Sosiaal-Demokratiese Party

Die **Sosiaal-Demokratiese Party** (Duits: *Sozialdemokratische Partei Deutschlands*, [zoˈtsi̯aːldemoˌkʁaːtɪʃə paʁˌtaɪ ˈdɔʏtʃlants]; SPD) is 'n sosiale-demokratiese party in Duitsland. Dit was een van die twee groot partye in Duitsland saam met die Christelik-Demokratiese Unie (CDU). Die SPD is die oudste politieke party in Duitsland. Saskia Esken is die party se leier sedert die leierskapsverkiesing van 2019 saam met Lars Klingbeil, wat in Desember 2021 by haar aangesluit het. Nadat Olaf Scholz in 2021 tot kanselier verkies is, het die SPD die leidende party van die federale regering geword, wat die SPD saam met die Groenes en die Vrye Demokratiese Party ‘n koalisie gevorm het, na die federale verkiesing in 2020. Die SPD is 'n lid van 12 van die 16 Duitse staatsregerings en is 'n leidende vennoot in sewe van hulle.

Die SPD is in 1875 gestig uit 'n samesmelting van kleiner sosialistiese partye, en het vinnig gegroei na die opheffing van Duitsland se onderdrukkende anti-sosialistiese wette in 1890 om die grootste sosialistiese party in Wes-Europa te word tot 1933. In 1891 het dit sy Marxisties-beïnvloede Erfurt-program aangeneem, hoewel dit in die praktyk gefokus was op die bou van organisasies. In die federale verkiesing van 1912 het die SPD 34,8 persent van die stemme verower en die grootste party in die Reichstag geword, maar was steeds van die regering uitgesluit. Na die begin van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 het die party verdeel tussen 'n pro-oorlogse hoofstroom en die anti-oorlogse Onafhanklike Sosiaal-Demokratiese Party, waarvan sommige lede later die Kommunistiese Party van Duitsland (KPD) gevorm het. Die SPD het 'n leidende rol gespeel in die Duitse rewolusie van 1918–1919 en in die stigting van die Weimar Republiek. Die SPD-politikus Friedrich Ebert het van 1919 tot 1925 as die eerste president van Duitsland gedien.

Na die opkoms van die Nazi-party aan bewind, was die SPD die enigste party in die Reichstag wat teen die Magtigingswet van 1933 gestem het; die SPD is daarna verbied, en het in ballingskap as die Sopade bedryf. Ná die Tweede Wêreldoorlog van 1939 tot 1945 is die SPD weer gestig. In Oos-Duitsland het dit onder dwang met die KPD saamgesmelt om die Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland te vorm. In Wes-Duitsland het die SPD een van twee groot partye langs die CDU/CSU geword. In sy Godesberg-program van 1959 het die SPD sy verbintenis tot Marxisme laat vaar en 'n groot tentparty van die sentrum-links geword. Die SPD het die federale regering gelei van 1969 tot 1982 (onder Willy Brandt en Helmut Schmidt), 1998 tot 2005 (onder Gerhard Schröder) en weer sedert 2021. Dit het gedien as 'n junior vennoot vir 'n CDU/CSU-geleide regering van 1966 tot 1969, 2003 tot 2009 en 2009 en 2009 en 2009. Scholz se kanselierskap, het die party beginsels van 'n nuwe Duitse verdedigingsbeleid in die Zeitenwende-toespraak uiteengesit.

Die SPD hou pro-Europese standpunte en is 'n lid van die Party van Europese Sosialiste en sit saam met die Progressiewe Alliansie van Sosialiste en Demokrate-groep in die Europese Parlement. Met 14 MEP's is dit die derde grootste party in die groep. Die SPD was 'n stigterslid van die Sosialistiese Internasionaal, maar die party het in 2013 verlaat nadat hy kritiek op sy aanvaarding van partye wat hulle beskou as menseregteskend, gekritiseer het. Die SPD het daarna die Progressive Alliance gestigen is aangesluit deur talle ander partye regoor die wêreld. Voorheen was die SPD 'n stigterslid van beide die Tweede Internasionale en die Arbeid en Sosialistiese Internasionale.

## Verwysings