2001: A Space Odyssey (rolprent)

**2001: A Space Odyssey** is 'n epiese wetenskapfiksie rolprent uit 1968 met merkwaardige spesiale effekte, vervaardig en geregisseer deur Stanley Kubrick, wat die draaiboek saam met Arthur C. Clarke geskryf het, en word allerweë beskou as een van die beste en mees invloedryke rolprente ooit. Die tema is sy tyd vêr vooruit en is geïnspireer deur verskeie kortverhale, soos "The Sentinel" (1951) en "Encounter in the Dawn" (1953). Die film het Keir Dullea, Gary Lockwood, William Sylvester en Douglas Rain in die hoofrolle, en beeld 'n reis uit deur ruimtevaarders, wetenskaplikes en die intelligente superrekenaar HAL 9000 na Jupiter om 'n vreemde, bo-aardse monoliet daar te ondersoek. 

Die film is bekend vir sy wetenskaplik akkurate uitbeelding van ruimtevlugte, baanbreker spesiale effekte, en berug vir sy dubbelsinnige temas. In vele aspekte het Kubrick nie konvensionele tegnieke gevolg nie. Dialoog word spaarsamig gebruik, en lang stukke van die rolprent he slegs musiek, sonder dialoog. Ten spyte van die konvensie dat groot rolprentproduksies oorspronklike musiek moet bevat, gebruik *2001: A Space Odyssey* talle bekende klassieke musiek komposisies in die klankbaan, insluitend musiek deur Richard Strauss, Johann Strauss II, Aram Khachaturian en György Ligeti.

## Produksie 
Die regisseur, Stanley Kubrick, het optiese en meganiese effekte gebruik om die buitenste ruimte-epos te skep en dit bly 'n teksboek-voorbeeld van nie-digitale kamera effekte. Kubrick het nie die blouskermproses gebruik nie en het die tegnieke van die stilrolprentera gebruik waar die rolprentfilm teruggedraai is sodat die film twee of meek keer belig word voor ontwikkeling. Die Agtergrond is eers uitgeblok en dan is die voorgrond geblok vir die tweede skoot. In 'n sekere sin is die rolprent met die hand gemaak.

Kubrick was betrokke by elke aspek van die produksie, selfs die keuse van die materiaal vir die akteurs se kostuums. Hy het kontemporêre meubelstukke vir gebruik in die film gekies. Wanneer die karakter Floyd die hysbak verlaat op *Ruimtestasie 5,* word hy begroet deur 'n assistent wat agter 'n effens aangepaste George Nelson Action Office-lessenaar uit Herman Miller se 1964 " Action Office "-meubelreeks sit. Die Deense ontwerper Arne Jacobsen het die eetgerei ontwerp wat deur die *Discovery*-ruimtevaarders in die film gebruik is.
duimnael|Een van HAL 9000 se koppelvlakke
Gedetailleerde instruksies in relatief klein druk vir verskeie tegnologiese toestelle wat in die rolprent verskyn, is op verskeie plekke sigbaar, waarvan die mees sigbare die lang instruksies vir die zero-swaartekrag toilet op die *Aries Moon* pendeltuig is. Soortgelyke gedetailleerde instruksies vir die vervanging van die plofboute verskyn ook op die luike van die EVA-kapsule, die duidelikste sigbaar in 'n nabyskoot net voordat Bowman se kapsule die skip verlaat om Poole te red. 

## Ontvangs 
Met die vrystelling van *2001: A Space Odyssey,* was die ontvangs aanvanklik baie gepolariseerd, en heelwat mense het uit die eerste vertonings geloop. Sommige kritici het gevoel die pas is te stadig, dit is pretensieus en deurmekaar. Die rolprent is sedertdien onderwerp aan 'n verskeidenheid interpretasies, wat wissel van die donker apokaliptiese tot 'n optimistiese herwaardering van die hoop van die mensdom. Kritici het die verkenning van temas soos menslike evolusie, tegnologie, kunsmatige intelligensie en die moontlikheid van buiteaardse lewe opgemerk. Dit is vir vier Oscar-toekennings genomineer. Kubrick het die toekenning vir sy regie van die visuele effekte ontvang, die enigste Oscar-toekenning wat hy in sy leeftyd sou kry. 

Die film word nou wyd beskou as een van die beste en mees invloedryke films ooit gemaak. In 1991 is dit gekies vir bewaring in die Amerikaanse Nasionale Filmregister. In 2022 het *2001: A Space Odyssey* in die top tien van *Sight & Sound*  kritici-peiling geplaas en hul regisseurspeiling gekroon. 'n Opvolg, *2010: The Year We Make Contact*, is in 1984 vrygestel, gebaseer op die roman *2010: Odyssey Two* . Clarke het 'n romanverwerking van *2001* (gedeeltelik geskryf gelyktydig met die draaiboek) gepubliseer kort na die film se 1968-vrystelling, waarvoor Kubrick mede-skryfkrediet ontvang het.
duimnael|Moderne replika van die *Discovery One* ruimteskipmodel
Om die rolprent meer realisties te maak, is gedetailleerde modelle van die ruimtetuie en stelle gebou. Hul groottes het gewissel van ongeveer twee voet tot die 17m (55 voet) van die *Discovery One-* ruimtetuigmodel. "In-kamera"-tegnieke is soveel as moontlik gebruik om modelle en agtergrondfoto's te kombineer om die agteruitgang van die beeldkwaliteit deur duplisering te voorkom.

Die effekte aan die einde van die rolprent wat lyk asof dit digitaal is, is verkry deur gebruik te maak van 'n "slit-scan"-kamera wat 'n vertikale rol kunswerke - pop kuns, rekenaar- en bedradingsdiagramme en argitektoniese tekeninge - oor verskillende afstande (van vyf meter tot twee sentimeter) verfilm het. Nadat dit gefotografeer is, is dit teen hoë spoed geprojekteer om 'n duiselingeffek te skep.

### Daaiende stel 
Vir skote van die binnekant van die ruimtetuig, wat in die rolprent klaarblyklik roteer en met sentrifugale kragte 'n kunsmatige swaartekrag produseer, het Kubrick 'n 27 ton roterende wiel laat bou teen 'n koste van $750,000 (equivalent aan $6,800,000 in 2024). Die stel was 12m in deursnee en 3m breed.  Verskeie tonele in die *Discovery* is verfilm deur rekwisiete binne die wiel vas te maak en dan die hele stel te roteer terwyl die akteur saam met die beweging daarvan loop of hardloop, sodat hy die heel tyd aan die onderkant van die wiel bly. Die kamera kon aan die binnekant van die roterende wiel vasgemaak word en so saam met die stel draai, wat dit sal laat lyk of die akteur heeltemal "om" die stel beweeg en dus "onderste-bo" loop. Die kamera kon ook so gemonteer word dat die wiel onafhanklik van die stilstaande kamera draai. In die draftoneel wissel die kamera tussen die volg van die hardloper en 'n perspektief-skoot, met die kamera "staties" ten opsigte van die stel.

"Nie een enkele voet van hierdie rolprent is gemaak met rekenaar-gegenereerde spesiale effekte nie. Alles wat jy in hierdie rolprent sien of gesien het, is fisies of chemies gedoen – op een of ander manier."
— Keir Dullea (2014) (2014)

## Notas 
## Verwysings