open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
USS Enterprise (CVN-80)

'*USS *Enterprise* (CVN-80)*' sal die derde Gerald R. Ford-klas vliegdekskip wees wat vir die Verenigde State se vloot gebou word. Dit sal die negende Amerikaanse vlootvaartuig en derde vliegdekskip wees wat die naam dra, en is geskeduleer om teen 2028 in werking te wees. Konstruksie het in Augustus 2017 begin met 'n staalsny-seremonie.

## Naamgewing 
Op 1 Desember 2012, tydens die aanbieding van 'n voorafopgeneemde toespraak by die inaktiveringseremonie vir USS Enterprise (CVN-65), het die destydse Vlootsekretaris Ray Mabus aangekondig dat CVN-80 *Enterprise* genoem sou word. Dit sal die negende skip en die derde vliegdekskip in die geskiedenis van die Verenigde State se vloot wees wat die naam dra.

## Konstruksie 
duimnael|Olimpiane Simone Biles en Katie Ledecky saam met Jennifer Boykin teken 'n 35-ton staalplaat wat gebruik is om die konstruksie van *Enterprise* te begin
CVN-80 word deur Huntington Ingalls Industries se Newport News Shipbuilding in Newport News, Virginië gebou. CVN-80 is die eerste vliegdekskip wat volledig ontwerp en gebou is met digitale platforms. Die eerste staalsny-seremonie, wat die begin van die vervaardiging van die skip se komponente aandui, is op 21 Augustus 2017 gehou, met die skeepsborge Katie Ledecky en Simone Biles teenwoordig. Bouwerk het begin voor die koopkontrak en konstruksietoekenning, vroeg in 2018.  Staal van CVN-65 sal herwin word en in die konstruksie van CVN-80 gebruik word. Vanaf Augustus 2022 is ongeveer 20 000 pond staal, van CVN-65, gered en herwin vir insluiting in CVN-80,  met nog 15 000 pond wat nog verwerk moet word, vir 'n totaal van 35 000 pond. *Enterprise* sal USS Dwight D. Eisenhower vervang en is geskeduleer om in November 2025 bekendgestel te word, met 'n beplande afleweringsdatum van Maart 2028.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* DoD press release naming CVN-80 *Enterprise*
T.H. le Roux

**Thomas Hugo le Roux** (1883 – 1970) was ‘n prominente akademikus, taalkundige en fonetikus in Afrikaans.

## Biografie 
Hy is in Worcester in die Wes-Kaap in Suid-Afrika gebore as Thomas Hugo le Roux, maar het onder sy voorletters T.H le Roux geskryf en publiseer.

Hy behaal ‘n B.A graad in Stellenbosch waarna hy verder studeer aan die Ryksuniversiteit te Leiden (1904 tot 1910) waar hy ‘n doktorsgraad voltooi in Nederlandse letterkunde.

Vanaf Maart 1910 hou hy ‘n professorskap in Nederlands en Moderne Tale (Duits en Frans ingesluit) by die voormalige Transvaalse Universiteit Kollege (later Universiteit van Pretoria genoem) en in 1920 van wat die Departement van Nederlands en Afrikaans, met Germaanse Filosofie bygevoeg in 1928 sodat dit van 1936 bekend staan as die Departement van Afrikaans, Nederlands en Germaanse Taalkunde.
Le Roux het verskeie posisies beklee oor die jare, onder andere as raadslid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en voorsitter van die Taaladvies Kommittee vir die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK).

Hy tree af by die Universiteit in 1948 en is in 1970 oorlede.

## Bydrae tot die Suid-Afrikaanse Teater en die Uitvoerende Kunste 
Hy lewer ‘n belangrike bydrae tot die standaardisering van uitspraak en grammatika in Afrikaans (ook by die SAUK). Verder het hy ook tekse redigeer van en die voorwoorde geskryf vir ‘n reeks vereenvoudigde weergawes van dramas deur Vondel: Josef in Dotan (Pretoria, J.H de Busy, 1922), Jefta, J.H de Busy, 1922) Adam in Ballingschap J.H. de Busy, 1923, Gijsbrecht van Amstel (J.H. de Busy, 1925), Lucifer (met J.J Groneweg, J.H. de Busy, 1926), Gebroeders (J.H. de Busy, 1937). 

Hy was ook 'n aktiewe voorstander van 'n nasionale teater vanaf 1935 - 1947. 

## Bronne 
* Doodsberig: "Thomas Hugo le Roux Worcester (Kaapkolonie) 18 Maart 1883 - Pretoria 27 November 1970", Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1971[1]
* ESAT Bibliography
* South African Theatre Personalities
Justicia (plant)

***Justicia*** is 'n genus van blomdraende plante in die Acanthaceae familie. Dit is die grootste genus in die familie, met minstens 700 spesies met nog honderde wat nog nie opgelos is nie.

## Spesies 
Geselekteerde spesies sluit in:

## Galery 
## Verwysings 
## Bronne 
*USDA Plants Profile: *Justicia*

## Eksterne skakels
Russiese anneksasie van Suid- en Oos-Oekraïne

duimnael|'n Kaart wat die Oekraïense oblaste in oranje wys, met 'n rooi lyn wat gebiede aandui wat deur Rusland beheer word.
Op 30 September 2022 het die Russiese Federasie toetredingsverdrae onderteken om die anneksasie van die gedeeltelik besette Oekraïense oblaste Loehansk (Volksrepubliek Loehansk), Donetsk (Volksrepubliek Donetsk), Zaporizjzja en  Cherson te begin. Gesamentlik maak hierdie vier streke ongeveer 15% van Oekraïne se grondgebied uit. Rusland beheer nie enige van die vier streke, waar militêre vyandelikhede voortduur, ten volle nie en 'n groot deel van die bevolking het sedert die begin van die Russiese inval van 2022 in Oekraïne gevlug 

Die anneksasie is in Moskou geformaliseer tydens 'n amptelike seremonie in die teenwoordigheid van die Russies geïnstalleerde hoofde van die vier streke (Leonid Pasetsjnik, Denis Poesjilin, Jewgeni Balitski en Wladimir Saldo) en die Russiese president, Wladimir Poetin. Oekraïne, die Europese Unie en die Verenigde Nasies het almal verklaar dat die anneksasieseremonie geen regstatus geniet nie.

Die anneksasie het plaasgevind ná referendums wat deur die Verenigde Nasies veroordeel is, georganiseer deur Russies gesteunde owerhede in die vier streke. Die anneksasie is wyd veroordeel en word steeds nie deur die internasionale gemeenskap erken nie. 

Die anneksasie het 'n landbrug geskep tussen die Russiese vasteland en die Krim, wat Rusland in 2014 geannekseer het.

## Verwysings
Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)

'n Staatsgreep het op 30 September 2022 in Burkina Faso plaasgevind, wat die tussentydse president Paul-Henri Sandaogo Damiba verwyder het oor sy onvermoë om 'n Islamitiese opstand te hanteer. Damiba het net agt maande tevore in 'n staatsgreep aan bewind gekom. Kaptein Ibrahim Traore het as tussentydse leier oorgeneem.

## Agtergrond 
links|duimnael|Paul-Henri Sandaogo Damiba, tussentydse president Januarie 2022 – September 2022.
Die staatsgreep het plaasgevind in die nasleep van die Burkina Faso-staatsgreep in Januarie 2022. Die staatsgreep in Januarie is gemotiveer deur die Burkinabe-regering se onvermoë om die jihadistiese opstand in Burkina Faso te bedwing. 'n Groep weermagoffisiere het president Roch Marc Christian Kaboré omvergewerp en die Patriotiese Beweging vir Beveiliging en Herstel militêre junta met Paul-Henri Sandaogo Damiba as die hoof geïnstalleer.Die staatsgreep is aanvanklik deur baie in Burkina Faso verwelkom, aangesien die vorige regering diep ongewild geraak het weens sy versuim om die opstand te hanteer.

Die nuwe regime was egter ook nie in staat om die rebelle te verslaan nie, en het eerder selfs meer grondgebied aan Jihadiste en ander militante verloor.

## Verloop 
Die gebeure het vroeg die oggend begin toe hewige geweervuur en ontploffings gehoor is in verskeie dele van die hoofstad Ouagadougou, insluitend in die Ouaga 2000-woonbuurt wat beide die presidensiële en militêre junta-hoofkwartier huisves. Gemaskerde soldate het blokkades in die hoofstad se sentrum georganiseer. 

Die staatsgreep is beskryf as "baie betreurenswaardig" deur die president van die land se Beweging vir Menseregte, wat ook die weermag gekritiseer het vir sy verdeeldheid en onvermoë om ekstremisme te bekamp.

Godsdiens- en gemeenskapsleiers het op 2 Oktober aangekondig dat Damiba ingestem het om uit sy pos te bedank nadat hulle tussen hom en Traore bemiddel het. Damiba het sewe waarborge in ruil geëis, insluitend dat sy bondgenote beskerm sal word, 'n waarborg vir sy veiligheid en regte, en dat die nuwe junta die belofte wat hy aan die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrikaanse State (ECOWAS) gemaak het oor die herstel van burgerlike bewind in die land oor twee jaar.  Traore het ingestem en Damiba het sy bedanking in 'n oudio-opname aangekondig. Hy is toegelaat om in ballingskap in Togo te gaan.

## Verwysings
Miranda Kerr

regs|duimnael| Kerr by die AACTA-toekennings in Sydney, Australië
**Miranda May Kerr** (gebore 20 April 1983 in Sydney) is 'n Australiese model en sakevrou. Kerr het in 2007 prominent geword as een van die Victoria's Secret Angels. Kerr was die eerste Australiese Victoria's Secret-model en het ook die Australiese afdelingswinkelketting David Jones verteenwoordig. Kerr het haar eie handelsmerk van organiese velsorgprodukte, KORA Organics, bekendgestel en het 'n selfhelpboek geskryf.

Kerr het in die modebedryf begin modelwerk toe sy 13 was en die 1997 *Dolly* -tydskrifmodelsoekkompetisie gewen. Sedert 2008 was Kerr deurlopend op die *Forbes*-lys van modelle met die hoogste verdienste. Kerr was voorheen getroud met die Engelse akteur Orlando Bloom, by wie sy haar eerste seun gehad het. Sedert 2017 is sy getroud met Snapchat se uitvoerende hoof, Evan Spiegel, by wie sy twee kinders het.

## Loopbaan 
Op 13-jarige ouderdom het Kerr vir die 1997 jaarlikse *Dolly*-tydskrif /Impulse-modelkompetisie ingeskryf en gewen. Sy is 'n week voor haar 14de verjaardag na Sydney gevlieg om vir die tydskrif te skiet. Met Kerr se oorwinning het plaaslike media "bekommerde verontwaardiging" oor haar jong ouderdom uitgespreek. Die omstredenheid het kommer laat ontstaan oor die verheerliking van jong meisies in die mode-, skoonheids- en vermaaklikheidsbedryf.
duimnael|Kerr by 'n boekondertekening
Kerr het by Chic Management se Sydney-afdeling geteken in 1997. Sy het aansienlike kommersiële blootstelling gekry ná 'n reeks stranddrag-advertensies hoofsaaklik vir die Australiese branderplankryketting Billabong, waarin Kerr branderplankry-handelsmerke Tigerlily, Roxy, Billabong Girls en One Teaspoon gemodelleer het. Kerr was ook die handelsmerkambassadeur van Australië se mees erkende swemdraghandelsmerk, Seafolly. Nadat sy in Australië en Japan gemodelleer het, het Kerr na New York verhuis, waar sy 'n minderheidsbelang in die Bowery Ballroom, 'n musieklokaal, verkry het.

Na haar sukses met Maybelline, het Kerr die eerste Australiese Victoria's Secret Angel geword wat by die modelle Alessandra Ambrosio, Karolína Kurková, Adriana Lima, Selita Ebanks, Izabel Goulart en Heidi Klum aangesluit het. Voordat hy 'n Angel in 2007 geword het, is Kerr reeds gekies om die opvolger van Alessandra Ambrosio as die gesig van PINK in 2006 te word.

## Verwysings
Mpho Phalatse

duimnael|Mpho Phalatse
**Mpho Phalatse** (gebore 7 November 1977) is 'n Suid-Afrikaanse mediese dokter en politikus wat as die Uitvoerende Burgemeester van die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit gedien het. Sy is 'n lid van die Demokratiese Alliansie en is op 22 November 2021 tot die pos verkies, wat die eerste vrou geword het om te dien as burgemeester van die metropolitaanse munisipaliteit, wat in 2000 gestig is. Sy is die eerste swart vrou wat as burgemeester van die stad gedien het en die tweede vroulike burgemeester van die stad na Jessie McPherson, wat van 1945 tot 1946 gedien het. Op 30 September 2022 is Phalatse as burgemeester verwyder deur 'n mosie van wantroue in 'n spesiale sitting van die raad.

Phalatse het van 2016 tot 2019 gedien as die lid van die burgemeesterskomitee (MMC) in Johannesburg vir Gesondheid en Maatskaplike Ontwikkeling.

Phalatse het op 28 Augustus 2023 aangekondig dat sy op 30 September 2023 as DA-raadslid sal bedank en terugkeer na 'n voltydse beroep as mediese dokter.

## Verwysings
Bose-Einsteinkondensaat

duimnael|regs|Snelheidsverspreidingsdata (3 aansigte) vir 'n gas van rubidiumatome, wat die ontdekking van 'n nuwe fase van materie, die Bose-Einsteinkondensaat, bevestig. Links: net voor die verskyning van 'n Bose-Einsteinkondensaat. Sentrum: net na die verskyning van die kondensaat. Regs: na verdere verdamping, laat 'n monster van byna suiwer kondensaat.
**Bose-Einsteinkondensaat (BEK)** in gekondenseerde materie-fisika is 'n toestand van materie wat tipies gevorm word wanneer 'n gas van bosone teen baie lae digthede afgekoel word tot temperature baie naby aan absolute nul (−273.15 °C of −459.67 °F). Onder sulke toestande beklee 'n groot fraksie van bosone die laagste kwantumtoestand, op watter punt mikroskopiese kwantummeganiese verskynsels, veral golffunksie-interferensie, makroskopies duidelik sigbaar word. 'n BEK word gevorm deur 'n gas met uiters lae digtheid (ongeveer 100&nbsp;000 keer minder dig as normale lug) af te koel tot ultra-lae temperature.

Hierdie toestand is die eerste keer in die algemeen voorspel in 1924–1925 deur Albert Einstein, na aanleiding van 'n baanbrekerverslag deur Satyendra Nath Bose oor die nuwe veld wat nou bekend staan as kwantumstatistieke.

## Verwysings
2022 Japannese Grand Prix

Die **2022 Formule Een Japannese Grand Prix** is op 9 Oktober 2022 op die Suzuka Internasionale Renbaan in Japan gehou. Dit was die agtiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees, maar is verkort tot 28 rondtes weens hewige reën aan die begin van die ren.

## Bande 
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne te Suzuka verskaf:

## Oefensessies 
### Vrye oefening 
## Kwalifisering 
## Wedren 
### Renuitslag 
***** Charles Leclerc het tweede geëindig in die wedren, maar 'n tydstraf van vyf sekondes gekry vir die kortknip van die wisselaar in die laaste rondte.
‡ Pierre Gasly het 17de geëindig in die wedren, maar 'n tydstraf van twintig sekondes gekry omdat hy hom nie kon gedra onder die rooivlagtydperk nie.
 Zhou Guanyu het vir die eerste keer in sy loopbaan 'n vinnigste rondte afgelê, maar het nie 'n ekstra punt verdien nie omdat hy nie onder die toptien geëindig het nie.

## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
Dovyalis macrocarpa

***Dovyalis macrocarpa*** is 'n struik of klein boom wat deel is van die *Salicaceae*-familie en is inheems in Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Rwanda, Tanzanië en Uganda.

## Bron 
* Plants of the World Online
Nasionale Republikeinse Leër

[duimnael|Vlag van die Russiese opposisie teen die [Russiese inval in Oekraïne, 2022|2022 Russiese inval in die Oekraïne.]]
Die **Nasionale Republikeinse Leër** **(NRL)** (Russies: Национальная республиканская армия, geromaniseer: Natsional'naya respublikanskaya armiya; NRA) is 'n beweerde ondergrondse partisaan groep van Russe in Rusland wat die gewelddadige omverwerping van die Poetin-regering nastreef.

Ilya Ponomarev, 'n voormalige lid van Rusland se Doema wat geskors is weens aktiwiteite teen die regering, het die groep geïdentifiseer as agter die sluipmoord op die Russiese propagandis Darya Dugina in Augustus 2022, en "baie ander partisaan optrede wat op die grondgebied van Rusland uitgevoer is in onlangse maande."Hy het gesê hy is sedert April 2022 "in kontak" met verteenwoordigers van die organisasie.

Kommentators het twyfel uitgespreek oor Ponomarev se aansprake oor die groep. Mediadekking van Dugina se sluipmoord beklemtoon dat daar geen onafhanklike verifikasie van die Russiese NRL se bestaan of die organisasie se rol in die sluipmoord was nie. Nietemin het die Russiese Aksiekomitee van die opposisie Ponomarev van sy Vrye Rusland-kongres op die swartlys geplaas op grond daarvan dat hy "opgeroep het vir terreuraanvalle op Russiese grondgebied." Die komitee se verklaring het ook geïmpliseer dat Dugina 'n "burger" was wat nie aan die gewapende konfrontasie deelneem nie, en het veroordelings van Aleksandr Dugin na die aanval veroordeel as "'n demonstratiewe verwerping van normale menslike empatie vir die families van die slagoffers."

Die NRA se beweerde manifes lui deels:
"Ons, Russiese aktiviste, militêre en politici, nou partisane en vegters van Nasionale Republikeinse Leër, ons verbied oorlogvoerders, rowers en onderdrukkers van die mense van Rusland!

Ons verklaar president Poetin tot die oorheerser van gesag en die militêre misdadiger wat die Grondwet gewysig het, broederoorlog tussen Slawiese volke ontketen het en die Russiese soldate na 'n gewisse en sinnelose dood gestuur het.
Armoede en kiste vir sommige, paleise vir ander – die kern van sy beleid.
Ons glo dat mense wat van die stemreg ontneem is die reg het om in opstand te kom teen tiranne.
Poetin sal deur ons afgesit en vernietig word!— *Kyiv Post* (vertaal), " Verklaring van die Nasionale Republikeinse Leër (NRL) op 21 Augustus 2022"

## Sien ook 
* Rusland se Vryheidslegioen
* Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste
* Stop die Waens

## Verwysings
Dovyalis revoluta

Die **iSimangaliso-wilde-appelkoos** (*Dovyalis revoluta*) is 'n struik wat deel is van die *Salicaceae*-familie.

Dit is endemies aan KwaZulu-Natal en kom naby Hluhluwe voor. Die spesie is eers as 'n erkende spesie beskou, later herklassifiseer as 'n sinoniem vir *Dovyalis zeyheri* en is weer geherklassifiseer as 'n unieke spesie.

Die boom word krities bedreig en sy FSA-nommer is 760.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* Plants of the World Online
* Biotaxa
NG gemeente Nigel

Die **NG gemeente Nigel** is die moedergemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Verre Oos-Randse dorp Nigel.

## Agtergrond 
Gedurende die tagtigerjare van die 19de eeu het ’n boer en deeltydse winkelier, Petrus Marais, *The Fortunes of Nigel* (1822) deur sir Walter Scott (1771–1832) gelees. Dié naam het hy aan die maatskappy gegee wat hy gestig het om die moontlikhede van sy plaas, Varkensfontein, te ontgin. Die geskiedenis en ontwikkeling van die dorp is onafskeidbaar verbonde aan dié van sy goudmyne. 

In 1930, toe Nigel dorpstatus verkry het, was die plek nog weinig minder as ’n mynkamp, maar spoedig was dit die rykste goudproduserende gebied in Suid-Afrika en die wêreld. Min dorpe het hul kinderskoene vinniger ontgroei toe nywerhede, skole, sakeondernemings, parke en sportterreine aangelê is. Die spoorweg tussen Springs en Heidelberg oor Nigel is in 1935 geopen en die eerste teerpad is in 1936 gebou. Drie jaar later is Nigel tot magistraatsdistrik verklaar. 

## Gemeentestigting 
Tot 1936 het Nigel onder die ou moedergemeente Heidelberg geressorteer, maar op 26 Maart daardie jaar het die dorp en omgewing as selfstandige gemeente afgestig. Die hoeksteen van die wyk se Art Deco-kerksaal is op 29 September 1934 gelê. 

Die gemeente se eerste predikant, ds. P.J.J. Bruwer, is op 17 Junie 1934 as medeleraar van Heidelberg bevestig en het op 24 Mei 1936 Nigel se eerste predikant geword. Ná sy vertrek in Oktober 1946 na Leeuwdoornstad is hy op 15 Februarie 1947 deur ds. J.G. Grové opgevolg. In die tyd het die gemeente tot meer as 2 500 siele aangegroei sodat eers ds. T.J. van Rooyen (1948–1949) en toe ds. J.P. Joubert (1954–1959) as medeleraars bevestig is.

## Kerkbou 
Ds. Grové het die hoeksteen van die gemeente se toringkerk op 1 November 1950 gelê. Die teksvers daarop is Eksodus 25:8: "Ook moet hulle vir My ’n heiligdom maak, dat Ek in hulle midde kan woon." Die argitekte was Gerard Moerdyk en Henry Watson. Soos die geval was op alle hoekstene van kerkgeboue deur dié vennootskap word die argitekte aangedui as “Gerard Moerdyk en Watson”. Van die ander kerkgeboue wat hulle tussen 1948 en 1952 ontwerp het, is die Gereformeerde kerke Kroonstad, Johannesburg-Wes, Johannesburg-Oos, Potchefstroom-Die Bult (voorheen -Noord) en Kaapstad, en die NG kerke Villieria, Sannieshof en Krokodilrivier.

## Dogtergemeentes en susterkerke 
In 1959 het ds. Van Rooyen die eerste predikant van die dogtergemeente Dunnottar geword. Op die dorp is Nigel-Suid in 1967 afgestig en Nigel-Oos in 1983. Meer as ’n dekade het verloop tussen die stigting van die NG gemeente en dié van die twee susterkerke. Die Gereformeerde kerk Nigel is op 24 Oktober 1948 van Heidelberg afgestig en op 12 Mei 1949 het die NHKA Gemeente Nigel aan die beurt gekom. Die plaaslike gemeente van die APK het op 14 September 1987 tot stand gekom.
Justicia aconitiflora

Die **geelpistoolbos** (*Justicia aconitiflora*) is 'n struik of klein boom wat deel is van die *Acanthaceae*-familie. Die spesie is inheems in Suid-Afrika en kom in KwaZulu-Natal en Mpumalanga asook Eswatini en Mosambiek voor.

Die boom se FSA-nommer is 681.2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Justicia andromeda

Die **valsmoeraskruid** (*Justicia andromeda*) is 'n struik wat deel is van die *Acanthaceae*-familie. Die spesie is endemies in Suid-Afrika en kom in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en die Vrystaat voor.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Jessica Alexander

**Jessica Caroline Hoare** (gebore 19 Junie 1999), beter bekend onder haar verhoognaam **Jessica Alexander**, is 'n Engelse aktrise en model. Sy het in die Suid-Afrikaanse rolprent gespeel *Glasshouse* (2021). Sy het by NEXT Model Management geteken.

## Vroeë lewe 
Alexander het grootgeword in Richmond upon Thames. Sy het 'n jonger suster Sophie. Hy was op skool by Putney High School.

### Film 
* 2013: *Necktie*
* 2016: *Truck*
* 2021: *Glasshouse*
* 2021: *A Banquet*
* 2022: *Into the Deep*
* 2023: *The Little Mermaid*

### Televisie 
* 2018–2020: *Penny on M.A.R.S*
* 2020: *Get Even*
* - : *Fallen*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Justicia divaricata

Die **wildelusern** (*Justicia divaricata*) is 'n struik wat deel is van die *Acanthaceae*-familie. Die spesie is inheems in Angola, Botswana, Eswatini, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika, Zambië en Zimbabwe.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Chichijima

duimnael|regs|Kaart van Chichijima.
duimnael|regs|Futami-poort op Chichijima.
**Chichijima** (*Vadereiland* in Japannees), voorheen bekend as *Peeleiland*, is die grootse eiland in die Ogasawara-argipel. Dié eiland is 240 km noord van Iwo Jima. Die eiland is onder beheer van Japan en word bestuur deur die Ogasawara gemeenskap. Daar woon ongeveer 2,120 mense op die eiland wat 23.5 km² groot is. Daar was 'n Japannese vlootbasis op die eiland tydens die Tweede Wêreldoorlog.

## Verwysings
NG gemeente Bloemfontein-Oos

Die **NG gemeente Bloemfontein-Oos** was ’n gemeente in die suidooste van die Vrystaatse hoofstad. Dit is in 1995 by die NG gemeente Ooshoek ingelyf.

Eredienste is sedert 1919 in ’n saaltjie in die ooste van Bloemfontein gehou vir lidmate van die moedergemeente vir wie dit onmoontlik was getrou dienste in die Tweetoringkerk by te woon. Bloemfontein-Oos het in 1930 afgestig en sewe jaar later is die saaltjie vergroot volgens die planne van die argitek George Louw.

Aangesien die vergrote saal ook te klein geword het om die groeiende gemeente te huisves, is reeds in 1945 oorweging aan kerkbou geskenk. Die lidmate het geld begin insamel en in 1953 is ’n erf gekoop. Die kerkraad het die kerkgebou in 1955 goedgekeur. Dit is deur die boumeester F.P. van Heerden ontwerp en die hoeksteen is in 1959 gelê. Die inwyding het op 30 April 1960 plaasgevind.

In die vroeë negentigerjare het die gemeente begin noustrop trek weens die veranderende demografie van die kleinhoewes in die omgewing en die suidooswaartse uitbreiding van informele nedersettings. Die groei van die stad se nywerheidsgebiede het ook tot ’n afname in die gemeente se lidmaattal gelei. In 1995 is Bloemfontein-Oos by Ooshoek ingelyf, sowat ’n jaar ná Rodenbeck. Die kerkgebou is deur die AGS oorgeneem.

Bloemfontein-Oos se eerste predikant, ds. E.J. du Toit, is op 29 November 1930 bevestig, maar reeds in Augustus 1935 het hy die beroep na Boshof aangeneem. Sedert 1950 was hy hoof van die Hugenote Kollege op Wellington.
NG gemeente Rodenbeck

Die **NG gemeente Rodenbeck** was sowat ’n halfeeu lank ’n gemeente in die suidooste van die Vrystaatse hoofstad.

Die gemeente is in 1943 aan die suidoostelike buitewyke van Bloemfontein van die moedergemeente afgestig. Ds. Heinrich Johannes Wiegand is op 28 April 1934 in die Tweetoringkerk as hulpprediker bevestig en het op 13 Mei 1939 medeleraar van dié gemeente geword wat verantwoordelik was vir die bediening van die Woord in ’n saal in die wyk Rodenbeck. Hy is op 30 Oktober 1943 as Rodenbeck se eerste predikant bevestig en het die gemeente jare lank bedien.

Rodenbeck se kerkgebou is in 1957 opgerig volgens die plan van die argitek Paulus Visser. Dis geleë op Hoewe 121, Sonskyn, Dewetsdorp-pad. Die gebou is in 1958 ingewy. Die pastorie is in 1951 gebou en die saal in 1977 opgeknap.

Weens die ontwikkeling van informele nedersettings in die jare negentig in ’n suidoostelike rigting is die kerkgebou eindelik omring deur die township Bloemside. Op 1 Augustus is Rodenbeck by die gemeente Ooshoek ingelyf.

Indertyd het die owerheid besluit om die grond rondom die kerk vir laekoste- of informele behuising te gebruik. Ná onderhandelings is die bedrag van R1,8 miljoen deur die provinsiale administrasie uitbetaal. Die ooreenkoms was dat die kerkgebou steeds vir godsdienstige doeleindes gebruik sou word. Nadat die NG gemeente dit ontruim het, het dit wel ’n tyd lank ’n interkerklike bediening gehuisves.

Die hoeksteen is verwyder en by die NG kerk Ooshoek geplaas, terwyl die orrel is later aan die NG Gemeente Pellissier verkoop, maar die orige meublement was deel van die verkoopsooreenkoms en is alles intussen verwyder. Die gebou is later aan die Vrystaatse Provinsiale Raad van Kerke geskenk.

In 1998 is die saal as klaskamers vir die gr. 1- en 2-leerders van die Atang Primary School gebruik. Sedert dié reëling geëindig het, staan die geboue leeg en toon dit ernstige tekens van verval.

## Bron 
* Verster, Wanda. 2013. *A study of the life-cycle, re-use, and adaptation of places of worship in Bloemfontein from 1948 to the present, with specific reference to the Afrikaans reformed churches*.
NG gemeente Brandwag

Die **NG gemeente Brandwag** was 'n kortstondige gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordwestelike voorstad van Bloemfontein met dieselfde naam.

Die gemeente is in 1973 afgestig. Die kerkgebou is in 1976 op ’n perseel op die hoek van Melvilleweg, McHardyweg en Poolestraat in die voorstad Brandwag gebou nadat die gemeente geld daarvoor ingesamel het. Die argitek was N.J. (Nico) le Roux, wat ’n gebou soortgelyk aan die ontwerpe van Hans Koorts ontwerp het.

Die kerkperseel grens aan ’n sakepark en woongebiede. Vroeg in die 20ste eeu het die aard van die buurt verander soos die geval in die aangrensende Westdene was toe ál meer sakeondernemings hier kom vestig het. Die demografie van die omgewing het ook verander namate huis omskep is in studenteverblyf.

Dit het gelei tot ’n afname in die gemeente se lidmaattal en finansiële probleme. In 1999 is dit ingelyf by Bloemheuwel. Eers het die Baptistekerk Kairos die gebou gehuur, toe ’n ander genootskap, maar in 2012 die Sofar-kerk van Bloemfontein dit begin huur terwyl die gemeente Bloemheuwel dit steeds besit het.

## Bron 
* Verster, Wanda. 2013. *A study of the life-cycle, re-use, and adaptation of places of worship in Bloemfontein from 1948 to the present, with specific reference to the Afrikaans reformed churches*.
Dovyalis zenkeri

***Dovyalis zenkeri*** is 'n struik of klein boom wat deel is van die *Salicaceae*-familie en is inheems aan Benin, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Ekwatoriaal-Guinee, Gaboen, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Liberië, Nigerië, Republiek die Kongo, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone en Uganda.
 
## Bron 
* Plants of the World Online
Sanguisorbinae

**Sanguisorbinae** is 'n subtribus van blomdraende plante in die Rosaceae familie. Dit is die suster van die subtribus Agrimoniinae in die Sanguisorbeae tribus.

## Verwysings
Cliffortia obcordata

***Cliffortia obcordata*** is 'n struik wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom vanaf die Kaapse Skiereiland tot by Stilbaai voor. Dit groei op vlaktes en laer hellings van die berge. Die struik word tot 1.5&nbsp;m hoog. 
Die plant is deel van die fynbos-biome.

## Bronnelys 
* John Manning. 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cliffortia graminea

Die **vleirooigras**  (*Cliffortia graminea*) is 'n struik wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Oos- en die Wes-Kaap. Dit is deel van die fynbos-bioom.

## Subspesies 
Die plant het drie subspesies:
* *Cliffortia graminea var. convoluta* Weim.
* *Cliffortia graminea var. elegans* Weim.
* *Cliffortia graminea var. graminea*

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Janis Joplin

duimnael|Janis Joplin
**Janis Lyn Joplin** (19 Januarie 1943 – 4 Oktober 1970) was 'n Amerikaanse sangeres en musikant. Een van die mees suksesvolle en algemeen bekende vroulike rocksterre van haar era, sy was bekend vir haar kragtige mezzosopraanstem en "elektriese" verhoogteenwoordigheid. 

In 1967 het Joplin bekendheid verwerf na 'n verskyning by die Monterey Pop Festival, waar sy die hoofsanger was van die destyds min bekende San Francisco psigedeliese rockgroep *Big Brother and the Holding Company*. Nadat sy twee albums saam met die groep vrygestel het, het sy *Big Brother* verlaat om voort te gaan as 'n solo-kunstenaar met haar eie agtergrondgroepe, eers die *Kozmic Blues Band* en toe die *Full Tilt Boogie Band*. Sy het by die Woodstock-fees en op die Festival Express-treintoer verskyn. Vyf enkelsnitte deur Joplin het die Billboard Hot 100 bereik, insluitend 'n cover van die Kris Kristofferson-liedjie "*Me and Bobby McGee*", wat in Maart 1971 nommer een bereik het. Haar gewildste liedjies sluit in haar weergawes van "*Piece of My Heart*", "*Cry Baby*", "*Down on Me*", "*Ball and Chain*", "*Summertime*", en haar oorspronklike liedjie "*Mercedes Benz*", haar finale opname.

Joplin is in 1970 op die ouderdom van 27 aan 'n oordosis heroïen dood nadat sy drie albums vrygestel het (twee met *Big Brother and the Holding Company* en een solo-album). ’n Tweede solo-album, *Pearl*, is in Januarie 1971 vrygestel, net meer as drie maande ná haar dood. Dit het nommer een op die Billboard-trefferlyste bereik. Sy is postuum in die Rock and Roll Hall of Fame opgeneem in 1995. *Rolling Stone* het Joplin nommer 46 op sy 2004-lys van die 100 Grootste Kunstenaars van Alle Tye en nommer 28 op sy 2008-lys van 100 Grootste Sangers van Alle Tye gerangskik. Sy bly een van die topverkoper-musikante in die Verenigde State, met *Recording Industry Association of America*-sertifisering van 18,5 miljoen albums wat verkoop is.

## Verwysings
Datura stramonium

Die **stinkblaar** (*Datura stramonium*), is 'n giftige blomplant van die nastergalfamilie *Solanaceae*. Die plant word beskou as 'n onkruid en is inheems aan die Bahamas, Belize, Bermuda, Costa Rica, Dominikaanse Republiek, El Salvador, Guatemala, Haiti, Honduras, Jamaica, Kuba, Mexico, Nederlandse Antille, Nicaragua, Panama, Texas en die Turks- en Caicoseilande.

In Suid-Afrika is die plant gedefinieer as 'n onkruid en indringerplant.

Die plant het versprei na elke kontinent op aarde en genaturaliseer geraak in vele lande. In Afrikaans het dit vele plaaslike name: bloustinkblaar, bloustinkolie, doringappel, dotterblom, gewone stinkblaar,  makolieboom, makstinkblaar, makstinkolie, malpitte, olieblaarboom, olieblaarneut, pers stinkblaar, pietjielaport, stinkolieblaar en  stinkolieboom.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World ONline
Cliffortia apiculata

***Cliffortia apiculata*** is 'n struik wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Palmietrivier-vallei tussen Elgin, Arieskraal en Fairy Glen voor. Dit het 'n voorkomsgebied van slegs 55&nbsp;km² en het reeds meer as 80% van sy habitat aan die aanlê van appelboorde, gedurende die laaste 70 jaar, afgestaan. Daar is tans vyf gefragmenteerde subpopulasies oor wat deur indringerplante bedreig word.

Die plant is deel van die fynbos-bioom.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cliffortia anthospermoides

***Cliffortia anthospermoides*** is 'n struik wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom by Gansbaai voor. Dit het 'n voorkomsgebied van slegs 50&nbsp;km² en daar was vier subpopulasies bekend. Een is vernietig deur 'n pad verbreding, twee word bedreig deur ontwikkeling en een is veilig in die privaat natuurreservaat by Grootbos.

Die plant is deel van die fynbos en strandveld-biome.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cliffortia conifera

Die **Anysbergsterboom** (*Cliffortia conifera*) is 'n struik of klein boompie wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom op die Anysberg voor. Die enigste populasie daar bestaan uit minder as 250 plante.

Die plant is deel van die fynbos-bioom. Die boom se FSA-nommer is 145.5.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Brian Jones

duimnael|Brian Jones
**Lewis Brian Hopkin Jones** (28 Februarie 1942 – 3 Julie 1969) was 'n Engelse multi-instrumentalis en sanger wat veral bekend is as die stigter, ritme/hoofkitaarspeler en oorspronklike leier van die *Rolling Stones*. Aanvanklik was hy 'n kitaarspeler, hy het voortgegaan om agtergrondsang te verskaf en 'n wye verskeidenheid instrumente op *Rolling Stones*-opnames en in konserte gespeel.

Nadat hy die *Rolling Stones* as 'n Britse blues-groep in 1962 gestig het, en die groep sy naam gegee het, het Jones se mede-groeplede Keith Richards en Mick Jagger, die groep se musikale leiding begin oorneem, veral nadat hulle 'n suksesvolle liedjieskryfspan geword het. Jones en mede-kitaarspeler Richards het ook 'n unieke styl van kitaarspel ontwikkel waarna Richards verwys as die "antieke kuns van weef" waarin beide spelers saam ritme en leiding sou speel, wat 'n Rolling Stones-handelsmerk geword het. Jones het egter nie met die groep se bestuurder, Andrew Loog Oldham, oor die weg gekom nie, wat die groep in 'n musikale rigting gedruk het wat strydig is met Jones se blues-agtergrond, en met wie hy baie baklei het.

Toe Jones alkohol- en dwelmprobleme ontwikkel het, het sy optrede in die ateljee al hoe meer onbetroubaar geword, wat gelei het tot 'n verminderde rol binne die groep wat hy gestig het. In Junie 1969 het die *Rolling Stones* Jones afgedank; kitaarspeler Mick Taylor het sy plek in die groep ingeneem. Minder as 'n maand later is Jones dood deur in die swembad by sy huis op Cotchford Farm, Oos-Sussex, te verdrink. Sy dood is in liedjies deur baie ander popgroepe verwys, en Pete Townshend en Jim Morrison het gedigte geskryf.

## Sien ook 
* 27-Klub

## Verwysings
Cliffortia strobilifera

Die **vleirysbos** (*Cliffortia strobilifera*) is 'n struik of klein boompie wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is inheems aan KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Noord-Kaap, die Oos-Kaap, die Wes-Kaap asook Eswatini. Die plant staan ook as *kammiebos* en *kammie-rysbos* bekend.

Die boom se FSA-nommer is 145.3.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Mansonbende

thumb|200px|Manson in 1968.

Die **Mansonbende** (onder sy lede bekend as **die Familie**) was 'n kommune, bende en kultus wat deur die misdadiger Charles Manson gelei is. Hulle was in die laat 1960's en vroeë 1970's in Kalifornië, VSA, bedrywig. 

Die groep het uit sowat 100 volgelinge bestaan wat 'n onkonvensionele lewe gelei het met gewoontegebruik van hallusinogene soos LSD. Die meeste lede was jong vroue uit die middelklas, van wie baie gelok is deur die hippiekultuur en kommuneleefstyl, en dan radikaal geword het weens Manson se leringe.

Manson is in 1934 gebore en het teen die tyd dat hy in 1967 uit die tronk vrygelaat is, meer as die helfte van sy lewe in tronke of ander instellings deurgebring. Hy het volgelinge in die San Francisco-omgewing begin lok. Hulle het geleidelik by 'n vervalle ranch, die Spahn Ranch, in die Los Angeles-distrik ingetrek. Die ranch is in September 1970 in 'n Kaliforniese veldbrand verwoes. 

Volgens die bendelid Susan Atkins was die groep oortuig Manson was 'n manifestasie van Jesus Christus en het hulle geglo in sy voorspellings van 'n komende, apokaliptiese rasseoorlog.

In 1969 het die bendelede Susan Atkins, Tex Watson en Patricia Krenwinkel die huis van die aktrise Sharon Tate binnegegaan en haar en vier ander vermoor. Linda Kasabian was ook teenwoordig, maar het nie deelgeneem nie. Lede van die Familie was ook verantwoordelik vir 'n paar ander moorde, aanvalle en diefstalle.

## Sien ook
*Charles Manson
*Tate-LaBianca-moorde

## Verwysings
## Skakels
Skoenmakersrivier

**Skoenmakersrivier** is 'n wesvloeiende rivier wat noord van die Suurberge in die Oos-Kaap, Suid-Afrika, geleë is. Dit is 'n sytak van die Volkersrivier wat 'n voedingsrivier van die Darlingtondam is. Beperkte besproeiing word uit die rivier gedoen.

Die rivier en die dorpie Skoenmakerskop, aan die suidelike kuspunt van Nelson Mandelabaai, ongeveer 15&nbsp;km suidwes van die stadskern van Port Elizabeth, is na bewering genoem na Volcker Schoenmaker, 'n soldaat wat gedros het en homself op sy plaas in die Oostelike Provinsie gevestig het.

## Verwysings
Justicia flava

Die **geelgarnaalbos** (*Justicia flava*) is 'n grondbedekker wat deel is van die *Acanthaceae*-familie. Die spesie is inheems in Suid-Afrika en kom in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Noordwes en die Oos-Kaap voor. Die plant blom van September tot Mei, die blomme is geel. Dit word tot 450 mm hoog en word bestuif met die hulp van insekte.

Die plant is ook inheems in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eritrea, Eswatini, Ethiopië, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Jemen, Kameroen, Kenia, Liberië, Malawi, Mianmar, Mosambiek, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Saoedi-Arabië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PlantzAfrica
Cliffortia acockii

***Cliffortia nitidula*** is 'n struik wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom vanaf Malmesbury tot by Joostenberg voor. Dit het 'n voorkomsgebied van 306&nbsp;km² en het reeds meer as 90% van sy habitat aan gewasverbouing afgestaan. Daar is tans agt gefragmenteerde subpopulasies oor.

Die plant is deel van die renosterveld en die fynbos-biome.

## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Helter Skelter (liedjie)

"**Helter Skelter**" is 'n liedjie deur die Engelse rockgroep die Beatles van hulle album van 1968 *The Beatles* (ook bekend as die "White Album"). Die liedjie is deur Paul McCartney geskryf, met erkenning wat gaan aan Lennon-McCartney. Dit was McCartney se poging om so 'n harde en vuil klank as moontlik te skep en word beskou as 'n belangrike invloed in die vroeë ontwikkeling van heavy metal. Die liedjie is in 1976 in Amerika uitgereik aan die B-kant van "Got to Get You into My Life" om Capitol Records se versameling ''Rock 'n' Roll Music'' bekend te stel.

Saam met ander liedjies van die White Album is "Helter Skelter" deur die kultusleier Charles Manson vertolk as 'n boodskap wat 'n rasseoorlog in die VSA voorspel. Manson het sy visie van die opstand na die liedjie genoem. *Rolling Stone* het "Helter Skelter" 52ste gelys op sy "The 100 Greatest Beatles Songs".

[thumb|140px|*Helter skelter* in [Essex, Engeland.]]
## Agtergrond
Paul McCartney is geïnspireer om "Helter Skelter" te skryf nadat hy 'n onderhoud met The Who se Pete Townshend gelees het waarin hy hulle enkelspeler van September 1967, "I Can See for Miles", beskryf as die hardste, rouste, vuilste liedjies wat The Who nog opgeneem het. McCartney het toe "Helter Skelter" geskryf om dit te ewenaar. 

In Britse Engels is *helter skelter* 'n pretparkrit wat bestaan uit 'n hoë, spiraalvormige glybaan rondom 'n toring, maar die frase kan ook beteken chaos en wanorde. McCartney het gesê hy het die "simbool van die *helter skelter* gebruik as 'n rit van bo na onder; die val van die Romeinse Ryk, en dit was die val, die agteruitgang." 

Hy het later bygevoeg die liedjie was 'n reaksie op resensente wat hom daarvan beskuldig het dat hy net sentimentele ballades skryf en dat hy die "soppy" lid van die groep is. Hoewel erkenning vir die liedjie aangedui word as Lennon-McCartney, is dit net deur McCartney geskryf. 

## Sien ook
*Helter Skelter (scenario)

## Verwysings
### Bronne
* 
* 
* 
* 

## Skakels
Juanasburg

**Juanasburg** was 'n dorp aan die Kaapse Oosgrens. Die dorp is in 1848 vir militêre setlaars gestig, maar is op die Kersdag van 1850 verwoes as gevolg van 'n skielike strooptog deur die Gaikas-stamme tydens die Agtste Grensoorlog. Dit was vernoem na lady Juana Smith, die Spaanse eggenote van goewerneur sir Harry Smith.

## Bron 
*
Alys Fane Trotter

**Alys Fane Trotter** (16 Desember 1863 - 21 Desember 1962) was 'n Ierse skryfster en kunstenares. Sy is in 1863 in Dublin gebore. Sy kom in die jaar 1890 saam met haar eggenoot, die eerste Raadgewende Elektrotegniese Ingenieur wat deur die Kaapse Koloniale regering in diens geneem is, na Suid-Afrika. Die skoonheid van die ou Kaaps-Hollandse huise het haar  bekoor en sy het hulle stelselmatig begin bestudeer. Die gevolg was 'n reeks koerantartikels wat deur haarself geïllustreer was. Dit is later versamel en onder die titel *Old Cape Colony* gepubliseer. Mev. Trotter het na Engeland teruggekeer waar sy poësie geskryf het. Sy is in 1962 op 99-jarige leeftyd oorlede.

## Bron 
*
Cliffortia ilicifolia

Die **Jankoensedoring** (*Cliffortia ilicifolia*) is 'n struik of klein boompie wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaap en die Wes-Kaap. Die spesie is deel van die fynbos-bioom. 

Die boom se FSA-nommer is 145.10.

## Subspesies 
Daar is drie subspesies:
* *Cliffortia ilicifolia var. cordifolia* (Lam.) Harv.
* *Cliffortia ilicifolia var. ilicifolia*
* *Cliffortia ilicifolia var. incisa* Harv.

Die spesie staan ook bekend as: *doringtee*, *rysbos*, *steekblaarrysbos* en *vleirysbos*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cliffortia longifolia

Die **kusrysbos** (*Cliffortia longifolia*) is 'n struik of klein boompie wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom tussen Saldanhabaai en die Gouritsrivier voor. Die spesie het 'n voorkomsgebied van 4500&nbsp;km² en is deel van die strandveld en fynbos-biome. Daar is nege subpopulasies bekend wat bedreig word deur ontwikkeling aan die kus en indringerplante.

Die boom se FSA-nommer is 145.11.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Cliffortia phillipsii

Die **bergrysbos** (*Cliffortia phillipsii*) is 'n struik of klein boompie wat tot die *Rosaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Hottentots-Hollandberge tussen Helderberg en Franschhoek voor. Daar is vyf subpopulasies bekend en hulle word bedreig deur te veel brande en indringerplante. Die subpopulasies by Paarl en Klapmuts is nou uitgestorwe weens gewasverbouing, bosbou aktiwiteite en ontwikkeling. Die spesie is deel van die fynbos-bioom.

Die boom se FSA-nommer is 145.13.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Susan Atkins

**Susan Denise Atkins** (7 Mei 1948 - 24 September 2009) was 'n Amerikaanse veroordeelde moordenaar en 'n hooflid van die Mansonbende, wat deur Charles Manson gelei is. Op 9 Augustus 1969 het sy, Tex Watson en Patricia Krenwinkel die swanger aktrise Sharon Tate en vier ander mense in Los Angeles vermoor. Die volgende nag het van Manson se volgelinge na Los Feliz, Los Angeles, gery waar hulle Leno en Rosemary LaBianca ook vermoor het. 

Atkins was in die "Familie" bekend as **Sadie Mae Glutz** of **Sexy Sadie**. Sy is op 29 Maart 1971 ter dood veroordeel, maar die doodstraf in Kalifornië is in 1972 ongrondwetlik verklaar en haar vonnis is versag tot lewenslange gevangenisstraf. Sy was in die tronk tot met haar dood in 2009. Sy was toe die langs dienende vroulike gevangene in Kalifornië. Haar rekord is ná haar dood ver oortref deur haar mede-Mansonbendelede Leslie van Houten en Patricia Krenwinkel.

## Sien ook
*Charles Manson
*Tate-LaBianca-moorde

## Verwysings
## Skakels
Linda Kasabian

**Linda Darlene Kasabian** (gebore **Drouin**; 21 Junie 1949 - 21 Januarie 2023) was 'n voormalige lid van die Mansonbende. Hoewel sy teenwoordig was ten tyde van beide die Tate- en LaBianca-moorde, was sy 'n sleutelgetuie in die staatsaanklaer, Vincent Bugliosi, se vervolging van Charles Manson en van sy volgelinge vir die moorde in 1969 en het sy immuniteit gekry.

## Staatsgetuie
Kasabian was die hoofgetuie vir die vervolging en het tranerig en in besonderhede getuig oor die gebeure tydens die moorde. Sy het aan die jurie alles vertel wat sy gesien en gehoor het tydens haar verblyf by die "Familie" en tydens die moorde. Haar getuienis is beskou as die dramatiesste deel van die baie lang verhoor, en dit het ongekende dekking in die nuusmedia gekry. Tydens die verhoor het lede van die Mansonbende wat nie in die tronk was nie 'n veldtog van intimidasie teen haar gevoer in 'n poging om haar te verhoed om te getuig. Die moordbeskuldigdes het ook haar getuienis voortdurend onderbreek met allerhande teatrale dade. Manson het sy vinger oor sy keel getrek en Kasabian aangegluur terwyl sy getuig het.

Hoewel die Mansonbende se verhoor nege maande geduur het en talle ander mense getuig het, insluitende ander lede van die bende, het Kasabian se getuienis volgens Bugliosi meer as enigiets anders daartoe gelei dat Manson, Tex Watson, Susan Atkins, Patricia Krenwinkel en Leslie van Houten skuldig bevind is. Sy het 'n ruk lank in 'n hippiekommune gewoon en later as 'n kok gewerk. Kasabian is ná die eerste verhoor verskeie kere teruggeroep na die Los Angeles-distrik: Sy was 'n getuie teen Tex Watson in sy aparte verhoor in 1971 en teen Leslie van Houten in haar herverhore in 1977.

Kasabian is later vir verskeie verkeersoortredings aangekeer, totdat sy gedeeltelik gestrem gelaat is ná 'n motorongeluk. Hoewel sy alle bande met die Familie verbeek het, het die Amerikaanse geheime diens haar 'n tyd lank dopgehou nadat die voormalige bendelid Lynette "Squeaky" Fromme in 1975 probeer het om president Gerald Ford te vermoor. Op 2 September 2009 het sy met 'n vermomming 'n onderhoud met Larry King toegestaan, waarin sy van die moorde by Sharon Tate se huis vertel.

Sedert die laat 1980's het Kasabian in die omgewing van Tacoma, Washington, gewoon en die van "Chiochios" gebruik. In 'n artikel van *Rolling Stone* in 2016 oor die huidige status van Mansonbendelede wat toe nog gelewe het, is berig sy woon "in feitlike armoede". 

In sy boek van 2016 *Sharon Tate and the Manson Murders* vertel die skrywer, Greg King, van 'n klopjag in Oktober 1996 op 'n woonstel in Tacoma waarin Kasabian en haar dogter Tanya in hegtenis geneem is nadat die polisie dwelms en 'n groot bedrag kontant in 'n laaikas gekry het, asook 'n halfoutomatiese handwapen en ammunisie. Volgens King is Kasabian se dogter verhoor en skuldig bevind aan die besit van beheerde middels. Sy is tronkstraf in 'n Washingtonse staatsgevangenis opgelê.

## Sien ook
*Charles Manson
*Tate-LaBianca-moorde

## Verwysings
## Skakels
Wahl Bartmann

**Wahl Justice Bartmann** (gebore 13 Junie 1963) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse rugbyspeler.

## Rugbyloopbaan 
Bartmann het in 1981 gematrikuleer en in dieselfde jaar die Suid-Afrikaanse Skolerugbyspan verteenwoordig. In 1982 het Bartmann by die Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) in Johannesburg ingeskryf en as negentienjarige sy debuut vir die Transvaalse rugbyspan gemaak. Sy twee broers, Leon en Francois, het Transvaal ook op provinsiale vlak verteenwoordig. Bartmann het ook die Natalse rugbyspan 45 keer aangevoer en was deel van hierdie span wat die Curriebeker in 1990 en 1992 gewen het.

Bartmann het op 10 Mei 1986 op Nuweland in Kaapstad sy toetsbuiging vir die Springbokke teen die besoekende Nieu-Seelandse Kavaliers gemaak. Sodoende het Bartmann die eerste alumnus van RAU geword wat Springbokkleure vir rugby ontvang het. Hy het in 1993 saam met die Springbokke na Argentinië getoer en in 1994 na Nieu-Seeland, maar het nie in enige toetswedstryde op hierdie toere gespeel nie. Hy het agt toetse gespeel sonder om enige drieë vir die Springbokke te druk en ook in sewe toerwedstryde gespeel en een drie gedruk.

## Toekennings 
Bartmann is vir twee agtereenvolgende jare aangewys as Suid-Afrikaanse rugbyspeler van die Jaar, 1990 en 1991.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*  Wahl Bartmann op ESPNscrum