Imperialisme

[duimnael|[Cecil Rhodes en die Kaap-tot-Kaïro-spoorlyn projek. Rhodes het die De Beers-maatskappy gestig, die British South Africa Company besit, en die destydse staat van Rhodesia is na hom vernoem. Hy het daarvan gehou om die kaart van die wêreld rooi te verf, en het verklaar: "al hierdie sterre ... hierdie uitgestrekte wêrelde wat buite bereik bly. As ek kon, sou ek ander planete annekseer".  wat oppermag, "soewereiniteit", of bloot "heerskappy" beteken.  Die woord "imperialisme" is oorspronklik in die 19de eeu geskep om Napoleon se despotiese militarisme te weerlê en het in die huidige sin in Groot-Brittanje gedurende die 1870's algemeen geword, toe dit met 'n negatiewe konnotasie gebruik is. Teen die einde van die 19de eeu is dit gebruik om die gedrag van ryke te alle tye en plekke te beskryf. Hannah Arendt en Joseph Schumpeter het imperialisme gedefinieer as uitbreiding ter wille van uitbreiding.

Voorheen is die term gebruik om te beskryf wat beskou is as Napoleon III se pogings om politieke steun te verkry deur buitelandse militêre ingrypings. Hierdie definisie sluit beide nominale ryke en neokolonialisme in.

## Verskil tussen kolonialisme en imperialisme 
duimnael|Imperiale magte in 1800
Imperialisme word verstaan as 'n beleid van 'n land waarin die genoemde land deur militêre mag ander lande of gebiede beïnvloed, sowel as ander magsmiddele. Dus, die belangrikste punt om imperialisme te verstaan, het te make met die klem op die idee om ander op grond van mag in te haal.

Kolonialisme word gedefinieer as 'n praktyk waarin 'n mag kolonies of nedersettings in ander lande of gebiede opstel vir die politieke en ekonomiese voordeel van die koloniserende land.

'n Kernverskil tussen kolonialisme en imperialisme is die idee in vergelyking met die praktyk of implementering van die idee. Imperialisme dien dus as die onderliggende idee, terwyl kolonialisme 'n gevestigde vorm van imperialisme is. 19de eeuse episodes het die "Stormloop vir Afrika" ingesluit.

In die 1970's het Britse historici John Gallagher (1919–1980) en Ronald Robinson (1920–1999) aangevoer dat Europese leiers die idee verwerp het dat "imperialisme" formele, wetlike beheer deur een regering oor 'n koloniale streek vereis. Veel belangriker was informele beheer van onafhanklike gebiede. Volgens Wm. Roger Louis, "Na hulle mening is historici betower deur formele ryk en kaarte van die wêreld met streke wat rooi gekleur is. Die grootste deel van Britse emigrasie, handel en kapitaal het na gebiede buite die formele Britse Ryk gegaan. Sleutel tot hul denke is die idee van ryk 'informeel indien moontlik en formeel indien nodig'." Oron Hale sê dat Gallagher en Robinson gekyk het na die Britse betrokkenheid in Afrika waar hulle "min kapitaliste, minder kapitaal en nie veel druk van die beweerde tradisionele promotors gevind het nie. van koloniale uitbreiding. Kabinetbesluite om te annekseer of nie te annekseer nie, is geneem, gewoonlik op grond van politieke of geopolitieke oorwegings."

As ons na die hoofryke van 1875 tot 1914 kyk, was daar 'n gemengde rekord wat winsgewendheid betref. Aanvanklik het beplanners verwag dat kolonies 'n uitstekende gevange mark vir vervaardigde items sou bied. Afgesien van die Indiese subkontinent was dit selde waar. Teen die 1890's het imperialiste die ekonomiese voordeel hoofsaaklik gesien in die produksie van goedkoop grondstowwe om die binnelandse vervaardigingsektor te voed. Oor die algemeen het Groot-Brittanje baie goed gevaar in terme van winste uit Indië, veral Mughal Bengal, maar nie uit die meeste van die res van sy ryk nie. Volgens die Indiese ekonoom Utsa Patnaik was die omvang van die rykdomoordrag uit Indië, tussen 1765 en 1938, 'n geraamde $45 triljoen. Nederland het baie goed gevaar in Oos-Indië. Duitsland en Italië het baie min handel of grondstowwe van hul ryke gekry. Frankryk het effens beter gevaar. Die Belgiese Kongo was berug winsgewend toe dit 'n kapitalistiese rubberplantasie was wat deur koning Leopold II as 'n private onderneming besit en bedryf is. Skandaal na skandaal oor gruweldade in die Kongo-Vrystaat het egter daartoe gelei dat die internasionale gemeenskap die regering van België in 1908 gedwing het om dit oor te neem, en dit het baie minder winsgewend geword. Die Filippyne het die Verenigde State baie meer gekos as wat verwag is weens militêre optrede teen rebelle.

## Sien ook 
* Kolonialisme

## Verwysings