open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dornier 328

Die **Dornier 328** is 'n tweemotorige turboskroef-aangedrewer passasiersvliegtuig. Dit is oorspronklik vervaardig deur Dornier Luftfahrt GmbH, die maatskappy is in 1996 oorgeneem deur Fairchild Aircraft en het onder die naam Fairchild-Dornier handel gedryf. Hulle het die 328-familie vliegtuie in Oberpfaffenhofen, Duitsland vervaardig terwyl die verkope vanaf San Antonio, Texas in Amerika gedoen word. 'n Straalaangedrewe weergawe, die Fairchild Dornier 328JET is uit die 328 ontwikkel.

Die ontwerpe vir die Dornier 328 is deur Sierra Nevada, 'n Amerikaanse maatskappy gekoop. Die maatskappy verskaf onderhouddienste en onderdele vir die huidige vloot Dornier 328 wat nog wêreldwyd operasioneel is. In Augustus 2019 word dit afgekondig dat Sierra Nevada, deur 'n venootskap met die Sakse regeering in Duitsland, die vervaardiging van 'n opgegradeerde weergawe van die vliegtuig gaan begin. Daar word beplan dat die vliegtuie in die stad Leipzig vervaardig sal word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Soeharto

duimnael
**Soeharto** (/suːˈhɑːrtoʊ/, Indonesiese uitspraak (help·info); 8 Junie 1921 - 27 Januarie 2008) was 'n Indonesiese militêre leier en politikus wat as die tweede president van Indonesië gedien het. Hy het die amp vir 31 jaar beklee, vanaf die verwydering van Soekarno in 1967 tot sy bedanking in 1998. Hy word algemeen deur buitelandse waarnemers as 'n diktator beskou. Die nalatenskap van sy 31-jarige bewind word egter steeds tuis en in die buiteland gedebatteer.

Soeharto is in die Nederlandse koloniale era in 'n klein dorpie, Kemusuk, in die Godse gebied naby die stad Yogyakarta gebore. Hy het in nederige omstandighede grootgeword. Sy Javaanse Moslemouers het nie lank na sy geboorte geskei nie, en hy het 'n groot deel van sy kinderjare by pleegouers gewoon. Tydens die Japannese besetting van Indonesië het Soeharto in die Japannese georganiseerde Indonesiese veiligheidsmagte gedien. In Indonesië se onafhanklikheidstryd het hy by die nuutgestigte Indonesiese leër aangesluit. Soeharto het na Indonesië se onafhanklikheid tot die rang van generaal-majoor gestyg. 

'n Poging tot staatsgreep op 30 September en 1 Oktober 1965, wat volgens die amptelike geskiedenis van die leër, gerugsteun deur die Kommunistiese Party van Indonesië, is deur Soeharto-geleide troepe 'teengewerk'. Die weermag het daarna 'n anti-kommunistiese suiwering gelei, wat die Amerikaanse Central Intelligence Agency beskryf het as 'een van die ergste massamoorde van die 20ste eeu', en Soeharto het die mag van die stigtingspresident, Soekarno, in Indonesië betwis. Hy word in 1967 as waarnemende president aangestel en die volgende jaar tot president verkies. Daarna het hy 'n sosiale veldtog, bekend as 'de-Soekarnoisation', begin om die voormalige president se invloed te verminder. Steun vir die presidentskap van Soeharto was dwarsdeur die 1970's en 1980's aktief. Teen die negentigerjare was die outoritarisme en wydverspreide korrupsie van die Nuwe Orde 'n bron van ontevredenheid, en na die Asiatiese finansiële krisis van 1997 wat tot wydverspreide onrus gelei het, het hy in Mei 1998 bedank.

Onder sy "Nuwe Orde" -administrasie het Soeharto 'n sterk, gesentraliseerde en militêr-gedomineerde regering opgerig. Die vermoë om stabiliteit te handhaaf in 'n uitgestrekte en diverse Indonesië en 'n toegeeflike anti-kommunistiese houding het hom die ekonomiese en diplomatieke steun van die Weste tydens die Koue Oorlog verower. Vir die grootste deel van sy presidentskap het Indonesië beduidende industrialisasie, ekonomiese groei en verbeterde opvoedkundige vlakke ervaar.

Die Indonesiese regering oorweeg planne om die nasionale heldestatus aan Soeharto toe te ken en word kragtig in Indonesië bespreek. Volgens *Transparency International* is Soeharto die mees korrupte leier in die moderne geskiedenis, nadat hy 'n beweerde $ 35 miljard tydens sy bewind verduister het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fokker F27 Friendship

Die **Fokker F27 Friendship** is 'n turboskroef-aangedrewe passasiersvliegtuig wat ontwikkel en vervaardig is deur die Nederlandse maatskappy Fokker. Dit is die vliegtuig waarvan die meeste in Nederland vervaardig is na die Tweede Wêreldoorlog; dit is ook een van die mees suksesvolle vliegtuie van Europa in sy era.

Daar is in die vroeë 1950's met die ontwikkeling van die vliegtuig begin met die doel om suierenjinaangedrewe vliegtuie soos die Dakota te vervang. Daar was gou besluit om die Rolls-Royce Dart turboskroefmotor te gebruik; kenmerkend van hierdie motor was die minder vibrasies en lawaai wat 'n verbeterde omgewing vir die pasassiers verseker. Die kajuit het ook oor drukreëling beskik. Die nuutste vervaardigingsmetodes op daardie tyd is gebruik vir die konstruksie van die vliegtuig.

Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 24 November 1955 voltooi en op 19 November 1958 bekendgestel. Kort hierna is die vliegtuig beskou as 'n kommersiële sukses. *Fairchild Aircraft* van Amerika het ook die vliegtuig onder lisensie vervaardig. Hulle het later, onafhanklik van Fokker, 'n langer weergawe van die vliegtuig ontwerp en bemark as die Fairchild FH-227. Gedurende die 1980's het Fokker die Fokker 50 uit die F27 ontwikkel wat dit vervang het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Saab 2000

Die **Saab 2000** is 'n tweemotorige hoëspoed turboskroefaangedrewe vliegtuig gebou deur *Saab*. Dit is ontwerp om 50-80 passasiers te vervoer teen 'n kruissnelhied van 655 km/h. Produksie het plaasgevind in Linköping in die suide van Swede. Die eerste Saab 2000's het in Maart 1992 sy nooiensvlug voltooi en het sy lugwaardigheidsertifikaat in 1994 ontvang. Die laaste vliegtuig is in April 1999 afgelewer, slegs 63 eenhede is gebou. Teen Julie 2018 was daar slegs 24 eenhede nog in gebruik.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Ben Turok

Prof. **Ben Turok** (26 Junie 1927 – 9 Desember 2019) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, anti-apartheid aktivis, professor in ekonomie en 'n lid van die parlement waar hy die African National Congress (ANC) verteenwoordig het.

## Dood 
Turok sterf op 9 Desember 2019 in die ouderdom van 92.

## Verwysings
ATR 42

Die **ATR 42** is twee motorige turboskroef, streeksvliegtuig wat ontwerp, ontwikkel en vervaardig is in Frankryk en Italië deur *ATR*.  *ATR* (*Aerei da Trasporto Regionale* of *Avions de transport régional*), is 'n gesamentlike onderneming gevorm deur die Franse lugvaat maatskappy *Aérospatiale*, tans Airbus en die Italiaanse konglomoraat *Aeritalia*, tans Leonardo S.p.A.. Die nommer 42 in die naam verwys na die aantal passasiers wat die vliegtuig kan vervoer; dit wissel tussen 40 en 52.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
B.J. Habibie

duimnael
**Bacharuddin Jusuf Habibie** (Indonesiese uitspraak: [baxaˈrudːin ˈjusuf haˈbibi]; 25 Junie 1936 - 11 September 2019) was 'n Indonesiese ingenieur en politikus wat van 1998 tot 1999 die derde president van Indonesië was. Minder as drie maande na sy inhuldiging as die sewende vise-president in Maart 1998 het hy Suharto opgevolg wat ná 31 jaar in die amp bedank het. Sy presidentskap word gesien as 'n baken en oorgang na die Hervormingstydperk. Nadat hy president geword het, het hy die pers- en politieke partywette van Indonesië geliberaliseer en drie vroeër demokratiese verkiesings vroeër as geskeduleer gehou, wat tot die einde van sy presidentskap gelei het. Sy presidentskap van 517 dae en 71 dae vise-presidentskap is die kortste in die land se geskiedenis.

## Eksterne skakels
ATR 72

Die **ATR 42** is tweemotorige turboskroef streeksvliegtuig met 'n kort reikafstand wat ontwerp, ontwikkel en vervaardig is deur *ATR* in Frankryk en Italië. *ATR* (*Aerei da Trasporto Regionale* of *Avions de transport régional*), is 'n gesamentlike onderneming gevorm deur die Franse lugvaartmaatskappy *Aérospatiale*, tans Airbus en die Italiaanse konglomeraat *Aeritalia*, tans Leonardo S.p.A.. Die nommer 72 in die naam verwys na die standaard aantal passasiers wat die vliegtuig kan vervoer; dit wissel tussen 72 en 78.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Fokker 50

Die **Fokker 50** is 'n turboskroef-aangedrewe vliegtuig, ontwerp as 'n verbeterde en ook opvolger van die suksesvolle Fokker F27 Friendship. Die **Fokker 60** is 'n verlengde weergawe van die Fokker 50. Beide vliegtuie word vervaardig en ondersteun deur die Nederlandse maatskappy Fokker.

Daar is begin aan die Fokker 50 se ontwerp in die vroeë 1980's nadat die verkope van die F27 begin taan het. Fokker het toe besluit om 'n nuwe vliegtuig te ontwikkel uit die F27; daar is gepoog om soveel van die romp en onderdele van die F27 te gebruik terwyl nuwe tegnologie en verbeteringe aangebring sal word. Daarom is die Pratt & Whitney Canada PW127B turboskroef motor gebruik; dit het tot gevolg dat die F50 tot 30 persent minder brandstof gebruik as die F27.

Die Fokker 50 het sy nooiensvlug op 28 Desember 1985 voltooi en bekendgestel in 1987. Die Fokker 60 is gebruik deur die Koninklike Nederlandse Lugmag; hulle ou vliegtuie is verkoop aan die Peruviaanse Vloot en die Republiek van China se lugmag.

## Eksterne skakels
Sanna

**Sanna** is 'n tipe voorlaaier (geweer) wat moontlik deur die Voortrekkers tydens die Groot Trek gebruik is.

## Bibliografie
*Lategan, Felix: Voortrekker weapons and tactics. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976.
Megawati Sukarnoputri

duimnael
**Diah Permata Megawati Setiawati Sukarnoputri** (Indonesiese: [meɡawati sukarnɔputri] (luister); gebore op 23 Januarie 1947) is 'n Indonesiese politikus wat van 2001 tot 2004 as die vyfde president van Indonesië gedien het. Sy was voorheen van 1999 tot 2001 die agtste vise-president.

Megawati is die eerste vroulike president van Indonesië en die sesde vrou wat 'n land met 'n Moslem-meerderheid lei. Sy is ook die eerste Indonesiese leier wat gebore is nadat Indonesië sy onafhanklikheid verklaar het. Nadat hy as visepresident vir Abdurrahman Wahid gedien het, het Megawati president geword toe Wahid in 2001 uit sy amp onthef is. Sy het in die presidensiële verkiesing in 2004 vir herverkiesing deelgeneem, maar is deur Susilo Bambang Yudhoyono verslaan. Sy het weer in die presidentsverkiesing in 2009 deelgeneem, maar Yudhoyono het haar vir die tweede keer verslaan.

Sy is die leier van die Indonesiese Demokratiese Party van die stryd (PDI-P), een van die grootste politieke partye in Indonesië. Sy is die oudste dogter van die eerste president van Indonesië, Sukarno.

## Eksterne skakels
Abdurrahman Wahid

duimnael
**Abdurrahman Wahid** (/ˌɑːbdʊəˈrɑːxmɑːn wɑːˈhiːd/ (luister) *AHB-doo-RAHKH-mahn wah-HEED*; gebore **Abdurrahman ad-Dakhil**; 7 September 1940 - 30 Desember 2009), algemeen bekend as **Gus Dur** (listen (help·info)), was 'n Indonesiese godsdienstige en politieke leier van die Moslems wat van 1999 tot 2001 as die vierde president van Indonesië gedien het. As die mees langdurige president van die *Nahdlatul Ulama* en die stigter van die National Awakening Party (PKB), was Wahid die eerste verkose president van Indonesië na die bedanking van Suharto in 1998 gewees.

Sy gewilde bynaam **Gus Dur**, is afgelei van *Gus*, 'n algemene eerbewys vir 'n seun van kai, uit 'n kort vorm van bagus ('knap seun' in Javaanse taal); en *Dur*, 'n kort vorm van sy naam, Abdurrahman.

## Eksterne skakels
Xian MA60

Die **Xian MA60** (新舟60, *Xīnzhōu liùshí*, "**M**odern **A**rk 60") is 'n turboskroef-aangedrewe passasiersvliegtuig wat in China vervaardig word deur ''Xi'an Aircraft Industrial Corporation'' onder die toesig van die Lugvaartindustriekorporasie van China. Die MA60 is 'n verlengde weergawe van die Xian Y-7, wat op sy beurt op die Antanov-24 gebaseer is. Die MA60 is 'n stewige vliegtuig met kort-opstyg-en-landingsvermoë.

Die vliegtuig het in Junie 2000 sy tipe-sertifikaat by die Burgerlugvaartadministrasie van China ontvang. Daar is egter nie aansoek gedoen by die Federale Lugvaartadministrasie (Amerika) en *EASA* (Europa) vir tipe-sertifisering van die MA60 nie; om hierdie rede kan hy nie in hierdie gebiede gebruik word nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Xian MA600

Die **Xian MA600** (MA vir 新舟, "Modern Ark") is 'n verbeterde weergawe van die Xian MA60. Dit word vervaardig deur ''Xi'an Aircraft Industry Corporation* (Xian) onder die toesig van die Lugvaartindustriekorporasie van China.

Xian het sy eerste MA600 turboskroef vliegtuig op 29 Junie 2008 uitgerol en die vliegtuig het sy nooiensvlug op 10 Oktober 2008 voltooi. Dit is toegerus met die nuutste avionika toerusting, verbeterde kajuit vir die passasiers en motore met groter stukrag teenoor die MA60. Die vliegtuig word aangedryf deur Pratt & Whitney Canada PW127J turboskroefmotore. Die vliegtuig kan 60 passasiers dra.

Teen Oktober 2018 was daar reeds meer as 300 eenhede bestel.

In 2008 het Xian die stelling gemaak: *Die sukesvolle toetsvlug van die MA600 was 'n belangrike mylpaal in die geskiedenis van Chinese binnelandse vliegtuig produksie.* Hulle het op daardie stadium verwag dat die vliegtuig se lugwaardigheids sertifikaat in die tweede helfte van 2009 toegeken sou word met die eerste aflewering daarna aan die *Civil Aviation Flight University of China* in die Sichuan-provinsie. Groeps aflewering sal eers 2010 begin.

Die vliegtuig is toegerus met die Becker-kommunikasiestelsel: *DVCS6100 Digital Intercom System,Cabin Intercommunication and Passenger Address*. Die *Rockwell Collins Pro Line 21'' avioniese stelsel is in die kajuit geinstalleer. 

## Verwysings
Orangisme (Republiek)

[duimnael|regs|*[Cornelis Tromp* deur Abraham Evertsz. van Westerveld (ca. 1666). Tromp word uitgebeeld in 'n Roomse gewaad. Sy orangistiese simpatieë word uitgebeeld deur die kleur van sy mantel.]]
Die **Orangisme** of **prinsgesindheid** was 'n politieke stroming in die Nederlandse Republiek (1588-1795). Die prinsgesindes (Pro-prins stroming) het gedurende hierdie tydperk in opposisie gestaan teen die staatsgesindes (Pro-republikeinse stroming). Orangiste het die prinse van Oranje as stadhouers ('n posisie wat  deur lede van die Huis van Oranje gehou is) en militêre bevelvoerders van die Republiek ondersteun as 'n teenwig teenoor die mag van die Regente. 

Hierdie tweeledigheid in die jong republiek kan gesien word as 'n politieke voortsetting van die stryd tussen Remonstrante (Pro-republikeinse stroming of staatsgesindes) en Teen-Remonstrante (prinsgesindes) tydens die Twaalfjarige Verposing van die Tagtigjarige Oorlog. Die Remonstrante was republikeine, en het meer klem gelê op verdraagsaamheid; hulle het byvoorbeeld 'n losser interpretasie van die Bybel voorgestaan en nie in uitverkiesing geglo nie. Die Remonstrante (Pro-republikeinse stroming of staatsgesindes) is gelei deur mans soos Johan van Oldenbarnevelt. As teenstander van Oldenbarnevelt het prins Maurits van Oranje by die Teen-Remonstrante (Pro-prins stroming of prinsgesindes oftewel teen-betogers) aangesluit wat hom ondersteun het in sy eise vir 'n Nederlandse stadhouer. 

Burgeroorlog het selfs op 'n tyd gedreig. Die staatsgesindes is gekenmerk deur omsigtigheid - veral in alle sake wat die handel kan benadeel - die beweging het sy ondersteuners veral in die regerende klas en Regente gehad. Raadspensioenaris Johan de Witt was die leier van die staatsgesindes/pro-republikeine. Dit was de Witt (en sy geesverwant Cromwell) wat in 1654 tydens die vrede met Engeland 'n geheime Akte van Seclusie laat opneem het wat die Republiek verbied het om 'n lid van die Huis van Oranje as stadhouer aan te stel. De Witt het toe die sewe "Provinsies" onder druk geplaas om hierdie akte te onderteken. Die prinsgesindes is gelei deur die stadhouer en leiers soos Cornelis Tromp. Hulle het 'n belangrike rol gespeel in die uitsetting van die De Witt-broers. Op 20 Augustus 1672 het dit gelei tot die georganiseerde moord op die De Witt-broers. Hulle is ge-lynch op die Groene Zoodje naby die Haagse Binnenhof.

## Sien ook 
* Huis van Oranje
* Stadhouer
* Remonstrante
* Regente
* Sinode van Dordrecht

## Bronnelys 
* BAARTMANS, *Alexander Philip van der Capellen (1745-1787). De tragische lotgevallen van een dienaar van prins Willem V*, Hilversum, Verloren, 
* KOENE, *Oranjeman Suideras (1743-1811). Een leven zo nder toegeeflijkheid*, Hilversum, Verloren, 
* Laurien HANSMA, *Oranje driften*, Hilversum, Verloren, 2019.
Marguerite Durand

duimnael|Marguerite Durand deur Jules Cayron
**Marguerite Durand** (24 Januarie 1864 &ndash; 16 Maart 1936) was 'n Franse verhoogaktrise, joernalis, en 'n leidende *suffragette*. Sy het haar eie koerant op die been gebring, haarself verkiesbaar gestel, en het 'n leeu as troeteldier aangehou. Die *Bibliothèque Marguerite Durand* is na haar genoem.

## Biografie
Marguerite Durand is gebore as die buite-egtelike dogter van 'n moeder uit 'n middelklasfamilie. Sy is na 'n Rooms-Katolieke klooster gestuur om te studeer. Nadat sy haar primêre opleiding voltooi het, het sy by die Paryse Konservatoria ingeskryf, voordat sy in 1881 by die Comédie Française aangesluit het.
links|duimnael|'n Plakkaat wat haar verkiesing ondersteun en wat ook vir "Tiger" bevat
Durand se koerant, wat uitsluitlik deur vroue bestuur was, het die regte van vroue bevorder, insluitend toelating tot die Balievereniging en die École des Beaux-Arts. Die redaksie het ook daarop aangedring dat vroue toegelaat word om tot die Erelegioen verkies te word en toegelaat word om aan die parlementsdebat deel te neem. Dit het in 1910 'n poging deur Durand ingesluit om vroulike kandidate vir die wetgewende verkiesing te organiseer. Tydens die 1900 *Exposition Universelle (1900)* in Parys organiseer sy die Kongres vir die Regte van Vroue.

Durand was vervul gewees met 'n passie vir die gelykheid van vroue. Sy is onder andere beroemd daarvoor dat sy in die strate van Parys met haar troeteldierleeu genaamd 'Tiger' gestap het. Haar aktivisme was instrumenteel in die totstandkoming van die dierkundige instituut Cimetière des Chiens in die Paryse voorstad Asnières-sur-Seine, waar Tiger uiteindelik begrawe is. Sy het 'n enorme versameling dokumente saamgestel wat sy in 1931 aan die regering oorhandig het. Die jaar daarna het die *Bibliothèque Marguerite Durand* in Parys geopen. In 2006 was die biblioteek nog steeds oop.

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
*
*

## Eksterne skakels
Beechcraft King Air

Die **Beechcraft King Air** is 'n familie van Amerikaansvervaardigde veeldoelvliegtuie wat deur Beechcraft vervaardig word. Die King Air-reeks bestaan uit 'n aantal turboskroefaangedrewe modelle wat in twee families verdeel kan word. Die Model 90- en 100-reeks is vanaf die 1960's as 'n King Air ontwikkel, terwyl die T-stertmodelle 200- en 300-reeks aanvanklik as die Super King Air bemark is. In 1996 het Beechcraft die *Super* uit die name verwyder; tog word dit nog gebruik om die 200- en 300-reeks te onderskei van hulle kleiner stalmaats.

Die King Air was die eerste vliegtuig in sy klas en is in produksie sedert 1964. Daar is meer eenhede van die King Air verkoop as al die eenhede saam wat deur die kompeterende vervaardigers van turboskroefvliegtuie verkoop is. Deesdae is die kompeterende vliegtuie die Embraer Phenom 100, Honda HA-420 HondaJet en Cessna Citation Mustang; asook nog nuwer modelle soos die Piaggio P.180 Avanti en enkelmotormodelle soos die Piper Malibu Meridian, Pilatus PC-12 en Socata TBM.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Marie Fredriksson

[duimnael|regs|Fredriksson besig met vertoning te Odderøya in [Kristiansand, Noorweë op 13 Julie 2012.]]
**Gun-Marie Fredriksson**, bekend as **Marie Fredriksson** (30 Mei 1958 – 9 Desember 2019) was 'n Sweedse sanger-liedjieskrywer, pianis en skilder bekend vir haar lidmaatskap aan die duo Roxette saam met Per Gessle.

## Dood 
Frederiksson sterf op 9 Desember 2019 in die ouderdom van 61 aan breinkanker.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Europrop TP400

Die **Europrop TP400** is 'n grootmeneer-turboskroefmotor wat spesifiek vir die nuwe Airbus A400M Atlas ontwerp en vervaardig is.
## Ontwerp en ontwikkeling 
[regs|duimnael|Enjininstallasie aan 'n [Airbus A400M Atlas-vlerk]]
duimnael|Die TP400-hoofskroefratkas word tydens die Paryse Lugskou 2013 uitgestal
Die drie-as-konfigurasie, 'n twee-as gasopwekker gevolg deur 'n vrykragturbine, is gekies om die totale drukverhouding te maksimaliseer. 

In die gasopwekker word 'n vyfstap-tussendruk-kompressor (IP) aangedryf deur 'n enkelstap-IP-turbine en 'n teen-roterende sesstap-hoëdruk (HP) kompressor wat deur 'n enkel-fase, lugverkoelde motor aangedryf word., HP-turbine. Die totale drukverhouding is ongeveer 25: 1. Die IP-kompressor het 'n drukverhouding van 3,5: 1, en die HP-kompressor het 'n drukverhouding van ongeveer 7,2: 1. 

'n Derde koaksiale as verbind die lae-druk-turbine met die 5,3 m-deursnee, agtlem, saamgestelde skroef, via 'n reduksieratkas. Die maksimum kraglewering is 11 000 pk geïnstalleer. (Die vliegwielwringkrag is tot 100 kNm). 

'n Vroeëre voorstel, aangewese as TP400-D1, gebaseer op die kerngrootte van die SNECMA M88-2 militêre turbowaaier is deur Airbus as te swaar beskou en het nie voldoende brandstofdoeltreffend nie, dus is  'n heelnuwe, kleiner, kern vir die -D4 gekies. 

Die enjin het op 28 Oktober 2005 die eerste keer geloop met 'n waterrem as die las. Tydens die daaropvolgende toets het die enjin sy volle kraguitset bereik. Op 28 Februarie 2006 is die enjin vir die eerste keer met die skroef aangeheg getoets. Die motor gebruik agtlem veranderbare steekhoekskroewe.

## Eksterne skakels 
## Verwysings
Kardanophanging

thumb|180px|Animasie van ’n kardan-ophanging wat om drie asse draai.
Met ’n **kardanophanging** (van byvoorbeeld ’n lamp of skeepskompas) word die voorwerp in ’n ronde ring opgehang aan twee skarniere wat op ’n lyn lê wat deur die middel van die ring loop; dié ring is self weer op dieselfde manier opgehang in ’n wyer ring, maar met skarniere op ’n lyn loodreg op die eerste. 

’n Derde ring kan ook bygevoeg word waarvan die as loodreg op albei ander asse lê. Hierdeur kan die opgehangde voorwerp vryelik draai om twee asse (by drie ringe drie asse). As die swaartepunt eksentries lê ten opsigte van die middelpunt van die ringe, sal die opgehangde voorwerp steeds regop bly hang ondanks bewegings van die buitenste ring, wat aan byvoorbeeld ’n boot of vliegtuig vas is. 

Dit word ook 'n **kardanusophanging** of **cardanophanging** genoem.

Die belangrikste gebruik van hierdie soort ophanging is die giroskoop, die kardanaandrywing van ’n motor en in hommeltuie met ’n kardanophanging vir die kamera.

## Verwysings 
## Bronne 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

## Eksterne skakels
Lys van Landboukolleges

Hierdie artikel bevat 'n lys van landbou-universiteite en kolleges regoor die wêreld, volgens kontinent en land.

*Hierdie lys is onvolledig; u kan help deur dit uit te brei.*

## Afrika 
### Algerië 
* *Higher National Agronomic School* (Franse naam: *Ecole Nationale Supérieure Agronomique*)

### Suid-Afrika 
Die **landboukolleges** in Suid-Afrika gee opleiding aan voornemende boere deur middel van voltydse en kort kursusse. Hierdie kursusse se inhoud is gewoonlik aangepas by die tipe boerdery van die streek waarin die kollege geleë is.

Die kolleges is
* Cedara-landboukollege by Hilton
* Elsenburg-landboukollege by Stellenbosch
* Fort Cox-landbou- en bosboukollege by Middeldrif, 45&nbsp;km van King William’s Town
* Glen-landboukollege by Bloemfontein
* Grootfontein-landboukollege by Middelburg, Oos-Kaap
* Laeveld-landboukollege by Nelspruit
* Marapyane-landboukollege by Marapyane, Skilpadfontein
* Madzivhandila-landboukollege by Thohoyandou
* Owen Sithole-landboukollege by Empangeni
* Potchefstroom-landboukollege in Miederpark, Potchefstroom
* Taung-landboukollege
* Tempi Seleka-landboukollege by Marble Hall
* Tsolo-landboukollege

### Tanzanië 
* *Sokoine University of Agriculture*

### Togo 
* *School of Agronomy of the University of Lome* (Franse naam: ''Ecole Supérieure d'Agronomie de l'Université de Lomé*)

## Asië 
### Azerbaijan 
* *Azerbaijan State Agricultural University''

## Verwysings
Antonof An-22

Die **Antonof An-22 "Antei"**  (Russies: Ан-22 Антей, *An-22 Antej*; Engels *Antaeus*) (NATO se naam "**Cock**") is 'n swaar en groot militêre vragvliegtuig, ontwerp deur die Antonof Ontwerp Buro in die Sowjetunie. Die vliegtuig word aangedryf deur vier turboskroefmotore wat elk 'n paar kontra-roterende skroewe draai. Die ontwerp is die eerste wyeromp vragvliegtuig en is steeds die wêreld se grootste turboskroef aangedrewe vliegtuig. Die An-22 het in 1965 vir die eerste keer buite die Sowjetunie verskyn by die Paryse Lugskou. Sedertdien is die vliegtuig hoofsaaklik gebruik in 'n militêre en 'n mensliewenheid rol.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Nguyễn Văn Thiệu

duimnael|180px|Nguyễn Văn Thiệu (1966)
**Nguyễn Văn Thiệu** (Viëtnamees: [ŋʷǐənˀ vān tʰîəwˀ] (luister); 5 April 1923 - 29 September 2001), in Engels bekend as **Nguyen Van Thieu**, was die president van Suid-Viëtnam van 1967 tot 1975. Hy was 'n generaal in die Weermag van die Republiek van Viëtnam (ARVN), word in 1965 hoof van 'n militêre junta, en daarna president nadat hy 'n geskeduleerde verkiesing in 1967 gewen het. Hy het 'n heerskappy oor Suid-Viëtnam gevestig totdat hy bedank het en die land 'n enkele dae voor die val van Saigon en die uiteindelike Noord-Viëtnamese oorwinning.

## Eksterne skakels
Nguyễn Cao Kỳ

duimnael|Ky (1966)
**Nguyễn Cao Kỳ** (luister; 8 September 1930 – 23 Julie 2011) het in die 1960 as hoof van die Republiek Vietnam-lugmag gedien, voordat hy die land as premier van Suid-Viëtnam gelei het in 'n militêre junta van 1965 tot 1967. Toe, tot sy uittrede uit die politiek in 1971, dien hy as vise-president van die bitter mededinger Generaal Nguyễn Văn Thiệu, in 'n nominaal burgerlike administrasie.

## Eksterne skakels
Skoleondersteuningsentrum

duimnael|438x438px|Skoleondersteuningsentrum se handelsmerk.
Die **Skoleondersteuningsentrum** (SOS) se visie is om die toekoms van Christelike, Afrikaanse onderwys te help verseker deur gehalte onderrig wat reeds bestaan in stand te help hou, én waar nodig nuut te bou. Ons werk om Afrikaanse onderwys van wêreldgehalte in die langtermyn volhoubaar en bekostigbaar te maak, in openbare sowel as onafhanklike skole.

Die SOS is amptelik in 2015 gestig as deel van die Solidariteit se Helpende Hand, maar word sedert 2018 as ’n onafhanklike instelling binne die groter Solidariteit Beweging bestuur. Die organisasie streef daarna om deur moderne tegnologie oplossings te vind vir voortgesette, bekostigbare, wêreldgehalte onderrig in Afrikaans.

Die SOS bestaan uit vier afdelings wat fokus op die ondersteuning van Afrikaanse skole.

## Innovasie 
**SOS-Innovasie** fokus op stelselontwikkeling en -uitbreiding, waarvan Die Wolkskool die kern vorm. 

Verder ondersteun ons skole om die Omgekeerde klaskamer-model volhoubaar te implimenteer en te gebruik as ’n onderrigmodel. 

## Opleiding 
**SOS-Opleiding** fokus op vakgerigte opleiding vir Afrikaanse onderwysers d.m.v. kongresse, seminare, webinare en ontbyte.  Daar is ook generiese opleiding in die gebruik van tegnologie in die digitale era, aktuele onderwyskwessies, leierskap en selfs nuwe onderrig en leermodelle.  

## Ontwikkeling 
**SOS-Ontwikkeling** bevorder die selfstandigheid van Afrikaanse skole en volhoubare Afrikaanse onderwys. 

Ontwikkeling is verantwoordelik vir navorsing en veldtogte om moedertaalonderrig te beskerm en skakeling om die SOS as verskaffer van rigtinggewende onderwysoplossings te vestig.

## Onderrig en leer 
**SOS-Onderrig en Leer** doen navorsing oor die onderwys van gister, vandag en môre en bou daaruit, saam met ŉ netwerk van rolspelers, 'n beproefde, bekostigbare en volhoubare model waaruit bestaande en nuwe Afrikaanse Christelike skole 'n blink toekoms vir ons nageslagte kan verseker.

## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf: https://www.skole.co.za
* Wolkskool: https://wolkskool.co.za
* Onderwysportaal: https://onderwysers.co.za
Paring

[thumb|Parende [koningpikkewyne.]]
[thumb|Twee [leeus wat paar.]]

Met **paring** of **kopulasie** word bedoel geslagsgemeenskap tussen diere. By soogdiere druk die mannetjie sy penis in die skede van die wyfie. 

Sommige diersoorte het geen penis nie. By voëls word die kloaak van albei geslagte teen mekaar gedruk en word die mannetjie se sperma in die wyfie gestort. Spinnekoppe gebruik hulle tasorgane om hulle sperma in die wyfie se geslagsopening te kry. Paring by die meeste visse word ook kuitskieting genoem.

## Die reg om te paar
Die bronstyd gaan paring vooraf. Mannetjies lok wyfies en andersom. Die mannetjies ding dikwels met mekaar mee om ’n wyfie se aandag, deur óf te pronk óf te veg. By die meeste diersoorte bepaal die wyfie wanneer en met watter mannetjie sy wil paar. Sy kies dikwels die wenner van ’n geveg om haar aandag.

In georganiseerde diergroepe mag net een of meer dominante mannetjies en soms wyfies paar. Sjimpansees is waargeneem wat ’n wyfie straf as sy met ’n mannetjie van ’n laer stand wil paar. By wolwe paar net die mannetjie en wyfie met die hoogste rang. Dit is deel van natuurlike seleksie, waardeur net die sterkste diere kans kry om ’n nageslag te verwek.

## Verskille tussen soorte
Paring kan van sekondes tot ’n paar dae lank duur, na gelang van die diersoort. Sommige diere paar een maal, terwyl ander ’n paar keer ná mekaar paar.

By Tasmaniese duiwels sleep die mannetjie die wyfie aan haar nekvel by sy gat in en hou haar vas terwyl hy verskeie kere met haar paar. Die wyfie raak deur hormonale veranderings in ’n verdoofde toestand. Inkvisse betas mekaar eers ure lank met hulle vangarms.

Manlike Katagtiges het weerhakies aan hulle penis wat pyn by die wyfie veroorsaak tydens paring. Dit is blykbaar nodig vir die vrystelling van ’n eiersel. By wolwe en honde swel die penis op tydens paring sodat dit in die wyfie vassit. Dit dien waarskynlik om te voorkom dat die wyfie met ’n ander mannetjie paar of dat die sperma terugloop, en bevorder dus dragtigheid. 

Diere wat ’n langdurige band smee, soos die meeste voëls en wolwe, bestee baie tyd aan ’n soort voorspel. Dit verminder onderlinge spanning en laat die diere op mekaar ingestel raak. Die voorspel kan bestaan uit ’n spel, rituele geveg of paringsdans. Soms sonder ’n mannetjie en wyfie hulle af van die res van die groep. Die wyfie sal net kopulasie toelaat as sy gereed is daarvoor en sal die mannetjie ’n subtiele teken gee.

### Waterdiere
Waterdiere soos amfibieë en visse skei ’n groot hoeveelheid eiers af, wat kuit genoem word. Bevrugting vind meestal uitwendig plaas, dus buite die wyfie se liggaam. Kuitskieting behels gewoonlik dat wyfies hul onbevrugte eiers in die water vrylaat, gewoonlik in groot hoeveelhede, terwyl mannetjies terselfdertyd of net daarna sperma vrylaat om die eiers te bevrug.

By haaie en sommige beenvisse vind bevrugting wel inwendig plaas. 

## Verwysings
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Eiersel

thumb|200px|Diagram van ’n menslike eiersel.
[200px|thumb|’n [Spermsel bevrug ’n eiersel.]]

’n **Eiersel**, of **ovum**, is die vroulike voortplantingsel (gameet). Dit kan meestal nie beweeg nie en is baie groter as die beweeglike spermsel (dit is met die blote oog sigbaar). Wanneer ’n spermsel ’n eiersel bevrug, word ’n diploïed (die sigoot) gevorm, wat vinnig tot ’n nuwe organisme ontwikkel.

## Diere
By diere is die eiersel ook bekend as ’n ovum (meervoud: ovums of ova). Dit is Latyn vir "eier" of "eiersel".  By gewerweldes word eierselle vervaardig deur vroulike voortplantingskliere wat die eierstokke genoem word. ’n Paar eierselle is by soogdiere by geboorte reeds aanwesig en word deur oögenese ryp. White et al. keur die lank bestaande leerstelling af dat al die eierselle voor geboorte vervaardig word. Die span van die Vincentsentrum vir Voortplantingsbiologie, Massachusetts, in Boston het gewys oösietvorming vind plaas in die eierstokke van vroue van vrugbare ouderdomme. (Oösiete is vroulike geslagselle wat 'n eiersel vorm.) Hierdie verslag weerspreek ’n basiese geloof sedert die 1950's dat vroulike soogdiere gebore word met ’n sekere voorraad eierselle wat deur die jare afneem en teen die menopouse op is.

### Soogdiere
By alle soogdiere, ook die mens, word die eiersel in die liggaam bevrug. Die menslike eierselle ontstaan uit primitiewe kiemselle in die eierstokke. Dit is die grootste selle in die menslike liggaam en sonder die gebruik van ’n mikroskoop sigbaar. Dit het ’n deursnee van sowat 0,1&nbsp;mm.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* The Ovarian Kaleidoscope Database se beskrywing van 1&nbsp;800 gene wat by eierselfunksies betrokke is
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Eierstok

’n **Eierstok** is ’n orgaan wat in die vroulike voortplantingstelsel aangetref word en ’n eiersel vervaardig. Wanneer die eiersel vrygelaat word, beweeg dit deur die eierleier tot in die baarmoeder, waar dit deur ’n spermsel bevrug kan word. Daar is ’n eierstok aan elke kant van die liggaam.

Die eierstokke skei ook hormone af wat ’n rol speel in die menstruasiesiklus en vrugbaarheid. Die eierstokke gaan deur baie fases, van voor die vrou se geboorte tot tydens die menopouse. Dit is ook ’n endokriene klier as gevolg van die verskeie hormone wat dit afskei.

## Verwysings
Masels-entstof

**Masels-entstof** is 'n entstof wat masels voorkom. Immuniteit teen masels word ontwikkel na toediening van een of twee dosisse van die entstof. As meer as 92% van 'n bevolking ingeënt is, is daar gewoonlik nie meer 'n uitbreek van masels nie. Dit kan egter weer voorkom as die inentingsvlakke daal. Die effektiwiteit van die entstof duur baie jare, maar dit is onduidelik of dit mettertyd minder effektief raak. Die entstof kan ook teen masels beskerm as dit binne 'n paar dae na blootstelling aan masels gegee word.

Die entstof is oor die algemeen veilig, selfs vir mense met MIV-infeksie. Newe-effekte is gewoonlik lig en van korte duur. Dit kan pyn op die plek van inspuiting of ligte koors insluit. Anafilakse ('n ernstige allergiese reaksie) is in ongeveer 3,5 tot 10 gevalle per miljoen dosisse gedokumenteer. Die voorkoms van Guillain-Barré-sindroom (vinnige spierverswakking veroorsaak deur die immuunstelsel wat die perifere senuweestelsel beskadig), outisme en inflammatoriese dermsiekte word nie verhoog deur inenting teen masels nie.
[duimnael|300px|Entstof teen [pokke]]
Die entstof is op sigself beskikbaar en in kombinasies soos die MMR-entstof ('n kombinasie met die inenting teen rubella en pampoentjies) of die MMRV-entstof ('n kombinasie van MMR met die waterpokkies-entstof). Die inenting teen masels is ewe effektief in alle formulerings om masels te voorkom, maar newe-effekte wissel na gelang van die kombinasie. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) beveel aan dat maselsinspuiting op nege maande ouderdom gegee word in gebiede ter wêreld waar die siekte algemeen is, of op twaalf maande waar die siekte nie algemeen voorkom nie. In Suid-Afrika word die entstof teen 6 maande en 12 maande volgens die inentingskedule voorgeskryf. Inenting teen masels is gebaseer op 'n lewendige maar verswakte stam van masels. Dit kom as 'n gedroogde poeier wat met 'n spesifieke vloeistof gemeng word voordat dit onder die vel of in 'n spier ingespuit word. Verifiëring dat die entstof doeltreffend was, kan deur bloedtoetse bepaal word.

Inenting teen masels is die eerste keer in 1963 ingestel. Ongeveer 85% van kinders wêreldwyd het hierdie entstof vanaf 2013 ontvang. In 2015 het ten minste 160 lande twee dosisse voorsien in hul roetine-immunisering. Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se lys van essensiële medisyne, die veiligste en doeltreffendste medisyne wat in 'n gesondheidstelsel benodig word.

## Sien ook 
*Entstofhuiwering

## Verwysings
Giroskoop

thumb|’n Giroskoop in ’n kardanophanging. Daar is vryheid van beweging in al drie asse. Die middelste skyf sal sy draaiasrigting behou ongeag die oriëntasie van die ander ringe, of beuels.

’n **Giroskoop** (van antieke Griekse γῦρος *gûros*, "sirkel", en σκοπέω *skopéō*, "om te kyk") is ’n toestel wat gebruik word vir die meet of handhawing van oriëntasie en hoeksnelheid. Dit is ’n tollende skyf of wiel (wat 'n rotor genoem word) wat byvoorbeeld deur elektrisiteit aangedryf word en teen ’n baie hoë snelheid draai. 

Die as van die rotor word gesteun deur ’n stelsel van konsentriese ringe, of beuels: op so ’n manier dat die beuels in die rondte kan draai of skuins kan staan sonder dat die rotor saam met hulle beweeg, volgens die behoud van hoekmomentum. ’n Giroskoop kom dikwels in ’n kardanophanging voor, sodat dit in al drie dimensies vry kan draai (sien skets).

Giroskope kan gebruik word in traagheidsnavigasietoestelle, soos in die Hubble-ruimteteleskoop, of in die staalromp van ’n duikboot wat onder die water is. Ander gebruike is in girokompasse, wat magnetiese kompasse kan aanvul of vervang (in skepe, vliegtuie en ruimtetuie, of voertuie in die algemeen), om stabiliteit te bevorder (fietse, motorfietse en skepe) of as deel van ’n traagheidsgeleidingstelsel.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* The Royal Institution's 1974–75 Christmas Lecture Professor Eric Laithwaite
* One-Wheeled Robot-Gyrostat deur Olga Kapustina en Yuri Martynenko Wolfram Demonstrations Project
* The Little Top That Aims a Gun deur Gold Sanders, Popular Science, Julie 1945
*
Biblioteek van die Japannese Parlement

duimnael|Die Biblioteek in Chiyoda, Tokio, Japan.
Die **Biblioteek van die Japannese Parlement** (Engels: *National Diet Library* of *NDL*; Japannees: 国立国会図書館, *Kokuritsu Kokkai Toshokan*) is die nasionale biblioteek van Japan en een van die grootste biblioteke in die wêreld. Dit is amptelik ’n agentskap van die Japannese parlement en is in 1948 gestig met die doel om te help met navorsing oor sake rakende openbare beleid. 

Die NDL is baie soortgelyk aan die Amerikaanse Library of Congress. Dit bestaan uit twee hoofgeriewe in Tokio en Kioto, en verskeie ander takbiblioteke dwarsoor Japan.

## Eksterne skakels
Datief

Die **datief** is die naamval wat die indirekte voorwerp van 'n werkwoord in 'n sin merk. Dit kom van die Latyn "Cāsus datīvus". Dit word onder meer in Duits, Yslands, Russies en Latyn gebruik. Dit word nie in Afrikaans gebruik nie.

## Gebruike
### Duits
In Duits merk die datief die indirekte voorwerp. Dit word ook ná die voorsetsels *mit, nach, nebst, samt, seit, von, dank, zu, entsprechend, zufolge, bei, entgegen, außer, aus, gemäß, gegenüber.* vereis. Die datief word deur die volgende lidwoorde gemerk:

*Dem-manlik en onsydig definitief
*Der-vroulik definitief
*Den-meervoud definitief
*Einem-manlik en onsydig ondefinitief
*Einer-vroulik ondefinitief

Dit word ook deur die volgende voornaamwoorde gemerk:

*mir-my
*dir-jou
*ihm-hom
*ihr-haar
*ihm-dit
*uns-ons
*euch-julle
*ihnen-hulle
*Ihnen-u

### Yslands
In Yslands word selfstandige naamwoorde wat in die datief is deur die volgende agtervoegsels aangedui:

*-i-manlik enkelvoud
*-um-manlik meervoud

Dit word ook deur die volgende voornaamwoorde aangedui:

*mér-my
*þér-jou
*okkur-ons
*ykkur-julle
*þeim-hulle

### Russies
In Russies word die datief gebruik om die indirekte voorwerp van 'n aksie te wys. Wanneer die voorwerp mosie wys word die datief inplaas van die akkusatief gebruik. Die datief word deur die volgende voornaamwoorde aangedui:

*мне-my
*тебе-jou
*ему-hom
*ему-dit
*ей-haar
*нам-ons
*вам-u/julle
*им-hulle

### Pools
Pools gebruik die datief in min of meer dieselfde manier as Russies,byvoorbeeld:
*na werkwoorde
*wanneer iets weggevat word of wanneer iets met iemand gebeur

Dit word ook deur die volgende voornaamwoorde aangedui:

*mi/mnie-my
*nam-ons
*ci/tobie-jou
*wam-julle
*mu/jemu/niemu-hom
*jej/niej-haar
*mu/jemu/niemu-dit
*im/nim-hulle

### Hongaars
Die datief word in Hongaars gebruik om die indirekte voorwerp van die werkwoord te wys. Die het twee agtervoegsels wat die datief aandui: -nak en -nek. Die datief word ook partykeer vir "vir" gebruik, byvoorbeeld: "Adom neki(ek gee dit vir hom).
Dit word ook deur die volgende voornaamwoorde aangedui:

*nekem-my
*neked-jou
*neki-haar/hom
*nekünk-ons
*nektek-julle
*nekik-hulle

### Fins
Fins het nie 'n afsonderlike datief nie, maar die allatief vervul dieselfde rol as die datief.

### Armeens
In Oos-Armeens word die datief geskep deur 'n lidwoord by die genitief te voeg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Kokkai

thumb|225px|Die nasionale parlementsgebou in Tokio.
**Kokkai** (Japannees: 国会, letterlik "Ryksdag") is die Japannese parlement. Dit is geleë in die wyk Chiyoda in Tokio.

Die parlement bestaan uit twee kamers:
* Die laerhuis, of huis van verteenwoordigers (*Shūgiin*), wat uit 480 lede bestaan.
* Die hoërhuis, of huis van raadslede (*Sangiin*), wat uit 242 lede bestaan.

Die lede van albei kamers van die parlement word regstreeks verkies deur middel van parallelle stemstelsels. Benewens wette uitvaardig, verkies hulle ook die Eerste minister van Japan. 

Die parlement het in 1889 die eerste keer gesit as die Keiserlike Ryksdag. Dit is geskoei op die Duitse Reichstag en die Britse parlement. Die huidige vorm dateer van 1947, toe die naoorlogse grondwet aanvaar is. Daarvolgens is dit die staatsliggaam met die hoogste gesag in Japan.

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Plectrum

**Plectrum** is 'n aanlyn vermaaklikheidsblad wat spesifiek verslaggewing doen oor onafhanklike kunstenaars. Dit is op 15 Mei 2019 gestig en het reeds verslag gedoen oor talle kunstenaars in die Afrikaanse sowel as die internasionale mark.

Plectrum is op die been gebring deur Frikkie van Biljon en Karin Venter.

## Eksterne skakels
*Amptelike webtuiste
Monargie van Thailand

duimnael
Die **Monargie van Thailand** (na wie se monarg verwys word as die **Koning van Thailand** of histories, **Koning van Siam**; Thai: พระมหากษัตริย์ไทย) verwys na die konstitusionele monargie en monarg van die Koninkryk Thailand (voorheen Siam). Die koning van Thailand is die staatshoof en hoof van die regerende koningshuis van Chakri.

Alhoewel die huidige Chakri-dinastie in 1782 tot stand gekom het, word die bestaan van die monargie-instelling in Thailand tradisioneel beskou as sy oorsprong vanaf die stigting van die Sukhothai-koninkryk in 1238, met 'n kort interregnum van die dood van Ekkathat tot die toetreding van Taksin in die 18de eeu. Die instelling is in 1932 verander na 'n konstitusionele monargie na die bloedlose Siamese Revolusie van 1932. Die amptelike seremoniële woning van die monargie is die Grand Palace in Bangkok, terwyl die privaat woning in die Dusit-paleis was.

Die titels van die koning van Thailand sluit in Staatshoof, hoof van die Koninklike Thai-weermag, aanhanger van Boeddhisme en volksgenote van godsdienste.

## Eksterne skakels
Günter Schabowski

duimnael
**Günter Schabowski** (4 Januarie 1929 - 1 November 2015) was 'n amptenaar van die Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland (*Sozialistische Einheitspartei Deutschlands* abbreviated *SED*), die regerende party tydens die grootste deel van die bestaan van die Duitse Demokratiese Republiek (GDR). Schabowski het in November 1989 wêreldwyd bekendheid verwerf toe hy 'n effens verkeerde antwoord op 'n vraag op 'n perskonferensie geïmproviseer het, wat die gewilde verwagtinge vinniger laat opvlam het as wat die regering beplan het, sodat massiewe skares dieselfde nag by die Berlynse Muur bymekaargekom het en die opening na 28 jaar gedwing het. Kort daarna is die hele Duitse binneste grens geopen.

## Eksterne skakels
X17-deeltjie

Die **X17-deeltjie** is ’n hipotetiese subatomiese deeltjie wat voorgestel is deur Attila Krasznahorkay en sy kollegas om sekere afwykende metingsresultate te verduidelik. Die deeltjie is voorgestel om wye hoeke te verduidelik in bane van deeltjies wat geproduseer is tydens ’n kernoorgang van berillium-8-atome, asook in stabiele helium-atome. 

Die X17-deeltjie kan die draer van ’n voorgestelde vyfde basiese natuurkrag wees wat moontlik verband hou met donker materie. Dit is dalk ’n X-boson met ’n massa van sowat .

## Geskiedenis
In 2015 het Krasznahorkay en sy kollegas by die Instituut vir Kernnavorsing van die Hongaarse Wetenskapakademie die bestaan van ’n nuwe, ligte boson voorgestel wat sowat  weeg (34 keer swaarder as die elektron). In ’n poging om ’n "donker" foton te ontdek het die Hongaarse span protone afgevuur na dun teikens van litium-7, wat onstabiele berillium-8-kerns tot gevolg gehad het. Dié het toe verval en pare elektrone en positrone geskep. Oormatige vervalle by ’n openingshoek van 140° tussen die deeltjies *e*+ en *e*−, en ’n gesamentlike energie van sowat , is waargeneem. Dit het aangedui dat ’n klein deel van berillium-8 dalk sy oortollige energie uitstraal in die vorm van ’n nuwe deeltjie. Die span het die resultaat suksesvol herhaal.

duimnael|250px|Die deeltjies van die Standaardmodel.
In 2019 is eksperimente nog uitgevoer om die resultate te bevestig of verkeerd te bewys.

In November 2019 het Krasznahorkay aangekondig hy en sy span het dieselfde afwykings waargeneem in die verval van stabiele heliumatome, en dit het die moontlikheid van die bestaan van die X-17-deeltjie vergroot. Dit is gepubliseer in wetenskappublikasies, wat grootliks gefokus het op die implikasies wat die bestaan van die X17-deeltjie en ’n ooreenstemmende vyfde basiese natuurkrag kan hê in die soeke na donker materie.

## Kritiek
In 2019 was die artikel waarin die deeltjie beskryf is, nog nie kollegiaal getoets nie, en dit moet dus as voorlopig beskou word. Pogings by CERN en deur ander groepe om die deeltjie onafhanklik op te spoor was ook onsuksesvol.

Die Hongaarse groep het in 2016 ook beweer hulle het verskeie ander nuwe deeltjies ontdek en die bewerings later teruggetrek, sonder om te verduidelik wat die vals seine veroorsaak het. Hulle is ook daarvan beskuldig dat hulle konsentreer op resulte wat nuwe deeltjies ondersteun terwyl hulle negatiewe resultate ignoreer.

Die X17-deeltjie pas nie in die Standaardmodel nie en die bestaan daarvan sal deur ’n ander teorie verduidelik moet word.

## Sien ook
*Lys van deeltjies
*X- en Y-bosone

## Verwysings 
## Eksterne skakels
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Günter Guillaume

[duimnael|Guillaume (regs) met die Wes-Duitse kanselier [Willy Brandt, 1972–1974]]
**Günter Guillaume** (1 Februarie 1927 - 10 April 1995), was 'n intelligensie-agent vir die geheime diens in Oos-Duitsland, die Stasi, in Wes-Duitsland. Guillaume het die Wes-Duitse kanselier Willy Brandt se sekretaris geword, en sy ontdekking as spioen het gelei tot die ondergang van Brandt in die Guillaume-aangeleentheid.

## Eksterne skakels
President van Indonesië

Die **President van die Republiek Indonesië** (Indonesies: *Presiden Republik Indonesia*) is die staatshoof en ook die regeringshoof van die Republiek van Indonesië. Die president lei die uitvoerende tak van die Indonesiese regering en is die opperbevelvoerder van die Indonesiese Nasionale Weermag. Sedert 2004 word die president en vise-president direk verkies tot 'n termyn van vyf jaar.

Prabowo Subianto is die 8de en huidige president van Indonesië. Hy het op 20 Oktober 2024 die amp aanvaar.

## Eksterne skakels
Vyfde krag

In fisika is vier waargenome basiese natuurkragte of wisselwerkings wat die basis vorm van alle bekende wisselwerkings in die natuur: swaartekrag, elektromagnetisme, sterk kernkrag en swak kernkrag. Volgens sommige spekulatiewe teorieë is daar ’n **vyfde krag**, wat verskeie afwykende waarnemings verduidelik wat nie in huidige teorieë pas nie. Die eienskappe van hierdie vyfde krag wissel na gelang van die spesifieke teorie. Baie stel ’n krag voor wat rofweg die sterkte van swaartekrag is (dus baie swakker as elektromagnetisme of die kernkragte) met ’n omvang van enigiets tussen minder as ’n millimeter tot kosmologiese afmetings. Nog ’n voorstel is ’n nuwe swak krag wat deur W- en Z-bosone bemiddel word.

Die soeke na ’n vyfde krag het die laaste paar dekades toegeneem vanweë twee ontdekkings in kosmologie wat nie deur huidige teorieë verduidelik word nie. Daar is ontdek die grootste deel van die massa van die heelal kan toegeskryf word aan ’n onbekende vorm van materie wat donker materie genoem word. Die meeste fisici glo donker materie is ’n nuwe, onontdekte subatomiese deeltjie, maar sommige glo dit kan verband hou met ’n onbekende natuurkrag. Onlangs is ook ontdek die uitdying van die heelal geskied al hoe vinniger, wat toegeskryf word aan ’n vorm van energie bekend as donker energie. Sommige fisici glo ’n vorm van donker energie, bekend as kwintessens, kan ’n vyfde krag wees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
* The Eöt-Wash Group: Laboratory Tests of Gravitational and sub-Gravitational Physics
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia