open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monoceros-ring

Die **Monoceros-ring** kry sy naam van die sterrebeeld Eenhoring (Monoceros) en is ’n lang strook sterre wat drie keer om die Melkweg gedraai is. Daar is verskeie teorieë oor die ontstaan van die ring, maar die mees algemene een is dat dit deel is van die Canis Major-dwergsterrestelsel, wat oor miljarde jare heen deur getykragte uitmekaargetrek word terwyl dit in die Melkweg opgeneem word. ’n Ander teorie is dat dit deel van die Melkweg se verwronge skyf is.

Dit het ’n massa van 100&nbsp;miljoen sonmassas en is 200&nbsp;000 ligjare lank. Die stroom sterre is in 2002 die eerste waargeneem deur sterrekundiges wat besig was met die Sloan Digitale Lugopname. Dit was terwyl hulle die ring en verwante bolvormige sterreswerms bestudeer het dat hulle die Canis Major-dwerg ontdek het.

In 2006 is die Veld van Strome deur Vasily Belokurov en Daniel Zucker se span ontdek. Dit is 'n gebied in die lug waar verskeie sterrestrome, onder meer die Monoceros-ring, sigbaar is en mekaar kruis.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Monoceros-ring by Space Wiki
*Deriving the shape of the Galactic stellar disc , A&A-nuusvrystelling, 16 Maart 2006
*Outer structure of the Galactic warp and flare: explaining the Canis Major over-density, Astronomy & Astrophysics, 2006
*Comments on the "Monoceros" affair, Lopez-Corredoira, M., et al., 2012, arXiv:1207.2749
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sculptor-dwergsterrestelsel

Die **Sculptor-dwergsterrestelsel** of **PGC 3589** is ’n sferoïdale satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Beeldhouer (Sculptor). Dit is in 1937 deur Harlow Shapley ontdek.

Die Sculptor-dwerg is sowat 290&nbsp;000 ligjare van die Son af. Net soos by baie ander sterrestelsels in die Lokale Groep is die ouer sterre se metaalgehalte laag en die jonger sterre s'n hoër.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Die skerpioen

**Die Skerpioen**  is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat op 2 Desember 1946 uitgereik is.

## Genre 
Die rolprent is 'n drama.

## Hoofrolspelers 
* Anton Ackermann
* Johann Nell
* Helen Faul
* Siegfried Mynhardt
* Frederik Burgers
* Sann de Lange
* Peter Quinton

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel

Die **Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel** of **Sag&nbsp;DEG** is ’n satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Boogskutter (Sagittarius ). Dit bestaan uit vier bolvormige sterreswerms, waarvan die hoofswerm in 1994 ontdek is. Sag&nbsp;DEG is sowat 10&nbsp;000 ligjare in deursnee en is tans sowat 70&nbsp;000 ligjare van die Son en 50&nbsp;000 ligjare van die kern van die Melkweg, waarom dit wentel. Dit moenie verwar word met die Sagittarius- Onreëlmatige Dwergsterrestelsel of Sag&nbsp;DIG nie – dié is ’n klein stelsel sowat 3,4&nbsp;miljoen ligjare van hier.

## Eienskappe 
Die sterrekundiges Rodrigo Ibata, Mike Irwin en Gerry Gilmore het die sterrestelsel in 1994 amptelik ontdek. In dié tyd was dit die naaste bekende buurstelsel van die Melkweg. (Sedert 2003 word die nuut ontdekte Canis Major-dwergsterrestelsel as die naaste beskou.) Die hoofswerm van die stelsel is egter aan die ander kant van die Melkweg se kern as die Aarde, en daarom lyk dit baie dof, hoewel dit ’n groot deel van die lugruim beslaan. 2MASS-infrarooidata het gewys Sag&nbsp;DEG het ’n lusvorm.

Dit lyk of dit ’n ouer sterrestelsel is, met min interstellêre stof en hoofsaaklik populasie II-sterre, wat ouer is en ’n laer metaalgehalte het as dié in die Melkweg. Daar is egter ook sterre wat so jonk as ’n paar honderdmiljoen jaar is. Dié sterre is ryker aan metale.

### Bolswerms 
[regs|duimnael|180px|[Messier 54, wat waarskynlik in die kern van Sag&nbsp;DEG geleë is (Hubble-ruimteteleskoop).]]
[regs|duimnael|180px|[Palomar 12, wat waarskynlik sowat 1,7&nbsp;miljoen jaar gelede uit Sag&nbsp;DEG aangetrek is.]]
Sag&nbsp;DEG het vier bekende sterreswerms met een, Messier 54, blykbaar in die kern. Dit word ook verbind met die "jonger" bolswerm Terzan 7, sowel as met Terzan 8 en Arp 2. Boonop word nou algemeen geglo dat die Melkweg die sterreswerm Palomar 12 ook vanuit dié stelsel aangetrek het.

## Geometrie en dinamika 
Geskoei op sy huidige baan, sal Sag&nbsp;DEG se hoofswerm binne die volgende paar honderdmiljoen jaar deur die Melkweg se galaktiese skyf beweeg, terwyl die stelsel self reeds besig is om opgeneem te word deur die groter Melkweg, wat ’n massa van sowat 10&nbsp;000 keer dié van Sag&nbsp;DEG het.

Sterrekundiges het aanvanklik geglo Sag&nbsp;DEG het al verbrokkel en dat ’n groot deel daarvan reeds deel van die Melkweg is, maar Sag&nbsp;DEG beweeg steeds feitlik apart in ’n baan om die Melkweg, so naby as 50&nbsp;000 ligjare van die Melkweg se kern. Simulasies het voorspel sterre wat deur geweldige getykragte uit die stelsel geruk word, sal in ’n lang stroom agter hom aantrek, en dié stroom is sedertdien waargeneem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: SagDEG 
* SagDEG by solstation.com

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sextans-dwergsterrestelsel

Die **Sextans-dwergsterrestelsel** of **LEDA 88608** is ’n satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Sekstant (Sextans). Dit is in 1990 ontdek deur die sterrekundiges Mike Irwin, M.T. Bridgeland, P.S. Bunclark en R.G. McMahon. Dit beweeg teen 224&nbsp;km/s weg van die Melkweg.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Anton Ackermann

**Anton Ackermann** (1911–1971) was 'n Afrikaanse akteur en die leier en regisseur van 'n reisende Suid-Afrikaanse toneelgeselskap.

Ackermann sluit hom in die vroeë jare dertig by die toneelgeselskap van Wena Naudé en Willem van Zyl aan. Hy het later saam met Pikkie Uys 'n eie geselskap gestig. Hulle het as 'n gewilde toneel-egpaar in die laat jare dertig en vroeë jare veertig bekend geraak met stukke soos *Wittebroodsdae*, *Die hand van die gereg* (deur S. Ignatius Mocke) en *Koop my blomme* ('n verwerking van Pygmalion deur George Bernard Shaw en vertaal deur C.I.C. Uys).

## Filmografie 
Akteur:
* Ek sal opstaan, as Pieter Jansen, 1959 (as Anton Ackerman)
* Die Skerpioen, 1946
* Pantoffelregering, 1947

Regisseur:
* Pantoffel-regering, 1947

Skrywer:
* Pantoffel-regering, 1947

## Bronne 
*  Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. *Afrikaanse kultuuralmanak*. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.

## Verwysings
Ursa Major I-dwergsterrestelsel

Die **Ursa Major I-dwergsterrestelsel** of **Ursa Major&nbsp;I dSph** is ’n sferoïdale satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Groot Beer (Ursa Major). Die ontdekking daarvan deur Beth Wilman en ander is in 2005 aangekondig.

Dit is ’n baie klein stelsel: net ’n paar duisend ligjare in deursnee. Sy absolute magnitude is na raming net -6,75 Intussen is egter gevind Palomar 4 is ’n baie verafgeleë bolswerm (sowat 360&nbsp;000 ligjare van hier).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SIMBAD: Ursa Major-dwerg
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ursa Major II-dwergsterrestelsel

Die **Ursa Major II-dwergsterrestelsel** of **UMa II** is ’n sferoïdale satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Groot Beer (Ursa Major). Dit is in 2006 ontdek in data van die Sloan- Digitale Lugopname. Dit is sowat 98&nbsp;000 ligjare van die Son af en beweeg in die rigting van die Son teen ’n snelheid van sowat 116&nbsp;km/s.

Uma II is een van die Melkweg se kleinste en dofste satellietstelsels. Dit het ’n absolute magnitude van sowat −4, wat laer is as ’n tipiese bolvormige sterreswerm en selfs sommige sterre. Dit het egter ’n massa van 5&nbsp;miljoen sonmassas. Die verhouding tussen ligsterkte en massa is sowat 2&nbsp;000. Daar vind op die oomblik geen stervorming plaas nie.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Ursa Minor-dwergsterrestelsel

Die **Ursa Minor-dwergsterrestelsel** of **UMi-dwerg** is ’n satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Klein Beer (Ursa Minor). Dit is in 1954 ontdek deur A.G. Wilson van die Lowell-sterrewag in Arizona, VSA.

Die sterre in Umi is meestal ouer. Sowat 11&nbsp;miljard jaar was daar ’n uitbarsting van stervorming wat sowat 2&nbsp;miljard jaar geduur het. Dit lyk nie of daar tans enige stervorming plaasvind nie.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Edelvalk

Die **edelvalk** (*Falco biarmicus*) is 'n roofvoël in die familie *Falconidae*. Die wetenskaplike naam *biarmicus* kan vertaal word as "twee keer bewapen".  Dit verwys na die skerp punte op die edelvalk se snawel. 

## Beskrywing
Die edelvalk is 'n groot valk, ongeveer 43–50&nbsp;cm lank met 'n vlerkspan van 95–105&nbsp;cm. Die Europese edelvalke (*Falco biarmicus feldeggi*) het 'n leiklip- of bruingrys rugkant. Die meeste edelvalke in Afrika het 'n ligter blougrys rug. Die geslagte lyk eenders maar onvolwasse edelvalke is bruiner van kleur.

## Gewoontes
Die edelvalk kom meestal in bergdele, woestyne en grasvlaktes voor. Dit vermy woudagtige streke. Die edelvalk jag in 'n horisontale vlugpad, in teenstelling met die swerfvalk wat in 'n duikvlug jag. Die edelvalk verkry sy prooi (meestal voëls) in vlug. Dit lê 3 tot 4 eiers op 'n kranslys of soms in 'n ou stoknes in 'n boom.

Hulle word suksesvol in gevangenskap geteel, waar verbastering met die swerfvalk soms voorkom.

## Subspesies 
duimnael|links|Volwasse *Falco biarmicus feldeggi*
duimnael|links|Eiers van *Falco biarmicus feldeggii*

Daar is vyf erkende subspesies:
* *F. b. biarmicus* Temminck, 1825 – die nominaatsubspesie word van die Demokratiese Republiek van die Kongo tot in suidelike Kenia en suidwaarts tot in Suid-Afrika aangetref
* *F. b. feldeggii* Schlegel, 1843 – Italië tot Turkye, Azerbeidjan en noordwestelike Iran
* *F. b. tanypterus* Schlegel, 1843 – noordoostelike Afrika tot Arabië, Israel en Irak
* *F. b. erlangeri* Kleinschmidt, O., 1901 – noordwestelike Afrika
* *F. b. abyssinicus* Neumann, 1904 – suidelike Mauritanië tot in Ethiopië en Somalië, en suidwaarts tot in Kameroen en noordelike Kenia

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=3D3808E38BB61165
Hercules-dwergsterrestelsel

Die **Hercules-dwergsterrestelsel** of **Her** is ’n sferoïdale satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Hercules. Dit is in 2006 ontdek in data van die Sloan- Digitale Lugopname. Dit is sowat 479&nbsp;000 ligjare van die Son af en beweeg weg van die Son teen ’n snelheid van sowat 45&nbsp;km/s.

Die stelsel het ’n duidelike langwerpige vorm, wat dalk veroorsaak word deur getykragte van die Melkweg wat daarop inwerk.

Hercules is een van die Melkweg se kleinste en dofste satelliete – dit het ’n absolute magnitude van sowat −6,6, wat ooreenstem met dié van ’n bolvormige sterreswerm. Sy massa is egter 7&nbsp;miljoen sonmassas; die groot verhouding tussen massa en ligsterkte (330) dui op die teenwoordigheid van baie donkermaterie.

Die sterre is hoofsaaklik ou sterre wat meer as 12&nbsp;miljard jaar gelede gevorm is en was waarskynlik van die eerste sterre in die heelal. Hulle bevat ook baie min metale. Daar vind tans geen stervorming plaas nie.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Scutum-Centaurus-arm

[300px|regs|duimnael|Die struktuur van die [Melkweg se spiraalarms.]]
Die **Scutum-Centaurus-arm** (ook bekend as die **Scutum-Crux-arm**) is ’n lang, uitgespreide krom stroom sterre, gas en stof wat vanaf die lang staaf van die Melkweg na buite kronkel. Omdat die Melkweg ’n staafsterrestelsel is, is die stroom sterre bekend as ’n spiraalarm. Dit is een van twee groot spiraalarms en lê tussen die klein Carina-Sagittarius-arm en die Perseus-arm, die ander groot arm. Die Scutum-Centaurus-arm begin naby die kern as die "Scutum-arm" en draai dan stelselmatig in die "Centaurus-arm".

Die streek waar die arm met die staaf in verbinding kom, is ryk aan stervormingsgebiede. In 2006 is ’n groot sterreswerm met nuwe sterre wat 14 rooi superreuse bevat het, daar ontdek en RSGC1 genoem. In 2007 is ’n swerm van sowat 50&nbsp;000 nuwe sterre met die naam RSGC2 net ’n paar honderd ligjare van daar af ontdek; daar word geglo dit is jonger as 20&nbsp;miljoen jaar en bevat 26 rooi superreuse, die grootste groep van sulke sterre bekend. Ander swerms in hierdie gebied sluit in RSGC3 en Alicante 8.

## Verwysings 
15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Sann de Lange

**Sann de Lange** (1913 - 1999) was ’n Suid-Afrikaanse aktrise. De Lange het op agtien begin toneelspeel en het haar rolprentbuiging in die tweede Afrikaanse rolprent wat in die land gemaak is, naamlik: *Bou van ’n nasie* gemaak. Sy was veral bekend vir haar rol as *Tant Betta* in die televisiereeks Nommer Asseblief. Sy was die laaste keer in 1998 op Kersdag in die TV-reeks Egoli: Plek van Goud as mev. Nienaber te sien gewees. Sy is in 1999 op 86 jarige ouderdom aan hartversaking in ’n ouetehuis in Roodepoort oorlede. Haar man, Morné Coetzer, ook ’n akteur, is reeds in 1971 oorlede. Sy het ook 'n seun gehad, wat ook 'n akteur is: Morné Coetzer.

## Filmografie 
* *Bou van ’n nasie*, 1938
* *Die skerpioen*, 1946
* *Die jagters*, 1960
* *Boerboel de Wet*, 1961
* *Doodkry is min*, 1961
* *Lord Oom Piet* as 1962 Miss Smith
* *As ons twee eers getroud is!*, 1962
* *Tom, Dirk en Herrie*, 1962 as Marie Lessing
* *Piet my niggie*, 1964 as Onderwyser
**Debbie*, 1965
**All the Way to Paris*, 1966 as Joegoeslaafse Moeder
* Stadig oor die klippe, 1969 as Matrone
* *Vrolike vrydag die 13de*, 1969
* *Vlug van die seemeeu*, 1972
* *Die Voortrekkers*, 1973
* *Snip en Rissiepit*, 1973 as eienaar van losieshuis
* *Die Sersant en die Tiger Moth*, 1974 as Gertie van Graan
* *Ongewenste vreemdeling*, 1974
* *Tant Ralie se losieshuis*, 1974
* *Troudag van Tant Ralie*, 1975
* *My liedjie van verlange*, 1975
* *Liefste Madelein*, 1976
* *Plekkie in die son*, 1979 as Me. Marais

## Verwysings
Perseus-arm

[300px|regs|duimnael|Die struktuur van die [Melkweg se spiraalarms.]]

Die **Perseus-arm** is een van die twee groot spiraalarms van die Melkweg. Die ander een is die Scutum–Centaurus-arm. Die Melkweg is ’n staafsterrestelsel met twee groot en ’n paar kleiner maar dit is nog nie bevestig nie.

Die Perseus-arm bevat ’n paar Messier-voorwerpe:
* Die Krap-newel (M1)
* Die oop sterreswerms
** Messier 36
** Messier 37
** Messier 38
** Messier 52
** Messier 103

## Verwysings 
### Eksterne skakels 
* "Perseus Arm closer than previously thought" 
* SEDS: Messier-voorwerpe in die Melkweg 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Die model van persoonlikheid aspekte

**Die model van persoonlikheid aspekte** is 'n model van persoonlikheid wat sê dat persoonlikheid baie aspekte insluit, afhangende van die manier waarop dit beskou word. Die woord aspek verwys na tipes, stadiums, eienskappe, persepsies van persoonlikheid. Verskillende skrywers het verskeie aspekte en dimensies van persoonlikheid beskryf.

## Bibliografie
Norma-Cygnus-arm

[300px|regs|duimnael|Die struktuur van die [Melkweg se spiraalarms.]]
Die **Norma-Cygnus-arm**, wat die Norma-, Cygnus- en Buitenste Arm insluit, is een van die klein spiraalarms van die Melkweg. Die binneste deel is bekend as die "Norma-arm" en die buitenste deel as die "Cygnus-arm". Die "Buitenste Arm" lê nog verder wag van die kern van die Melkweg.

Die Melkweg is ’n staafsterrestelsel met twee groot en ’n paar kleiner strome uitgespreide sterre, gas en stof wat vanaf die lang staaf in die middel na buite kronkel en spiraalarms genoem word.

## Verwysings 
* *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Orion-Cygnus-arm

[400px|regs|duimnael|Die struktuur van die [Melkweg se spiraalarms.]]

Die **Orion-Cygnus-arm** is ’n klein spiraalarm van die Melkweg van sowat 3&nbsp;500 by 10&nbsp;000 ligjare wat ons sonnestelsel en dus die Aarde insluit. Daarom word dit ook die **Lokale Arm** genoem.

Die Orion-Cygnus-arm is geleë tussen die Carina-Sagittarius-arm en die Perseus-arm. Laasgenoemde is een van die twee groot spiraalarms van die Melkweg. Ons sonnestelsel is min of meer in die helfte van die arm geleë, sowat 26&nbsp;000 ligjare van die kern van die sterrestelsel af.

## Messier-voorwerpe 
Verskeie Messier-voorwerpe is in die Orion-Cygnus-arm geleë:
* Skoenlapper-sterreswerm (M6)
* Ptolemeus-sterreswerm (M7)
* Messier 23 (oop sterreswerm)
* Messier 25 (oop sterreswerm)
* Handgewig-newel (M27)
* Messier 29 (oop sterreswerm)
* Messier 34 (oop sterreswerm)
* Messier 35 (oop sterreswerm)
* Messier 39 (oop sterreswerm)
* Winnecke 4 (M40)
* Messier 41 (oop sterreswerm)
* Orion-newel (M42)
* Messier 43
* Byekorf-sterreswerm (M44)
* Plejades (M45)
* Messier 46 (oop sterreswerm)
* Messier 47 (oop sterreswerm)
* Messier 48 (oop sterreswerm)
* Messier 50 (oop sterreswerm)
* Ring-newel (M57)
* Messier 67 (oop sterreswerm)
* Messier 73
* Klein Handgewig-newel (M76)
* Messier 78
* Messier 93 (oop sterreswerm)
* Uil-newel (M97)

## Interaktiewe kaart

Beeld:Orion Arm (Afrikaans version).jpg|frame|center|Orion en naburige arms (klikbare kaart).

rect 126 149 188 182 Roset-newel
rect 285 116 327 145 Krap-newel
rect 243 245 284 274 Orion-newel
rect 299 288 345 312 Driespletige Newel
rect 343 304 384 333 Lagune-newel
rect 393 322 434 353 Omega-newel
rect 445 322 494 353 Arend-newel
rect 424 244 483 280 Noord Amerika-newel
rect 293 248 319 266 Rigel
rect 225 179 299 246 Drie Konings
rect 331 211 368 234 Polaris
rect 318 236 353 259 Son
poly 302 176 303 241 315 242 361 177 Betelgeuse
rect 419 222 458 245 Deneb
poly 0 123 508 118 637 160 637 217 470 163 0 178 Perseus-arm
poly 2 202 460 201 633 261 637 326 408 260 1 258 Orion-arm
poly 1 284 397 293 633 360 637 477 541 475 357 413 0 400 Sagittarius-arm

desc bottom-left

## Verwysings 
### Eksterne skakels 
* SEDS: Messier-voorwerpe 
* ’n 3D-kaart van die Melkweg
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Carina-Sagittarius-arm

[300px|regs|duimnael|Die struktuur van die [Melkweg se spiraalarms.]]
Die **Carina-Sagittarius-arm** is een van die klein spiraalarms van die Melkweg. Dit lê tussen die twee groot spiraalarms, die Scutum-Centaurus-arm en die Perseus-arm.

Die Carina-Sagittarius-arm is in twee dele verdeel. Vanaf die sentrale staaf lê die Sagittarius-arm, wat verder weg die Carina-arm word.

## Sigbare voorwerpe 
’n Paar Messier-voorwerpe kan met ’n amateur-teleskoop gesien word:
* Lagune-newel (M8)
* Wilde-eend-sterreswerm (M11)
* Arend-newel (M16)
* Omega-newel (M17)
* Messier 18 (oop sterreswerm)
* Driespletige Newel (M20)
* Messier 21 (oop sterreswerm)
* Boogskutter-sterrewolk (M24)
* Messier 26 (oop sterreswerm)
* Messier 55 (bolvormige sterreswerm)

## Verwysings 
### Eksterne skakels 
* SEDS: Messier-voorwerpe in die Melkweg 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Magellaanse Brug

Die **Magellaanse Brug** is ’n stroom neutrale waterstof wat die twee Magellaanse Wolke verbind. Dit is in 1963 deur J.V. Hindman en ander ontdek. Die brug bestaan uit hoofsaaklik gas met ’n lae metaalinhoud, maar ’n paar sterre is wel daarin ontdek. Dit moenie met die Magellaanse Stroom verwar word nie; laasgenoemde verbind die Magellaanse Wolke met die Melkweg.

## Verwysings 
* SIMBAD, "Magellanic Bridge" (URL besoek op 12 April 2010)
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Segue 3

**Segue 3** is ’n dowwe sterreswerm van die Melkweg in die sterrebeeld Vlieënde Perd wat in 2010 ontdek is in data van die Sloan Digitale Lugopname. Dit is sowat 55&nbsp;000 ligjare van die Son af en beweeg weg van die Son teen ’n snelheid van 167,1&nbsp;km/s.

Die sterre van Segue&nbsp;3 is ouer as 12&nbsp;miljard jaar en is van die eerste sterre wat in die heelal gevorm het. Hulle het ’n lae metaalinhoud.

## Verwysings 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Willman 1

**Willman I** is ’n dwergsterrestelsel of sterreswerm met ’n besonder lae ligsterkte. Dit is genoem na Beth Willman van die Haverford-kollege, die belangrikste skrywer van ’n studie geskoei op die data van die Sloan Digitale Lugopname.

Dit is ’n elliptiese satellietstelsel van die Melkweg en sowat 120&nbsp;000 ligjare van die Son af. Dit is naas Segue 3 die dofste sterrestelsel bekend, met ’n absolute magnitude van −2,7. Sy massa is na raming sowat 0,4&nbsp;miljoen sonmassas, en die verhouding tussen sy ligsterkte en massa is dus sowat 800. Dit beteken Willman&nbsp;I word oorheers deur donker materie. 

Sy sterre is ouer as 10&nbsp;miljard jaar en het ’n baie lae metaalinhoud.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Koposov I

**Koposov I** is ’n bolvormige sterreswerm in die Melkweg, in die sterrebeeld Maagd. Dit is sowat 157,5&nbsp;000 ligjare van die Aarde af en is in 2007 ontdek deur ’n span sterrekundiges onder S. Koposov. Dit het ’n deursnee van sowat 9,8 ligjare en ’n absolute magnitude van -2.

## Verwysings 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Poolse Wikipedia
Pisces II-dwergsterrestelsel

Die **Pisces II-dwergsterrestelsel** is ’n sferoïdale satellietstelsel van die Melkweg in die sterrebeeld Visse (Pisces). Dit is in 2010 ontdek in data van die Sloan- Digitale Lugopname.

Die stelsels is sowat 585&nbsp;000 ligjare van die Son af en is een van die Melkweg se dofste satelliete. Dit het ’n absolute magnitude van −5, wat laer is as ’n tipiese bolvormige sterreswerm. Die sterre in Pisces II is meestal tussen 10&nbsp;miljard en 12&nbsp;miljard jaar oud en is arm aan metale.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Tjello

[duimnael|regs|Luister na [Johann Sebastian Bach|Bach se Tjello Suite no. 1 in G-majoor]]
duimnael|links|Cornelis Troost, die tjellospeler, 1736

'n **Tjello** is 'n strykinstrument met 'n kenmerkende klank en 'n bereik van byna 4 oktawe. Iemand wat die tjello speel word 'n tjellis genoem.

## Sien ook 
* Lys van musiekinstrumente

## Eksterne skakels 
*  Internet Tjello-vereniging
*  Etimologie
Tasmansee

Die **Tasmansee** (Engels: *Tasman Sea*, Māori: *Te Tai-o-Rehua*) is 'n see van die Stille Oseaan en is geleë tussen Australië in die weste en Nieu-Seeland in die ooste. Die see is genoem ná die Nederlandse ontdekkingsreisiger Abel Tasman, wat onder andere in 1642 en 1643 Nieu-Seeland en Tasmanië ontdek het. Omstreeks 1770 het die Britse ontdekkingsreisiger James Cook tydens sy eerste ontdekkingsreis die see ondersoek.

duimnael|links|Ligging van die Tasmansee
Die Internasionale Hidrografiese Organisasie beskou die seegebied oos van die Australiese deelstate Nieu-Suid-Wallis, Victoria en Tasmanië as deel van die Tasmansee, terwyl die seegebied oos van Queensland deel van die Koraalsee uitmaak. Die grens tussen Nieu-Suid-Wallis en Queensland dui ook die grens tussen die twee seë aan.

Die Tasmansee is 2&nbsp;800&nbsp;km lank, tot 2&nbsp;200&nbsp;km wyd, het 'n oppervlakte van ongeveer 2&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;km² en 'n gemiddelde diepte van 5&nbsp;200&nbsp;m. Eilande in die Tasmansee sluit in Lord Howe-eiland, Ball’s Pyramid en Norfolkeiland, wat almal tot Australië behoort, terwyl Nieu-Seeland se Noordeiland en Suideiland die oostelike grens van die see vorm. Die belangrikste nedersettings aan die see is Hobart, Newcastle en Sydney in Australië asook Auckland, Wellington en Wollongong in Nieu-Seeland.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Virgo-sterrestroom

Die **Virgo-sterrestroom** is die voorgestelde naam vir ’n stroom sterre in die sterrebeeld Maagd (Virgo) wat in 2005 ontdek is. Daar word geglo dit is die oorblyfsels van ’n sferoïdale dwergsterrestelsel wat besig is om met die Melkweg saam te smelt. Dit is die grootste sterrestelsel wat van die Aarde af sigbaar is in terme van die gebied wat dit aan die naghemel beslaan.

Die stroom is ontdek in data van die Sloan Digitale Lugopname, wat gebruik is om ’n driedimensionele kaart van die Melkweg op te stel.  Die eerste voorstel dat ’n nuwe sterrestelsel in die Maagd bestaan, is in 2001 gedoen.

## Beskrywing
Die stroom beslaan meer as 100 vierkante grade, en moontlik tot 1&nbsp;000 vierkante grade (sowat 5% van die hemelbol wat op enige tyd sigbaar is, of 5&nbsp;000 keer die gebied wat die volmaan beslaan). Dit bevat egter net ’n paar honderdduisend sterre. Baie van die sterre is al eeue lank bekend, maar daar is geglo hulle is normale sterre van die Melkweg. Hulle bevat egter minder metale as normale populasie I-sterre in die Melkweg.

Die stroom lê binne-in die Melkweg, sowat 30&nbsp;000 ligjare van die Son en naby aan die vlak van die Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel. Laasgenoemde is ’n klein stelsel wat ook besig is om met die Melkweg saam te smelt. Dit is egter sowat vier keer verder as die stroom en dit is dus onwaarskynlik dat die twee fisiek verwant is. Dit is wel moontlik dat die stroom ’n oorblyfsel is van die Sagittarius-dwerg terwyl hy verbrokkel in sy wentelbaan om die Melkweg. Die Virgo-stroom stem ook ooreen met die Monoceros-ring wat in 2002 gevind is en verbind word met die Canis Major-dwergsterrestelsel, wat eweneens met die Melkweg saamsmelt.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Scientists find a galaxy joining ours (*International Herald Tribune*, 10 Januarie 2006)
*New Milky Way neighbor (*Astronomy*, 12 Januarie 2006)
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Gert van den Bergh

[duimnael|250px|Gert van den Bergh, [Paula Styger, Pierre de Wet en Anna Neethling-Pohl in ’n toneel uit Sita se Die Goeie ou tyd (1944).]]

**Gert van den Bergh** (1920–1968) was ’n Suid-Afrikaanse akteur.

Hy maak sy rolprentdebuut in 1942 in die dokumentêr Lig van 'n Eeu. Sy tweede rolprent (sy eerste vermaaklikheidsprent) was Pikkie se Erfenis in 1946. In 1965 ontvang Van den Bergh die Erepenning vir Speelkuns van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

Sy vrou, Dulcie van den Bergh was ook ’n bekende aktrise. Sy seun, Regardt van den Bergh is ’n akteur, rolprentregisseur en draaiboekskrywer.

## Filmografie 
* Sandy the Seal, 1969 as Jacobson
* Die Kandidaat, 1968 as Lourens Niemand
* Die Professor en die Prikkelpop, 1967 as Dr. Hattingh
* Wild Season, 1967 as Dirk Maritz
* The Second Sin, 1966 as Anton Rossouw
* Der Rivonia-Prozeß (TV-fliek), 1966 as Alan Paton
* The Naked Prey, 1966 as Man #2
* Die Wonderwêreld van Kammie Kamfer, 1965
* King Hendrik, 1965
* Diamond Walkers, 1965 as Piet Truter
* Tokoloshe, 1965
* Mozambique, 1965 Die Arabier
* Debbie, 1965
* Seven Against the Sun, 1964 as Kapelaan Smit
* Code 7, Victim 5, 1964 as Vanberger
* Piet my Niggie, 1964 as Radio-omroeper (nie gekrediteer nie)
* Zulu, 1964 as Adendorff
* Rider in the Night, 1963 as Lodewyk van Reenen
* Jy's Lieflik Vanaand, 1962 as Anton Fourie
* Stropers van die Laeveld, 1962
* Tom, Dirk en Herrie, 1962 as Grové
* Die Tweede Slaapkamer, 1962
* The Hellions, 1961 as Dr. Weiser (nie gekrediteer nie)
* Die Vlugteling, 1960
* Nooi van my Hart, 1959 as Hans (stem) (nie gekrediteer nie)
* Rip van Wyk as Oom
* Diamond Safari, 1958 as Kompleks se bestuurder
* Dis Lekker om te Lewe, 1957 as Kommandant (stem) (nie gekrediteer nie)
* Vadertjie Langbeen, 1955 as Jacques (stem) (nie gekrediteer nie)
* ’n Plan is ’n Boerdery, 1954
* Inspan, 1953 as Dirk de Vos
* Hans-die-Skipper, 1952 as Johan
* Die kaskenades van Dr. Kwak, 1948 as Poggenpoel
* Simon Beyers, 1947 as Nicolaas Beyers
* Pikkie se Erfenis, 1946
* Lig van 'n Eeu, 1942
Donker spore

: *Die rolprent moet nie met die gelyknamige dokumentêre reeks wat op kykNET uitgesaai is verwar word nie.*

**Donker Spore** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat in 1944 uitgereik is. Die film is gebaseer op C.J. Langenhoven se boek, "Donker Spore: 'n Verhaal uit Ladismith".

## Genre 
Die rolprent is 'n drama. Dit het geen ouderdomsperk nie.

## Hoofrolspelers 
* Esther Mentz as Lina
* Gideon Roos as Koos Kok
* Jan Schutte as Sarel van Duine
* Thomas Blok as Windskut
* Hester Roux as Tant Treinie
* Piet Meiring as die magistraat
* Douglas Fuchs as dr. Du Toit
* Chicken Pienaar as die staatsaanklaer
* Betsie Duvenhage as Johanna Lootsman
* Cisca Marais as Elsie
* Jannie Botha as Steyn Vermeulen
* Gus Cluver as redakteur
* Louis Carney as Tys Lootsman

## Storielyn 
Sarel van Duine, vars uit die universiteit, doen aansoek vir werk as 'n verslaggewer by Die Burger. Hy beïndruk die redakteur, mnr Rompel, wat hom onmiddellik na Ladismith stuur om 'n skynbaar bonatuurlike moord te ondersoek. 'n Man genaamd Tys Lootsman is dood terwyl hy deur 'n pas huis toe gery het en, onverklaarbaar, is daar hoegenaamd geen leidrade nie. Sarel woon die verhoor by en bevriend die hoofgetuie, 'n plaaslike boer met die naam Koos Kok, wie die weduwee op soek na haar man vergesel het. Terwyl hy voorgee om agtergrond vir 'n reeks koerantartikels in te samel, ondersoek Sarel die moord tydens sy verblyf by oom Koos, tant Treinie en hul dogter, Liena. Naby hulle woon prof Mierdyk, een van Sarel se dosente, saam met sy dogter Elsie. Mierdyk het sedert die dood van sy vrou mal geword, terwyl 'n kluisenaar genaamd Windskut, wat selde gesien word, ook in die pas woon.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Simon Beyers

**Simon Beyers** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat op 12 Augustus 1947 uitgereik is. Die rolprent is gebaseer op 'n toneelstuk getiteld *Die Goeie Oue Tyd* wat in 1944 deur Sita (skuilnaam) geskryf is. Die toneelstuk is eers deur die Pierre de Wet Toneelgeselskap opgevoer en is later onder die titel *Simon Beyers* verfilm.

## Genre 
Die rolprent is 'n drama.

## Hoofrolspelers 
* Pierre de Wet as Simon Beyers
* Pikkie Uys as Maria Beyers
* Gert van den Bergh as Nicolaas Beyers
* Eugenie Heyns as Gertruida Beyers
* Schalk Theron as Mnr. Mankadan

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Die pantoffelregering

**Pantoffelregering** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat in 1947 uitgereik is.

## Genre 
Die rolprent is 'n komedie.

## Hoofrolspelers 
* Pikkie Uys as Ama
* Anton Ackermann as Lewie
* Marie Tjaden as Mina
* Rita Otto as Truia
* Antonius Ferreira as Frans
* Gerrie Nel as Hendrik
* Bartho Smit as Jannie
* Jan Brill as Kerneels 

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Pikkie Uys

**Pikkie Uys** is/was die verhoognaam van die Suid-Afrikaanse aktrise Sannie Uys. Sy begin haar loopbaan as akteur by die geselskap van Wena Naudé en Willem van Zyl. In 1934, nadat Wena Naudé na Nederland reis om daar te gaan studeer, neem sy Wena se hoofrolle oor. Na Wena se terugkeer sluit sy by die Ackermann-Nell Geselskap aan. Anton Ackermann herdoop haar Pikkie Uys, die naam waaronder sy bekend geraak het. Sy trou later met Ackermann.

## Filmografie 
* Simon Beyers, 1947 as Maria Beyers
* Pantoffelregering, 1947

## Verwysings
Pinkie se erfenis

**Pinkie se Erfenis** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat in 1946 uitgereik is. Dit is die verfilmde weergawe van Pierre de Wet se verhoogdrama, Pinkie. De Wet is die regisseur en skrywer, maar vertolk ook die rol van 'n kreupel Pinkie wat op 'n blinde meisie verlief raak.

## Genre 
Die rolprent is 'n drama. Dit het geen ouderdomsperk nie. Pierre de Wet vertolk die rol van die kreupel Pinkie wat verlief raak op ’n blinde meisie, Naomi (Paula Styger). Dis gegrond op die verhoogstuk *Pinkie*.

## Hoofrolspelers 
* Pierre de Wet, as die kreupel Pinkie
* Esther Mentz
* Gert van den Bergh
* Paula Styger as Naomi
* Gert van den Bergh as Willem
* Gideon Roos as dr. Hendrik Steenkamp
* Esther Mentz as Tante Roux
* Eugénie Heyns as Marie Opperman
* Jan Brill as Oom Piet
* Ben Havenga as mnr. Roux
* C. de Wet Marais as die oogspesialis (gekrediteer as De Wet Marais)

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Verwysings
Die kaskenades van Dr. Kwak

**Die Kaskenades van Dr. Kwak** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat op 5 April 1945 uitgereik is.

## Genre 
Die rolprent is 'n komedie.

## Hoofrolspelers 
* Pierre de Wet as dr. Hendrikus Kwak
* Gert van den Bergh as Poggenpoel
* Paula Styger
* Jan Cronjé
* Helen Faul
* Stanley Raphael
* Ben Havenga
* Susan Roos
* Francis Coertze
* Bernabe van Alphen
* Al Debbo
* James Norval
* Schalk Theron
* Rynhard Smit
* Gerhard Mol

## Storielyn 
'n Jong dokter, vars uit die mediese skool, koop 'n praktyk vir 'n appel en 'n ei op 'n klein dorpie in die middel van nêrens. Met sy aankoms ontvang hy skokkende nuus van die dorpsmense: "''Niemand op die dorp raak ooit siek nie, en die vorige dokter het van aalmoese geleef. Niemand het ooit 'n dokter, apteker of begrafnisondernemer nodig nie.''" vertel hulle hom.

Maar Dr Kwak weier om dit te glo, en kom met die apteker en die onderwyser bymekaar. Hy benadruk die belangrikheid daarvan dat die mediese wetenskap na die mense gebring moet word en dat hulle bewus gemaak moet word van die verskriklike gevare wat kieme inhou. Kort nadat Kwak aankondig dat hy Maandae gratis konsultasies aanbied, is sy spreekkamers vol, die plaaslike hotel is omskep in 'n hospitaal, en die hele dorp is in die bed. Dr Kwak, die hoteleienaar (nou matrone van die hospitaal) en die apteker glimlag almal breed. Maar geregtigheid seëvier in die gestalte van die ou dokter.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Blouvalk

duimnael|Twee eiers uit dieselfde legsel

Die **blouvalk** (*Elanus caeruleus*) is 'n klein daglewende roofvoël in die familie *Accipitridae*. Dit is veral bekend vir sy gewoonte om oor oop grasvelde te sweef. Die spesie van Eurasië en Afrika (Engels: "Black-winged kite") word soms met die Australiese (*Elanus axillaris*) en Amerikaanse blouvalk (*Elanus leucurus* van Noord-, Sentraal- en Suid-Amerika) gekombineer, om saam 'n superspesie te vorm.  Alhoewel dit hoofsaaklik op vlaktes voorkom, word dit soms op grasryke hange van heuwels in die hoërgeleë gebiede van Asië gesien. Blouvalke is nie migrerend nie, maar beweeg oor kort afstande in reaksie op die weer.

## Beskrywing 
Hierdie roofvoël het lang vlerke met 'n wit, grys en swart verekleed en, soos 'n uil, oë wat vorentoe wys met rooi irisse. Die lang valkagtige vlerke strek verby die stert wanneer die blouvalk sit. Die kort en vierkantige stert is sigbaar wanneer dit vlieg. Wanneer die blouvalk sit, dikwels op drade langs die pad, is dit meestal besig om sy vlerke te beweeg en wip sy stert op en af om homself te balanseer. Die geslagte lyk eenders.

## Verspreiding en habitat 
Die blouvalk kom hoofsaaklik voor op vlaktes en in semi-woestyne in sub-Sahara Afrika en tropiese Asië, maar dit kom ook in Europa in Spanje en Portugal voor.

## Gedrag en ekologie 
Die nes is 'n los platform van takkies waarin 3 of 4 eiers gelê word. Die wyfie doen die meeste moeite met die bou van die nes. Die eiers is lig en roomkleurig met dieprooi kolle. Albei ouers broei, maar wanneer die kuikens uitbroei, spandeer die mannetjie meer tyd om kos te soek. Die wyfies voer aanvanklik die kuikens en jag naby die nes en sal ook voedsel van die mannetjie ontvang. Nadat die kuikens hulle vere gekry het is hulle vir 'n verdere 80 dae steeds afhanklik van hulle ouers vir kos. Aanvanklik vind die oordrag van kos by die broeiplek en later in die lug plaas.

Die blouvalk se prooi sluit sprinkane, krieke en ander groot insekte, akkedisse en knaagdiere in. Beseerde voëls, klein slange en paddas het is ook al aangeteken. Dit is op seldsame geleenthede waargeneem terwyl dit prooi in die vlug jag.

Hierdie voëls slaap kommunaal in groepe van 15 tot 35 (groter getalle in Europa) op 'n groot blaarryke boom.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=97C47F3E1BA4129A
Sterre met planete

Daar is minstens 678 bekende **sterre met planete** in die heelal. Die meeste is van spektraaltipe F, G en K, want sterrekundiges vind die meeste planete om sterre wat met die Son ooreenstem. Ander is reusesterre wat al die waterstof in hul kern opgebruik het. Planete om reusesterre gee ’n aanduiding van hoe planetêre stelsels ontwikkel en hoe die planete se eienskappe verander met die evolusie van die sterre.

Daar is 549 sterre met een bevestigde planeet, en net 129 (sowat 17%) met meer as een. Die ster met die meeste bevestigde planete is HD 10180 met sewe; dit het ook twee onbevestigde planete. Die grootste ster is Epsilon Tauri (2,723 M☉) en die kleinste 2M J044144 (0,021 M☉). Die een met die meeste metale is 1RXS 1609 (0,616 dex, 4,13 × Son) en die een met die minste is HIP 13044 (−2,086, 0,0082 × Son). Die naaste ster met ’n planeet is Alpha Centauri B (4,36 ligjare) en die verste een MOA-2008-BLG-310L (23 807 ligjare). 

Die lys van sommige sterre hier onder is gesorteer volgens regte klimming. Die sterre se twee belangrikste eienskappe is massa en metaalinhoud, want dit bepaal hoe die planetêre stelsels vorm. Sterre met ’n groter massa en metaalinhoud het gewoonlik meer en groter planete.

## Lys 
*&prime;n Geel agtergrond dui sterre met meer as een planeet aan.*

## Eksterne skakels 
* 
*
Burgerlike solidariteitsooreenkoms

duimnael|Die getal Burgerlike solidariteitsooreenkomste, wat jaarliks gesluit word, het sedert 2000 bestendig toegeneem en staan intussen op byna dieselfde vlak soos tradisionele huwelike
Die **Burgerlike solidariteitsooreenkoms** (Frans: *Pacte civil de solidarité*, kort *PACS*) is 'n burgerlike verbintenis met gemeenskap van goedere, gesamentlike belasting en erfregtelike voordele wat in 1999 in Frankryk ingevoer is.

Alhoewel dit nie afhanklik van seksuele oriëntasie is nie, word hierdie regstrument tans hoofsaaklik deur heteroseksuele pare aangewend (95 persent volgens amptelike statistieke). Selfdegeslagpare gaan die ooreenkoms aan omdat hulle in Frankryk tans nie amptelik in die huwelik kan tree nie.

In teenstelling met huwelike word die ooreenkoms nie in aanwesigheid van 'n burgemeester aangegaan nie, maar in 'n geregshof onderteken. Nogtans maak die wet voorsiening vir 'n plegtigheid in 'n raadsaal wat deur 'n burgemeester bygewoon word. So gryp veral burgemeesters van linkse partye die kans om 'n plegtigheid vir elke paar te hou wat die ooreenkoms sluit en dit graag deur 'n burgemeester of stedelike administrasie wil laat bevestig.

Die PACS verplig pare tot wedersydse ondersteuning, alhoewel die besonderhede hiervan individueel gereël mag word. Die gemeenskaplike aanneming van kinders word nie toegestaan nie. Volgens Franse reg mag egter ook 'n enkelpersoon 'n kind aanneem.

## Sien ook 
* Burgerlike verbintenis
* Selfdegeslaghuwelik

## Verwysings
Hans-die-Skipper

***Hans-die-Skipper*** is 'n Afrikaanse rolprent wat op 31 Desember 1952 vrygestel is. Dit is gegrond op die roman van D.F. Malherbe wat deur die regisseur Bladon Peake tot 'n draaiboek en rolprent verwerk is.

## Genre 
Die rolprent is 'n drama.

## Hoofrolspelers 
* André Huguenet as Hans-die-Skipper
* Albie van der Bijl as Meester
* Wena Naudé as Trynie
* Gert van den Bergh as Johan
* Leonie Ross as Nelie
* Willie Herbst as Koos
* Elsa Fouché as Siena
* Johan Eloff as Hendrik
* Francis Coertze

## Storielyn 
Hans die skipper speel hom af op 'n klein vissersdorp waar Hans, ou seerot wie se hele lewe om die see draai, saam met sy vrou en seun, Johan, woon. Hans wil hê sy seun moet ook 'n visser word, maar Johan wil nie op die dorp bly nie. Sy seun sprei sy vlerke en pa en seun raak mettertyd van mekaar vervreem. Na jare van swerf, hoor die seun dat sy pa op sterwe lê en haas hom terug om by die sterfbed weer versoen te raak.

## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente
Albie van der Bijl

**Albie van der Bijl** is/was 'n Afrikaanse akteur.

## Filmografie 
* Paul Krüger, 1956 as Oupa
* Matieland, 1955
* Vadertjie Langbeen, 1955 as Bruyns
* Hans-die-Skipper, 1952 as Meester
Esther Mentz

[duimnael|regs|300px|Verfilming aan die rolprent *[Pinkie se Erfenis*, 1944. Pierre de Wet vertolk die rol van die kreupel Pinkie wat verlief raak op ’n blinde meisie, Naomi (Paula Styger). Van links: Styger, Eugenie Heyns, Pierre de Wet en Esther Mentz.]]

[duimnael|regs|300px|Esther Mentz en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in *Carmen* in 1946, die eerste keer dat 'n opera in [Afrikaans in Johannesburg opgevoer is. Haar man, dr. Gideon Roos het die opera vertaal en dis op 23 en 27 Maart opgevoer. Die dirigent was John Connel.]]

**Esther Mentz** was 'n Suid-Afrikaanse operasangeres en aktrise. Mentz maak haar rolprentdebuut in 1944 in Donker Spore, een van die eerste vollengte Afrikaanse films. Sy was die vrou van die voormalige direkteur-generaal van die SAUK en stigterslid van die Suid-Afrikaanse Musiekregte-organisasie (SAMRO), dr. Gideon Roos.

## Filmografie 
* *Donker spore*, 1944
* *Pikkie se erfenis*, 1946
* '''n Plan is 'n boerdery*, 1954
* *Matieland*, 1955
* *Vadertjie langbeen*, 1955 as Me. de Beer
* *Piet se tante*, 1959
* *En die vonke spat'', 1961 as Chrissie

## Verwysings
HD 40307

**HD&nbsp;40307** is ’n oranje K-tipe hoofreeksster sowat 42 ligjare (12,83 parsek) van die Aarde af in die sterrebeeld Skilder. Sy massa is na raming effens minder as dié van die Son. Die ster het sover bekend ses planete wat om hom wentel. Drie planete is in 2008 ontdek en nog drie in 2012. Een van hulle, HD&nbsp;40307&nbsp;g, is ’n planeet soortgelyk aan die Aarde met ’n wentelperiode van sowat 200 dae en kan dalk vloeibare water op sy oppervlak hê. Nog navorsing is nodig om vas te stel of dit lewe kan huisves.

## Eienskappe 
HD&nbsp;40307 is ’n K-tipe ster en straal dus oranje lig uit. Sy radius en massa is sowat ’n driekwart van die Son s’n. Sy temperatuur is net onder 5&nbsp;000 kelvin. Dit is relatief hoog vir ’n K-tipe ster en is naby dié van ’n G-tipe ster soos die Son. Die sterrekundiges wat die planete om 40307 ontdek het, meen hul metaalinhoud sal bepaal of hulle terrestriaal soos die Aarde of gasplanete soos Jupiter en Saturnus is.

Ondanks sy nabyheid aan die Aarde kan HD&nbsp;40307 nie met die blote oog gesien word nie.

## Planetêre stelsel 
Vyf van HD&nbsp;40307 se planete wentel baie naby aan die ster, Die heel verste planeet is omtrent so ver as Venus van die Son en val binne die gebied waar water kan voorkom.

Die minimum massa van die planete wissel van drie tot tien keer dié van die Aarde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* A Trio of Super-Earths: A harvest of low-mass exoplanets discovered with HARPS , nuusvrystelling, European Southern Observatory, ESO 19/08, 16 Junie 2008.

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
HD 10180

**HD&nbsp;10180** is ’n ster baie soos die Son in die sterrebeeld Suidelike Waterslang wat bekend is as die ster met dalk sover bekend die meeste planete – moontlik nege, waarvan sewe bevestig is. Dit is dus dalk die grootste planetêre stelsel, insluitend ons sonnestelsel.

## Eienskappe 
Die ster is sowat 127 ligjare (39 parsek) van die Aarde af. Sy skynbare helderheid is 7,33&nbsp;mag en dit kan dus nie met die blote oog gesien word nie, maar wel met ’n klein teleskoop.

Die sterreklassifikasie van die ster is G1V, wat beteken dit is ’n hoofreeksster wat energie in sy kern opwek deur die fusie van waterstof. Sy massa is 6% groter as dié van die Son. Dit het ’n 20% groter metaalinhoud (elemente benewens waterstof en helium) as die Son. Met ’n geraamde ouderdom van 7,3&nbsp;miljard jaar is dit ’n stabiele ster met geen noemenswaardige magneet-aktiwiteit nie. Sy geraamde rotasieperiode is sowat 24 dae.

## Planetêre stelsel 
duimnael|links|200px|’n Kunstenaarsvoorstelling van HD&nbsp;10180&nbsp;d, met ook 10180&nbsp;b en 10180&nbsp;c sigbaar.
In 2010 het ’n navorsingspan onder Christophe Lovis van die Universiteit van Genève aangekondig die ster het minstens vyf planete, en dalk tot sewe. Op 6&nbsp;April 2012 het die sterrekundige Mikko Tuomi van die Universiteit van Hertfordshire ’n verslag in *Astronomy and Astrophysics* gepubliseer wat voorstel dat die ster nege planete het. Nadat die data hersien is, is verdere bewyse gevind van die ster se heel binneste planeet (b) sowel as van twee bykomende planete (i en j).

Die stelsel bevat vyf planete met ’n minimum massa van 12 tot 25 keer dié van die Aarde (vergelykbaar met dié van Uranus en Neptunus) en met wentelbaanradiusse van 0,06, 0,13, 0,27, 0,49 en 1,42&nbsp;AE, net minder as Mars s’n.

Die planeet HD&nbsp;10180&nbsp;b is onbevestig, maar as dit bestaan moontlik min of meer so groot soos die Aarde (minimum massa 1,4 keer die Aarde s'n). HD&nbsp;10180&nbsp;c, wat omtrent so groot soos Uranus is, is moontlik ’n gasreus. HD&nbsp;10180&nbsp;i is ’n moontlike, maar onbevestigde planeet nie baie groter as die Aarde nie wat in 2012 deur Mikko Tuomi ontdek is.

HD&nbsp;10180&nbsp;d is omtrent die grootte van Neptunus en moontlik ook ’n gasreus. HD&nbsp;10180&nbsp;e is moontlik nog ’n gasreus, maar is waarskynlik omtrent twee keer so groot soos Neptunus. HD&nbsp;10180&nbsp;j is ’n moontlike, maar onbevestigde planeet omtrent so groot soos die Aarde of dalk ’n gasdwerg wat in 2012 deur Mikko Tuomi ontdek is.

HD&nbsp;10180&nbsp;f is min of die meer dieselfde soort planeet as HD&nbsp;10180&nbsp;e. HD&nbsp;10180&nbsp;g is ’n gasreus groter as Neptunus (dalk 24 keer die massa van die Aarde). HD&nbsp;10180&nbsp;h is sover bekend die grootste en verste planeet. Dit is waarskynlik ’n gasreus omtrent so groot soos Saturnus (met ’n minimum massa van 65 keer dié van die Aarde).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Jupitermassa

**Jupiter-massa** (MJ of MJUP) is die massaeenheid wat gelyk is aan die massa van Jupiter. 1 MJ = 1,8986 × 1027 kg of 317,83 aardmassas. Die eenheid word dikwels gebruik om ander ruimteliggame se massa uit te druk.
Aardradius

duimnael|260px|Biruni (973 - 1048) se metode om die aarde se radius met trigonometriese berekeninge te bepaal.

Omdat die Aarde nie ’n perfekte sfeer is nie, kan geen enkele waarde gebruik word as sy natuurlike radius nie. Afstande wissel van 6&nbsp;353 tot 6&nbsp;384&nbsp;km. Verskeie maniere om die Aarde as ’n sfeer voor te stel, lewer ’n gemiddelde radius van 6&nbsp;371&nbsp;km. Dié mate staan bekend as  en word dikwels gebruik om die radius van ander hemelliggame weer te gee.
Jupiterradius

duimnael|regs|300px|Die planeet Jupiter

Jupiter se gemiddelde radius van 69&nbsp;911&nbsp;km word dikwels gebruik om die radius van ander groot hemelliggame weer te gee. Dit staan bekend as 1&nbsp;RJ.

## Sien ook 
* Sonradius