open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teodor Lippmaa

**Teodor Lippmaa** (17 November 1892 in Riga – 27 Januarie 1943 in Tartu) was 'n bekende Estniese botanis. Hy was die president van die ''Estonian Naturalists' Society''  in die jare 1939-1942.

Daar is 'n monument ter ere van hom in Tartu waar hy gewoon het vir meeste van sy lewe. Dit was opgerig in 1982.

Lippmaa is begrawe op die Rahumäe begraafplaas in Tallinn. Hy is die vader van Endel Lippmaa, ook 'n bekende wetenskaplike.

## Verwysings
Endel Lippmaa

**Endel Lippmaa** (15 September 1930, Tartu – 30 Julie 2015) was 'n Estniese akademikus, politikus, stigter en voorsitter van die Wetenskapsraad van die *National Institute of Chemical Physics and Biophysics*, en die hoof-voorsitter en professor van chemiese fisika, fisiese chemie, fisika en wiskunde by die Estlandse Akademie van Wetenskappe. Sy vader is die plantkundige Teodor Lippmaa, en hy is ook die kleinseun van die joernalis Jakob Mändmets. In 1999 is hy aangewys as een van die "100 groot Estlanders van die 20ste eeu". 

## Politieke loopbaan 
Lippmaa het dikwels deelgeneem aan die politieke aktiwiteite van die *Popular Front of Estonia*. Hy was 'n minister in die regerings van Edgar Savisaar en Tiit Vähi.

## Persoonlike lewe 
Lippmaa was getroud met Helle Lippmaa en het twee seuns, Jaak Lippmaa en Mikk Lippmaa.

## Toekennings 
In 2000 is Lippmaa bekroon met die *Order of the National Coat of Arms, II Class*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Endel Lippmaa, fisikus - rou. The Telegraph, 16 Augustus 2015.
Simeon (musikant)

**Simeon** (volledige naam **Simeon Hamman**) is 'n Afrikaanse musikant. Hy is die seun van Sonja Herholdt. Hy stel sy debuutalbum, *Rooirok*, in 2012 vry, van welke album twee snitte, nl. "There Must Be More" en "I'm Forgiven", in die rolprent *Ordinary People* gebruik is. Hy het ook twee enkelspelers agter sy naam, nl. "Ek Dink Ek Val Vir Jou" (van *Rooirok*) en "My Alles Jy". Laasgenoemde was 'n nommereen-treffer op Bosveld Stereo in November 2014.

## Biografie 
Simeon matrikuleer uit Hoërskool Randburg en studeer na skool aan die Suid-Afrikaanse Instituut vir Musiek in Pretoria.

## Diskografie 
### Ateljeealbums 
* *Rooirok* (2012)
* *The Cover Ups* (2014)

### Enkelspelers 
* "Ek dink ek val vir jou"
* "My alles jy"
* "Ek los die agterdeur oop"

## Eksterne skakels 
* 
*
Witseerkeelentstof

**Witseerkeelentstof** is 'n entstof wat gebruik word teen *Corynebacterium diphtheriae*, die agent wat witseerkeel (of difterie) veroorsaak.  Die gebruik daarvan het gelei tot meer as 90% afname in die aantal gevalle wêreldwyd tussen 1980 en 2000. Die eerste dosis word aanbeveel op ouderdom ses weke met twee addisionele dosisse vier weke uitmekaar, waarna dit ongeveer 95% effektief is tydens die kinderjare. Drie verdere dosisse word aanbeveel tydens kinderjare. Versterkerdosisse elke tien jaar word nie meer aanbeveel nie.

Die witseerkeelentstof is baie veilig. Beduidende newe-effekte is skaars. Pyn kan voorkom by die inspuitplek. 'n Ophewing kan vorm op die plek van inspuiting wat 'n paar weke duur. Die entstof is veilig tydens swangerskap en vir diegene wat 'n swak immuunfunksie het.

Witseerkeelentstof kom in verskeie kombinasies voor. Een is saam met tetanustoksoïed (bekend as DT-entstof), 'n ander het die tetanus- en pertussisentstowwe (bekend as die DPT-entstof), en ander sluit in bykomende entstowwe soos Hib-entstof, hepatitis B-entstof of geïnaktiveerde polio-entstof. Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel sedert 1974 die gebruik daarvan aan. Ongeveer 84% van die wêreld se bevolking is ingeënt. Dit word toegedoen as 'n binnespierinspuiting. Die entstof moet koel gehou, maar nie gevries word nie.

Die witseerkeelentstof is in 1923 ontwikkel. Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se lys van noodsaaklike medisyne, die mees doeltreffende en veilige medisyne wat nodig is in 'n basiese gesondheidstelsel. Die groothandelprys in die ontwikkelende wêreld van 'n weergawe wat tetanustoksoïed bevat, is van 2014 af tussen $0,12 en $0,99 per dosis. In die Verenigde State van Amerika is dit minder as $25.

## Verwysings
Chris Coetzer

**Chris Coetzer**, wie se naam sinoniem is met Suid-Afrika se eie* Drie Tenore* saam met Phillip Kotze, Jannie Moolman en later Du Preez Stoltz, is 'n Suid-Afrikaanse sanger. Sy musiek wissel van Afrikaanse en geestelike musiek tot bekende klassieke items. 

## Loopbaan 
Coetzer het sy graad 5 in musiek en graad 7 in sang in matriek voltooi, en na skool aan die Normaal Kollege Pretoria vir Onderwys studeer. Na sy studies word hy tydens sy dienstyd in die weermag as leier gekies van die siviele orkes van Oudtshoorn. Sy eerste opname - "Verlos" word in 1991 vrygestel. 'n  Jaar later in 1992 volg "Immanuel". "Tydloos 1" sien die lig in 2014, en in 2016 volg "Tydloos 2". In Oktober 2017 word "Genade" vrygestel.

Hy bedryf sedert 1997 die bekende CC Vocal Studios in Pretoria en Bela-Bela. In 2020 stig Coetzer Ping Recording Studios. Coetzer toer sedert 2001 gereeld na Swede, Noorwëe en Finland. Hier is hy baie populêr, met musiek uit Suid Afrika asook internasionale musiek. Chris se genres wissel van klassieke sangstukke tot ligte Afrikaanse en Engelse liedjies. Hy sing ook graag in Italiaans, Sweeds, Zulu, Sotho en Duits en sy musiek word oor talle radiostasies uitgesaai. 

As akteur het Coetzer rolle vertolk tydens sy skoolloopbaan en in die sepies *Binnelanders* en *Egoli*. Chris Coetzer is tans besig met aansporingskonserttoere regdeur Suid Afrika. Sy doel is om die gehore se negatiewe uitsig oor hulself en die toekoms te verander. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Agnus Dei op YouTube
Pfeilstorch

regs|duimnael|*Rostocker Pfeilstorch

Die term *'''''''' (Duits vir "pylooievaar") word gegee aan ooievaars beseer deur 'n pyl terwyl die in Afrika oorwinter, voordat hulle terugkeer na Europa met die pyl vas in hul liggame. Tot op datum is ongeveer 25 '** gedokumenteer.

Die eerste en mees bekende **' was 'n wit ooievaar gevind in 1822 naby die Duitse dorp van , in die staat van . Dit het 'n pyl uit sentraal-Afrika in sy nek gehad. Die monster is gestop en kan vandag in die dieretuin versameling van die Universiteit van Rostock gesien word. Dit word dus na verwys as die '**.

Hierdie **' is van kardinale belang in die begrip van die migrasie van Europese voëls. Voor migrasie verstaan is, het  mense geen ander verduideliking vir die skielike jaarlikse verdwyning van voëls soos die wit ooievaar en die Europese swael. Sommige teorieë van die tyd het voorgestel dat hulle in muise verander het, of dat hulle gedurende die winter aan die onderkant van die see gewag het. En sulke teorieë is selfs deur dierkundiges van die tyd versprei. Die ''* in die besonder het bewys dat voëls lang afstande migreer na wintergrond.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
(de)  Hagen, H. (1975). "Beobachtung eines Pfeilstorches in Ost-Afrika [Wit Ooievaar (Ciconia ciconia) met die pyl wat uitsteek uit sy liggaam gesien in Oos-Afrika]." *Ornithologische Mitteilungen.'' 27(5): 111-112.

## Eksterne skakels
Kärpänkylä

**Kärpänkylä** is 'n dorp in Kuusamo, Finland.
Dit is in die noorde van Finland naby die Muojärvi-meer op sowat 10 km van die Russiese grens geleë.

## Verwysings
Kasnäs

duimnael|250x250px|Kasnäs, Finland
**Kasnäs** is 'n dorp in die munisipaliteit van Kimitoön, Finland. Dit behoort tot die argipel van Hitis. *Blåmusslan*, een van twee inligtingsentrums van die Argipel Nasionale Park, is hier geleë. Die bote na die argipel van Hitis, insluitend Vänö en Tunnhamn, vaar hiervandaan. Daar is ook 'n spahotel en 'n klein seilboothawe vir gaste en besoekers aan Kasnäs.

## Eksterne skakels 
* Die Besoekersentrum Blåmusslan 
* Kasnäs Argipel Spa
Tokoferielasetaat

**Tokoferielasetaat**, ook bekend as **vitamien E asetaat**, is 'n algemene vitamienaanvulling met die molekulêre formule C31H52O3 (vir die "α" vorm). Dit is die ester van asynsuur en tokoferol (vitamien E). Dit word dikwels gebruik in dermatologiese produkte soos velrome. Tokoferielasetaat word nie geoksideer nie, en kan deur die vel dring om die lewende selle te bereik, waar sowat 5% na vrye tokoferol omgeskakel word, en 'n voordelige antioksidantwerking het.

Tokoferielasetaat word gebruik as 'n alternatief vir tokoferol self, want die fenoliese hidroksielgroep word deur die asetaat geblokkeer, wat 'n produk lewer wat minder suureienskappe het, asook 'n  langer raklewe. Die asetaat word waarskynlik stadig gehidroliseer sodra dit in die vel geabsorbeer word, om tokoferol te verskaf wat 'n rol speel om die vel te beskerm teen die son se ultraviolet strale.

## Verwysings
Ahlainen

**Ahlainen** is 'n voormalige munisipaliteit in die provinsie van Satakunta, Finland. Dit was geannekseer as deel van die stad Pori in 1972. Die bevolking van Ahlainen was 2 445 in 1971.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Aholanvaara

**Aholanvaara** is 'n klein gehuggie in die Salla munisipaliteit, Lapland, in die noordoostelike deel van Finland. Dit is geleë naby die Russiese grens, 61 kilometer van Salla, 5,5 kilometer van Hirvasvaara, 17 kilometer van Hautajärvi, 85 kilometer van Kuusamo en 63 kilometer weg van die Ruka fjellgebied. 

Dit het 'n bevolking van ongeveer 60 mense en is in die vroeë 1850's gestig.

## Verwysings
SPAD S.VII

Die **SPAD S.VII** is 'n Franse dubbeldekker vegvliegtuig wat in die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die nooiensvlug van die *S.VII* was so 'n groot sukses dat die vliegtuig ommiddellik in produksie gegaan het. Die vliegtuig was sterk en kon teen hoë snelhede duik sonder dat die vlerke disintegreer. Twee motors was gebruik vir die vliegtuig; die 150 perdekrag *Hispano-Suixa 8Aa* motor en die 180 perdekrag 8Ac motor.  Teen September 1916 het die vliegtuig die front bereik en was gebruik deur die Britse Lugmag en Vloot asook deur België, Italië en Rusland. Die bekende *Escadrille Lafayette* eskader bestaande uit Amerikaanse vlieëniers het dié vliegtuig ook gebruik toe hulle in Februarie 1918 oorgeplaas is van die Franse Magte na die *American Expeditionary Force* waar hulle die 103de Lug Eskader gevorm het.

Die SPAD S.XIII is ontwikkel uit die *S.VII*.

## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Fjell (berggebied)

duimnael|350x350px|*Fjäll*-landskap in Padjelanta, die Sweedse Lapland
duimnael|350x350px|Die Ylläs-fjell in Kolari, Finse Lapland
duimnael|350x350px|Børvasstindene in Noorweë, naby Bodø

'n **Fjell** (van Oudnoors *fell*, *fjall*, "berg") is 'n hoë en dorre landskapskenmerk, soos 'n bergreeks of 'n moor-bedekte berg. Die term word dikwels gebruik in Fennoscandia, die Eiland Man, dele van Noord-Engeland en Skotland.

## Etimologie 
Die Engelse woord *fell* kom uit die Ou Noorse *fell* en *fjall* (beide vorms het bestaan). Dit is in ooreenstemming met die Deense *fjeld*, Faroese *fjall* en *fjøll*, Yslands *fjall* en *fell*, Noorse *fjell* met dialekte *fjøll*, *fjødd*, *fjedd*, *fjedl*, *fjill*, *fil(l)* en *fel*, en Sweedse *fjäll*, almal verwys na berge wat bo die boomlyn styg.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* Wainwright, A. (2003). "Coniston Old Man" in *A Pictorial Guide to the Lakeland Fells, Book Four: The Southern Fells*, p.&nbsp;15. London: Francis Lincoln. 
* Bjordvand, Harald; Lindeman, Fredrik Otto (2007). *Våre arveord*. Novus. 
* Falk, Hjalmar; Torp, Alf (2006). *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog*. Bjørn Ringstrøms Antikvariat.
Albert Ball

**Albert Ball** (14 Augustus 1896 – 7 Mei 1917) was die eerste Britse bobaasvlieënier uit die Eerste Wêreldoorlog. Hy was besig met ingenieurswese studies toe die oorlog begin het en was verplaas van die Britse Leër na die *Royal Flying Corps* in 1915. Van sy aankoms in Frankryk in Februarie 1916 het hy 'n reputasie opgebou as 'n vreeslose vlieënier en uitstekende skut. Hy behaal sy eerste oorwinning in Junie 1916 en in slegs drie maande tydens die Slag van die Somme behaal hy 30 oorwinnings. Toe die Royal Aircraft Factory S.E.5 bekend gestel is, moes hy afstand doen van sy *Nieuport XVII*. Hy behaal sy laaste en 44ste oorwinning op 6 Mei 1917, 'n *Albatros D.III*.

Op die laatmiddag van 7 Mei 1917 het Ball se vlug Manfred von Richthofen se rooi *Jasta 11* eskader teëgekom. Ball was laas gesien toe hy in 'n donderwolk ingevlieg het. Volgens 'n Duitse offisier het hy Ball gesien in 'n onbeskadigde vliegtuig in 'n omgekeerde posisie met sy skroef wat stil gestaan het sowat 61m bokant die grond voordat hy verongeluk het. Die Victoriakruis is postuum aan hom toegeken.

Hy het op getree as raadgewer vir *Austin Motor Company* tydens die ontwerp van die *Austin-Ball A.F.B.1*.

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Asada Goryu

**Asada Gōryū** (麻田 剛 立, 10 Maart 1734 - 25 Junie 1799) was 'n Japannese sterrekundige wat gehelp het om moderne sterrekundige instrumente en metodes in Japan bekend te stel. Asada het 'n groot deel van sy loopbaan in die florerende kommersiële stad Osaka deurgebring, waar hy in die mediese veld gewerk het, deur sy vader se praktyk as amptelike geneesheer in 1767 oor te neem.  As gevolg van die Japannese regering se afsonderingsbeleid, was die Westerse wetenskaplike teorie oor die algemeen slegs beskikbaar deur verouderde Chinese werke wat deur Jesuïtiese sendelinge in China geredigeer is. Tog het Asada gesofistikeerde wiskundige modelle van hemelse bewegings opgebou en word soms gekrediteer met die onafhanklike ontdekking van Kepler se derde wet. Die Asadakrater op die Maan is na hom vernoem.

## Sien ook 
* Astronomie
* Planete
* Komete

## Verwysings
Edward Rickenbacker

**Edward Vernon Rickenbacker** (8 Oktober 1890 - 23 Julie 1973) was die eerste Amerikaanse bobaasvlieënier van die Eerste Wêreldoorlog. Hy was 'n resieskar bestuurder voor die oorlog. Hy is in 1917 saam genl. Pershing na Frankryk as sy persoonlike chauffeur. Daarna kry hy 'n oorplasing na die *US Army Aviation Section*, eers as 'n ingenieurs offsier. Hy leer om te vlieg en word deel van die 94 Eskader in Maart 1918. Hy vlieg *Nieuport 28* en *SPAD* vliegtuie en behaal 26 oorwinnings. Dit is ongelooflik as mens in ag neem dat hy vir twee maande weens mediese redes nie kon vlieg nie. Hy neem ook die bevel van 94 Eskader oor in September 1918 en was tegnies 'n ouman om so 'n verantwoordelikheid te aanvaar. Hy het die oorlog oorleef en het as 'n held na Amerika teruggekeer as een van hulle bobaasvlieëniers.

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Loch Lomond

**Loch Lomond** ([ˈlɒx ˈloʊmənd]; Skots-Gaelies: *Loch Laomainn*) is 'n varswater-loch in Skotland wat sowat 23&nbsp;km noordwes van Glasgow geleë is en deel uitmaak van die Nasionale Loch Lomond-en-Trossachs-park, die eerste nasionale park in Skotland wat in 2002 gevestig is.

duimnael|links|Loch Lomond, soos gesien vanaf die bergpiek Ben Lomond (in 'n suidelike rigting)
[duimnael|links|Uitsig oor Loch Lomond vanuit die dorpie [Luss, op 'n bitter koue dag in Januarie]]
Volgens sy wateroppervlakte is Loch Lomond die grootste meer op die Britse Eilande. 23 eilande is in die loch geleë, insluitende Inchmurrin, die grootste varswatereiland op die Britse Eilande.

Loch Lomond strek oor die sogenaamde Hooglandgrensbreuk (*Highland Boundary Fault*), 'n groot breuksone wat dwars deur Skotland loop (vanaf Arran en Helensburgh aan die weskus tot Stonehaven in die ooste) en die Skotse Hoog- van die Laagland skei – twee van Skotland se fisiografiese en geologiese hoofstreke.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
; Wiki-webtuistes
----

*
Charles Nungesser

**Charles Eugène Jules Marie Nungesser** (15 Maart 1892 –  8 Mei 1927) was 'n Franse bobaasvlieënier tydens die Eerste Wêreldoorlog en was die derde beste Franse bobaasvlieënier met 45 oorwinnings teen die einde van die oorlog. Terwyl hy in Suid-Amerika aan motorwedrenne deelgeneem het, het hy geleer hoe om te vlieg. Hy keer terug na Frankryk in 1914 en sluit by die Franse Leër aan. Hy kry 'n oorplasing na die Franse Lugarm en in 1915 het hy verkenningsvlugte gedoen. In November 1915 kry hy 'n oorplasing na 'n vegter eskader en begin bou aan sy totaal van 45 oorwinnings. Die meeste hiervan word gedoen in 'n *Nieuport* vliegtuig met sy gunsteling *skull and crossbones* motief op. Op 29 Januarie 1916 was hy betrokke in 'n ernstige ongeluk en breek altwee sy bene, nogtans vlieg hy weer binne twee maande. Hy was verskeie kere gewond en tussen verskeie ongelukke en besoeke aan die hospitaal verbeter hy sy oorwinnings, teen Desember 1916 was dit 21.

Op 'n dag word 'n boodskap deur 'n Duitse vliegtuig by 'n lughawe neergegooi waarin Nungesser vir 'n vliegtuig tweegeveg uitgedaag word. Hy aanvaar die uitdaging, arriveer op die aangewese punt waar ses Duitse vliegtuie hom voorlê. Hy skiet twee af en die ander vier vlug. Op dieselfde dag word hy deur 'n Britse vlieënier aangeval wat ooglopend probleme met uitkenning gehad het. Die vlieënier hou aan en Nungesser skiet hom teesinnig af. Teen die middel van Augustus 1917 was hy fisies so swak weens uitputting, wonde en ongelukke dat hy na sy vliegtuig gedra moes word. Hy hou uit tot aan die einde van die oorlog.

Hy verdwyn in 1927 terwyl hy van Frankryk na Amerika gevlieg het.

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. 

## Verwysings
Julius Jeppe sr.

[regs|200px|duimnael|Die gedenkteken vir Julius Jeppe in [Jeppestown, Johannesburg.]]

**Julius Gottlieb Ernst Christian Jeppe** (Rostock, Duitsland, 24 Februarie 1821 – Johannesburg, Transvaal, 16 Junie 1893)  was ’n Randse pionier, finansier en eiendomsontwikkelaar.

Jeppe was in 1870 die laaste van die drie Jeppe-broer wat na Transvaal gekom het nadat Hermann en Friedrich hulle ’n hele tyd vantevore in die ZAR gevestig het. Die gesin, onder wie die seuns Carl en Julius, het 'n kort tydjie op die plaas Morgenzon, naby Rustenburg, gewoon. Onder die naaste bure was die kommandant-generaal, S.J.P. Kruger.

Nog in 1870 het Jeppe posmeester van Pretoria geword. Hy het deelgeneem aan die Sekhukhune-oorlog en was ’n ywerige jagter. Met die opening van die goudvelde in 1886  het al drie broers uit Pretoria daarheen verhuis. Jeppe en sy gesin het in die eerste baksteenhuis in Johannesburg gewoon. Saam met sy broers het hy ’n sindikaat gevorm wat die uitvalgrond Randjeslaagte afgesteek het vir eiendomsontwikkeling nadat die goudkleims minder belowend geblyk het as elders aan die Rand.

Saam met die regsgeleerde L.P. Ford en sy seuns Carl en (later sir) Julius Jeppe het hy die Jeppe & Ford Estate Company opgerig wat Johannesburg se oudste voorstede, Fordsburg (1888) en Jeppestown (1889), aangelê het. Die eiendomsmaatskappy het ontwikkel in die South African Townships, Mining & Finance Company, wat die beherende maatskappy van sir Abe Bailey se uitgebreide belange geword het. ’n Gedenkteken wat tot sy gedagtenis opgerig is, staan vandag nog in ’n park in die voorstad Jeppestown.

## Bronne 
*  De Kock, prof. W.J. (tot 1970) en Krüger, prof. D.W. (sedert 1971, hoofred.) . 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel II*. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers. 
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Feodosy Nikolayevich Chernyshov

**Feodosy Nikolayevich Chernyshov** (Russies: Феодосий Николаевич Чернышёв; 24 September 1856 - 15 Januarie 1914) was 'n Russiese geoloog en paleontoloog. Chernyshov was 'n erelid van Russiese en Buitelandse Geleerde Verenigings. Hy was 'n gegradueerde van die St Petersburg Mynbou Insituut (1880), en sy veldopnames hom tot die studie van die stratigrafie van paleozoïese afsettings in die Oeralgebergte gelei. In 1892 het hy die kartering van die Donbas-gebied en geologiese kaarte van die suidelike Urak en Timan gelei. Hy het later in 1900 die direkteur van die Geologiese Museum geword.

## Sien ook 
* Paleontologie
* Geologie

## Verwysings
Nasionale parke van die Verenigde State

duimnael|150px|Logo van die Verenigde State se Nasionale Parkdiens
Die dertig nasionae parke van die Verenigde State kom voor van Florida en Maine in die ooste tot Alaska in die noorde en Hawaii in die weste. Die oudste park, naamlik die Yellowstone Nasionale Park, is op 1 Maart 1872 gestig. Die gesamentlike oppervlakte van die parke is meer as 80 000 km² (teenoor die sowat 20 000 km² van die Krugerwildtuin, Suid-Afrika se grootste nasionale park) en dit bied ŉ groot verskeidenheid natuurskoon.

## Bronnelys 
* KENNIS, Volume 1, 1980, bl. 124-125,
Julius Otto Jeppe

**Julius Otto Jeppe** (Smithfield, Oranje-Vrystaat, 22 September 1855 – Kaapstad, 18 Augustus 1938) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman.

Jeppe, ’n seun van dr. Hermann Jeppe wat in armoede oorlede is in die distrik Prieska, het sy opvoeding ontvang aan die Suid-Afrikaanse Kollegeskool in die Moederstad, waar hy sy grootvader aan moederskant, die bekende snuifhandelaar Otto Landsberg, in sy sakebelange opgevolg het. 

Die Hoër Seunskool Jeppe in Johannesburg is na sy neef sir Julius Jeppe genoem en die voorstad Jeppestown na sy welgestelde familie aan die Rand, onder wie sy neef Carl en dié en sir Julius se vader, ook Julius. Nog ’n oom, Fred Jeppe, was in sy leeftyd die mees vooraanstaande kartograaf in Transvaal en posmeester-generaal. 

Sy vader was Transvaalse Volksraadslid en weesheer, maar in 1873 is beweer dat hy geld verduister het in sy hoedanigheid as lid van die kommissie van die weeskamer. Hoewel hy al sy eiendom, waaronder sy huis, aan die staat gegee het as vergoeding vir die geldelike verlies wat dit as gevolg van sy nalatige boekhouding moes lei, is hy nietemin begin 1874 uit sy amp as weesheer ontslaan en 'n strafgeding teen hom ingestel vir "landsdievery en bedrog". Hy het Transvaal as 'n verarmde man verlaat en in 1881, toe Julius reeds uit die huis was, in armoedige omstandighede met sy gesin geleef op 'n plaas naby Gong-Gong, die spoeldelwerye aan die Vaalrivier sowat 24 myl van Barkly-Wes af.   
Jeppe het as konsul-generaal vir Griekeland (1895–1937), Denemarke (1897–1936), Japan (1910–'18) en Roemenië (1921–'26) gedien en was ’n baanbreker in die wolhandel tussen Suid-Afrika en Japan. Hy het etlike buitelandse eerbewyse ontvang.

## Bronne 
*  Leverton, dr. B.J.T. in De Kock, prof. W.J. (tot 1970) en Krüger, prof. D.W. (sedert 1971, hoofred.) . 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel II*. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
*  Sy genealogiese besonderhede op die webtuiste geni.com. URL besoek op 3 November 2017.
John Ralston

[duimnael|270px|regs|Die [Hoër Seunskool Jeppe se hoofgebou, afgeneem omstreeks 1910. Dis opgerig in 1909 volgens Ralston se plan en sedert 1986 'n nasionale gedenkwaardigheid.]]

duimnael|regs|300px|Pretoria se stadsaal van 1905/'06, wat Ralston ontwerp het, maar in 1973 gesloop is.

**John Ralston** (1878–1955) was ’n Suid-Afrikaanse argitek van Skotse herkoms. 

Hy is in Dumbarton gebore as ’n seun van John Ralston en het sy opvoeding aan die Glasgow- tegniese kollege ontvang. Daarna was hy ’n leerlingargitek aan die argitek J.M. Crawford se firma in Dumbarton. Hy het in 1902 na Suid-Afrika gekom en moontlik eers in Kaapstad gewerk, want volgens ’n aantekening in die vaktydskrif *Architect, Builder & Engineer* van April 1935 was hy "voorheen van Kaapstad en Pretoria en nou van Johannesburg. Ralston was ook in ’n stadium in die kantoor van Baker, Masey & Sloper." Die datums toe hy in dié kantore sou gewerk het, is nie bekend nie. In *Men of the Times* (Transvaal) van 1905 vermeld Ralston 1902 as die jaar waarin hy in Pretoria aangekom het, maar in die ''South African Who's Who'' van 1908 word sy aankoms in Transvaal aangedui as 1903. 

Teen einde 1906 kon Ralston sy eie praktyk oprig danksy etlike kompetisies wat hy gewen het, waarvan minstens twee in die voorafgaande jaar. Die mees prestigeryke hiervan was die kompetisie vir die ontwerp van Pretoria se stadsaal (opgerig van 1905–'06; gesloop in 1973), moontlik een van die vroegste geboue in Pretoria wat Bakerismes aangeneem het wat gebruik is in die Goewermentshuis, byvoorbeeld sy gewels en pilaargang. Later is ’n paar soortgelyke geboue in Pretoria opgerig, onder meer die Sentrale Brandweerstasie in Bosmanstraat (1912). Nog kompetisies wat hy gewen het, was dié vir die Presbiteriaanse kerk Sint Andrew, Pretoria (1906), asook vir die Johannesburgse Hoërskool en die Jeppestownse Hoërskool (nou Hoër Seunskool Jeppe) in Johannesburg op grond wat sir Julius Jeppe geskenk het, en vir die departement van openbare werke. 

Volgens die ''South African Architect, Engineer and Surveyors' Journal'' van Oktober 1906 moes dit ’n Suid-Afrikaanse rekord wees dat een mens so baie kompetisies binne so ’n kort tydsbestek gewen het. Sy loopbaan was ná 1911 blykbaar hoofsaaklik in Johannesburg gebaseer, maar geen rekord het behoue gebly van die geboue wat hy tussen toe en 1925 ontwerp het nie. Hy het wel omstreeks 1917/'18 in samewerking met J.C. Cook van Boksburg en Benoni gewerk en saam met hom ’n kompetisie gewen vir die vergroting van die Ladysmithse stadsaal (1917) en sonder welslae ingeskryf vir die kompetisie om die nuwe Benoni-stadsaal te ontwerp (1918). Omstreeks 1931 het hy in samewerking met P.R. Cooke aan die Capitol-teater in Pretoria gewerk. Die Victoria-hotel in Pleinstraat, Johannesburg, is sover bekend sy laaste werk. Hy het omstreeks 1954/'55 uit die Transvaalse Provinsiale Instituut van Argitekte getree en waarskynlik terselfdertyd uit die argiteksprofessie. 

## Bronne 
*  Biografiese besonderhede op die webtuiste artefacts.co.za. URL besoek op 3 November 2017.
*  Die Hoër Seunskool Jeppe se geskiedenis op sy webtuiste. URL besoek op 3 November 2017.
Lieuwe Dirk Boonstra

**Lieuwe Dirk Boonstra** (1905 - 1975) was 'n Suid-Afrikaanse paleontoloog wie se werk gefokus het op die soogdieragtige reptiele van die Middel (Tapinocephalus  Zone) en Laat Permiese tydperk, waarvan die fossieloorblyfs algemeen in die Suid-Afrikaanse Karoo voorkom. Hy was die skrywer van 'n groot aantal artikels oor Therapsids en Pareiasourusse, en het 'n aantal spesies beskryf en hersien.

## Sien ook 
* Paleontologie
* Geologie

## Eksterne skakels 
* South African Museum - Dr. Boonstra's Publications
* Mention of the "late L.D. Boonstra"
* Brief biography of Lieuwe Dirk Boonstra
* 

## Verwysings
Stop, wag, bly nog 'n bietjie

'''''Stop, wag, bly nog 'n bietjie''''' is die debuutalbum van Afrikaanse popsanger Brendan Peyper. Dit bestaan uit vyftien snitte, waarvan tot datum drie as enkelspelers uitgereik is ("Stop, wag, bly nog 'n bietjie", "Tafelberg vir twee", en "Die perfekte een vir my"). "Hierdie skoen gaan pas" is saam met Ray Dylan opgeneem. Die album is deur die plaatetiket Sony Music Entertainment Africa uitgereik.

''Stop, wag, bly nog 'n bietjie* is vir drie toekennings genomineer: die Suid-Afrikaanse Musiekpryse vir *Beste Popalbum in die kategorie Afrikaans'', en twee keer vir 'n Ghoema-toekenning in die kategorieë *Manlike Kunstenaar van die Jaar* en *Nuweling van die Jaar*.

## Snitlys 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* ''Stop, wag, bly nog 'n bietjie'' op Apple Music.
Friedenheim, Belgravia

[duimnael|links|300px|'n Uitsig op [Belgravia, Johannesburg, na die ooste met sir Julius Jeppe se herehuis Friedenheim links op die agtergrond teen die heuwel.]]

[duimnael|regs|300px|Sir Julius Jeppe se woning Friedenheim in Robinsonstraat, [Jeppestown (Belgravia), wat vanaf 1916 'n skoolkoshuis gehuisves het, maar in die vroeë 1960's onveilig verklaar en gesloop is.]]

duimnael|regs|300px|Nog 'n aansig van die herehuis Friedenheim.

**Friedenheim** was ’n Victoriaanse herehuis in die eertydse spogbuurt Belgravia, Johannesburg.

Met die ontdekking van goud aan die Witwatersrand, het Julius Jeppe, sy oudste broer, Carl, en hul vader, Julius Jeppe sr. – wat almal tot in daardie stadium in Pretoria gewoon het – aandag aan prospektering en eiendomsontwikkeling in en om Johannesburg gewy. In 1886 het al die Jeppes van Pretoria na die Goudstad verhuis. 'n Stuk grond bekend as Randjeslaagte (tussen die huidige Commissionerstraat en Hospitaalheuwel) is afgepen deur 'n sindikaat, Jeppe & Ford, wat die Jeppes saam met L.P. Ford besit het. Maar toe mynbou daarop misluk, is dit omskep in dorpspersele teen £15 per standplaas. Die Jeppes en Ford het voorsien dat die stad wes en oos met die lyn van die goudrif sou ontwikkel; daarom het hulle Jeppestown (1889) oos en Fordsburg (1888) wes van die middedorp aangelê. Uit dié ontwikkeling het hulle ryk geword.

Jeppestown is aangelê vir mense van beperkte vermoëns, maar namate dit moeiliker geraak het om eiendom in die gesogte Doornfontein te bekom, is Belgravia omstreeks 1894 oos van Jeppestown aangelê as die wordende stad se tweede spogbuurt. Die eerste huis, in Parkstraat, is egter reeds in 1892 gebou. In dié eksklusiewe buurt, wat selfs tot 1903 beveilig is deur tolhekke op die hoek van Marshall- en Bergstraat om geld vir die paaie se instandhouding in te samel en snags "ongewenste elemente" uit te hou, het sir Julius Jeppe sy herehuis, Friedenheim, in 1895 in Robinstraat laat bou. 

Die herehuis is ontwerp deur die firma Carter & McIntosh en gebou deur John Moffat. Dit het ’n enorme veranda van hout gehad aangesien ingevoerde gegote yster nie indertyd beskikbaar was nie. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het die opperbevelvoerder van die Britse magte in Suid-Afrika, lord Kitchener, die huis beset en as sy hoofkwartier gebruik. Ná die oorlog het die mynmagnaat sir Abe Bailey Friedenheim by Jeppe gekoop. So ruim was dit, dat hy 300 gaste kon nooi na sy Nuwejaarspartytjie van 1912. 

Die Transvaalse onderwysdepartement het die huis in 1916 aangekoop, waarna dit die koshuis Tsessebe-huis van die Hoër Seunskool Jeppe geword het. Die huis is in die vroeë 1960's onveilig verklaar en gesloop. Al wat daarvan oorbly is die hekke in Robinsonstraat en blykbaar ook die stalle, wat die skool as kleedkamers ingerig het. 

## Bronne 
*  Die geskiedenis van die Hoër Seunskool Jeppe op hul webtuiste. URL besoek op 3 November 2017.
*  Johannesburg 1912: Jeppestown en Belgravia. URL besoek op 3 November 2017.
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1970. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 2. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Hoërskool Bellville

Die **Hoërskool Bellville** is geleë in Bellville, een van die Kaapstadmetropool se noordelike voorstede en is op 25 Januarie 1937 gestig. Die skool is tans onder die leiding van mnr. Deon du Plessis, en is veral bekend vir sy wêreldklas-orkes en gemengde koor. 

Dit is ook een van die vier MTBS-skole en ding mee teen onder meer die Hoërskool D.F. Malan, nog ‘n skool in die noordelike voorstede, waar die Hoërskool Bellville die dominante krag in rugby, landloop en netbal is, en die algehele voorloper in die jaarlikse interskolekompetisie.

## Kultuur 
Die skool se koerant is *Sapiens* en sy podsending is *Paratus*.

## Noemenswaardige alumni 
* Dawie de Villiers, Springbokskrumskakel en -kaptein, Minister van Handel en Nywerheid. († 2022)
* Gene Louw, politikus en kabinetsminister. († 2015)
* Francois van Coke, voorsanger in die orkesgroepe Fokofpolisiekar en die Van Coke Kartel, asook solokunstenaar.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   Amptelike webtuiste
Protonering

**Protonering** is die toevoeging van 'n proton, oftewel die kern van 'n waterstofatoom (H+) tot 'n atoom, molekuul, of ioon, wat daardeur die gekonjugeerde suur vorm. 'n Paar voorbeelde sluit in
* die protonering van water deur swaelsuur:
*: H2SO4 + H2O ⇌ H3O+ + HSO−4
* die protonering van isobuteen om 'n karbokatioon te vorm:
*: (CH3)2C=CH2 + HBF4 ⇌ (CH3)3C+ + BF−4
* die protonering van ammoniak om die ioniese verbinding ammoniumchloried uit ammoniak en waterstofchloried te vorm:
*: NH3(g) + HCl(g) → NH4Cl(s)
Protonering is 'n fundamentele chemiese reaksie en is 'n stap in baie stoigiometriese en katalitiese prosesse. Sommige ione en molekules kan meer as eenkeer geprotoneer word, en staan dus as "polibasies" bekend, soos die geval is by baie biologiese makromolekules. Protonering en deprotonering (verwydering van 'n proton) kom in die meeste suur-basis reaksies voor; dit is trouens die kern van meeste suur-basis-reaksie teorieë. 'n Brønsted–Lowry suur word gedefinieer as'n chemiese stof wat 'n ander stof protoneer. Wanneer 'n substraat geprotoneer word, verhoog sy massa en sy lading elk met een eenheid, wat dit 'n noodsaaklike stap maak in sekere analitiese prosedures soos byvoorbeeld elektrosproei massaspektrometrie. Protonering of deprotonering van 'n molekuul of ioon kan baie ander chemiese eienskappe verander, nie net die lading en massa nie, byvoorbeeld hydrofiele karakter, reduksiepotensiaal en optiese eienskappe kan almal verander.

## Snelheid van protonering en deprotonering 
Protoneringsreaksies is dikwels vinnige, gedeeltelik as gevolg van die hoë mobiliteit van protone in baie oplosmiddels. Die snelheid van protonering hou verband met die sterkte van die protonerende suur: protonering deur swak sure is stadiger as protonering van die dieselfde basis deur sterk sure. Die snelheid van protonering en deprotonering kan stadig wees wanneer protonering beduidende strukturele veranderinge veroorsaak.

## Omkeerbaarheid en katalise 
Normaalweg is protonering omkeerbaar, en die gekonjugeerde basis is onveranderd deur die protonering. In sommige gevalle veroorsaak protonering egter isomerisasie. *cis*-Alkene kan byvoorbeeld met behulp van 'n katalitiese hoeveelheid van 'n protoneringsreagent omgeskakel word na trans-alkene. Die meganismes van baie ensieme, byvoorbeeld die serien hydrolases, behels omkeerbare protonering van substrate.

## Verwysings
Hy loop oop

***Hy loop oop*** is die tweede ateljeealbum van Afrikaanse popsanger Brendan Peyper. *Hy loop oop* sit Peyper se countryklanke en akoestiese ondertoon voort, maar bied meer elektro-elemente. Sy kenmerkende klanke van kitaar, tromme, klawers, banjo, en bekfluitjie word ook op *Hy loop oop* verteenwoordig.

## Snitlys 
## Verwysings 
## Bronne 
* 

## Eksterne skakels 
* ''Hy loop oop op Apple Music
Tartare

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Tartaars.*

Die **Tartare** of **Tatare** (Russies: татары; Tartaars: татарлар) is 'n Turkiese etniese groep inheems aan die Europese deel van Rusland en die Wolga se middelloop. Hulle praat Tartaars, 'n Turkiese taal, as moedertaal en Russies as tweede taal. Die Tartare is hoofsaaklik aanhangers van die Soennitiese Islam, gevolg deur 'n klein minderheid Oosters-Ortodokse Christene.

duimnael|links|Verspreiding van die Tartare
duimnael|links|Verspreiding van die Tartare in Rusland volgens die 2010-sensus
Tartare vorm die tweede grootste etniese groep in Rusland na die Russe en maak sowat 3,9% van dié land se bevolking volgens die sensus van 2010 uit. Die meeste Tartare leef in die outonome republieke Tartarstan en Basjkortostan (Rusland), gevolg deur Oesbekistan, Oekraïne, Kasakstan en Turkye. In Oekraïne bly Tartare veral in die outonome republiek Krim (Krim-Tatare) en in Rusland naas die westelike deel (Wolga-Tartare) veral in Siberië (Siberiese Tartare).

Die eerste verwysing na Tartare verskyn op die Kul Tigin-monument in die Oud-Turkiese skrif as 𐱃𐱃𐰺. Histories verwys die term na 'n verskeidenheid van Turko-Mongoolse semi-nomadiese ryke, wat die Tartarye se uitgestrekte gebied oorheers het. Na die Mongoolse Ryk, wat in 1206 deur Djengis Khan gestig is, en die daaropvolgende Goue Horde is deur Europeërs as Tartare verwys. Die term Tartare is 'n vermenging van die Turkiese volk se eienaam en Tartaros uit die Griekse mitologie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fokkerplaag

Die **Fokkerplaag** (Fokkervrees en *Fokker scrourge* in Engels) was 'n tydperk gedurende die Eerste Wêreldoorlog van Augustus 1915 tot vroeg in 1916 toe die Duitse Lugmag die lugruim oor die wesfront beheer het. Die koms van die Fokker Eindecker met sy gesinchroniseerde masjiengeweer het aan die Duitse vlieëniers 'n voordeel oor die Geallieerde Magte gegee. Die gesinchroniseerde masjiengeweer het die Duitse vlieëniers toegelaat om in die lyn van vlug te vuur deur die skroef van die vliegtuig. Hierdie tydperk het tot 'n einde gekom toe die nuwe Franse *Nieuport 11* en die Britse *Airco DH.2* in diens gestel is.

Die term *Fokker Scourge* is deur die Britse pers geskep teen die middel van 1916.
Nieuport 11

Die **Nieuport 11** was 'n Franse vegvliegtuig wat gedurende 1915 in diens gestel was tydens die Eerste Wêreldoorlog. Dit het 'n einde gemaak aan die Duitse oorheersing van die lugruim, die sogenaamde Fokkerplaag. Die *Nieuport 11* was ontwikkel vanaf die 1914 *Bébé*, 'n vliegtuig wat ontwerp was vir wedrenne. Die militêre weergawe het die bynaam behou. Die *Nieuport 11* het die wesfront bereik in die somer van 1915 waar dit deur die Franse gebruik is asook in die Dardanelle waar dit dit deur die Britse Magte gebruik is. In die hande van 'n vaardige vlieënier het die vliegtuig die Fokker Eindecker oortref; dit was viniger en kon beter klim as die *Eindecker*. Die vliegtuig was aangedryf deur 'n *Gnome* of *Le Rhône* enjin van 80 perdekrag. Die *Nieuport 11* se enigste swakpunt was dat die vlerke kon afskeur in vlug tydens duikvlugte.

Dit was toegerus met een *Hotchkiss* of *Lewis*masjiengeweer. Dit kon ook toegerus word met agt vuurpyle om lugballone af te skiet. Die vliegtuig was vervaardig in Rusland, Spanje en Nederland.

## Tegniese besonderhede 
## Sien ook 
* Lys van vegvliegtuie

## Bron 
* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015.
Tropiese en subtropiese vrugte

In Suid-Afrika is ons baie gelukkig wat vrugte betref. Vanweë ons land se topografie, die seestrome aan ons kunste en die heersende winde is ons klimaat sodanig dat feitlik alle vrugtesoorte hier gekweek  kan word. Vrugte word in drie hoofklasse ingedeel, naamlik *tropiese vrugte*, *subtropiese vrugte*; en *gematigde klimaat­-vrugte.*

## Ligging van trope en subtrope 
Die tropiese kli­maatstreke lê binne 23½° noord en suid van  die ewenaar (tussen die Kreefskeerkring en die Steenbokskeerkring) en die sub­tropiese  klimaatstreke  ongeveer   tussen  23½° en 35° noord en suid van die ewenaar. Net 'n klein deeltjie van Suid-Afrika lê binne die trope (Limpopoprovinsie noord van Bandolierskop); die oorgrote deel lê in die subtrope. In ons land word tropiese en subtropiese vrugte verbou in die ooskusstreek van Bathurst in die suide tot KwaZulu-Natal in die noorde, en in die Laeveld van Mpumalanga, veral in die  omgewing  van Tzaneen,  Witrivier en Nelspruit.

Streke waar tropiese  vrugte goed aard, word  gekenmerk deur 'n warm, vogtige klimaat en die totale afwesigheid van ryp, terwyl streke waar subtropiese vrugte goed aard, gekenmerk word deur 'n taamlike warm klimaat, 'n taamlike hoë reënval of baie besproeiingswater, en die afwesigheid van strawwe ryp. Daarbenewens moet die grond geskik wees vir die verbouing van hierdie vrugtesoorte en moet genoegsame  arbeid beskikbaar wees.

## Tropiese vrugte 
Piesangs, papajas, lietjies, mango's, kasjoeneute, vla-appels en kokos­neute

## Subtropiese vrugte 
Avokado's, sitrusvrugte, koejawels, pynappels, olywe, dadels, grenadellas, persimmons, vye, maka­damianeute, lukwarte en turksvye

## Bronnelys 
* Kennis, Volume 1, 1980, bl.114-145,
Krim-Tatare

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Krim-Tataars.*

Die **Krim-Tatare** of **Krim-Turke** (Krim-Tataars: *Qırımtatarlar* of *Qırımlar*, Turks: *Kırım Tatarları* of *Kırımlılar*, Russies: Крымские Татары of Крымцы, Oekraïens: Кримські Татари of Кримці) is 'n Turkiese etniese groep inheems aan die Krim-skiereiland. Hulle praat Krim-Tataars, 'n Turkiese taal, as moedertaal en Turks, Oesbekies, Russies of Oekraïens as tweede taal. Die Krim-Tatare is hoofsaaklik aanhangers van die Soennitiese Islam.

duimnael|links|Vlag van die Krim-Tatare
duimnael|links|Aandeel van die Krim-Tatare op die Krim-skiereiland volgens die Oekraïense sensus van 2001
Krim-Tatare vorm die derde grootste etniese groep in die Krim na die Russe en die Oekraïners, sowat 12,1% van dié skiereiland se bevolking volgens die sensus van 2001. Naas die Krim leef die meeste Krim-Tatare in Turkye, tussen 150&nbsp;000 en ses miljoen mense. Krim-Tatare verskil aansienlik van ander Tartare en hulle word dus – veral van die Turke in Turkye (*Turkye-Turke*) – *Krim-Turke* genoem. Krim-Tataars is ook nader verwant aan Turks as aan Tartaars, omdat dit uit 'n plaaslike variant van Ottomaanse Turks ontwikkel het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Pêrelduik

**Pêrelduik** is die verkryging van pêrels uit oesters in die see. Pêrelduikers het destyds veral in die Persiese Golf en Japan gewerk.

## Vryduikers 
duimnael|'n Span pêrelduikers aan die werk
Voor die begin van die twintigste eeu is is daar van vryduikers gebuik gemaak om pêreloesters op die seebodem te gaan haal. Ses of sewe duikers sou op 'n boot uitgaan en elkeen sou ongeveer dertig keer per duik. Hulle het gemiddeld tussen 50 en 80 sekondes onder die water gebly en dieptes van tussen 15 en 30 meter bereik. Op sekere plekke word pêrels vandag nog op hierdie manier uitgehaal.

Voor hy duik, plaas die duiker 'n been­klamp op sy neus om die neusgate toe te hou en hy duik met 'n groot klip wat aan 'n tou vas is. Die tou dien ook as kommunikasiemiddel met die boot se bemanning: 'n Stukkie lap is 'n entjie bokant die klip vasgemaak en die  duiker hou dit dop vir seine, wat gegee word deur die tou op en af te laat beweeg. Hy kan ook seine aan die bemanning gee deur aan  sy end van die tou te pluk. Hy dra 'n kort­broek, 'n duikbril om  onder  die water  te sien en dik Ieerhandskoene. 'n Mandjie van palmvesel is aan sy lyf vasgemaak en daarin sit hy die oesters, wat op die koraal­riwwe en rotse op die seebodem groei.

Aan die Indiese kus bewapen die duiker  homself teen haaie met 'n spies van harde hout en die meeste van die bote het 'n "haai-bekoorder", 'n sanger wat volgens die duikers die haaie betower en bekoor en hulle op 'n  afstand hou.

## Gekweekte pêrels 
Eeue gelede het die Chinese van lood of tin klein afbeeldings van Boeddha gemaak en hulle in die skulpe van lewende varswatermossels geplaas. Na 'n tyd is die afbeeldings  met perlemoen bedek. Dit het die gedagte laat ontstaan om oesters op kunsmatige wyse te laat pêrels maak, maar dit was nie voor omstreeks 1913 dat bolvormige pêrels op dié wyse gemaak is nie.

Die kuns om sulke pêrels te maak, is in Japan ontwikkel en deur ene Mikimoto vervolmaak. Pêrels word in die vlesige mantel van die weekdier gevorm. Mikimoto se metode was om 'n klein balletjie van skulp te maak, versigtig 'n diep opening in die mantel aan 'n le­wende oester te maak en die balle­tjie dan daarin te "plant", saam met die Iewende selle van die buitenste, skulpvormende lae van die mantel van 'n ander oester. Hierdie inenting met lewende selle spoor die mantel aan om perlemoen af te skei en dit slaan in lae om die balletjie neer. So word 'n pêrel gevorm wat net met in­gewikkelde middels·, soos bv. X-strale, van die natuurlike pêrel onderskei kan word. Dit duur sowat sewe jaar voordat 'n goeie pêrel in 'n oester gevorm word.

## Bronnelys 
* KENNIS, Volume 1, 1980, bl. 140-141,
Cleveland, Johannesburg

**Cleveland** is 'n voorstad van Johannesburg, 8&nbsp;km oos van die stadsaal.

Dis geleë aan die spoorlyn na Germiston, oos van Denver, suid van Malvern en wes van Malvern-Oos, 'n voorstad van Germiston. Die noordwestelike deel van die voorstad bestaan uit nederige woonhuise, meestal in 'n vervalle toestand, en die ooste en suide uit nywerheidspersele. Die spoorlyn en Hoofrifweg sny Cleveland in twee.

Amerikaanse mynboumasjieneriefirmas het hul bergpersele en bouterreine reeds sedert 1903 in Cleveland en Denver gehad; daarom is albei voorstede na Amerikaanse stede, Cleveland in Ohio en Denver in Colorado, genoem. Soos talle voorstede wes en noordwes van Cleveland is dit op die oorspronklike plaas Doornfontein geleë.

Volgens die sensus van 2011 het Cleveland destyds 2&nbsp;280 swart inwoners uit 'n totaal van 2&nbsp;341 gehad. Net 37 was bruin, 20 wit en 2 Asies of Indiërs, terwyl een hom of haar as "ander" geklassifiseer het. In die sensus van 2001, toe die voorstad se grense ietwat anders was, was van die totale bevolking van 1&nbsp;123 1&nbsp;003 swart, 48 wit, 42 Asies of Indiërs en 30 bruin.

## Verwysings 
## Bronne 
*  Potgieter, D.J. (ed.) 1971. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 3. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Tsjetsjniërs

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Tsjetsjnies.*

[duimnael|links|Verspreiding van Tsjetsjniërs in die [Kaukasus-streek in rooi]]
Die **Tsjetsjniërs** (Tsjetsjnies: Нохчий Noxçiy; Oud-Tsjetsjnies: Нахчой Naxçoy) is 'n etniese groep van die Nach-volke inheems aan die noordelike Kaukasus-streek in die Europese deel van Rusland. Hulle praat Tsjetsjnies, 'n Noordoos-Kaukasiese taal, as moedertaal en Russies as tweede taal. Die Tsjetsjniërs is hoofsaaklik aanhangers van die Soennitiese Islam, gevolg deur klein minderhede van Oosters-Ortodokse Christene en Ateïste.

Tsjetsjniërs vorm die sesde grootste etniese groep in Rusland en maak sowat 1% van dié land se bevolking volgens die sensus van 2010 uit. Die meeste Tsjetsjniërs leef in die outonome republiek Tsjetsjnië (Rusland), gevolg deur Turkye.

Tsjetsjniërs is nou verwant aan die Ingoesjetiërs in die aangrensende Ingoesjetië en albei behoort tot die Nach-volke.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Basjkiriërs

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Basjkiers.*

Die **Basjkiriërs** (Basjkiers: Башҡорттар, *Başqorttar*, [bɑʂqʊrtˈtɑr]; Russies: Башкиры, *Baškiry*, [bɐʂˈkʲirɨ]) is 'n Turkiese etniese groep inheems aan die outonome republiek Basjkortostan in Rusland, weerskante van die Oeralgebergte. Hulle praat Basjkiers, 'n Turkiese taal, as moedertaal en Russies as tweede taal. Die Basjkiriërs is hoofsaaklik aanhangers van die Soennitiese Islam, gevolg deur 'n klein minderheid Oosters-Ortodokse Christene.

duimnael|links|Basjkiriërs in tradisionele klere, 1872
Basjkiriërs vorm die vierde grootste etniese groep in Rusland en maak sowat 1,2% van dié land se bevolking volgens die sensus van 2010 uit. Die meeste Basjkiriërs leef in die outonome republiek Basjkortostan (Rusland), gevolg deur Kasakstan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Tsjoewasjiërs

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Tsjoewasjies.*

Die **Tsjoewasjiërs** (Tsjoewasjies: чӑваш, [t͡ɕəˈʋaʂ]; Russies: чуваши, [t͡ɕʊˈvaʂɨ]) is 'n Turkiese etniese groep inheems aan die outonome republiek Tsjoewasjië in Rusland. Hulle praat Tsjoewasjies, 'n Turkiese taal, as moedertaal en Russies as tweede taal. In teenstelling met die ander Turkiese volke in Rusland wat hoofsaaklik Islamities is, is die meeste Tsjoewasjiërs aanhangers van die Oosters-Ortodokse Kerk.

duimnael|links|Verspreiding van die Tsjoewasjiërs in Rusland volgens die 2010-sensus
Tsjoewasjiërs vorm die vyfde grootste etniese groep in Rusland en maak sowat 1,1% van dié land se bevolking volgens die sensus van 2010 uit. Die meeste Tsjoewasjiërs leef in die outonome republiek Tsjoewasjië (Rusland), gevolg deur ander voormalige lande van die Sowjetunie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Belgravia

**Belgravia** [bɛlˈɡreɪviə] is 'n Londense stadsbuurt in die *City of Westminster* en die *Royal Borough of Kensington and Chelsea*. Die buurt, wat deur klassisistiese boukuns en duur residensiële eiendomme gekenmerk word, word onder die welvarendste woonkwartiere ter wêreld gereken. Groot dele daarvan, wat as *Grosvenor Estate* bekend staan, is steeds in adellike familiebesit en word deur die Hertog van Westminster se *Grosvenor Group* bestuur. Volgens die *Leasehold Reform Act* van 1967 was die Grosvenor Estate genoodsaak om baie van sy erwe in vrye erfpag aan vroeëre huurders te verkoop.

Die Grosvenors se familiegeskiedenis strek byna 1000 jaar terug tot in die tydperk van Willem die Veroweraar. Die familie se eiendomsbelange dateer uit die laat 17de eeu toe Sir Thomas Grosvenor in 1677 met Mary Davies in die huwelik getree het. Die Grosvenors het hierdeur grond wes van die *City of London* verwerf, bestaande uit moerasse, weiland en vrugteboorde, waarop later die nuwe stadsbuurte Mayfair en Belgravia ontstaan het. Die Grosvenors het steeds belange in albei kwartiere. Die naam Belgravia is ontleen aan een van die Hertog se sekondêre adellike titels, *Viscount Belgrave* (Burggraaf Belgrave).

Die huidige buurt is suidwes van Buckingham-paleis geleë en word rofweg begrens deur Knightsbridge in die noorde, Grosvenor Place en Buckingham Palace Road in die ooste, Pimlico Road in die suide en Sloane Street in die weste.

## Verwysings