Boeing B-17 Flying Fortress

Die **Boeing B-17 Flying Fortress** is 'n viermotorige swaarbomwerper wat deur Boeing in Amerika ontwikkel en gebou is. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 28 Julie 1935 onderneem. Die vliegtuig is in opdrag van die Amerikaanse Lugmag gebou, destyds bekend as die *United States Army Air Corps*. Boeing het teen Douglas en Martin meegeding vir 'n kontrak om 200 bomwerpers te lewer. Die Boeingprototipe het nie net sy twee kompeteerders uitgestof nie, maar ook die Lugmag se verwagtinge ver oortref. Tog het Boeing die kontrak verloor teen die Douglas B-18 Bolo omrede hulle prototipe verwoes is in 'n vliegongeluk. Die Leërlugkorps het egter dertien eenhede bestel vir evaluering. Vanaf sy bekendstelling in 1938 is die B-17 deurentyd en aansienlik verbeter om die vliegtuig te word waarvan die derde meeste ooit vervaardig is na die Consolidated B-24 Liberator en die multirol, tweemotorige Duitse Junkers Ju 88. Die B-17 se sukses het tot die ontwikkeling van die latere Boeing B-29 Superfortress gelei.

Die B-17 was hoofsaaklik deur die *USAAF* gebruik gedurende die dag vir strategiese bombardering aanvalle teen Duitse industriële en militêre teikens. Die Amerikaanse Agste Lugmag was gestasioneer in basisse in die suide en ooste van Engeland en die Vyftiende Lugmag in Italië. Hulle het die *RAF Bomber Command* se naglig area bombarderings aanvalle gekomplementeer om beheer van die lugruim oor stede, fabrieke en slagvelde van Westelik-Europa te verseker ter voorbereiding van Operasie Overlord in 1944.

Vanaf die vliegtuig se ontstaan het die Leërlugkorps (vanaf Junie 1941, die *USAAF*) dit beskou as 'n strategiese wapen; dit was redelik vinnig, kon op hoë hoogtes vlieg, dit beskik oor 'n lang togafstand en dit was goed bewapen. Dit het 'n reputasie vir uithouvermoë opgebou; stories en foto's van B-17's wat eintlik nie meer in die lug moes bly nie en tog hul bemannings veilig teruggebring het, is legio. Die B-17 het die meeste bomme losgelaat van al die bomwerpers gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Van die ongeveer 1,5 miljoen ton bomme oor Nazi-Duitsland en sy omringende gebiede, het die B-17 ongeveer 640&nbsp;000 ton losgelaat.  Die masjiengeweer in die neus van die vliegtuig was ongewoon, maar dit kon in bykans enige voorwaartse rigting vuur.

Boeing het dadelik die waarde van die naam *Flying Fortress* raakgesien en het dit daarna as 'n handelsmerk gebruik. Hulle het ook in een van die eerste persverklarings daarop gewys dat dit die eerste vliegtuig was wat kon aanhou vlieg indien een van die enjins sou faal. Op 20 Augustus 1935 het die prototipe vanaf Seattle na Wright Field gevlieg in nege uur en drie minute teen 'n gemiddelde snelheid van 252&nbsp;m.p.u. (406&nbsp;km/h), baie vinniger as sy mededingers.

Model 299 kon dus nie die evaluasie voltooi nie en terwyl die Leërlugkorps steeds opgewonde was oor die vliegtuig,  Dié vliegtuig was geskeduleer om in 1937 te vlieg, maar nadat probleme met die turbo's ontstaan het, het die eerste vlug van dié model eers op 29 April 1938 plaasgevind. Die vliegtuig het in alle oorlogsones tydens die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen en teen die tyd dat produksie gestaak is in Mei 1945, is 12&nbsp;731 vliegtuie deur Boeing, Douglas en Vega gebou. Laasgenoemde is 'n filiaal van Lockheed.

## Ontwerpe en variante 
Die vliegtuigontwerp het verskeie verbeteringe en veranderinge ondergaan tydens sy ontwikkelingsfase, wat verskeie variante tot gevolg gehad het. Van die 13 YB-17's wat bestel is vir operasionele toetsing is 12 deur 2 Bombardementgroep te Langley Field, Virginië gebruik om bombardiertegnieke vir swaarbomwerpers te ontwikkel. Die 13de vliegtuig is deur die Materiaaldivisie te Wright Field, Ohio gebruik. aan die onderkant van die romp is vervang met 'n nuwe elektroaangedrewe skiettoring, ook 'n *Sperry*-produk. Al die verbeterings het tot gevolg gehad dat die vliegtuig se massa met 20% toegeneem het.
upright|duimnael|links|B-17G neusdetail

Teen die tyd wat die B-17G sy verskyning gemaak het, is die aantal masjiengewere van sewe na dertien vermeerder, die ontwerp van al die skiettorings is gefinaliseer en ander verstellings is voltooi. Model B-17G was die finale ontwerp van die B-17 Flying Fortress, dit het al die verbeterings van die B-17F

## Operasionele geskiedenis 
duimnael|Boeing B-17E Flying Fortress van die 19de Bomwerpergroep USAAF, somer 1942
duimnael|B-17 Flying Fortresses van die 398ste Lugekspedisiegroep onderweg op 'n missie na Neumünster, Duitsland, op 13 April 1945.

Die B-17 se operasionele loopbaan het tydens die Tweede Wêreldoorlog in die Britse Lugmag begin en in die suidwestelike Stille Oseaan in die Amerikaanse Weermag in 1941. Die 19de Bomwerpergroep is op Clark Field in die Filippyne ontplooi 'n paar weke voor die aanval op Pearl Harbor as deel van 'n beplande opbou van bomwerpers in die Stille Oseaangebied. Die helfte van die vliegtuie is vernietig op 8 Desember 1941 deur die Japannese terwyl hulle besig was met brandstofhervulling en die laai van ammunisie as deel van die voorbereiding vir 'n aanval op die vliegvelde in Formosa. Die oorblywende vliegtuie het teen die Japannese invalsmagte geveg totdat hulle onttrek is na Darwin in Australië.

Vroeg in 1942 het die 7de Bomwerpergroep in Java aangekom met 'n gemengde mag van B-17's en LB-30/B-24's. 'n Eskader B-17's van die mag word na die Midde Ooste gestuur om deel te vorm van die 1ste Voorlopige Bomwerpergroep en word sodoende die eerste Amerikaanse B-17's in aksie teen Duitsland. Na die neerlaag in Java het die 19de Groep onttrek na Australië waar hulle bly veg het totdat hulle deur Generaal George C. Kenney teruggestuur is Amerika toe, na sy aankoms daar teen die middel van 1942.

In Julie 1942 word die eerste B-17's in Engeland ontplooi waar hulle deel vorm van die Agtste Lugmag. Later in die jaar is twee groepe na Algerië oorgeplaas waar hulle deel geword het van die Twaalfde Lugmag en operasies in Noord-Afrika onderneem het. Die B-17's in Europa is hoofsaaklik gebruik in dagligaanvalle as deel van die strategiese bombarderingsveldtog teen Duitse teikens soos duikbootvasmeerplekke, dokke, voorraaddepots, militêre lughawens en vliegtuigfabrieke.

Operasie *Pointblank* was gemik teen die Duitse Lugmag, die dagligaanvalle op die Duitse vliegtuigindustrie het tot gevolg gehad dat Duitse vegvliegtuie gedwing is om betrokke te raak en sodoende word die Duitse magte uitgeput. Dit was deel van voorbereidings vir die inval van Frankryk.

### Britse Lugmag 
[duimnael|*RAF Fortress B.I* reeks no. *AN529*, met [Heinkel He 111-tipe "bathtub" ventrale gondola]]

Die Britse Lugmag het oor geen swaarbomwerper beskik toe die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek het nie; hulle grootste bomwerper was die tweemotorige mediumbomwerper Vickers Wellington wat 2&nbsp;000&nbsp;kg se bomme kon dra.

Teen September het die *RAF* reeds agt B-17's in aksie verloor en baie meganiese probleme ondervind met die vliegtuie, soveel so dat *Bomber Command* dagligaanvalle verbied het as gevolg van die Fortress I se swak vertoning. Dit het bewys dat die B-17 nie gereed was vir aksie nie en dat die vliegtuig se verdediging verbeter moes word, die bomlaai se deure moes vergroot word en akkurater bommetodes moes gevind word. Die *USAAF* het egter aangehou om die B-17 in dagligaanvalle te gebruik ten spyte van die *RAF* se siening dat dit oneffektief was.

### Aanvanklike *USAAF* operasies oor Europa 
duimnael|regs|Gevegsformasies van 12 B-17's gedurende bombarderingsmissies.
duimnael|regs|Merke en letters op die sterte van B-17's gedurende die 2de W.O. in Europa

Die Amerikaanse Lugkorps, hernoem na die United States Army Air Forces (USAAF) op 20 Junie 1941, het die B-17 en ander bomwerpers gebruik om van hoë hoogtes met die hulp van die geheime Norden-bomvisier, bekend as die *Blue Ox*, wat 'n optiese elektromeganiese giroskoopgestabiliseerde analoogrekenaar was, aanvalle te loods. Die toestel is gebruik om, met verskeie insette van die bombardier, te bepaal wanneer die bomme losgelaat moes word om die teiken te tref. Die bombardier neem effektief beheer van die vliegtuig oor gedurende die aanloop na die teiken en verseker 'n konstante hoogte tot die bomme losgelaat word. Die aanval het Britse twyfel uit die weg geruim oor die vermoë van die Amerikaanse swaarbomwerpers tydens aanvalle oor besette Europa.

Daar het ook twee verdere groepe bomwerpers in Engeland arriveer, onder andere toegerus met die eerste B-17F's,  die primêre bomwerper van die Amerikaners tot in September 1943. Soos die aanvalle oor Europa in getalle en aantal toegeneem het, het die Duitse onderskeppingsmag ook in sterkte gegroei; wat ervaar is met die beoogde bombardering van Kiel op 13 Junie 1943. Die vyf Japannese vegvliegtuie wat die B-17 bemanning aangeval het, is self deur drie P-38 Lightnings aangeval en drie is afgeskiet; die Lightnings is ook later vernietig. Die Geallieerde vlieëniers het aanspraak gemaak op vyf Zero's afgeskiet terwyl die B-17 bemannings aanspraak gemaak het op nog vyf. Die verliese vir die dag was in werklikheid sewe vliegtuie vernietig en drie beskadig.

In September 1942 was daar die meeste B-17's in die Stille Oseaansone teenwoordig naamlik 168 maar reeds in die middel van 1942 het generaal Arnold besluit dat die B-17's ongeskik is vir gebruik in die Stille Oseaansone. Hy het toe reeds planne gemaak om al die B-17's te vervang met B-24 Liberator's (later Boeing B-29 Superfortress's) soos hulle beskikbaar geword het. Alhoewel die omskakeling eers in die middel van 1943 voltooi is, het B-17 missies in die Stille Oseaan na 'n jaar tot 'n einde gekom. Die oorblywende vliegtuie is oorgeplaas na die 54ste Troepvervoervleuel se spesiale lugvervoerseksie waar hulle gebruik is om voorrade vir troepe op die grond wat naby aan die vyand is, te verskaf. Spesiale lugondersteuning B-17's het die Australiese kommando's wat by die Japannese vesting te Rabaul besig was ondersteun, wat die primêre rol was wat die B-17's in 1942 en vroeë 1943 gespeel het.

Die B-17 is later in die oorlog weer gebruik in die Stille Oseaan maar vir soek-en-reddingsoperasies. 'n Aantal van die B-17G's, later B-17H's en nog later SB-17G's genoem, is in die laaste jaar van die oorlog gebruik om reddingsbote te dra en neer te laat naby gestrande bomwerperbemannings wat afgeskiet is of noodlandings moes doen. Hierdie vliegtuig het die bynaam van *Dumbo* gekry  en het nog jare na die einde van die oorlog diens gedoen.

### Bomwerperverdediging 
duimnael|Deel van 'n groep van 'n 1000 B-17s
Voor die koms van langtogbegeleiervegvliegtuie was die B-17's slegs op die .50 kaliber M2 Browning-masjiengewere aan boord aangewese vir verdediging gedurende die aanvalle oor Europa. Soos die oorlog se intensiteit toegeneem het, het Boeing terugvoer van die vliegtuigbemannings gebruik om die bewapening en beskerming van elke model te verbeter.

Die Duitse vlieëniers het opgemerk dat dit voel of hulle 'n *fliegendes Stachelschwein*, (vlieënde ystervark) aanval want uit die formasie het die masjiengewere dekking gebied teen aanvalle uit feitlik elke rigting. Die nadeel van die digte formasies was dat dit die vliegtuie gedwing het om in reguit lyne te vlieg op dieselfde hoogte, wat hulle kwesbaar gemaak het vir Duitse lugafweerkanonne. Die Duitse vlieëniers het later hulle taktiek verander; hulle het nie meer individuele vliegtuie geteiken nie maar eerder teen hoë spoed oor die formasies gevlieg en hulle so aangeval. Dit het die Duitse vlieëniers se risiko verminder. Die resultaat was dat die B-17's se verliesverhouding soms tot 25% gestyg het. Eers toe die langstrekvegvliegtuig, veral die North American P-51 Mustang, sy verskyning gemaak het en ook deels omrede die *Lugtwaffe* se onderskeppingsvermoë tussen Februarie en Junie 1944 afgeneem het, het die B-17's werklik sy strategiese doelwit bereik.

[duimnael|'n Formasie vlieg deur digte lugafweerverdediging oor [Merseburg, Duitsland]]

Die B-17 is bekend vir sy vermoë om vyandelike vuur te kan verduur, steeds sy teiken te bereik en die bemanning veilig terug te besorg.]]
Die Duitse offisiere het die wrakke van die B-17's en B-24's ondersoek en ontdek dat dit gemiddeld twintig voltreffers neem van hul MG 151 kanon om een bomwerper af te skiet.]]

Teen die middel van Augustus 1943 het die Duitse Lugmag die *Werfer-Granate 21* vuurpyl aanvaar as 'n wapen vir vliegtuie. Dié wapen is ontwikkel uit die *21&nbsp;cm Nebelwerfer* grondgebaseerde vuurpyllanseerder. Die is beskou as die gelykmaker in die stryd teen die B-17's. Een lanseerbuis was onder elke vlerk van die enkelmotorige vegvliegtuie monteer en twee elk onder elke vlerk van die tweemotorige Messerschmitt Bf 110 dagvegter *Zerstörer*. Volgens dié bewerings was die Duitsers aanvanklik suksesvol maar die USAAF se bemannings het vinnig prosedures ontwikkel en in plek gestel om eerstens waarskuwings te gee en tweedens op "vreemde" bomwerpers te vuur wat by formasies wou aansluit.

### B-17's waarop Switserland beslag gelê het 
Gedurende die Geallieerdes se bomoffensief het Amerikaanse en Britse bomwerpers somtyds Switserse lugruim binnedring, omrede hulle beskadig is en tydens 'n paar rare insidente het hulle Switserse stede per ongeluk gebombardeer. Switserse vliegtuie het ook probeer om individuele vliegtuie, wat hulle lugruim binnegaan, te dwing om te land en die bemanning in Switserland aan te hou. Een Switserse vlieënier is dood nadat sy vliegtuig afgeskiet is deur 'n Amerikaanse bomwerper in September 1944. Daarna was die Switserse vliegtuie se vlerke met rooi en wit bande gemerk om hulle neutraliteit te beklemtoon en te verhoed dat hulle per ongeluk deur die Geallieerdes afgeskiet word.

Volgens amptelike Switserse rekords is hulle lugruim 6 501 keer deur die verloop van die oorlog deur vreemde vliegtuie binnegedring, 198 vreemde vliegtuie het in Switsersland geland en 56 vliegtuie het noodlandings uitgevoer. In Oktober 1943 het Switserland op Boeing B-17F-25-VE, stertnommer 25841 en sy Amerikaanse bemanning beslag gelê nadat hulle enjins probleme ondervind het na 'n aanval oor Duitsland en gedwing is om in Switserland te land. Die vliegtuig is aan die Switserse Lugmag oorhandig wat dit tot aan die einde van die oorlog gebruik het; hulle het ander B-17's waarop beslag gelê is gebruik vir onderdele. Die bomwerper was donker olyfkleurig geverf, die liggrys onderkant is net so behou. Die Switserse nasionale wit kruis in rooi vierkante is op die kante, rigtingroer en onder die vlerke aangebring. Aan die bokant van die vlerke is wit kruise in rooi sirkels aangebring. Onder die grys is die letters "RD" en "I" aan weerskante van die kruise aangebring. Die bekendste B-17 is *Memphis Belle* wat gerestoureer is tesame met die B-17D *The Swoose* na sy oorlogvoorkoms en staan tans by die Nasionale Museum van die Amerikaanse Lugmag te Wright-Patterson-lugmagbasis in Ohio.

In 1957 is die oorblywende vliegtuie se wapens verwyder en die rompe swart geverf. Een van die Taiwaneesgestasioneerde B-17's is na Clark-lugmagbasis in die Filippyne in September 1957 gevlieg, vanwaar dit gebruik is vir missies na Tibet.

Op 28 Mei 1962 het vliegtuig, N809Z, met vlieëniers Connie Seigrist en Douglas Price in die kajuit, vir majoor James Smith en luitenant Leonard A. LeSchack na die verlate Sowjetunie-ysstasie NP 8 gevlieg. Dit het bekend gestaan as *Operasie Coldfeet*, Smith en LeSchack het met hul valskerms uit die B-17 gespring en die stasie vir 'n paar dae ondersoek. Op 1 Junie het Seigrist en Price teruggekeer en vir Smith en LeSchack opgetel met die *Fulton Skyhook* wat op die B-17 geïnstalleer is . N809Z was ook gebruik vir 'n *Skyhook* optelmaneuver in die James Bond rolprent *Thunderball* in 1965. Hierdie vliegtuig is later na sy oorspronklike B-17G konfigurasie gerestoureer en vertoon in die *Evergreen Aviation & Space Museum* in McMinnville, Oregon.

## Gebruikers 
duimnael|400px|Militêre gebruikers van die B-17
duimnael|400px|Burgerlike gebruikers van die B-17
Die B-17 was 'n veelsydige vliegtuig en gebruik in vele gebiede van konflik tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die *USAAF* asook die die Britse Lugmag. Sy grootste gebruik was in Europa, waar sy korter togafstand en kleiner bomvrag teenoor die ander vier-enjin bomwerpers nie soveel van 'n nadeel teenoor hulle gebruik in die Stille Oseaankonflik gebied het nie. Die gebruik van die vliegtuig het sy hoogtepunt bereik in Augustus 1944 toe 4&nbsp;574 in bedryf was.

Daar is baie vlieëniers wat beide die B-17 en B-24 gevlieg het, die meeste verkies die B-17 omrede dit meer stabiel en makliker is om te hanteer wanneer daar in formasie gevlieg word. Ook was die B-17 se elektriese stelsel minder kwesbaar as die B-24 se hidroliese stelsel en die B-17 het beter gevlieg as die B-24 wanneer een enjin uit aksie was. Gedurende die oorlog het die Agste Lugmag geen geheim gemaak van hulle voorkeur vir die B-17 nie. Luitenantgeneraal Jimmy Doolittle het bevestig dat hy die B-17 verkies omrede dit makliker is om net een vliegtuigtipe te onderhou met betrekking tot diens en onderdele. Daarom wou hy slegs B-17's en P-51 vegvliegtuie in sy lugmag hê. Sy siening is ondersteun deur die Agste Lugmag se statistiek wat bewys het dat die B-17 meer bruikbaar was met 'n beter oorlewingsverhouding as die B-24.
* *Chief Seattle* – geborg deur die stad Seattle, het verdwyn (vermis in aksie) op 14 Augustus 1942 tydens 'n verkenningstog vir die 19de Bomwerpergroep, 435ste BS en die bemanning is dood verklaar op 7 Desember 1945.
* ''Hell's Kitchen'' – B-17F 41-24392, een van slegs drie vroeëre B-17F's van die 414de Bomeskader wat meer as 100 missies gevlieg het.
* *Mary Ann* – die B-17D was deel van 'n ongewapende vlug wat op Hamilton vliegveld, Novato, Kalifornië opgestyg het op 6 Desember 1941 op pad na Hickam vliegveld in Hawaii en daar arriveer het tydens die hoogtepunt van die aanval op Pearl Harbor. Die vliegtuig en sy bemanning moes so gou as moontlik deelneem  aan missies na Wake-eiland en die Filippyne na die aanval. Die vliegtuig het bekend geword nadat sy aksies in die rolprent *Air Force* vasgevang is; wat die eerste patriotiese rolprent van die oorlog was.
* *Memphis Belle* – is een van die eerste B-17's in die Agste Lugmag wat 25 missies voltooi het. Daar is 'n rolprent genaamd *Memphis Belle* gemaak oor die prestasie. Die vliegtuig is gerestoureer en word sedert 17 Mei 2018  by die Nasionale Museum van die Amerikaanse Lugmag te Wright-Patterson Lugmagbasis in Dayton, Ohio vertoon.
* ''Miss Every Morning Fix 'n'' – is 'n B-17C en voorheen bekend as *Pamela*. Hierdie vliegtuig was gestasioneer in Mackay, Queensland, Australië gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Dié vliegtuig het op 14 Junie 1943, kort nadat dit opgestyg het, neergestort. Dit was vol Amerikaanse Lugmag personeel wat na Port Moresby onderweg was; 40 van die 41 mense aanboord sterf. Dit is tot vandag toe nog die grootste lugramp in die geskiedenis van Australië. Die enigste oorlewende, Faye Roberts, het met 'n Australiese vrou getrou en na Amerika terug gekeer. Hy sterf in Wichita Falls, Texas op 4 Februarie 2004.
* *Murder Inc.* – 'n  Foto van 'n B-17 bombardier met die naam van dié vliegtuig op sy baadjie was gebruik vir 'n Duitse propaganda in koerante.
* *Old 666* – 'n B-17E gevlieg deur die bemanning wat die meeste medaljes gekry het in die Stille Oseaan front.
* *Royal Flush* – 'n B-17F *42-6087* van die 100ste Bomwerper Groep, onder beheer van *USAAF* offisier Robert Rosenthal, op een missie oor Münster op 10 Oktober 1943: dit was die enigste vliegtuig wat terug gekeer het van die missie na hul basis te *Thorpe Abbotts*.
* *Sir Baboon McGoon* – hierdie B-17F het in die Junie 1944 uitgawe van *Popular Science* tydskrif  en die 1945 uitgawe van *Flying* tydskrif verskyn. Die artikels het die buiklanding van die vliegtuig in Oktober 1943 te Tannington, Engeland en hoe die vliegtuig herwin en herstel is, beskryf.
* *The Swoose* – Aanvanklik is die vliegtuig *Ole Betsy* genoem. *The Swoose* is die enigste oorblywende en heel B-17D, dit is in 1940 gebou, dit is die oudste vlieënde *Flying Fortress* en die enigste oorblywende B-17 wat diens gedoen het in die Filippyne in 1941–42. Dit behoort aan die *National Air and Space Museum* en word herstel vir sy finale rusplek te *National Museum of the U.S. Air Force* in Wright-Patterson in Dayton, Ohio. Die vlieënier van die *The Swoose* was Frank Kurtz, die vader van die aktrise Swoosie Kurtz, na wie hy die vliegtuig genoem het.
* *Ye Olde Pub* – hierdie B-17 is nie deur die bobaasvlieënier Franz Stigler afgeskiet toe hy 'n kans gekry het nie, die aksie is versinnebeeld in die skildery "*A Higher Call*" van John D. Shaw.
* *5 Grand* – Hierdie is die 5&nbsp;000ste B-17 vervaardig en bedek met die handtekeninge van die Boeingwerknemwers daarop. Dit het diens gedoen in die 333ste Bomwerpereskader, 96ste Bomwerpergroep in Europa. Dit is beskadig en herstel na 'n buiklanding en oorgeplaas na die 388ste Bomwerpergroep. Na D-dag is dit terug gevlieg na Amerika en gebruik vir oorlogfondsinsameling. Daarna is dit gestoor te  Kingman, Arizona. Nadat daar probeer is om die vliegtuig te bewaar in 'n museum, sonder sukses, is dit geskrap.

## Bekroonde B-17 vlieëniers en bemanning 
[duimnael|Maynard H. Smith ontvang die *Medal of Honor* van die minister van oorlog [Henry L. Stimson.]]
duimnael|Forrest L. Vosler ontvang die *Medal of Honor* van President Roosevelt.
[duimnael|Nancy Love (links), vlieënier en Betty (Huyler) Gillies, mede-vlieënier, die eerste vroue om die Boeing B-17 Flying Fortress swaarbomwerper te vlieg vir die *Women Airforce Service Pilots*.
* 2de Luit. Robert Femoyer (navigator) – nadoods toegeken
* 1ste Luit. Donald J. Gott (vlieënier) – nadoods toegeken
* 2de Luit. David R. Kingsley (bombardier) – nadoods toegeken: versorging van beseerde bemanningslede en gee sy valskerm aan 'n ander lid
* 1st Luit. William R. Lawley Jnr. – "dapperheid en buitengewone vlieg vernuf"
* Sersant Archibald Mathies (ingenieur-skutter) – nadoods toegeken:
* 1ste Luit. Jack W. Mathis (bombardier) – nadoods toegeken: die eerste lid van die lugmag in Europa aan wie die *Medal of Honor* toegeken is.
* 2de Luit. William E. Metzger Jnr. (mede-vlieënier) – nadoods toegeken:
* 1ste Luit. John C. Morgan
* Kapt. Harl Pease – nadoods toegeken:
* 2de Luit Joseph Sarnoski (nadoods toegeken)
* Staf Sersant Maynard H. Smith – (skutter)
* 1ste Luit. Walter E. Truemper – (nadoods toegeken)
* Brigadiergeneraal Kenneth Walker – nadoods toegeken: Bevelvoerder van *V Bomber Command*, sneuwel terwyl hy 'n klein mag lei in 'n aanval op Rabaul 
* Majoor Jay Zeamer jnr. (vlieënier) – verdien toekenning tydens 'n onbeskermde verkenningstog in die Stille Oseaan, dieselfde missie as Sarnoski

### Ander militêre prestasies en gebeurtenisse 
* Lincoln Broyhill, stertskutter op 'n B-17 in die 483ste Bomwerpergroep. Hy ontvang 'n *Distinguished Unit Citation* en stel twee rekords op in een dag: (1) meeste Duitse straalvegters vernietig in een dag deur een skutter op een missie (twee), en (2) meeste Duitse straalvegters vernietig deur een skutter gedurende die oorlog.
* Allison C. Brooks (1917–2006), 'n B-17 vlieënier aan wie verskeie militêre eerbewyse toegeken is, hy het uiteindelik die rang van Majoorgeneraal gehou en het eers in 1971 uit militêre diens getree.
* 1ste Luit. Eugene Emond (1921–1998): hoofvlieënier vir *Man O War II Horsepower Limited*. Hy ontvang die *Distinguished Flying Cross*, *Air Medal* met drie eikeblaarversierings, Amerikaanse *Theater Ribbon* en *Victory Ribbon*. Hy het aan D-Dag deelgeneem en is een van die eerste persone wat 'n Duitse straalvegvliegtuig, die Me 262A-1a, gesien het tydens 'n formasievlug oor Duitsland. Hy was een van die jongste bomwerpervlieëniers in die Amerikaanse Lugmag.
* Immanuel J. Klette (1918–1988): Tweedegeslag Duits-Amerikaner wat 91 missies voltooi het, die meeste deur enige vlieënier van die Agste Lugmag gedurende die Tweede Wêreldoorlog.
* Kaptein Colin Kelly (1915–1941): Vlieënier van die eerste Amerikaanse B-17 wat in aksie verloor is.
* Kolonel Frank Kurtz (1911–1996): Die *USAAF* se vlieënier met die meeste dekorasies in die Tweede Wêreldoorlog. Hy was die bevelvoerder van die 463ste Bomwerpergroep (Swaar), 15de Lugmag, Celone-vliegveld, Foggia, Italië. Hy het die Clark Field, Filippyne aanval oorleef. Hy was 'n wêreldklasduiker en het 'n brons medalje tydens die [Olimpiese Somerspele 1932|Olimpiese Spele in 1932 verower. Hy is die vader van die aktrise Swoosie Kurtz wat na sy vliegtuig vernoem is.
* Generaal Curtis LeMay (1906–1990): Hy het later die hoof van *Strategic Air Command* en Stafhoof van die Amerikaanse Lugmag geowrd.
* Luit. Kolonel Nancy Love (1914–1976) en Betty (Huyler) Gillies (1908–1998): Die eerste vroue vlieëniers wat gesertifiseer was om die B-17 te vlieg in 1943 en ook deel te word van die *Women Airforce Service Pilots* wat B-17's moes aflewer. op 3 Februarie 1945. Dit het waarskynlik gelei tot die dood van  Roland Freisler, die berugte *hanging judge* van die Hof van Duitsland.
* 1ste Luit. Bruce Sundlun (1920–2011): Vlieënier van *Damn Yankee* van die 384ste Bomwerpergroep, neergeskiet oor België op 1 Desember 1943, ontwyk die Duitse magte en bereik Switserland op 5 Mei 1944.
* Brigadiergeneraal Paul Tibbets (1915–2007): Vlieg met die 97ste Bomwerpergroep (Swaar) met beide die Agste Lugmag in Engeland en die 12de Lugmag in Noord-Afrika. Hy was die vlieënier van die B-29 *Enola Gay* wat die kernbom oor Hiroshima gegooi het.
* Die laaste bemanning van *Ye Olde Pub* (20 Desember 1943): hulle keer terug vanaf Bremen, Duitsland in 'n bomwerper wat as 'n wonderwerk beskou was omrede dit nog kon vlieg. Daar word nege *Silver Stars* en een *Air Force Cross* aan die bemanning toegeken.

### B-17 in rolprente, liedjies en kunswerke 
Die B-17 was verskeie kere die onderwerp van Hollywoodrolprente, soos regisseur Howard Hawks se *Air Force* waarin John Garfield en ''Twelve O'Clock High* waarin Gregory Peck opgetree het. Ander kunswerke soos *The Death of the Ball Turret Gunner* deur Randall Jarrell en die rolprent *Heavy Metal* se B-17 gedeelte benadruk weer die wreedheid van sulke missies. Die balvormige buik skiettoring het as inspirasie gedien vir Steven Spielberg se  TV reeks *Amazing Stories: The Mission''. Baie ander bemanningslede van B-17's het ook kunswerke geskep wat die oorlogstoestande weerspieël het.

## Tegniese besonderhede (B-17G) 
duimnael|300px|regs|Projeksie van 'n B-17G van drie kante af, die *Cheyenne*-stertvin is sigbaar asook ander verskille met ander B-17 variante
duimnael|B-17G: voorste masjiengewere in die neus

## Notas 
## Verwysings 
{{Verwysings|30em|verwysings=

*

}}

### Bibliografie 
* Andrews, C.F and E.B. Morgan. *Vickers Aircraft since 1908*. London: Putnam, 1988. .
* Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. *Combat Aircraft of World War II, 1940–1941*. Westoning, Bedfordshire, UK: Military Press, 1988. .
* Arakaki, Leatrice R. and John R. Kuborn. * 1941: The Air Force Story*. Hickam Air Force Base, Hawaii: Pacific Air Forces, Office of History, 1991. .
* Birdsall, Steve. *The B-24 Liberator*. New York: Arco Publishing Company, Inc., 1968. .
* Bowers, Peter M. *Boeing Aircraft Since 1916*. London: Putnam, 1989. .
* Borth, Christy. *Masters of Mass Production*. Indianapolis, Indiana: Bobbs-Merrill Co., 1945.
* Bowers, Peter M. *Fortress in the Sky*, Granada Hills, California: Sentry Books, 1976. .
* Bowman, Martin W. *Castles in the Air: The Story of the B-17 Flying Fortress Crews of the U.S. 8th Air Force*. Dulles, Virginia: Potomac Books, 2000, .
* Bowman, Martin W. *B-17 Flying Fortress Units of the Eighth Air Force, Volume 2*. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2002. .
* Caidin, Martin. *Black Thursday*. New York: E.P. Dutton & Company, 1960. .
* Caldwell, Donald and Richard Muller. *The Luftwaffe over Germany: Defense of the Reich*. London: Greenhill Books Publications, 2007. .
* Carey, Brian Todd. *Operation Pointblank: Evolution of Allied Air Doctrine During World War&nbsp;II.* *historynet.com*, 12 Junie 2006. archived version 19 Oktober 2014.
* Chant, Christopher. *Warplanes of the 20th century.* London: Tiger Books International, 1996. .
* Craven, Wesley Frank, James Lea Cate and Richard L. Watson, eds. "The Battle of the Bismarck Sea", pp. 129–162; *The Pacific: Guadalcanal to Saipan, Augustus 1942 tot Julie 1944* (The Army Air Forces in World War II, Volume IV. Chicago: University of Chicago Press, 1950.
* Donald, David, ed. *American Warplanes of World War Two*. London: Aerospace Publishing, 1995. .
* Donald, David. "Boeing Model 299 (B-17 Flying Fortress)." *The Encyclopedia of World Aircraft*. Etobicoke, Ontario, Canada: Prospero Books, 1997. .
* Francillon, René J. *McDonnell Douglas Aircraft since 1920*. London: Putnam, 1979. .
* Francillon, René J. *Lockheed Aircraft since 1913*. London: Putnam, 1982. .
* Freeman, Roger A. *B-17 Fortress at War''. New York: Charles Scribner's Sons, 1977. .
* Gamble, Bruce. *Fortress Rabaul: The Battle for the Southwest Pacific, January 1942&nbsp;– April 1943*. Minneapolis, Minnesota: Zenith Press, 2010. .
* Gillison, Douglas. *Australia in the War of 1939–1945: Series 3 – Air*, Volume 1. Canberra, Australia: Australian War Memorial, 1962. .
* Gordon, Yefim. *Soviet Air Power in World War 2*. Hinckley, Lancashire, UK: Midland, Ian Allan Publishing, 2008. .
* Herman, Arthur. ''Freedom's Forge: How American Business Produced Victory in World War II* New York: Random House, 2012. .
* Hess, William N. *B-17 Flying Fortress: Combat and Development History of the Flying Fortress*. St. Paul, Minnesota: Motorbook International, 1994. .
* Hess, William N. *B-17 Flying Fortress Units of the MTO*. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing Limited, 2003. .
* Hess, William N. *Big Bombers of WWII*. Ann Arbor, Michigan: Lowe & B. Hould, 1998. .
* Hess, William N. and Jim Winchester. "Boeing B-17 Flying Fortress: Queen of the Skies". *Wings of Fame*. Volume 6, 1997, pp.&nbsp;38–103. London: Aerospace Publishing. . .
* Hoffman, Wally and Philippe Rouyer. *La guerre à 30 000 pieds*[Available only in French]. Louviers, France: Ysec Editions, 2008. .
* Jacobson, Capt. Richard S., ed. *Moresby to Manila Via Troop Carrier: True Story of 54th Troop Carrier Wing, the Third Tactical Arm of the U.S. Army, Air Forces in the Southwest Pacific*. Sydney, Australia: Angus and Robertson, 1945.
* Johnsen, Frederick A. "The Making of an Iconic Bomber."  *Air Force Magazine*, Volume 89, Issue 10, Oktober 2006. Besoek op:  2012.
* Knaack, Marcelle Size. *Encyclopedia of U.S. Air Force Aircraft and Missile Systems: Volume II: Post-World War II Bombers, 1945–1973*. Washington, D.C.: Office of Air Force History, 1988. .
* Maurer, Maurer. *Aviation in the U.S. Army, 1919–1939*. Washington, D.C.: United States Air Force Historical Research Center, Office of Air Force History, 1987, pp.&nbsp;406–408. .
* Parker, Dana T. *Building Victory: Aircraft Manufacturing in the Los Angeles Area in World War II*. Cypress, California, Dana Parker Enterprises, 2013. .
* Parshall, Jonathon and Anthony Tulley. *Shattered Sword: The Untold Story of the Battle of Midway*. Dulles, Virginia: Potomac Books, 2005. .
* Ramsey, Winston G. *The V-Weapons*. London, United Kingdom: *After The Battle*, Number 6, 1974.
* Roberts, Michael D. *Dictionary of American Naval Aviation Squadrons: Volume 2: The History of VP, VPB, VP(HL) and VP(AM) Squadrons*. Washington, D.C.: Naval Historical Center, 2000.
* Sakai, Saburo with Martin Caidin and Fred Saito. *Samurai!.* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1996. .
* Salecker, Gene Eric. *Fortress Against The Sun: The B-17 Flying Fortress in the Pacific*. Conshohocken, Pennsylvania: Combined Publishing, 2001. .
* Serling, Robert J. *Legend & Legacy: The Story of Boeing and its People''. New York: St. Martin's Press, 1992. .
* Shores, Christopher, Brian Cull and Yasuho Izawa. *Bloody Shambles: Volume One: The Drift to War to The Fall of Singapore*. London: Grub Street, 1992. .
* Stitt, Robert. *Boeing B-17 in RAF Coastal Command Service.* Redbourn, Herts, UK: Mushroom Model Publications, 2010. .
* Swanborough, F. G. and Peter M. Bowers. *United States Military aircraft since 1909*. London: Putnam, 1963.
* Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. *United States Navy Aircraft since 1911*. London: Putnam, Second edition, 1976. .
* Tate, Dr. James P. *The Army and its Air Corps: Army Policy toward Aviation 1919–1941.* Maxwell Air Force Base, Alabama: Air University Press, 1998. . Verkry op 1 Augustus 2008.
* Trescott, Jacqueline. "Smithsonian Panel Backs Transfer of Famed B-17 Bomber." *Washington Post* Volume 130, Uitgawe 333, 3 November 2007.
* Weigley, Russell Frank. *The American Way of War: A History of United States Military Strategy and Policy.* Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 1977. .
* Wixley, Ken. "Boeing's Battle Wagon: The B-17 Flying Fortress – An Outline History". *Air Enthusiast*, No. 78, November/Desember 1998, pp.&nbsp;20–33. Stamford, UK: Key Publishing. .
* Wynn, Kenneth G. *U-boat Operations of the Second World War: Career Histories, U511-UIT25.* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1998. .
* Yenne, Bill. *B-17 at War*. St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2006. .
* Yenne, Bill. *The Story of the Boeing Company*. St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2005. .

## Eksterne skakels