrise in sang aan die Musiekkollege in Kaapstad aanvaar het. Hier het sy bekendheid verwerf as sangeres en as leermeesteres van bekende Suid-Afrikaanse sangers soos Noreen Berry, Nellie du Toit, Zander Haagen, George van der Spuy, Désirée Talbot, Gé Korsten en andere. Sy het aan die einde van 1965 afgetree, en was van die begin van 1977 af 'n sangonderwyseres by 'n musiekskool in Honolulu. 

Sy was getroud met die bekende kunstenaar, professor Pranas Domšaitis.

## Bronnelys 
**Wêreldspektrum*, Volume 2, bl.66, 

## Verwysings
Axolotl

duimnael|Foto van 'n *Ambystoma mexicanum* (axolotl) by die Steinhart Akwarium in San Francisco
Die **axolotl** (*Ambystoma mexicanum*) is ŉ Meksikaanse salamander wat ŉ goeie voorbeeld van neoteniese ontwikkeling is: al bly hierdie amfibiese dier sy hele lewe lank in ŉ larwestadium (ŉ paddavis) in die water, word hy tog geslagsryp en kan in hierdie vorm voortplant. Salamanders moet gewoonlik eers ŉ gedaantewisseling (metamorfose) ondergaan voordat hulle geslagsrypheid bereik en kan voortplant.

## Bou 
Die axolotl is 10 tot 17 cm lank en gewoonlik swart of donkerbruin van kleur met swart kolle. Albino axolotls wat wit of pienk is, kom ook redelik algemeen voor. Die axolotl se agterpote is baie klein en swak ontwikkel en sy stert is redelik lank. Die axolotl het 'n dorsale vin wat van sy nek tot aan die punt van sy stert loop. Onder die dier se stert is daar ook ŉ vin. Die axolotl haal asem deur drie veeragtige uitwendige kieue aan die kant van sy kop.

## Voortplanting 
In broeityd skei die mannetjie ŉ spermkapsule af wat die wyfie dan met haar kloaak optel om haar eiers inwendig te bevrug. Sowat drie weke nadat die wyfie die bevrugte eiers in die water gelê het, maak die paddavissies (larwes) hul verskyning, Die axolotl bereik in hierdie larwestadium seksuele volwassenheid en kan dus in die toestand voortplant.

## Klassifikasie 
Die axolotl is eers deur navorsers as ŉ aparte genus, *Siredon*, geklassifiseer totdat hulle vasgestel het dat hierdie diertjie onder sekere omstandighede sy uitwendige kieue en ander larwe-eienskappe kan verloor en deur metamorfose in ŉ volmaakte volwasse salamander kan verander. Hierdie verskynsel, wat neotenie genoem word, word dikwels toegeskryf aan die feit dat die water waarin die paddavissie van *Ambystoma mexicanum* hom bevind, te koud is of te min jodium bevat. Onder sulke ongunstige omstandighede is daar dikwels gevind dat ander salamandertipes ook nie ŉ metamorfose kan ondergaan nie, en dus ook nie in volwasse salamanders kan verander nie.

## Metamorfose 
Om die verskynsel neotenie te ondersoek, is proefnemings met die axolotl gedoen waarin die watervlak van die akwarium, waarin die diertjies aangehou is, geleidelik verlaag is en skildklierekstrak vir die diertjies ingegee is om hulle te dwing om ŉ volledige metamorfose deur te maak. Die axolotl se kieue en ander larwekenmerke het onder hierdie eksperimentele toestande verdwyn, en die diertjie het deur middel van sy nuut ontwikkelde inwendige longe asemgehaal.

Die axolotl is waarskynlik die enigste vorm van *Salamander* wat deur die mens geëet word. In Meksiko word dit as ŉ groot lekkerny beskou.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Volume 2, bl.132-133,
Christiaan V van Denemarke

**Christiaan V** (15 April 1646 - 25 Augustus 1699) was van 1670 tot met sy dood in 1699 koning van Denemarke en Noorweë.

## Bewind 
Hy was gewild by die gewone volk en is die eerste koning wat as absolute monarg gekroon is nadat dié soort monargie deur sy pa ingestel is. Hy het die absolutisme uitgebrei deur sy pa se praktyk te versnel om Holstein-adellikes en Deense burgers in die staatsdiens aan te stel. 

As koning wou hy sy mag as absolute monarg deur argitektuur wys, en hy het gedroom van ’n Deense Versailles-paleis. Sy leuse was *Pietate et justitia* ("Met eerbied en regverdigheid").

Christiaan V het die *Danske Lov* (die Deense Kode) in 1683 ingestel, die eerste regskode vir die hele Denemarke. Dit is opgevolg deur die soortgelyke *Norske Lov* (die Noorse Kode) van 1687. Hy het ook die landsregister van 1688 ingestel, waarmee probeer is om die grondwaarde van die verenigde koninkryk uit te werk sodat belasting regverdiger kan wees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Frederik IV van Denemarke

**Frederik IV** (11 Oktober 1671&nbsp;- 12 Oktober 1730) was van 1699 tot met sy dood koning van Denemarke en Noorweë. Hy was die seun van koning Christiaan V en Charlotte Amalie van Hesse-Kassel.

## Bewind 
Frederik se belangrikste binnelandse hervorming was die afskaffing in 1702 van die sogenaamde *vornedskab*, ’n soort lyfeieneskap in Seeland sedert die laat Middeleeue. Sy pogings was egter grootliks verniet weens die instelling van slawerny in 1733.

Ná die oorlog het die handel en kultuur geblom. Tydens Frederik se bewind is Kopenhagen egter deur twee rampe getref: die pes van 1711 en die groot brand van Oktober 1728 wat die grootste deel van die Middeleeuse hoofstad verwoes het. 

Frederik het met die Tweede Noordelike Oorlog (1700-1721) begin waarin Denemarke vir die eerste keer oor Swede geseëvier het. Die land kon egter nie verlore grondgebied in Suid-Swede terugwen nie. 

’n Groot deel van Frederik se bewind is gekenmerk deur ’n vete met familie. Twee van sy neefs, Karel XII van Swede en Frederik IV, Hertog van Holstein-Gottorp (die drie mans was kleinseuns van Frederik III van Denemarke), het saam ’n oorlog teen sy pa gevoer. Nadat hy eers deur Swede verslaan en gedwing is om die onafhanklikheid van Holstein-Gottorp te erken, het Frederik die volgende Hertog van Holstein-Gottorp, Karel Frederik (sy kleinneef), in 1713 uit Sleeswyk verdryf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Christiaan VI van Denemarke

**Christiaan VI** (30 November 1699 - 6 Augustus 1746) was van 1730 tot 1746 koning van Denemarke en Noorweë. Hy was die oudste oorlewende seun van koning Frederik IV en Louise van Mecklenburg-Güstrow en word beskou as een van Denemarke se mees onbekende konings. Hy was egter ’n goeie politikus en is veral bekend vir sy outoritêre bewind. Hy was die eerste koning van die Huis van Oldenburg wat nie in ’n oorlog betrokke was nie. Sy leuse was *Deo et populo ("Vir God en die volk").

## Lewe 
Christiaan het ’n beter opvoeding as sy pa en oupa gehad. Hy het Deens verstaan, maar Duits in alledaagse gesprekke gebruik. Hy was skaam en teruggetrokke en het nie baie met die publiek gemeng nie. 

Vir die eerste 10 jaar van sy bewind het hy baie met sy neef graaf Christiaan Ernst van Stolberg-Wernigerode beraadslaag.  Die graaf het ’n sê in alles gehad, van die aanstelling van kokke in die koningin se kombuis tot die opstelling van beleide. Omstreeks 1740 het graaf Christiaan Ernst se lojaliteit na Frankryk verskuif en het sy invloed afgeneem. 

Een van Christiaan se grootste binnelandse hervormings was die instelling van die sogenaamde *stavnsbånd'', ’n wet waarvolgens kleinboere verplig was om in hul tuisstreek te bly en wat die kleinboere onderwerp het aan die plaaslike adel en die weermag. Hoewel die idee daaragter was om ’n konstante getal soldate te verseker, is dit later algemeen beskou as die ergste onderwerping van die Deense kleinboere, en dit het Christiaan VI se reputasie geknou. Die wet is in 1788 afgeskaf.

Christiaan was waarskynlik die grootste Deense bouer van die eeu. Hy en sy vrou het verskeie paleise laat bou, waarvan sommige steeds staan. Sy buitelandse beleid was vreedsaam en Denemarke het altyd neutraal gebly. Wat die handel betref, was dit ook ’n tydperk van vooruitgang en verskeie nuwe maatskappye en banke is gestig.

Christiaan VI was bekend as ’n godsdienstige heerser. Die godsdienstige druk wat hy toegepas het, asook sy gebrek aan persoonlike sjarme, het hom een van Denemarke se ongewildste absolutistiese konings gemaak.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Baileybrug

'n **Baileybrug** is 'n militêre hulpbrug waarby die monteerbeginsel van die meccanostel gebruik word. Dit bestaan uit eenvoudige reeds klaar gekonstrueerde standaardonderdele van staal, waarvan die grootste deur ses mans gedra kan word. Die brug, wat in 1940 deur sir Donald Coleman Bailey ontwerp is, het veral in die Tweede Wêreldoorlog 'n reuse rol in die Geallieerde opmarse in Europa en die Verre Ooste gespeel, en is veral deur die Suid-Afrikaanse Geniekorps in Italië met groot vrug gebruik. Dit word ook in enkele gevalle by padbou in vredestyd gebruik. 
duimnael|M10 tank ry oor 'n baileybrug

## Gebruik 
Die baileybrug is veral gebruik om infanterie, pantservoertuie en artillerie- eenhede in staat te stel om byvoorbeeld 'n rivier oor te steek, en daar is in die Tweede Wêreldoorlog duisende van dié brûe deur die Geallieerdes gebou.

## Samestelling 
Die brug is saamgestel uit afsonderlike tralielêerpanele en ander verwisselbare onderdele wat vinnig inmekaargesit kan word om brûe van verskillende lengtes en dravermoë te bou. Elk van die panele is 3 m lank en 1,5 m hoog en het aan elk van die vier hoeke enkel- of dubbeloë wat met behulp van penne aan mekaar gekoppel kan word. Afhangende van die vraggewig of die afstand wat oorgespan moet word, kan die panele in een, twee of drie lae op mekaar of langs mekaar gelê word. So kan die dravermoë van 10 tot 100 ton wissel en die breedte van 10 tot 70 m. Die twee hoof balke word deur dwarsbalke verbind wat op hulle beurt op die onderste panele rus. Op hierdie dwarsbalke rus daar weer ander balke wat ŉ raamwerk vorm. Op die raamwerk word die brugoppervlak, wat gewoonlik uit hout bestaan, aangebring. Latere ontwikkelings het dit ook moontlik gemaak om teer-of metaaloppervlakke op die brug aan te bring.
duimnael|Aanleg van 'n  baileybrug
By die normale toepassing is dit dikwels nie eers nodig om meganiese hulpmiddels te gebruik nie. Wanneer ŉ brug sonder tussenpilare oor ŉ rivier opgerig word, word die brug op die een oewer gemonteer en dan stadig op rollaers oorgeskuif na die ander kant. Die brug is dan voorsien van ŉ ‘neus’ wat, wanneer dit die ander oewer bereik, verder oorgestoot word en as basis vir die res van die monteerwerk gebruik word.

Wanneer ŉ brug van langer as 1000 m gebou moet word, word pontons gebruik. In so ŉ geval word die verskillende dele met skarniere aan mekaar geheg.
duimnael|Baileybrug in Sint-Laureins

## Suid-Afrika 
Een van die grootste baileybrûe wat deur Suid-Afrikaanse troepe in oorlogtyd gebou is, was die brug van 90 m lank oor die Arnorivier, by Empoli. Dit is in September 1944 deur troepe van die 8e, 12e en 42e Veldeskadron gebou.

Hul voortreflikste prestasie was egter die Springbokbrug oor die Po-rivier net ‘n paar dae voor die beëindiging van die oorlog in Europa. Die brug, wat versterk was, was 303 m lank.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, Volume 2, bl.143-144,
Frederik V van Denemarke

**Frederik V** (31 Maart 1723 - 14 Januarie 1766) was van 1746 tot met sy dood koning van Denemarke en Noorweë en Hertog van Sleeswyk-Holstein. Hy was die seun van koning Christiaan VI en Sophia Magdalene van Brandenburg-Kulmbach.

## Lewe 
Christiaan VI en sy vrou was diep gelowig en Frederik het ’n streng godsdienstige opvoeding gehad. Hoewel hy nie ongevoelig teenoor godsdiens was nie, het hy ’n hedonis geword wat die plesiere van die lewe soos wyn en vroue geniet het.

Frederik se plesierige lewe het die onderhandelings vir ’n huweliksmaat bespoedig; hy is op 11 Desember 1743 getroud met Louise, dogter van koning George II van Groot-Brittanje. Hulle het ses kinders gehad, waarvan een doodgebore is. Hy het egter vele verhoudings gehad en by een ander vrou nog vyf kinders gehad.

Op 6 Augustus 1746 is sy pa dood en hy het die troon bestyg. Frederik se persoonlike invloed was beperk. Sy lewe is deur alkoholisme gekenmerk en die grootste deel van sy regering is deur bekwame ministers waargeneem. Hulle het gesorg vir die vooruitgang van die handel en het Denemarke uit die Europese oorloë gehou. In dieselfde tyd is ’n skool vir arm seuns gestig en die land se eerste lotery begin. Albei bestaan vandag nog. Kuns en wetenskap het ook tydens Frederik se bewind gedy en hoewel hy nie self in kultuursake belanggestel het nie, het die publiek vryheid van uitdrukking geniet wat onbekend was onder Christiaan VI se bewind. 

Louise is skielik op 19 Desember 1751 oorlede en dit het ’n groot impak op die hoflewe gehad omdat sy so gelief was. Sy was in dié tyd swanger met haar sesde kind, wat saam met haar dood is. Op 8 Julie 1752 is Fredrik weer getroud, met Juliana Maria van Brunswyk-Wolfenbüttel. Sy was nie baie gewild nie weens haar rigiede Duitse etiket, wat heeltemal verskil het van dié van die Engelse Louise. 

Hul bekendste kind was prins Frederik, wat weer die pa was van koning Christiaan VIII van Denemarke en die oupa van Louise van Hesse, die toekomstige koningin van Denemarke.

In 1760 het Frederik sy been in ’n dronkenskapvoorval gebreek en dit het hom verswak. Hy is in die ouderdom van 42 oorlede, ná ’n bewind van 20 jaar. 

## Eksterne skakels 
* Die Koninklike Stamboek  op die webtuiste van die Deense Monargie
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ketose

[regs|duimnael|250x250px|[Fruktose, 'n voorbeeld van 'n ketose. Die ketoongroep is die koolstof en suurstof wat met 'n dubbelbinding verbind is.]]
'n **Ketose** is 'n monosakkaried met een ketoongroep per molekuul. Die eenvoudigste ketose is dihidroksiasetoon, wat slegs drie koolstofatome het, en dit is die enigste een wat geen optiese aktiwiteit toon nie. Alle monosakkaried ketoses is reduserende suikers, want hulle kan tautomeriseer na aldoses via 'n aldol tussenproduk, en die gevolglike aldehiedgroep kan geoksideer word, byvoorbeeld in Tollens se toets of Benedict se toets. Ketoses wat gebind is in glikosides, byvoorbeeld in die geval van die fruktose gedeelte van sukrose, is nie-reduserende suikers.

## Voorbeelde van ketoses 
duimnael|Stamboom van die D-ketoses tot by die heksoses: dihidroksiasetoon (1); D-eritrulose (2); D-ribulose (3a); D-xilulose (3b); D-psikose (4a); D-fruktose (4b); D-sorbose (4c); D-tagatose (4d)
Alle ketoses wat hier gelys is, is 2-ketoses, met ander woorde, die karbonielgroep is op die tweede koolstofatoom vanaf die punt:
* Trioses: dihidroksiasetoon
* Tetroses: eritrulose
* Pentoses: ribulose, xilulose
* Hexoses: fruktose, psikose, sorbose, tagatose
* Heptoses: sedoheptulose

## Chemie 
Ketoses en aldoses kan chemies onderskei word met Seliwanoff se toets, waar die monster met suur en resorsinol verhit word. Die toets berus op die dehidrasiereaksie wat meer vinnig in ketoses plaasvind: waar aldoses stadiger reageer, en 'n ligte pienk kleur gee, reageer ketoses vinniger en sterker, om 'n donkerrooi kleur te gee. Ketoses kan isomeriseer na aldoses deur die Lobry-de Bruyn-van Ekenstein transformasie.

## Verwysings
2008 Bahreinse Grand Prix

[duimnael|380px|Die openingsrondte van die 2008 Grand Prix: [Lewis Hamilton lei die pak terwyl Jenson Button van die baan af is saam met Sebastian Vettel, kop-aan-stert op die agtergrond.]]
Die **2008 Formule Een Bahreinse Grand Prix** is op 6 April 2008 op die Bahrein Internasionale Renbaan in Sakhir, Bahrein gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Felipe Massa in 'n Ferrari gewen.

## Kwalifisering 
duimnael|links|1000px|Wegspringrooster vir die 2008 Bahreinse Grand Prix.

## Renuitslag 
## Verwysings
Gotthard-padtonnel

duimnael|240px|Die suidelike ingang na die tonnel.
Die **Gotthard-padtonnel** is 'n tonnel vir voertuie in die Alpe in Switserland. Dit is 16,9 km lank onder die St. Gotthardpas en verbind Göschenen met Airolo. Tydens die voltooiing van die tonnel was dit die langste tonnel vir voertuie. Konstruksie het op 5 Mei 1970 begin en die tonnel is op 5 September 1980 geopen. Die tonnel is min of meer parallel met die Gotthard-spoorwegtonnel. Dit bestaan uit slegs een buis met twee lane.

## 2001 ongeluk en vuur 
Op 24 Oktober 2001 was twee trokke in 'n ongeluk betrokke in die tonnel wat 'n vuur veroorsaak het. Elf mense het gesterf en vele meer is beseer, die meeste sterftes is veroorsaak deur gasse en rook. Die tonnel was gesluit vir twee maande en is eers heropen op 21 Desember 2001. Ná dié voorval word slegs 150 vragmotors per uur deur die tonnel toegelaat.

## Sien ook 
* Gotthard-basistonnel

## Verwysings
Richard Goldmann

**Richard Goldmann** (gebore op Burgersdorp, Kaapkolonie, 1861) was ’n mynmagnaat en politikus.

Goldmann was ’n seun van B.N. Goldmann, 'n gesiene Duits-Joodse immigrant, vrederegter en lid van die afdelingsraad van Burgersdorp. Sy broer prof. Edwin Goldmann het roem as histopatoloog en chirurg verwerf, maar ná sy studie in Duitsland nie weer na sy vaderland teruggekeer nie. Nog ’n broer, Charles Sydney, was ’n vooraanstaande Witwatersrandse finansier en sakeman.  Goldman het sy skoolopleiding aan die Albert Academy op Burgersdorp ontvang.

Hy was direkteur van verskeie myne en lid van die Johannesburgse stadsraad van 1904 tot 1907. Hy het in 'n aantal komitees gedien, onder meer in die Randse Waterraad en was lid van die Transvaalse wetgewende vergadering vir die kiesafdeling Newtown. 

## Bronne 
*  Sandler, E.A. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.