Operasie Vula

duimnael|Operasie Vula, wat as die "President se Projek" bekend staan, was direk onder toesig van ANC-president Oliver Tambo.
**Operasie Vula** (ook bekend as **Operasie Vulindlela**, Xhosa vir **Maak oop die pad**) was 'n geheime binnelandse projek van die African National Congress (ANC) gedurende die laaste jare van apartheid in Suid-Afrika. In 1986 by die ANC-hoofkwartier in Lusaka geïnisieer en in 1988 in Suid-Afrika van stapel gestuur, het sy bedrywighede wapens geïnfiltreer en ANC-leiers in die land verbied om 'n ondergrondse netwerk te vestig wat binnelandse aktivistiese strukture met die ANC in ballingskap verbind. Dit was verantwoordelik vir die fasilitering van die enigste direkte kommunikasielyn tussen ANC-hoofkwartier en Nelson Mandela, wat destyds in die tronk was en namens die ANC 'n onderhandelde skikking met die regering bespreek het. Die operasie is in 1990 ontbind, nadat die bestaan daarvan in die openbaar bekend gemaak is en agt van sy leiers ingevolge die Wet op Binnelandse Veiligheid aangekla is van terrorisme en die plan van 'n gewapende opstand.

Operasie Vula is deur die ANC Nasionale Uitvoerende Komitee goedgekeur, maar het daarna voortgegaan op 'n streng behoefte-om-te-weet-basis, met baie ANC-lede onbewus van die bestaan daarvan en baie ANC-leiers onbewus van die besonderhede van sy aktiwiteite. Dit is onder bevel van Mac Maharaj en Siphiwe Nyanda, wat ANC-president Oliver Tambo in 1988 gelukgewens het met nie net "die geweldige potensiaal van die Vula-konsep nie, maar ook die geweldige opbrengs daarvan in terme van wat binne 'n kort tydperk bereik is." Kommentators het die gesofistikeerdheid van die operasie bewonder, en die historikus Stephen Ellis noem dit "die mees doeltreffende en indrukwekkendste projek wat nog ooit deur die ANC geloods is." Ellis merk egter ook op dat Vula het "te laat gekom om 'n groot uitwerking op die strategiese balans te hê" in die onderhandelinge om apartheid te beëindig.

## Stigting
In 1986 het die ANC Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK), gesetel in Lusaka, Zambië, die aanvang van Operasie Vula goedgekeur Maharaj sou Vula se bevelvoerder binne Suid-Afrika wees, met Siphiwe Nyanda as sy adjunk. Ellis het voorgestel dat die SAKP se invloed oor die operasie sodanig was dat Vula behoorlik as 'n SAKP-operasie beskou kan word, hoewel die omvang van die SAKP se formele eienaarskap van die operasie onduidelik is. ontbloot is – byvoorbeeld toe Maharaj Lusaka verlaat het om Vula in Suid-Afrika te vestig, is lede van die ANC in ballingskap meegedeel dat hy na Europa gaan vir mediese behandeling.

## Rasionaal
Van die middel 1980's af, te midde van toenemende "onregeerbaarheid" binne Suid-Afrika, was daar onenigheid binne die ANC oor hoe die einde van apartheid verseker moes en sou word. Alhoewel dit steeds in Suid-Afrika verbied is, het die ANC in ballingskap, deur pogings onder leiding van Thabo Mbeki, sedert minstens 1987 met prominente sakemanne en regeringsamptenare vergader om 'n moontlike onderhandelde skikking te bespreek; Teen daardie tyd was Nelson Mandela, hoewel nog steeds in die tronk, ook in kontak met die regering. kon voorsien in die geval dat die apartheidsregering inderdaad te kwader trou onderhandel. In Desember 1988 het Tambo aan Maharaj geskryf: Akademikus Kenneth Good het so ver gegaan as om aan te voer dat deur Operasie Vula "die ANC van plan was om die UDF en die breë en diepgaande demokratisering wat dit aangemoedig het [te beëindig]," en sodoende beheer oor die interne stryd te neem.

## Aktiwiteite
Operasie Vula was hoofsaaklik in Natal en die Witwatersrand gesetel. Dit is gelei deur Moe Shaik en is in 1987 onderskryf deur die leierskap van die ANC in ballingskap, insluitend Tambo en Jacob Zuma, wat as hoof van ANC-intelligensie oor die projek toesig gehou het. Teen 1989 was die projek effektief

## Ontbloting
links|duimnael|Vula adjunkbevelvoerder Siphiwe Nyanda is van terrorisme aangekla.
Operasie Vula het in die geheim voortgegaan, met Mandela se seën, selfs nadat die ANC ontban is en Mandela, wat onlangs vrygelaat is, die ANC-leierskap ná Tambo se beroerte oorgeneem het. 'n Reeks arrestasies het gevolg, en nege agente is aangekla van terrorisme ingevolge die Wet op Binnelandse Veiligheid van 1982. Dit was Maharaj, Nyanda, Pravin Gordhan, Billy Nair, Raymond Lala, Dipuo Catherine Mvelase, Susanna Tshabalala, Dipak Patel en Anesh Sankar. Agt is in Oktober voor die hof gebring, beskuldig van 'n komplot "om die mag van die regering te gryp deur middel van 'n gewapende opstand" en "om 'n revolusionêre leër te werf, op te lei, te lei en te bewapen," Die media het na die operasie as "die Rooi Komplot" In Augustus 1990 het die ANC sy gewapende stryd formeel beëindig met ondertekening van die Pretoria-minuut, volgens Ellis gemotiveer deur "die verleentheid weens Vula se blootstelling."

Twee ANC-agente wat in Julie 1990 aangehou is, Charles Ndaba en Mbuso Shabalala, was vermis tot 1998, Volgens die getuienis van 'n polisieman is Ndaba en Shabalala vermoor nadat hulle geweier het om teen die ANC te draai.

## Nalatingskap
[duimnael|Moe Shaik by die [Zondo-kommissie in 2019.]]
Joernalis Sam Sole van amaBhungane het later voorgestel dat verhoudings wat deur Vula gesmee is, die faksiesamestelling van die ANC van die vroeë 2000's beïnvloed het, met een interne groep wat saamgesmelt het rondom voormalige Vula-operateurs (meestal van Natal, meestal met sterk bande met die SAKP, en in lyn gebring is met Adjunk President Zuma) en nog een rondom president Mbeki, wat nie by Vula betrokke was nie. Hulle kon uiteindelik nie die bewering staaf nie, wat volgens hulle gebaseer was op die voorlopige gevolgtrekking van 'n ondersoek na Ngcuka deur ANC-intelligensie, waarop Operasie Vula gesteun het. Die spesiaal aangestelde Hefer-kommissie, onder voorsitterskap van oudregter Joos Hefer, het ondersoek ingestel. Teen daardie tyd het menseregteprokureur Vanessa Brereton aangekondig dat sy Agent RS452 was.

## Voormalige lede 
duimnael|Pravin Gordhan was een van verskeie Vula-agente wat ná 1994 'n lid van die Kabinet geword het.
Voormalige Vula-operateurs sluit in:

*Mac Maharaj
*Ivan Pillay
*Moe Shaik
*Shabir Shaikh
*Solly Shock
*Jacob Zuma

## Verwysings