Arthur Schnitzler

**Arthur Schnitzler** (15 Mei 1862 – 21 Oktober 1931) was 'n Oostenrykse skrywer en dramaturg.

## Biografie 
duimnael|Foto deur Aura Hertwig
duimnael|Foto deur Aura Hertwig
duimnael|Schnitzler se geboorteplek, Praterstrasse 16
Arthur Schnitzler is gebore in Praterstrasse 16, Leopoldstadt, Wene, die destydse hoofstad van die Oostenrykse Ryk (en vanaf 1867 deel van die dubbele monargie van Oostenryk-Hongarye). Hy was die seun van Johann Schnitzler (1835–1893) en Luise Markbreiter (1838–1911), die dogter van die Weense dokter Philipp Markbreiter. Sy ouers was albei van Joodse families.  In 1879 begin Schnitzler geneeskunde studeer aan die Universiteit van Wene en in 1885 ontvang hy sy doktorsgraad in geneeskunde. Hy begin werk in Wene se algemene hospitaal (), maar laat vaar uiteindelik die dokterspraktyk vir skryfwerk.

Op 26 Augustus 1903 trou Schnitzler met Olga Gussmann (1882–1970), 'n 21-jarige aspirant-aktrise en sangeres wat uit 'n Joodse middelklasgesin kom. Hulle het 'n seun genaamd Heinrich (1902–1982) gehad wat op 9 Augustus 1902 gebore is. In 1909 het hulle 'n dogter, Lili, gehad wat in 1928 selfmoord gepleeg het. Die Schnitzlers het in 1921 geskei. Schnitzler sterf op 21 Oktober 1931 in Wene aan bloeding van die brein. In 1938, na die Anschluss, vertrek sy seun Heinrich na die Verenigde State en keer eers weer in 1959 na Oostenryk terug; hy is die vader van die Oostenrykse musikant en natuurbewaarder Michael Schnitzler, gebore in 1944 in Berkeley, Kalifornië, wat in 1959 saam met sy ouers na Wene verhuis het. 

## Letterkundige werke
Schnitzler se werke was dikwels kontroversieel, beide as gevolg van die werke se openlike beskrywing van seksualiteit (in 'n brief aan Schnitzler erken Sigmund Freud: "Ek het die indruk gekry dat u deur intuïsie geleer het - alhoewel eintlik seker as gevolg van sensitiewe introspeksie - alles wat ek moes opdiep deur moeisame werk aan ander persone")  en die sterk standpunt daarvan teen antisemitisme, verteenwoordig deur werke soos sy toneelstuk *Professor Bernhardi* en sy roman *Der Weg ins Freie*. Alhoewel Schnitzler Joods was, is *Professor Bernhardi* en *Fräulein* van die min duidelik identifiseerbare Joodse protagoniste in sy werk.

Schnitzler is gebrandmerk as 'n pornograaf na die vrystelling van sy toneelstuk *La Ronde* (*Reigen*), waarin tien paar karakters voor en na die seksuele daad vertoon word. Die woede na hierdie toneelstuk was in die sterkste moontlike antisemitiese terme verwoord.  *Reigen* is in 1950 verwerk tot 'n Franstalige rolprent deur die Duits-gebore regisseur Max Ophüls onder die titel *La Ronde*. Die rolprent behaal aansienlike sukses in die Engelssprekende wêreld, met die gevolg dat die toneelstuk van Schnitzler beter bekend is onder die Franse titel daarvan. Richard Oswald se rolprent getiteld *The Merry-Go-Round* (1920), Roger Vadim se *Circle of Love* (1964) en Otto Schenk se *Der Reigen* (1973), is ook gebaseer op die toneelstuk. Meer onlangs, in Fernando Meirelles se rolprent *360*, is Schnitzler se toneelstuk van 'n nuwe weergawe voorsien, soos die geval was met baie ander TV- en filmproduksies.

In die novelle *Fräulein Else* (1924) weerlê Schnitzler heel waarskynlik kritiek op die Joodse karakter deur Otto Weininger (1903) deur die vergestalting van die seksualiteit van die jong vroulike Joodse protagonis.  Die verhaal, 'n eerstepersoon bewussynstroom diskoers deur 'n jong aristokratiese vrou, onthul 'n morele dilemma wat eindig in tragedie.

In antwoord op 'n onderhoudvoerder wat Schnitzler gevra het wat hy dink oor die kritiese oordeel dat dit wil voorkom asof sy werke herhaaldelik dieselfde onderwerpe behandel, antwoord hy: "Ek skryf van liefde en dood. Watter ander onderwerpe is daar?"   Ondanks sy erns, daal Schnitzler dikwels na die *slaapkamer-klug* in sy toneelstukke (hy het ook 'n verhouding gehad met Adele Sandrock, een van sy aktrises). *Professor Bernhardi*, 'n toneelstuk oor 'n Joodse dokter wat 'n Katolieke priester die deur wys ten einde sodoende die bewuswording van 'n pasiënt dat sy op die punt van haar oorlye is te voorkom, is sy enigste groot dramatiese werk sonder 'n seksuele tema.

Schnitzler was 'n lid van die avant-garde-groep *Jong Wene* (*Jung-Wien*), en het geëksperimenteer met formele sowel as sosiale gebruike. Met sy novelle *Leutnant Gustl* uit 1900 was hy die eerste skrywer om Duitse fiksie te skryf met behulp van die bewussynstroom verteltegniek. Die verhaal is 'n onvleiende portret van sy hoofkarakter en van die leër se obsessiewe kode met eer. Dit het veroorsaak dat Schnitzler van sy kommissie as reservis in die mediese korps gestroop is - iets wat gesien moet word teen die agtergrond van 'n toenemende gety van antisemitisme destyds.

Hy spesialiseer in korter werke soos novelles en toneelstukke. In sy kortverhale soos *Die Grüne Krawatte* bewys hy homself as een van die vroeë meesters van mikrofiksie. Hy het egter ook twee vollengte romans geskryf naamlik: *Der Weg ins Freie*, wat handel oor 'n talentvolle, maar ongemotiveerde jong komponis, en wat 'n briljante tentoonstelling is van 'n segment van die Weense samelewing voor die Eerste Wêreldoorlog; en die artisties minder bevredigende *Therese*.

Benewens sy toneelstukke en fiksie, het Schnitzler noukeurig vanaf die ouderdom van 17 tot twee dae voor sy dood 'n dagboek gehou. Die manuskrip, wat tot byna 8000 bladsye strek, is veral opvallend vir Schnitzler se toevallige beskrywings van seksuele verowerings; hy was gereeld in gelyklopende verhoudings met verskeie vroue gewikkel. Versamelings van Schnitzler se briewe is ook gepubliseer.

Schnitzler se werke is deur Adolf Hitler "Joodse uitskot" genoem en is deur die Nasionaal-Sosialiste in Oostenryk en Duitsland verbied. In 1933, toe Joseph Goebbels boekverbrandings in Berlyn en ander stede georganiseer het, is Schnitzler se werke in vure gegooi saam met dié van ander Jode, waaronder Einstein, Marx, Kafka, Freud en Stefan Zweig. 

Sy novelle *Fräulein Else* is 'n aantal kere verwerk vir film, waaronder die Duitse stilfilm * Fräulein Else* (1929 ), met Elisabeth Bergner, en die Argentynse film uit 1946 getiteld "The Naked Angel", met Olga Zubarry.

## Werke 
Die jare verwys na die datum wat die manuskrip uit druk uit was.
### Teaterstukke 
### Romans 
* *Der Weg ins Freie* (1907)
* *Therese. Chronik eines Frauenlebens* (1928)

### Verhale en novelles 
### Outobiografie 
* *Leben und Nachklang, Werk und Widerhall*, ontstaan ​​hoofsaaklik in 1916–1918, gepubliseer as: Arthur Schnitzler: *Jugend in Wien. Eine Autobiographie*. Uitgawe deur Therese Nickl en Heinrich Schnitzler. Met 'n nawoord deur Friedrich Torberg. Wene, München, Zürich, New York: Fritz Molden 1968.

### Werkuitgawes 
* *Gesammelte Werke in zwei Abteilungen*. [7 Bde.] S. Fischer, Berlyn 1912.
* *Gesammelte Werke in zwei Abteilungen*. 9 Bde. S. Fischer, Berlyn 1922.
* *Gesammelte Werke*. S. Fischer, Frankfurt am Main 1961–1977.
** *Die erzählenden Schriften*. 2 Bde., 1961.
** *Dramatische Werke*. 2 Bde., 1962.
** *Aphorismen und Betrachtungen*. Hg. Robert O. Weiss. 1967.
** *Entworfenes und Verworfenes*. Aus dem Nachlaß. Hrsg. Reinhard Urbach. 1977.
* Historisch-kritische Ausgabe des Frühwerks. Uitgawe deur Konstanze Fliedl. De Gruyter, Berlyn 2011ff.
* *Arthur Schnitzler digital. Digitale historisch-kritische Edition (Werke 1905–1931)*. Uitgawe deur Wolfgang Lukas, Michael Scheffel, Andrew Webber en Judith Beniston in samewerking met Thomas Burch. Wuppertal, Cambridge, Trier 2018 ff. <>.

Raadpleeg *Schnitzler-Editionsprojekte* vir huidige uitgawe-projekte

### Dagboeke 
* "Dagboek 1879–1931." Gepubliseer deur die Kommissie vir Letterkundige Gebruiksvorme van die Oostenrykse Akademie vir Wetenskappe, Voorsitter: Werner Welzig. Wene: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1981–2000, Gratis PDF aanlyn:
** 1879–1892. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1987)
** 1893–1902. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Konstanze Fliedl, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1989)
** 1903–1908. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1991)
** 1909–1912. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Richard Miklin, Maria Neyses, Susanne Pertlik, Walter Ruprechter en Reinhard Urbach, 1981)
** 1913–1916. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Richard Miklin, Susanne Pertlik, Walter Ruprechter en Reinhard Urbach, 1983)
** 1917–1919. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Richard Miklin, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1985)
** 1920–1922. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1993)
** 1923–1926. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1995)
** 1927–1930. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 1997)
** 1931. Gesamtverzeichnisse 1897–1931. (met die medewerking van Peter Michael Braunwarth, Susanne Pertlik en Reinhard Urbach, 2000). Berichtigungen und Ergänzungen  (PDF)
* *Tagebuch 1879–1931. Digitale uitgawe*. Uitgawe deur die Oostenrykse Sentrum vir Digitale Geesteswetenskappe, 2019
* *Träume. Das Traumtagebuch 1875–1931.* Uitgegee deur Peter Michael Braunwarth en Leo A. Lensing, Wallstein, Göttingen 2012, .

### Briewe 
* Arthur Schnitzler – Briefwechsel mit Autorinnen und Autoren, enthält derzeit die vollständigen Korrespondenzen:

* Arthur Schnitzler: *Briefe 1875–1912.* Reds. Therese Nickl en Heinrich Schnitzler. Frankfurt am Main: S. Fischer 1981. (aanlyn)
* Arthur Schnitzler: *Briefe 1913–1931.* Reds. Peter Michael Braunwarth, Richard Miklin, Susanne Pertlik en Heinrich Schnitzler. Frankfurt am Main: S. Fischer 1984. (online)
* Hermann Bahr, Arthur Schnitzler: *Briefwechsel, Aufzeichnungen, Dokumente 1891–1931.* Redakteure, Kurt Ifkovits, Martin Anton Müller. Göttingen: Wallstein 2018,  Verlagspräsentation, PDF, Erweiterte Webpräsentation
* *Georg Brandes und Arthur Schnitzler. Ein Briefwechsel*. Geredigeer deur Kurt Bergel. Bern: Francke 1956. (aanlyn)
* Hugo von Hofmannsthal und Arthur Schnitzler: *Briefwechsel*. Geredigeer deur Therese Nickl en Heinrich Schnitzler. Frankfurt am Main: S. Fischer 1964. (aanlyn)
* *„Das Mädchen mit den dreizehn Seelen.“ Eine Korrespondenz ergänzt durch Blätter aus Hedy Kempnys Tagebuch sowie durch eine Auswahl ihrer Erzählungen.* Gepubliseer deur Heinz P. Adamek, Rowohlt, Reinbek naby Hamburg 1984, .
* Heinz P. Adamek (Redakteur): *In die Neue Welt – Arthur Schnitzler – Eugen Deimel, Briefwechsel.* Holzhausen, Wene 2003, . (aanlyn)
* Arthur Schnitzler und Olga Waissnix: *Liebe, die starb vor der Zeit. Ein Briefwechsel*. Geredigeer deur Therese Nickl en Heinrich Schnitzler. Wene, München, Zürich: Molden 1970. (aanlyn)

### Filmwerk 
* *Filmarbeiten. Drehbücher, Entwürfe, Skizzen*. Hg. von Achim Aurnhammer, Hans Peter Buohler, Philipp Gresser, Julia Ilgner, Carolin Maikler und Lea Marquart. Ergon, Würzburg 2015, .

## Verfilmings 
Schnitzler se werk het gedien as bron vir talle rolprente, waaronder:
* *Fräulein Else* (1929), Regie: Paul Czinner
* *Liebelei* (1933), Regie: Max Ophüls
* *Der Reigen* (1950), Regie: Max Ophüls
* *Christine* (1958), Regie: Pierre Gaspard-Huit, nach *Liebelei*
* *Eyes Wide Shut* (1999), Regie: Stanley Kubrick, na *Traumnovelle* (1926)
* *Fräulein Else* (2013), Regie: Anna Martinetz

Vir die rolprent *360* (2011) dien die struktuur van *Der Reigen* as inspirasie.

## Verwysings 
## Verdere leeswerk
* Theodor Reik, *Arthur Schnitzler als Psychologe* (Minden, 1913)
* H. B. Samuel, *Modernities* (Londen, 1913)
* J. G. Huneker, *Ivory, Apes, and Peacocks* (New York, 1915)
* Ludwig Lewisohn, *The Modern Drama* (New York, 1915)

## Eksterne skakels 
* 
* 
* Bykomende werke deur Arthur Schnitzler (eLibrary Projekt – eLib)
* Schnitzler Argief, 'n navorsingsinstituut aan die Duitse Freiburg-universiteit wat 'n eksemplaar hou van Schnitzler se letterkundige boedel soos konsepwerke en ongepubliseerde werke