Giovanni Battista Pergolesi

duimnael|Beweerde portret van Pergolesi soos aangebied deur sy biograaf Florimo aan die Napelse Konservatorium
duimnael|regs|Uitspraak van sy naam in Italiaans

**Giovanni Battista Draghi** (; 4 Januarie 1710 – 16 of 17 Maart 1736), ook somtyds na verwys as **Giovanni Battista Pergolesi** (), was 'n Italiaanse komponis, violis en orrelmusikant. Sy bekendste werke sluit sy *Stabat Mater* en die opera *La serva padrona* in. Sy werke sluit operas and gewyde musiek in. Hy is op die baie jong ouderdom van 26 aan tuberkulose oorlede.

## Biografie
Pergolesi is gebore in Jesi in wat nou die Provinsie van Ancona is, maar toe deel was van die Pouslike State. Hy was algemeen bekend as "Pergolesi", 'n demoniem wat toegeskryf is aan die inwoners van Pergola in Marche, Italië. Dit was ook die geboorteplek van sy voorsate. Hy het musiek studeer in Jesi onder 'n plaaslike musikant, Franceso Santini, voordat hy na Napels gegaan het in 1725, waar hy onder andere onder Gaetano Greco en Francesco Feo studeer het.

Toe hy die konservatorium in 1725 verlaat het, het hy bekendheid verwerf deur die opvoering van die Oratorio in twee dele naamlik *La fenice sul rogo, o vero La morte di San Giuseppe* en die drama, *dramma sacro* in drie dele naamlik *Li prodigi della divina grazia nella conversione e morte di san Guglielmo duca d’Aquitania*. Hy het die grootste tyd van sy kort lewe spandeer in die uitvoering van werk vir aristokratiese weldoeners en beskermhere soos Ferdinando Colonna familie, Prins van Stigliano en Domenico Marzio, Huis van Carafa, Graaf van Maddaloni.

Pergolesi was een van die belangrikste vroeë komponiste van *Opera Buffa* (komiese opera). Sy *opera seria*, *Il prigionier superbo*, bevat die tweedelige *buffa*-intermezzo, *La serva padrona* (28 Augustus 1733), welke 'n baie gewilde werk in eie reg geword het. Toe dit opgevoer is in Parys in 1752 het dit gelei tot die sogenaamde Querelle des Bouffons ("rusie van die komiese akteurs") tussen ondersteuners van ernstige Franse opera deur kunstenaars soos Jean-Baptiste Lully en Jean-Philippe Rameau aan die een kant, en ondersteuners van die nuwe Italiaanse komiese opera. Pergolesi is voorgehou as 'n model van die Italiaanse styl gedurende hierdie rusie, wat die Paryse musikale gemeenskap vir twee jaar verdeel het.

Van Pergolesi se ander operawerke is sy eerste opera *La Salustia* (1732), ''Lo frate 'nnamorato* (*Die Broer wat Verlief is'', 1732, gebaseer op 'n teks in die Napolitaanse taal), ''L'Olimpiade (Pergolesi)* (Januarie 1735) en *Il Flaminio'' (1735, gebaseer op 'n teks in die Napolitaanse taal). Al sy operas is eerste opgevoer in Napels, behalwe vir ''L'Olimpiade'', wat eerste opgevoer is in Rome.

Pergolesi het ook gewyde musiek geskryf insluitende 'n mis in F en drie *Salve Regina* toonsettings. Dit is egter sy *Stabat Mater (Pergolesi)* (1736), vir sopraan, alto, strykorkes en basso continuo, wat sy mees bekende gewyde werk is. Dit is aangevra deur die *Confraternita dei Cavalieri di San Luigi di Palazzo*, wat 'n Goeie Vrydag-meditasie ter ere van die Maagd Maria aangebied het. Pergolesi se werk het een van die werke wat slegs nege jaar tevore deur Alessandro Scarlatti gekomponeer is vervang, wat reeds op daardie tydstip gesien is as "oudmodies". Dit dui aan hoe gou die publiek se smaak in daardie jare verander het. Die Vastyd-himne ‘God van Barmhartigheid en Medelye’ deur die Redemptoriese priester Edmund Vaughan word meestal getoonset tot 'n deuntjie wat aangepas is deur Pergolesi. Terwyl die werk klassiek is wat omvang betref, demonstreer die openingsgedeelte Pergolesi se bemeestering van die Italiaanse Barokstyl van *durezze e ligature*, wat gekarakteriseer word deur talle suspensies oor 'n vinniger, gesamentlike baslyn. Die werk het gewild gebly, en die mees gedrukte musikale werk van die 18de eeu geword. Dit is gearrangeer deur 'n aantal ander komponiste, insluitende Johann Sebastian Bach, wat dit geherorkestreer en aangepas het vir 'n nie-Mariase toewydingsteks in sy kantate *Tilge, Höchster, meine Sünden, BWV 1083* 

Pergolesi het 'n aantal nie-sekulêre werke geskryf, insluitende 'n vioolsonate en 'n vioolkonsert. 'n Aansienlike getal instrumentale en gewyde werke wat eens aan Pergolesi toegeskryf is, is sedertdien bewys om foutiewelik aan hom toegeskryf te gewees het. Baie dele van Igor Stravinsky se ballet *Pulcinella (ballet)*, wat oënskynlik werke van Pergolesi verwerk, is eintlik gebaseer op werke deur ander komponiste, veral Domenico Gallo. Dit is nou byvoorbeeld bekend dat die *Concerti Armonici* gekomponeer is deur Unico Wilhelm van Wassenaer. Etlike kleurryke anekdote wat aangehaal word deur Pergolesi se 19de eeuse biograaf, Francesco Florimo, is later onthul om grappe te wees, alhoewel hulle materiaal voorsien het vir twee 19de eeuse operas wat breedweg gebaseer is op Pergolesi se loopbaan. *Nothing Left Unsaid*, 'n 2016 dokumentêre rolprent oor Gloria Vanderbilt en Anderson Cooper, gebruik die laaste deel ("Quando Corpus / Amen") van Pergolesi se *Stabat Mater*.

## Geselekteerde werke 
##### Gewyde musiek 
* *La fenice sul rogo, o vero La morte di San Giuseppe* (oratorio), 19 Maart 1731, atrium van die Chiesa dei Girolamini, Napels
* *La conversione e morte di San Guglielmo* (gewyde drama), Somer 1731, Klooster van Sant'Agnello Maggiore, Napels
* *Stabat Mater*, 1736, Napels

##### Operas 
* *La Salustia*, Januarie 1732, Teatro San Bartolomeo, Napels; teks moontlik deur Sebastiano Morelli na *Alessandro Severo* deur Apostolo Zeno
* ''Lo frate 'nnamorato*, 27 September 1732, Teatro dei Fiorentini, Napels
* *Il prigionier superbo*, wat die intermezzo *La serva padrona* bevat, 28 Augustus 1733, Teatro San Bartolomeo, Napels
* *Adriano in Siria (Pergolesi)*, wat die intermezzo *Livietta e Tracollo* bevat, 25 Oktober 1734, Teatro San Bartolomeo, Napels
* *L'Olimpiade*, Januarie 1735, Teatro Tordinona, Rome
* *Il Flaminio*, Herfs 1735, Teatro Nuovo, Napels

##### Orkestrale werke 
* 6 Concerto armonici, vir 4 viole, altviool en *continuo'' (tans egter gesien as 'n namaaksel deur Wassenaer)
* Concerto vir Viool en Orkes in B mol majeur
* Concerto vir Fluit en 2 Viole in in D majeur
* Concerto vir Fluit en 2 Viole in in G majeur
* Concerto vir Fluit en Orkes No.1 in G majeur (betwyfelbaar)
* Concerto vir 2 Klavesimbels en Orkes
* Fluit Concerto in G majeur, P.33
* Sinfonia vir Tjello en Continuo
* Sinfonia in B-mol majeur
* Sinfonia in D majeur
* Sinfonia in F majeur
* Sinfonia in G majeur, P.35
* Sinfonia in G mineur, P.24c

##### Klawerbordwerke 
* Klavesimbel Sonate in A majeur, P.1
* Klavesimbel Sonate in D majeur
* Orrel Sonate in F majeur
* Orrel Sonate in G majeur

##### Kamermusiekwerke 
* Trio Sonate in G majeur, P.12
* Trio Sonate in G mineur
* Ongespesifiseerde Andantino, vir viool en klavier
* Vioolsonate in G majeur
* Sonate No.1 in G majeur, vir 2 viole

## Verwysings