open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abchasië

**Abchasië** (Abchasies: Аҧсны́, *Apsny*, [apʰsˈnɨ]; Georgies: აფხაზეთი, *Apkhazeti*, [ɑpʰxɑzɛtʰi]; Russies: Абха́зия, *Abkhа́ziya*, [ɐpˈxazʲɪjə]), amptelik die **Republiek Abchasië** (Abchasies: Аҧсны Аҳәынҭқарра, *Aphsny Axwynthkharra*; Russies: Респу́блика Абха́зия, *Respublika Abkhaziya*), is volgens internasionale reg 'n deel van Georgië, maar vorm *de facto* 'n onafhanklike republiek, sonder algemene internasionale erkenning.

[duimnael|links|[Nasa-satellietbeeld van Abchasië]]
[duimnael|links|’n Kaart van [Georgië wat die gebiede Abchasië (groen) en Suid-Ossetië (pers) aandui, wat albei de facto onafhanklik is]]
[duimnael|links|Die [Kaukasusberge, soos gesien vanaf die Pitsoenda-kaap in Abchasië]]
Alhoewel Georgië nie beheer oor Abchasië uitoefen nie, beskou die Georgiese regering, die Verenigde Nasies en die meerderheid van die wêreld se regerings Abchasië as deel van Georgië, wie se grondwet na dié gebied as die **Outonome Republiek Abchasië** verwys.

Abchasië is in die Suid-Kaukasus langs die Swartseekus geleë. Die hoofstad en grootste stad is Soechoemi. Abchasië beslaan 'n oppervlakte van 8&nbsp;640&nbsp;km² en het 'n bevolking van 244&nbsp;926 in 2020 gehad. Abchasië grens in die noorde aan die Russiese deelgebiede Karatsjai-Tsjerkessië en Krasnodar-krai.

Soms word na Abchasië, Suid-Ossetië en Transnistrië as post-Sowjetse "bevrore konfliksones" verwys. Almal is lidlande van die Gemeenskap vir Demokrasie en Regte van Nasies.

## Politiek 
### Internasionale erkenning 
duimnael|links|Internasionale erkenning van Abchasië en Suid-Ossetië:
; VN-lidlande
*  erken Abchasië sedert 26 Augustus 2008 ná die Suid-Ossetië-oorlog van 2008.
*  erken Abchasië op 5 September 2008.
*  erken Abchasië op 10 September 2009.
*  erken Abchasië op 15 Desember 2009.
*  erken Abchasië op 29 Mei 2018.

; Gedeeltelik erkende en nie-erkende gebiede
*  erken Abchasië op 17 November 2006.
*  erken Abchasië op 17 November 2006. maar neem die erkenning op 20 Mei 2013 terug.
*  erken Abchasië op 18 September 2011, maar neem die erkenning op 31 Maart 2014 terug.

## Etniese samestelling 
duimnael|links|Etniese kaart van die Kaukasus-streek
Abchasiërs vorm met 124&nbsp;115 inwoners 'n stewige meerderheid van die bevolking (51,0 persent).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf van die Outonome Republiek Abchasië
*  Amptelike webwerf van die Republiek Abchasië
Skopje

**Skopje** (Macedonies: Скопје, [ˈskɔpjɛ], ) is die hoofstad en grootste stad van Noord-Masedonië. Dit is die land se politieke, kulturele, ekonomiese en akademiese sentrum. Dit was in die Romeinse tydperk bekend onder die naam Scupi. Skopje is net suid van die grens tot Kosovo en Serwië geleë.

duimnael|links|'n Uitsig oor Skopje
[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Skopje]]
Die grondgebied van Skopje bestaan al sedert ten minste 4000 v.C.; oorblyfsels van die Neolitiese nedersettings is in die ou Kale-vesting, wat uitkyk oor die moderne middestad, gevind. Op die vooraand van die 1ste eeu n.C., is die nedersetting in beslag geneem deur die Romeine en het dit 'n militêre kamp geword. Toe die Romeinse Ryk in Oos- en Weshelftes verdeel word in 395 n.C., kom Scupi onder die Bisantynse heerskappy van Konstantinopel. Gedurende die grootste deel van die vroeë Middeleeuse tydperk was die dorp 'n geskilpunt tussen die Bisantyne en die Bulgaarse Ryk, wie se hoofstad dit was tussen 972 en 992. Vanaf 1282 was die dorp deel van die Serwiese Ryk en sy hoofstad vanaf 1346. In 1392 is die stad verower deur die Ottomaanse Turke wat die dorp na Üsküp herdoop. Die dorp bly onder Ottomaanse beheer vir 500 jaar, waartydens dit dien as die hoofstad van Üsküb en later die Vilayet van Kosovo.

In 1912, word dit deur die koninkryk van Serwië geannekseer tydens die Balkanoorloë en ná die Eerste Wêreldoorlog word die stad deel van die nuutgestigde Koninkryk van die Serwiërs, Kroate en Slowene (Koninkryk van Joego-Slawië). Tydens die Tweede Wêreldoorlog word die stad verower deur die Bulgaarse Leer, wat deel van die Spilmoondhede was. In 1944 word dit die hoofstad van die Demokratiese Masedonië (later Sosialistiese Republiek Masedonië), wat 'n federale staat vorm as deel van die Demokratiese Federale Joego-Slawië (later Sosialistiese Federale Republiek Jugoslawië).

Die stad het vinnig ontwikkel ná die Tweede Wêreldoorlog, maar hierdie groei word onderbreek in 1963 toe dit deur 'n rampspoedige aardbewing getref is. Sedert 1991 is dit die hoofstad van 'n onafhanklike Noord-Masedonië.

## Internasionale verhoudings 
Skopje is daarna ook aangemoedig:

### Susterstede 
### Vennootskappe 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Atoomemissiespektrum

Die **atoomemissiespektrum** van 'n element is 'n reeks frekwensies van die elektromagnetiese golwe wat deur die atome van daardie element uitgestraal word.  Elke atoom se spektrum is uniek en kan gebruik word om te bepaal of daardie element deel is van 'n onbekende verbinding.

Die emissiespektrum-eienskappe van sommige elemente is met die blote oog sigbaar as die elemente verhit word.  As platinumdraad byvoorbeeld in 'n stronsiumnitraat-oplossing gedoop word en dan in 'n vlam gehou word, straal die stronsium 'n rooi kleur uit.  Op soortgelyke wyse sal koper wat in 'n vlam gehou word, 'n ligte blou kleur aan die vlam verleen.  Hierdie kenmerke maak dit moontlik om elemente te identifiseer aan die hand van hul atoomspektrums.  Nie alle lig van die spektrum is met die blote oog sigbaar nie aangesien dit ook ultraviolet- en infrarooilig insluit.

Die feit dat slegs sekere kleure in 'n element se atoomspektrum voorkom, beteken dat slegs sekere ligfrekwensies uitgestraal word.  Elkeen van hierdie frekwensies kan met energie in verband gebring word deur die volgende vergelyking:

: E_{foton} = h\nu\,

waar *E* die energie is,  *h* Planck se konstante is en *ν* die frekwensie is.

Dit beteken dat slegs fotone met sekere energieë deur die atoom uitgestraal word.  Die beginsel van die atoomemissiespektrum verduidelik die verskillende kleure in neonligte asook die chemiese vlamtoets hierbo genoem.

Die frekwensie van lig wat 'n atoom kan uitstraal, is afhanklik van die toestand waarin die elektrone kan voorkom.  Wanneer die elektron opgewek word, beweeg die elektron na 'n hoër energiepotensiaal/orbitaal.  Wanneer die elektron na sy grondvlak terugkeer, word lig uitgestraal.

'n Atoomspektrum is altyd die teenoorgestelde van 'n element se absorpsiespektrum.

[757px|none|duimnael|Emissiespektrum van [Waterstof]]
[757px|none|duimnael|Emissiespektrum van [Yster]]
Arrhenius se vergelyking

**Arrhenius se vergelyking** is 'n eenvoudige dog verbasend akkurate formule wat die temperatuurafhanklikheid van die snelheidskontante en daarom ook die reaksiesnelheid van 'n chemiese reaksie beskryf.  Die vergelyking is vir die eerste keer voorgestel deur die Nederlandse chemikus J.H. van’t Hoff in 1884 en vyf jaar later het die Sweedse chemikus Svante Arrhenius 'n fisiese regverdiging en interpretasie van die vergelyking voorsien.  Die vergelyking kan as 'n empiriese vergelyking beskou word.  Die vergelyking kan gebruik word om die temperatuurveranderinge van diffusiekoëffisiënte te modelleer, die hoeveelheid kristalleemtes en baie ander termiesbeheerde prosesse/reaksies.

## Oorsig 
Die Arrhenius vergelyking beskryf die "afhanklikheid van die snelheidskonstante *k* van chemiese reaksies op die temperatuur *T* (in Kelvin) en die Aktiveringsenergie. *Ea*", soos hieronder gewys: wat die temperatuurafhanklikheid van die pre-eksponensiële fatkor eksplisiet aandui.  Die aangepasde vergelyking neem gewoonlik die vorm aan:
:k = A (T/T_0)^n e^{{-E_a}/{RT}}
Waar  *T0* 'n verwysingstemperatuur is en *n* 'n dimensielose eksponent kan wees.  Die oorspronklike Arrhenies vergelyking stem ooreen met die vergelyking waar *n* = 0.  Gepasde snelheidskonstantes lê tipies in die bestek -1k = A \exp (-(\frac{-E_a}{RT})^{\beta})
Waar  *&beta;* 'n eenheidlose eerste orde getal is.  Dit word tipies beskou as 'n eksperimentele passing, maar kan ook 'n teoretiese betekenis hê.

As 'n mens die natuurlike logaritme van die Arrhenius vergelyking bepaal lewer dit:
:\ln(k)= \frac{-E_a}{R}\frac{1}{T} + \ln(A)
Dus as 'n reaksie 'n snelheidskonstante het wat die Arrhenius vergelyking gehoorsaam sal 'n grafiek van ln(*k*) teenoor *T* -1 'n reguit lyn lewer waarvan die helling en snypunt gebruik kan word om *E*a en  *A* te bepaal.  Hierdie prosedure is al so gevestig in eksperimentele chemiese kinetika dat baie werkers dit al gebruik om die aktiveringsenergie vir 'n reaksie te definieer.  Dit wil sê die aktiveringsenergie word gedefinieer as (-*R*) keer die helling van die kromme van ln(*k*) teen (1/*T*):
:\ E_a \equiv -R \left( \frac{\partial \ln k}{\partial ~(1/T)} \right)_P 

## Voetnotas en verwysings 

*Laidler, K. J. (1997) *Chemical Kinetics*,Third Edition, Benjamin-Cummings
*Laidler, K. J. (1993) *The World of Physical Chemistry*, Oxford University Press
Digitaal

duimnael|regs|300px|'n Digitale sein (in rooi).

**Digitale data**, in inligtingsteorie en inligtingstelsels, is inligting wat voorgestel word as 'n string diskrete simbole, wat elkeen een van slegs 'n eindige aantal waardes uit een of ander alfabet kan aanneem, soos letters of syfers. 'n Voorbeeld is 'n teksdokument wat uit 'n string alfanumeriese karakters bestaan. Die mees algemene vorm van digitale data in moderne inligtingstelsels is binêre data, wat voorgestel word deur 'n string binêre syfers (bissies) wat elk een van twee waardes kan hê, óf 0 óf 1.

'n Digitale stelsel gebruik diskrete (dit wil sê nie aaneenlopende) waardes om inligting te verteenwoordig vir toevoer, verwerking, versending, stoordoeleindes ensovoorts. In teenstelling hiermee gebruik nie-digitale oftewel analoogstelsels 'n aaneenlopende reeks waardes om inligting te verteenwoordig.  Alhoewel digitale voorstellings diskreet is, kan die inligting wat dit verteenwoordig of diskreet wees, soos syfers en letters of aaneenlopend wees soos in die geval van klanke, beelde en ander mates van kontinue stelsels.

Die woord digitaal kom van die latynse woord “digitus” wat vinger beteken en word gebruik omdat vingers gebruik word om diskreet te tel.

Die woord digitaal word veral gebruik in die rekenaarwese en elektronika, veral in die geval waar inligting omgeskakel word na 'n binêre numeriese vorm soos in die geval van digitale oudio en digitale fotografie. Sulke datadraende seine dra elektroniese of optiese polse waarvan die amplitude of 'n 1 of 'n 0 kan verteenwoordig.

## Verwysings
Ka Mate

[duimnael|regs|240px|[Te Rauparaha, Ngāti Toa krygshoof in die 1840's]]
"**Ka Mate**" is 'n Maori haka wat deur Te Rauparaha, krygshoof van die Ngati Toa stam van die Noord-Eiland van Nieu-Seeland gekomponeer is.  Te Rauparaha het die Ka Mate geskryf as 'n viering van lewe oor dood (Pōmare 2006) na sy ontsnapping vanuit die kloue van die Ngati Maniapoto en Waikato vyandelike stamme.  Hy het vir hulle weggekruip in 'n put wat gebruik is vir die opgaar van kos en toe hy daaruit klim is hy deur 'n goedgesinde stamhoof Te Whareangi (die *harige man*) tegemoet gekom.

*Ka Mate* is die alombekende haka wat die Nieu-Seelandse nasionale rugbyspan, die All Blacks tradisioneel voor toetswedstryde opvoer.  Sedert 2005 het die All Blacks af en toe 'n ander haka opgevoer naamlik die Kapa o Pango.

Die haka soos deur Te Rauparaha gekomponeer is begin met die kreet:

:Kikiki kakaka kauana!
:Kei waniwania taku tara
:Kei tarawahia, kei te rua i te kerokero!
:He pounga rahui te uira ka rarapa;
:Ketekete kau ana to peru kairiri
:Mau au e koro e – Hi! Ha!
:Ka wehi au ka matakana,
:Ko wai te tangata kia rere ure?
:Tirohanga ngā rua rerarera
:Ngā rua kuri kakanui i raro! Aha ha!

Wat dan deur die hoofkreet van die haka opgevolg word:

## Verwysings 
*M. Pōmare, 'Ngāti Toarangatira', *Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand*, updated 9-Jun-2006, www.teara.govt.nz 
*M. Pōmare, 'Ngāti Toarangatira - Chant composed by Te Rauparaha', *Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand*, updated 26-Sep-2006, http://www.teara.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/NgatiToarangatira/4/ENZ-Resources/Standard/2/en

## Eksterne skakels 
*http://www.haka.co.nz/haka.php  – Die storie agter "Ka Mate"; sluit 'n opname in
Karnivoor

[duimnael|300px|regs|[Leeus is groot vleiseters; en vereis tot soveel as sewe kilogram vleis per dag. Groot soogdiere, soos hierdie Buffel maak 'n belangrike deel van hul dieet uit.]]

'n **Karnivoor** of **vleiseter** (vanuit die Latyn *carne* vir 'vlees' en *vorare* wat 'vreet' beteken) is 'n organisme wat 'n dieet het wat hoofsaaklik uit diere bestaan, hetsy dit van lewende diere (vir jagdiere) of dooie diere (vir aasdiere) afkomstig is.

In die algemeen kan 'n mens diere as karnivore beskou as hulle hoofsaaklik ander diere vreet eerder as om plante te vreet. Daar bestaan ook ongewerweldes wat prooi eet soos spinnekoppe en hottentotsgotte asook verskeie spesies land- en seeslakke. Diere wat uitsluitlik vleis eet word ware karnivore genoem.

Plante wat insekte vang en verteer word karnivoorplante genoem.

## Klassifikasie 
[duimnael|regs|Die [Venus vlieëvanger, 'n welbekende karnivoorplant]]

Karnivore wat hoofsaaklik insekte en soortgelyke ongewerweldes vreet word insektevore genoem, terwyl die wat hoofsaaklik vis eet piskivore genoem word.  Karnivoorgedrag wat die vreet van lede van 'n organisme se eie spesie insluit word kannibalisme genoem.

Die woord karnivoor word soms gebruik om na die soogdierorde Carnivora te verwys, maar dit kan misleidend wees.  Baie diere uit die orde Carnivora is uitsluitlik vleiseters maar nie almal nie. Bere is byvoorbeeld lede van die orde Carnivora maar is nie karnivore wat hul dieet betref nie en pandas is herbivore.  Ander diere soos dolfyne wat vleiseters is, is nie lede van die Carnivora orde nie.

### Ware karnivore 
[duimnael|regs|Hierdie [tier se skerp tande en kake is klassieke eienskappe van vleisetende jagdiere]]

'n *Ware karnivoor* is 'n dier wat vleis *moet* eet om te kan lewe. Ware karnivore se fisiologie het nie die vermoë om plantaardige materiale te verteer nie.  Die huiskat is 'n goeie voorbeeld van 'n ware karnivoor, soos al die ander diere in die familie Felidae (katfamilie).  Karnivore se spysverteringskanale is gewoonlik relatief kort omdat hulle nie die taai sellulose van plantmateriaal hoef te verteer nie.

## Sien ook 
* Herbivoor
* Omnivoor
* Lys van soorte -vore

## Verwysings
Koraalsee

Die **Koraalsee** (Engels: *Coral Sea*, Frans: *Mer de Corail*) is 'n see aan die rand van die noordoostelike kus van Australië. Dit word begrens in die weste deur die ooskus van Queensland en sluit daarmee saam die Groot Koraalrif in, in die ooste deur Vanuatu en Nieu-Kaledonië en die noorde deur die suidelikste deel van Papoea-Nieu-Guinee en die Salomonseilande. Die Koraalsee grens aan die Salomonssee in die noorde en die Tasmansee in die suide. Die Koraalsee word deur die Torres-straat met die Arafurasee in die noordweste verbind. Die see het 'n oppervlakte van sowat 4&nbsp;791&nbsp;000&nbsp;km².

duimnael|links|Ligging van die Koraalsee
[duimnael|links|Kaart van die [Koraalsee-eilande]]
Die Internasionale Hidrografiese Organisasie beskou die seegebied oos van die Australiese deelstate Nieu-Suid-Wallis, Victoria en Tasmanië as deel van die Tasmansee, terwyl die seegebied oos van Queensland deel van die Koraalsee uitmaak. Die grens tussen Nieu-Suid-Wallis en Queensland dui ook die grens tussen die twee seë aan.

Die belangrikste rivier wat in die Koraalsee uitmond is die Fly. Die belangrikste nedersettings aan die see is Brisbane, die hoofstad van die Australiese deelstaat Queensland en Port Moresby, die hoofstad van Papoea-Nieu-Guinee.

Terwyl die Groot Koraalrif met sy eilande en kaaie aan Queensland behoort, is die meeste riwwe en eilandjies ten ooste daarvan deel van die Koraalsee-eilande se gebied. Verder is sekere van die eilande wes van en wat aan Nieu-Kaledonië behoort ook deel van die Koraalsee-eilande in 'n geografiese sin, soos onder andere die Chesterfield-eilande en die Bellona-riwwe.

Die Koraalseekom is sowat 58 – 48 miljoen jaar gelede gevorm toe die Queensland kontinentale plaat opgelig is en sodoende die Groot Skeidingsgebergte laat ontstaan het.

Die Koraalsee is ekologies gesproke 'n belangrike bron van koraal vir die Groot Koraalrif.

## In die geskiedenis 
Die Slag van die Koraalsee het tydens die Tweede Wêreldoorlog hier plaasgevind.

## Verwysings 
## Bronne 
*  Community monitoring of reef sharks in the Coral Sea and Great Barrier Reef, Australia (2008) Australian Underwater Federation

## Eksterne skakels
Kuranda Skyrail

duimnael|links|'n Uitsig vanaf die Kuranda Skyrail.
duimnael|Die kabelspoor oor Kuranda.

Die **Kuranda Skyrail** is 'n gondel-kabelspoor wat bo-oor die Barron Gorge Nasionale Park loop. Dit begin by die voorstad Caravonica in Cairns, Australië, en loop tot by Kuranda.  Die ontwikkeling van die kabelspoor was in omstredenheid gehul omdat baie inwoners geglo het dat die kabelspoor skade aan die wêrelderfenisreënwoud kon aanrig. 

Na sewe jaar se beplanning is die kabelspoor goedgekeur en na 'n konstruksieperiode van 14 maande is die kabelspoor in Augustus1995 vir die publiek oopgestel.

Die kabelspoor bied pakkette aan waar besoekers vanaf Kuranda kan terugkeer, of ook die Tjapukai Aborigine en Kultuurpark kan besoek wat net langs die Caravonica-stasie geleë is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike Skyrail webwerf
* Wet Tropics Management Authority
* Tourism Queensland Case Study
* Green Globe
FreeMind

**Freemind** is 'n vrye sagteware program vir die saamstel van breinkaarte wat in Java geskryf is. Freemind is onder die voorwaardes van die GNU Algemene Publieke Lisensie vrygestel. Dit verskaf uitgebreide vermoëns om na ander formate uit te voer. 'n XHTML uitvoerfasiliteit maak dit vir 'n gebruiker moontlik om 'n geskakelde beeld te skep met skakels na 'n buitelyn.

## Kenmerke 
Die mees beduidende kenmerke van FreeMind is:
* Toevou van takke
* Uitvoer na  HTML, XHTML ('n statiese oopgevoude beeld met 'n  +/- lysie onder die beeld). Voer ook 'n oopgevoude beeld na die volgende formate uit: PNG, JPEG, SVG en PDF. Beelde is nie-interaktief nie. Dit kan nie na Flash uitvoer nie (dit is egter 'n kenmerk van die nuutste Beta weergawe).
* Ikone en node
* Wolke rondom takke
* Grafiese skakels wat die nodusse verbind
* Soektogte word beperk tot enkelvertakkinge
* Web- en lêerskakels vanaf nodusse

Lêerformaat is in XML variant.

Flashblaaier – Daar is 'n oopbron Flashblaaier vir Freemind beskikbaar http://freemind.sourceforge.net/wiki/index.php/Flash_browser.

## Integrasie met Wiki enjins 
* TikiWiki — 'n PHP/MySQL WIBS enjin wat Freemind verbeeld deur middel van die Mindmap prop, as Flash of Java op jou rekenaar geïnstalleer is.
* WikkaWiki — 'n PHP/MySQL wiki enjin wat ingeboude Freemind data uitbeeld.
* DokuWiki  — 'n PHP wiki enjin het 'n prop vir FreeMind.
* Drupal — maak die skep en vertoon van FreeMind breinkaarte moontlik, deur middel van 'n FreeMind module, as  Flash of Java prop reeds op die webbediener geïnstalleer is.
* Moodle — het 'n Freemind filter gebaseer op die Flash of Java prop.
* MoinMoin — het 'n FreeMind prop.
* JSPWiki — het 'n FreeMind prop.
* Trac — het 'n FreeMind prop.
* MediaWiki — het 'n  FreeMind prop.
* YACS — 'n PHP/MySQL geïntegreerde WIBS wat ingeboude ondersteuning bied vir Freemind breinkaarte as Flash of Java reeds vir die blaaier beskikbaar is.(demo)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* FreeMind se Amptelike Tuisblad en Wiki
* Projekblad by SourceForge
* Freemind uitbreiding vir Mediawiki
Trosbom

[300px|duimnael|regs|’n [Rockwell B-1 Lancer bomwerper van die V.S.A. laat 'n vrag trosbomme los.]]

'n **Trosbom** is 'n soort bom wat vanaf die lug of grond gelanseer kan word en 'n groot aantal kleiner bomme uitskiet. Gewoonlik is trosbomme ontwerp om vyandige soldate en voertuie te vernietig. Daar is egter ook trosbomme wat spesifiek daarop gemik is om aanloopbane en elektriese transmissielyne te vernietig. Andere is ontwerp om chemiese- en biologiese wapens te versprei of om landmyne te versprei.

Trosbomme word nie deur enige spesifieke internasionale wetgewing beheer nie, maar die internasionale humanitêre reg wat daarop gemik is om burgerlikes te beskerm is wel van toepassing soos in die geval van alle ander wapens. 'n Inisiatief bekend as die Oslo Proses is in Februarie 2007 deur die Noorweegse regering van stapel gestuur om 'n internasionale verdrag daar te stel om burgerlikes te beskerm teen trosbomme wat onaanvaarbare leed aan burgerlikes veroorsaak. Op 29 Mei 2008 het 'n honderd nasies in Dublin, Ierland ooreengekom om 'n verbod op trosbomme te plaas. Verskeie van die wêreld se groot militêre moondhede is egter nie by hierdie verdrag ingesluit nie soos onder ander die V.S.A., Rusland en China.

## Ontwikkeling 
Die eerste trosbom wat operasioneel gebruik was, was die Duitse SD-2 “Sprengbombe Dickwandig 2 kg”. Die bom is tydens die Tweede Wêreldoorlog gebruik om beide burgerlike en militêre teikens aan te val. Die tegnologie is onafhanklik in die V.S.A., Rusland en Italië ontwikkel. Trosbomme is tans standaard wapentuig in die arsenale van baie nasies. Tans is daar 34 lande wat trosbomme produseer en word aktief deur 23 lande gebruik.

Ammunisie vir artillerie wat soortgelyke beginsels toepas bestaan reeds baie dekades lank.

## Bedreiging vir burgerlikes 
Alle wapens hou potensieel gevaarlik in vir burgerlikes, maar trosbomme hou 'n besondere gevaar in vir twee redes: hulle impak kom oor 'n baie wye gebied voor en hulle laat gereeld 'n groot aantal bommetjies agter wat nie ontplof nie. Die bommetjies wat nie ontplof nie kan vir dekades na die afloop van die konflik 'n gevaar inhou.

Trosbomme word deur baie indiwidue en honderde groepe teengestaan, soos onder andere die Rooi Kruis, die *Cluster Munition Coalition* en die Verenigde Nasies, vanweë die groot hoeveelheid Burgerlikes wat slagoffers van die soort wapen geword het. Sedert Februarie 2005 het *Handicap International* 'n beroep gedoen op die verbod op trosbomme en duisende handtekeninge in 'n petisie versamel. 98% van 13 306 aangetekende trosbom slagoffers wat by Handicap International geregistreer is, is burgerlikes. Die organisasie het ook 'n verslag in die verband vrygestel

Die gebied wat deur 'n enkele trosbom geteiken word, kan so groot wees as drie rugbyvelde. 'n Enkele onbegeleide M26 missiel kan 'n gebied van ongeveer 0.23 km2 aanval. In die V.S.A. en sy bondgenote se leërs is die M26 grootliks deur die M30 begeleide missiele vervang wat meer akkuraat is en 'n kleiner oppervlakte dek. Daar word berig dat die M30 deesdae in sommige gevalle deur die XM31 vervang word wat nie trosbomme bevat nie.

## Verwysings
Van der Waals-radius

Die **Van der Waals-radius** van 'n atoom is die radius van 'n denkbeeldige harde sfeer wat gebruik word om die atoom te modelleer vir baie doeleindes. Van der Waals-radiusse word bepaal deur metings te neem van die spasiëring tussen die atoompare van onverbonde atome in kristalle.

Die Van der Waals-radius is vernoem na Johannes Diderik van der Waals, wenner van die 1910 Nobelprys vir Fisika.

Ware gasse gedra hulle nie presies soos voorspel word nie. In sommige gevalle is die afwyking baie groot. Ideale gasse kan byvoorbeeld nooit vloeistowwe of vastestowwe word nie, ongeag van hoeveel hulle verkoel of saamgepers word. Modifikasies tot die ideale gaswet, P\tilde{V} = nRT, is daarom voorgestel. Die Van der Waals-toestandsvegelykings is veral nuttig: \left (P + a(\frac{n}{\tilde{V}}){^2}\right ) (\tilde{V} - nb) = nRT, waar a en b verstelbare parameters is wat deur eksperimentele metings op werklike gasse bepaal word. Hierdie waardes wissel van gas tot gas.

Die Van der Waals-vergelyking het ook 'n mikroskopiese interpretasie. Molekules het 'n invloed op mekaar. Die deeltjies stoot mekaar sterk af op klein afstande, trek mekaar ligtelik aan op gemiddelde afstande en die aantrekkingskrag verdwyn op langer afstande. Die ideale gaswet moet hersien word as afstotende en aantrekkingskragte in ag geneem word.
Rainforestation natuurpark

duimnael|regs|'n Toerbus in die natuurpark.
Die **Rainforestation natuurpark** is sowat 5 minute vanaf Kuranda, Noord-Queensland in Australië geleë. Dit beslaan 'n 40 hektaar gebied te midde van die Wêrelderfenis reënwoud. Die park is in 1976 oopgemaak. Die gebied is voorheen gebruik vir die verbouïng van koffie en lemoene.
Vandag het die Rainforestation baie uitgebrei met die doel om besoekers 'n insig in die inboorlingkultuur te gee, die Australiese natuurlewe en die reënwoud wat gelys is as 'n Wêrelderfenisgebied.

Rainforestation het drie hoofbesienswaardighede:

**Die militêre boot toer** – Neem die besoekers deur die reënwoud aan boord van 'n Tweede Wêreldoorlogse DUKW amfibiese tuig met 'n gids wat die plaaslike plant- en dierlewe toelig. Die toer gaan verder oor die waters van 'n groot meer en gaan ook deur 'n tropiese vrugtebord waar daar meer as 40 verskillende eksotiese tropiese vrugtebome aangeplant is.

**Pamagirri Aborigine Ervaring** – Hier word besoekers bekendgestel aan Aborigine kultuur. 'n Aborigine dans word opgevoer en 'n wandelroete waar besoekers leer om 'n boemerang te gooi en die didgeridoo te speel.

**Koala & Wildlife Park** – Laat mens toe om oor verhoogde plankpaadjies die natuurlewe te besigtig wat krokodille, koalas, kangaroes, Wallabies, dingos en wombats onder andere insluit.

## Eksterne skakels 
*Die Amptelike Rainforestation webwerf
Risiko

**Risiko** is die kans dat 'n gebeurtenis sal plaasvind vermenigvuldig met die gevolg van daardie gebeurtenis en die kans dat 'n bepaalde scenario waar die vroeër genoemde kans sal plaasvind in voorkom (dit staan in teenstelling met die begrip onsekerheid waar die kanse nie bekend is nie). Die gevolge kan positief of negatief wees. Meestal word die begrip egter in die negatiewe sin gebruik. Die risiko is ook die blootstelling vermenigvuldig met die gevolg en die waarskynlikheid. By die laaste gaan dit vernaamlik oor langdurige prosesse en by die eerste definisie gaan dit meer oor skielike gebeurtenisse. 

:Risiko = *Kans* x *Gevolg* x *Blootstelling*

## Beheer van risiko 
Verskeie maatreëls kan geneem word om risiko's te beheer. Hierdie maatreëls kan een of almal van die elemente van bostaande vergelyking aanspreek. As voorbeeld kan 'n mens die moontlike maatreëls beskou wat geneem kan word dat iemand 'n fles soutsuur kan omgooi:

### Beperking van die kans 
*Ten eerste sou 'n mens oorweeg of 'n ander middel gebruik sou kon word wat mindere gevolge sou hê of 'n mens kan oorweeg om die fles met 'n soort verpakking te vervang wat minder risiko inhou (*wegneem van gevaar*)
*Ten tweede kan daarna gekyk word om die fles in 'n houer te plaas of in 'n kas met 'n slot daaraan. Die beperk van die aantal persone tot die ruimte kan ook oorweeg word asook die verpligte dra van beskermende drag, soos 'n veiligheidsbril en beskermende kleding (*afskerm van die gevaar*)
*Derdens kan 'n mens die risiko beperk deur die mense in te lig oor die gevare van soutsuur en die feit dat die fles daar staan. Bowendien kan voorskrifte daargestel word rondom die hantering van soutsuur. (*voorligting oor die gevaar en voorskrifte*)

### Beperking van die gevolge 
Indien 'n ongeval wel sou voorkom kan die gevolg van die gebeurtenis verminder word deur storte in die omgewing te installeer sodat die soutsuur vinnig afgespoel kan word sodat die skade beperk kan word.

### Beperking van blootstelling 
Die handeling wat lei tot die gebruik van soutsuur kan beperk word. Eksperimente met soutsuur kan gegroepeer word sodat die aksie slegs één keer in 'n groter reeks gedoen word.

## Risikoanalise 
'n Risikoanalise kan uitgevoer word om te bepaal hoe groot die risiko is, welke risiko's verminder kan word en welke risiko's die mees dringendste aandag vereis.

## Sien ook 
* Globale katastrofiese risiko
* Politieke risiko
* Ramprisikovermindering

## Eksterne skakels 
*The Risk Management Guide - A to Z and FAQ Reference (Engels)
Sabie

**Sabie** is 'n bosboudorp geleë aan die oewers van die Sabierivier in Mpumalanga, Suid-Afrika.  Die Sabierivier was eens op 'n tyd vol krokodille en daarom het die Sjangaan-stam die rivier *uluSaba* (*rivier van vrees*) gedoop.  Die dorp is gestig nadat HT Glynn en JC Ingle goud hier ontdek het en die Glynns-Lydenburg Gold Mining Company gestig het.

Dit is 360&nbsp;km oos van Johannesburg en sowat 64&nbsp;km wes van die gewilde Krugerwildtuin geleë en is 'n baie gewilde toeristebestemming.

Die belangrikste nywerheid is bosbou.  Die plantasies rondom Sabie vorm een van die wêreld se grootste mensgemaakte woude.

Die dorp is sowat 1000 meter bo seevlak en val in die somerreënvalgebied. Die bekende Long Tompas begin net buite Sabie en verbind dié dorp met Lydenburg.

## Bergfietsry 
Sabie het uiters gewild geword onder die bergfietsryers. Daar is etlike jaarlikse wedrenne en meerdaagse wedrenne wat in die omgewing plaasvind. Die *Sabie Experience* is 'n vierdaagse bergfietstoer wat beperk word tot 250 spanne, dit vind elke jaar gedurende Desembermaand plaas. Die *Sabie Classic* is ook 'n bekende wedren wat jaarliks plaasvind. Die Suid-Afrikaanse veldwedren (olimpiese formaat-kampioenskap) word ook gereeld in die Sabie-omgewing gehou.

## Watervalle 
Daar is etlike watervalle in die Sabie omgewing. Die bekendes is: Berlynwaterval, Bruidsluierwaterval, Forestwaterval, Lisbonwaterval, Mac-Macwaterval, Lone Creekwaterval, Perdeskoenwaterval, Sabiewaterval en Maria Shireswaterval.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Wondersig
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Sabie webwerf

## Verwysings
Rasionale getal

In wiskunde is 'n **rasionale getal** 'n getal wat uitgedruk kan word as 'n verhouding van twee heelgetalle. Rasionale getalle wat nie heelgetalle is nie (gewoonlik breuke genoem) word gewoonlik geskryf as die gewone breuk a/b waar *b* ongelyk is aan nul. *a* word die teller genoem en *b* die noemer genoem.
duimnael|251px|Kwarte

Elke rasionale getal kan op 'n oneindige aantal maniere uitgedruk word, soos 3/6=2/4=1/2 maar is in sy vereenvoudigde vorm wanneer *a* en *b* geen gemene deler behalwe 1 het nie. Elke nie-nul rasionale getal het presies een vereenvoudigde vorm van dié aard met 'n positiewe noemer. 'n Breuk in hierdie vereenvoudigde vorm word 'n gereduseerde breuk genoem.

Die desimale uitbreiding van 'n rasionale getal is uiteindelik periodies. (In die geval van 'n eindige uitbreiding, vorm die nulle wat implisiet volg die periodiese gedeelte.)

'n Reële getal wat nie 'n rasionale getal is nie word 'n irrasionale getal genoem.

'n Repeterende breuk is 'n rasionele getal.
:\frac{2}{3} = 0.6666666... = 0.\dot{6}

## Kyk ook 
* Reële getal
* Rasionale getal
* Irrasionale getal
* Heelgetalle
* Natuurlike getalle
* Ewe getal
* Onewe getal
* Priemgetalle

## Bronne 
* James, G. en James, R.C. (1960) "Rational Number" In: Mathematics Dictionary. Princeton, New Jersey : Van Nostrand. bl. 324

## Eksterne skakels 
*  artikel oor Rasionale getalle by MathWorld
*
Royan

duimnael|links|Front de Mer Park

**Royan** (in Saintongese *Roeyan*) is 'n dorp en **strandoord** in die Suidwes-Franse département Charente-Maritime (administratiewe gewes Nieu-Akwitanië) met 'n oppervlak van 19,30 vierkante kilometer en 18&nbsp;541 inwoners (2009).

Die dorp in die historiese gewes *Saintonge* maak deel uit van die arrondissement Rochefort en vorm sy twee kantonen. Sy inwoners word in Frans die *Royannais* genoem.

## Ekonomie 
Royan se ekonomie steun veral op toerisme.

## Argitektuur 
Modernistiese argitektuur: Die *Palais des congrès*, Die Katedraal Notre-Dame de Royan.

## Sport 
* Sokker
* Rugby
* Branderplankry

## Eksterne skakels 
* Inligting oor Royan 
* Statistieke op INSEE se webtuiste
Ljubljana

**Ljubljana** (Sloweens: [ʎubˈʎa:nʌ], ; Duits soms ook: *Laibach*; Italiaans: *Lubiana*; Latyn: *Labacum*) is die hoofstad en grootste stad van Slowenië met 'n bevolking van 278&nbsp;789 in 2015 en 'n oppervlakte van 163,8&nbsp;km². Ljubljana is die kulturele, wetenskaplike, ekonomiese en administratiewe sentrum van die land. Die stad is aan die monding van die Ljubljana-rivier in die Sava, 'n sytak van die Donau, geleë. In 2021 is die werk van Jože Plečnik in Ljubljana as 'n mensgesentreerde stedelike ontwerp deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

## Eksterne skakels 
*  
* Amptelike webwerf
*   Amptelike Unesco-bladsy
*
Minsk

**Minsk** (Belarussies: Мінск, uitgespreek [mʲinsk]; Russies: Минск, uitgespreek [mʲinsk]; Pools: *Mińsk*) is die hoofstad en grootste stad van Belarus met 'n bevolking van 1&nbsp;995&nbsp;000 soos op 1 Januarie 2018.

## Geskiedenis 
Minsk was al in 1067 bekend as *Mennesk*. Sedert 1101 was dit die hoofstad van 'n onafhanklike vorstedom, wat in 1129 'n onderdeel word van Kiëf. Aan die begin van die 14de eeu word die stad 'n onderdeel van Litaue en in die 16de eeu word Minsk 'n belangrike handelstad. Vanaf 1796 word Minsk die hoofstad van Wit-Rusland (nou Belarus), deel van die Russiese Ryk sedert die Tweede Poolse Verdeling in 1793. In 1812 word die stad deur die troepe van Napoleon Bonaparte verwoes.

Minsk word 'n belangrike stad in die twintigste eeu. In 1914-1915 was Minsk die setel van die Russiese opperbevel. In die jare 10, 20 en 30 groei die bevolking van die stad relatief sterk. Van 1919 tot 1920 was die stad beset deur Pole. In 1941 word Minsk tydens die Slag van Białystok-Minsk, 'n onderdeel van Operasie Barbarossa, sowat 95% verwoes. Van die totale 300.000 inwoners was ongeveer 90.000 Jode. Tydens die Tweede Wêreldoorlog word die Joodse bevolking van Minsk deur die nazis in die berugte getto van Minsk opgesluit. In totaal was die getto bevolk deur 100.000 mense. Die inwoners van die getto is deur die nazis uitgeroei. Slegs enkele het die oorlog oorleef.

In 1944 tel die stad nog maar ongeveer 50 000 inwoners. Na die Tweede Wêreldoorlog word die stad herbou, met breë strate en groot parke. In die binnestad word die straatpatroon vervang deur haakse strate en groot verteenwoordigende geboue. Na die Tweede Wêreldoorlog neem die bevolking snel toe. Teen 1959 bedra die inwonertal al 509.500 inwoners; teen 1970 was dit 907.100.

In die tagtigerjare word die metro van Minsk geopen en in 1982 volg 'n nuwe nasionale lughawe.

## Bronne
*
*
*

## Verwysings
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Pous Silvester III

**Silvester III**  was die 146ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Silvester III** is gebore as Giovanni di Crescenzi – Ottaviani ongeveer in die jaar 1000 in Rome, Italië.  Voor sy verkiesing was hy biskop van Sabina vanaf 1012.  Op 20 Januarie  1045 volg hy Pous Benedictus IX op en regeer totdat Benedictus hom verdryf op 10 Maart 1045.  Hy word opgevolg deur Pous Benedictus IX.
Die naam ‘Silvester’ beteken 'Woudman'.

## Pontifikaat 
Hoewel **Pous Silvester III** in Maart 1045 deur Benedictus IX verdryf word, word hy eers definitief afgeset deur die sinode van Sutri op 20 Desember 1046.  Hy is bly egter biskop van Sabina tot 1062.  Sommige skrywers beskou hom as 'n teenpous.

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. 
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Nadine Gordimer

**Nadine Gordimer** (1923 – 2014) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer van hoofsaaklik Engelse romans en toneelstukke. Sy wen die Booker-prys in 1974 en die Statebondprys in 2002. In 1991 wen sy die Nobelprys vir Letterkunde en word die eerste Suid-Afrikaner en eerste vrou in 25 jaar om die prys te wen.

## Persoonlike lewe 
Gordimer is op 20 November 1923 in Springs, destyds in Transvaal, gebore. Haar pa, Isidore Gordimer, was van Joodse en Litouse afkoms en haar ma, Hannah "Nan" (Myers) Gordimer was van Londen en ook van Joodse afkoms. Sy begin van jongs af skryf en haar artikels is reeds op 15-jarige ouderdom gepubliseer in 1937, 'n kortverhaal. Op 16-jarige ouderdom, het sy haar eerste fiksie verhaal gepubliseer.

Gordimer het vir 'n jaar studeer by die Universiteit van die Witwatersrand. Sy het nie haar graad klaar gemaak nie, en Johannesburg toe getrek in 1948.

Sy sterf op 13 Julie 2014 op 90-jarige ouderdom in haar slaap by haar huis in Johannesburg. Oor haar lewe het sy 'n totaal van 15 romans, 12 bundels kortverhale en 'n hele aantal nie-fiksie geskryf. Haar boeke is in 40 tale wêreldwyd gepubliseer.

## Publikasies 
### Romans 
duimnael|links|upright|Foto van Nadine Gordimer
* 1953 *The Lying Days*
* 1958 *A World of Strangers*
* 1963 *Occasion for Loving*
* 1966 *The Late Bourgeois World*
* 1970 *A Guest of Honour*
* 1974 *The Conservationist* – gesamentlike wenner van die Booker-prys in 1974
* 1979 ''Burger's Daughter*
* 1981 *July's People*
* 1987 *A Sport of Nature*
* 1990 *My Son's Story*
* 1994 *None to Accompany Me*
* 1998 *The House Gun*
* 2001 *The Pickup*
* 2005 *Get a Life*
* 2012 *No Time Like the Present*

### Ander werke 
* 1973 *On the Mines*
* 1986 *Lifetimes Under Apartheid''
* 1983 "Choosing for Justice: Allan Boesak" (dokumentêr met Hugo Cassirer)
* "Berlin and Johannesburg: The Wall and the Colour Bar" (dokumentêr met Hugo Cassirer)

## Sien ook 
* Hulle het ons eeu gevorm

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Jeugdag

[duimnael|Wêreldjeugdag 2000 in [Rome, Italië, 2010]]
[duimnael|Wêreldjeugdag 2005 in [Sydney, Australië]]

**Jeugdag** is 'n dag wat die jeug van 'n land gedenk. In sommige lande, soos Suid-Afrika, is jeugdag ook 'n nasionale openbare vakansiedag.

## Internasionaal 
Internasionale Jeugdag word op 12 Augustus gevier. Die dag word amptelik deur die Verenigde Nasies erken (resolusie 54/120 van 1999).

## Suid-Afrika 
In Suid-Afrika word Jeugdag jaarliks op 16 Junie gedenk ter nagedagtenis aan die 1976 Skoliereopstand in Soweto. Swart skoliere het in opstand gekom teen 'n regeringsbesluit dat beide Afrikaans en Engels op 'n 50-50 basis as voertale in die Bantoe-onderwys gebruik moes word.

Vroeër was die beleid van die onderwysdepartement nie landwyd eenvormig van toepassing soos vandag in Suid-Afrika nie. Elke provinsie (die Kaapprovinsie, Oranje-Vrystaat, Transvaal en Natal) het elk sy eie onderwysstelsel en kurrikulum gehad. Afrikaans en Engels as taalmedium in swart skole sou slegs in die Noord-Transvaalse gebied vanaf Januarie 1975 toegepas word in Standerd 5 (tans graad 7) en nie dwarsoor die Republiek van Suid-Afrika of sy protektoraat, Suidwes-Afrika (vandag Namibië) nie. In 1976 sou die sekondêre skole van die Noord-Transvaal voortgaan om hierdie stelsel deur te voer.

Die vakke wat in Engels aangebied sou word is Algemene Wetenskap en die praktiese vakke (Huishoudkunde, Naaldwerk, Houtwerk, Metaalwerk, Kuns en Landboukunde), terwyl Afrikaans as medium gebruik sou word in Wiskunde, Rekenkunde en Sosiale Wetenskappe. Die moedertaal van die swart leerlinge sou as medium gebruik word tydens Godsdiens, Musiek en Kultuur.

Ander besware was die swak toestand van die skole en die tekort aan handboeke. Verskeie kinders is dood of beseer nadat die Polisiemag op hulle losgebrand het om die skare in toom te hou. Dit het weer tot verdere opstande dwarsoor die land gelei waarin 600 mense gesterf het.

## Verenigde State van Amerika 
Die Verenigde State vier Jeugdag op 28 Februarie.

## Ander jeugdae 
Die Rooms-Katolieke Kerk vier *Wêreldjeugdag* sedert 1984, toe dit deur Pous Johannes Paulus II ingestel was.

## Sien ook 
* Lys van openbare vakansiedae in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Soweto

**Soweto** is 'n gebied in Johannesburg, Gauteng, Suid-Afrika. Die naam is die sillabiese afkorting van ***So**uth **We**stern **To**wnships*. Meer as 65% van Johannesburg se inwoners bly in en om Soweto. Volgens die 2001-sensus was die bevolking 896&nbsp;995 van wie 99,3% swart was.

## Geskiedenis 
### Ou bedeling 
duimnael|links|Diepmeadow Stadsraad, Groter Soweto, in 1982
Soweto is sedert die 1950's onder die destydse regering se stelsel van 'afsonderlike ontwikkeling' as 'n woonbuurt vir swart bewoners van Johannesburg gevestig. Die stad is op die vroeëre plase Doornkop, Klipriviersoog, Diepkloof, Klipspruit en Vogelstruisfontein ontwikkel.

Binne die raamwerk van 'afsonderlike ontwikkeling' was die doelwitte met swart voorstede soos Soweto drieërlei: swart Suid-Afrikaners is uit die 'blanke' stadsgebied verban; hul bewegings kon maklik dopgehou, gekontroleer en beperk word; maar hulle is nogtans binne 'n relatief klein afstand van welvarende wit voorstede gevestig waar hulle onder meer as bediendes benodig is.

In Junie 1976 was Soweto die toneel van ernstige onluste, veral oor die verpligte gebruik van Afrikaans as onderrigmedium in die helfte van vakke in swart skole.

### Nuwe bedeling 
duimnael|links|Ook swart Suid-Afrikaners sit sosiale vooroordele en kultureel geïndoktrineerde sieninge opsy: Soweto Pride 2012
Soweto het in die nuwe Suid-Afrika 'n omvattende verandering ondergaan en huisves tans 'n verskeidenheid inkomstegroepe wat naas ekonomies benadeeldes ook middelklas- en welvarende swart Suid-Afrikaners insluit. Stygende eiendomspryse weerspieël 'n dinamiese ontwikkeling, en lankal beskik welvarende bewoners (na wie dikwels as "swart diamante" verwys word) oor hul eie plaaslike winkelsentrums, kroeë en restaurante.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
*  Webwerf oor die Soweto-opstand van 1976
Wonderboomlughawe

Die **Wonderboomlughawe** lê sowat 8&nbsp;km noordoos van die stadsgebied van Pretoria, Suid-Afrika. Daar is tans 'n opknappingsproses aan die gang en die aanloopbaan word ook verleng - alhoewel die omgewingsimpakstudie wat in 2004 gedoen is, gewys het dat die geraasbesoedeling reeds hoog is. Die projek om die aanloopbaan te verleng is destyds afgekeur omdat die geraas van nog meer (en nog groter) vliegtuie die omgewing sou aftakel.

## Ongelukke en insidente 
Op 24 Augustus 1998 het 'n Aero Modifications International DC-3-65TP (registrasienommer ZS-NKK) van "Speed ​​Service Couriers" tydens opstyging neergestort. Die vliegtuig het instandhouding ondergaan en die hoogteroer is per abuis in die volle neus-op posisie gelaat. Die vlieënier het versuim om alle voorvlugprosedures uit te voer en het nie kennis geneem van die posisie van die hoogteroer nie. Een van die twee bemanningslede is dood. Die vliegtuig was op 'n posvlug onderweg na Durban Internasionale Lughawe.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
* Verdere ontwikkeling van lughawe in vooruitsig  (Julie 2006)
* 'n Padkaart en satellietfoto van die Wonderboom Lughawe
Andorra la Vella

**Andorra la Vella** (Katalaans, letterlik "Andorra die Oue"; Frans: **Andorre-la-Vieille**) is die hoofstad en grootste stad van Andorra en die gelyknamige administratiewe distrik (*parroquia*). Met 'n bevolking van sowat 23&nbsp;000 is Andorra la Vella ook die enigste stad in die Prinsdom Andorra, 'n klein onafhanklike land tussen Frankryk en Spanje in die Pireneë.

Andorra la Vella is in die ooste van die Pireneë-bergreeks geleë en vorm ook in geografiese opsig die middelpunt van die prinsdom. Met 1&nbsp;023 meter bo seevlak is dit die hoogsgeleë hoofstad in Europa.

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Pous Gregorius VI

**Gregorius VI**  was die 148ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Gregorius VI** is gebore as Johannes Gratianus Pierleoni in Rome, Italië.  Hy was die peetvader van Benedictus IX en aartspriester van Sint Johannes by die Latynse Poort.  Op 1 Mei  1045 volg hy Pous Benedictus IX op en regeer tot hy afgeset word deur die sinode van Sutri op 20 Desember 1046.  Hy word opgevolg deur Pous Clemens II.
Die naam ‘Gregorius’ beteken 'wagter'.

## Pontifikaat 
**Pous Gregorius VI** was reeds oud toe hy die pous-amp van Benedictus IX gekoop het. Skynbaar het hy dit met goeie bedoelings gedoen om die pous-amp by die skandalige Benedictus IX weg te neem.  Hy het staatgemaak op sy kapelaan Hildebrand (later Pous Gregorius VII) om sy kerklike take te vervul.  Hoewel die staatskas leeg was het Gregorius probeer om orde op sake te stel.  Hy het briewe geskrywe en sinodes gehou en selfs wapengeweld probeer.  Die Romeinse faksies was egter te sterk en hy het nie veel hond haaraf gemaak nie.

Op 20 Desember 1046 word hy deur die sinode van Sutri, onder leiding van keiser Hendrik III, afgeset omdat hy die amp gekoop het.  Die pous het na Duitsland vertrek in daar gesterf laat in 1047.

## Bibliografie 
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. 
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}
Pous Clemens II

**Clemens II** was die 149ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Clemens II** is gebore as Suidger von Morsleben und Hornburg ongeveer in 1005 in Morsleben, Duitsland, die seun van graaf Konrad von Morsleben und Hornburg en sy vrou Amulrada, dogter van graaf Erpo von Padberg. Suidger was verbonde aan die hof van keiser Hendrik III en word in 1040 biskop van Bamberg. Op 24 Desember 1046 volg hy Pous Gregorius VI op en regeer tot sy dood op 9 Oktober 1047. Hy word opgevolg deur Pous Benedictus IX.
Die naam ‘Clemens’ beteken 'sagmoedige'.

## Pontifikaat 
**Pous Clemens II** is verkies op aandrang van koning Hendrik III nadat Adelbert, aartsbiskop van Hamburg-Bremen en ab Odilo van Cluny die aanstelling geweier het. Na sy verkiesing kroon hy dan ook dadelik Hendrik as keiser van die Heilige Romeinse Ryk. Daar was heelwat kritiek op sy verkiesing maar Clemens het begin om die bestuur van die kerk te verbeter, veral deur dekrete teen simonie tydens die sinode in Januarie 1047.
Clemens is oorlede in Oktober 1047 in die klooster van Sint Thomas in Pesaro en begrawe in Bamberg, Duitsland. Onlangse nadoodse ondersoeke het bewys dat die pous vergiftig is met loodsuiker (Lood(II)asetaat). Dit is egter nie duidelik of hy vermoor is nie omdat loodsuiker in die tyd dikwels gebruik is as geneesmiddel teen veneriese siektes en ook om wyn te versoet. Clemens is die enigste pous wat noord van die Alpe begrawe is.

## Bibliografie 
* Georg Gresser: *Clemens II. – der erste deutsche Reformpapst*, Paderborn 2007.
* Johannes Kist: *Fürst- und Erzbistum Bamberg*. Bamberg 1962, bl. 26.
* Duff, Eamon (2001). *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press. 
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson. .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse Wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging 
|}