open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visumvereistes vir Suid-Afrikaanse burgers

duimnael|'n Suid-Afrikaanse Paspoort

**Visumvereistes vir Suid-Afrikaanse burgers** is 'n administratiewe reisbeperking wat deur die owerhede van ander lande op die burgers van Suid-Afrika geplaas word. Vanaf 2024 het Suid-Afrikaanse burgers visumvrye of visum-by-aankoms toegang tot 106 lande en gebiede gehad, wat die Suid-Afrikaanse paspoort 47ste in die wêreld rangskik volgens die Henley Paspoort-indeks.

Waar visumvrye toegang wel beskikbaar is, is dit nie noodwendig 'n reg waarop iemand kan aandring nie, maar word op die diskresie van die doeanebeamptes toegeken. Indien besoekers in nie-toerisme aktiwiteite, soos onbetaalde werk betrokke raak, kan 'n visum of werkpermit vereis word.

## Wêreldkaart 
900px|center|duimnael|

## Visumvereistes 
## Inenting 
Baie Afrika-lande vereis dat alle inkomende passasiers 'n onlangse Internasionale Sertifikaat van Inenting het, insluitend Angola, Benin, Burkina Faso, Kameroen, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Tsjad, die Demokratiese Republiek van die Kongo, die Republiek van die Kongo, Ivoorkus, Ekwatoriaal-Guinee, Gaboen, Ghana, Guinee, Liberië, Mali, Mauritanië, Niger, Rwanda, São Tomé en Principe, Senegal, Sierra Leone, Uganda, Zambië. Sommige ander lande vereis inenting slegs indien die passasier afkomstig is van 'n besmette gebied.

## Verwysings
Botafogo-sokkerklub

**Botafogo Futebol Clube** is 'n Brasiliaanse sokkerklub in die stad João Pessoa. Botafogo is in 1931 gestig.

## Eksterne skakels 
* Botafogo se webtuiste
Suid-Afrikaanse Klas 18E, Reeks 1

Die **Suid-Afrikaanse Klas 18E, Reeks 1** van 2000 is 'n elektriese lokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë en later Spoornet en Transnet Freight Rail gebruik is. Die lokomotief benodig 3 kV gelykstroom toevoer.

Die oorspronklike lokomotiewe is van 1976 tot 1985 deur Union Carriage & Wagon in Nigel, Transvaal, gebou met die elektriese toerusting verskaf deur General Electric Company (GEC). UCW het nie bounommers aan die lokomotiewe toegeken nie, maar die SAR-eenheidnommers vir hulle rekordhouding gebruik.

## Verwysings
Klas 2-stoomlokomotief

Die **Klas 2** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in die vorige eeu gebruik is. Voordat dit deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in 1912 herklassifiseer is, was dit deur die Natalse Regeringspoorweë as 'n "Klas A" lokomotief bekend.

## Klas 2 
Die klas is ontwerp deur D.A. Hendrie vir die Natalse Regeringspoorweë om op passasiersroetes tussen Ladysmith en Charlestown diens te doen. Twee lokomotiewe is in 1905 deur die *North British Locomotive Company* afgelewer. Die lokomotiewe is toegerus met Stephenson-klepratwerk. Hulle was aanvanklik bekend as tipe *Hendrie A* in die *NGR*, maar is later as **Klas 2** deur die SAS&H geklassifiseer.

## Klas 2C 
Nog lokomotiewe is benodig om op hierdie gedeelte van die trajek te werk en twee is deur die Natalse Regeringspoorweë in hulle Durbanse werkswinkels gebou. Hulle was soortgelyk aan die tipe *Hendrie A*, maar was toegerus met Walschaerts-klepratwerk en die kajuit was meer toegebou. Die lokomotief was bekend as *Hendrie C* by die NGR en is deur die SAS&H as **Klas 2C** geklassifiseer. Die lokomotiewe het later diens gedoen op die Witwatersrand en het uiteindelik op die Waterval-Boven – Komatipoorttrajek beland waar hulle in 1936 uit diens gestel is.

Daar was nooit Klasse 2A en 2B nie.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Suid-Afrikaanse Klas 18E, Reeks 2

Die **Suid-Afrikaanse Klas 18E, Reeks 2** van 2009 is 'n Suid-Afrikaanse elektriese lokomotief van die Transnet Freight Rail-era. In 2000 het Spoornet begin met 'n program om Klas 6E1, Reeks 6 tot 11 lokomotiewe te herbou na Klas 18E, Reeks 1-lokomotiewe. Die meeste van die Klas 6E1s wat voorheen geherklassifiseer of verander is na Klas 16E of Klas 17E is ook herbou na Reeks 1. Die herbou na Reeks 1-lokomotiewe is gestaak in 2009, met 446 eenhede voltooi.

Sedert laat 2009 is alle Klas 6E1-lokomotiewe wat vir Transnet Freight Rail en die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (PRASA) herbou is, as **Klas 18E, Reeks 2** geklassifiseer. Hulle is herbou vanuit Klas 6E1, Reeks 2 tot 8 lokomotiewe.

## Modelle en kleurskemas 
Die Klas 6E1 herboue word in die volgende foto's geillustreer.

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks 3

File:18E No. 18-425.jpg|No. 18-425 (E1460) in PRASA blou kleure by Nuwe Durbanwerf, 2 Desember 2012
File:Class 18E Series 2 18-680.JPG|No. 18-680 (E1371) by Worcester, Wes-Kaap, 26 Maart 2013
File:Class 18E 18-689.JPG|No. 18-689 (E1390) by die Bellvilledepot, Kaapstad, 31 Januarie 2013

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks 4

File:18E No. 18-421.jpg| No. 18-421 (E1452) in PRASA blou kleure by Nuwe Durbanwerf, 2 Desember 2012
File:Class 18E 18-657.JPG|No. 18-657 (E1458) by Beaconsfield, Kimberley, 24 Mei 2013
File:Class 18E 18-714.JPG|No. 18-714 (E1516) by Capital Park, Pretoria, 6 Mei 2013

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks 5

File:Class 18E 18-668.JPG|No. 18-668 (E1561) by Pyramid-Suid, Gauteng, 7 Mei 2013
File:Class 18E 18-711.JPG|No. 18-711 (E1610) by Worcester, Wes-Kaap, 26 Maart 2013

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks 6

File:SAR Class 18E Series 2 18-617.JPG|No. 18-617 (E1739) by Koedoespoort, Pretoria, 9 Oktober 2009
File:18E 18-634.jpg|No. 18-634 (E1728) by Danskraal, KwaZulu-Natal, 5 Desember 2010
File:Class 18E 18-611.JPG|No. 18-611 (E1677) by Warrenton, Noord-Kaap, 21 Mei 2013

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks 7

File:SAR Class 18E Series 2 18-613.JPG|No. 18-613 (E1820) by Koedoespoort, Pretoria, 2 Oktober 2009
File:18E 18-601.jpg|No. 18-601 (E1791) by Boughton, KwaZulu-Natal, 23 Junie 2011
File:18E 18-615.jpg|No. 18-615 (E1824) by Danskraal, KwaZulu-Natal, 6 Februarie 2011

;Herbou uit Klas 6E1, Reeks  8

File:Class 18E 18-608.JPG|No. 18-608 (E1896) by Pyramid-Suid, Gauteng, 14 Mei 2013

## Verwysings
Pilanesberg

Die **Pilanesberg** (voorheen Pilandsberg) is 'n berg in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika. Die berg is 'n antieke vulkaniese struktuur, rond in vorm, wat oprys bokant plat omliggende vlaktes. Dit word gevorm deur drie konsentriese ringe of rantheuwels, waarvan die buitenste 'n deursnee van ongeveer 24&nbsp;km het.

Die Pilanesberg is 100&nbsp;km noordwes van Pretoria geleë en sy grootste deel is ingesluit in 'n beskermde gebied bekend as die Pilanesbergwildreservaat. Die Elandsrivier vloei suid verby die Pilanesberg in 'n oostelike rigting. Daar is 'n aantal platinummyne reg op die rand van die kraterformasie geleë. Die naam "Pilanes" kom van 'n historiese Tswana-kaptein, genaamd Pilane.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Klas 9-stoomlokomotief

Die **Klas 9** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in die vorige eeu gebruik is. Daar was vyf lokomotiewe bestel in 1904 by *Vulcan Foundry* volgens die ontwerp van P.A. Hyde van die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë. Die lokomotief was nie toegerus met 'n superverhitter nie, maar wel met Stephenson-klepratwerk.

## Gebruik 
Die Klas 9 was nuttig vir passasierswerk met 'n matige vrag, en het vir baie jare die pos/pakkettreine getrek vanaf Johannesburg oppad na Durban sover as Charlestown op die Transvaal-Natalgrens. Later het hulle hoofsaaklik passasierswerk op die hooflyne van Transvaal gedoen, met hul laaste werkslopies uit Pretoria op die Pietersburglyn in die 1920's. Hul is aan diens onttrek in 1926.

## Verwysings
Union Carriage & Wagon

[duimnael|300px|Suid-Afrikaanse [Klas 5E-lokomotief by Paardeneiland depot.]]
***Union Carriage & Wagon*** (UCW) is 'n treinvervaardiger geleë in Nigel, Suid-Afrika. In 1964 het UCW hul eerste elektriese lokomotiewe aan die Suid-Afrikaanse Spoorweë gelewer, die Suid-Afrikaanse Klas 5E1, Series 2. Die Klas 5E1 was ook die eerste elektriese lokomotief wat in groot hoeveelhede in Suid-Afrika vervaardig is.

In 1974 het UCW die internasionale mark betree met bestellings wat uit Angola en Zambië ontvang is. 

Spoorwaens vir die Gautrein is by UCW se aanleg in Nigel gemonteer, onder 'n vennootskapsooreenkoms met Bombardier Transportation.

In 1987 het Commonwealth Engineering se moedermaatskappy, Australian National Industries, sy aandeelhouding aan Malbak Limited verkoop.  In Oktober 1996 is die onderneming aan Murray & Roberts verkoop. In Februarie 2013 is UCW deur Commuter Transport Engineering gekoop.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
Suid-Afrikaanse Klas 10E

Die **Suid-Afrikaanse Klas 10E** van 1985 is 'n Suid-Afrikaanse elektriese lokomotief van die Suid-Afrikaanse Spoorweëera. In 1985 en 1986 het die Suid-Afrikaanse Spoorweë vyftig Klas 10E-elektriese lokomotiewe met 'n *Co-Co*-wieluitleg in hooflyndiens geplaas. 

Vyftig lokomotiewe is deur UCW afgelewer in 1985 en 1986, genommer in die reeks 10-001 tot 10-050. UCW het nie bounommers toegeken aan die lokomotiewe wat hulle vir die SAR gebou het nie, maar het die SAR-loopnommers gebruik vir hul rekordhouding. 

## Verwysings
Vasco Núñez de Balboa

**Vasco Núñez de Balboa** (Jerez de los Caballeros (Spanje), 1475 – Acla (Panama), 21 Januarie 1519) was 'n Spaanse conquistador, stigter van die kolonie te Darién in die huidige Panama en die stigter van die eerste Spaanse stad op die Amerikaanse kontinent. Hy was ook die leier van die eerste ekspedisie wat die Stille Oseaan vanuit die weste bereik het.

Balboa vaar in 1500 met Rodrigo de Bastidas na die Nuwe Wêreld. Op hierdie ekspedisie is die kus van Colombia en Panama verken. Daarna vestig hy hom as 'n planter op Hispaniola. Hy raak egter diep in die skuld, en vlug in 1510 as verstekeling aan boord van 'n skip van Martín Fernández de Enciso, wat gestuur is om die jong kolonie San Sebastián by die Golf van Urabá (in Colombia) te ondersteun. Die kolonie was egter al opgegee, en bowendien raak die voorraad in 'n skipbreuk verlore. Balboa lei 'n opstand teen Enciso, neem die leiding oor, en stig 'n nuwe kolonie, genaamd Darién, aan die westelike oewer van die golf.

Balboa word die *de facto* leier van die kolonie, nadat die gesag van sowel Enciso as Diego de Nicuesa, wat later as goewerneur na Darién gestuur is, verwerp word. Die kolonie sluit vrede met die Indiane wat daartoe bereid was, en onderwerp die res, waartydens groot hoeveelhede oorlogsbuit geneem is.

duimnael|links|upright|Balbao eis die Suidsee vir die Spaanse koning op
[duimnael|links|upright|Standbeeld van Balboa in [Madrid, Spanje]]

Balboa hoor van 'n groot see wat aan die oorkant van die berge sou lê, asook 'n ryk land verder suid (die Inkaryk in Peru). In September 1513 vaar hy na San Blas en steek Panama oor. Hy bereik die Stille Oseaan en neem dit summier (saam met elke kus wat daaraan grens) vir Spanje in besit. Hy noem dit *Mar del Sur* (Suidsee), omdat hy die oseaan vanaf die punt slegs na die suide kon sien. In Januarie 1514 keer hy na Darién terug.

Daar kry hy te make met Pedrarias de Ávila, wat as goewerneur na Darién gestuur is. Hoewel Balboa nie openlik teen Ávila gekant was nie, was daar 'n duidelike spanning tussen die twee manne.

Balboa steek weer Panama oor, en bou skepe aan die Pasifiese kus. Ávila was egter jaloers op Balboa se gewildheid, en was bang dat hy 'n onafhanklike regering aan die suidkus wil vorm. Hy laat Balboa arresteer op verdenking van verraad, en op 21 Januarie 1519 word Balboa onthoof.

Die kolonie in Darién sou spoedig weer verval. Die meeste inwoners trek na 'n nuwe kolonie wat Ávila aan die Pasifiese kus gestig het, en in 1524 word die kolonie deur Indiane verwoes en vervolgens verlate agtergelaat.

Panama het die veroweraar vereer deur 'n ridderorde, die *Orde van Vasco Núñez de Balboa* na hom te vernoem.

## Bronne 
* Raymond Howgego: *Encyclopedia of Exploration to 1800*
* Andre Engels: Vasco Nuñez de Balboa
* Richard E. Bohlander (ed.): *World Explorers and Discoverers*
Klas 11-stoomlokomotief

Die **Klas 11** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in die vorige eeu gebruik is. Die lokomotiewe is ontwerp deur P.A. Hyde om diens te verrig op die goederelyne van die Witwatersrand. Hyde het op daardie stadium vir die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë gewerk. Ses-en-dertig lokomotiewe is afgelewer deur die *North British Locomotive Company* in 1904. Hulle was toegerus met Walschaerts-klepratwerk en superverhitters. Ongelukkig was die lokomotiewe baie swaar en moes vir 'n jaar lank wag vir brûe en spoorlyne om versterk te word alvorens hulle in diens gestel is. Hulle het aanvanklik op die Germiston - Witbanktrajek gewerk, maar hulle is in die 1940's oorgeplaas na Kimberley en Port Elizabeth totdat hulle uit diens onttrek is in 1975.

SAR Class 11 942 (2-8-2).jpg|SAR no. 942, voormalige CSAR no. 730, buite Witbank-stasie, April 1993
SAR Class 11 918 (2-8-2) Freegold 8.JPG|SAR no. 918, voorheen CSAR no. 706, Freegold no. 8, Beaconsfield, 25 Augustus 2007
SAR Class 11 944 (2-8-2) Freegold 6.JPG|SAR no. 944, voorheen CSAR no. 732, Freegold no. 6, Odendaalsrus, 29 Mei 2005
SAR Class 11 933 (2-8-2) Freegold 7.JPG|SAR no. 933, voorheen CSAR no. 721, Freegold no. 7, Bloemfontein, 14 Oktober 2009

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Robert Browning

**Robert Browning** (7 Mei 1812 – 12 Desember 1889) was 'n Engelse digter en toneelskrywer wie se meesterskap van versdrama, veral dramatiese monoloë, hom een van die voorste Victoriaanse digters gemaak het. Werke soos *The Ring and the Book* en *Home Thoughts from Abroad* het uit sy pen verskyn. Hy was met die digter Elizabeth Barrett Browning getroud.

## Vername werke 
duimnael|links|250px|1882 spotprent uit *Punch Magazine* wat lees: "*The Ring and Bookmaker from Red Cotton Nightcap country" *
Waarskynlik vroeg in 1853, in Florence, het Browning begin werk aan die gedigte wat in 1855 die twee bundels van *Men and Women* sou uitmaak, waarvoor hy goed bekend sou word, maar wat tydens publikasie betreklik min impak gehad het.

Toe sy vrou Elizabeth in 1861 te sterwe kom, het Robert die volgende jaar na Londen teruggekeer met sy seun Pen, wat toe reeds 12 jaar oud was, en ingetrek by 17 Warwick Crescent, Maida Vale. Dit was eers toe hy na Engeland teruggekeer het, en deel van die Londense literêre gemeenskap geword het — en ten spyte van gereelde besoeke aan Italië (maar nooit weer aan Florence nie) — dat sy reputasie begin opbloei het. Die Robert Browning Society is in 1881 gestig en sy werk is erken as na regte behorend tot die Britse literêre kanon. Die werk was 'n topverkoper op sy dag, maar 'n latere kritikus, Anthony Burgess, het geskerts, "Ons wil almal graag van Browning hou, maar vind dit baie moeilik."

## Werke 
Poësie:
* *Pauline: A Fragment of a Confession*, 1833
* *Paracelsus*, 1835
* *Sordello*, 1840
* *Bells and Pomegranates, No. I: Pippa Passes,* 1841
* *Bells and Pomegranates, No. III: Dramatic Lyrics*, 1842
* *Bells and Pomegranates, No. VII: Dramatic Romances and Lyrics*, 1845
* *Christmas-Eve and Easter-Day*, 1850
* *Men and Women*, 1855
* *Dramatis Personae*, 1864
* *The Ring and the Book*, 1868-1869
* ''Balaustion's Adventure, including a transcript from Euripides*, 1871
* *Prince Hohenstiel-Schwangau, Saviour Of Society*, 1871
* *Fifine At The Fair*, 1872 
* *Red Cotton Night-Cap Country, or Turf And Towers*, 1873
* *Aristophanes' Apology, including a transcript from Euripides, being the Last Adventure Of Balaustion*,1875
* *The Inn Album*, 1875
* *Pachiarotto and How He Worked in a Distemper*, 1876
* *La Saisiaz* and *The Two Poets Of Croisic*, 1878
* *Dramatic Idyls*, 1879
* *Dramatic Idyls, Second Series*, 1880
* *Jocoseria*, 1883
* *Ferishtah's Fancies*, 1884
* *Parleyings With Certain People Of Importance In Their Day*, 1887
* *Asolando*, 1889

Toneel:
* *Strafford*, 1837
* *Bells and Pomegranates, No. II: King Victor And King Charles*, 1842 
* *Bells and Pomegranates, No. IV: The Return Of The Druses*, 1843
* *Bells and Pomegranates, No. V: A Blot In The Scutcheon*, 1843
* *Bells and Pomegranates, No. VI: Colombe's Birthday*, 1844 
* *Bells and Pomegranates, No. VIII: Luria* and *A Soul's Tragedy*, 1846 

Vertaling:
* *The Agamemnon of Aeschylus'', 1877

## Verwysings
Treeplank

duimnael|360px|Trompoppies op die treeplank van 'n ou Ford Model A.

'n **Treeplank** is 'n smal trap onder die deure aan die sykante van 'n voertuig. Treeplanke help mense om in en uit groter voertuie te klim. Dit is tipies van ouer karre, wat 'n groter grondvryhoogte as moderne karre het. Dit word ook algemeen met hoër voertuie, soos bakkies en sportnutsvoertuie gebruik. Soms word dit as 'n mode-item aan motors wat dit die regtig nodig het nie gemonteer. Die eerste treeplanke is so vroeg as die 17de eeu aan waens en koetse geheg.

duimnael|links|Die akteur, Arthur Fields staan op die treeplank van 'n motor.

Daar kan ook op treeplanke gestaan word terwyl die voertuig beweeg, hoewel dit nie daarvoor bedoel is nie. Treeplanke is nie-opvoubaar en word van 'n sterk stewige materiaal wat 'n relatief groot gewig kan dra vervaardig. Dit verhoog egter die gewig en windweerstand van die motor, wat tot hoër brandstofverbruik lei.

## Stoomlokomotiewe 
By stoomlokomotiewe is daar gewoonlik 'n treeplank voor die kajuit, aan weerskante van die lokomotief wat bo-oor die wiele strek. Daar word ook 'n handreling aan die bokant van die lokomotief geinstalleer sodat die personeel veilige toegang kan kry na die toerusting buite op die lokomotief terwyl dit ry. Die treeplank word ook gebruik wanneer die lokomotief skoongemaak word of tydens roetine instandhoudings werk.

## Eksterne skakels 
*  Sub frame support system and running board for a vehicle
Klas 4-stoomlokomotief

Die **Klas 4** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in die 20ste eeu gebruik is. Die klas het twee subklasse.

## Klas 4 
Hierdie klas is 'n *Kaapse Regeringspoorweë* (CGR)-lokomotief en ontwerp deur H.M. Beatty in 1911. Die eerste twee lokomotiewe was toegerus met Stephenson-klepratwerk en *D*-kleppe en was nie met superverhitters toegerus nie. Hulle het hoofsaaklik op die Kaapse hooflyn diens gedoen en was uit diens gestel in 1938.

## Klas 4A 
Tien lokomotiewe is bestel by *North British Locomotive Company* in 1913 en 1914. Hulle was toegerus met superverhitters, Walschaerts-klepratwerk en geklassifiseer as *Klas 4A*. Vir die eerste tien jaar het hulle op die Kaapstad-Mafekinghooflyn diens gedoen en daarna is hulle oorgeplaas na die Witwatersrand waar hulle vir vele rolle aangewend is, veral op die Zeerust, Volksrust en Breytentrajekte.

## Klas 4AR 
Wanneer **Klas 4A** toegerus word met Nommer-2 stoomketels word hulle as **Klas 4AR** herklassifiseer. Die laaste van die klas het rangeerdiens gedoen in die Wes-Rand en is uit diens onttrek in 1974.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Stanislaf Petrof

**Stanislaf Ewgrafowitsj Petrof** (Russies: *Станислав Евграфович Петров*; * 7 September 1939 in Wladiwostok, Sowjetunie; † 19 Mei 2017 in Frjazino, Rusland) was 'n afgetrede luitenant-kolonel van die Sowjet-krygsmagte wat op 26 September 1983 'n moontlike kernoorlog voorkom het. Die Sowjetunie se Oko-waarskuwingstelsel het dié dag aangedui dat die Verenigde State vyf interkontinentale missiele in die rigting van die Sowjetunie gevuur het. Petrof was ten tye van die voorval die wagkommandant in Moskou se Serpoechof-15-bunker. Hy het die voorval as 'n vals alarm aangemeld. As hy dit as 'n aanval aangemeld het, sou die USSR moontlik 'n volskaalse kernbomaanval teen die VSA en sy bondgenote geloods het.

duimnael|links|upright|Petrof ontvang die Dresden-prys in 2013
Die voorval het plaasgevind op 'n tydstip dat die Koue Oorlog 'n hoogtepunt bereik het ná die afskiet van Korean Air-vlug 007 drie weke vroeër. Petrof het gedink dis vreemd dat die VSA 'n kernoorlog met net vyf missiele sou begin en het teen sy bevele besluit om dit as 'n vals alarm te rapporteer. Latere ondersoek het getoon dat dit inderdaad 'n vals alarm was. Een van die Oko-satelliete het 'n weerkaatsing van sonlig op hoë wolke geregistreer.

Petrof is oor die voorval ondervra, maar is nie daarvoor gestraf of beloon nie. Op 17 Januarie 2013 is die Dresden-prys aan hom toegeken vir sy rol om die Derde Wêreldoorlog te voorkom.

## Eksterne skakels
Klas 5-stoomlokomotief

Die **Klas 5** is 'n tipe stoomlokomotief wat deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë in die vorige eeu gebruik is. Die klas het vier subklasse. Hierdie klas staan bekend as die ''Karoo's''.

## Klas 5A 
Hierdie klas is 'n Kaapse Regeringspoorweë (CGR)-lokomotief, ontwerp deur H.M. Beatty en gebou deur *Kitson and Company* in 1903. Die eerste twee lokomotiewe was toegerus met Stephenson skakels en was nie met superverhitters toegerus nie. Die stoomketel moes spesiaal aangepas word om voorsiening te maak vir die groot dryfwiele. Die klas is in 1940 uit diens onttrek.

## Klas 5B 
Gedurende 1904 is nog vier lokomotiewe afgelewer deur Beyer, Peacock and Company. Hulle was soortgelyk aan **Klas 5A**, maar is geklassifiseer as **Klas 5B**.

## Klas 5BR 
Klas 5B-lokomotiewe wat nuwe stoomketels benodig het, is toegerus met die standaard nommer 1 stoomketel en hergeklassifiseer as **Klas 5BR**.

Die hoof-meganiese ingenieur A.G. Watson het ook Klasse 5B en 5BR toegerus met klepsilinders maar nie hulle klassifikasie verander nie. Voorbeelde van die klas het diens gedoen in die Kaap en was bekend in die Strand en Stellenbosch.

## Klas 5 en Klas 5R 
Vier lokomotiewe met groter stoomketels wat effens hoër geïnstalleer was, is afgelewer deur *Vulcan Foundry* in 1912 en geklassifiseer as **Klas 5**. Hulle was ook bekend as die ''Verbeterde Karoo's''. Slegs een lokomotief se stoomketel is later vervang en hergeklassifiseer as **Klas 5R**. Die res van Klas 5 is uit diens gestel in 1942 en Klas 5R het toe diens gedoen in die Strand en Stellenbosch. Later is die lokomotief oorgeplaas na Germiston waar dit diens gedoen het tot in 1969 waarna dit uit diens gestel is.

## Verwysings
Areopagosrede

[duimnael|280px|Paulus lewer die Areopagospreek in [Athene, deur Raphael, 1515]]
[duimnael|280px|Inskrif op 'n metaalplaket wat die apostel Paulus se preek bevat, by die [Areopagos, Athene, Griekeland]]

Die **Areopagosrede** verwys na 'n preek wat deur die apostel Paulus in Athene gelewer is, by die Areopagos, en wat in Handelinge 17:16-34 beskrywe word. Die Areopagospreek is een van die mees dramatiese en mees volledige van die toesprake in die sendingloopbaan van Paulus van Tarsus, en volg op 'n korter toespraak in Listra (kyk Handelinge 14:15-17).

## Geskiedenis 
Die aanleiding vir die preek was dat Paulus verontwaardig gevoel het by aanskoue van Athene wat vol afgodsdiens was, en dan die sinagoge en markplek besoek het om te preek oor die opstanding van Jesus. Sekere Grieke het hom na 'n ontmoeting by die Areopagos geneem, die hoë appèlhof in Athene, om sy standpunt te verduidelik. Areopagos het letterlik *rots van Ares* beteken, en was in die midde van tempels, kultuurgeriewe en die appèlhof geleë. Dit was teen die wet om 'n vreemde godheid in Athene te verkondig, en daarom was Paulus se preek in werklikheid 'n kombinasie van 'n "gastoespraak" en 'n verhoor.

Die preek het vyf hoofsake aangeraak: Hom dan wat julle vereer sonder om Hom te ken, verkondig ek aan julle."

Paulus het dan konsepte verduidelik soos die opstanding van die dooies en verlossing, in effek 'n voorspel tot die toekomstige debat van Christologie.

Volgens Handelinge van die Apostels het enige van die aanhoorders na die preek navolgers van Paulus geword. Dit het 'n vrou met die naam Damaris, en Dionisius, 'n raadslid van die Areopagos ingesluit. Laasgenoemde is al aan Dionisius die Areopagiet gelyk gestel, maar dit mag op historiese verwarring berus.

## Verwysings
Astrobiologie

[duimnael|[DNS|Nukleïensure is dalk nie die enigste biomolekules in die heelal wat boustene vir lewe bevat nie.]]

**Astrobiologie** is die studie van die oorsprong, evolusie, verspreiding en toekoms van lewe in die heelal: aardse sowel as buiteaardse lewe. Dit omsluit die soeke na bewoonbare omgewings in die Sonnestelsel en op eksoplanete (planete buite die Sonnestelsel), en na bewyse van prebiotiese chemie; laboratorium- en veldnavorsing oor die oorsprong en vroeë evolusie van lewe op Aarde; en studies oor die moontlike aanpassing van lewe by uitdagings op Aarde en in die buitenste ruim. Dit ondersoek die kwessie of lewe buite die Aarde bestaan en hoe die mens dit kan opspoor as dit wel bestaan. Die term **eksobiologie** is soortgelyk, maar meer spesifiek – dit handel oor die soeke na lewe buite die Aarde en die uitwerking van buiteaardse omgewings op lewende organismes.

## Agtergrond 
Astrobiologie maak gebruik van fisika, chemie, sterrekunde, biologie, ekologie, planetêre wetenskap, geografie en geologie om die moontlikheid van lewe in ander wêrelde te ondersoek en biosfere te help identifiseer wat moontlik anders as die biosfeer op Aarde is. Dit gaan ook oor die ontleding van bestaande wetenskaplike data; meer gedetailleerde en betroubare data van ander dele van die heelal kan die basis uitdaag van fisika, chemie en biologie – die hoekstene van astrobiologie self. Hoewel bespiegelings soms gebruik word om dinge in die regte verband te bring, het astrobiologie hoofsaaklik te doen met hipoteses wat stewig binne bestaande wetenskaplike teorieë pas.

Die enigste bekende lewe bestaan op Aarde. Onlangse wetenskaplike navorsing het egter basiese aannames oor die moontlikheid van lewe in die heelal verander en die raming van die getal bewoonbare sones om ander sterre laat styg. Saam met die ontdekking van honderde eksoplanete en nuwe insig in die ekstreme habitats hier op Aarde, dui dit daarop dat daar nog baie bewoonbare plekke in die heelal kan wees. Op 4 November 2013 het sterrekundiges op grond van data van die Kepler-ruimtesending berig daar kan tot 40&nbsp;miljard aardgrootte planete in die bewoonbare sone van sonagtige sterre en rooidwerge in die Melkweg wees – van hulle kan 11&nbsp;miljard om sonagtige sterre voorkom. Die naaste sodanige planeet kan volgens die wetenskaplikes minder as 12&nbsp; ligjare van die Aarde af wees. Pogings om huidige of voormalige lewe op Mars te ontdek is ’n aktiewe navorsingsterrein. Op 24 Januarie 2014 het Nasa aangekondig huidige studies op die planeet deur die verkenningstuie Curiosity en Opportunity sal nou soek na bewyse van antieke lewe. Die soeke na bewyse van bewoonbaarheid, tafonomie (verwant aan fossiele) en organiese koolstof op Mars is nou ’n primêre mikpunt van Nasa.

## Sien ook 
* Sterrekunde-portaal

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Astrobiology.nasa.gov
* UK Centre for Astrobiology
* Astrobiology Web
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Vlag van Jordanië

Die **nasionale vlag van Jordanië** is op 18 April 1928 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie horisontale bane in swart, wit en groen met ’n rooi driehoek aan die vlagpaalkant waarin ’n wit sewepuntige ster is.

## Simboliek 
Rooi, wit, groen en swart is tradisioneel die Pan-Arabiese kleure. In die vlag van Jordanië stel die kleure die volgende voor: swart stel die Abbasidiese Kalifaat voor, wit stel die Omajjadiese Kalifaat voor, groen stel die Fatimidiese Kalifaat voor en rooi stel die Hasjemiete en die Arabiese Opstand voor. Die sewepuntige ster stel die sewe verse van die eerste *soera* in die Koran en die eenheid van die Arabiese volk voor. Sommiges is van mening dat die ster die sewe heuwels waarop Amman, die hoofstad, gebou is, voorstel.

## Kleure 
duimnael|Wapperende vlae van Jordanië
Die kleurskema word hieronder gelys:

### Interpretasie van kleure 
## Ander vlae 

Lêer:Air Force Ensign of Jordan.svg| Lugmagvaandel van Jordanië
Lêer:Naval Ensign of Jordan.svg| Vlootvaandel van Jordanië
Lêer:Royal Jordanian Army Flag.svg| Vlag van die Jordaniese Koninklike Leër
Lêer:Royal standard of Jordan.svg| Koninklike standaard van Jordanië
Lêer:Flag of Hejaz (1917).svg| Vlag van die Arabiese Opstand, 1917
Lêer:Flag of the Ba'ath Party.svg| Vlag van Transjordanië, 1921 tot 1928
Lêer:Flag of the Emirate of Transjordan.svg| Vlag van Transjordanië, 1928 tot 1939

### Soortgelyke vlae 

Lêer:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|  Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara
Lêer:Flag of Egypt.svg|  Vlag van Egipte
Lêer:Flag of Iraq.svg|  Vlag van Irak
Lêer:Flag of Yemen.svg|  Vlag van Jemen
Lêer:Flag of Kuwait.svg|  Vlag van Koeweit
Lêer:Flag of Palestine.svg|  Vlag van Palestina
Lêer:Flag of Syria.svg|  Vlag van Sirië (regering)
Lêer:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg|   Vlag van Sirië (1932–1958, 1961–1963, opposisie sedert 2011)
Lêer:Flag of Sudan.svg|  Vlag van Soedan
Lêer:Flag of Somaliland.svg|  Vlag van Somaliland
Lêer:Flag of the United Arab Emirates.svg|  Vlag van die Verenigde Arabiese Emirate

## Sien ook 
* Wapen van Jordanië

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Jordanië by *Flags of the World*.
*
Locomotion No 1

duimnael|300px|Locomotion No. 1 in die *National Railway Museum*

**Locomotion No. 1** (aanvanklik *Active* genoem) is 'n eertydse Britse stoomlokomotief wat vir die *Stockton and Darlington Railway* gebou is. Die stoomlokomotief is in 1825 deur George en Robert Stephenson se maatskappy, *Robert Stephenson and Company* vervaardig. Dit is op 27 September tydens die opening van *Stockton & Darlington Railway* gebruik, en was derhalwe die eerste stoomlokomotief wat 'n passasierstrein op 'n spoor getrek het.

Op 1 Julie 1828 het die lokomotief se ketel by Aycliffe Lane-stasie ontplof, waartydens die bestuurder gesterf het. Soos die tegnologie gevorder het, het die ontwerp gou verouderd geraak. Locomotion No. 1 is herbou en was tot 1841 in diens, waarna dit deur 'n lokomotief met 'n stilstaande enjin vervang is.

Die lokomotief word tans in Darlington se *Railway Centre and Museum* uitgestal. Die Beamish Museum het 'n werkende replika van die lokomotief.

## Fotogalery 

Stephenson-No.1-engine.jpg|Die no. 1 lokomotief, genaamd 'Locomotion', vir die Stockton & Darlington Railway.
Locomotion at Darlington station, 1892.jpg|Locomotion No. 1 word in Darlington tentoongestel, vanuit 'n vakansie-sketsboek, 1892.
Locomotion Tyseley.jpg|Replika van die lokomotief.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Darlington Railway Centre & Museum
* 
*
Toyota Industries Shuttles

**Toyota Jido Shokki** (ook bekend as **Toyota Industries Shuttles**, afsonderlik van Toyota, wat herdoop is na Toyota Verblitz) is 'n Japannese rugbyspan wat besit word deur Toyota Industries. Hulle is vir die eerste keer tot Japan se topliga, die Top League, bevorder in die 2010-11-seisoen. Hul tuisbasis is Kariyastad. 

Die span se naam is afgelei van die Shuttles-onderdeel wat gebruik word in die "Non-Stop Shuttle Change Toyoda Automatic Loom, Tipe G" uitgevind deur Sakichi Toyoda, die stigter van Toyota Industries.
Kepler-186f

**Kepler-186f** is ’n eksoplaneet wat om die rooidwergster Kepler-186 wentel. Dit is sowat 500&nbsp;ligjare van die Aarde af en is die eerste eksoplaneet met ’n radius min of meer dié van die Aarde wat in die bewoonbare sone van ’n ander ster gevind is. Nasa se Kepler-ruimteteleskoop het dit bespeur met die oorgangsmetode, saam met vier ander planete wat nader aan die ster voorkom – hulle is almal effens groter as die Aarde. Dit is op 17 April 2014 aangekondig Die planeet is te ver om sy atmosfeer te bestudeer met bestaande teleskope, insluitende die James Webb-ruimteteleskoop. ’n Eenvoudige klimaatmodel – waarin die planeet se moontlike vlugtige stowwe beperk is tot stikstof, koolstofdioksied en water, sonder inagneming van wolke – dui daarop dat sy oppervlaktemperatuur bo 273&nbsp;K (0&nbsp;°C) kan wees.

Die ster se vier ander planete wat tot dusver ontdek is (b, c, d en e, volgens toenemende afstand van die ster af) is te naby aan die ster en dus te warm om vloeibare water te hê. Hulle het waarskynlik ’n sinchroniese rotasie, maar Kepler-186f is in ’n wyer wentelbaan, waar die ster se getykragte baie swakker is. Vanweë die stadige evolusie van rooidwerge is die Kepler-186-stelsel se ouderdom nie bekend nie, maar dit is waarskynlik ’n paar miljard jaar: Die kans dat dit ’n sinchroniese rotasie kan hê is sowat 50%. 

Volgens ’n artikel van 2015 is Kepler-186f, Kepler-442b en Kepler-62f die waarskynlikste planete om lewe te huisves. Studies in Junie 2018 het daarop gedui dat Kepler-186f dalk seisoene en ’n klimaat soortgelyk aan die Aarde s’n kan hê.

## Sien ook 
* Bewoonbare sone
* Superaarde

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Kepler-186f by "The Extrasolar Planets Encyclopaedia"

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Taliban

**Taliban** (Pasjtoe: طالبان) is die meervoud van *talib*, wat student (van teologie) beteken. Dit is die aanduiding van 'n islamitiese guerrillabeweging in Afganistan en Pakistan. In beide lande beheer die Taliban groot bevolkingsgebiede. In Afganistan het die Taliban vir 'n tyd lank die mag in Kaboel en oor die grootste deel van die land besit, waartydens 'n emiraat uitgeroep is.

Die Taliban is in 1994 in die suide van Afganistan gevorm en is deur Pakistan en Saoedi-Arabië ondersteun. Ten tye van hul bewind is ekstreme Islamitiese wette, selfs meer ekstremisties as in die res van die Moslem-wêreld, instel. Baie van die kritiek teen hulle het vanaf Moslem-geledere gekom. Diewe se hande is byvoorbeeld afgekap sodat hulle nie weer kon steel nie. Ander misdadigers is vinnig en sonder 'n billike verhoor tereggestel. Mense wat geweier het om die wet te volg, is as nie-Moslems en vyande beskou. Mans moes vyf keer per dag 'n moskee besoek om te bid (nie-Moslems in Afganistan was nie hiertoe verplig nie). Die Taliban het ook mettertyd dwarsoor die wêreld vir hul uiters slegte behandeling van vroue berug geword.

duimnael|links|Die Taliban in Herat, Julie 2001

Na die aanvalle op 11 September 2001 het die Verenigde State van Amerika die Taliban-regering verwyder omdat hulle geweier het om Osama bin Laden en 'n aantal belangrike al-Kaïda-lede in hegtenis te neem. Die Amerikaanse regering het beweer dat die mense vir die aanvalle verantwoordelik was, maar die Taliban het die VSA om bewyse gevra voordat hulle uitgelewer sou kon word. In die daaropvolgende Amerikaanse inval van Afghanistan in 2001 was die Taliban-regering omvergewerp. Die Taliban het egter die stryd teen die regering van Afganistan voortgesit vir twintig jaar.

Op 14 April 2021 het die sekretaris-generaal van die NAVO, Jens Stoltenberg, gesê die alliansie het ingestem om sy troepe in Afghanistan teen 1 Mei te begin onttrek. Kort nadat die onttrekking van die NAVO-troepe begin het, het die Taliban 'n offensief teen die Afghaanse regering begin en vinnig gevorder weens die ineenstorting van die Afghaanse regeringsmagte. 

Op 15 Augustus 2021, toe die Taliban weer 'n oorgrote meerderheid van die Afghaanse gebied beheer het, het die Taliban begin om die hoofstad Kaboel in te neem, met groot ontruimings van burgerlikes, regeringsamptenare en buitelandse diplomate wat deur die Amerikaanse beheerde Kabul Internasionale Lughawe uitgevoer is. Na bewering is die Taliban-vegters beveel om nie by burgerlike ontruimings in te meng nie, en om diegene wat die stad wou verlaat, toe te laat om dit te doen.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Suid-Afrikaanse Klas 19E

Die **Suid-Afrikaanse Klas 19E** is 'n unieke Suid-Afrikaanse elektriese lokomotief van die Transnet Freight Rail-era. 
 
In 2009 het Transnet Freight Rail die eerste van 110 nuwe Klas 19E-lokomotiewe in diens geplaas op die "Coalink"-lyn van Ermelo na Richardsbaai. Dit beskik oor 'n Bo-Bo-wieluitleg, en is 'n enkelkajuit, dubbelspanning lokomotief. Dit kan dus outomaties oorskakel op trajekte met verskillende elektriese spannings, nl. 3 kV gelykstroom of 25 kV wisselstroom, waar nodig. 

## Verwysings
Suid-Afrikaanse Klas 15E

Die **Suid-Afrikaanse Klas 15E** van 2010 is 'n Suid-Afrikaanse elektriese lokomotief van die Transnet Freight Rail-era.

Die eerste van ses-en-sewentig Klas 15E swaarvrag elektriese lokomotiewe met 'n Co-Co wieluitleg is in 2010 deur Transnet Freight Rail in diens geplaas op die Sishen-Saldanha ysterertslyn.

## Illustrasies 

Lêer:Class 15E 15-036.JPG|Regteragter aansig van no. 15-036 te Salkor, Saldanha, 14 Julie 2011
Lêer:Class 15E 15-013.JPG|No. 15-013 neem 'n treinstel na die treinopstelterrein, 14 Julie 2011
Lêer:Class 15E 15-052.JPG|Vooraansig van no. 15-052 te Salkor, Saldanha, 10 Februarie 2013

## Verwysings
Archaea

**Archaea** is ’n domein van eensellige mikroörganismes. Dié mikrobes is prokariote, wat beteken hulle het geen selkern of enige ander organelle in hul selle wat deur ’n membraan omsluit word nie.

Archaea is aanvanklik as bakterieë geklassifiseer en het die naam **Archaebacteria** (in die koninkryk Monera) gekry, maar dié klassifikasie is verouderd. Hul selle het unieke eienskappe wat hulle skei van die ander twee domeins van lewe: Bacteria en Eukaryota. Archaea word verder verdeel in vier filums.

Archaea is eers beskou as ekstremofiele wat in uiters ongunstige toestande soos warmwaterbronne en soutmere voorkom, maar hulle is sedertdien ontdek in ’n groot verskeidenheid habitats, onder meer in die menslike kolon en naeltjie.

Hulle is veral talryk in die oseane, en die archaea in plankton kan een van die grootste groepe organismes op die planeet wees. Archaea is ’n belangrike deel van lewe op Aarde en kan ’n rol speel in beide die koolstof- en stikstofsiklus.

## Sien ook
* *Candidatus Sukunaarchaeum mirabile*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Mikroörganisme

duimnael|250px|’n Groep *Escherichia coli*-bakterieë wat 10&nbsp;000 keer vergroot is.

’n **Mikroörganisme** (van die Griekse *mikros*, "klein", en *organismós*, "organisme") is ’n mikroskopiese organisme wat eensellig of meersellig kan wees. Die studie van mikroörganismes word mikrobiologie genoem. Die veld het ontstaan nadat die Nederlandse wetenskaplike Antonie van Leeuwenhoek mikroörganismes in 1675 onder ’n mikroskoop ontdek het wat hy self ontwerp het.

Mikroörganismes is baie uiteenlopend en sluit in al die bakterieë en archaea en die meeste van die protosoë. Hulle sluit ook sommige lede van die fungusse, alge en diere soos wieldiertjies in. Baie makrodiere en -plante het jong stadiums wat ook mikroörganismes is. Sommige mikrobioloë sluit ook virusse in, maar ander beskou hulle as nie-lewend. Die meeste mikroörganismes is mikroskopies, maar daar is bakterieë soos *Thiomargarita namibiensis* en sommige protosoë soos *Stentor* wat met die oog gesien kan word.

Mikroörganismes kom in alle biosfere voor, insluitende in die grond, in warmwaterbronne, op die seebodem en in rotse onder die Aarde se kors. Hulle is uiters belangrik vir die herwinning van voedingstowwe in ekosisteme omdat hulle stowwe ontbind. Aangesien sommige mikroörganismes stikstof kan fikseer, is hulle ’n belangrike deel van die stikstofsiklus, en onlangse studies het getoon mikroörganismes in die lug kan ’n rol speel in neerslag en die weer.

## Aanwendings 
Mikro-organismes is noodsaaklik vir die mens en die omgewing, aangesien hulle deel te neem in die koolstofsiklus | koolstof en stikstof siklusse, asook die vervulling van ander belangrike rolle in feitlik alle ekosisteme, soos herwinning dooie oorblyfsels ander organismes en afvalprodukte deur ontbinding. Mikro-organismes het ook 'n belangrike plek in die meeste hoër-orde meersellige organismes as simbionte. Baie blameer die mislukking van Biosfeer 2 op 'n onbehoorlike balans van mikro-organismes.

### Voedselproduksie 
Mikro-organismes word gebruik om kaas en wrongel maak. Hulle word ook gebruik om brood en pizza deeg te maak

#### Grond 
Mikrobes maak voedingstowwe en minerale in die grond beskikbaar aan plante, produseer hormone wat groei stimuleer, stimuleer die plant se immuunstelsel en demp stres reaksies. Oor die algemeen, 'n meer diverse grond microbiome lei tot minder plantsiektes en hoër opbrengs.

#### Gisting 
Mikro-organismes word gebruik in brou, wynmaak, bak en ander deur voedsel prosesse. Hulle word ook gebruik om die fermentasieproses in die produksie van gekweek suiwelprodukte soos jogurt en kaas te beheer. Die kulture bied ook geur en aroma, en inhibeer ongewenste organismes.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* "Uncharted Microbial World: Microbes and Their Activities in the Environment"  Verslag van die Amerikaanse Akademie van Mikrobiologie
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Wapen van Jordanië

duimnael|Die wapen van die Koninkryk van Jordanië

Die **wapen van die Koninkryk van Jordanië** is Jordanië se amptelike heraldiese 
simbool en is 1921 amptelik in gebruik geneem.
Hierdie wapen was ook in gebruik in Transjordanië (1921-1928), 'n mandaat van die Volkebond.

## Eksterne skakels 
* Simboliek in Engels: http://kingabdullah.jo/index.php/en_US/pages/view/id/155.html
Oviraptor

'n **Oviraptor** is 'n uitgestorwe genus van theropoda-dinosourusse.
Hulle het ongeveer 75 miljoen jaar gelede in die gebied van die huidige Mongolië geleef.

duimnael|links|Grootte in vergeling met 'n mens

## Kyk ook 
* Klassifikasie van dinosourusse

## Eksterne skakels 
*
Kentrosourus

Die **kentrosourus** is 'n uitgestorwe dinosourus en is familie van die stegosourus.

## Saam met mense? 
duimnael|links|Grootte in vergeling met 'n mens

'n Ierse skrywer het in 900 n.C. aangeteken van 'n ontmoeting wat hy gehad het met 'n groot dier met "yster" op sy stert wat agtertoe wys. Sy kop was amper in die vorm van 'n perd se kop. Dit het dik bene met 'n sterk kloue gehad. Hierdie besonderhede stem ooreen met kenmerke van dinosourusse soos die kentrosourus en stegosourus. Beide het skerpgepunte stekels op hul sterte gehad, dik bene, sterk kloue en lang skedels.

## Voetnotas 
## Eksterne skakels 
* 
*
Suid-Afrikaanse Klas 14E

Die **Suid-Afrikaanse Klas 14E** van 1991 is 'n Suid-Afrikaanse elektriese lokomotief van die Spoornet-era.

In 1990 het Spoornet ontvangs geneem van drie prototipe **Klas 14E** dubbelspanning elektriese hooflynlokomotiewe met 'n Bo-Bo-wieluitleg. Dit was die eerste dubbelspanning 3 kV DC en 25 kV AC lokomotiewe op Suid-Afrikaanse spoorlyne toe dit in 1991 in diens geplaas is. Hulle is in 1994 gevolg deur tien plaaslikvervaardigde Klas 14E1-lokomotiewe.

## Vervaardiger 
In Januarie 1984 het die Suid-Afrikaanse Spoorweë (SAR) tenders ingewag vir ses prototipe Klas 14E lokomotiewe. Hierdie was bedoel om dubbelspanning 3 kV DC en 25 kV AC lokomotiewe te wees met selfstuur onderstelle en ten volle gesuspendeerde AC traksiemotors, met 'n 3800 kW kraglewering plus 400 kW om beskikbaar te wees vir die treindienste soos verwarming. Die maksimum snelheid moes ten minste 160 km/h wees met 'n maksimum asbelading van 22 ton. 

duimnael|links|250px|Vervaardigersplaatjie op no. 14-001 
Slegs drie prototipe lokomotiewe is uiteindelik gebou en afgelewer in 1990. Die 3 kV DC/25 kV AC dubbelspanning Klas 14E-elektriese lokomotief is ontwerp deur die  wat bestaan uit SA Ateliers de Constructions electriques de Charleroi (ACEC) van België, AEG-Telefunken en Siemens van Duitsland, Alstom-Atlantique van Frankryk, en Brown Boveri van Switserland. Hulle is deur Swiss Locomotive and Machine Works (SLM) in Winterthur (30 km van Zürich) gebou.

## Kleure geïllustreer 
Die Klas 14E-lokomotiewe was in oranje, grys en rooi kleure geverf, uniek aan die klas. Die Spoornetembleem op die kante met "SPOORNET" onder die embleem gestileer, soos vertoon op die hooffoto, was net van toepassing op no. 14-002, waarskynlik tydens herstelwerk of 'n diens dieselfde tyd toe die rooi laer kante oranje geverf is met donkergrys vensterrame. Slegs no. 14-001 oorleef lank genoeg om die gesogte Bloutreinkleure in 2012 te ontvang.

Lêer:Spoornet 14-001 in Final Assembly Hall of SLM, Winterthur.jpg|No. 14-001 in saal van SLM, Winterthur, Januarie 1990
Lêer:SAR Class 14E Series 1 14-001.JPG|No. 14-001 nog in sy oorspronklike kleurskema in Bellville, Kaapstad, 6 Junie 2010
Lêer:SAR Class 14E Series 1 14-003 Bogie R1.JPG|No. 14-003 se boegies word verwyder vir verdere gebruik te Bellville, 27 Junie 2009
Lêer:SAR Class 14E Series 1 14-003 Bogie F.JPG|'n Klas 14E boegie, Bellville, Kaapstad, 27 Junie 2009
Lêer:SAR Class 14E Series 1 14-003.JPG|No. 14-003 sonder 'n onderstel rus op dwarslêers by die Bellvilledepot, 18 Julie 2009
Lêer:Class 14E 14-001.JPG|No. 14-001 in Bloutreinkleure te Beaufort-Wes, Wes-Kaap, 9 Mei 2013

## Verwysings
Gale (krater)

**Gale** is ’n krater op Mars naby die noordwestelike deel van die Aeolis Palus. Dit is 154&nbsp;km in deursnee en die ouderdom daarvan word op sowat 3,5-3,8&nbsp;miljard jaar geraam. Die krater is genoem na Walter Frederick Gale, ’n amateur-sterrekundige uit die 19de eeu van Sydney, Australië.

Aeolis Mons is ’n berg in die middel van Gale; dit is sowat 5,5&nbsp;km hoog. Aeolis Palus is die vlakte tussen die noordelike wal van Gale en die noordelike voetheuwels van Aeolis Mons. loop van die kraterheuwels na die Aeolis Palus daaronder en lyk of dit uitgekerf is deur vloeiende water.

Die Nasa-verkenningstuig Curiosity het op 6 Augustus 2012 daar naby geland. Na meer as 'n dekade verken Curiosity steeds Aeolis Mons en omliggende gebiede.

## Eienskappe 
’n Buitengewone eienskap van Gale is ’n enorme heuwel van sediment wat sowat 5,5&nbsp;km bo die noordelike kratervloer en sowat 4,5&nbsp;km bo die suidelike kratervloer uitstyg. Die sediment kon oor ’n tydperk van 2&nbsp;miljard jaar daar gestort gewees het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Aeolis Palus

**Aeolis Palus** is ’n vlakte tussen die noordelike wal van die Gale-krater en die noordelike voetheuwels van Aeolis Mons op Mars.

Nasa het in Augustus 2012 ’n verkenningstuig op die vlakte geland om die gebied te ondersoek. Curiosity sou Aeolis Palus as deel van ’n wetenskapsending van twee jaar verken, maar was na 13 jaar of 4800 Marsdae (d.i. 2025) steeds operasioneel. In 2025 was dit steeds besig om Mount Sharp binne die krater te verken.

## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Aeolis Mons

**Aeolis Mons** of **Berg Aeolis**, informeel bekend as **Mount Sharp**, is ’n berg op die planeet Mars. Dit vorm ’n piek binne die Gale-krater en is sowat 5,5&nbsp;km hoog.

Die verkenningstuig Curiosity het op 6 Augustus 2012 naby die voet van Aeolis Mons geland. Dit het in Junie 2013 ’n reis van 8&nbsp;km na die voet van die berg begin. Dit sou ’n jaar neem en stilhouplekke insluit om die plaaslike terrein te verken.

Op 11 September 2014 het Nasa aangekondig dat Curiosity die berg bereik het. Dit sou daar meer oor die planeet se geskiedenis probeer uitvind. Na 13 jaar of 4800 Marsdae (d.i. 2025) was Curiosity egter steeds operasioneel, nadat dit die lewensduurte van die aanvanklik beplande wetenskapsending van twee jaar ver oortref het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Koperniese Rewolusie

[duimnael|300px|Die beweging van die [Son (geel), Aarde (blou) en Mars (rooi) volgens die heliosentriese model (links) en die geosentriese model (regs) voor die Koperniese Rewolusie.]]

Die **Koperniese Rewolusie** was die skuif in die oortuiging dat die Aarde die middelpunt van die Sonnestelsel is volgens die Ptolemeïese model, na die heliosentriese model – dat die Son die middelpunt is.

Die "rewolusie" het begin met die publikasie van die Poolse sterrekundige Nicolaas Copernicus (1473-1543) se *De revolutionibus orbium coelestium* en het meer as ’n eeu later geëindig met die werk van Isaac Newton.

## Sien ook 
* Koperniese beginsel

## Verwysings
Gaia-hipotese

[duimnael|Die studie van [planetêre bewoonbaarheid is deels gebaseer op kennis van die toestande op Aarde, want die Aarde is die enigste bekende planeet met lewe.]]

Volgens die **Gaia-hipotese**, ook bekend as die **Gaia-beginsel**, is organismes in wisselwerking met hul anorganiese omgewing op Aarde om ’n selfregulerende, komplekse stelsel te vorm wat bydra tot die handhawing van toestande vir lewe op die planeet. Onderwerpe van belang sluit in hoe die biosfeer en die evolusie van lewensvorme die stabiliteit van globale temperatuur, die soutgehalte van die see, suurstof in die atmosfeer en ander omgewingsveranderlikes wat die bewoonbaarheid van die Aarde raak, beïnvloed.

Die hipotese is in the 1970's geformuleer deur die chemikus James Lovelock in samewerking met die mikrobioloog Lynn Margulis. Die hipotese is aanvanklik gekritiseer omdat dit beginsels van natuurlike seleksie weerspreek, maar nadat dit later verfyn is, is idees wat daaruit gespruit het, gebruik in velde soos aardstelselwetenskap, biogeochemie, stelselekologie en geofisiologie. Die hipotese is egter steeds wyd gekritiseer en vandag dink baie wetenskaplikes dit word swak gesteun deur, of weerspreek, beskikbare bewyse.

In 2006 het die Geologiese Vereniging van Londen aan Lovelock die Wollaston-medalje toegeken vir sy werk aan die Gaia-beginsel.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia