Digeste

In die regswetenskap verwys **digeste** of ***digesta*** (Latyn, "geordende"), ook **pandekte** of ***pandectae*** (Grieks πανδέκτης, "alles omvattend") na 'n bloemlesing van die geskrifte van die belangrikste Romeinse en Bisantynse regsgeleerdes uit die tydperk van ongeveer 100 v.C. tot 300 n.C., saamgestel in opdrag van die Bisantynse keiser Justinianus I tussen 530 en 533 in Konstantinopel. Volgens die inleiding sou hierdie boek “onsterflikheid gee aan die klassieke regstradisie van Rome” en dit moontlik maak om reg te beoefen ten einde 'n uitkoms te bereik wat redelik en regverdig is, of “ars boni et aequi”..

Die digeste is gepubliseer as deel van 'n groot kodifikasieprojek waarin die Codex Justinianus eerste opgeneem is. Saam met die Digeste is ook handboeke van die Romeinse reg deur die juris en professor Gaius (die *Institutiones*) ingesluit. Vanaf die Middeleeue het die versameling bekend geword as die *Corpus Iuris Civilis*.

## Doel 
Nadat Justinianus die *Codex Justinianus*, 'n oorsig van alle geldelike keiserlike verordeninge, laat saamstel en publiseer het, het hy in 530 ook opdrag gegee dat 'n oorsig van die sogenaamde juristereg saamgestel word; dit wil sê 'n geordende seleksie uit die Romeinse regsliteratuur, in soverre dit op daardie stadium nog prakties bruikbaar was of van huidige belang was vir regsontwikkeling, regspraak en regsopvoeding.

## Uitgawes 
[[Lêer:Digesto_01.jpg|duimnael|*Index omnium legum et paragraphorum quae in Pandectis, Codice et Instit[utionibus] continentur, per literas digestus.* ("Inhoudsopgawe van alle wettekste en wetsartikes wat in alfabetiese volgorde opgeneem is in die Pandectae in die Codex Iustinianus en in die Institute (=&nbsp;handboek)“.), Lyon 1571.]]

Die oudste bewaarde geskrif van die Digeste is die sogenaamde *Littera Florentina*, 'n 6de eeuse manuskrip wat bewaar word in Florence in die *Biblioteca Medicea Laurenziana*. Dit is die enigste getroue weergawe van die (verwerkte) oorspronklike teks. In die late 11de eeu duik die codex ook op in Pisa en in 1406 word dit buitgemaak deur Florence. Toegang tot die waardevolle dokument is vir eeue beperk. Lelio Torelli bring die werk in 1553 in druk, waarop vele teksuitgawes volg. Die Duitse historikus Theodor Mommsen publiseer in 1870 'n wetenskaplike uitgawe van die Digeste wat vandag nog gebruik word.

Sedert 1994 het daar vir die eerste keer 'n Nederlandse vertaling verskyn van die *Corpus Iuris Civilis*. Die twaalfdelige reeks is in November 2011 voltooi. Hierdie uitgawe gee die oorspronklike Latynse teks weer naas die Nederlandse vertaling. Die uitgawe geskied onder verantwoordelikheid van die Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en word gepubliseer deur die Drukpers van die Universiteit van Amsterdam.

## Sien ook 
* Romeins-Hollandse Reg
* Twaalftafelwet
* Corpus Iuris Civilis

## Verwysings 
## Bronnelys 
*  B.C. Stoop, C.G. van der Merwe & P.J. Thomas, *Historiese Grondslae van die Suid-Afrikaanse Privaatreg*,  Lexis Nexus, 2000, 428 bladsye, ISBN: 9780409058420 
* *Corpus iuris civilis. Teks en vertaling. II. Digeste 1-10.* Onder redaksie van J.E. Spruit, R. Feenstra, K.E.M. Bongenaar, met medewerking van L. de Ligt en J.M. Tevel, Walburg Pers Zutphen. Sdu Juridische & Fiscale Uitgeverij, ´s-Gravenhage, 1994.
* Prof. mr. J.C. van Oven, Leerboek van Romeinsch Privaatrecht, Leiden 1945

## Eksterne skakels 
* Versameling Romeinse reg, Université Pierre-Mendès-Frankryk, Grenoble (Yves Lassard, Alexandr Koptev) (webwerf Engelstalig). Vir die Latynse weergawe van die Digeste, klik: → 12.Corpus Iuris Civilis → Digesta.