Avatar

[duimnael|250px|Tien avatars van [Vishnu (Matsya, Kurma, Varaha, Vamana, Krishna, Kalki, Boeddha, Parshurama, Rama en Narasimha). Skildery in die Victoria and Albert-museum.]]
:*Hierdie artikel handel oor die begrip in Hindoeïsme. Vir ander gebruike sien Avatar (dubbelsinnig).*

’n **Avatar** (Sanskrit: अवतार *avatāra*) is ’n begrip in Hindoeïsme wat "neerdaling" beteken; dit verwys na die verskyning of inkarnasie van ’n godheid op aarde. Die term verwys ook in die algemeen na "’n verskyning maak" en word soms vir enige ghoeroe of mens gebruik. maar wel as werkwoord in post-Vediese tekste, en ná die 6de eeu veral in die Puranas as selfstandige naamwoord. Volgens die *Rigveda* het Indra die geheimsinnige krag om willekeurig enige vorm aan te neem. Die *Bhagavad Gita* verduidelik die begrip, maar gebruik nie die woord "avatar" nie.

Teologies word die woord meestal verbind met die Hindoegod Vishnu, hoewel die idee ook al op ander gode toegepas is. Verskeie lyste van Vishnu se avatars verskyn in Hindoegeskrifte, onder meer die 10 "Dashavatara" van die *Garuda Purana* en die 22 in die *Bhagavata Purana*, hoewel laasgenoemde byvoeg Vishnu se inkarnasies is ontelbaar. Die avatars van Vishnu is belangrik in die teologie van Vaishnavisme. In die godingebaseerde Shaktisme-tradisie word verskillende avatars van Devi soos Tripura Sundari, Durga en Kali algemeen aangetref. Hoewel avatars van ander gode soos Ganesha en Shiva ook in Middeleeuse geskrifte genoem word, gebeur dit net sporadies. Die inkarnasieleerstelling is een van die belangrikste verskille tussen die Vaishnavisme- en Shaivisme-tradisie.

## Etimologie en betekenis 
Die Sanskrit selfstandige naamwoord *avatāra* is afgelei van die Sanskrit stamme *ava ("af, neer") en *tṛī ("oorgaan"). Die woord beteken letterlik "neerdaling" of "’n verskyning maak", en verwys na die verskyning van ’n superwese of godheid in ’n ander vorm. Dit impliseer ook "oorkom", "verwyder", "afbring", "oorgaan".

## Avatars van Vishnu 
:*Hoofartikel:Dashavatara.*
Die begrip "avatar" word in Hindoeïsme meestal verbind met Vishnu, die bewaarder van goddelike aspekte binne die Hindoe-drie-eenheid, Trimurti of Brahma, Vishnu en Shiva. Vishnu se avatars het neergedaal om die goeie te bemagtig en die bose te beveg, en so dharma te herstel. ’n Paragraaf uit die *Bhagavad Gita* wat dikwels in Engels aangehaal word, beskryf die tipiese rol van ’n avatar van Vishnu:

Vishnu se avatars verskyn in die Hindoemitologie wanneer die kosmos ook al deur ’n krisis bedreig word, gewoonlik omdat die bose sterker geword en die kosmos uit balans gegooi het. Die avatar verskyn dan in ’n materiële vorm om die bose en sy hulpbronne te vernietig en die kosmiese balans tussen die ewige magte van goed en kwaad te herstel.

Sy algemeenste en bekendste avatars in die Vaishnavisme-tradisie is Krishna, Rama, Narayana en Vasudeva. Elk het sy eie eienskappe en legendes, asook kuns wat met hom verbind word.

### Die 10 avatars 
Die *Bhagavata Purana* beskryf Vishnu se avatars as ontelbaar, hoewel 10 inkarnasies genoem word as sy grootste verpersoonlikings. die *Pañcaratra* noem 39. 

Die 10 bekendste avatars vir Vishnu word die Dashavatara (Sanskrit vir "10 avatars") genoem. Daar is vyf verskillende lyste in die *Bhagavata Purana*, waar die enigste verskil die volgorde is – moontlik met opset om aan te dui dat nie een belangriker as die ander is nie.

#**Matsya**, halfvis, halfman. Hy red die wêreld van ’n kosmiese vloed met behulp van ’n boot wat van die Vedas (kennis) gemaak is; hy red daarop ook Manu (die voorsaat van die mens) en alle lewende wesens. ’n Demoon steel die Vedas en probeer dit vernietig, maar Matsya vind hom, maak hom dood en bring die Vedas terug.
#**Kurma**, die skilpad. Hy ondersteun die kosmos terwyl die gode en demone die kosmiese oseaan karring om nektar vir onsterflikheid te vervaardig. Dit stel die goeie en die slegte vry, insluitende gif en die onsterflikheidsnektar. Niemand wil die gif hê nie; almal soek die nektar. Die demone probeer die nektar steel, maar Vishnu verskyn as die verleidster Mohini. Almal word deur haar verlei en gee vir haar die nektar.
#**Varaha**, die wildevark. Hy red die godin aarde toe die demoon Hiranyaksha haar ontvoer en haar in die dieptes van die kosmiese oseaan wegsteek. Die wildevark vind haar en maak die demoon dood, en die godin hou aan sy slagtande vas terwyl hy haar na die oppervlak oplig.
#**Narasimha**, halfleeu, halfman. Die demoonkoning Hiranyakashipu word baie magtig, kry speiale kragte wat maak dat geen mens of dier hom kan doodmaak nie, en boelie en vervolg almal wat nie met hom saamstem nie, insluitende sy eie seun. Die man-leeu maak die kragte ongedaan, maak Hiranyakashipu dood en red die demoon se seun, Prahlada.
#**Vamana**, die dwerg. Die demoonkoning Bali kry ongekende mag, regeer oor die hele heelal en misbruik sy mag. Die dwerg nader hom in die vorm van ’n monnik toe Bali probeer spog deur aalmoese by ’n offerande uit te deel. Bali bied die dwerg enige rykdom aan wat hy wil hê, maar dié weier en vra drie treë grond. Bali ken dit aan hom toe. Die dwerg groei en groei tot reusagtige afmetings en tree met drie treë oor al drie wêrelde; in sy eerste tree neem hy die aarde, in sy tweede die hemel en in sy derde die onderwêreld.
#**Parashurama**, wyse man met ’n byl. Die vegtersklas raak te magtig en lê vir hul plesier beslag op ander mense se eiendom. Die avatar verskyn as ’n wyse man met ’n byl, en maak die koning en al sy vegters dood.
#**Rama**, ’n avatar in die *Ramayana*.
#**Krishna**, ’n avatar in die *Mahabharata* en die *Bhagavad Gita*.
#**Boeddha**, uit die Boeddhisme. Sommige Hindoegeskrifte vervang Boeddha met Balarama (’n broer van Krishna) of met Rishabhanatha, die eerste geestesleier van Djainisme.
#**Kalki**, die laaste avatar wat verskyn as ’n man met ’n wit perd met vlerke. Hy sal die Kali Yuga (tydperk van die demoon) beëindig sodat die kosmos kan vernuwe en oorbegin.

## Avatars van Ganesha 
Volgens die *Linga Purana* inkarneer Ganesha hom om demone te vernietig en die gode en vroom mense te help. Die twee upapurana – *Ganesha Purana* en *Mudgala Purana* – gee besonderhede oor sy avatars. Albei is sleutelgeskrifte van die Ganapatya-sekte, wat uitsluitlik vir Ganesha aanbid.

Vier avatars word in die *Ganesha Purana* genoem: Mohotkata, Mayureshvara, Gajanana en Dhumraketu. Elk behoort tot ’n ander *yuga* (epog) en het ’n ander rydier en velkleur, maar hulle het een ding in gemeen: om demone dood te maak.

Die *Mudgala Purana* beskryf agt avatars van Ganesha:
#Vakratunda ("gedraaide slurp"); sy rydier is ’n leeu.
#Ekadanta ("enkelslurp"); rydier: muis.
#Mahodara ("groot maag"); rydier: muis.
#Gajavaktra ("olifantgesig"); rydier: muis.
#Lambodara ("hangmaag"); rydier: muis.
#Vikata ("buitengewone vorm", "misvorm"); rydier: pou.
#Vighnaraja ("koning van hindernisse"); rydier: die slang Sesa.
#Dhumravarna ("grys kleur") stem ooreen met Shiva; rydier: perd.

## Avatars van Shiva 
duimnael|links|Sharabha (regs) saam met Narasimha (18de-eeuse skildery, Pahari/Kangra-skool).

Hoewel die Puranas wel soms na avatars van Shiva verwys, word dié leerstelling nie algemeen in Shaivisme aanvaar nie. Die sienings oor inkarnasie is een van die belangrikste verskille tussen Vaishnavisme en Shaivisme, benewens hul verskille oor die rol van ’n huis- teenoor ’n kloosterlewe. Shaivisme is ’n bosintuiglike teologie waarin die mens, met die hulp van sy ghoeroe, sy eie verlosser is. In die *Shiva Purana* is daar ’n spesifiek Shaivistiese weergawe van ’n tradisionele avatar-mite: Shiva bring Virabhadra, een van sy skrikwekkende vorme, voort om Narasimha, ’n avatar van Vishnu, te kalmeer. Toe dit nie werk nie, verander Shiva in die mens-leeu-voël Sharabha, wat Vishnu se leeu-voël-avatar Narasimha kalmeer, en Shiva gee Vishnu ’n chakra present. 

’n Soortgelyke verhaal word in die laat-Middeleeuse *Sharabha Upanishad* vertel. Die Vaishnava-skool verwerp egter hierdie siening van Narasimha.

Die aap-god Hanuman, wat Rama gehelp het, word ook soms as ’n avatar van Rudra (Shiva) beskou, so ook ’n paar streeksgode soos Khandoba. In die *Dasam Granth* noem ghoeroe Gobind Singh twee avatars van Rudra: Dattatreya en Parasnath.

## Avatars van Devi 
Daar is ook avatars in Shaktisme, die sekte wat die Godin (Devi) aanbid, maar dit word nie deur almal aanvaar nie. Die *Devi Bhagavata Purana* beskryf die neerdaling van Devi-avatars soos Durga, Kali en Parvati om die bose te straf en die regverdiges te verdedig – dit stem in ’n groot mate ooreen met die *Bhagavata Purana* se beskrywings van die avatars van Vishnu. Nes Vishnu, inkarneer sy metgesel, Lakshmi, haar as Sita en Radha&nbsp;– die metgeselle van sy Rama- en Krishna-avatar. Nilakantha, ’n 18de-eeuse kommentator oor die *Devi Bhagavata Purana*, wat die *Devi Gita* insluit, het gemeen die verskeie avatars van die Godin sluit Shakambhari in, en selfs die manlike Krishna en Rama wat gewoonlik as avatars van Vishnu beskou word.

## Avatars van Lakshmi 
Sridevi en Bhudevi is twee verskillende vorme van die godin Lakshmi. Dharini, die metgesel van Parashurama; Sita, die metgesel van Rama; en Yashodhara, die metgesel van Boeddha; asook die metgeselle van die vorige inkarnasies van Vishnu word almal as volle inkarnasies van Lakshmi beskou. Baie ander metgeselle word beskou as gedeeltelike inkarnasies van Lakshmi.

## Avatars van Brahma 
In die *Dasam Granth*, sekondêre geskrifte deur ghoeroe Gobind Singh, word sewe avatars van Brahma genoem:
#Valmiki
#Kashyapa
#Shukra
#Bachesa
#Vyasa
#Khata Rishi
#Kalidasa

## Verwysings 
### Nog bronne 
* Daniélou, Alain (1991) [1964]. *The myths and gods of India*. Inner Traditions, Vermont, VSA. . ble.&nbsp;164–187.
* 
* 
* 
*
*

## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia