open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Testosteroon

duimnael|Die chemiese struktuur van testosteroon
**Testosteroon** is vir mans 'n noodsaaklike geslagshormoon en in beide mans en vrouens speel dit 'n belangrike gesondheidsrol.  Dit is een van die steroïedhormone.  

Dit word in mans hoofsaaklik deur die testikel (teelbal) geproduseer en speel 'n groot rol gedurende puberteit - die tyd van ontwikkeling van 'n jong man se geslagseienskappe - en in die onderhoud van geslagseienskappe. In vrouens word dit op kleiner skaal hoofsaaklik deur die eierstokke geproduseer. Soos mans ouer word produseer hulle effens minder testosteroon maar die hoeveelheid wat 'n normale man produseer het 'n baie wye bestek.  

Dit beïnvloed die mens (en diere) se geslagsdrif, energie, immuunfunksies en speel 'n rol in beskerming teen osteoporose. Soos met ander steroïdes ontspruit dit uit cholesterol. 

'n Jel van testosteroon bevat, kan ook ingespan word met die behandeling van veelvuldige sklerose. Toetse by die Universiteit van Kalifornië het aangetoon dat die jel breinagteruitgang vertraag en dat dit die denkvermoë van mans met veelvuldige sklerose verbeter. In die studie is ondersoek waarom veelvuldige sklerose by minder mans as vroue gediagnoseer word. Hulle het bevind dat die manlike hormoon heel moontlik iets daarmee te doen het. Tydens die studie moes die mans vir 'n jaar lank daagliks die jel aan hul skouers smeer, en die toetse daarna het bewys dat hul denk-, leer- en oordeelsvermoë merkbaar verbeter het. Hul spiermassa was ook beter.
Firth of Forth

duimnael|regs|350px|Die Firth of Forth
duimnael|regs|350px|Die padbrug oor die Forth
Die **Firth of Forth** (Skots-Gaelies **Abhainn Dhubh**, letterlik "Swart Rivier") is die monding (*firth*) van die Skotse rivier Forth. Die rivier mond hier tussen Fife in die noorde en West Lothian, Edinburgh en East Lothian in die suide in die Noordsee uit. Getye kom tot by Stirling in en uit, maar in die algemeen word die Kincardine-brug as die grenspunt van die monding se binnelandse gedeelte beskou.

'n Groot aantal stede en dorpe lê langs die oewers van die *Firth*, asook die petrochemiese aanleg van Grangemouth, die skeepsdokke van Leith, die olieplatform-konstruksieterrein van Methil, die skeepsslopery van Inverkeithing en die Britse Vloot se dokke in Rosyth. Talle ander nywerheidsones lê in die gebied, soos byvoorbeeld Forth Bridgehead, Burntisland, Kirkcaldy, Bo'ness en Leven.

Die Kincardine-brug en die beroemde Forth-padbrug en Forth-spoorwegbrug is die belangrikste verbindings oor die Firth.

Die binnelandse gedeelte van die monding tussen die Kincardine- en Forth-brûe het sowat die helfte van die gebied, wat vroeër deur die getye geraak is, as gevolg van landaanwinningsprojekte kwytgeraak. Hier het landbou- en nywerheidsterreine ontstaan, maar veral uitgestrekte asstrandmere om die oorskot van die Longannet-steenkoolkragsentrale naby Kincardine.

Die Firth speel ook 'n belangrike rol as natuurbewaringsgebied. Die riviermonding is 'n broeiplek vir jaarliks sowat 90&nbsp;000 seevoëls. Daar is 'n uitkykpunt vir voëlliefhebbers op die May-eiland.
Biosfeer

Die **biosfeer** bestaan uit mense, diere en plante.

Mense het baie natuurlike vyande, waarvan mikroskopiese organismes wat mense siek maak en hul lewens eis, van die gevaarlikste is. Mikrobes soos bakterieë en virusse wat ons siek maak, kan gewoonlik deur medisyne genees en voorkom word. Soms, soos in die geval van MIV/vigs, is daar egter nie 'n geneesmiddel nie.

Epidemies en pandemies het in die verlede miljoene mense se lewens geëis en miljoene rande se skade veroorsaak, en dit gebeur selfs vandag nog.

Tussen 1348 en 1350 het die Swart Dood naastenby 25% van die Europese bevolking uitgewis. In 1665 het die Groot Pes van Londen duisende mense laat sterf.

Vandag is die plae van die verlede nie meer so 'n groot gevaar nie, as gevolg van inenting en beter mediese dienste. Soms kan so 'n plaag opnuut in sekere streke uitbreek, veral in die ontwikkelende lande. So byvoorbeeld het daar in Mei 1974 'n pokke-epidemie in ontwikkelende gebiede uitgebreek. 55 127 gevalle is aangeteken, maar 'n intensiewe inentingspoging deur die Wêreldgesondheidsorganisasie het dit vinnig onder beheer gebring.

Melaatsheid is 'n siekte wat in die Bybelse tyd algemeen voorgekom het. Dit is 'n siekte wat geassosieer word met swak gesondheid as gevolg van ondervoeding. Vandag kom hierdie siekte nog in onontwikkelde lande voor, en die mense wat dit opdoen word nie meer uit die gemeenskap verban nie.

## Soorte siektes 
Daar bestaan honderde siektes op aarde. Net sekere soorte siektes is oordraagbaar. Daar is ses siektes wat 90% van alle sterftes aan oordraagbare siektes veroorsaak. Hulle is:
* Griep
* MIV/vigs
* Cholera
* Tuberkulose
* Malaria
* Masels
Dit is ook hoofsaaklik hierdie siektes wat epidemies en pandemies veroorsaak en 'n wêreldwye poging verg om effektief beveg te word.

## Eksterne skakels
Epidemie

‘n **Epidemie** is ‘n aansteeklike siekte waaraan ‘n groot groep mense tegelykertyd ly. Dit word versprei deur besmetting. Bekende voorbeelde  van siektes wat as ‘n epidemie kan voorkom, is pokke, cholera, griep, masels, kinkhoes en skarlakenkoors. ‘n Epidemie is endemies wanneer dit slegs op ‘n beperkte gebied heers.  ‘n Wydverspreide epidemie wat oor verskeie lande en dalk kontinente  versprei is, is ‘n pandemie. Die Swart Dood van die laat Middeleeue en die Spaanse griep van 1918 was pandemies. Epidemies kom teenswoordig minder dikwels voor weens verbeterde higiëniese toestande en voorkomingsmaatreëls.

## Klassifikasie 
Epidemieë kan geklasseer word volgens die manier waarop hulle deur die bevolking versprei:
### Gemeenskaplike bron 
#### Puntbron
Alle gevalle word deur dieselfde bron veroorsaak, byvoorbeeld die eet van dieselfde besmette voedsel. Die aantal gevalle styg tot 'n maksimum en daal
#### Voortdurend 
Die besmetting gebeur oor 'n langer tydperk. Die kurwe kan veel vlakker en breër word.
#### Wisselend 
Soms vind daar besmetting plaas, soms nie. Die kurwe kan meer as een maksimum hê.

### Voortgeplant 
Hier besmet die een persoon die ander deur persoonlike kontak. Die kurwe kan opeenvolgende pieke vertoon afhanklik van die inkubasietyd. Die epidemie deurloop party generasies en neem af. Dit is belangrik maatreëls te tref om die voortplanting en verspreiding teen te gaan.
### Gemengd 
Soms kan daar 'n besmettingsbron wees en ook verspreiding. Dit word 'n gemengde epidemie genoem.
### Ander 
Daar is ander verloop van 'n epidemie moontlik indien daar interaksie tussen draers optree, byvoorbeeld tussen bosluise en jagters in die geval van Lyme-siekte.

## Sien ook 
*Pandemie
*Spaanse griep in Suid-Afrika

## Verwysings
Pandemie

'n **Pandemie** (vanuit Grieks: *pan* (*alle*) en *demos* (*mense*)) is 'n aansteeklike of oordraagbare siekte wat vinnig oor 'n land of groter gebied versprei. Dit is in werklikheid 'n epidemie, maar net op 'n wêreldwye skaal.

## Oorsake van 'n pandemie 
Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie kan 'n pandemie ontstaan wanneer daar aan die volgende vereistes voldoen word:
*Die siekte wat uitbreek is onbekend aan die bevolking.
*Die siekte infekteer mense en veroorsaak ernstige siekte.
*Die siekte versprei maklik onder mense.

'n Siekte wat wyd verspreid is of die dood van baie mense veroorsaak het, is nie noodwendig 'n pandemie nie; dit moet ook aansteeklik wees. Só is kanker byvoorbeeld wél 'n siekte wat die dood van baie mense veroorsaak, maar word dit nie as 'n pandemie gesien nie omdat dit nie aansteeklik is nie.

## Sien ook 
*Epidemie

## Eksterne skakels
Spanningsverdeler

'n Spanningsverdeler is 'n eenvoudige weerstand-netwerk om die spanning vanaf 'n bron na 'n laer spanning om te skakel.

Die eenvoudigste voorbeeld is 'n spanningsverdeler soos vertoon in figuur 1.

duimnael|Figuur 1

waar

V_{UIT}=V_{IN}( \frac {R_2} {R_1+R_2} ) \qquad \qquad \qquad (1)

Dus kan gesien word dat as R1 = R2 dan sal die uitgangsspanning die helfte van die ingangsspanning wees.

Figuur 2 wys 'n meer komplekse verdeler.

duimnael|Figuur 2

waar

V_1=V_{IN}( \frac {R_2+R_3} {R_1+R_2+R_3} ) \qquad \qquad \qquad (2)

en

V_2=V_{IN}( \frac {R_3} {R_1+R_2+R_3} ) \qquad \qquad \qquad (3)

In albei gevalle word die aanname gemaak dat daar noemenswaardig min stroom by die uitgange uitvloei sodat die vergelykings (1),(2) en (3) bly geld.

## Eksterne skakels 
*
Aurora

**Aurora** kan na die volgende algemene onderwerpe verwys:
*Aurora (astronomie), 'n atmosferiese verskynsel wat soms by die pole waargeneem kan word.
*Aurora (mitologie), die godin van die dagbreek in Romeinse mitologie.
*Aurora (kruiser), die skip wat die Russiese Rewolusie in 1917 ingelui het met 'n enkele kanonskoot.
*Rederykerskamer Aurora

Aurora mag ook na die volgende verwys:

## Geografiese plekke 
### In Suid-Afrika
*Aurora, Wes-Kaap
### In Kanada 
*Aurora, Ontario
**Aurora Cable Internet
**Aurora Vervoer
### In die VSA 
*Aurora, Colorado
*Aurora, Oregon
Chalet

duimnael|regs|280px|'n Chalet
[duimnael|regs|280px|'n Chalet in die berge oos van Orosí ([Costa Rica)]]
[duimnael|regs|280px|'n Chalet in [Juquitiba, Brasilië.]]

Die term **chalet** verwys na 'n landelike tipe huis met 'n kenmerkende platdak, wat in die Alpegebied, veral in Switserland, aangetref word. Chalets word hoofsaaklik van hout gebou of het tenminste 'n raamwerk van hout. 

## Etimologie 
Die woord *chalet* kom uit die Frankoprovensaalse taalgebied van Switserland en het oorspronklik na die berghut van 'n herder verwys. Die term is afgelei van die Middel-Latynse *calittum* of *cala* en 'n Voor-Romaanse wortel *cala*, wat albei "beskutting, skerm" beteken.

Terwyl chalets veral in Wes-Switserland al vroeg as 'n tipiese boustyl in die berge ontwikkel is, is die term "chalet" oorspronklik selde gebruik. Dit is later danksy die werk van Jean-Jacques Rousseau in die Franse taalgebied bekend gemaak en het daarna ook in ander Europese tale gebruiklik geword.

## Geskiedenis 
Talle chalets in die Europese Alpe is aanvanklik as seisoenale plaashuise van melkboerderye gebruik, wat hulle melkbeeste gedurende die somer vanuit die laer geleë weivelde van die valleie na die bergweivelde gebring is. Die herders het in die chalets gewoon en daar ook kaas en botter gemaak, om die melk te konserveer. Voor die begin van die winter is hierdie suiwelprodukte saam met die melkbeeste weer na die laer geleë valleie geneem. 

Die chalets is gesluit en tot by die lente nie meer bewoon nie. By talle oorspronklike chalets is daar nog steeds 'n aantal kleiner hutte sonder vensters, die sogenaamde *mazots*, waarin waardevolle gereedskap tydens die winter toegesluit is.

In die tydperk van die Europese Verligting het Switserland danksy die Geneefse skrywer Jean-Jacques Rousseau gewild geraak, en die tipiese chalets het 'n simbool van die Switserse samelewing geword, wat met demokrasie, vryheid, natuurliefde en eenvoud geassosieer is. 

Met die romantisering van die landelike lewe en die bergwêreld in die 19de eeu het die Europese adel en welgestelde burgers belang gestel in die tipiese Switserse houthuis. Chalets is vinnig gebruik om die tuine van adellike luukse villa's te versier. Die chalet-boustyl is ook vinnig toegepas by nuwe villas, en selfs hele voorstede is in die chalet-styl opgerig. Die bou van spoorwegverbindings het die uitvoer vamn tipiese Switserse chalets bevorder, wat in die vorm van halfvervaardigde bouelemente op die Europese markte aangebied is.

Daarnaas het die toerisme, wat destyds begin ontwikkel het, van die chalet 'n gewilde soort vakansiehuis gemaak, en tans word die term sinoniem met vakansiehuis gebruik.
Elbe

duimnael|links|Elbevloed op 22 Maart 2005

Die **Elbe** (Tsjeggies: *Labe*, Nederduits: *Elv*) is 'n rivier in Tsjeggië en Duitsland met 'n lengte van 1&nbsp;091 kilometer (678 myl). Die rivier vloei deur die Duitse deelstate Sakse, Brandenburg, Sakse-Anhalt, Mecklenburg-Voorpommere, Nedersakse, Hamburg en Sleeswyk-Holstein en mond uit in die Noordsee by Cuxhaven. Die grootste stede, wat in Duitsland aan die Elbe geleë is, is Dresden, Maagdenburg en Hamburg.

## Eksterne skakels 
* http://www.rivernet.org/elbe/welcomed.htm
* http://www.arge-elbe.de/
* http://www.wetteronline.de/pegel/pegelhtml/Elbe.htm
* http://www.elbetreff.de/
* http://www.umwelt.sachsen.de/lfug/hwz/inhalt_re.html
Ewigdurende beweging

[duimnael|[Villard de Honnecourt se Ewigdurende Masjien (ongeveer 1230)]]
[duimnael|[Robert Boyle se self-vloeiende fles sou selfvullend blyk te wees]]
**Ewigdurende beweging** (in Engels is dit "perpetual motion" of 'n "perpetual machine") is 'n eienskap van 'n voorgestelde meganiese stelsel wat sodanig gekonstrueer is dat dit, sodra dit aan die gang gesit is, vir altyd sal aanhou beweeg sonder enige eksterne energiebron. Vir ewigdurende beweging om plaas te vind moet 'n stelsel 100% effektief wees. Wanneer die stelsel aan die gang gesit word sal alle energie binne die stelsel herwin word om verdere beweging te veroorsaak. Oor die algemeen word ware ewigdurende beweging as onmoontlik beskou omdat dit óf die eerste óf die tweede wet van Termodinamika verbreek.

Nog 'n voorbeeld: As jy bv ’n bal aan ’n tou kon laat swaai sonder om elke nou en dan die bal te maak, sou dit 'n 100% effektiewe masjien wees. Soos ons weet is dit nie moontlik nie, want die bal sal naderhand ophou swaai agv die windweerstand wat dit sal laat stop. Vir hierdie sisteem om meer as 100% effektief te wees, moet die bal vanself hoër begin swaai, dus onmoontlik. Die rede hoekom ’n mens nooit 'n 100% effektiewe masjien sal kry nie, is omdat daar altyd wrywing/weerstand is – om nog nie eens te praat van 'n masjien wat meer as 100% effektief is. Teoreties is ’n masjien wat meer as 100% effektief is onmoontlik, want dit is teenstrydig met die wet van behoud van energie wat sê dat energie nie geskep kan word nie.
Asphalt Green Aquacenter

duimnael|300px|Die gebou in 2008

Die **Asphalt Green Aquacenter** ook bekend as die **Asphalt Green Sports and Arts Center** by 655 East 90th Street in New York is oorspronklik in 1944 opgerig as die munisipale teeraanleg (Engels: *Municipal Asphalt Plant*). Die gebou wat  deur Kahn & Jacobs ontwerp is word gekenmerk deur die gebou se paraboliese boogstruktuur. Dit is in 1982 aangepas as 'n sportsentrum volgens 'n ontwerp deur Hellmuth, Obata & Kassabaum en Pasanella + Klein en in 1993 is dit as die Asphalt Green Aquacenter, ontwerp deur Richard Dattner, geopen.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fluistergewelf

duimnael|300px|regs|Die gewelf van die Statuary Hall

'n **Fluistergewelf** is 'n ruimte wat die vorm van 'n sferoïed het, of dit benader deurdat sommige oppervlaktes soos die mure en gewelf ellipties gevorm is. As mens dan by een brandpunt staan kan mens 'n fluistergesprek voer met iemand wat by die ander brandpunt staan.

## Voorbeelde 
* Statuary Hall in die VSA Capitol is 'n beroemde fluistergewelf voorbeeld
* Sint Paul's Katedraal in Londen.
* Cincinnati Museum Center by Union Terminal
* Die galery voor die Oyster House-restaurant Grand Central Station in New York Stad.
* Die rotunda van die Texas State Capitol

Caltech in die VSA doen navorsing oor *optiese* fluistergewelwe wat tot dusver nie groter as 40 mikrometer in deursnee is nie en gefilter moet word om waargeneem te kan word.

## Eksterne skakels 
* Whispering Gallery Modes  inligting van die Universiteit van Bristol in die Verenigde Koninkryk.
* Fluistergewelf  by die Museum of Science and Industry in Chicago, VSA.
* A. E. Bate, Inligting oor Fluistergewelf van St Paul's Katedraal, Londen. *Proceedings of the Physical Society*, 50:293–297, 1938.
SABMiller

**SABMiller** was die naasgrootste broumaatskappy ter wêreld (in terme van volume), voordat hy in 2016 met  saamgesmelt het. Die maatskappy is in 2002 gevorm deur die samesmelting van South African Breweries en Miller Brewing van Amerika.

Omdat brouery 'n industrie is met 'n hoë winsverhouding, het die meeste markte 'n winsgewende, dominante brouer, 'n paar minder winsgewende, sekondêre brouers en invoer van dominante brouers uit ander gebiede. Die streke waarin SABMiller oorheersend is, sluit in Afrika, Noord-Amerika en Oos-Europa. Die maatskappy se hoofkantoor was egter in Londen, waar dit 'n betreklike klein aandeel van die mark gehad het en nie enige van sy eie biere gebrou het nie. Aandele is verhandel op die Londense Effektebeurs en was deel van die "FTSE 100-indeks".

SABMiller het in Julie 2005 aangekondig dat hulle ingestem het om Bavaria S.A. te bekom. Bavaria S.A. is 'n Kolombiese brouery dominant in sy tuisland, asook Peru, Ecuador en Panama. Dit is die tweede grootste brouery in Suid-Amerika met 'n inkomste van meer as $2 miljard† in 2004. 70% van Bavaria was besit deur die Santo Domingo-familie wat hul aandeel verruil het vir nuwe aandele in SABMiller. Dié transaksie het vir hulle 'n aandeel van 15% tot 20% verseker, wat hulle die tweede grootste aandeelhouer maak. Volgens die *New York Times* is dié aandeel ongeveer $3.8 miljard† werd, alhoewel die bedrag op 'n dag-tot-dagbasis wissel in ooreenstemming met SABMiller se aandeelprys. SABMiller het ook 4.9 miljard† Kolombiese pesos (ongeveer $2.2 miljard†) se skuld aangeneem.

## Besitreg 
Die maatskappy se grootste aandeelhouer is Alteria Group, wat van tevore Miller Brewing besit het.

## Handelsmerk 
SABMiller se handelsmerke sluit in:
* Castle Lager
* Castle Lite
* Castle Milk Stout
* Carling Black Label
* Grolsch
* Miller Genuine Draft
* Miller High Life
* Miller Lite
* Pilsner Urquell (via brouer Plzeňský Prazdroj, a. s.)
* Birra Peroni
* Nastro Azzurro (*Blue Ribbon* in Italiaans)
* Redds
* Ursus
* Tyskie, Żubr en Lech – top 3 handelsmerke in Pole
* Sparks
* Steel Reserve

## Bestuur 
* Voorsitter: Meyer Kahn
* Hoof uitvoerende bestuurder: Ernest A. (Graham) Mackay
* Hoof finansiële bestuurder: Malcolm I. Wyman

## Notas 
* † Miljard = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 (een duisend miljoen).

## Bron 
* Vertaal van die Engelse Wikipedia-artikel

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Yahoo! - SABMiller plc Maatskappy profiel
ICDL

duimnael|ICDL kenteken|regs
[duimnael|**ECDL Profile** sertifisering uitgereik in [Griekeland in Februarie 2017.]]
Die **International Computer Driving Licence** in Europa bekend as die **European Computer Driving License** is sertifikate wat deur die ECDL Foundation, 'n organisasie sonder winsbejag, toegeken word.  In Sub-Sahara Afrika (Zimbabwe uitgesluit) word die ICDL-kwalifikasies deur ICDL South Africa ook 'n organisasie sonder winsbejag bestuur wat deur die CSSA in Suid-Afrika gestig is.

Die kursus behels eksamens in sleutelareas in die veld van Inligtingstegnologie, soos bedryfstelsels, kantoorprogrammatuur soos woordverwerkers, spreivelle, databasisse, kommunikasieprogramme en dies meer.

## ICDL Kursus-struktuur 
Die ICDL-kwalifikasie bestaan uit sewe modules wat as volg daaruit sien:

#Basiese begrippe: behels die terminologie, toepassings en gebruik van rekenaars, IT en die samelewing en ander algemene gebruike.
#Rekenaargebruik en die bestuur van lêers: behels hoofsaaklik die gebruik van die bedryfstelsel.
#Woordverwerking: Sluit al die gewone vaardighede in die verband in asook gevorderde vaardighede soos die insluiting van epos in dokumente en integrasie met spreivelle en grafika.
#Spreivelle: Vereis 'n deeglike kennis van die gebruik van spreivelle.
#Databasisse
#Aanbiedingshulpbronne: Vereis kennis in die gebruik van sodanige programmatuur. 
#Inligting en kommunikasie: Behels die gebruik van epos programmatuur en die verkryging van inligting oor die internet.

'n Slaagsyfer van 75% moet behaal word in elkeen van die modules om die sertifikaat te bekom.

## Doelwit 
Die doel van die kursus is om die vlak van kennis oor inligtingstegnologie te verhoog en die vlak van bekwaamheid in die algemene gebruik van persoonlike rekenaars en algemene rekenaarprogrammatuur te verhoog vir alle mense in die wêreld.  Die mikpunt is om inligting te versprei, om die program te bevorder en te ontwikkel as 'n wêreldwyd erkende kwalifiseringsprogram vir IT-vaardighede om alle mense toe te rus om deel te neem aan die inligtingsamelewing.

Die ECDL-Foundation mik daarna om vennootskappe met professionele rekenaarverenigings wêreldwyd te vorm wat die program kan bestuur in hulle eie plaaslike gemeenskappe.

Die program is in 1997 van stapel gestuur en teen 2005 het soveel as 5 miljoen mense vanuit 138 lande al aan die program deelgeneem.  Die program is tans (2006) al in 32 tale vertaal.

## Sien ook 
*Rekenaargeletterdheid

## Eksterne skakels 
* ECDL se webwerf 
* ICDL in Suider Afrika
* ICDL hulpbronne en inligting
* 'n Artikel wat die nut van die ICDL-kwalifikasie en die moontlikheid van 'n soortgelyke kwalifikasie vir oopbronprogrammatuur daar te stel
Krag

:''Hierdie bladsy handel oor krag as 'n oorsaak om 'n liggaam in beweging te bring, vir ander gebruike sien krag (dubbelsinnig).''

duimnael|regs|260px|Enkele voorbeelde van hoe kragte teen mekaar inwerk.

**Krag** (in terme van fisika) word gedefinieer as enige oorsaak wat 'n liggaam van massa laat versnel. Die versnelling van die liggaam is in direkte verhouding met die krag in klassieke Newtoniese fisika. Die verhouding is deur Isaac Newton bestudeer en daaruit het hy sy tweede wet van beweging geformuleer.

Newton se tweede wet van beweging kan as volg gedefinieer word:

: \vec{F} = m \vec{a}

waar
* *F* krag is.
* *m* massa is.
* *a* versnelling is.

Die SI-eenheid vir krag is dus vernoem na Sir Isaac Newton die Engelse wetenskaplike en staan bekend as slegs 'n newton (simbool "N"). Aangesien dat die naam van die eenheid nie 'n eienaam is nie, begin dit met 'n klein letter (behalwe by die begin van 'n sin) maar aangesien dat dit na 'n persoon vernoem is, is die simbool 'n groot letter.

## Misbruik 
Let wel dat "perdekrag" 'n eenheid van drywing is en nie van krag nie. In die gebed "Onse Vader" is die Latynse woord "*potestas*" as "*power*" in Engels, as "*puissance*" in Frans, as "*krag*" in Afrikaans, as "kracht" in Nederlands en as "*Kraft*" in Duits vertaal. In fisika, het die Franse woord "*puissance*" en die Engelse woord "*power*" dieselfde betekenis, dit wil sê "drywing", maar die Duitse woord "*Kraft*" en die Nederlandse woord "kracht" het dieselfde betekenis as die Afrikaanse woord, naamlik "*krag*".

In Nederlands gebruik 'n mens die woord "vermogen" is plaas van die woord "drywing".

## Sien ook 
* Werk
* Drywing
* Energie
* Swaartekrag

## Verwysings
Sergels torg

duimnael|300px|**Sergels torg** met Kulturhuset (aan die linkerkant) snags
duimnael|300px|Uitsig van Kulturhuset na die noordooste met die superellipsvorm van Sergels torg duidelik sigbaar
**Sergels torg** ("Sergel se Plein") is 'n bekende openbare plein in die middel van Stockholm, Swede. Die plein is vernoem na die 18de eeuse beeldhouer Johan Tobias Sergel wat sy werkswinkel in die gebied om die plein gehad het.

duimnael|links|225px|Ikoniese driehoekpatroon van die voetgangersplein. Die Muttern, die heksagoniese gebou regs van die trappe, is in 2005 met straatvlaktoegang na die T-Centralen-metrostasie vervang.
duimnael|links|225px|Aansig van die fontein

Dit is bekend vir 'n aantal kenmerke insluitend die rol wat dit gespeel het as die beginpunt van die demonstrasie van die superellipsvorm as 'n vorm vir die plein se verkeersirkel. Dit is in 1959 deur die Deense wiskundige Piet Hein ontwerp. Die 37 meter hoë glaspilaar in die middel is die *Kristall-vertikal accent* ("Kristal-vertikale aksentuur", 1974) deur Edvin Öhrström. Die amptelike naam word selde gebruik en dit staan onder Stockholm se inwoners bekend as die "glasobelisk" of menige fallies-verwante omgangstaalbenamings.

Wes van die eintlike plein is 'n laer-liggende plein wat met wit en swart teëls geplavei is. Dit staan informeel as die *Plattan* ("Die Blad") bekend is tans berug vir die  dwelmhandelaars wat daar teenwoordig is. Wes van Plattan is wye trappe wat as 'n gewilde ontmoetingspunt dien. Wes van die trappe lê Drottninggatan. Noord is vyf wolkekrabbers, *Hötorgsskraporna*, van die min geboue hoër as agt verdiepings in Stockholm se middestad. Suid van die plein lê Stockholm se *Kulturhuset*.

Die breë Sveavägen straat, vandag bekend as die straat waar Eerste Minister Olof Palme vermoor is, strek noordwaarts van die plein. Daar is aanvanklik beplan om die straat as 'n groot "Nasionale Promenade" te ontwikkel wat van die koninklike begraafplaas, Haga, tot by die Koninklike Paleis sou strek. Die projek is egter nooit heeltemal voltooi nie.
Geoktrooieerde rekenmeester (Suid-Afrika)

**Geoktrooieerde rekenmeester (SA)** is die titel van 'n sekere klas lede van die Suid-Afrikaanse Instituut van Geoktrooieerde Rekenmeesters (SAIGR).  Dit is die hoogste professionele rekeningkundige kwalifikasie wat in Suid-Afrika behaal kan word en geregistreerde geoktrooieerde rekenmeesters mag die agtervoegsel GR(SA) by hulle titels gebruik. 

Geoktrooieerde rekenmeesters se opleiding sluit in rekeningkunde, ouditkunde, finansiële bestuur, belasting en handelsreg en hulle is gesogte werknemers in menige dissiplines van die sake- en akademiese wêreld wat dikwels topsalarisse kan beding. As gevolg van die hoë standaard van opleiding is Suid-Afrikaanse geoktrooieerde rekenmeesters ook baie gesog in die buiteland. Navorsing deur die SAIGR in 2007 het onthul dat van die 2 227 direkteure van die top 200 maatskappye op die JSE Sekuriteitebeurs, 662 (ongeveer 30%) GR(SA)'s was. Van die top 50 maatskappye se hoof- finansiële beamptes was 82% geoktrooieerde rekenmeesters en van die top 50 se hoof-uitvoerende beamptes was 22% GR's. Selfs onder die voorsitters van die top 50 was 18% geoktrooieerde rekenmeesters.

Om by die SAIGR te registreer, moet 'n voornemende GR die volgende vermag:

* 'n Sertifikaat in die Teorie van Rekeningkunde (STR) behaal. Sekere Suid-Afrikaanse universiteite is deur die SAIGR geakkrediteer om 'n STR uit te reik wanneer 'n spesifieke honneursgraad in rekeningkunde behaal word. 
* Beide dele van die SAIGR kwalifiserende eksamen slaag. Deel 2 kan slegs aangepak word indien die kandidaat reeds Deel 1 geslaag het en 18 maande se opleiding as geregistreerde leerlingrekenmeester voltooi het.
* 'n Driejarige opleidingskontrak voltooi by 'n firma van geoktrooieerde rekenmeesters in openbare praktyk, of by 'n goedgekeurde maatskappy in die handel en nywerheid.

Ingevolge die huidige maatskappywet moet alle openbare- en privaatmaatskappye jaarliks geoudit word. Slegs persone wat by die Openbare Rekenmeesters- en Ouditeursraad (OROR) geregistreer is kon ingevolge die Wet op Openbare Rekenmeesters en Ouditeurs 'n statutêre oudit verrig. Slegs persone wat as geoktrooieerde rekenmeesters (SA) geregistreer is, kan by die Openbare Rekenmeesters- en Ouditeursraad registreer.

Die speelveld het van 2007 af ingrypend verander. Kandidate sal nou ingevolge die nuwe Ouditprofessiewet, wat die Wet op Openbare Rekenmeesters en Ouditeurs vervang, die kwalifiserende eksamen van die nuwe Onafhanklike Reguleringsraad vir Ouditeure (ORO) moet slaag om die statutêre ouditfunksie te mag verrig. Die akkreditasie van instellings wat voldoen aan die toelatingsvereistes tot die kwalifiserende eksamen van die ORO word nie meer net tot die SAIGR beperk nie.

## Eksterne skakels 
* Suid-Afrikaanse Instituut vir Geoktrooieerde Rekenmeesters (SAICA)
* IRBA

## Verwysings
Crime Expo South Africa

**Crime Expo South Africa** is 'n webbladsy wat poog om die misdaadkwessie in Suid-Afrika te ontbloot. Die webbladsy is deur Neil Watson gestig.

Die webtuiste is sedert Oktober 2008 gesluit.
Piet Hein (wetenskaplike)

:*Hierdie artikel handel oor die Deense wetenskaplike en digter, Piet Hein. Sien gerus Piet Hein (seevaarder) vir die artikel oor die seevaarder en Nederlandse volksheld.*

duimnael|links|Superellips
[duimnael|links|Die superellipsvorm van die [Sergels Torg|Sergels torg verkeersirkel in Stockholm]]
duimnael|links|Driedimensionele weergawe van die superellips, die *supereier*
**Piet Hein** (16 Desember 1905 – 17 April 1996) was 'n Deense veelweter (digter, outeur, uitvinder, wiskundige en wetenskaplike). Hein het die pseudonieme *Kumbel*, *Kumbel Kumbell* en *Notorius Jubelco* (Berugte Opgewekte) gebruik.

Piet Hein het groot geword in 'n geleerde familie wat gereelde kontak gehad het met kunstenaars en wetenskaplikes  (onder andere Niels Bohr), en Karen Blixen was sy ma se niggie. Een van Piet Hein se voorvaders was die Nederlandse vlootoffisier en nasionale held Piet Pieterszoon Hein. 

Nadat hy 'n hoërskool sertifikaat in wiskunde van die Metropolitanskolen verkry, gaan hy na Stockholm om verder by die Koninklike Sweedse Kunsakademie te studeer. Voordat hy sy studies daar voltooi keer hy egter terug om teoretiese fisika by die Universiteit van Kopenhagen te studeer. Hy voltooi ook nie die kursus nie.

Kumbel se *Gruks* is wêreldberoemd. Die meeste daarvan is in Deens geskryf, maar sommige is in meer as twintig tale vertaal. Dit is kort vindingryke gedigte, baie keer met tekeninge, wat blydskap met sorg en donkerte met lig kombineer. Tussen sewe- en nege duisend daarvan is geskryf. Die eerste en bekendste was oor *die klein katjie op die pad* (Deens: *lille kat på vejen, der sgu var sin egen*).

Hein is ook bekend vir sy meetkundige figure die superellips, (superellipsetafel), superellipsoïed en supereier.

As wiskundige het Hein gefokus op die toepassing van kombinatorika op speletjies. In 1942 vind hy die bordspeletjie Hex, aanvanklik genaamd *Polygon*, uit.

In 1959 ontwerp hy die Sergels Torg in Stockholm, Swede in die vorm van 'n superellips om 'n oplossing te bied vir die reghoekige vorm waarin die verkeersirkel moes pas.

## Eksterne skakels 
* Piet Hein Tuisblad
* Notas oor Piet Hein , insluitend 'n paar gruks.
* Superellips (MathWorld)
* Gruks deur Piet Hein 
* Questia A Super-elliptical Moment in the Cultural Form of the Table: A Case Study of a Danish Table
* The "Superellipse": a curve that lies between the ellipse and the rectangle
Astroïed

:*Let wel dat astroïed nie verwar moet word met asteroïde nie*

In wiskunde is 'n **astroïed** 'n hiposikloïed met vier punte.
Dit is ook 'n superellips met n=2/3 en a=b. 

Die moderne naam daarvan kom van die Griekse woord vir "ster". Die kromme het voorheen 'n verskeidenheid name gehad insluitend *tetracuspid* (steeds in gebruik), kubosikloïed, en parasiklus.

Die astroïed word afgetrek deur 'n punt op die omtrek 'n sirkel met radius 1/4 wat binne 'n sirkel met radius 1 rol. 'n Lynsegment met lengte 1 gly met een punt op die x-as en die ander op die y-as, sodat dit 'n raaklyn met die astroïed is (wat dus 'n omhullingskromme is). Die parametriese vergelyking is

:x=\cos^3\theta,\qquad y=\sin^3\theta.

Die astroïed is 'n vlak algebraïese kromme van genus nul. Dit het die vergelyking

:(x^2+y^2-1)^3+27x^2y^2=0.

Die astroïed is daarom van graad ses, en het vier punt sigulariteite in die reële vlak, die punte van die ster. Dit het twee ander meer komplekse puntsingulariteite by oneindigheid, en vier komplekse dubbele punte, wat al te saam tien singulariteite gee.

Die dualis kromme tot die astroïëd is die kruisvormige kromme met vergelyking \textstyle x^2 y^2 = x^2 + y^2.
Die evoluut van 'n astroïed is 'n astroïed twee keer so groot.

Die ou U.S. Steel kenteken het uit drie astroïëde in blou, geel en rooi bestaan. Dit word tans gebruik as die kenteken van die Pittsburgh Steelers.

## Eksterne skakels 
* 
* Artikel op 2dcurves.com
* Stoner-Wohlfarth astroid applet (physics)
Bobotie

[duimnael|regs|Bobotie met geelrys en [blatjang.]]
duimnael|regs| Bobotie in 'n bak

**Bobotie** is 'n eg Suid-Afrikaanse gereg wat bestaan uit maalvleis en speserye met 'n eier-, melk- en borriebolaag. Daar was lank geglo dat die resep afkomstig is van die VOC kolonies in Batavia en moontlik afgelei van die Indonesiese gereg Botok, maar dit is meer waarskynlik dat dit reeds saam met Jan van Riebeeck in die Kaap aangekom het. Die Hollanders het reeds teen die tyd geweet hoe om kerrievleis te berei. Dit was so algemeen dat spesiale potte reeds teen 1752 daarvoor vervaardig is, soos wat blyk uit 'n boedelinventaris van die tydperk waarin 'n bobotijkeetel (bobotiepot) genoem is.

Die dis is in 1951 opgeneem as 'n verteenwoordigende Suid-Afrikaanse gereg in 'n internasionale resepteboek wat deur die Verenigde Nasies gepubliseer is.

Die gereg was al teen die 17de eeu bekend in die Kaap van Goeie Hoop, toe dit gemaak is van 'n mengsel van skaap- en varkvleis. Deesdae word skaap- en beesvleis verkies. Die oorspronklike resepte het gemmer en suurlemoenskil bevat. Die ontdekking van kerrie het die resep vergemaklik, maar die basiese idee het dieselfde gebly. Oorspronklik was daar ook gebruik gemaak van rosyntjies of sultanas en deesdae word grondboontjies, blatjang en ook piesang gereeld gebruik.

Bobotie is deur Suid-Afrikaanse setlaars na ander kolonies in Afrika versprei. Vandag kan resepte afkomstig van blanke setlaars gevind word in gemeenskappe in Kenia, Botswana, Zimbabwe en Zambië. Daar is 'n variasie vandag wat baie gewild is onder die sowat 7&nbsp;000 Boeresetlaars wat hulle aan die begin van die 20ste eeu in die Chubut-riviervallei in Argentinië gevestig het. Hulle pak 'n bobotiemengsel binne in 'n groot pampoen wat hulle dan in die oond bak tot dit sag is.

## Verwysings
Harslag

duimnael|300px|Disse wat van afval gemaak is. 
[duimnael|regs|175px|Afval te koop op 'n mark in [Istanboel.]]

Die **harslag** is die ingewande wat in die borsholte van die geslagte dier voorkom. Dit sluit in die hart, milt, longe, slukderm en gorrel en soms ook die lewer. Die Afrikaner*cuisine* ken baie geregte waarby harslag die vernaamste bestanddeel is. Gewoonlik word na sulke geregte verwys as afval. Deesdae word onder *afval* egter veral enige gereg met pens en pootjies verstaan. 

## Herkoms van die woord 
Vir die etimologie van *harslag* verwys die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) na sy Nederlandse herkoms; daar bestaan *hartslag* wat 'die borsingewande' sowel as 'die klop van die hart' beteken. In Afrikaans het die woord hom volksetimologies gedifferensieer tot *harslag* (die ingewande) en as *hartslag* (die klop van die hart).

## Gebruike 
Aangesien harslag soms taai kan wees hak of maal mense dit voordat dit in 'n gereg verwerk word. Varkhaksel en skaaphaksel is van die tipes geregte wat berei word. Dit sluit, byvoorbeeld, in:

* Boerehaksel – gehakte lewer, hart en niertjies met wortel, ui, neutmuskaat, naeltjies en beespotegelatien (sien ook by afval)
* Haksel in netvet – gemaalde lewer, hart en niertjies met naeltjies, kaneel, gemmer, suiker, sout en peper toegewikkel in netvet ('n met-vetweefsel-deuraarde vlies van die pens)
* Skilpadjies van skaapafval – gemaalde skaaplewer, skaaplonge en skaapniertjies met ui, koljander, sout en peper, toegevou in netvet en bedek met vetderm.

## Buite Suid-Afrika 
In Oos-Nederland ken 'n mens die sogehete *pungel* of *zwoerdmaag*: 'n met hart, swoerd en worsvleis opgestopte varkpens wat toegestik en opgehang word om te laat droog.

In Karintië (Suid-Oostenryk) bestaan die *Maischale* of *Maischerl*: in netvet gebakte klompies van gemaalde varkhart, varklonge, maer varkvleis, gemeng met gekookte gort, knoffel, sout, peper, tiemie, marjolein, basilikum en 'n bietjie vleissop.

In die Angelsaksiese wêreld is *pluck* die eweknie van harslag; die heel bekendste harslaggereg ter wêreld is die Skotse haggis: in 'n skaappens gebakte gehakte skaaphart, skaaplonge, skaaplewer, skaapniere met hul niervet (*suet*), met aartappels, gort, vleissop en ui.

## Bronne 
* J.P. Stam-Dresselhuys en J.C. Wessels-Nijenhuis, *Streekrecepten*. L.J. Veen's Uitgeversmaatschappij N.V.; Amsterdam, 1966
* G.J. van Wyk, *Etimologiewoordeboek van Afrikaans*. Die Buro van die WAT; Stellenbosch, 2003
* Dine van Zyl, *Afval en Afvalligheidjies*. Saayman en Weber; Kaapstad, 1983
* Rosa Walder, *Kärntner Spezialitäten*. Fleischmann & Mair GmbH; Innsbruck-Rum, 1993
Frikatief

'n Taalklank waarby die spreekkanaal sodanig vernou is dat die uitgaande asem 'n duidelik hoorbare geruis veroorsaak, bv. die *f*-, *v*-, *s*-klanke. Dit word ook *glyer*, *spirant* of *wrywingsklank* genoem.

(Latyn: *fricare* = vrywe)
Velaar

'n **Velaar** of **Velêre konsonant** is 'n klank gevorm naby of teen die sagte verhemelte. Die byvoeglike naamwoord vir hierdie klank is ook *velaar* of *velêr*. Voorbeelde van velare in Afrikaans is die 'g', die sagter 'ch', asook die 'ng', soos in *ding*.
Borrie

**Borrie** is die gemaalde wortel van (*Curcuma longa*), wat aan die gemmerplant verwant is. Dit word in Nederland *geelwortel* of *koenjit* genoem, waar dit gebruik word vir Indonesiese geregte. Dit is 'n vaste bestanddeel van kerrie, waaraan dit die geel kleur verleen. Die spesery se smaak is effens bitter.

## Herkoms van die woord 
Die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) sê dat die woord ontleen is aan die Maleise woord *boreh*, wat 'n borrie-gebaseerde geel smeersel vir die liggaam is. Die eerste optekening in vroeë tale was in 1685, o.a. in die vorme *borry borry*, *boraij* en *borborry*.

## Herkoms van die spesery 
Die meerderheid van die borrie-oes kom uit Indië.

## Toepassings 
Borrie het 'n kenmerkende geur en moet daarom slegs gebruik word indien dit wel in 'n bepaalde gereg hoort. Borrie is onmisbaar vir die smaak en kleur van kerriegeregte en dit kleur ook rys geel, soos gebruiklik is by bobotie. 

Dit kan ook gebruik word as 'n kleurstof vir ink.

Papier wat in 'n oplossing met borrie deurweek en vervolgens gedroog is, word soms as 'n *reagens* gebruik om die aanwesigheid van 'n basis (alkali) aan te toon. Dit kry 'n bruinrooi kleur by die aanwesigheid van alkaliese stowwe. Die keerpunt word bereik by 'n pH van omtrent 8-9.

## Gebruik in wondbehandeling en patentkwessie 
Borriepoeier word in Indië tradisioneel aangewend vir die behandeling van wondjies en skrape. In 1995 is daar 'n patent toegestaan aan die Universiteit van Mississippi vir 'n wondbehandelingsmiddel gebaseer op borrie. Hierdie patent is egter die volgende jaar teengestaan deur die Indiese Council of Scientific & Industrial Research en ingetrek. Die rede hiervoor was nie die eeue-oue gebruik nie, maar die feit dat dié middel reeds vroeër beskryf was in 'n wetenskaplike tydskrif (Michael Hardt en Antonio Negri, *Multitude*, Hamish Hamilton; London, 2005).

## Borrie teen Alzheimer se siekte 
Borrie word in Asië ook aangewend as geneesmiddel vir allerlei siektes, soos trombose en breinsiektes waaronder Alzheimer se siekte en Parkinson se siekte. Navorsing aan die Rhodes-universiteit in Grahamstad het die heilsame werking van die wortel bevestig en verklaar. Sheril Daniel het navorsing gedoen op kukurmien, een van die drie ontstekingswerende stowwe wat volop in borrie voorkom. Hy het bevind dat kukurmien die harsings van rotte beskerm teen beskadiging deur sianied, lood en kadmium. Die stof bind aan hierdie giftige verbindings voordat hulle skade kan berokken aan die brein. Daniel dink dat die veelvuldige gebruik van borrie in Indiese geregte die oorsaak daarvan is dat Alzheimer se siekte nouliks in Indië voorkom.

## Galery 

1-Turmeric plant.jpg|Plant
A closeup of Turmeric.JPG
Turmeric-powder.jpg|Borriepoeier
Culinary rhizomes.jpg
Curcuma longa roots.jpg
Koeh-199.jpg

## Eksterne skakels 
*'n Artikel uit die *Orthomoleculaire Koerier* deur dr. Elisabeth de Boer. 
*Navorsing
Palato-alveolaar

'n **Palato-alveolaar** is 'n klank - vaak ' n affricaat of fricatief - gevorm deur die tong tussen die harde gehemelte en die boonste tandkas. Die byvoeglike naamwoord by "palato-alveolaar" is *palato-alveolêr*.

Die palato-alveolêre klanke /tʃ/, /ʃ/, /dʒ/ en /ʒ/ kome meest voor. 'n Voorbeeld in Afrikaans is *sj*, soos in *sjoe* en *fascisme*.
Palataal

'n **Palataal** (Latyn *palatum*, verhemelte) is 'n klank gevorm met die blad van die tong by die harde verhemelte. Die byvoeglike naamwoord van "palataal" is "palataal".

Die harde medeklinker *k* in Afrikaans is geen palataal, maar 'n velaar. Die effens meer voor in die mond gerealiseerde tipies Afrikaanse diminutief -*tj*- in *blommetjie* en *potjie* is wel 'n egte palataal. As 'n nie-palataal in 'n palataal verander, word dit palatalisasie genoem.

Die -*tj*- in die *anlaut* soos by *tjoepstil* en *tjank* is 'n palato-alveolêre affrikatief.
Eksplosief

'n **Plofklank** of **plosief** is 'n konsonant wat in die mond gevorm word deur lug vry te laat nadat dit gehinder is. Dit veroorsaak 'n ploffende klank.

Voorbeelde van plofklanke (ook *okklusiewe* genoem) in Afrikaans is *k*, *g* (slegs in woorde soos *berge*, *sorge*, *gholf*, *ghaap* en *ghwarrie*), *p*, *b*, *d*, *t* en *tj* (soos in die verkleiningsagtervoegsels in woorde soos *blommetjie* en *potjie*).

Daar word onderskeid gemaak tussen stemhebbende en stemlose plofklanke. Van die bogenoemde is *g*, *b* en *d* stemhebbend, en *p*, *tj* en *t* is stemloos.
Alveolaar

duimnael|Alveolair
'n **Alveolêr** of **Alveolaar** verwys in die fonetiek na die vorming van 'n konsonantklank deur die tong wat met die boonste tandkas of superieure alveolêre rand (Latyn *alveus* = holte) kontak het. Afhangende van die druk waarmee dit gedoen word en van die gepaardgaande kromming van die tongpunt en van die mate van deurlating van lug sal die klank wat meegebring word wissel van 'n sagte /l/, /n/ oor /d/, /dh/, /th/, /t/ na tong /r/ of /s/ en /z/.

Voorbeelde van alveolare in Afrikaans is *t*, *d*, *l* en *n*.

## Sien ook 
Palato-alveolaar
Avesties

**Avesties**, ook **Avesta**, **Oudbaktries** of **Zend** genoem, is 'n uitgestorwe Irannese taal wat in die noordooste van die ou Persiese Ryk gepraat is. Die oudste bewaarde tekste dateer terug na die 6de eeu v.C. Die naam *Avesties* verwys na die Avesta, die boek met die leer van die profeet Zoroaster, die stigter van die Zoroastrisme.

Volgens die kanonieke tweedeling van die Indo-Europese tale bestaan daar Satem-tale en Kentum-tale. Die woord *satem* is afgelei van die Avestiese woord *satəm* (honderd).
611 v.C.

## Gebeure 
*Assuruballit poog om in Harran die Assiriese Ryk te doen herlewe maar word daar deur die magte van Nabopolassar van Babilonië aangeval.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
*

## Verwysings
547 v.C.

## Gebeure 
* Croesus neem die Persiese stad *Pteria* oor en maak die inwoners slawe.
* Die veldslag van *Pteria* word geveg tussen Croesus van Lidië en Kores die Grote.

## Geboortes 
*

## Sterftes 
* Anaximander (sommige bronne gee 545 v.C. of 546 v.C.)
* Thales van Miletus
Grimm se Wet

**Grimm se Wet** (ook bekend as die Eerste Germaanse Klankverskuiwing) is 'n uitsluitlik Germaanse klankwet waarby die Proto-Indo-Europese plosiewe 'n verandering ondergaan het. Jakob Grimm, die Duitse filoloog en sprokiesoptekenaar het dit in 1822 ontdek.

Grimm se Wet kan as volg saamgevat word:

#Proto-Indo-Europese stemlose plosiewe verander in stemlose frikatiewe.
#Proto-Indo-Europese stemhebbende plosiewe word stemloos.
#Proto-Indo-Europese stemhebbende geaspireerde plosiewe verloor hulle aspirasie en verander in slegs stemhebbende plosiewe.

Vir meer inligting omtrent hierdie klankwet sien by **Eerste Germaanse klankverskuiwing**.
Albanees

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Albanese.*

**Albanees** of **Albanies** (*shqip*, [ʃcip] of *gjuha shqipe*, [ˈɟuha ˈʃcipɛ]) is 'n Indo-Europese Satəm-taal wat deur sowat 5,4 miljoen mense gepraat word. Albanees is die amptelike taal van Albanië, saam met Serwies van Kosowo en saam met Masedonies van Noord-Masedonië. Daarbenewens is Albanees in Montenegro in amptelike gebruik. Dit word ook gepraat in gebiede van die voormalige Joego-Slawië asook in dele van Griekeland, Italië en Turkye.

duimnael|links|Verspreiding van Albanees
[duimnael|links|Verspreiding van Albanese [dialekte in Suid-Europa]]
Albanees is bekend sedert die 15de eeu. Die taal vorm 'n taalgroep op sy eie en dit bestaan uit baie dialekte wat in twee groepe onderverdeel kan word, naamlik Ghegies in die noorde en Toskies in die suide.

Kennis van die taal is dus eers laat verkry, en dit is steeds skamel beskryf. Dit is baie sterk deur Latyn, Turks en Grieks beïnvloed sodat die taal sodanig verander het dat dit vandag baie vêr van Proto-Indo-Europees verwyderd is. Albanees word met die Latynse alfabet geskryf.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Skiereiland

[duimnael|'n Skiereiland in [Kroasië.]]

'n **Skiereiland** is 'n landstuk of 'n landtong in water wat aan die vasteland of aan 'n groter eiland bevestig is. *Skiereiland* beteken feitlik 'byna-eiland'.

Bekende skiereilande is die Kaapse Skiereiland, die Iberiese Skiereiland (Spanje, Portugal en Andorra) en Italië. 

Sommige mense beskou Europa as 'n skiereiland van die Asiatiese kontinent.

## Eksterne skakels 
*
Pietro Badoglio

**Pietro Badoglio** (Grazzano Badoglio, 28 September 1871 - Grazzano Badoglio, 1 November 1956) was 'n Italiaanse soldaat en politikus.

Hy is gebore in Grazzano Monferrato (later Grazzano Badoglio) in die provinsie van Asti, Italië. Nadat hy aan die militêre akademie in Turyn gestudeer het dien hy van 1892 in die Italiaanse leër. Hy het aanvanklik as 'n luitenant in die artillerie gedien. Hy neem deel aan die veldtogte in  Eritrea (1896) en Libië (1912), waar hy homself onderskei het tydens die Slag van Zanzur. Aan die begin van die Italiaanse deelname aan die Eerste Wêreldoorlog was hy 'n luitenant-kolonel en word tot die rang van generaal bevorder vir sy rol tydens die oorname van Monte Sabotino in Mei 1916. Teen 1918 was hy die senior *aide de camp* vir die Italiaanse Bevelvoeder ten spyte daarvan dat hy gedeeltelik verantwoordelik was vir die terugslag by Caporetto (24 Oktober 1917).

Na hy gedien het in die Eerste Wêreldoorlog word hy verkies as 'n senator, maar bly aan die leër verbonde en ontvang spesiale opdragte wat hom in 1920 en 1921 neem na Roemenië en die VSA. Aanvanklik het hy Benito Mussolini teengestaan en word hy in 1922 uit Italië gestuur as ambassadeur in Brasilië. Nadat hy sy politieke mening verander het keer hy terug na Italië en word aangestel as Hoof van die Generalestaf van die Italiaanse leër op 4 Mei 1924.
 
Badoglio word goewerneur van Libië (1929–33) en volg in 1936 generaal Emilio de Bono op as bevelvoeder van die Ethiopiese inval (wat in 1935 begin is). Gedurende die jaar behaal hy sukses en Ethiopië word deur Italië beset.  Hy word as hertog van Addis Abeba aangestel. Hy was nie ten gunste van die Italiaanse - Duitse Pakt van Staal nie en was ook pessimisies oor die sukses van Italië in enige oorlog. Hy bedank in Desember 1940 na die swak vertoning van Italiaanse leër tydens die inval in Griekeland.

Na die val van Mussolini word hy deur Koning Victor Emmanuel III benoem tot premier van Italië in 1943. Hy sluit 'n ooreenkoms met die Geallieerdes en Italië verklaar oorlog teen Duitsland op 13 Oktober 1943. 'n Besluit wat baie Italiaanse soldate onkant gevang het. Hy kry opposisie in Italië, veral vanuit die anti-fasistiese beweging en tree in 1944 af. Hy word vervang deur Ivanoe Bonomi.

Na sy dood in 1956 word hy opgevolg as hertog van Addis Abeba (*Duca di Addis Abeba*) deur sy kleiseun ook genoem Pietro. Hy was getroud met Prinses Phuong Mai, dogter van  Bao Dai, laaste Keiser van Vietnam.
Veldpond

Die **veldpond** is 'n goue muntstuk wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog deur 'n rondgaande munt te velde gedruk is naby Pelgrimsrus. Elke muntstuk het die woorde "Z.A.R. 1902" op die voorkant, "Een Pond" op die keersy en 'n gekartelde rant.

Daar is amptelik 986 goue muntstukke gemunt, elk met 'n oorspronklike waarde van 22 sjielings. 

## Geskiedenis 
Teen die einde van 1901 het generaal Ben Viljoen Pelgrimsrus sy hoofkwartier gemaak. Dit het moeilik geraak om handel te dryf aangesien daar nie fisiese geld beskikbaar was nie en in baie gevalle moes mense staatmaak op ruilhandel. Op dié stadium is daar steeds goud gedelf op Pelgrimsrus en genoeg goud is gevind om die oprigting van 'n munt te regverdig. Nadat generaal Viljoen gevang is, het generaal Muller bevel oorgeneem en die idee met veldkornet A.G.E. Pienaar bespreek. Hulle het gedink dit sou moontlik wees om 'n munt op te rig en het dadelik die regering om toestemming gevra. 'n Week later het hulle dit gekry en Pienaar is aangestel as "Hoofd van de Staatsmunt ten Velde". Met die hulp van Dick Graham en W. Reid het Kloppers ou toerusting van die "Transvaal Gold Mining Estates (TGME)", wat in 'n verlate werkswinkel gevind is, gebruik om 'n roller en 'n munt te bou. Die munte is ook uiteindelik in die werkswinkel gemunt en nie in die veld nie.

Die Transvaalse regering was uiters tevrede met die muntstukke en na die oorlog is Kloppers en die res van sy span elk met 'n ornament, wat bestaan het uit 4 goue muntstukke, beloon. Daar is altesaam 7 van die ornamente gemaak.

## Verwysings 
* The story behind the Veld Pond
* Pilgrim's Rest images and the Veld Pond
* www.veldpond.co.za