Joseph Schumpeter

**Joseph Alois Schumpeter** (8 Februarie 1883 in Trest – 8 Januarie 1950 in Taconic, Connecticut) was 'n Oostenrykse ekonoom (alhoewel nie 'n lid van die Oostenrykse Skool van Ekonome nie) en politieke wetenskaplike, veral bekend vir sy konsep van innovasie as kreatiewe vernietiging. Hy word wyd beskou as een van die invloedrykste ekonome van die 20ste eeu. In die desperate tydperk na die Eerste Wêreldoorlog het hy kortliks in 1919 as Oostenrykse Minister van Finansies gedien.

## Lewensloop
### Jeug
links|duimnael|Schumpeter se ouerhuis.
Schumpeter is in 1883 in Trest, Morawië, toe deel van Oostenryk-Hongarye, maar nou in die Tsjeggiese Republiek, gebore. Sy ouers, Josef Schumpeter en Johanna Grüner, was van Duitse afkoms en Katoliek. Sy pa het 'n lapfabriek in Triesch besit. Hy is oorlede toe Joseph vier jaar oud was as gevolg van 'n jagongeluk. In 1893 het Joseph en sy ma, wat teen daardie tyd weer met 'n veel ouer generaal getrou het, na Wene verhuis. Deur sy stiefpa se konneksies kon hy die Theresianum in Wene bywoon, 'n elite-skool vir die Oostenryks-Hongaarse adel.

### Studie
In 1901 het hy met uitstekende punte aan die Theresianum gegradueer. Hy het onmiddellik met sy studies aan die Universiteit van Wene begin. Sy belangstelling het in ekonomie gelê, wat destyds slegs as deel van 'n regsgraad bestudeer kon word. Schumpeter het onder Friedrich von Wieser en Eugen von Philippovich gestudeer, en vanaf 1904 onder Eugen von Böhm-Bawerk. Gedurende hierdie jare was hy in kontak met onder andere Ludwig von Mises, Emil Lederer, Felix Somary, Otto Bauer en Rudolf Hilferding. Op hierdie manier het hy nie net vertroud geraak met die *Methodenstreit* (Metode-stryd) tussen Carl Menger en Gustav Schmoller nie, maar ook met die Böhm-Bawerk/Hilferding-kontroversie rakende Karl Marx se teorie van waarde en verspreiding. In 1906 het hy sy doktorsgraad onder Eugen Böhm von Bawerk verwerf.

### Eerste huwelik en verblyf in Egipte
Nadat hy sy doktorsgraad in regte verwerf het, het hy eers Berlyn besoek, waar hy Schmollers se seminariums bygewoon het. Daarna het hy 'n jaar aan die London School of Economics en die Universiteite van Oxford en Cambridge deurgebring. Aan die einde van 1907 is hy met die Engelse vrou Gladys Ricarde Seaver getroud, wat hy waarskynlik in die kringe van die Fabian Society ontmoet het. Die paartjie is in 1913 uitmekaar. Schumpeter het dringend geld nodig gehad om sy weelderige leefstyl te ondersteun. Om dit te bekom, het hy van 1907 tot 1908 by die Internasionale Geregshof in Kaïro gepraktiseer. Daar het hy die werk geskryf wat sy naam gemaak het, "*The Nature and Essence of Theoretical Economics*".

### Professorate in Czernowitz en Graz
Na 'n paar studiereise is hy in 1909 as professor in ekonomie en administrasie aan die Universiteit van Czernowitz aangestel (toe deel van Oostenryk-Hongarye, maar nou deel van Oekraïne). Na twee jaar het hy na die Universiteit van Graz en die Graz Universiteit vir Toegepaste Wetenskappe (nou Graz Universiteit van Tegnologie) verhuis, waar hy gebly het tot die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog.

### Minister van Finansies van Oostenryk
In die chaotiese en desperate jaar van 1919 het hy sewe maande lank as Oostenrykse Minister van Finansies gedien. Op 15 Maart 1919, ten spyte van sy polities onafhanklikheid, het hy Minister van Finansies in die Renner II-regering geword. Schumpeter het vinnig in konflik gekom met beide koalisievennote, die Sosiaal-Demokrate en die Christen-Sosialiste, sowel as met sy voormalige kollegevriend Otto Bauer, die Minister van Buitelandse Sake, veral oor die vraag of Oostenryk by Duitsland moes aansluit (Schumpeter het dit teengestaan) en die verkoop van Alpine Montan AG aan Fiat. Op 17 Oktober 1919 is die Renner II-regering deur die Renner III-regering opgevolg deur 'n besluit van die Konstituerende Nasionale Vergadering. Schumpeter het nie na die nuwe Renner III-regering teruggekeer nie.

### Bankier
Ten spyte daarvan dat hy baie vyande in die politiek gemaak het, het hy steeds 'n paar vriende gehad. In 1920 was hy een van die min wat 'n banklisensie verkry het. Dit het hom toegelaat om as president van die Biederman Bank aangestel te word. In 1924, as gevolg van die ekonomiese depressie van die vroeë 1920's, kon hierdie bank egter nie meer sy verpligtinge nakom nie en het bankrot gegaan. Vir Schumpeter het dit ook sy persoonlike bankrotskap beteken.

### Tweede huwelik en professoraat in Bonn
Van 1925 tot 1932 het hy 'n professoraat aan die Universiteit van Bonn, Duitsland, beklee. Nadat hy van sy eerste vrou geskei is, is hy in 1925 met Anna Reisinger getroud, die twintig jaar jonger dogter van die opsigter van sy moeder se woonstel. 1926 was 'n katastrofiese jaar vir Schumpeter. Anna is in Bonn tydens die geboorte oorlede, saam met sy pasgebore seun. Twee maande tevore is sy moeder, met wie hy sy hele lewe lank diep verbind gebly het, in Wene oorlede.

### Periode in die Verenigde State, derde huwelik
Tydens die opkoms van Nazisme het hy na Harvard verhuis, waar hy voorheen in 1927–28 en 1930 klas gegee het. Hy sou daar van 1932 tot sy dood in 1950 klas gee. Gedurende sy jare by Harvard is hy oor die algemeen nie as 'n goeie onderwyser beskou nie, maar hy het wel 'n skool van lojale volgelinge opgedoen. In 1937 is hy vir die derde keer getroud met die Amerikaner Elizabeth Boody. Sy het PhD's in Engels en sakesiklusteorie gehad. Boody het hom gehelp om sy werk te populariseer.

Sy aansien onder sy kollegas was beperk, aangesien sy sienings verouderd gelyk het en gebots het met die destyds modieuse Keynesianisme. Hierdie tydperk van sy lewe is gekenmerk deur harde werk, maar min erkenning vir sy fundamentele idees.

## Kreatiewe vernietiging
Schumpeter definieer kreatiewe vernietiging as 'n proses van voortdurende innovasie, waarin suksesvolle toepassings van nuwe tegnologieë oues vernietig. Schumpeter beskou tegnologiese innovasie as die enigste ware bron van ekonomiese groei. Suksesvolle innovasie verleen tydelike markmag, wat die winste en markaandele van firmas gebaseer op vorige tegnologieë erodeer. In 'n nimmereindigende proses van styging en val word ou firmas deur nuwes vernietig. Aangesien Schumpeter glo dat tegnologiese innovasie die enigste manier is om voorspoed te verhoog, verwerp hy maatreëls wat onoordeelkundig geld in die ekonomie pomp om groei te bevorder.

## Belangrike werke
### Die geskiedenis van ekonomiese analise
Schumpeter se uitgebreide kennis is duidelik in sy postuum gepubliseerde *Geskiedenis van Ekonomiese Analise*. Sommige van sy oordele is merkwaardig, byvoorbeeld sy mening dat Turgot, nie Adam Smith nie, die belangrikste 18de-eeuse ekonoom was. Schumpeter het John Maynard Keynes en David Ricardo gekritiseer vir die "Ricardiaanse sonde". Volgens Schumpeter het Ricardo en Keynes met abstrakte modelle geredeneer, alle veranderlikes gevries en hulle dus geïgnoreer, behalwe vir die paar waarmee hulle iets wou demonstreer, waarna hulle maklik kon demonstreer dat een veranderlike die ander veroorsaak het. Dit het, volgens Schumpeter, gelei tot die rampspoedige oortuiging dat 'n mens maklik beleidsafleidings uit abstrakte teoretiese ekonomiese modelle kon trek.

### Schumpeter en Keynesianisme
In Schumpeter se teorie is Walrasiaanse ewewig onvoldoende om die hoofmeganismes van ekonomiese ontwikkeling te beskryf. Schumpeter het geglo dat 'n goed ontwikkelde finansiële stelsel, met 'n reeks kredietinstellings, 'n "entrepreneur" in staat stel om hul "idees" te verwesenlik deur al die nodige "insette" aan te koop.

'n Onderskeid kan gemaak word tussen ekonome wat die "regte" wêreld beklemtoon en geld as niks meer as 'n smeermiddel beskou om dinge aan die gang te hou nie, en diegene wat monetêre instellings belangrik ag omdat monetêre agteruitgang ook gevolge in die "regte" wêreld het. Beide Schumpeter en Keynes val in laasgenoemde kategorie. Nietemin het Schumpeter, 'n klassieke liberaal, Keynesianisme verwerp.

### Schumpeter en die verkondigde ondergang van kapitalisme
Schumpeter se mees geleesde boek is waarskynlik *Kapitalisme, Sosialisme en Demokrasie*, waarin hy die teorieë van Karl Marx bespreek. Schumpeter is simpatiek teenoor Marx se analise, maar kom tot die gevolgtrekking dat kapitalisme deur sosialisme vervang sal word om ander redes as dié van Marx. In hierdie boek bied Schumpeter ook sy beroemde konsep van kreatiewe vernietiging aan, wat impliseer dat ou werkwyses en ou strukture voortdurend deur nuwes vervang word.

### Schumpeter en die demokratiese teorie
In dieselfde boek het Schumpeter 'n teorie van demokrasie aangebied wat daarop gemik was om uit te daag wat hy "klassieke leerstelling" genoem het. Hy het die idee uitgedaag dat demokrasie 'n proses is waardeur kiesers met die gemeenskaplike goed identifiseer, en dat politici dan hierdie gemeenskaplike goed namens hulle implementeer. Hy het aangevoer dat dit onrealisties was, en dat die onkunde en oppervlakkigheid van die mense beteken het dat hulle in werklikheid grootliks deur politici gemanipuleer sou word. Politici het die agenda bepaal. Dit het, na sy mening, 'n "regering deur die mense"-konsep onwaarskynlik en ongewens gemaak. In plaas daarvan het Schumpeter, sterk beïnvloed deur Max Weber, 'n minimalistiese model bepleit, waarin demokrasie 'n meganisme vir mededinging tussen leiers is, soortgelyk aan 'n markstruktuur. Alhoewel periodieke verkiesings, waar almal hul stem uitbring, regerings legitimeer en hulle aanspreeklik hou, is die beleidsprogram 'n saak vir die regering, nie die mense nie. Die deelnemende rol van individue word gewoonlik erg ingekort.

### Schumpeter en entrepreneurskap
Entrepreneurskapnavorsing is baie te danke aan Schumpeter se bydraes. Hy was waarskynlik die eerste geleerde wat teorieë oor entrepreneurskap ontwikkel het. Hy het twee teorieë aangebied. In die eerste het Schumpeter aangevoer dat innovasie en tegnologiese verandering binne 'n nasie ontstaan uit entrepreneurs, of "wilde geeste". Hy het die term "*Unternehmergeist*", ook in Afrikaans bekend as "Ondernemingsgees" (Entrepreneuriese Gees), geskep. Hy het geglo dat entrepreneurs die mense is wat 'n land se ekonomie aan die gang hou. In die tweede, wat hy verder ontwikkel het as professor aan die Harvard-universiteit, het hy aangevoer dat die akteurs wat innovasie en die ekonomie dryf, groot korporasies is. Hulle beskik oor die hulpbronne en kapitaal om in navorsing en ontwikkeling te belê. Beide teorieë word nou as komplementêr beskou.

### Schumpeter en innovasie
Schumpeter het innovasie as die kritieke dimensie van ekonomiese verandering geïdentifiser. Hy het aangevoer dat ekonomiese verandering om innovasie, entrepreneuriese aktiwiteit en markkrag draai. Hy het probeer demonstreer dat markkrag gebaseer op innovasie beter resultate bied as die onsigbare hand en prysmededinging. Hy het aangevoer dat tegnologiese innovasie dikwels tydelike monopolieë skep, wat tydelike abnormale winste genereer. Hierdie winste word egter vinnig geërodeer deur die optrede van mededingers en nabootsers. Schumpeter het aangevoer dat hierdie tydelike monopolieë nodig was om die nodige aansporing vir firmas te bied om nuwe produkte en prosesse te ontwikkel. en Nobelpryswenner in Ekonomie Robert Solow, wat tydens sy tyd by Harvard saam met hom gestudeer het en wat later op Schumpeter se teorie uitgebrei het.

Vandag het Schumpeter 'n aanhang onder ekonome wat in velde buite die standaardekonomie van handboeke werk, soos ekonomiese beleid, bestuurstudies, nywerheidsbeleid en innovasienavorsing. Schumpeter was waarskynlik die eerste navorser wat teorieë oor entrepreneurskap ontwikkel het. Byvoorbeeld, die Europese Unie se innovasieprogram en die hoofimplementering daarvan, die Lissabon-strategie, is deur Schumpeter beïnvloed.

'n Gereeld aangehaalde stelling van hom:
 "Die hoogtepunt van die beskawing is ongebreidelde toewyding aan iets waarvan jy die relatiwiteit nietemin herken."

## Werke
*  *books.google.com* - History of Economic Thought
*  *books.google.com* - The theory of economic development
*  Business Cycles (1939), met 'n Kanadees-Franstalige inleiding, 385.
* Ou en nuwe bankbeleid, Ekonomiese Statistiese Verslae, 1 Julie 1925. https://esb.nu/jrg-10-editie-496/

## Verwysings