Vlag van Ierland

Die **nasionale vlag van Ierland** (Engels: *Flag of Ireland*; Iers: *bratach na hÉireann*), in Ierland bekend as die driekleur en elders as die **Ierse driekleur**, is ’n vertikale driekleur in groen, wit en oranje en is in 1922 vir die eerste keer as landsvlag gebruik. Die vlagverhouding is 1:2 (dit wil sê die vlag is half so hoog as wat dit breed is wanneer dit horisontaal gehys word).

’n Klein groep Franse vroue wat simpatiek was teenoor Ierse nasionalisme het in 1848 ’n driekleur in groen, wit en oranje aan Thomas Francis Meagher oorhandig. Dit was bedoel om insluiting voor te stel en het gehoop vir eenheid tussen die Rooms-Katolieke (deur groen voorgestel) en die Protestante (deur oranje voorgestel). Die betekenis van die kleure soos deur Meagher voorgestel was *“Die wit in die middel dui die blywende wapenstilstand tussen Oranje en Groen aan en ek vertrou dat hande van Ierse Protestante en Ierse Katolieke onder sy voue mildelike en heroïese broederskap saamgevou kan word.”* en dit was die eerste keer wat die vlag as die nasionale vlag geag is. Dit word dus deur talle nasionaliste in Noord-Ierland sowel as die Gaeliese Atletiekvereniging vertoon.

## Geskiedenis 
### Agtergrondsimboliek 
duimnael|upright|Voorstelling van ’n Ierse harp, c.1100 n.C., op ’n relikwieëkissie van Sint Máedóc, Wexford-graafskap
Groen word reeds vir honderde jare met die Iere verbind. ’n Staaltjie in die *Lebor Gabála* gaan oor hoe Gaidel Glas, seun van Nel (of Niul), vader van die Ierse volk, van ’n slangbyt genees is toe Moses ’n vurige gebed gedoen het en Gaidel se wond met sy staf aangeraak het. In ’n gedeelde in ’n vroeëre passasie staan van Gaidel geskryf: “sy arms en sy kledingstuk was groen”. Mícheál Ó Cléirigh se bewerking van die *Lebor abála* voeg by dat die slangbyt ’n groen ring om Gaidel gevorm het, vanwaar sy bynaam ‘Glas’ (“die groene”) kom. Die teken van die Ierse volk sou dus groen wees.

Die harp, wat sedert ten minste die 8ste eeu op Ierse manuskripte en klipkruise verskyn het, was ’n kenmerkende instrument van Ierland. Die presidensiële vlag van Ierland bevat ’n voorstelling van die 14de-eeuse “Brian Boru-harp”. Die 13de-eeuse Wijnbergen-wapenboek en die laat 15de-eeuse wapenskildery, die Rous-rol, bevat ’n harp as ’n voorstelling van Ierland.

### As ’n nasionale vlag 
[duimnael|links|upright|*Seëning van die Kleure* deur [John Lavery]]
duimnael|Die groen harpvlag wat die eerste keer in 1642 deur Eoghan Ruadh Ó Néill gebruik is
duimnael|Die Ierse vlag word altyd vertoon met groen aan die vlagpaalkant
In 1642 het Eoghan Rhuadh Ó Néill beskryf dat ’n groen vlag met ’n harp op gebruik is.

Die kleur groen is verder met Ierland geassosieer van die 1640’s af, toe die groen harpvlag deur die Ierse Katolieke Konfederasie gebruik is. Net so word groen linte op Sint Patricksdag gedra sedert ten minste die 1680’s. Die Vriendelike Broeders van Sint Patrick, ’n Ierse nasionalistiese gemeenskap wat omstreeks 1750 gestig is, het groen as kleur aangeneem, wat daarop dui dat groen reeds ’n nasionale kleur was in daardie tyd. Groen is ook eeue lank met rebellie geassosieer en was die nieamptelike kleur van Ierland. In die laat 18de eeu is groen weer geassosieer as die kleur van nasionalisme en is dit deur die Verenigde Iere gebruik. Die Verenigde Iere, gestig in die 1790’s, is geïnspireer deur die Franse Rewolusie en het ’n groen vlag gebruik, waarop hulle ’n harp versier het. Sy beskrywing van die vlag het die simboliek van die kleure verduidelik: “Die wit in die middel dui die blywende wapenstilstand tussen Oranje en Groen aan en ek vertrou dat hande van Ierse Protestante en Ierse Katolieke onder sy voue mildelike en heroïese broederskap saamgevou kan word.” Verder het hy ’n alternatiewe ontwerp voorgestel wat die Rooi hand van Ulster insluit: “As hierdie vlag bestem is om die vlamme van oorlog aan te wakker, laat Engeland dan weer eens, op die wit middelpunt, die Rooi Hand aanskou wat haar van die heuwels van Ulster neergeslaan het.”

Die vlag is geïnspireer deur die driekleur van Frankryk. Toesprake wat destyds deur Meagher gehou is, dui daarop dat dit as ’n nuwigheid beskou is en nie as die herlewing van ’n ouer vlag nie. is regdeur die land as die nasionale vlag beskou. Vir baie Iere is dit egter as ’n “Sinn Féin-vlag” beskou.

In die Ierse Vrystaat wat tussen 1922 en 1937 bestaan het, is die vlag deur die Uitvoerende Raad aangeneem. Die Vrystaatse grondwet het nie nasionale simbole gespesifiseer nie; die besluit om die vlag te gebruik is geneem sonder om op wetgewing staat te maak. Toe die Vrystaat in September 1923 by die Volkebond aangesluit het, het die nuwe vlag “heelwat belangstelling onder die algemene publiek gewek” in Genève. Die verslane republikeine wat teen die Vrystaatse magte in die Burgeroorlog van 1922–23 geveg het, het die driekleur as die vlag van die selfverklaarde Ierse Republiek beskou en die toe-eiening daarvan deur die nuwe staat veroordeel, soos uitgedruk in die liedjie “Take It Down From The Mast”. Die Uitvoerende Raad se besluit was ’n voorlopige een. Die steenkoolskip *Glenageary* was moontlik die eerste skip wat op 8 Desember 1921, twee dae nadat die Anglo-Ierse Verdrag onderteken is, in ’n Britse hawe aangekom het met die driekleur. Hul vaandel, saam met ’n model van *Glenageary*, word tans in die Nasionale Maritieme Museum van Ierland uitgestal. Hoewel sommige skepe soos die kanaalveerbote die rooi vaandel vertoon het, het ander onder die driekleur gevaar. Sommige kapteins van Ierse skepe is deur HM Doeane en Aksyns aangekla en deur die Admiraliteitsraad beboet vir die vertoon van ’n “onbehoorlike vaandel”. Die driekleur is deur die visserypatrollievaartuig *Muirchú*, voorloper van die Ierse Vlootdiens, vertoon; Frank Carney het in 1930 in die Dáil beweer dat ’n oortredende Franse treiler geweier het om oor te gee omdat dit nie *Muirchú* se vlag erken het nie. Toe die driekleur oor die passasiersveerbote in Holyhead gehys is, het hul Britse bemannings gestaak. Vyf dae later het die eienaars die veerbote na die Britse register oorgeplaas en die rooi vaandel is weer gehys. Aan die ander kant het die Belfast na Liverpool-veerboot, in Britse besit en met Britse bemanning, die driekleur as ’n dienstigheidsvlag gebruik; so ook die walvisvaarders van Christian Salvesen Skeepvaart om voordeel te trek uit die Ierse walviskwota.

Die driekleur se mariene status is geformaliseer deur die Koopvaardywet van 1947.

### Gebruik in Noord-Ierland 
duimnael|’n Groot driekleur wat oor Cuchulainnhuis in New Lodge, Belfast, wapper
duimnael|Driekleure is deur lojaliste op stapelvure gebrand gedurende die Viering van 12 Julie.
In 1921 is Ierland verdeel, met die unionisties gedomineerde noordooste wat Noord-Ierland geword het, terwyl die res van Ierland later, in 1922, die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland verlaat het om die Ierse Vrystaat te vorm. Noord-Ierland het voortgegaan om die VK se Uniegeus te gebruik en het sy Ulsterbanier, afgelei van die vlag van Ulster, geskep met ’n kroon bo-op ’n sespuntige ster. Voorts is die driekleur vir baie jare in Noord-Ierland verbied kragtens die Wet op Vlae en Embleme (Vertoon) (Noord-Ierland) 1954, wat die polisie gemagtig het om enige vlag te verwyder wat ’n skending van die vrede kon veroorsaak. Die wet het op omstrede wyse gespesifiseer dat ’n Uniegeus nooit so ’n effek kon hê nie. In 1964 het die afdwinging van hierdie wet deur die Koninklike Ulster-polisiemag op versoek van Ian Paisley, wat die verwydering van ’n enkele driekleur uit die kantore van Sinn Féin in Belfast behels het, tot twee dae van oproer gelei. Die driekleur is onmiddellik vervang, wat die moeilikheid van die afdwinging van die wet beklemtoon het.

Ten spyte van sy oorspronklike simboliek het die driekleur, saam met die meeste ander merkers van Britse of Ierse identiteit, in Noord-Ierland ’n simbool van verdeeldheid geword. Dit is dus hierdie vlag en die Uniegeus wat deur unioniste en lojaliste gehys word, terwyl die driekleur deur nasionaliste en republikeine gehys word. Randstene in unioniste- en lojalistegebiede word dikwels rooi, wit en blou geverf, terwyl randstene in nasionalistiese en republikeinse gebiede groen, wit en oranje geverf kan word, hoewel dit ’n baie minder gereelde voorkoms is. Elemente van albei gemeenskappe vertoon “hul” vlag vanaf skoorstene, hoë geboue en lamppale.

Onder die Goeievrydag- of Belfastakkoord van 1998 is erken dat vlae steeds ’n bron van meningsverskil in Noord-Ierland is. Die akkoord het bepaal:

Unioniste voer aan dat die erkenning van die instemmingsbeginsel in die Akkoord – dat Noord-Ierland se grondwetlike status nie kan verander sonder dat die meerderheid dit goedkeur nie – deur die ondertekenaars neerkom op erkenning dat die Uniegeus die enigste wettige amptelike vlag in Noord-Ierland is. Nasionaliste hou vol dat die Akkoord beteken dat die gebruik van die Uniegeus vir amptelike doeleindes beperk moet word, of dat die driekleur langs die Verenigde Koninkryk se vlag op regeringsgeboue gehys moet word. Die driekleur word egter nooit oor amptelike geboue vertoon nie, hetsy alleen of langs die Uniegeus. Alex Maskey, ’n burgemeester van Belfast van die Sinn Féin-party, het albei vlae in sy eie kantoor vertoon, wat kontroversie veroorsaak het.

Sommige instellings in Groot-Brittanje, soos die BBC, het voorheen die driekleur verkeerdelik gebruik om Noord-Ierland te verteenwoordig.

### Vorige vlae 

Lêer:Banner of the Lordship of Ireland.svg|  Vlag van die Lordskap van Ierland, 1386 tot 1542
Lêer:St Patrick's saltire.svg|  Sint Patrickkruis van die Koninkryk van Ierland
Lêer:Royal Standard of Ireland (1542–1801).svg|  Koninklike standaard van Ierland, 1542 tot 1801
Lêer:Erin Go Bragh Flag.svg|  Erin go bragh-vlag
Lêer:Green Ensign (1701).svg|  Groen vaandel, 1701
Lêer:Irish Republic Flag.svg|  Proklamasievlag van die Ierse Republiek, 1916
Lêer:Flag of the Lord Lieutenant of Ireland.svg|  Vlag van die Lordluitenant van Ierland, 1821 tot 1922
Lêer:Green Ensign.svg|  Groen vaandel, tot 1922
Lêer:StarryPlough.svg|  Starry Plough, 1934

## Ontwerp 
[duimnael|’n Wapperende vlag van Ierland in [Dublin]]
duimnael| Weergawe met ’n goue baan; ook die vlag van die Offaly-county
Die Ierse grondwet noem in Artikel 7 die volgende oor die nasionale vlag van Ierland:

Die Departement van die Taoiseach neem algemene verantwoordelikheid vir sake wat die vlag raak. Die departement speel ’n raadgewende rol en het in die hoedanigheid riglyne uitgevaardig vir die gebruik van die vlag; die riglyne noem dat die vlag reghoekig moet wees, die breedte moet dubbel die hoogte wees en die drie gekleurde pale – groen, wit en oranje – moet vertikaal en ewe breed wees.

Die presiese kleure soos in 2001 deur die Departement van die Taoiseach voorgestel, is:

Volgens die riglyne moet die vlag normaal vertoon word aan ’n vlagpaal, met die groen baan aan die vlagpaalkant. Indien die vlagverhouding gehandhaaf word, mag die vlag in enige grootte gemaak word. (Groen is ook gebruik as die kleur van Ierse liggame soos die oorwegend Protestantse en niesektariese Vriendelike Broers van Sint Patrick wat in 1751 gestig is.)

Soms word verskillende skakerings van geel eerder as oranje opgemerk by burgerlike funksies. Die Departement van die Taoiseach het verklaar dat ’n wanvoorstelling “aktief ontmoedig moet word” In liedere en gedigte word soms deur digterlike vryheid na die kleure verwys as “groen, wit en goud”. Variante van verskillende gedaantes word gebruik om byvoorbeeld verskeie embleme van Ierland in te sluit, soos die presidensiële harp, die vier provinsies of graafskapswapens.

Lêer:Flag of Connacht.svg| Vlag van Connacht
Lêer:Flag of Leinster.svg| Vlag van Leinster
Lêer:Flag of Munster.svg| Vlag van Munster
Lêer:Flag of Ulster.svg| Vlag van Ulster
Lêer:Four Provinces Flag.svg| Vlag van die Vier Provinsies wat die hele eiland Ierland verteenwoordig

## Protokol 
duimnael|Vlag vertoon in die ereposisie op linkerkant, vergesel na regs deur die vlae van die Europese Unie en Kanada
[duimnael|[Michael Collins (Ierse leier)|Michael Collins lê in staatsie deur John Lavery waar die groen van die vlag by die oorledene se kop is]]
duimnael|Die Ierse vlag word bo die Algemene Poskantoor in Dublin vertoon
Die Departement van die Taoiseach het riglyne uitgereik om persone te help om die nodige respek aan die nasionale vlag te gee. Nakoming van die riglyne is ’n saak vir elke individu, aangesien daar geen statutêre vereistes is nie. Daar word egter verwag dat die nasionale vlag te alle tye met gepaste respek behandel word deur diegene wat dit gebruik. Die departement het algemene verantwoordelikheid met betrekking tot die nasionale vlag en dit het hoofsaaklik betrekking op die protokol vir die hys van die vlag. Die departement speel dus ’n adviserende rol.

Die departement het met betrekking tot die vertoon, plasing en prioriteit van die nasionale vlag self en in verhouding tot ander vlae ’n aantal voorstelle gemaak. Geen vlag of wimpel moet bo die nasionale vlag gehys word nie. Wanneer die vlag saam met ’n ander vlag, of vlae, vertoon word, moet dit in die ereplek vertoon word – dit wil sê aan die marsjeerende regs, of aan die linkerkant van ’n toeskouer na wie die vlae nader. Waar een van hierdie vlae dié van die Europese Unie is, moet die vlag van die Europese Unie direk links van die nasionale vlag vertoon word, of, soos gesien deur ’n toeskouer wanneer die vlae nader, direk regs van die nasionale vlag. In die geval van ’n vertoon van gekruiste stokke, moet die nasionale vlag regs en vorentoe wees – dit wil sê links van die touskouer wat na die vlag kyk. Die stok moet voor die ander vlag of vlae wees.

Wanneer die groep vlae van die Europese Unie gehys word, is die volgorde alfabeties, gebaseer op die eerste letter van die land se naam. Die vlae moet van links na regs gehys word met die Europese Unie-vlag wat vanaf die eerste vlagpaal voor die groep gehys word. ’n Alternatiewe volgorde van vlae is om links te begin met die nasionale vlag en die Europese Unie-vlag heel regs van die groep te plaas, soos gesien deur ’n toeskouer. Dit moet weer na die bopunt van die stok gebring word voordat dit finaal gestryk word. By seremoniële geleenthede wanneer die nasionale vlag gehys of gestryk word, of wanneer dit tydens ’n parade verbygaan, moet almal teenwoordig daarheen draai, op aandag staan en salueer. Persone in uniform wat normaalweg met die hand salueer, moet die handsaluut gee. Persone in burgerlike drag moet salueer deur op aandag te staan. Die saluut aan die vlag wanneer dit tydens ’n parade verbygedra word, word gelewer wanneer die vlag ses treë weg is en die saluut word gehou totdat die vlag verbygegaan het. Waar meer as een nasionale vlag gedra word, moet die saluut slegs aan die voorste vlag gegee word. Wanneer die volkslied in die teenwoordigheid van die nasionale vlag gespeel word, moet almal teenwoordig na die nasionale vlag draai, op aandag staan en dit salueer, en die saluut hou tot die laaste noot van die musiek. Die nasionale vlag, wanneer dit as versiering gebruik word, moet altyd met die nodige respek behandel word. Dit kan as ’n diskrete lapelwapen of roset of as deel van ’n middelpunt vir ’n tafel gebruik word. Wanneer dit in laasgenoemde konteks saam met die vlae van ander lande gebruik word, moet die nasionale vlag ook op die ereplek op ’n nabygeleë vlagpaal vertoon word. Waar verskeie nasionale vlae by feestelike geleenthede gehys word, moet hierdie van eenvormige afmetings wees. Vlagversierings in die nasionale kleure kan ook by feestelike geleenthede gebruik word.

Die nasionale vlag moet slegs tussen sonsopkoms en sonsondergang in die openbaar vertoon word, behalwe tydens openbare vergaderings, optogte of begrafnisse, wanneer dit vir die duur van sulke funksies vertoon mag word. Wanneer die nasionale vlag op ’n platform vertoon word, moet dit nie gebruik word om die spreker se kateder te bedek nie, en dit moet ook nie oor die platform gedrapeer word nie. Die nasionale vlag moet nooit ontsier word deur slagspreuke, logo’s, letters of prente van enige aard daarop te plaas nie, byvoorbeeld tydens sportbyeenkomste. Die vlag moet nie op motors, treine, bote of ander vervoermiddels gedrapeer word nie; dit moet nie plat gedra word nie, maar moet altyd omhoog en vry gedra word, behalwe wanneer dit gebruik word om ’n kis te drapeer; by so ’n geleentheid moet die groen aan die kop van die kis wees. Die driekleur word gedrapeer oor die kiste van Presidente van Ierland (insluitend voormalige presidente), soldate en Garda Síochána-personeel wat in die uitvoering van hul pligte gesneuwel het, en ander noemenswaardige persone wat staatsbegrafnisse ontvang het, soos Roger Casement in 1965, of Kevin Barry in 2001. Sorg moet te alle tye gedra word om te verseker dat die nasionale vlag nie die grond raak, in water sleep of in bome of ander hindernisse verstrengel raak nie. Dit is die normale praktyk om die nasionale vlag daagliks by alle militêre poste en oor ’n beperkte aantal belangrike staatsgeboue te vertoon. Die Europese vlag word langs die nasionale vlag op alle amptelike geboue, en op die meeste plekke waar die Ierse vlag oor geboue wapper, gehys. Die nasionale vlag word oor geboue gehys, insluitend: Áras an Uachtaráin, woning van die Ierse president; Leinsterhuis, die setel van die Ierse parlement, wanneer die parlement in sitting is; Ierse howe en staatsgeboue; Ierse militêre poste, tuis en in die buiteland; Ierse ambassades en konsulate; en Garda Síochána- (polisie-) stasies. Die nasionale vlag word ook op Sint Patricksdag (die nasionale vakansiedag), Paassondag en Paasmaandag (ter herdenking van die Paasopstand van 1916) gehys, en die Nasionale Herdenkingsdag op die Sondag naaste aan 11 Julie. By hierdie geleenthede word die nasionale vlag oor alle staatsgeboue regoor die land wat met vlagpale toegerus is, gehys, en baie individue en ondernemings vertoon dit ook. Die nasionale vlag word gehys by geleentheid van ander belangrike nasionale en plaaslike geleenthede soos feeste en herdenkings. Die nasionale vlag word gereeld halfstok gehys met die afsterwe van ’n nasionale of internasionale figuur op alle prominente regeringsgeboue wat met ’n vlagpaal toegerus is. Die afsterwe van ’n prominente plaaslike figuur kan plaaslik gemerk word deur die nasionale vlag halfstok te gehys. Waar die nasionale vlag halfstok gehys word, moet geen ander vlag halfstok gehys word nie.

## Galery 

Lêer:Flag of the President of Ireland (1944 proposal).svg|  Voorgestelde presidentsvlag, 1944
Lêer:Flag of the President of Ireland.svg| Vlag van die Ierse president
Lêer:Naval Jack of Ireland.svg| Geus van die Ierse vloot
Lêer:IRL Dublin flag.svg| Vlag van Dublin
Lêer:Flag of Ireland hockey team.svg|Vlag van beide die gemeenskaplike Ierse nasionale hokkiespan en die Ierse nasionale vrouehokkiespan
Lêer:Cricket Ireland flag.svg|Vlag van Krieket Ierland en beide die gemeenskaplike Ierse nasionale krieketspan en die Ierse nasionale vrouekrieketspan
Lêer:IRFU flag.svg|Vlag van die Ierse Rugbyvoetbalunie en beide die gemeenskaplike Ierse nasionale rugbyspan en die Ierse nasionale vrouerugbyspan

### Soortgelyke vlae 
duimnael|Die vlag van Ierland en dié van Ivoorkus wapper langs mekaar
Die vlag van Ivoorkus het ’n kleur en uitleg soortgelyk aan dié van Ierland, maar met die oranje aan die vlagpaalkant en ’n korter verhouding (2:3 in plaas van 1:2). Toe die Ivoriaanse atleet Murielle Ahouré haar oorwinning in die binnenshuise 60&nbsp;m naelloop in 2018 in Birmingham gevier het, het sy die vlag van ’n Ierse ondersteuner geleen en dit omgedraai. Weens hierdie ooreenkoms het die Ulster-lojaliste in Noord-Ierland by tye die Ivoriaanse vlag geskend deur dit vir die Ierse vlag aan te sien. In 2014 het die Linfield Voetbalklub se winkel op Shankill-weg, wat in ’n lojalistiese buurt is, die media se aandag getrek nadat ’n vensteruitstalling vir die Wêreldbeker ’n kennisgewing gehad het wat verduidelik het dat een van die vertoonde vlae dié van Ivoorkus was en nie van Ierland nie. In 2016 het ’n kroeg in Dublin ook per abuis ’n Ivoriaanse vlag vertoon.

Lêer:Flag of Côte d'Ivoire.svg| Vlag van Ivoorkus

## Trivia 
Daar bestaan ’n skemerkelkie wat *Irish Flag* heet. Dit bestaan uit gelyke dele pepermentlikeur (groen), Ierse room (wit) en Grand Marnier (oranje). Die bestanddele word stadig na mekaar langs ’n lang lepel in ’n glas gegiet sodat dit nie meng nie.

## Sien ook 
* Vlag van die Verenigde Koninkryk, die amptelike vlag van Noord-Ierland

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Ierland op *Flags of the World*.
*