Rolprentbedryf in Afrika

duimnael|Filmplakkaat in Tunis vir die Egiptiese film *Saladin the Victorious* (1963).
Die **rolprentbedryf in Afrika** verwys na die vervaardiging van rolprente in Afrika. Dit dateer uit die vroeë 20ste eeu, toe film die primêre rolprenttegnologie was wat gebruik is. In die koloniale era is die lewe in Afrika oorwegend getoon deur die werk van blanke, koloniale, Westerse rolprentmakers, wat swartes grootliks negatief as eksoties "anders" uitgebeeld het. Daar is geen enkele Afrika-rolprentbedryf nie; daar is verskille tussen dié van die lande van Noord-Afrika en Afrika suid van die Sahara. Albert Samama Chikly word dikwels aangewys as die eerste vervaardiger van inheemse Afrika films, wat al in Desember 1905 hul eie kort dokumentêre in die casino van Tunis vertoon. Saam met hul dogter Haydée Tamzali sou Chikly belangrike vroeë mylpale lewer, soos *La fille de Carthage*, in 1924. In 1935 begin die MISR-filmstudio in Kaïro meestal formele komedies en musiekblyspeles, maar ook films soos Kamal Selim se *The Will* (1939). Die Egiptiese filmwese floreer in die 1940's, 1950's en 1960's, beskou as sy goue era.  Youssef Chahine se vooraanstaande *Kaïrostasie* (1958) het Alfred Hitchcock se *Psycho* voorspel en 'n grondslag gelê vir die Arabiese filmwese.

Die Nigeriese filmbedryf is die grootste in Afrika wat, aantal jaarlikse films vervaardig en totale inkomste betref. Dit is ook die tweede grootste filmprodusent ter wêreld. In 2016 het die filmbedryf in Nigerië 2,3% van sy bruto binnelandse produk (BBP) bygedra. Baie vroeë etnografie "het daarop gefokus om die verskille tussen inheemse mense en die blanke beskaafde man te beklemtoon, en sodoende koloniale propaganda te versterk".   Marc Allégret se eerste film, *Voyage au Congo* (1927), het die Masa-mense met respek uitgebeeld, veral 'n jong Afrikaan wat sy boetie vermaak het met 'n krokodil op 'n tou. Tog word die Afrika inwoners uitgebeeld as mense, maar nie as gelykes nie; 'n dialoogkaart verwys byvoorbeeld na die bewegings van 'n tradisionele dans as naïef. Sy minnaar, skrywer André Gide, vergesel Allégret en skryf 'n boek met die titel *Voyage au Congo.* Allégret het later *Zouzou* gemaak met Josephine Baker, die eerste bekende rolprent met 'n swart vrou in 'n hoofrol. Baker het 'n sensasie in die kunstetoneel in Parys veroorsaak deur te dans in die *Revue Nègre* [fr] geklee slegs  in 'n string piesangs.
[links|duimnael|Die Egiptiese akteur [Omar Sharif in 1963.]]
[duimnael|[Soad Hosny, een van die gewildste aktrises in die goue era van die Egiptiese rolpentwese]]
In die Franse kolonies is Afrikane deur die Laval-dekreet van 1934 verbied om hul eie films te maak.  Die verbod belemmer die groei van film as 'n middel tot Afrikaanse uitdrukking, polities, kultureel en artistiek.  Die Kongolese Albert Mongita het in 1951 wel *La Leçon de Cinéma* (Die filmles) gemaak en in 1953 het Mamadou Touré *Mouramani* gemaak op grond van 'n volksverhaal oor 'n man en sy hond. In 1955 het Paulin Soumanou Vieyra, oorspronklik uit Benin, maar opgevoed in Senegal-saam met sy kollegas van *Le Group Africain du Cinema* 'n kortfilm in Parys, *Afrique-sur-Seine* (1955), gemaak. Vieyra is opgelei in die rolprentwese aan die *Institut des hautes études cinématographiques* (IDHEC) in Parys, en ondanks die verbod op filmvervaardiging in Afrika, is toestemming verleen om 'n film in Frankryk te maak. *Afrique Sur Seine*, wat beskou word as die eerste film wat deur 'n swart Afrikaan geregisseer is, ondersoek die probleme om 'n Afrikaan te wees in Frankryk gedurende die 1950's.

Portugese kolonies het tot onafhanklikheid gekom sonder enige filmproduksiefasiliteite, aangesien die koloniale regering daar die filmvervaardiging tot kolonialistiese propaganda beperk het, met die klem op die minderwaardigheid van inheemse bevolkings. Daarom is daar min gedink tot onafhanklikheid om outentieke Afrika stemme te ontwikkel.

In die middel van die dertigerjare is die *Bantu Educational Cinema Experimen*t uitgevoer in 'n poging om "die Bantoe op te voed, meestal oor higiëne. Slegs drie films uit hierdie projek oorleef; dit word by die British Film Institute bewaar.

Voor die onafhanklikheid van die kolonies is 'n paar anti-koloniale films vervaardig. Voorbeelde sluit in *Statues Also Die* (*Les statues meurent aussi*) deur Chris Marker en Alain Resnais, oor Europese diefstal van Afrika kuns. Die tweede deel van hierdie film is tien jaar lank in Frankryk verbied. Afrique 50 deur René Vautier, het anti-koloniale onluste in Ivoorkus en in Bo-Volta (nou Burkina Faso) getoon.

Die Franse etnografiese filmmaker Jean Rouch, wat ook in hierdie tyd filmwerk in Afrika doen, was omstrede met die Franse sowel as die Afrika gehore. Filmdokumentêre soos *Jaguar* (1955), *Les maitres fous* (1955), *Moi, un noir* (1958) en *La pyramide humaine* (1961). Rouch se dokumentêre programme was nie eksplisiet anti-koloniaal nie, maar het wel persepsies van koloniale Afrika uitgedaag en 'n nuwe stem aan Afrika inwoners gegee. Alhoewel Rouch deur Ousmane Sembène en ander daarvan beskuldig word dat hulle Afrikane sien "asof hulle insekte is", was Rouch 'n belangrike figuur in die ontwikkelende veld van Afrika film en was hy die eerste persoon wat saam met Afrikane gewerk het, waarvan baie belangrike loopbane in die Afrikaanse teater (Oumarou Ganda, Safi Faye en Moustapha Alassane, en ander) gehad het.

Omdat die meeste films wat voor onafhanklikheid gemaak is, rassisties van aard was, het Afrikaanse rolprentmakers uit die era van onafhanklikheid - soos Ousmane Sembene en Oumarou Ganda - filmvermaak as 'n belangrike politieke instrument beskou om die foutiewe beeld van Afrikane wat deur Westerse rolprentmakers voorgehou word, reg te sowel as die herwinning van die beeld van Afrika vir die Afrikane.

## Na onafhanklikheid en 1970's 
duimnael|Die Ghana Broadcasting Puppet Show ontwikkel deur Beattie Casely-Hayford (1968).
Die eerste Afrika film wat internasionale erkenning verower het, was Sembène Ousmane se *La Noire de* ... ook bekend as *Black Girl*. Dit toon die wanhoop van 'n Afrika vrou wat as diensmeisie in Frankryk moet werk. Dit wen die *Prix Jean Vigo* in 1966. Sembène, wat aanvanklik 'n skrywer was, het sy fokus geskuif na die rolprentwese om 'n groter gehoor te bereik. Hy word steeds beskou as die "vader van die Afrikaanse film". Sembène se geboorteland, Senegal, was vir meer as 'n dekade steeds die belangrikste plek in Afrika se filmproduksie. 

Met die stigting van die Afrikaanse filmfees FESPACO in Burkina Faso in 1969, het die Afrika filmwese sy eie forum geskep. FESPACO vind nou elke twee jaar plaas, afwisselend met die Carthago-filmfees in Tunisië.

Die Pan African Federation of Filmmakers (Fédération Panafricaine des Cinéastes, of FEPACI) is in 1969 gestig om die Afrika filmwese te bevorder ten opsigte van produksie, verspreiding en vertoon. FEPACI is van die begin af beskou as 'n kritieke vennootorganisasie vir die Organisasie vir Afrika-eenheid (OAU), nou die Afrika-unie. FEPACI kyk na die rol van film in die politiek-ekonomiese en kulturele ontwikkeling van Afrika-state en die vasteland as geheel.

Die *Soleil O* van Med Hondo, wat in 1969 verfilm is, is onmiddellik erken. Hy was nie minder polities betrokke as Sembène nie, maar hy het 'n meer omstrede filmtaal gekies om te wys wat dit beteken om 'n vreemdeling in Frankryk te wees met die 'verkeerde' velkleur.

## 1980s en 1990s
Souleymane Cissé se *Yeelen* (Mali, 1987) was die eerste film van 'n Swart Afrikaan wat in Cannes-rolprentfees meegeding het. Cheick Oumar Sissoko se *Guimba* (Mali, 1995) is ook goed ontvang in die Weste. Baie films uit die 1990's, waaronder *Quartier Mozart* deur Jean-Pierre Bekolo (Kameroen, 1992), is in die geglobaliseerde Afrika-metropool geleë.

Die Nigeriese filmbedryf het in die negentigerjare 'n groot groei beleef met die toenemende beskikbaarheid van tuisvideokameras in Nigerië, en het Nollywood spoedig in die kollig geplaas vir Wes-Afrikaanse Engelstalige films. Nollywood het  1844 rolprente in 2013 vervaardig.

## 2000s en 2010s
Die laaste bioskoop in Kinshasa is in 2004 gesluit. Baie van die voormalige bioskope is in kerke omskep.  In 2009 het die VN-vlugtelingagentskap *Breaking the Silence* in die Suid-Kivu- en Katanga-provinsie vertoon. Die film gaan oor verkragting in die Kongolese burgeroorloë. 

Die African Movie Academy Awards is in 2004 bekendgestel, wat die groei van die plaaslike filmbedrywe soos dié van Nigerië beklemtoon, asook die ontwikkeling en verspreiding van die filmbedryfkultuur in Afrika suid van die Sahara. 'n Eerste Afrika-filmberaad het in 2006 in Suid-Afrika plaasgevind. Dit is gevolg deur FEPACI se 9de Kongres.

Migrasie en betrekkinge tussen Afrika- en Europese lande is 'n algemene tema onder baie Afrika films. Abderrahmane Sissako se film *Waiting for Happiness* vertoon 'n Mauritaanse stad wat worstel teen buitelandse invloede deur die reis van 'n migrant wat uit Europa huis toe kom.  Migrasie is ook 'n belangrike tema in Mahamat Saleh Haroun se film *Une Saison en France*, wat die reis van 'n gesin uit die Sentraal-Afrikaanse Republiek wat asiel in Frankryk soek, toon. Haroun is deel van die Tsjadiese diaspora in Frankryk, en gebruik die film om aspekte van hierdie diaspora ervaring te ondersoek.

Afrofuturisme en Afrikafuturisme is twee groeiende genres, wat Afrikane insluit, sowel op die vasteland (Afrikafuturisme) as in die diaspora (Afrofuturisme) wat wetenskap- of spekulatiewe fiksieverhale vertel wat Afrika en Afrika mense betrek. Neill Blomkamp se District 9 is 'n bekende voorbeeld van 'n buiteruimtelike inval in Suid-Afrika en word beskou as Afrofuturisme. Wanuri Kahiu se kortfilm *Pumzi* beeld die futuristiese fiktiewe Maitu-gemeenskap in Afrika uit 35 jaar na die Derde Wêreldoorlog en is deel van Afrikafuturisme.

Regisseurs, waaronder Haroun en Kahiu, het hul kommer uitgespreek oor die gebrek aan bioskoopinfrastruktuur en waardering in verskillende Afrikalande Organisasies soos die Changamoto-kunsfonds bied egter meer hulpbronne en geleenthede aan Afrika rolprentmakers.

## 2020s
Sommige Afrikalande het geen vryheid van spraak, wat die filmbedryf ondermyn. Dit is veral 'n probleem in Ekwatoriaal-Guinee. Die speelfilm *The Writer From a Writer From a Country Without Bookstores* is die eerste wat in die land verfilm is en kritiseer die diktatuur van Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, een van die langste diktatorskappe in die wêreld.

'n Bioskoop met 200 sitplekke, MTS Movies House, is egter in 2016 in Brazzaville geopen.  In April 2018 begin die bou van 'n nuwe bioskoop in Brazzaville.

Die Afrika filmmaker word dikwels vergelyk met die tradisionele griot (lofsanger en digter). Net soos griots, is rolprentmakers se taak om gemeenskaplike ervarings uit te druk en te weerspieël. Patrone van Afrika mondelinge literatuur kom gereeld voor in Afrika films. Die Afrika film is ook beïnvloed deur tradisies van ander kontinente, soos Italiaanse neorealisme, Brasiliaanse *Cinema Novo* en die teater van Bertolt Brecht.

In Mauritanië is CINEPARC RIBAT AL BAHR 'n opelug-bioskoop in Nouakchott, uniek in  Afrika. Benewens die projeksie-skedule, bied die inry met 'n nuwe toepassing iOS en Android die kliënt die grootste internasionale filmdatabasis waarin inligting gevind kan word soos storielynopsommings, rolspelers, produksiespan, resensies van kritici, beoordelings, bewonderaar trivia , en nog baie meer oor films, reekse en alle beskikbare filmwerk.

## Temas
[duimnael|'n Opelug-bioskoop in [Johannesburg met 'n opblaasfilmskerm (2010)]]
Afrika rolprente, soos rolprentwese in ander wêreldstreke, dek 'n wye verskeidenheid onderwerpe. In 1975 in Algiers het die Pan African Federation of Filmmakers (FEPACI) die *Charte du cinéaste africain* (Manifes van die die Afrika *cinéaste*) aangeneem, wat die belangrikheid van postkoloniale en neo-koloniale realiteite in die Afrika rolprentwese erken. Die rolprentmakers verwys na die neo-koloniale toestand van die Afrika samelewing. "Die situasie waarin hedendaagse Afrika samelewings leef, is een wat op verskeie vlakke  oorheers word op polities, ekonomies en kultureel gebied." Afrika rolprentmaker beklemtoon hul solidariteit met progressiewe filmmakers in ander dele van die wêreld. Die Afrika rolprentwese word dikwels as deel van *Third Cinema* beskou.

Sommige Afrika rolprentmakers, byvoorbeeld Ousmane Sembène, probeer die Afrika geskiedenis aan Afrika-mense teruggee deur die weerstand teen Europese en Islamitiese oorheersing te onthou.

## Verwysings 
## Eksterne skakels