open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odendaalsrus

**Odendaalsrus** is die oudste mynboudorp in die Lejweleputswa Distriksmunisipaliteit in die Vrystaat provinsie, Suid-Afrika. Die dorp lê 16 km noord van Welkom, 11 km suid van Allanridge en is deel van die Vrystaatse Goudveld.

## Geskiedenis: Voor die ontdekking van goud 
[duimnael|links|180px|Die [Gereformeerde kerk Odendaalsrus.]]
Die eerste inwoner was die Voortrekker HW Huyser wat sy plaas daar uitgelê en dit Kalkkuil genoem het. In 1878 is die plaas aan JJ Odendaal verkoop. In 1899 het die NG Kerk besluit om 'n nuwe gemeente en dorp in die omgewing te stig en die keuse het op Kalkkuil geval. Die eerste erwe is in dieselfde jaar verkoop en die dorp is na JJ Odendaal genoem. Die enigste verbinding met die buitewêreld was 'n tweespoorpad van 35 km na Hennenman. Die dorp het in daardie stadium ook 'n watertekort ondervind en water is uit 'n private put verkoop. Die dorp het in 1912 munisipale status ontvang. Die stadsekretaris was W Furst.

## Geskiedenis: Na die ontdekking van goud 
Goud is reeds in die 1890's net noord van Odendaalsrus deur die handelaar Gustav Furst ontdek, maar dit geen uitwerking op die dorp gehad nie. In 1946 is goud op die plaas Geduld, ongeveer 4 kilometer vanaf die dorp, ontdek - die rykste goudrif in die wêreld. Snelle ontwikkeling het daarop gevolg. In daardie stadium het die dorpie slegs 40 huise gehad. Eiendomspryse het tienvoudig gestyg en die dorpie is oorstroom deur fortuinsoekers. Om al die toerusting na Odendaalrus te vervoer is 'n takspoor in 1948 vanaf Whites via Welkom na die dorp en Allanridge gebou.

## Distrik 
Die distrik is 872 km2 groot en in 1949 geproklameer. Uiteraard is goud die belangrikste bedryf terwyl mielies, sorghum en ander graan ook verbou word.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Kutloanong, sy township

## Verwysings
Middelburg, Mpumalanga

::*Hierdie artikel handel oor die dorp in Mpumalanga. Vir ander gebruike, sien Middelburg.*

**Middelburg** is 'n groot dorp in Mpumalanga, naby Witbank, in Suid-Afrika. Die nedersetting het 'n bevolking van 87&nbsp;348 in 2011 gehad.

## Geskiedenis 
Die dorp is eers gestig op die plase Klipfontein en Keerom langs die Klein Olifantsrivier in 1859 en was aanvanklik ook deel van die Republiek van Lydenburg. In 1864, op aandrang van ds. Frans Lion Cachet, is die dorp verskuif na die plaas Sterkfontein waar die dorp uitgelê en *Nasareth* genoem is. In 1872 is die naam verander, op aandrang van pres TF Burgers, na *Middelburg* omdat die dorp halfpad tussen Pretoria en Lydenburg lê en Nasareth hom aan melaatsheid laat dink het.

## Distrik 
Die munisipale gebied is 3 976&nbsp;km2 groot en steenkool word op groot skaal hier ontgin. Gedurende die 1970's is 'n spoorlyn gebou vanaf Broodsnyersplaas 35&nbsp;km suid van Middelburg wat aansluit by die groot steenkoolspoorlyn na Richardsbaai. Sodoende kan steenkool en antrasiet uitgevoer word. Beesboerdery word beoefen terwyl mielies, wol en aartappels ook belangrike produkte is.

## Galery 

Lêer:Station Middelburg MP.JPG|Die Middelburgstasie.
Lêer:SAR Class 18E Series 1 18-029.JPG|Die SAR Klas 18E, Reeks 1 op Middelburg.
Lêer:South Africa-Mpumalanga-Middelburg-Arnot Power Station01.jpg|Die Arnotkragsentrale naby Middelburg.
Lêer:Botshabelo church 2004.jpg|Die Botshabelo-kerkie naby Middelburg.
Lêer:Fort merensky 2004.jpg|Fort Merensky naby Middelburg.
Lêer:Middelburg visit 001.jpg|Coetzeestraat in die middedorp van Middelburg.

## Sien ook 
* Laerskool Middelburg
* Middelburgstasie
* Middelburg-hospitaal
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Coetzee, Ria: IN MEMORIAM Middelburg (Transvaal). In: Omgewing RSA. Deel 10, nr. 4, April 1983
*
* Eric Rosenthal (1967) *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*. Kaapstad.

## Verwysings
Advokaat

duimnael|regs|300px|Illustrasie van 'n Engelse advokaat.

'n **Advokaat** is 'n persoon wat toegelaat is om as sulks te praktiseer onder die Wet op Toelating van Advokate, 1964 (Wet 74 van 1964).  Praktiserende advokate behoort gewoonlik aan 'n Vereniging van Advokate wat as die Balie (in Engels: *the Bar*) bekend staan.  Advokate se professie behels meestal die voer van litigasie in howe d.w.s. verskyning in die hof namens 'n kliënt om sy saak te bepleit, gee van advies en opstel van hofstukke.  

Ten einde 'n advokaat te wees moet die persoon ten minste 'n vier jaar regsgraad hê.  Advokate wat lede van die Balie wil wees moet ook 'n een jaar lange pupilskap onder 'n meester deurloop en skryf daarna die Nasionale Balie-eksamen voordat die persoon lid van die Balie kan word.  Advokate kry gewoonlik hulle opdragte van prokureurs.  Advokate in Brittanje staan bekend as *barristers* terwyl prokureurs as *soliciters* bekend staan.

## Sien ook 
* Regsgeleerde
Pleknaamsveranderinge in Turkmenistan

Hier volg 'n lys van dorpe en stede in Turkmenistan waarvan die name verander is:

*Bekdaş → Garabogaz
*Āmul → Charjuy → Leninsk (1924) → Charjuy = Charjou = Çarjew (1927) → Turkmenabat (1999)
*Çeleken → Hazar
*Gazanjyk → Bereket
*Gyzyl-arbat → Serdar
*Krasnovodsk → Turkmenbashi (1993)
*Kushka = Guşgy → Serhetabat
*Nebit-dag → Balkanabat
Dividend

**Dividende** is die vergoeding wat aandeelhouers ontvang vir die kapitaal wat hulle in 'n maatskappy belê het. Aandeelhouers het nie vanselfsprekend 'n aanspraak op die wins van 'n maatskappy nie; normaalweg stel 'n direksie 'n dividend voor wat op die algemene jaarvergadering deur die aandeelhouers goedgekeur moet word. Die aandeelhouers mag 'n kleiner dividend as wat die direksie aanbeveel het, voorstel en aanvaar — maar nie 'n groter dividend nie. Sodra die aandeelhouers die dividend goedgekeur het, word die dividend verklaar. Dit skep onmiddellik 'n verpligting (aanspreeklikheid of las) vir die maatskappy. Dividende mag slegs uit wins wat vir verdelings beskikbaar is, verklaar word. Wanneer dividende verklaar word, moet die maatskappy se finansiële posisie in aanmerking geneem word om te verseker dat voldoende fondse beskikbaar is.

Sommige maatskappye verkies om 'n bykomende dividend gedurende die rekenpligtige tydperk te verklaar. Dit word tussentydse of interimdividende genoem. Die direksie van 'n maatskappy het normaalweg die reg om tussentydse dividende te verklaar en te betaal mits die finansiële posisie van die maatskappy dit regverdig. Die aandeelhouers keur die verklaring van tussentydse dividende op die algemene jaarvergadering amptelik goed. Wanneer die bedrag van die finale dividend (ook einddividend of slotdividend genoem) aan die einde van die rekenpligtige tydperk bepaal word, moet met die bedrag van die tussentydse dividend rekening gehou word omdat hierdie twee soorte dividende die totale dividend vir die jaar vorm.
Lumix

duimnael|links|Panasonic se Lumix DMC-TZ5 (modeljaar 2008/09) is 'n gesofistikeerde 9 megaspikkel-mik-en-druk-kamera met 'n *Leica DC Vario Elmar*-28mm-wyehoeklens, 10x optiese zoem en optiese beeldstabiliseerder wat ook HD-beelde en -video's kan afneem
duimnael|links|Die onderdele van 'n *Lumix*-kamera
**Lumix** is 'n handelsmerk van die Japannese maatskappy *Panasonic* wat vir sy reeks digitale kameras - van mik-en-druk- tot SLR-kameras - gebruik word. Baie *Lumix*-kameras word met *Leica*-lense toegerus wat deur optiese ingenieurs van die bekende Duitse vervaardiger *Leica* ontwikkel en ontwerp is, maar in Japan vervaardig word, terwyl ander modelle feitlik *Leica*-kameras sonder die oorspronklike handelsmerk is wat slegs ten opsigte van hul buite-ontwerp van hul Duitse eweknieë verskil.

Die meeste *Lumix*-kameras gebruik Panasonic se *Venus Engine*-bewerker vir digitale beeldbewerking.
Carl Zeiss (maatskappy)

**Carl Zeiss AG** is een van die leidende internasionale maatskappye in die fyn-meganies-optiese bedryf. Sy hoofkwartier is in Oberkochen (deelstaat Baden-Württemberg), Duitsland gesetel. Carl Zeiss beskik oor aanlegte en filiaalmaatskappye in Jena, Göttingen, Aalen, Hallbergmoos, Roßdorf en Wetzlar (*Carl Zeiss Sports Optics GmbH*) asook in die Verenigde State, Hongarye, Switserland, Meksiko, Belarus, die Verenigde Koninkryk, Frankryk, Israel en Suzhou in die Volksrepubliek China.

Die optikus Carl Zeiss was die stigter van die maatskappy.

## Verwysings
Jacques Brel

**Jacques Romain Georges Brel** (* 8 April 1929 in Schaarbeek (Brussel) † 9 Oktober 1978 in Bobigny, Frankryk) was 'n Belgiese sanger, liedjieskrywer, komponis en akteur. Hoewel hy van Belgiese afkoms was, word Brel tans as 'n simbool van die Franse *chanson* beskou. 

## Bekende *chansons* van Jacques Brel 
* Quand on n'a que l'amour *(Om met Liefde Alleen)*
* Vesoul 
* La valse à mille temps 
* Le plat pays *(My Lae Land)*
* Les bourgeois (*Die Bourgeois)*
* Amsterdam *(Op die Amsterdamkaai)*
* Ne me quitte pas *(Moet my nie verlaat nie)*
* Le Moribond *(Die Sterwende)*
* Les Flamandes* (Vlamingvrou)*
* Mathilde
* On n'oublie rien ('*n Mens vergeet nie)*
* Ces gens là *(Daardie Mense)*
* Orly

## Ander kunstenaars se opname van Brel liedjies 
Verskeie kunstenaars het Jacques Brel se liedjies opgeneem. In 1967/68 het Scott Walker sy treffer *Jackie * op die mark gebring. 'n Wêreldtreffer was Terry Jack se *Seasons in the Sun* in 1974, wat die Engelstalige vertaling van *La Moribonde (Die Sterwende)* is. Ander kunstenaars wat Jacques Brel geïnterpreteer het, sluit in David Bowie (Amsterdam) en Sting. In 2007 het die Suid-Afrikaanse sanger Herman van den Berg Jacques Brel se liedjies op 'n CD *Brel in Afrikaans* op die mark gebring.

## Eksterne skakels 
* 
* Brelitude
Raleigh

**Raleigh** is die hoofstad van Noord-Carolina, met 'n bevolking van 423&nbsp;200 (2012), en vorm saam met Durham, Cary en Chapel Hill die "Triangle" (die driehoek) wat meer as 2 miljoen inwoners tel. Raleigh is die tweede grootste stad in Noord-Carolina, genoem na een van die bekendste persoonlikhede van die Elisabethaanse tydperk, die adellike Engelse seevaarder, ontdekker, skrywer, digter, soldaat, politikus, howeling en spioen Sir Walter Raleigh (1552–1616). Raleigh het in Amerika self nooit voet aan wal gesit nie.
Solms

**Solms** is 'n stad wes van Wetzlar in die administratiewe distrik Lahn-Dill van die deelstaat Hesse (Duitsland). Die bekende kameravervaardiger *Leica Camera AG* het sy hoofkwartier in die 1980's na Solms verskuif.

Die stamkasteel van die grawe- en vorstefamilie Solms met sy hoofdinastie Solms-Braunfels was in die huidige stadsdeel Burgsolms geleë, terwyl die tweede hoofdinastie, Solms-Hohensolms-Lich, in Lich gesetel was.

## Verwysings
N'Djamena

duimnael|links|Verkeer in N'Djamena
'''N'Djamena** (Arabies: نجامينا; voorheen: **Fort-Lamy''') is die hoofstad en grootste stad in Tsjad. In 2009 was die bevolking 951&nbsp;418. Dit is net oos van die grens tot Kameroen langs die Sharirivier en suid van die Tsjadmeer geleë.

## Eksterne skakels 
*  
*
Vigo

**Vigo** (Galicies: [ˈbiɣʊ]; plaaslik: [ˈbiħʊ]; Spaans: [ˈbiɣo]) is die 14de grootste stad in Pontevedra, Spanje. Vigo is ook die hoofstad van Galisië. Dit was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982.

## Eksterne skakels 
*  
*  Amptelike webwerf
Jagersfontein

**Jagersfontein** is 'n klein dorp in die suidweste van die Vrystaat in Suid-Afrika, naby Fauresmith. Jagersfontein was die tweede dorp in Suid-Afrika en die eerste in die Vrystaat om elektrisiteit te gebruik.

## Geskiedenis 
links|300px|duimnael|Mynwerkers nuttig ontbyt op die Jagersfontein-myn. Dis die grootste myn ter wêreld wat met die hand gegrawe is.

In 1870 het mnr. JJ de Klerk 'n diamant van 50 karaat op die plaas Jagersfontein opgetel. Die plaas het oorspronklik aan 'n Griekwa met die naam Jacobus Jagers behoort. Hierdie ontdekking het tot 'n diamantstormloop gelei. Op 29 Augustus 1870 is 'n gedeelte van die plaas Jagersfontein tot openbare delwery verklaar. Delwers moes een vyfde van hulle opbrengs aan die weduwee Visser, eienaar van die plaas wat haar man in 1854 vir ₤30 gekoop het, oorhandig. Die verkoop van sterk drank, "onbehoorlike jolligheid" en delwery op Sondae was verbode.

## Mynbou 
In 1878 is die eerste maatskappy gestig om diamante te myn en in 1882 is Jagersfontein formeel tot dorp verklaar. Munisipale status is in 1904 toegeken. De Beers het uiteindelik verskeie kleiner maatskappye oorgeneem en hulle in een organisasie gekonsolideer, Jagersfonteinmyn, om die vulkaniese pyp te ontgin. Die myn is sedertdien gesluit. In 1893 is die Excelsior-diamant (971 karaat) gevind, die grootste wit diamant wat ontdek is tot die Cullinan-diamant in 1905 naby Pretoria gevind is. In 1895 is die Reitz-diamant van 637 karaat gevind.

## Dam ineenstorting 
Op 11 September 2022 het die nabygeleë Jagersfonteinmyn se uitskot dam ineengestort. Een persoon het in die daaropvolgende vloed gesterf en meer as 300 is dakloos gelaat.

## Bekende boorlinge 
* Annie Visser, een van die eerste Afrikaanse sangers wat plate opgeneem het.

## Sien ook 
* Slag van Boomplaats, 'n veldslag wat naby die dorp plaasgevind het.
* NG gemeente Jagersfontein
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Georges de Layens

**Georges de Layens** (6 Januarie 1834 - 23 Oktober 1897) was 'n Franse plantkundige en byeboer. Hy was die skepper van die gewilde mobiele byekorf genoemd die "Layenskorf".

Hy het verskeie werke gepubliseer oor byeboerdery en botanie. Tesame met Gaston Bonnier (1853-1922), was hy mede-outeer van 'n boek oor byeteelt genoemd  ''Cours complet d'apiculture'', asook 'n publikasie oor plante van noordelik Frankryk en België getiteld *Nouvelle flore du Nord de la France et de la Belgique*.

Die Layenskorf is vervolmaak deur Jean Hurpin.

Die standard outeursafkorting **Layens** word gebruik om aan te dui dat hierdie individu die outeur is wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

## Sien ook 
* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

## Verwysings 
* ''Hierdie artikel is gebaseer op die vertaling van 'n artikel uit die Spaanse Wikipedia.''
Molekulêre sif

'n **Molekulêre sif** (soms kortweg 'n molsif genoem) is 'n materiaal wat klein porieë bevat met 'n eenvormige en presiese grootte wat gebruik kan word as 'n adsorbent vir gasse en vloeistowwe.

Molekules wat klein genoeg is gaan deur die porieë en word geadsorbeer terwyl groter molekules nie geadsorbeer word nie.  Dit verskil van 'n gewone filter in die sin dat die werking op 'n molekulêre vlak geskied.  'n Water molekule kan byvoorbeeld klein genoeg wees om deur te gaan terwyl groter molekules nie sal ingaan nie.  Om hierdie rede kan molekulêre siwwe dikwels as droogmiddel gebruik.  'n Molekulêre kan gewoonlik meer as 22% van sy gewig in water adsorbeer.

Molekulêre siwwe bestaan dikwels uit aluminiumsilikaat minerale, klei, poreuse glase, mikroporeuse houtskool, zeoliete, geaktiveerde koolstof of sintetiese stowwe wat oop strukture het waardeur klein molekules soos stikstof en water kan diffundeer.

Molekulêre siwwe word dikwels in die petrochemiese nywerhede ingespan, veral vir die suiwering van gasstrome en in die chemiese laboratorium vir die skeiding van stowwe en die uitdroog van reaksiemateriale.  Die kwik-inhoud van aardgas is uiters skadelik vir aluminiumpype en ander dele van vervloeiingsaanlegte – silika jel word in hierdie geval as adsorbent gebruik.

Metodes vir die hergenerering van molekulêre siwwe sluit in drukverandering (soos in suurstofskeiers), verhitting en die deurblaas van 'n draergas (soos wat gebruik word met die dehidrasie van etanol brandstof) of verhitting onder 'n hoë vakuum.

## Adsorpsie vermoëns 
* 3A (porie grootte 3 Å): Adsorbeer NH3, H2O, (nie C2H6), geskik vir die droging van polêre vloeistowwe.
* 4A (porie grootte 4 Å): Adsorbeer H2O, CO2, SO2, H2S, C2H4, C2H6, C3H6, EtOH. Sal nie C3H8 en langer koolwaterstowwe adsorbeer nie. Geskik vir die droging van nie-polêre vloeistowwe en gasse.
* 5A (porie grootte 5 Å): Adsorbeer normale (lineêre) koolwaterstowwe tot by n-C4H10, alkohole tot by 4H9OH, merkaptane tot by C4H9SH. sal nie isomeriese verbindings of ringverbindings groter as C4 adsorbeer nie.
* 10X (porie grootte 8 Å): Adsorbeer vertakte koolwaterstowwe en aromatiese verbindings.  Nuttig vir die droging van gasse.
* 13X (pore size 10 Å): Adsorbeer di-n-butielamien (nie tri-n-butielamien nie). Nuttig vir die droging van HMPA.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Sieves put a lid on greenhouse gas
* An Open Cycle Molecular Sieve Dehydration System. 
* molecular sieve safety
Norman Foster

**Norman Robert Foster**, sedert 1990 **Sir Norman Foster** en sedert 1999 ook **Lord Foster of Thames Bank**, is 'n Britse argitek.

Foster is bekend vir sy ontwerpe van onder andere die Millenniumbrug (wat oor die Teems in Londen strek), asook 30 St Mary Axe, (beter bekend as die "Gherkin", in dieselfde stad) en die koepel op die ryksdaggebou in Berlyn. Sy ontwerpe kan so ver as China, Australië, Kanada en Kasakstan besigtig word.

Hy is in twee eksklusiewe ordes opgeneem, die Duitse orde *Pour le Mérite* ("vir die meriete") en, in 1997, die Briste *Order of Merit* ("orde van meriete"). Hy is ook benoem tot *Life Peer*, wat beteken dat hy vir die res van sy lewe as 'n edelman beskou sal word en, as 'n baron, behoort hy tot die Britse Hoërhuis.

## Galery 
'n Aantal van Foster se ontwerpe:

Lêer:30-St-Mary-Axe.jpg|30 St Mary Axe, Londen, Engeland
Lêer:HK HSBC Main Building 2008.jpg|HSBC-hoofgebou, Hongkong
Lêer:Law Faculty University of Cambridge.jpg|Die Regsfakulteit, by die Universiteit van Cambridge, Engeland
Lêer:Wfm foster armadillo.jpg|Die Clyde-ouditorium in Glasgow, Skotland
Lêer:British Museum Great Court roof.jpg|Herontwerp van die Groot Hof in die Britse Museum, Londen, Engeland
Lêer:Reichstag Luft 2004.jpg|Koepel van die ryksdaggebou in Berlyn, Duitsland
Lêer:003SFEC LONDON-200705.JPG|Die Londense Stadshuis, Londen, Engeland
Lêer:Millennium Bridge750pix.jpg|Die Millenniumbrug, Londen, Engeland
Lêer:Riyadh, Saudi Arabia (1419920786).jpg|Die Al Faisaliyah-sentrum, Riaad, Saoedi-Arabië
Lêer:Hearstowernyc.JPG|Die Hearst-toring in New York Stad
Lêer:Cg1 expo exterior.jpg|Die Expo MRT-treinstasie, Singapoer
Lêer:Freie Universitaet Berlin - Philologische Bibliothek.jpg|Die Filogiese Biblioteek by die Vrye Universiteit van Berlyn, Duitsland

## Eksterne skakels 
*  Die webwerf van *Foster en Partners*
Christopher Wren

**Sir Christopher Wren** (20 Oktober 1632 – 25 Februarie 1723) was 'n Britse wetenskaplike en argitek. Wren het 53 kerke ontwerp, waaronder St. Paul se Katedraal, asook baie ander merkwaardige geboue. Hy was ook die stigter van die *Royal Society* (waarvan hy president was van 1680 - 1682) en sy wetenskaplike werke is deur beide Sir Isaac Newton en Blaise Pascal aangeslaan.

Wren is na sy dood in Sint Paul se Katedraal begrawe. Die opskrif op die eenvoudige grafsteen lees *Lector, si monumentum requiris, circumspice*: "Leser, as u sy monument soek, kyk om u heen". Dit is veral vir dié gebou dat Wren vandag nog bekend is; die katedraal is een van die min in Engeland wat na die Middeleeue gebou is. Ná die Groot Brand van Londen in 1666 is Wren genader om die ruïnes van die verwoeste katedraal opnuut te laat herrys. Wren was gefassineer deur die koepels wat hy tydens sy besoeke aan Frankryk gesien het en die ontwerp en die bou van die katedraal het van 1675 tot 1710 geduur.

In die tussentyd het Wren baie ander gebou ontwerp, waaronder 50 ander kerke, waarvan baie nog steeds bestaan. Hy het ook 'n monument ter herinnering aan die verwoestende brand ontwerp, wat algemeen bloot as "Die Monument" bekend staan.

## Galery 
'n Paar van Wren se ontwerpe:

Beeld:Sheldonian Theatre Oxford.jpg|Die *Sheldonian Theatre* in Oxford
Beeld:Tom Tower, Christ Church 2004-01-21.jpg|Tom-toring, Christ Church, Oxford
Beeld:Monument.great.fire.of.london.fullview.arp.jpg|Die Monument, Londen
Beeld:Greenwich Hospital from Thames.jpg|Greenwich-hospitaal, Londen
Beeld:Hampton Court 03.jpg|Hamton-hofpaleis, Surrey
Beeld:St Pauls aerial.jpg|Sint Paul se Katedraal, Londen
Beeld:Royal observatory greenwich.jpg|Die Koninklike Sterrewag, Greenwich, Londen
Beeld:WrenLibraryCambridge.jpg|Die Wren-biblioteek, Cambridge

## Bronnelys
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Hart, Vaughan (2020) *Christopher Wren: In Search of Eastern Antiquity*. Yale University Press. 
* Hart, Vaughan, ‘London's Standard: Christopher Wren and the Heraldry of the Monument’, in *RES: Journal of Anthropology and Aesthetics*, vol.73/74, Autumn 2020, pp.&nbsp;325–39 
*  paperback 
* 
*
Machadodorp

**Machadodorp** is 'n dorp in die Nkangala-distriksmunisipaliteit van Mpumalanga, Suid-Afrika. Die naam van die dorp is in 2010 amptelik gewysig na **eNtokozweni**.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Machadodorp se NG kerk
Die dorp het begin as 'n spoorwegstasie wat gebou is toe die spoorlyn in 1894 geopen is. Die dorp is op die plaas *Geluk* van Cornelis Potgieter uitgelê en in 1904 geproklameer. Die dorp is vernoem na Joachim Machado, 'n Portugese ingenieur wat die roete vir die Pretoria-Delagoabaai-spoorlyn in die 1890's opgemeet het en later die goewerneur-generaal van Mosambiek geword het. Die dorp was 'n belangrike uitspannings plek vir die togryers in die dae voor die spoorlyn gebou was.

Na die val van Pretoria tydens die Tweede Vryheidsoorlog was Machadodorp van 5 Junie tot 27 Agustus 1900 die setel van die Transvaalse regering. Sir Redvers Buller het die dorp na sy welslae by die Slag van Bergendal begin bombardeer wat die Transvaalse regering genoodsaak het om Machadodorp te verlaat.

## Distrik 
Die Emakhazeni munisipale area is 4&nbsp;736&nbsp;km² groot en sluit Belfast, Dullstroom en Waterval-Boven in.

Die ekonomie van die distrik is hoofsaaklik op bees- en skaapboerdery gegrond. Die omgewing is ook gewild onder forelhengelaars.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Tweede Vryheidsoorlog

## Verwysings 
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. .

## Eksterne skakels
Swartnekswaan

Die **swartnekswaan** (*Cygnus melanocoryphus*) is 'n swaan wat inheems aan die suidelike helfte van Suid-Amerika is.

## Verspreiding en habitat 
Swartnekswane is inheems aan die suidelike helfte van Suid-Amerika, met name Brasilië, Uruguay, Paraguay, Argentinië en die Falkland-eilande. Hulle broei op die Falkland-eilande, asook in Patagonië en Tierra del Fuego, en sal dan in die wintermaande noordwaarts migreer.

Hierdie voëls verkies die vlak kusgebiede langs die Stille Oseaan, binnelandse mere, mondings en moerasse. Hulle woongebiede word tussen seespieël en 1200m bo seespieël aangetref.

## Voorkoms 
links|200px|border

Dié voëls is die kleinste in die swaangenus, met 'n lengte van wissel tussen 102&nbsp;cm en 124&nbsp;cm. Mannetjies het 'n massa wat wissel tussen 4,5&nbsp;kg en 6,7&nbsp;kg en wyfies 'n massa wat wissel tussen 3,5 en 4,4&nbsp;kg. Ook die vlerkspan wissel tussen die twee geslagte: 'n mannetjie se vlerkspan is tussen 43,5&nbsp;cm en 45&nbsp;cm en 'n wyfie se vlerkspan is tussen 40&nbsp;cm en 41,5&nbsp;cm.

Die swartnekswaan het 'n wit liggaam en, soos sy naam aandui, 'n lang, fluweelagtige swart nek en kop, wat hom van ander swane onderskei. Sommige swartnekswane se nek en kop het ook wit spikkels. Die swaan het 'n blou-grys snawel met 'n rooi onderkant en 'n wit streep agter sy oë wat strek tot agter sy nek. Die windpyp (en dus die voorkoms van die nek) is slegs ietwat gebuig. Jong swartnekswane is ligbruin met swart snawels: hulle verkry die voorkoms van volwasse swartnekswane in hulle tweede lewensjaar en het 'n verwagte lewensfuur van 10 tot 20 jaar.

## Dieet 
*Cygnus melanocoryphus* eet hoofsaaklik waterplante, maar eet ook soms insekte en nou en dan vis of paddavissies.

## Voortplanting 
'n Swartnekswaan kies 'n lewenslange maat, maar indien sy maat vrek, sal hy 'n nuwe een kies. Die broeiseisoen begin gewoonlik in Julie of Oktober en duur tot September/Desember of van Mei tot Julie. Die nes word in rivierbeddings gebou van strooi, blare en takkies. Die mannetjies tree baie beskermend oor die wyfie en haar eiers op en sal die nes vir lang periodes bewaak. Die wyfie lê 3 to 7 roomwit eiers wat na ongeveer 35 dae uitbroei. Die eiers is gemiddeld 101 x 61&nbsp;mm groot en weeg ongeveer 238 g. Die gehegtheid tussen gesinslede is van so 'n aard dat die kuikens die eerste twee tot drie weke op hulle ouers se rûe ry. Die kuikens is self na twee jaar geslagsryp.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Urdarevik, D. en A. Fraser. 2007. " Cygnus melancoryphus", *Animal Diversity Web*.
**BirdLife*: Cygnus melancoryphus
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria.
Bredevoort

**Bredevoort** () (Nedersaksies: *Brevoort* of ouer Nederlands: *Breedenvoorde*) is 'n stad in die munisipaliteit Aalten en lê in die provinsie Gelderland in Nederland. Die stad tel ongeveer 1&nbsp;525 inwoners (2007) en is in die oostelike deel van die Achterhoek geleë.

## Geskiedenis 
duimnael|links|260px|Aalterpoort in Bredevoort
Bredevoort het in die 11de eeu ontstaan en het stadsregte in 1388 gekry.
In die Tagtigjarige oorlog is Bredevoort beleër deur Maurits van Nassau 1597.
Greylingstad

**Greylingstad** is 'n dorpie wes van Standerton, in Mpumalanga, Suid-Afrika. Greylingstad is 20&nbsp;km oos van Balfour.

## Geskiedenis 
In 1909 het die NG Kerk 'n nuwe gemeente sowat 5&nbsp;km suid van die huidige dorp gestig en dit Greyingstad genoem na PJ Greyling, stiefseun van die Voortrekkerleier Piet Retief. Vier jaar later is nog 'n dorp op die plaas Willemsdal by die spoorweghalte uitgelê en Willemsdal genoem ter ere van die eienaar Willem Bezuidenhout. In 1914 is die oorspronklike Greylingstad ontruim en na Willemsdal verskuif wat ook tot Greylingstad herdoop is. 'n Nuwe spoorwegstasie is in 1960 gebou.

## Distrik 
Mielie- en suiwelboerdery is die belangrikste ekonomiese aktiwiteit.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Nthorwane, 'n township van Greylingstad

## Verwysings 
* *Op Pad in Suid-Afrika*. B.P.J. Erasmus. 1995.
Loeriesfontein

**Loeriesfontein** is 'n dorp in die Noord-Kaap, Suid-Afrika en is 63&nbsp;km noord-oos van Nieuwoudtville. Die dorp het in 1958 munisipale status verkry. Die R357-streeksroete gaan deur die dorp.

## Distrik 
Die belangrikste ekonomiese bedryf in die distrik is skaapboerdery en koring word ook verbou. Sout word ook in die distrik ontgin. Op 13 Februarie 1951 is Suid-Afrika se eerste aangetekende vierling, die Lombard-vierling, hier gebore.

duimnael|center|400px|Die vertoning van 27 windpompe in Loeriesfontein.

## Sien ook 
* Fred Turner Museum
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Louw, Eli: Oor my pad - 'n outobiografie. Potchefstroom: Andcork Uitgewers, 2009. 
* B.P.J. Erasmus: Op Pad in Suid-Afrika. 1995. 
* Eric Rosenthal: Ensiklopedie van Suidelike Afrika. 1967.

## Verwysings
Haithabu

**Haithabu** (Oudnoors:*Heiðabýr*, afgelei van *heiðr* = heide, en *býr* = plaas; Deens: *Hedeby*, [ˈheːð̩byːˀ]; Latyn: *Heidiba*; huidige Duitse naam: **Haddeby**) was as die eerste werklike Middeleeuse stad in Noord-Europa 'n belangrike sentrum vir die handel tussen Skandinawië, die Noordseegebied, die Baltiese lande en die Frankies-Duitse gebiede in die suide.

duimnael|links|Die ligging van Haithabu/Hedeby
duimnael|links|Gerekonstrueerde Wikinghuise
Haithabu was op die Kimbriese skiereiland aan die Schleirivier en in die Sleeswykse Istmus (landengte) tussen Noordsee en Oossee naby die geskiedkundige Osse- of Leërpad geleë. Die nedersetting het deel uitgemaak van die administratiewe gewes Arensharde. Tans lê die gebied in die munisipaliteit Busdorf naby die stad Schleswig in die administratiewe distrik Schleswig-Flensburg (deelstaat Sleeswyk-Holstein, Duitsland).

Die stad het in die 8ste eeu as 'n klein Wikingdorp ontstaan en reeds in die volgende eeu tot 'n beduidende handelsplek ontwikkel. In die 10de eeu het Haithabu, wat aanvanklik onder Deense heerskappy gestaan het, omstreeks 900 deur Sweedse Wikings beset is en in 983/984 weer Deens geword het, sy bloeitydperk beleef. Die ekonomiese agteruitgang van Haithabu het omstreeks die jaar 1000 begin. Vyftig jaar later is die stad deur 'n verwoestende brand getref.

Haithabu, wat al eeue lank verlate lê, vorm saam met die Danewerk in sy omgewing en die geskiedkundige wal van die Slawiese Wagriërs in Oldenburg in Holstein een van die beduidendste argeologiese monumente in Sleeswyk-Holstein. Argeologiese opgrawings in Haithabu was 'n belangrike bydraer tot kennis van die Wikingtydperk se ekonomiese, kulturele en politieke geskiedenis. Verdere argeologiese ondersoeke, wat in 2002 met behulp van elektromagnetiese meetinstrumente gedoen is, het getoon dat Haithabu 'n beplande en dig beboude stad was. Haithabu is in 2018 saam met die Danewerk deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Muhammad Ali

**Muhammad Ali** (Louisville, Kentucky, 17 Januarie 1942 – Scottsdale, Arizona, 3 Junie 2016) was 'n Amerikaanse bokser en swaargewigwêreldkampioen. Hy is tot hede die enigste man wat die liniêre swaargewigkampioenskap drie keer (in 1964, 1974 en 1978) gewen het. Ali was ook die wenner van die Olimpiese swaargewig goue medalje. Hy is in 1999 deur *Sports Illustrated* en die BBC as die "Sportman van die eeu" gekroon.

duimnael|links|Muhammad Ali in 2004
Ali was bekend vir sy vegstyl, wat hy beskryf het as "sweef soos 'n skoenlapper, steek soos 'n by". Ali het 'n naam vir homself gemaak met sy vinnige hande en voete en sy tartende taktiek.

Uit 'n totaal van 61 gevegte het Ali 56 gewen, waarvan 37 deur uitklophoue.

## Beknopte biografie 
Ali is as Cassius Marcellus Clay Jr. gebore in Louisville, Kentucky. Hy is na sy vader genoem, wat weer na die 19de eeuse anti-slawerny-aktivis en politikus, Cassius Marcellus Clay, genoem is. Ali het sy naam verander ná hy in 1964 by die Nasie van Islam aangesluit het. In 1975 is hy tot Soenni Islam bekeer en daarna tot Soefi Islam.

As gevolg van sy Islamitiese oortuigings, het Ali nie in die Viëtnamoorlog geveg toe die Amerikaanse Weermag hom probeer oproep het nie. Hy het hiervoor internasionaal bekend geword.

Ali het in 1981 uit boks getree. In die vroeë 1980's is hy met Parkinson se siekte gediagnoseer. Hy was daarna vir sy maatskaplike en liefdadigheidswerk bekend.

Hy was vier keer getroud en het sewe dogters en twee seuns. Een van sy seuns is aangeneem.

## Aantekeninge en verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Bakkie (voertuig)

[duimnael|250px|'n [Nissan-bakkie]]

'n **Bakkie** (ook ligte afleweringswa of nutsvoertuig) is 'n ligte voertuig met 'n oop bak waarop 'n vrag vervoer kan word en geskei is van die kajuit. Dié soort voertuie staan onder verskeie benamings in ander lande bekend. In Australië en Nieu-Seeland staan die voertuie as 'n *ute* bekend (afkomstig van die Engels vir "Coupe utility") en in Amerika as 'n *pickup truck*. Die Nissan 1400 is 'n sprekende voorbeeld van die tipe bakkie wat vir jare lank baie gewild was in Suid-Afrika Verskeie kajuitsoorte word in bakkies aangetref:

* Enkelkajuit (met twee aparte sitplekke, of 'n banksitplek, wat hoogstens drie volwassenes kan vervoer)
* Superkajuit (ook super cab, club cab of extended cab). Hierdie soort bakkie is baie gewild in Suid-Afrika omdat dit meer kajuitruimte bied maar ook die voordeel het dat BTW teruggeëis kan word anders as in die geval van dubbelkajuite.
* Dubbelkajuit – hierdie bakkies se kajuite het tipies sitplek vir 4 tot 5 volwasse insittendes.
* Bo-askajuit (Chassis cab, Cab forward) – hierdie bakkies se kajuite word bo die as gemonteer. Die Hyundai H-100 (oorsee *Hyundai Porter* genoem) is 'n sprekende voorbeeld van dié soort kajuit.

## Verwysings
Slapskyf

duimnael|'n Slapskyf

'n **Slapskyf** is 'n databergingmedium wat bestaan uit 'n dun, slap, magnetiese medium wat in 'n vierkantige/reghoekige plastiekomhulsel verpak word. Slapskywe is in 1967 by IBM deur Alan Shugart uitgevind en was oorspronklik 8 duim / 200 mm groot. Die eerste persoonlike rekenaar wat 'n slapskyfleser gehad het, is in 1981 deur IBM vervaardig. Later is ook 5¼ duim / 133⅓ mm skywe vervaardig en meer onlangs die algemene 3½-duim / 90 mm stiffie. Slapskywe was sedert die middel van die sewentigerjare tot in die laat negentigs 'n gewilde medium vir databerging. Alhoewel slapskywe steeds 'n beperkte gebruik geniet, is USB-skywe, CD-ROM's en DVD-ROM's tans meer algemeen.
Funchal

**Funchal** is sedert 1421 die hoofstad en grootste stad van die Madeiraeilande, 'n oorsese gebied van Portugal voor die kus van Afrika in die Atlantiese Oseaan. Die stad het in 2011 'n bevolking van 112&nbsp;015 gehad en 'n oppervlakte van 76,14 km².
Synergy

**Synergy** is 'n maatskappy wat deur die regering van Wes-Australië besit word.  Synergy is Wes-Australië se grootste handelaar van energie met ongeveer 900&nbsp;000 nywerheids-, kommersiële en huishoudelike kliënte met 'n totale jaarlikse inkomste van meer as $1,5 miljard (AUD).

Synergy verskaf kliënte wat aan die *South West Interconnected System (SWIS)* verbind is wat die gebied van Kalbarri in die noorde tot by Albany in die suide en Kalgoorlie in die ooste beslaan.  Die maatskappy verkoop elektrisiteit aan huishoudelike en besigheidsgebruikers asook gas aan grootskaalse besighede.

Die primêre aktiwiteite van Synergy sluit in die aankoop van energie, bemarking en kliëntediens, die uitreik van rekenings en hantering van betalings.  Synergy bestuur 'n kliënte dienssentrum en 'n beperkte telebemarkingsdiens.  Verder word daar na groot kliënte se belange omgesien deur 'n span bestuurders wat aan sulke groot rekeninge toegewy is.

Synergy verkoop ook geakkrediteerde hernubare energie onder die *NaturalPower* en *EasyGreen* handelsname en verskaf ook 'n reeks dienste ten opsigte van energiedoeltreffendheid aan sy kliënte.

## Sien ook 
* Alinta
* Western Power

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Regering van Wes-Australië se kantoor belas met Energiesake
* Regering van Wes-Australië se Energiekantoor – Eenheid vir implementering van energie hervorming
Mundaring

**Mundaring** (uitgespreek as man-dê-rieng) is sowat 34&nbsp;km ten ooste van Perth langs die Great Eastern Highway geleë binne die *Shire of Mundaring* plaaslike regeringsgebied.

Die naam wat deur die Australiese inboorlinge aan die gebied gegee het, 'Mindah-lung' beteken *n hoë plek* en is verengels na 'Mundaring'.

Die gebied word ook sterk verbind met die dam ten suide van die woongebied genaamd Mundaring Weir. Die Mundaring gebied word beskou as deel van die Perth Hills gebied en word as sodanig bemark deur toerisme instellings.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Oranjeville

[duimnael|links|230px|Die kerkgebou van die [NG gemeente Oranjeville.]]

**Oranjeville** is 'n dorp in die noorde van die Vrystaat in Suid-Afrika. Die oord lê aan die oewer van die Vaaldam. Die dorp is na die Prinse van Oranje van Nederland vernoem en is gestig as 'n halfweghuis vir ossewaens tussen Heilbron, Frankfort en Vereeniging.

## Sien ook 
* NG gemeente Oranjeville
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Ventersdorp

**Ventersdorp** is 'n dorp in die Noordwesprovinsie, in Suid-Afrika met sowat 4&nbsp;200 mense. Ventersdorp is 53&nbsp;km oos van Coligny en die N14 nasionale pad gaan deur die dorp. Eugène Terre'Blanche, stigter van die Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) is op die dorp gebore.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|270px|Die [NG gemeente Ventersdorp|NG moederkerk op Ventersdorp.]]
Ventersdorp is in 1866 as 'n NG gemeente gestig op die plaas Roodepoort en die dorp en gemeente is na die eienaar vernoem, Johannes Venter. Die plaas was naby die oorsprong van die Schoonspruit.

## Distrik 
Die distrik is 3 550&nbsp;km2 groot. Die ekonomie draai om bees- en mielieboerdery. Die graansilo's is van die grootste ter wêreld. Besproeiingswater word van 'n dam in die Rietspruit 10&nbsp;km suid van die dorp verkry.

## Besienswaardighede 
Daar is twee natuurreservate: Schoonspruit en 'n privaatreservaat, Makokskraal. Die plaaslike museum huisves 'n groot versameling gewere wat die Boere tydens die Tweede Vryheidsoorlog gebruik het en daar is ook 'n begraafplaas van dié soldate in die dorp. Daar is ook twee watermeule in Schoonspruit wat dateer uit die 1800's.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* 
* 

## Verwysings 
## Eksterne skakels
George Town, Penang

**George Town** is 'n stad in die weste van Maleisië, op die eiland van Penang. Die stad het 'n bevolking van sowat 511&nbsp;000 in 2010.

Die lughawe is Penang Internasionale Lughawe. Die historiese stadskern van George Town is in 2008 deur UNESCO as 'n wêrelderfenisgebied gelys.

## Eksterne skakels 
*   Amptelike UNESCO bladsy
Aurora-nagslang

Die **Aurora-nagslang** (*Lamprophis aurora*) is 'n nie-aggressiewe wurgslang wat in Suid-Afrika aangetref word. Die slang is hoofsaaklik snags aktief en kan uitgeken word aan die kenmerkende geel-oranje streep op sy rug.

*Lamprophis aurora* kan tot 'n maksimum lengte van 90 cm groei, maar korter lengtes rondom 60 cm is meer algemeen. Onvolwasse slange lyk op die kousbandjie en het 'n opvallende oranjebruin kleur, wat verdonker tot olyfgroen namate hulle ouer word.

Die slang word aangetref op die grond in grasvelde, beboste kusgebiede en fynbosgebiede; hulle waag dit nie in bome nie. Hulle word ook naby mense se wonings aangetref. Die slang se gewildheid as troeteldier, wat beteken dat dit in isolasie aangehou word, asook stedelike uitbreiding en boerebedrywighede vorm 'n bedreiging vir die slang. Natuurlike bedreigings sluit ander slange en roofvoëls in.

Volwasse Aurora-nagslange eet hoofsaaklik klein knaagdiere, terwyl jong slange se dieet tot akkedisse beperk is.

Die wyfie lê 5 tot 12 eiers vroeg in die somer. Die eiers broei in Desember tot Januarie uit en die kleintjies het 'n gemiddelde lengte van 20 cm. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van slange

## Bronnelys 
**Slange* (1986), deur Rod Patterson. Eerste uitgawe. Struik uitgewers: Kaapstad. 
**Slange en Slangbyte in Suid-Afrika* (1999), deur Johan Marais, Helena Reid en Jan Moodie. Struik uitgewers: Kaapstad. , 
**Lamprophis aurora * by die webwerf van *Reptilia Denmark* .
Congress of the People

[duimnael|links|upright|[Mosiuoa Lekota in 2000]]
Die **Congress of the People** (**Cope**, "Kongres van die mense") is 'n Suid-Afrikaanse politieke party wat in 2008 gestig is deur voormalige lede van die African National Congress. Die party word aanvanklik gelei deur voormalige ANC-lede Mosiuoa Lekota, Sam Shilowa en Mluleki George en het deelgeneem aan die 2009-verkiesing. Die party se totstandkoming is aangekondig na 'n nasionale byeenkoms in Sandton op 1 November 2008 en is amptelik tydens 'n kongres gestig in Bloemfontein op 16 Desember 2008. Die naam herinner aan die 1955-kongres, ook getiteld *Congress of the People*, waartydens die Vryheidsmanifes deur die ANC en ander partye aangeneem is. Die party se oogmerk is om die Suid-Afrikaanse Grondwet te beskerm.

In die algemene verkiesing van 2009 het die party 1 311 027 stemme en 'n 7,42%-aandeel van die stemme gekry. Ná die 2009-verkiesing het COPE 'n leierskapsgeskil ervaar tussen faksies wat Mosiuoa Lekota ondersteun en ander wat Mbhazima Shilowa ondersteun, wat gelei het tot 'n 2013-hofstryd,  en tot in 2014 voortgeduur. Ná die 2014-verkiesing het COPE met net drie setels in die Nasionale Vergadering oorgebly, af van 30 setels in 2009.

Ondanks sy verminderde statuur het die party saam met die veel groter Demokratiese Alliansie (DA) en verskeie ander kleiner partye aangesluit om Nelson Mandelabaai, Johannesburg en Tshwane na die munisipale verkiesing van 2016 saam te regeer.

## Leierskap konflik
Mluleki George het uit COPE bedank en die United Congress in Desember 2013 gestig. George het COPE se leier Mosiuoa Lekota daarvan beskuldig dat hy die party onbehoorlik bestuur.

In Augustus 2022 het adjunkpresident Willie Madisha verklaar dat leier Mosiuoa Lekota geskors is. Lekota het daarna verklaar dat sy skorsing onwettig was, aangesien Madisha saam met sekretaris vir kommunikasie Dennis Bloem en sekretaris vir verkiesings Mzwandile Hleko self geskors is. 'n Perskonferensie wat deur Lekota geroep is, het in 'n vuisgeveg tussen die mededingende faksies uitgesak.

Madisha is in Junie 2023 deur COPE afgedank.

Bloem het in Augustus 2023 uit die party bedank en gesê dat Mosiuoa Lekota, partyleier, die party in 'n 'grap' verander het, en dat hy nie meer deel van 'maagpolitiek' wil wees nie. 

## Verkiesingsresultate 
### Nasionale verkiesings 
duimnael|Persentasie van stemme vir die Cope in die 2014-verkiesing, volgens kiesafdelings.

### Provinsiale verkiesings 
### Munisipale verkiesings 
## Sien ook 
* Lys van politieke partye in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Falun

**Falun** [ˈfɑːlʉn] is 'n stad in die provinsie Dalarnas län (Sentraal-Swede) met 36&nbsp;447 inwoners. Die stad is die administratiewe setel van die gelyknamige munisipaliteit met 55&nbsp;000 inwoners en vorm saam met die buurstad Borlänge 'n metropolitaanse gebied met 'n bevolking van naastenby 100&nbsp;000. 

Falun het vanweë sy kopermyne 'n belangrike rol in die ekonomiese geskiedenis van Swede gespeel en is nog steeds 'n beduidende nywerheidsstad en dienstesentrum, alhoewel die plaaslike myn in 1992 gesluit is. Falun se kopermyn, werkerskwartiere en nywerheidsgebiede in 2001 deur die UNESCO tot wêrelderfenisgebied verklaar. 18de eeuse kantoorgeboue op die mynterrein huisves tans die Stora Kopparberget Museum wat modelle van die myn asook versamelings van minerale en kopermunte vertoon.

Falun was vroeër die hoofkwartier van die Sweedse maatskappy *Stora* of *Stora Kopparberget* - die oudste industriële sakeonderneming ter wêreld waarvan die voorloper reeds in 'n biskoplike dokument uit die jaar 1288 en 'n koninklike oktrooi van 1347 genoem word. *Stora Kopparberget* het in 1888 'n beperkte maatskappy geword (met houtverwerking en metale as sy hoofbelange) en in 1998 met die Finse maatskappy *Enso* saamgesmelt tot *Stora Enso*.

Tradisionele nywerhede, wat steeds bewaar gebly het, is die vervaardig van die sogenaamde Falun-rooi Sweeds: *Falun rödfärg* of *faluröd*), 'n kleur wat van koperoksied gemaak word. Die fasades van Sweedse houthuise word al eeue lank met hierdie kleur geverf.

Vandag vorm masjienbou, chemiese en tekstielnywerhede die ekonomiese basis van Falun. Die stad is daarnaas 'n gewilde wintersportoord en was 'n kandidaatstad vir die Olimpiese Winterspele in 1988. Die skiwêreldkampioenskap van die jaar 1993 het op Falun se Lugnet-wintersportterrein plaasgevind.

## Verwysings
Löfbergs Lila

duimnael|links|upright|Die hoofkantoor van *Löfbergs Lila*
**Löfbergs Lila** is 'n Sweedse koffievervaardiger wat sy hoofkwartier in Karlstad het. Die maatskappy is in 1906 deur drie broeders – Josef, Anders en John Löfberg – gestig. Hulle het binnekort elf verskillende soorte koffie aangebied, waarvan die gewildste met sy lila verpakking as naamgewer vir die hele maatskappy gedien het.

Vandag is *Löfbergs Lila* een van die grootste maatskappye in die Nordiese lande wat koffie rooster met sowat 200 werknemers en 'n markaandeel van 20 persent in Swede (1999). Die maatskappy is nog steeds in familiebesit en word deur die derde- en vierde-generasie-eienaars bestuur. 'n Boodskap en die handtekening van Kathrine Löfberg (vierde generasie), wat tans as bemarkingbestuurder fungeer, verskyn op elke verpakking van *Löfbergs Lila*-koffie. Die hoofkantoor en een van die koffieroosters is in Karlstad gesetel. 'n Tweede koffierooster is in Viborg in Denemarke opgerig. *Löfbergs Lila* is ook die eienaar van die teevervaardiger *Kobbs*.

*Löfbergs Lila* tree op as borg vir die yshokkiespan *Färjestads BK* en die stadion *Löfbergs Lila Arena*.

## Eksterne skakels 
* *Löfbergs Lila*
Tom Jenkins

**Tom Jenkins** (1883, Paarl - 1966, Durban) was 'n burgemeester van Pretoria en Margate. Tom Jenkinsrylaan in Pretoria is na hom vernoem.

Jenkins is in 1883 in die Paarl gebore en het in 1889 saam met sy ouers na Pretoria verhuis. Van 1907 tot 1913 was hy sekretaris van die Transvaal-museum. Hy het ook vir die Departement Binnelandse Inkomste gewerk en was voorsitter van die belastingbetalingsvereniging van Rietondale. Later was hy eers Arcadia se verteenwoordiger op die stadsraad en toe ook vir Riviera en Rietondale. In 1944 het hy burgemeester van Pretoria geword.

Jenkins het grond wat hy aan die noordehelling van Meintjieskop besit het aan die owerheid verkoop om by die Libertas-landgoed in te lyf. 'n Verkoopsvoorwaarde was dat die bestaande voetpaadjie oor die nek tot 'n volwaardige pad ontwikkel sou word. Dié pad wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur Italiaanse krygsgevangenes gebou is sou later as Tom Jenkinsrylaan bekend staan.

Nadat Jenkins afgetree het, het hy na Margate verhuis waar hy in 1946 burgemeester van die dorp geword het. Hy is in 1966 in Durban oorlede.

## Verwysings
Aldred-gebou

duimnael|upright|Die Aldred-gebou

Die **Aldred-gebou** (Frans: *Édifice Aldred*, Engels: *Aldred Building*; dit staan ook as *Édifice La Prévoyance* bekend) was die eerste moderne wolkekrabber in Montreal (provinsie Quebec, Oos-Kanada) wat tussen 1929 en 1931 in die historiese stadskern (Vieux-Montréal) opgerig is. Die gebou in die Art Déco-styl het 'n hoogte van 90 meter (316 voet) met 23 verdiepings en is op die plein Place d'Armes tussen die Saint-Jacques- en Notre-Dame-strate geleë. Die gebou se totale kantooroppervlakte is 238&nbsp;946 vierkante voet.

duimnael|links|Die fasade met sy swierige versierings
Die wolkekrabber is deur die argitek Ernest Isbell Barott van die praktyk *Barott & Blackader* ontwerp en teen 'n koste van meer as CDN$ 2,8 miljoen in opdrag van die internasionale finansiële maatskappy *Aldred and Company Limited* met sy setel in New York gebou. Barott se ontwerp, wat baie op dié van die New Yorkse Empire State-gebou lyk, was daarop gemik om 'n moderne kantoorgebou te skep wat by die historiese plein se boustyl sou inpas. Hy het vir 'n kenmerkende ziggoerat-styl gekies waarby die wolkekrabber op die 8ste, 13de en 16de verdieping trapsgewys smaller word sodat meer lig na die plein kan deurdring. Die gebou weerspieël met sy katedraalagtige massa en vorm die Notre-Dame-basiliek wat oorkant lê, en net soos vir ander bouwerke in die omgewing is ook vir die Aldred-gebou kalksteen as hoofsaaklike boumateriaal gebruik.

Volgens 'n plaaslike regulasie was die maksimum hoogte van geboue op openbare pleine beperk tot 200 voet, tog het Barott voordeel getrek uit 'n klousule van 1929 wat voorsiening vir uitsonderings gemaak het, mits aan bepaalde vereistes voldoen is.

## Eksterne skakels
Meintjieskop

duimnael|300px|regs|Uniegebou teen Meintjieskop

**Meintjieskop** of **Meintjeskop** is 'n koppie in Pretoria. Die Uniegebou is teen die suidehang van Meintjieskop geleë.

Meintjeskop is vernoem na Stephanus Jacobus Meintjes wat van Graaff-Reinet na Pretoria gekom het. Meintjes het 'n gedeelte van die ou plaas Elandsfontein, wat oorspronklik aan Marthinus Wessel Pretorius behoort het, op 7 April 1865 vir £2&nbsp;400 van Andries du Toit gekoop. Du Toit het die grond waar die Uniegebou vandag staan uit die boedel van Gerrit Bronkhorst gekoop. Oorspronklik is daar na "Meintjes se kop" verwys, maar reeds in 1870 het dit as Meintjeskop bekend gestaan.

## Meintjieskop-konsentrasiekamp 
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is 'n konsentrasiekamp op Meintjieskop opgerig. Die kamp wat inwoners van die oorvol Irenekamp sou huisves, is op 11 Januarie 1902 aangelê. As konsentrasiekamp het Meintjeskop-kamp die voordeel gehad dat die kamp binne die kordon van blokhuise, wat Pretoria omring het, geleë sou wees en dat dit van die dorp se sanitêre geriewe gebruik sou kon maak.  Die kamp is deur majoor Hoskins net onderkant die waghuis "Johnston’s Redoubt" uitgelê. Die  Meintjeskop-kamp is op 15 Desember 1902 gesluit.

Die hoeksteen is in November 1910 gelê, kort na die stigting van die Unie van Suid-Afrika. Dit het 1&nbsp;265 werkers meer as drie jaar geneem om die gebou wat in 1913 teen 'n koste van £1&nbsp;310&nbsp;640 te bou.

## Verwysings