Mulalo Doyoyo

**Mulalo Doyoyo** (13 Augustus 1970 – 11 Maart 2024) was 'n Suid-Afrikaanse ingenieur, uitvinder en professor. Doyoyo was 'n navorser in toegepaste meganika, ultraligte materiale, omgewingsvriendelike konstruksie, hernubare energie en ander velde van ingenieurswese. Hy het lesings gegee in verskeie ingenieursdissiplines, insluitend oseaaningenieurswese, siviele ingenieurswese, omgewingsingenieurswese en meganiese ingenieurswese.

Hy het 'n sementlose beton, genaamd Cenocell, en Amoriguard-bedekkings uitgevind. Hy is op 11 Maart 2024 oorlede.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Mulalo Doyoyo is gebore in William Edie-hospitaal in Tshidimbini, Venda, aan Khorommbi Doyoyo en Mudzuli (gebore Dzaga) van Vondwe-dorp. Venda was 'n bantustan in die noorde van Suid-Afrika tydens apartheid en is nou deel van die Limpopo-provinsie.

Hy het sy skoolonderrig by Vondwe Laer Primêre Skool in 1977 begin en toe na Tshidimbini Hoër Primêre Skool in 1981 oorgeskakel. Hy het in 1984 by Tshidimbini Sekondêre Skool aangesluit en tot 1985 daar studeer. In 1986 het hy by Mbilwi Sekondêre Skool ingeskryf, waar hy as die hoofseun verkies is en in 1988 gematrikuleer het.

Hy het sy studies aan die Universiteit van Kaapstad voortgesit en was ingeskryf in 'n vyfjaar ingenieurswese-oorbruggingsprogram.

Doyoyo se honneurstesis was oor die ontwerp en konstruksie van meganiese toerusting om valse brinelling in swaardiens laers (meganies) in elektriese motors te ondersoek. Hy het sy meestersgraad in soliede meganika en toegepaste wiskunde in 1995 en 1996 verwerf, onderskeidelik.

Sy doktorale navorsing het gefokus op ballistiek en die ontwerp van liggewig pantser. Hy het sy doktorale proefskrif in ingenieurswese in 1999 gepubliseer met die titel, "Eksperimentele studies van subsoniese penetrasie in silika-glase en keramiek."

Hy het in 1999 'n nagraadse navorsingspos aan die Massachusetts-tegnologie-instituut aanvaar om sy studie in toegepaste meganika voort te sit. 

## Akademiese loopbaan 
duimnael|Die Universele bi-aksiale toetsmasjien wat deur Doyoyo ontwerp is.
Doyoyo het by die Gesamentlike MIT-Nywerheidskonsortium oor Ultraligte Metaallliggaamstukture, die Cambridge-MIT Instituut, en die Volgende Generasie Voertuig-Inisiatief, eksperimente uitgevoer by die impak- en botsbestendigheidslaboratorium, op sellulêre vastestowwe, soos metaal-skuime en heuningkoeke. Die uitdaging was om nuwe eksperimentele tegnieke, monsters en toestelle te ontwikkel om sagte vastestowwe onder uiterste multidimensionele botsingsladings te toets om tipiese botsings na te boots. Hy het 'n trapeziumvormige monster ontwikkel om die plaaslike spanning-vervorming-verhouding vir metaalskuime af te lei vir insluiting in eindige-elemente-analise (FEA)-kodes.

Vir die konstitutiewe vergelyking en botsingsfoutoppervlakke het hy 'n vlindervormige monster ontwikkel en die Arcan-apparaat aangepas, waaruit hy vergelykings afgelei het om skuif- en druk- of trekspanning in die toetsgedeelte van die monster te bepaal. As gevolg van die hanteringsprobleme van die vlindervormige monster, het hy 'n Universele Biaxiale Toestelontwikkel met 'n veranderde monstergeometrie.

Hy het MIT in 2004 verlaat om lesings aan te bied by die skool vir siviele en omgewingsingenieurswese aan die Georgia Tegnologieinstituut *(Georgia Tech)* waar hy die ultraliagte-stelsellaboratorium geskep het vir eksperimentele navorsing oor ultraligte materiale.

Deur grondslag- en plaatteorieë van strukturele meganika toe te pas, het hy bewys dat 'n tralie-roosterstruktuur as 'n interne versterkingselement, die vermoë het om die gewig van 'n drukvat te verminder deur sy buitediktes te verminder, terwyl dit sy breuksterkte verbeter. Dit het gelei tot die uitvindingsopenbaring van mikrotralie-drukvate. Hierdie drukvate akkommodeer nie-rondvormige strukture, wat lei tot verhoogde veiligheid, ryafstand en kajuitruimte vir waterstofvoertuie.
duimnael|Cenocell monsters
In 'n poging om energiebergingsisteme vir grootskaalse tradisionele en hernubare energiebronne te ontwikkel, het hy navorsingsamewerking met kragopwekkingsmaatskappye begin. Een van die resultate van hierdie samewerking was die ontwikkeling van Cenocell, 'n gepatenteerde betonagtige materiaal gebaseer op vliegas sonder die byvoeging van Portlandsement. Vliegas is 'n besoedelende neweproduk van steenkoolkragstasies, sementproduksie, papiervervaardiging en mynboubedrywighede. Cenocell se mikrostruktuur lyk soos dié van 'n natuurlike gasreservoirsteen.

Vanaf 2006 het hy belangstelling getoon in navorsing wat in lyn is met sy vaderland se Heropbou- en Ontwikkelingsprogram. Hy het saam met sy nagraadse studente begin werk aan groen geboue en hernubare energie. Tussen 2007 en 2009 is hy aangestel as 'n buitengewone professor en later 'n besoekende navorsings- en innovasievoorsitter aan die Tshwane-Universiteit vir Tegnologie. Dit het hom die geleentheid gebied om saam met plaaslike navorsers aan die program te werk.
duimnael|"Ahifambeni" watestofmotorfiets
Hierdie samewerking het hom geïnspireer om Retecza (hulpbron-gedrewe tegnologie-konsepsiesentrum) te skep. Gedurende sy ontstaan in Suid-Afrika in 2008, het die organisasie interdissiplinêre navorsers en nyweraars van regoor die wêreld verwelkom. Een van die uitkomste van Retecza was die ontwerp en konstruksie van 'n waterstofmotorfiets genaamd "Ahifambeni".

## Entrepreneurskap 
Na sy werk by Georgia Tech het hy na Midrand, Johannesburg, verhuis, waar hy 'n eksperimentele laboratorium vir omgewingsvriendelike chemikalieë geskep het. Sedert die stigting in 2012 het die laboratorium verskeie uitvindings gegenereer. Hy het ook vir 'n kort tydperk meganiese ingenieurswese aan die Universiteit van Johannesburg doseer. Sasol Chemcity het die aktiwiteite van die Midrand-laboratorium ondersteun en finansiering verskaf vir sy program vir klein- tot mediumgrootte ondernemings.

In samewerking met betonvervaardigers en mynmaatskappye het hy "groen" chemiese bindmiddels, Solunexz en Glunexz, ontwikkel vir steenkoolstof, konstruksieaggregaat en houtskool. Met voortgesette ondersteuning van Sasol het hy Amoriguard ontwikkel, 'n nie-vlugtige organiese verbindingverf en skimlaag gebaseer op mynhope en industriële afval. Amoriguard het 'n Agrément-sertifikaat ontvang. In 2014 het hy gewerk aan sonkragspoeltoilette wat as 'n miniatuur-afvalbehandelingsaanleg funksioneer. Hierdie tegnologie, gebaseer op nanofiltrering en anaërobiese vertering, word geïmplementeer in gebiede waar water- en sanitasievoorsiening beperk is.

In 2016, terwyl hy sierstene ontwikkel het, het Doyoyo die Ecocast-steenvervaardigingsmasjiene ontwerp en vervaardig, wat water en energie bespaar en aanpasbaar is vir afgeleë gemeenskappe. In 2023 het Doyoyo 'n "vloeibare sement" uitgevind, 'n tipe spesialiteitschemikalie wat as 'n plaasvervanger vir Portlandsement gebruik word.

## Verwysings