Pieter de Vos

[duimnael|regs|200px|Prof. P.J.G de Vos was die vader van die [NG gemeente Zastron se tweede leraar, ds. P.A.M. de Vos, en het ook die inwyding van die derde kerk in Januarie 1915 waargeneem.]]

**Pieter Jacobus Gerhard de Vos** (*29 Oktober 1842, Worcester – † 31 Oktober 1931, Stellenbosch) was die tweede hoogleraar aan die Teologiese Kweekskool op Stellenbosch en ’n taalstryder, wat as voorsitter van die Suid-Afrikaanse Taalbond hom beywer het vir die behoud van Nederlands (en later Afrikaans) in Suid-Afrika. As sewentienjarige vertrek hy na Kaapstad vir voorbereidende studies aan die South African College (later die Universiteit van Kaapstad), waarna hy verder studeer aan die Kweekskool op Stellenbosch. Hy is ná die later beroemde hoofregter lord De Villiers die eerste student aan die Kweekskool. In 1862 skryf hy die toelatingseksamen en kry sy teologiese onderrig by John Murray. Die agting wat sy medestudente vir hom het blyk uit ’n geskenk van ’n silwer-inkkoker wat hulle aan hom met sy vertrek daar gee. Vanaf 1865 tot 1866 sit hy sy studies voort aan die New College of the Free Church in Edinburgh in Skotland en hy promoveer op 7 Junie 1866. Hierna spandeer hy ook ’n paar maande as student in Utrecht en na sy terugkeer na Suid-Afrika op 12 September 1866 stel hy homself beroepbaar. Hy ontvang dadelik vyf beroepe, waaruit hy die gemeente van Piketberg verkies. Op 10 Maart 1867 word hy hier in die amp bevestig en hier is hy ook getroud met Anna Margaretha Brink. Die egpaar het drie dogters, Anna wat later met George Hofmeyr getroud is, Lily de Vos en mevrou Sannie Broers.

Die onderwystoestande op Piketberg was onbevredigend, met ’n skoolkommissie wat hulleself verkies het: die biskop van die Anglikaanse Kerk, die magistraat en die magistraatsklerk, met geen voorsiening vir onderrig in Hollands nie. De Vos se vertoë na die regering in die Kaap is vrugteloos, waarna hy sy eie Hollandse kerkskool stig met behulp van die gemeentelede. Vanaf 1871 bedien hy die gemeente op Caledon en neem dan in 1881 ’n beroep aan na Riversdal. Na die dood van John Murray word hy in 1882 slegs die tweede professor in Dogmatiek aan die Teologiese Kweekskool aan die Victoria-Kollege (later die Universiteit van Stellenbosch), ’n posisie wat hy van 1882 tot met sy aftrede in 1919 beklee. Van 1919 tot met sy dood in 1931 is hy kanselier van die Universiteit van Stellenbosch. Veel later steun hy Afrikaans egter meer aktief.

## Eerbewyse 
In 1904 word hy benoem tot lid van die Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde. Na sy aftrede in 1919 word hy deur die Universiteit van Stellenbosch as kanselier verkies en hierdie universiteit ken in dieselfde jaar ’n eredoktoraat in die lettere aan hom toe.

##  Publikasies 
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:

## Bronnelys 
### Boeke 
* Dekker, G. *Afrikaanse Literatuurgeskiedenis*. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Kannemeyer, J.C. *Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.* Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede drruk 1984
* Kannemeyer, J.C. *Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.* Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Pienaar, E.C. *Taal en poësie van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging*. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931
* Steyn, J.C. *Die 100 jaar van MER.* Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004
* Van der Merwe, H.J.J.M. (red.) *Afrikaans: sy aard en ontwikkeling*. J.L. van Schaik Beperk Pretoria Eerste  uitgawe 1968

### Tydskrifte en koerante 
* Dentz, Fred. Oudschans. *Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1945.*

### Verwysings