open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hoërskool Eunice

[duimnael|180px|regs|Lady [Florence Phillips, een van die skool se oudleerders.]]

**Hoërskool Eunice** is ’n openbare skool in Bloemfontein wat Engelsmediumonderrig aan meisies van gr. 8 tot 12 bied.

Die NG gemeente Bloemfontein het in 1875 besluit om die skool te stig in reaksie op die stigting, enkele maande tevore, van die Anglikaanse Sint Michael-skool en die Katolieke Greenhill-klooster. Dis volgens 'n besluit van die Vrystaatse Sinode opgerig en op 5 Junie 1876 plegtig geopen. Die naam is gekies na aanleiding van die Bybelse verwysings na Timoteus se moeder in 2 Timoteus 1:5: "Ek dink ook aan jou opregte geloof, dieselfde geloof wat al in jou ouma Loïs en in jou ma Eunice was, en wat, daarvan is ek oortuig, ook in jou is." Die Vrystaat se eerste argitek, Richard Wocke, het die eerste gebou, later Lower House, ontwerp.

Die eerste prinsipale, Elizabeth Laird, wat uit Skotland laat kom is, het bedank om met die direkteur van onderwys, dr. John Brebner, te trou. Ná haar dood het dr. Brebner met die derde Eunice-hoof, mej. Van Pommeren, getrou.

E.L.M. King was waarskynlik die bekendste hoof en het naam gemaak as kunstenares, digteres en onderwyskundige. Sy het die skool deur ’n brand in Eunice House, die Eerste Wêreldoorlog en die Griepepidemie gelei. Sy het ook die skoollied geskryf en haar suster, die kunstenaar Bertha Everard, het die skoolbanier ontwerp.

Adele de Jager het in 1942 na Eunice gekom en 20 jaar hier gebly. Sy was hewig gekant teen die toepassing van moedertaalonderwys in skole. Dit het die aard van Eunice ingrypend verander toe Afrikaanse meisies nie meer toegelaat is om die skool by te woon nie. 

Die hoof met die langste diens (amper drie dekades) was Paul Cassar, die eerste man in dié amp, wat die skool se huidige era ingelei en dit omskep het in een van die topskole in die Vrystaat deur dit mededingend op vele terreine op nasionale vlak te maak.

Die skool het minstens ses Springbokke in swem opgelewer: Jill Beyers (1963), Martie Pepler (1978 en 1979), Jeanine Steenkamp (1984, 1986, 1987, 1992), Amanda Markgraaff (1986), Lezelle Markgraaff (1986, 1987) en Alice Escreet (1987).

## Oudleerders 
* Henriette Armstrong, vroueleier
* Daisy Bosman, sopraan en dosent
* Lady Florence Phillips, weldoener, gasvrou, skryfster, bevorderaar van Suid-Afrikaanse kuns
* Rachel Isabella Steyn, Vrystaatse presidentsvrou

## Bronne 
*  Die skool se webtuiste. URL besoek op 8 Augustus 2016.

## Verwysings
Malik Joyeux

**Malik Joyeux** (31 Maart 1980 – 2 Desember 2005) was ’n ervare branderplankryer, bekend as die "Klein Prins van Tahiti". Hy was veral bekend vir die ry van gevaarlike branders by Teahupoo, Tahiti, en het een van die grootste branders in die geskiedenis van die sportsoort gery.

Hy was een van Tahiti se bekendste branderplankryers en was in 2004 op die voorblad van die tydskrif *Surfer* se "Big Issue".

## Vroeë lewe 
Malik is in Frankryk gebore en het op ’n vroeë ouderdom na Frans-Polinesië getrek waar sy ma, Hélène, haar drie kinders op die tropiese eiland Moorea grootgemaak het. Hy het op agtjarige ouderdom begin branderplankry.

Hy en sy gesin het jare lank sonder enige luukses in ’n hut naby Haapiti op Moorea gewoon. Dit het geen mure gehad nie; dit was net ’n houtstruktuur met ’n dak, omring deur varings en palmbome. Die see was net ’n paar meter van hul hut.

Sy ouer broer, Teiva, het ’n professionele seilplank- en vlieërbranderryer geword en na Hawaii getrek om sy droom na te jaag. Malik het borgskappe begin kry vir ’n paar klere, branderplanke en vliegkaartjies.

Vir die branderrygemeenskap van Tahiti was hy soos ’n klein boetie. Almal het hom probeer help en Malik het baie teruggegee. Die Franse branderplankryer Didier Piter het Malik in die Europese Gotcha-span help opneem en dit eindelik reggekry om sy reise met ’n amptelike kontrak te finansier.

## Dood 
Op Vrydag 2 Desember 2005 het Malik ’n brander van hoër as 2,4&nbsp;meter gery by Oahu in Hawaii. Volgens ooggetuies is die neus van sy plank afgedruk en dit het sy spoed vorentoe laat afneem. Hy het vinnig herstel, maar die skade was reeds gedaan. Hy is deur die punt van die brander getref en onderwater gedwing. Die brander se krag het sy plank gebreek. Aamion Goodwin, wat die volgende brander gery het, het gesê die koppelriem van sy plank was ongeskonde; die hele riem is deur die krag van die brander afgeruk. Omdat die plank nie meer aan sy lyf vas was nie, kon niemand sien waar hy was nie. ’n Soektog is gelas, maar niks is aanvanklik gevind nie. 

Malik is 15 minute later by Pupukea-strand gekry. Lewensredders en paramedici het hom probeer bybring, maar vergeefs. Volgens ’n nadoodse ondersoek het sy kop waarskynlik die plank getref en is hy bewusteloos geslaan.

## Prestasies 
* 1999: Kwarteindronde, Gotcha Tahiti Pro
* 2000: Kwarteindronde, Gotcha Tahiti Pro
* 2001: Halfeindronde, Volcom-lugskou
* 2003: "Billabong XXL Heaviest Tube"
* 2004: "Monster Tube Award"

## Verwysings 
## Bronne 
* Pro Surfer Malik Joyeux Dies at Pipeline in die tydskrif *Surfer*
* Profiel van Malik Joyeux  by OxbowOxboworld
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Randse Lughawe

Die **Randse Lughawe** (IATA:**QRA**, ICAO:**FAGM**) is 'n siviele lughawe in Germiston, Gauteng. 

Dit is in die 1920's as Johannesburg se vernaamste lughawe gebou. Gedurende 1948 is dit vervang deur Palmietfontein, en later deur die Jan Smuts Lughawe wat in die 1950's gebou is om Johannesburg en Suid-Afrika se belangrikste lughawe te word.

Dit opereer steeds vir gebruik deur ligte vliegtuie.

## Geskiedenis 
duimnael|de Havilland Dove en Lockheed Model 18 Lodestar te sien by die Suid-Afrikaanse Lugdiens Museumvereniging by die Randse Lughawe
[duimnael|regs|Die *Lebombo*, 'n afgelegde [Boeing 747 van die Suid-Afrikaanse Lugdiens, uitgestal by die SAA Museum]]
duimnael|Boeing 747SP by die Suid-Afrikaanse Lugdiens Museumvereniging geleë naby die drumpel van aanloopbaan 29
### Voor die Tweede Wêreldoorlog 
In 1917 het majoor Allister Miller op die Germiston-gholfbaan geland en gedink dat die gebied daar naby geskik sou wees vir 'n vliegveld vanweë sy ligging naby Johannesburg, die landmerk van die Victoriameer en die goed gedreineerde grond. Maar dit sou tot Februarie 1929 duur voordat die drie belanghebbende partye sou ooreenkom om 160 hektaar grond opsy te sit vir wat die Germiston Public Aerodrome genoem is. Die drie partye was die Germiston Town Council, Elandsfontein Estate Company en die Rand Refinery.

Later daardie jaar het die Germiston Town Council volle beheer verkry en verdere planne is vir die vliegveld ontwikkel toe Imperial Airways beplan het om Suid-Afrika by hul vlugskedules te voeg.

Die eienaarskap van die lughawe het oorspronklik uit 23 private aandeelhouers bestaan en daar was baie min verandering. Die meeste van die herverkope is deur bestaande eienaars onder nuwe maatskappyname opgeneem, so daar was 'n klein toename na die huidige 25 eienaars, plus die Mayondi SEB-konsortium en die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit.

### Randse Lughawe tans 
Vandag huisves die lughawe lughuuroperateurs, vliegskole en 'n aantal vliegtuigonderhoudsfirmas, sowel as ander lugvaartverwante ondernemings. Huurvlugoperateur "Phoebus Apollo Aviation" het sy hoofkwartier by Rand; die lughawe is ook die tuiste van die "Flying Lions" kunsvliegspan.

Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het 'n Boeing 747-200 en 'n Boeing 747SP aan die Suid-Afrikaanse Lugdiens Museumvereniging geskenk wat op die lughawe te sien is. Die museum besit ook 'n Boeing 737-200, twee DC-4's, 'n , Vickers Viking, Lockheed Lodestar, Lockheed L1649 Starliner, DH Dove en talle ander uitstallings. Die lughawe bied ook 'n jaarlikse lugskou aan.
 

## Verwysings
Branderbreekpunt

duimnael|300px|’n Branderplankryer by Mavericks, Kalifornië, een van die wêreld se gewildste branderbreekpunte wat veroorsaak word deur ’n buitengewone rotsformasie.

’n **Branderbreekpunt** (Engels: *surf break*) is ’n permanente (of semipermanente) versperring soos ’n koraalrif, rots, sandbank of landpunt wat branders laat breek; dit skep ’n buisvormige of ander soort brander wat met ’n branderplank gery kan word voor dit eindelik breek. Die topografie van die seebodem bepaal die vorm van die brander en hoe dit breek. Sandbanke kan van grootte en ligging verander en dit beïnvloed die branders. 

## Branderplankry 
Sommige breekpunte is baie gevaarlik omdat die branderplankryer ’n koraalrif of rotse onder die water kan tref. Branderbreekpunte word driftig deur branderplankryers beskerm omdat menslike bedrywighede en bouwerk ’n onbedoelde en onvoorspelbare uitwerking op die branders kan hê.

In 2008 het branderplankryers en ander ongewingsbewustes die bou van ’n tolpad in Orange County, Kalifornië, teengestaan wat sedimentpatrone sou verander en die Trestles-breekpunt van wêreldgehalte noord van die San Onofre-staatstrand sou beïnvloed het – die branders daar het in 2007 sowat 400&nbsp;000 branderplankryers gelok.

Een van die grootste branderbreekpunte in die wêreld is die Jaws-breekpunt in Maui, Hawaii, waar branders tot 12-18&nbsp;meter hoog kan wees. Branders by Nazare in Portugal het egter na berig word al hoogtes van meer as 24&nbsp;meter bereik vanweë die besondere topografie van die seebodem. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Cargolux

[duimnael|280px|Cargolux [Boeing 747-400|Boeing 747-400F]]
[duimnael|280px|'n [Boeing 747-8|Boeing 747-8F ondergaan voorafleweringstoetse.]]

**Cargolux Airlines International S.A.**, handeldrywend as **Cargolux**, is 'n lugvragredery met sy hoofkantoor te Luxemburg Findel Lughawe in Sandweiler, Luxemburg. Dit is een van die grootste geskeduleerde uitsluitlik-vrag operateurs in Europa met 'n wêreldwye netwerk. Huurvlugte en instandhouding aan derde partye word ook onderneem.

## Geskiedenis 
Die lugredery is in Maart 1970 deur Luxair, die Salen Skeepsrederygroep, Loftleiðir en verskeie privaatbelange in Luxemburg gestig. Dit het bedrywighede in Mei 1970 begin met een Canadair CL-44 vragtuig met dienste van Luxemburg na Hongkong. Oor die volgende twee jaar het die lugredery vinnig gegroei, en so ook sy openbare sigbaarheid. [4] Teen 1973 het Cargolux 5 CL-44s besit en die sprong na stralers gemaak deur die verkryging van 'n Douglas DC-8. Dit het die maatskappy se vragaflewerings bespoedig. In 1974 het Loftleiðir en Cargolux hul onderhoud- en ingenieursdepartemente saamgesmelt, en teen 1975 bekom Cargolux nuwe fasiliteite bestaande uit sentrale kantore en twee loodse.

Teen 1978 het die lugredery die vorm begin aanneem van die maatskappy wat dit vandag is. Die CL-44s word stadigaan aan diens onttrek en die redery bestel sy eerste Boeing 747. In dieselfde jaar begin dit ook na ander plekke in Asië, sowel as die Verenigde State van Amerika vlieg. In 1979, toe die maatskappy sy eerste dekade vier, word sy eerste Boeing 747 afgelewer. In 1982 het China Airlines die eerste lugrederymaatskappy geword om 'n strategiese vennootskap met Cargolux te onderteken. Die laaste Douglas DC-8 in die vloot word afgelê in 1984 met die toevoeging van 'n derde Boeing 747. Lufthansa koop 'n aandeel van 24.5% in die lugredery in 1987 en Luxair verhoog sy aandeel tot 24,53%.

## Verwysings
Palmietfontein Lughawe

**Palmietfontein Lughawe**, in die Germiston-distrik, was vir 'n kort tydperk na die Tweede Wêreldoorlog as Johannesburg, Suid-Afrika, se internasionale lughawe gebruik.

## Geskiedenis 
[links|duimnael|160px|*[The Star* rapporteer oor Comet se eerste vlug in 1952.]]

Voorheen is die Randse Lughawe as Johannesburg se lughawe gebruik. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) was dan ook daar gevestig. Na die Tweede Wêreldoorlog het BOAC (British Overseas Airways Corporation) besluit om die Avro York-vliegtuig te gebruik vir hul vlugte na en van Suid-Afrika. SAL het ook 'n paar van hierdie vliegtuie by BOAC gehuur. Ongelukkig was die aanloopbane by die Randse Lughawe te kort vir hierdie vliegtuie. Daar is toe besluit om 'n nuwe lughawe in Kemptonpark te bou. Tot tyd en wyl die nuwe lughawe gereed was, sou die ou lugmagbasis op Palmietfontein naby Germiston gebruik word.

Die SAL se eerste interkontinentale vlug is op 10 November 1945 onderneem. Die roete was Palmietfontein-Nairobi-Kartoem-Kaïro-Castel Benito-Hurn (Bournemouth). Die vlug het drie dae geduur, met oornagverblyf in Nairobi en Kaïro. Die vliegtyd was meer as 33 uur. 

## Uitleg 
duimnael|Uitleg van die aanloopbane
Daar was drie aanloopbane wat 'n driehoek gevorm het. Die langste aanloopbaan, 17/35, was 6&nbsp;000 voet lank. Aanloopbaan 04/22 was 4&nbsp;500 voet lank. Beide voormelde bane was geteer. Aanloopbaan 04/22 was met gras bedek.

## Latere gebruik 
Nadat Jan Smuts Lughawe in gebruik geneem is, is Palmietfontein omskep in 'n motorrenbaan. In 1956 is die Randse Grand Prix daar gehou. Daarna is die Natalspruit Hospitaal op die terrein opgerig. Die ou hoofgebou van die lughawe is vir jare lank deur die hospitaal gebruik. Mens kan nog die ou aanloopbane op Google Earth eien. Sien 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Gooney Bird's Blog
* Foto's van Palmietfontein deur Etienne du Plessis
Teahupoo

duimnael|280px|Teahupoo in 2007.

**Teahupoo** of **Teahupoo** is ’n dorp aan die suidweskus van die eiland Tahiti, Frans-Polinesië, in die suidelike Stille Oseaan. In 2003 het wyle Malik Joyeux een van die grootste branders gery.

## Eienskappe 
Teahupoo is ’n *reef break*. Die branders breek meestal links, maar daar is ook regsbrekers waarvoor ryers versigtig moet wees. Dit word algemeen beskou as noodsaaklike branders om aan te durf vir adrenalienvrate. Net topfikse, ervare ryers behoort dit egter te waag; groot branders en ’n vlak kuslyn kan groot beserings en selfs die dood veroorsaak.

Teahupoo se legendariese reputasie is deels te wyte aan sy unieke vorm. Die uiters vlak koraalrif, wat tot net 51&nbsp;cm onder die wateroppervlak kan wees, het ’n spesifieke vorm wat ’n baie hol brander veroorsaak wat feitlik onder die seevlak breek. Dit skep ’n onstabiele brander, waarvan die punt dikwels net so breed is as wat dit hoog is. Die naam word losweg vertaal as "om die kop af te sny" of "plek van skedels".

Sedert 2000 is vyf sterftes by Teahupoo aangemeld. Die bekendste was dié van die plaaslike Tahitiaanse branderplankryer Briece Taerea in 2000, net ’n week voor die jaarlikse Billabong Pro-kompetisie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Teahupoo op 2 November 2007 Foto's.
**Ujusansa*-fotoverhaal van Laird Hamilton op 17 Augustus 2000 
*Foto's van branders by Teahupoo deur Tim McKenna 
*Tahiti Time: 'n Unieke blik op Teahupoo
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Wilhelm von Opel

**Wilhelm von Opel** (15 Mei 1871 – 2 Mei 1948), bekend as Wilhelm Opel voordat hy veredel is in 1917, was een van die stigters van die Duitse motorvervaardiger Opel. Hy het die monteerlyn aan die Duitse motorbedryf bekend gestel.

Sy pa, Adam Opel, het die familiebesigheid as 'n vervaardiger van naaimasjiene gestig, maar later gediversifiseer na fietsvervaardiging. Na Adam se dood in 1895, is beheer van die maatskappy aan sy vyf seuns oorgedra. In 1898 het Wilhelm, en sy broer Fritz, Opel in die motorindustrie gevestig met die aankoop van die klein Lutzmann-motorfabriek in Dessau.

In 1917 is Wilhelm en sy broer Heinrich Opel tot die adel van die Groot Hertogdom van Hesse ingelyf. Hul broer Karl ontvang dieselfde rang die volgende jaar. Wilhelm het 'n seun en 'n dogter gehad, Fritz von Opel en Eleonore von Opel.

Welhelm Opel sluit in 1933 by die Naziparty aan en word dadelik 'n aktiewe ondersteuner, hy maak ook finansiële bydraes tot die SS en ontvang die titel "beskermheer".

In Januarie 1947 is hy skuldig bevind deur 'n oorlogsmisdaadhof en moes 'n groot boete betaal. Hy is die volgende jaar oorlede.

Opel is die oupa van Rikky von Opel en Gunter Sachs.

## Verwysings
Adam Opel

:*Vir die motor, sien Opel Adam*

**Adam Opel** (9 Mei 1837 – 8 September 1895) was die stigter van die Duitse motormaatskappy **Adam Opel AG**.

Adam Opel is op 9 Mei 1837 gebore as die seun van Philipp Wilhelm Opel, 'n slotmaker, en sy vrou, in Rüsselsheim. Adam studeer by sy pa tot die ouderdom van 20, waarna hy sy reispas ontvang. Die pas het hom in staat gestel om 'n leerlingslotmaker te word in België, in Luik, Brussel, en daarna in Parys, waar hy teen die middel van 1858 aangekom het.

Terwyl hy hom in Parys bevind, ontwikkel hy 'n belangstelling in innovasie naamlik die naaimasjien. In 1859 begin hy te werk by 'n vervaardiger van naaimasjiene, om dit van nader te kan bekyk. Adam se jonger broer, George, het ook na Parys gereis om hierdie nuwe tegnologie na te speur. In 1862 keer Adam terug na Rüsselsheim.

## Eksterne skakels
Onthoofding van 21 Koptiese Christene in Libië, 2015

Die **onthoofding van 21 Egiptiese Koptiese Christene in Libië** is op 15 Februarie 2015 aangekondig deur 'n groep wat beweer hulle is deel van die terreurgroep Islamitiese Staat (IS).

## Gebeurtenis 
In ’n berig van 12 Februarie deur die IS in sy internettydskrif *Dabiq* is foto's van die 21 Egiptiese Christene gepubliseer en word gedreig om hulle tereg te stel. Hulle was vissers en 13 was van die dorpie Al-Our (in die Minja-goewernement). Hulle het as ekspats gewerk in Sirte, Libië, en is op twee verskillende geleenthede in Desember 2014 en Januarie 2015 ontvoer. Die IS het gedreig om hulle dood te maak uit wraak vir “die ontvoering van Moslemvroue deur die Koptiese Kerk”.

Vroeër in 2014 het ’n militante groep van Oos-Libië in Sirië en Irak hul affiliasie by die IS aangekondig. Einde 2014 het hulle die Libiese stad Derna verower.

Op 15 Februarie 2015 het die groep ’n video van vyf minute uitgereik waarin die onthoofding van die 21 Egiptenare te sien is. Soos in ander IS-video's het die slagoffers oranje oorpakke aan, ’n verwysing na die gevangenes in die Guantanamobaai-vlootbasis. Aan die einde van die video sê die verteller hulle sal "Rome verower met die toestemming van Allah".

## Nasleep 
Die onthoofdings is op groot skaal deur die internasionale gemeenskap veroordeel. Die Egiptiese president, Abdel Fattah el-Sisi, het ’n nasionale routydperk van sewe dae afgekondig en ’n reisverbod na Libië ingestel. Op 16 Februarie het die Libiese lugmag kampe van die IS in die omgewing van Derna gebombardeer. In die aanvalle het tussen 40 en 50 militante omgekom. Minstens 20&nbsp;000 Egiptenare het uit Libië gevlug in die dae ná die bekendmaking van die moorde.

Die Kopties-Ortodokse Kerk van Egipte het aangekondig dat hulle die vermoorde vissers as martelare beskou. Koptiese pous Tawadros II het op 21 Februarie 2015 gesê hulle word as heiliges erken.

## Verwysings
Tom Weber

**Tom Weber** is ’n Afrikaanse dramaturg. Hy werk as joernalis by *Die Transvaler* en bly in Johannesburg.

## Skryfwerk 
Sy drama *Bitter einde* handel teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog en het ’n familie wie se plaas afgebrand is as tema. Die stuk speel af in die laaste maande van die oorlog. Getroue en ontroue Boere word as karakters teen mekaar afgespeel, met ’n oupa-figuur wat die leiding verskaf. Hierdie drama word in 1955 deur JAATS en in 1956 en 1957 deur die Nasionale Toneelorganisasie opgevoer. Hy skryf ook die vollengte drama *In liefde verlore* (wat in 1956 deur die amateur toneelgroep JAATS opgevoer word), die vollengte drama *Kryg en Konfyt, of Tant Truida van Pretoria* (wat deur Dalro gepubliseer word) en die ongepubliseerde radiodrama *Julle het omgedraai*. Hy vertaal *Edward my seun*, die radiodrama geskryf deur Robert Morley en Noel Langley, asook ander dramas soos “*Antigone*” van Jean Anouilh wat deur die Afrikaanse radiodiens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie uitgesaai word.

*Eendag is eendag* is ’n roman.

## Publikasies 
## Verwysings 
## Bronnelys 
### Boeke 
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998

### Tydskrifte en Koerante 
* Weber, Tom “Die maaier in die Afrikaanse poësie” “Die Transvaler” 4 Mei 1957
Broodvrugteboom

:*Hierdie artikel handel oor die broodvrugteboom van die familie Moraceae. Vir ’n artikel oor die inheemse broodboom van Suider-Afrika, sien Zamiaceae.*

'n **Broodvrugteboom** (*Artocarpus altilis*) is ’n spesie in die familie Moraceae wat in die Suidsee ontstaan en van daar na die res van Oseanië versprei het. Britse en Franse seevaarders het in die laat 18de eeu ’n paar Polinesiese saailinge na die Karibiese Eilande gebring en vandag groei dit in sowat 90 lande in Suid- en Suidoos-Asië, Oseanië, die Karibiese streek, Sentraal-Amerika en Afrika. Die naam is afgelei van die tekstuur van die vrug; as dit gekook word, het dit die tekstuur van varsgebakte brood. Dit het ’n aartappelagtige smaak.

## Verspreiding 
Voorouers van die Polinesiërs het die bome sowat 3&nbsp;500 jaar gelede in Noordwes-Nieu-Guinee aangetref. Hulle het dit oral in Oseanië geplant. (Paaseiland en Nieu-Seeland is te koud vir dié bome.) Hul Oos-Indonesiese neefs het die plant wes- en noordwaarts versprei deur Suidoos-Asië. Dit is ook in die Karibiese streek geplant. 

Behalwe dat die vrug in baie lande ’n stapelvoedsel was, is die bome se ligte, sterk hout gebruik vir die bou van vlerkproue, skepe en huise.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom

## Eksterne skakels 
* Broodboom-instituut
* *Breadfruit* in die Encyclopædia Britannica

*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Europese perdeby

Die **Europese perdeby** (*Polistes dominula*) is 'n perdeby wat inheems aan Europa, maar 'n indringerspesie in Suid-Afrika en Noord-Amerika is.

Die Europese perdeby het 'n geel-en-swart lyf en die antennas is oranje. Die pote word nie ingetrek tydens vlug nie; dus hang dit onder sy lyf.

## Bronne 
* http://landbou.com/bedrywe/navorsing-oor-perdebye-kan-boere-help/
* http://www.capetowninvasives.org.za/sites/default/files/uploads/documents/Wasp%20ID%20guide%20-%20Version%203.pdf
* Quest - Science for South Africa. Volume 11, number 2, 2015 ISSN 1729-830X

## Sien ook 
* Indringerspesies van Suider-Afrika
Tautatomo Mairau

**Tauatomo Mairau** (oorl. 17 Mei 2013) was ’n lid van die koninklike familie van Tahiti en ’n afstammeling van koningin Pomare IV. Hy is op die eiland Rurutu gebore.

In 2010 het hy beweer hy word erken as die erfgenaam van die troon en dat hy die titel "prins Marau van Tahiti" het. Hy het hom daarvoor beywer dat die koninklike trustgrond aan hom en sy familie terugbesorg word. Volgens hom het die Franse regering die grond ná die Tweede Wêreldoorlog onder verband geplaas en so die voorwaardes verbreek van die ooreenkoms wat in 1880 met Pomare V onderteken is.

Hy is op 17 Mei 2013 in Papeete oorlede.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Otea

duimnael|Tahitiane dans die upaupa-dans, omstreeks 1909.

Die **otea** of **ōtea** is ’n tradisionele dans van Tahiti wat gekenmerk word deur ’n vinnige swaai van die heupe op maat van slaginstrumente. Die dansers, wat in verskeie rye staan, kan in verskillende figure dans, soos kringe, halfkringe of die syfer 8, terwyl hulle hul heupe swaai. Die heupbeweging self kan gesinchroniseer wees tussen verskillende dansers of op die maat van die musiek.

Die dans het ’n vinnige ritme en word deur verskeie soorte tromme begelei; daar is geen sang nie. 

Die otea is een van die min danse wat in vooreuropese tye as ’n dans vir mans bestaan het. Die hura, ’n dans vir vroue, en die upaupa, ’n dans vir paartjies, bestaan nie meer nie. Deesdae kan die otea egter deur mans, vroue of albei geslagte gedans word.

Dansers van die otea beeld verskillende daaglikse bedrywighede uit: vir die mans oorlogvoering of seevaart met spiese of roeispane, en vir die vroue die kam van hul hare of die vlug van die skoenlapper. Daar is ook meer ingewikkelde temas, soos wanneer die dansers eindig in die vorm van ’n kaart van Tahiti met belangrike plekke uitgelig. In ’n goeie otea oorheers die tema die hele dans.

Die kostuums is gewoonlik glansryk, met lang grasrompe, hooftooisels, kleurtemas en tossels wat die heupswaaie beklemtoon.

## Verwysings 
*Patrick O'Reilly; *La danse à Tahiti*.
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Suid-Afrikaanse Noodhulpliga

Die **Suid-Afrikaanse Noodhulpliga** verleen hulp tydens rampe en ongelukke om die menslike leed te verlig en verskaf opleiding om aan hierdie eise te voldoen. Sy ideale kom nogal ooreen met dié van die St. John-ambulansbrigade en die Rooi Kruis.

## Doelstellings 
Die eerste doelwit is om die publiek gesondheidsbewus te maak deur belangstelling in 'n gesonde leefwyse aan te wakker. 'n Gees van selfopoffering in diens van die medemens word as noodsaaklik beskou. Daarom moet lede leer om op doeltreffende wyse tydens noodgevalle op te tree. Om hierdie ideale te verwesenlik verskaf die organisasie opleiding en handleidings in volksgesondheid, noodhulp, tuisverpleging, openbare gesondheid, kindersorg, moederkunde en voedingsleer in Afrikaans, Engels, Xhosa, Zulu, Suid-Sotho, Venda en Pedi. Klasse word  by fabrieke, kantore en skole aangebied.

## Hoofkantoor 
Die hoofkantoor van die Liga is in Centurion, maar dit tree landswyd op. Takkantore is in Bellville en Alberton. By al drie kantore is noodhulptoerusting te koop.

## Geskiedenis 
Op inisiatief van George Nezar van die ATKV en M.C. van Schoor, 'n Afrikaner-kultuurleier en ingenieur by die SAS & H (nou Transnet), is die Noodhulpliga in April 1935 gestig.  Metteryd het dit takke landswyd en in Namibië gehad.  Die aanvanklike doel was om die Afrikaner in sy moedertaal op 'n Christelike grondslag in noodhulp op te lei. By die skryf van die handleidings moes 'n    Afrikaanse mediese terminologie geskep word, want Afrikaanse mediese skole het toe nog nie bestaan nie. Die Liga het dus ook so 'n besondere bydrae tot die ontwikkeling van Afrikaans gelewer.  Aanvanklik was die Liga Afrikaans en blank, het lede in die openbaar 'n uniform gedra en was dit op 'n semi-militêre lees geskoei. In die beginjare het die lede opgetree onder beskerming van die ATKV, maar vanaf 1943 het dit 'n onafhanklike nie-winsgewende organisasie geword.

## Leuse 
Die leuse op die Liga se wapen lui: “Kennis Liefde Diens”. “In diens van die medemens” is die slagspreuk.

## Bibliografie 
* Afrikaanse Kultuuralmanak. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge, 1980. 
* Venter, E.A.: 400 leiers in Suid-Afrika oor vier eeue – beskouinge oor vierhonderd leiersfigure in Suid-Afrika sedert die grondlegging. Potchefstroom: Die Skrywer, 1980. 
* firstaidleague.co.za
Susan Kruger

**Susan Kruger** was ’n Afrikaanse skryfster van liefdesromans.

## Lewe en werk 
Susan Kruger is op ’n plaas in die distrik Ermelo gebore, waar sy haar kinderjare deurbring en haar skoolopleiding ondergaan. Sy matrikuleer aan die Hoërskool Ermelo en sluit daarna by ’n rondreisende toneelgeselskap aan om vir ’n jaar of wat toneel te speel. In 1943 trou sy met Jimmy Kruger, advokaat in Pretoria en later politikus. Haar man is eers Provinsiale Raadslid vir Sunnyside in Pretoria en later lid van die Volksraad en ook die Kabinet, onder andere as Minister van Justisie. In hierdie pos word hy uiters omstrede nadat hy in ’n televisie-onderhoud te kenne gee dat die dood van Steve Biko in polisiebewaking hom koud laat. Terwyl haar man besig is om hom as advokaat te bekwaam volg sy ’n tuisonderrigprogram in joernalistiek en letterkunde. Haar gemeenskapsdiens is onder andere as lid van die Suid-Afrikaanse Vrouefederasie, in wie se hoofbestuur sy ’n tyd lank dien, terwyl sy ook voorsitter is van die Parlementêre vrouevereniging. Sy maak ook ’n dokumentêre rolprent oor “*Die sestig jaar van John Vorster*”. Benewens Afrikaans en Engels is sy ook Zoeloe en Frans magtig.

## Skryfwerk 
Haar eerste kortverhaal word teen die einde van 1949 gepubliseer en daarna publiseer sy gereeld kortverhale in *Die Huisgenoot*, *Die Brandwag*, *Sarie Marais* en *Rooi Rose*. Dan waag sy haar hand aan vervolgverhale en later ook liefdesromans. “*Die kus van eensaamheid*” word uitgegee in die Waterlelie-reeks en vertel van die onbeheerbare omstandighede wat ’n rooikopnooi teen die kus van eensaamheid wou laat strand. Sy skryf ook die liefdesromans “*Kind van die winde*”, “*Duif van haar hart*”, “*Groenakkers*”, “*Slingerpaaie*”, “*Gebreekte vlerke*”, “*Vrou in die skadu*”, “*Vreemdeling op Eikedal*”, “*Bloureën en sonneskyn*”, “*Die sonnimf*”, “*Gelag teen die wind*”, “*Die toegewyde hart*”, “*Ligte wat immer wink*” en “*Die swart swaan*”. Van haar gedigte is in die *Tydskrif vir Letterkunde* gepubliseer.

## Eerbewyse 
Die veerboot wat passasiers na Robbeneiland neem word na haar vernoem.

## Publikasies 
## Bronne 
### Boeke 
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983

### Tydskrifte en Koerante 
* Anoniem “Susan het Afrikaanse vrou leer lees” “Hoofstad” 2 Augustus 1972
* Cloete, Shane “Skryfkuns het wa deur drif help sleep” “Hoofstad” 25 Augustus 1976

## Verwysings
Samuel Wallis

duimnael|Portret van Samuel Wallis deur Henry Stubble, omstreeks 1785.
duimnael|Kaptein Wallis word deur Tahitiane aangeval.

**Samuel Wallis** (23 April 1728 in Cornwallis - 21 Januarie 1795 in Londen) was ’n Engelse seevaarder wat om die wêreld geseil het.

Wallis is naby Camelford, Cornwallis, gebore. In 1766 het hy met die HMS *Dolphin* vertrek om saam met die HMS *Swallow* om die wêreld te vaar. Die twee skepe het geskei geraak kort nadat hulle deur die Straat van Magellaan is. Wallis het na Tahiti geseil en dit die "Koning George die Derde-eiland" genoem. Hy het op 17 Junie 1767 in Matavaibaai geland terwyl dit deur ’n vroulike hoof, "Oberea" (Purea), regeer is. Die eerste kontak was moeilik, want op 24 en 26 Junie het sommige Tahitiane probeer om die skip oor te neem, waarskynlik omdat hulle bang was die Engelse gaan permanent bly of omdat hulle die metaalvoorwerpe aan die skip wou hê. Die matrose het op die kano's en die skares op die heuwels geskiet. Die bewoners van die baai se reaksie op dié kragtige aanval was om vir die Engelse offerandes aan te bied om te wys hulle soek vrede. Hierna het Wallis betrekkinge met Purea aangeknoop en 40 dae lank op die eiland gebly, tot 27 Julie.

Van Tahiti is Wallis na Batavia, waar baie van sy bemanning dood is aan disenterie, en toe via die Kaap die Goeie Hoop na Engeland, waar hy in Mei 1768 aangekom het. Hy kon nuttige inligting aan James Cook verskaf; dié sou kort daarna na die Stille Oseaan vertrek. Van die *Dolphin* se bemanning het ook saam met Cook geseil.

Die Polinesiese eiland Wallis is na Samuel Wallis genoem.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* South Seas Companion Biografiese inskrywing
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Alex Kendrick

**Alex Kendrick** (* 11 Junie 1970 in Athens, Georgia) is 'n Amerikaanse akteur, filmregisseur en -vervaardiger.

## Filmografie ((seleksie) 
### As akteur 
* 2003: Flyweel
* 2006: Facing the Giants
* 2007: 7th Street Theatre (TV-reeks, een episode)
* 2011: Courageous
* 2014: Mom’s Night Out
* 2015: War Room

### As regisseur 
* 2003: Flyweel
* 2008: Fireproof
* 2015: War Room

### As skrywer 
* 2003: Flyweel
* 2011: Courageous – met sy broer Stephen Kendrick)
* 2015: War Room (met Stephen Kendrick)

## Eksterne skakels 
*
Stortemelk-hidrokragstasie

Die **Stortemelk-hidrokragstasie** is 'n klein hidrokragstasie wat 4.5 MW krag lewer wat in die Asrivier geleë is. Dit is gedurende Julie 2016 in diens gestel. Dit behoort aan Renewable Energy Holdings (REH) en het R 190 miljoen gekos om te bou. Die hidrokragstasie is vertikaal gebou; daar moes 23 m onder grondvlak, waarvan 9,5 m onder water was, gebou word.

## Bron 
* *SA hidrokrag kry groot lof oorsee*, Beeld, 12 Augustus 2016
Bowindse Eilande

:*Vir die Bowindse Eilande in die Geselskapseilande sien Bowindse Eilande (Geselskapseilande). Vir ander gebruike, sien Bowindse Eilande (dubbelsinnig).*
duimnael|regs|Die Bowindse Eilande in die blou boks.
Die **Bowindse Eilande** is die suidelike, oor die algemeen groter eilande van die Klein-Antille. Hulle is deel van die Wes-Indiese Eilande en lê suid van die Benedewindse Eilande, ongeveer tussen breedtegrade 10° en 16° N en lengtegrade 60° en 62° W.

## Verwysings
Benedewindse Eilande

:*Vir die Benedewindse Eilande in die Geselskapseilande sien Benedewindse Eilande (Geselskapseilande). Vir ander gebruike sien Benedewindse Eilande (dubbelsinnig).*
[duimnael|regs|Charlotte Amalie, hoofstad van die [Amerikaanse Maagde-eilande.]]

Die **Benedewindse Eilande** is 'n groep eilande geleë waar die noordoostelike Karibiese See die westelike Atlantiese Oseaan ontmoet. Die eilande begin met die Maagde-eilande oos van Puerto Rico, en strek suidoos na Guadeloupe en sy afhanklikhede. In Engels, verwys die term *Leeward Islands* na die die noordelike eilande van die Klein Antille-ketting. Die meer suidelike deel van hierdie ketting, wat begin met Dominica, word die Bowindse Eilande genoem. Dominica is oorspronklik beskou as 'n deel van die Benedewindse Eilande, maar is oorgeplaas van die Britse Benedewindse Eilande na die Britse Bowindse Eilande in 1940.

## Bronnelys 
* Jeppe Mulich. 2020. *In a Sea of Empires: Networks and Crossings in the Revolutionary Caribbean*. Cambridge University Press.
Maiao

duimnael|260px|links|Ligging in die Geselskapseilande.

 
**Maiao** is ’n eilandformasie van 8,8&nbsp;km2 en is geleë 78&nbsp;km suidwes van Moorea. Dit is een van die Bowindse Eilande van Frans-Polinesië.
 
## Geografie 
Die formasie bestaan uit ’n vulkaaneiland, met ’n hoogste punt van 154&nbsp;m, en ’n koraalrifeiland. Die formasie sluit twee strandmere met ’n hoë soutinhoud, Roto Iti en Roto Rahi, in. Die eiland het ook ’n strandmeer aan die kant.

Al die lagunes word deur smal kanale verbind. Daar woon sowat 299 mense (2007-sensus).

## Administrasie 
Administratief is die eiland deel van die Franse munisipaliteit Moorea-Maiao, wat weer val in die administratiewe onderafdeling Bowindse Eilande.

## Verwysings 
* by Oceandots.com (URL besoek op 22 Junie 2006)
*Lesser known Society Islands  at colonialvoyage.com (URL besoek op 22 Oktober 2006)] (met foto)
Mehetia

duimnael|270px|links|Ligging in die Geselskapseilande.

**Mehetia** is ’n vulkaaneiland in die Bowindse Eilande in die ooste van die Geselskapseilande van Frans-Polinesië. Die eiland is ’n baie jong, aktiewe stratovulkaan 110&nbsp;km oos van die Taiarapu-skiereiland van Tahiti.

Dit is 2,3&nbsp;km2 groot en is op sy hoogste punt 435&nbsp;m. Dit was in 1981 die middelpunt van aardbewings.

## Geskiedenis 
Die eerste Europeër wat die eiland gesien het, was die Spanjaard Pedro Fernández de Quirós op 9 Februarie 1606; hy het dit aangeteken as "Decena" (tien in Spaans). Later het Samuel Wallis dit in 1767 in die HMS *Dolphin* gesien. Die Spaanse seevaarder Domingo de Boenechea het dit op 6 November 1772 gesien en dit "San Cristóbal" genoem.

## Administrasie 
Mehetia is administratief deel van die Franse munisipaliteit Taiarapu-Est. Dit is onbewoon en het nie veel plantegroei nie, maar wel ’n klein koraalrif.

## Verwysings 
* Global Volcanism Program: Mehetia
* Spanish voyages
Gabeba Baderoon

**Gabeba Baderoon** (1969-) is 'n Suid-Afrikaanse digter en akademikus. In 2005 ontvang sy die Daimler Chrysler-prys vir Suid-Afrikaanse digkuns. Haar bundels sluit in *The Dream in the Next Body*, *The Museum of Ordinary Life*, *A hundred silences* en *The Silence Before Speuking*.

Baderoon is op 21 Februarie 1969 in Port Elizabeth gebore. In 1989 verwerf sy 'n BA in Engels en Sielkunde aan die Universiteit van Kaapstad. Sy voltooi haar honneursgraad in 1991 en later 'n meerstersgraad in Postmodernistiese Televisie (Mediastudies). In 2004 ontvang sy 'n doktorsgraad in Mediastudies van die Universiteit van Kaapstad.

Sy woon en werk tans in Kaapstad en Pennsilvanië (in die VSA) en dien as 'n assistent-professor in Vrouestudies, asook Afrika- en Afro-Amerikaanse Studies aan die Pennsilvaniese Staatsuniversiteit.

## Digbundels 
* *The Dream in the Next Body* (2005):
* *The Museum of Ordinary Life* (2005)
* *A hundred silences* (2006):
* *The Silence Before Speaking*

## Pryse 
* 2005: Daimler Chrysler-prys vir Suid-Afrikaanse digkuns
* 2005: *Guest Writer Fellowship* by die Nordiese Afrika Instituut
* 2008: *Civitella Ranieri Fellowship* in Italië
* 2008: ''Writer's Residency'' by die Universiteit van die Witwatersrand

## Verwysings
Bilbo Baalens

**Bilbo Baalens** is ’n fiktiewe karakter wat ’n *hobbit* genoem word (’n tipe dwerg), in die wêreld van die Middelaarde (’n fiktiewe kontinent op Aarde). Hy is die hoofkarakter in J.R.R. Tolkien se kinderfantasie *Die hobbit*, asook ’n ondersteunende karakter in *Die heerser van die ringe*.

duimnael|links|Smaug, die draak

Bilbo is op 22 September 2890 in die Derde Era, of in 1290 volgens die *Goue Telling* gebore. In *Die hobbit* reis hy saam met die towenaar Ghandalf en ’n groep van 13 Dwerge na Erebor om ’n skat wat aan die Dwerge behoort, van die draak Smaug terug te steel. In die storie vind Bilbo ’n ring wat die draer daarvan onsigbaar maak.

Op 29 September 3021 word hy deur sy neef Frodo en Ghandalf na die Gryse Hawens (Mithlond) vergesel, waar hulle saam met die laaste groep Elwe ’n skip oor die see na Valinor neem. Bilbo is teen daardie tyd reeds 131 jaar oud. Hy is nie net die oudste hobbit van alle tye nie, maar ook die mees wêreldwyse hobbit ooit.

Hy speel vervolgens ’n rol in die eerste en laatste deel van die boek *Die heerser van die ringe*.

## Verwysings
Stompdriftdam

Die **Stompdriftdam** is geleë in die Olifantsrivier naby De Rust in die Wes-Kaap, Suid-Afrika.

Die Stompdriftdam is in 1965 in die Olifantsrivier voltooi. Dit lê 40&nbsp;km oos van Oudtshoorn, 6&nbsp;km van De Rust tussen De Rust en Vlakteplaas op die R341-streekroete na Willowmore. Die wal is 364&nbsp;m lank en 49&nbsp;m hoog. Die maksimum houvermoë is 55 miljoen kubieke meter en beslaan dan 'n oppervlakte van 6 208 vierkante kilometer. In Januarie 2024 het die bakmaat weens verslikking afgeneem tot 46,3 miljard liter.

Die hoofdoel van die dam is vir die besproeiing van vrugteboorde. Op die oewer langs die wal is 'n vakansieoord. Die damwal is nie oop vir die publiek nie.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Beezy Bailey

**Beezy Bailey** (1962-) is ’n Suid-Afrikaans kunstenaar van verskeie mediums wat dikwels met die establishment die draak steek. Hy is onder andere 'n skilder, beeldhouer, sketser en fotograaf. Sy werk is in die David Bowie-kunsversameling, asook verskeie ander versamelings opgeneem.

Uit frustrasie teen regstellende aksie het hy twee werke vir die Kaapse Triënnale ingeskryf, een onder sy eie naam, en die ander onder die naam Joyce Ntobe. Hierdeur wou by die gevaar van neerbuigende omgekeerde rassisme en politieke korrupsie in kuns besweer. Sy eie werk is egter afgekeur, terwyl die van Ntobe in 1988 deur die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum aankoop is. Nadat die kurator met hul swart kunstenaars gespog het, het hy aangekondig dat hy die werk geskep het, wat tot 'n mediaskandaal aanleiding gegee het.

Bailey is op 21 Julie 1962 in Johannesburg gebore. In 1986 verwerf hy 'n kunstegraad aan die Byam Shaw-kunsskool in Londen. Hy is getroud met twee kinders en woon seisoenaal in Kaapstad en Londen.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Beezy Bailey se amptelike webtuiste
Huahine

**Huahine** is ’n atol in die Benedewindse Eilande van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië, ’n Franse oorsese gebied in die Stille Oseaan. Dit het sowat 6&nbsp;300 inwoners.

## Geografie 
duimnael|270px|Ligging in die Geselskapseilande.

Die atol is 16&nbsp;km lank en op sy breedste 13&nbsp;km. Dit bestaan uit twee hoofeilande, omring deur ’n koraalrif met verskeie klein eilandjies. Huahine Nui ("Groot Huahine") lê in die noorde en Huahine Iti ("Klein Huahine") in die suide.

Die twee eilande word geskei deur water van ’n paar honderd meter breed en word met laagwater verbind deur ’n smal strook land. ’n Klein brug is ook gebou om Huahine Nui en Huahine Iti te verbind.

Noordwes van Huahine Nui is ’n brakwatermeer van 375&nbsp;hektaar bekend as Lac Fauna Nui (Lac Maeva). Dit is al wat oorgebly het van die antieke atolstrandmeer.

## Administrasie 
Huahine is administratief deel van die Benedewindse Eilande. Dit bestaan uit die volgende munisipaliteite:
* Faie
* Fare
* Fitii
* Haapu
* Maeva
* Maroe
* Parea
* Tefarerii

Die administratiewe hoofdorp is Fare, op Huahine Nui.

## Toerisme 
’n Gewilde toeriste-attraksie is ’n stroom met palings wat mense kan kos gee. Op die Faahia-argeologieterrein in die noorde van die eiland is subfossieloorblyfsels van verskeie spesies uitgestorwe voëls gevind.

## Verwysings 
## Bronne 
*Lys van atolle  
*Amptelike webtuiste van die Tahiti-toerismeraad
*Toerismeportaal by Huahine
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Manuae (Geselskapseilande)

duimnael|270px|Ligging in die Geselskapseilande.

**Manuae** is ’n atol in die Benedewindse Eilande van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië, ’n Franse oorsese gebied in die Stille Oseaan. Dit is die mees westelik geleë van die Benedewindse Eilande, en is 350&nbsp;km wes van Bora Bora en 550&nbsp;km wes van Papeete.

## Beskrywing 
Manuae bestaan uit ’n ring eilande sowat 10&nbsp;km in deursnee wat deur onbevaarbare openinge geskei word. Hulle steek net ’n paar meter bo die seevlak uit. Die verskillende koraalrifeilandjies van altesaam 3,5&nbsp;km2 is met hoofsaaklik kokospalms, tropiese struike en sand bedek.

Die atol is administratief deel van die munisipaliteit Maupiti in die Benedewindse Eilande.

Die eilandjies se strandmeer bevat verskeie seldsame spesies en is sedert 1992 ’n natuurreservaat. Daar is baie seeskilpaaie, onder meer ’n bedreigde spesie, wat begin November elke jaar na die strande stroom. Daar is ook tussen 3&nbsp;miljoen en 4&nbsp;miljoen oesters.

## Geskiedenis 
Manuae se eerste Europese besoeker was die Britse seevaarder Samuel Wallis, in 1767. Daar was in dié tyd ’n klein dorpie, waarvan die oorblyfsels steeds in die noordelike deel van die hoofeiland gesien kan word.

In 1855 het die skip *Julia Ann* by die atol gestrand. Die bemanning en passasiers, lede van die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae wat van Australië na Amerika onderweg was, het twee maande op die atol gewoon en ’n boot gebou waarmee hulle na Raiatea geseil het. Daar is geen bewyse dat ander mense vroeër daar gewoon het nie.

Van 1952 af is die eilande dikwels deur handelaars in gedroogde klapper besoek. In die 1960's het ongereelde besoekers groot getalle seeskilpaaie gevang totdat dit 1971 deur die wet beperk is. Die atol word vandag gereeld besoek deur vissers van Raiatea. Daar is geen gereelde skeeps- of lugverbinding tussen Manuae en ander eilande in Frans-Polinesië nie. Dit word besit deur die Compagnie Française de Tahiti, wat in die 1920's altesaam 57&nbsp;000 kokospalms aangeplant het. Die nou verlate plantasies het eens tot 70&nbsp;ton gedroogde klapper per jaar gelewer.

## Ander name 
Van die ander name waaronder Manuae bekend is, is '''Fenua 'Ura** en **Putai** (Tahitiaans), **Isla de Pájaros** ("Voëleiland", Spaans) en **Scilly''' (Engels).

## Eksterne skakels 
*Manuae  by partenaire-info.net (URL besoek op 22 Oktober 2006)
*Minder bekende Geselskapseilande  by colonialvoyage.com
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Mana

[duimnael|240px|*Mana* op die see in [Melanesië, 1846.]]

***Mana*** is ’n woord in die Austronesiese tale wat "krag, doeltreffendheid of aansien" beteken. In die meeste gevalle word die krag as bonatuurlik beskou. Die presiese betekenis van die woord verskil van taal tot taal. 

Dit is ’n belangrike begrip in Polinesiese kulture. Die term het onder die aandag van Westerse antropoloë gekom deur die verslae van sendelinge op die eilande. 

## Beskrywing 
In Polinesiese kulture is *mana* ’n spirituele eienskap met ’n bonatuurlike oorsprong, ’n heilige krag wat in die heelal bestaan. Om *mana* te hê, beteken dus om invloed en gesag te hê – die krag om in ’n gegewe situasie op te tree. Dit is nie tot mense beperk nie; ook volke, regerings, plekke en nielewene voorwerpe kan dit hê. Daar is twee maniere om *mana* te bekom: deur geboorte en oorlogvoering. Mense en dinge met *mana* kry respek omdat dit hulle mag en aansien gee. 

duimnael|160px|links|Sir Edmund Hillary het *mana* gehad.
### In Hawaii en Tahiti 
In die Hawaise en die Tahitiaanse kultuur is *mana* ’n soort spirituele energie, asook ’n helingskrag in plekke, mense en dinge. ’n Mens kan *mana* wen of verloor in alles wat hy doen. Dit kan ook ’n interne of eksterne ding wees. Sekere terreine soos die Hawaise Eilande of die argipels van Frans-Polinesië (Tahiti) het sterk *mana*. Die rand van die Haleakala-vulkaan op die eiland Maui en die *marae* Taputapuatea op Raiatea het ’n voelbare *mana*.

Die Hawaise voorvaders het ook geglo die hele eiland Molokai het ’n sterker *mana* as die ander eilande. Baie gevegte onder die vroeë eilandbewoners het plaasgevind oor die besit van dié eiland, deels om hierdie rede (asook die besit van die talle antieke visdamme wat voor die laat 19de eeu aan die suidkus voorgekom het).

### Nieu-Seeland 
In die hedendaagse Nieu-Seeland verwys die Engelse woord *mana*, wat uit Maori ontleen is, na ’n persoon of organisasie met ’n groot persoonlike aansien of karakter. Daar word geglo sir Edmund Hillary het groot *mana* gehad vanweë sy talle suksesse en diens. Iets soos egoïsme kan *mana* verminder.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Maupiti

duimnael|270px|Ligging in die Geselskapseilande.

**Maupiti** is ’n klein atol in die Benedewindse Eilande van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië, ’n Franse oorsese gebied in die Stille Oseaan. Dit het ’n vulkaaneiland in die middel en het 1&nbsp;200 bewoners wat in ’n gebied van 11&nbsp;km2 woon.

## Geografie 
Maupiti lê in die westelike Benedewindse Eilande en is die mees westelik geleë vulkaaneiland van die Geselskapseilande. Dit is 40&nbsp;km wes van Bora Bora. Die sentrale eiland het ’n hoë piek van 380&nbsp;m. Die strandmeer het groot, plat koraaleilande in die noorde en twee klein eilandjies aan beide kante van die koraalrifdeurgang in die suide.

In Augustus 2007 was daar sowat 1&nbsp;200 bewoners.

## Geskiedenis 
Daar is argeologiese bewyse dat Polinesiërs al omstreeks 850&nbsp;n.C. hier gewoon het. Die eerste Europeër wat dit besoek het, was die Nederlandse seevaarder Jacob Roggeveen, in 1722. Die eiland het histories sterk kulturele bande met Bora Bora.

## Administrasie 
Maupiti is administratief deel van die munisipaliteit Maupiti van die Benedewindse Eilande. Die hoofdorp is Vaiea.

## Verwysings 
*https://web.archive.org/web/20101223015139/http://www.oceandots.com/pacific/society/maupiti.php

## Eksterne skakels 
*Maupiti Vidéo HD
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia