Sapiens: A Brief History of Humankind

***Sapiens: A Brief History of Humankind*** (Hebreeus: קיצור תולדות האנושות, *Ḳitsur toldot ha-enoshut*) is 'n boek deur Yuval Noah Harari, wat die eerste keer in 2011 in Hebreeus in Israel gepubliseer is. gebaseer op 'n reeks lesings wat Harari in Engels aangebied het aan die Hebreeuse Universiteit van Jerusalem, gedurende 2014. Die boek ondersoek die geskiedenis van die mensdom vanaf die evolusie van argaïese menslike spesies in die Steentydperk tot die een-en-twintigste eeu, met die fokus op *Homo sapiens*. Die voorstelling word gedoen  binne 'n raamwerk wat die natuurwetenskappe met die sosiale wetenskappe deel.

Die boek het gemengde resensies ontlok. Alhoewel dit deur die algemene publiek positief ontvang is, was wetenskaplikes met toepaslike kundigheid krities oor die wetenskaplike aard daarvan.

## Opsomming 
Harari se werk plaas sy weergawe van die mensegeskiedenis binne 'n raamwerk: hy beskou die natuurwetenskappe as die stel van beperking van die moontlikheid vir menslike aktiwiteite en beskou die sosiale wetenskappe as die vorming van wat binne hierdie perke gebeur. Die akademiese dissipline van geskiedenis is die verslagdoening van kulturele verandering.

Harari ondersoek die geskiedenis van die mensdom in die Steentydperk tot die een-en-twintigste eeu en fokus op *Homo sapiens*. Hy verdeel die geskiedenis van Sapiens in vier hoofdele:
#Die "kognitiewe revolusie" (ongeveer 70 000 v.C., toe Sapiens verbeelding ontwikkel het).
#Die landbourevolusie (ongeveer 10 000 v.C., die ontwikkeling van die landbou).
#Die vereniging van die mensdom (die geleidelike konsolidasie van menslike politieke organisasies tot een wêreldryk).
#Die wetenskaplike rewolusie (ongeveer 500 v.C., die opkoms van objektiewe wetenskap).

Harari se hoofargument is dat Sapiens die wêreld kon oorheers het omdat dit die enigste dier is wat in groot getalle buigsaam kan saamwerk. Hy voer aan dat prehistoriese Sapiens 'n belangrike oorsaak was van die uitwissing van ander menslike spesies, soos die Neanderdalmense, saam met talle ander megafauna. Hy voer verder aan dat die vermoë van Sapiens om in groot getalle saam te werk, spruit uit sy unieke vermoë om te glo in dinge wat suiwer in die verbeelding bestaan, soos gode, nasies, geld en menseregte. Hy voer aan dat hierdie oortuigings aanleiding gee tot diskriminasie - of dit nou ras, seksueel of polities is en dat dit moontlik onmoontlik is om 'n volkome onbevooroordeelde samelewing te hê. Harari beweer dat alle grootskaalse menslike samewerkingstelsels - insluitende godsdienste, politieke strukture, handelsnetwerke en regsinstellings - hul ontstaan te danke het aan Sapiens se kenmerkende kognitiewe vermoë om fiksie te skep. Gevolglik beskou Harari geld as 'n stelsel van wedersydse vertroue en beskou hy politieke en ekonomiese stelsels min of meer identies aan godsdienste.

Die belangrikste stelling van Harari ten opsigte van die landbourewolusie is dat hoewel dit bevolkingsgroei vir Sapiens en saam-ontwikkelende spesies soos koring en koeie bevorder het, dit die lewens van die meeste individue (en diere) slegter gemaak het as toe Sapiens meestal jagter-versamelaars was, aangesien hul dieet en daaglikse lewens aansienlik minder gevarieerd geword het. Mense se gewelddadige behandeling van ander diere is 'n tema wat dwarsdeur die boek voorkom.

In die bespreking van die vereniging van die mensdom voer Harari aan dat die neiging vir Sapiens oor sy geskiedenis toenemend in die rigting van politieke en ekonomiese interafhanklikheid was. Eeue lank het die meerderheid mense in ryke geleef, en kapitalistiese globalisering lewer effektief een, wêreldryk. Harari voer aan dat geld, ryke en universele godsdienste die belangrikste dryfvere vir hierdie proses is.

Harari beskou die wetenskaplike rewolusie as gegrond op innovasie in die Europese denke, waardeur elites bereid is om hul onkunde te erken en dus te probeer regstel. Hy beskou dit as een van die drywers van die vroeg-moderne Europese imperialisme en van die huidige sameloop van menslike kulture. Harari beklemtoon ook die gebrek aan navorsing oor die geskiedenis van geluk, en meen dat mense vandag nie beduidend gelukkiger is as in vorige tye nie. Hy sluit af deur te oorweeg hoe moderne tegnologie die spesie binnekort sal kan beëindig soos ons dit ken, aangesien dit genetiese ingenieurswese, onsterflikheid en nie-organiese lewe inlui. Mense het in die gekose metafoor van Harari gode geword: hulle kan spesies skep.

Harari noem Jared Diamond se *Guns, Germs, and Steel* (1997) as een van die grootste inspirasies vir die boek deur aan te toon dat dit moontlik was om 'baie groot vrae te stel en dit wetenskaplik te beantwoord'.

## Verwysings