open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kennisbestuur

Kennisbestuur kan verwys na:
*'n ondernemingsproses, of
*'n dissipline.

## Onderemingsproses 
**Kennisbestuur** is 'n ondernemingsproses wat strategiese kennis identifiseer, organiseer, benut en behou ten einde die doelwitte van die onderneming te bereikhttp://ccs.mit.edu/21c/iokey.html. Daar word wyd gedebateer oor die aard van kennishttp://informationr.net/ir/8-1/paper142.html en hoe dit verskil van data en inligtinghttp://www.km-forum.org/t000008.htm.

## Dissipline 
**Kennisbestuur** is ook 'n ontluikende dissipline wat fokus op die bestuur van kundigheid in ondernemings. Dit word gevestig op die werk van Peter Drucker, Theodore Schultz, Michael Polanyi, Alvin Toffler, en meer onlangs Thomas Davenport, Larry Prusak, David Seeley-Brown, Peter Senge, Thomas Stewart, en Karl-Erik Sveiby. Daar ontstaan ook professionele organisasies soos die Knowledge Management Professional Society
en die Information & Knowledge Management Societyhttp://dmoz.org/Reference/Knowledge_Management/Organizations/ .

## Sien ook 
*Besigheidsproses
*Epistemologie
*Gemeenskap van praktyk
*Intellektuele kapitaal
Gemeenskap van praktyk

'n **Gemeenskap van praktyk** (GvP) is 'n groep spesialiste wat belangstel in 'n spesifieke terrein en wat hoofsaaklik op informele wyse inligting uitruil.http://www.ichnet.org/glossary.htm . Die groep skep gemeenskaplike kundigheidsprodukte wat menigmaal elektronies beskikbaar is.

Die begrip word oorspronklik deur Jean Lave en Etienne Wenger (Lave en Wenger, 1991) gebruik om daarop te wys dat leer dikwels in groepsverband geskied en nie noodwendig net as individuele aktiwiteit plaasvind nie.http://www.infed.org/biblio/communities_of_practice.htm

GvP's kom dikwels voor in kennis-intensiewe omgewings soos navorsingsinstansies, universiteite en meer onlangs in bestuurskonsultansies soos IBMhttp://www.research.ibm.com/journal/sj/404/gongla.html, en McKinsey & Company. Die gebruik van GvP's word deur kennisbestuurders in organisasies meer doelbewus toegepas om die strategiese waarde van groepskennis beter te benut.

## Verwysings 
* Hildreth, P & Kimble, C (eds.), *Knowledge Networks: Innovation Through Communities of Practice*, London: Idea Group Inc., 2004.
* Kimble, C, Hildreth, P & Bourdon, I. (eds.), *Communities of Practice: Creating Learning Environments for Educators*, Charlotte, NC: Information Age., 2008.
* Saint-Onge, H &amp; Wallace, D, *Leveraging Communities of Practice*, Butterworth Heinemann, 2003.
* Wenger, E, McDermott, R &amp; Snyder, W.M., *Cultivating Communities of Practice*, HBS press 2002.
* Wenger E, *Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity*, Cambridge University Press, 1998.
* Lave, J & Wenger E, *Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation*, Cambridge: Cambridge University Press, 1991.
Soedan (gebied)

[duimnael|Die westelike deel van die Soedan in [Wes-Afrika]]
[duimnael|Die oostelike deel van die Soedan in [Sentraal-Afrika|Sentraal- en Oos-Afrika]]

Die **Soedan** is 'n geografiese gebied in Wes- en Oos-Sentraal-Afrika wat suid van die Sahel strek van Mali (voorheen bekend as Frans-Soedan) tot in die land Soedan. Die naam "Soedan" is afkomstig van die Arabiese *bilād as-sūdān* (بلاد السودان) en beteken "land van die swartes", 'n uitdrukking wat ná Wes- en Noord-Sentraal-Afrika verwys. Dié term is gebruik deur Arabiese handelaars en reisigers in die streek om na die verskeie inheemse swart Afrikakulture en samelewings wat hulle teëgekom het te verwys.

Die Soedan streek oor die lande Benin, Burkina Faso, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Mali, Niger, Nigerië, Senegal, die Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Suid-Soedan, Togo, Tsjad en Uganda. In die gebied woon etniese groepe soos Hausa en Fula wat in historiese tye belangrike ryke gestig het.

Die gebied ontvang meer reënval as die Sahel, en is geskik vir landbou. Suid van Soedan is die tropiese reënwoude geleë. Die gebied beheer twee van Afrika se langste riviere, die Kongorivier en die Nylrivier.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Phumzile Mlambo-Ngcuka

**Phumzile Mlambo-Ngcuka** ([pʰumziːle m̩lamboᵑǀʱuːkʼa]; gebore 3 November 1955) is 'n Suid-Afrikaanse politikus, destydse kabinetsminister, en was vanaf 22 Junie 2005 tot 24 September 2008 die land se eerste vroulike adjunkpresident.

Sy word 1996, in die regering van Nelson Mandela as Adjunkminister van Handel en Nywerheid aangestel, en in 1999 as Minister van Minerale en Energie.

Sy is getroud met Bulelani Ngcuka, voormalige Nasionale direkteur van openbare vervolgings. Hulle het saam 'n seun, Luyolo.

## Verwysings
Walter Gropius

200px
**Walter Gropius**

**Duits-Amerikaanse argitek**

----

**Skool**
Moderne Internasionale Argitektuur

----

**Beduidende projekte**
*Bauhaus*-ontwerpskool Dessau 
150px 
Woonhuis in die Hansa-buurt, Berlyn 
150px 
*PanAm*-wolkekrabber, New York 
150px

----

**Toekennings en pryse**
Ere-doktor van die 
* *Technische Hochschule Hannover* (1929)
* *Freie Universität Berlin* (1963)

**Walter Gropius** (* 18 Mei 1883 Berlyn, Duitsland; † 5 Julie 1969 Boston, Massachusetts, VSA) was 'n Duits-Amerikaanse argitek en een van die invloedrykste wegwysers vir die moderne boukuns.

Gropius het in 1919 die *Bauhaus * gestig en as sy eerste direkteur gefungeer. Vanaf 1928 was hy in Berlyn werksaam, tog het hy ná die Nasionaal-Sosialistiese magsoorname eers na die Verenigde Koninkryk en daarna na die Verenigde State geëmigreer waar hy in 1937 as hoof van die Harvard-universiteit se Departement Argitektuur aangestel is.  

Walter Gropius se fabrieksgebou vir die Duitse onderneming *Fagus* in Alfeld, Nedersakse, wat hy in 1911/12 saam met Adolf Meyer ontwerp het, was rigtingwysend vir die ontwikkeling van die moderne glas-beton-boustyl. Sy beduidendste projekte in die VSA sluit die McCormick-Estate-kantoorgebou in Chicago, die gebou van die Harvard-universiteit en die *PanAm*-wolkekrabber in New York in.

In 'n groot aantal teoretiese geskrifte het Gropius sy idees oor organiese stedebou en argitektuur as 'n funksionele organisasievorm geformuleer. Hy het 'n leidende rol by die beplanning en die bou van die nuwe stadsdeel Gropiusstadt in die suidooste van Berlyn gespeel. 

## Bibliografie
* Wood, V.C.: Hulde aan Walter Gropius - Baanbreker-argitek van ons tyd. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 13, nr. 3, Maart 1964

## Eksterne skakels 
* Walter Gropius, Lincoln, Massachusetts
* Interbau
* Fagus (Duits)
Gruyère (kaas)

**Gruyère** (Duits: **Greyerzer**) is 'n Switserse harde kaas wat volgens die bepalings van die Appellation d'origine contrôlée (AOC, kaas van oorsprong) van 26 Julie 2001 net in die Switserse kantons Fribourg, Vaud, Neuchâtel en Jura, die distrikte Courtelary, Moutier en La Neuveville, asook in 'n aantal dorpe langs die grens van die kanton Berne vervaardig mag word.

## Eienskappe 
Die ronde kaas het 'n deursnee van tussen 55 en 65&nbsp;cm, is tussen 9,5 en 12&nbsp;cm dik en weeg tussen 25 en 40 kilogram. Die vetgehalte is 49 tot 53 persent. Vir 'n kaas van sowat 35&nbsp;kg word sowat 400 liter melk benodig.

## Variante 
Gruyère is in verskillende variante beskikbaar, wat volgens hulle stadium van rypwording, melksoort (''Gruyère d'alpage'', Alpemelk-Gruyère) en produksiemetodes (biologiese landboumetodes) onderskei word.

'n Besonderse variant is Gruyère-kaas wat na aanvanklik drie maande in die kaasmakery 'n verdere nege maande in steengrotte ryp word. Die grotte se natuurlike hoë lugvogtigheid van tot by 95 persent en die lae temperature van sowat 10° C verseker optimale omstandighede vir die rypwordingsproses.

## Geskiedenis 
Die eerste verwysing na die Gruyère-kaas (*gruière*) dagteken uit die 17de eeu, alhoewel die gebied reeds in die antieke tyd bekend staan vir sy kaasspesialiteit. Tydens die 18de eeu vestig immigrante uit die kanton Fribourg hulle in Vaud, die Valais, Franche-Comté, Jura en Savoie en bring hulle kennis van kaasmakery saam na hulle nuwe tuiste.

In die jaar 1762 voeg die *Académie française* die woord gruyère as nuwe vakterm vir 'n kaas uit daardie gebied by hulle woordeboek.

## Gebruik in die kookkuns 
Gruyère-kaas word baie dun gesny en teen kamertemperatuur geniet, sodat dit sy volle smaak kan ontwikkel. Gerasperde Gruyère pas goed by pastageregte, slaai en groente wat in die oond gebak word. Dit is ook 'n belangrike bestanddeel van Franse uiesop, *Quiche Lorraine* en baie fondue-resepte.

## Eksterne skakel 
* Die webwerf van die Gruyère-kaas
Freikorps

duimnael|300px|Freikorps in 1783

Die benaming **Freikorps** (Duits vir "Vrykorps") is oorspronklik van toepassing op vrywillige leërs. Die eerste Freikorps is deur Frederik II van Pruise gedurende die Sewejarige Oorlog gebruik. Freikorps het ook gedurende die Napoleontiese Oorloë gefunksioneer en is onder andere deur Ludwig Adolf en Wilhelm von Lützow gelei. Die Freikorps is as onbetroubaar deur die bevelvoerders van staande leërs beskou. In die algemeen is hulle hoofsaaklik gebruik as wagte en vir mindere take. 

Die betekenis van die woord het egter mettertyd verander. Na 1918, is die term gebruik vir ver-regse paramilitêre organisasies wat in Duitsland tot stand gekom het, gestig deur Duitse soldate wat na Duitsland verslaan is in die Eerste Wêreldoorlog, teruggekeer het. Die Freikorps was een van baie paramilitêre groepe aktief gedurende die tyd in die Weimar Republiek. Verskeie Duitse veterane het vervreemd gevoel van die siviele lewe en by die Freikorps aangesluit in 'n soeke na stabiliteit binne 'n militêre struktuur. 

Ander was kwaad oor die onverwagse en skynbaar onverklaarbare nederlaag van Duitsland. Die Freikorps het aktief steun verleen om die kommunistiese opstande in Duitsland en Europa teen te staan. Hulle het heelwat steun van Gustav Noske, die Duitse Minister van Verdediging ontvang wat van hulle gebruik gemaak het om die Sparta Liga met geweld te onderdruk, insluitende die moorde op Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg op 15 Januarie 1919. Hulle is ook gebruik om die stigting van die Beierse Sowjetrepubliek in 1919 tot niet te maak.

Verskeie Freikorpse het deelgeneem in gevegte in die Baltiese state, Silesië, en Pruise na die einde van die Eerste Wêreldoorlog. Hoewel die Freikorps amptelik ontbind is in 1920, het lede nog steeds 'n prominente rol in die opkomende ver-regse politieke mag in Duitsland gespeel. 

Sommige toekomstige lede en selfs leiers van die *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterparte*  (NSDAP) of Nazi-party was lede van die Freikorps, insluitende Ernst Röhm, toekomstige hoof van die *Sturmabteilung* of SA, en Rudolf Höß, die toekomstige Kommandant van Auschwitz. Van die Freikorps soos die *Oberland* Liga gelei deur Dr. Friedrich Weber het deel gevorm van die Kampfbund. Die Kampfbund was 'n liga van "patriotiese" gevegsverenigings in Beiere wat onder die politieke leiding van Adolf Hitler gestaan het gedurende die vroeë 1920's en aan die begin van Hitler se politieke loopbaan sy steun onder die ver-regses begin bou het.

Sommige van die Freikorps-ondersteuners het nie Hitler gesteun nie. Hermann Ehrhardt en sy ondergeskikte Kommandant Eberhard Kautter, leiers van die *Viking* Liga, het byvoorbeeld geweier om Hitler en Ludendorff met hul Biersaal-staatsgreep te help en het selfs teen hulle saamgesweer. Verskeie Freikorps-lede het buitestanders gebly gedurende die tydperk van Nazi Duitsland. 'n Algemene besprekingsonderwerp onder Freikorps veterane was, "Waar was Hitler in 1919/20, toe ons teen die Kommuniste geveg het?".
Geloofsbelydenis van Nicea

[duimnael|Die [Eerste Konsilie van Nicea (325) met teks van die belydenis van die Eerste Konsilie van Konstantinopel (381) met die latere veranderings vir gebruik in Griekse liturgie]]

Die Geloofsbelydenis van Nicea (Grieks: Σύμβολον τῆς Νικαίας, Latyn: Symbolum Nicaenum), wat ook bekend staan as die Niceense Belydenis of die Nicea-Konstantinopolitaanse Geloofsbelydenis, is die belangrikste en mees algemeen aanvaarde belydenisskrif in die Christelike kerk. Hierdie belydenisskrif is genoem na Nicea in Klein-Asië waar in 325 n.C. 'n konsilie gehou is en waar die dwaalleringe van Arius verwerp is. Die finale vorm is egter eers van 'n later datum, waarskynlik van die Eerste Konsilie van Konstantinopel van 381 n.C.

Dit word beskou as die enigste ekumeniese belydenis wat deur 'n wye verskeidenheid Christelike denominasies aanvaar word, insluitend die Rooms-Katolieke Kerk, die Oosters-Ortodokse Kerk, die Oriëntaal-Ortodokse Kerke, die Anglikaanse Gemeenskap, en die meeste Protestantse kerke. Die belydenis omskryf die kernleerstellings van die Christelike geloof, veral met betrekking tot die Drie-eenheid en die persoon van Jesus Christus, en dien as 'n maatstaf vir wat ortodoks is in die Christelike geloof.

## Afrikaanse weergawe 
:*Ons glo in een God, die almagtige Vader, die Skepper van die hemel en aarde, van alle sigbare en onsigbare dinge;*
:*en in een Here Jesus Christus, die eniggebore Seun van God, voor al die eeue uit die Vader gebore:*
:*Hy is God uit God, lig uit lig, ware God uit ware God,*
:*gebore, nie gemaak nie, een in wese met die Vader, deur wie alles tot stand gekom het.*
:*Hy het ter wille van ons, mense, en ons saligheid uit die hemel neergedaal*
:*en het deur die Heilige Gees uit die maagd Maria vlees geword: Hy het mens geword;*
:* onder Pontius Pilatus is Hy vir ons gekruisig;*
:*Hy het gely en is begrawe.*
:*Op die derde dag het Hy volgens die Skrifte opgestaan, en Hy het na die hemel opgevaar.
:*Hy sit aan die regterhand van die Vader, en Hy sal met heerlikheid terugkom*
:*om die lewendes en die dooies te oordeel.*
:*Aan Sy koningskap sal daar geen einde wees nie.*
:*Ons glo in die Heilige Gees, wat Here is en lewend maak.*
:*Hy gaan van die Vader en die Seun uit, en Hy word saam met die Vader en die Seun aanbid en verheerlik.*
:*Hy het deur die profete gespreek.*
:*Ons glo aan een, heilige, algemene en apostoliese kerk.*
:*Ons bely een doop tot vergifnis van sondes.*
:*Ons verwag die opstanding van die dooies en die lewe van die toekomstige bedeling.*
:*Amen.''

## Verwysings
Ludwig Mies van der Rohe

**Ludwig Mies van der Rohe** (eintlik Maria Ludwig Michael Mies, * 27 Maart 1886 in Aken; † 19 Augustus 1969 in Chicago) was 'n Amerikaans-Duitse meester-argitek, ontwerper en tussen 1930 en 1933 ook hoof van die beroemde Duitse kuns- en argitektuurskool Bauhaus.

duimnael|links|Die rekonstruksie van L. Mies van der Rohe se Duitse pawiljoen tydens die wêreldtentoonstelling in Barcelona 1929
Sy ontwerpe word gekenmerk deur puristiese vormgewing en die grootskaalse gebruik van glas, staal en beton. Hulle lewer ook die grondslag vir die oprigting van groot geboue met suiwer glasfasades (sogenaamde wolkekrabbers) volgens die "Internasionale Styl", een van die moderne stromings van die argitektuur. Sy persoonlike leuse is "*weniger ist mehr*" (minder is meer).

## Bibliografie 
* Doherty, Eithne: Ludwig Mies van der Rohe. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 2, Desember 1967

## Eksterne skakels
Kenneth Meshoe

Eerw. **Kenneth Rasalabe Joseph Meshoe** is die President van die Afrika Christen Demokratiese Party in Suid-Afrika.

Kenneth Meshoe is op 18 Januarie 1954 in Pretoria gebore as die vierde van sewe kinders. Hy het sy Matrieksertifikaat voltooi in 1972, en het in 1975 gegradueer aan die Universiteit van die Noorde met 'n Sekondêre Onderwysdiploma. In 1976 tree hy in die huwelik met Lydia; hulle het drie kinders.

In 1976 sluit Kenneth en Lydia aan by *Christ For All Nations*, en hy is sedert Februarie 1980 een van Reinhard Bonnke se mede-evangeliste. 

In Januarie 1987 vertrek Meshoe na die *Shekinah Bible Institute* in Kingsport, Tennessee in die VSA, waar hy sy tweede jaar Teologiese Diploma voltooi het.

In 1988, begin Kenneth 'n onafhanklike kerk bekend as die Hope of Glory Tabernacle, wat sedertdien goed gegroei het.

In Desember 1993, begin hulle 'n politieke party wat gebaseer is op bybelse beginsels en noem dit die Afrika Christen Demokratiese Party (ACDP), waarvan Meshoe die eerste en dienende president is.

Gedurende die April 1994 verkiesings het die ACDP twee setels in die nasionale parlement verower, en drie in die provinsiale parlement. In die 1999 verkiesing, het hul steun met meer as 300% toegeneem deurdat hulle 7 setels in die nasionale parlement verower het, en 4 in die provinsiale wetgewers. In April 2004 neem die party se verteenwoordiging in die nasionale parlement (7 parlementslede) en die provinsiale wetgewers (8 lede) verder toe. 

Gedurende die Plaaslike Munisipale verkiesing van Desember 2000 het die ACDP se steun met oor die 1000% toegeneem van 5 stadsraadslede in 1995 tot 62. Die ACDP is nou op plaaslike vlak in al die provinsies van Suid-Afrika verteenwoordig

Meshoe verteenwoordig die ACDP in die Nasionale Vergadering, tesame met 6 ander LP's.

Op 18 Desember 1994 ontvang Kenneth Meshoe sy Eredoktorsgraad (*Doctorate of Humane Letters* afgekort L.H.D.), toegeken deur die Bethel Christian College van Riverside, Kalifornië VSA, en word ook aangewys om te dien as 'n assosiaatlid op die *Raad van Regente van Bethel College*.

## Eksterne skakels 
* Kenneth Meshoe op People's Assembly
Sosialistiese Internasionaal

duimnael|Amptelike kenteken van die Sosialistiese Internasionaal

Die **Sosialistiese Internasionaal** (SI), of die *Tweede Internasionaal*, is die wêreldliggaam van sosiaaldemokratiese, sosialistiese en arbeiderspartye.

## Ledepartye 
duimnael|400px|Lande met ledepartye van die Sosialistiese Internasionaal
Ledepartye sluit in:
* African National Congress (ANC) – Suid-Afrika
* Arbeidersparty – Verenigde Koninkryk
* Australian Labor Party (ALP) – Australië
* Democratic Socialists of America (DSA) – Verenigde State
* Frelimo – Mosambiek
* Hongaarse Sosialistiese Party (MSZP) – Hongarye
* Indian National Congress (INC) – Indië
* Israel Labour Party (ILP) – Israel
* Movement for Democratic Change (MDC) – Zimbabwe
* MPLA – Angola
* National Democratic Party (NDP) – Egipte
* New Democratic Party / Nouveau Parti démocratique (NDP/NPD) – Kanada
* Parti Socialiste (Frankryk) (Sosialistiese Party, PS) – Frankryk
* Parti Socialiste (Senegal) (Sosialistiese Party, PS) – Senegal
* Party van die Arbeid (PvdA) – Nederland
* Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty (PIP) – Puerto Rico
* Regverdige Rusland (CP) – Rusland
* Sozialdemokratische Partei Deutschlands (Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland, SPD) – Duitsland
* SWAPO – Namibië

## Presidente 
* Morgan Phillips 1951–1957
* Alsing Andersen 1957–1962
* Erich Ollenhauer 1963
* Bruno Pittermann 1964–1976
* Willy Brandt 1976–1992
* Pierre Mauroy 1992–1999
* António Guterres 1999–2005
* George Papandreou 2006–hede

## Erepresidente 
* Pierre Mauroy
* Ruben Berrios Martinez
* Philippe Busquin
* Alan García
* Anita Gradin
* Elazar Granot
* Anker Jørgensen
* Neil Kinnock
* Enrique Silva Cimma
* Mário Soares
* Hans-Jochen Vogel

## Kongresse 
## Eksterne skakels 
*  Tuisblad van die Sosialiste Internasionaal
Atlantis, Wes-Kaap

**Atlantis** is 'n dorp ongeveer 40&nbsp;km buite Kaapstad. Die dorp het 67&nbsp;491 inwoners in 2011 gehad. Atlantis was in die apartheidsjare gestig met die doel om bruin mense uit Kaapstad te verplaas. Daar is 'n groot dieselenjinfabriek in Atlantis gebou. Vandag is 85,01% van die bevolking bruin mense, en volgens die 2011-sensus is Afrikaans die grootste taal (79,5%).

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Vredefortkoepel

Die **Vredefortkoepel** is die grootste slagkrater op Aarde. Dit is in die Vrystaat, Suid-Afrika, geleë met die dorp Vredefort wat in die krater lê. In 2005 is die Vredefortkoepel by Unesco se lys van Wêrelderfenisgebiede gevoeg vir die estetiese en wetenskaplike waarde van die gebied.

## Formasie en struktuur 
Die bolied wat die aardoppervlak naby die hedendaagse Vredefort getref het, was een van die grootstes nog: Dit was na raming meer as 10&nbsp;km breed. Die krater het 'n deursnee van ongeveer 300&nbsp;km, groter as die 250&nbsp;km breë Sundbury-krater (Sudbury-kom), en die 170&nbsp;km breë Chicxulub-krater. Die ouderdom van die krater word geraam op meer as 2&nbsp;miljard jaar (2&nbsp;023 ± 4 miljoen jaar), en het die Aarde tydens die Paleoproterosoïkum getref.

Die Vredefort-kratergebied (27° 0′ S, 27° 30′ O) is een van die min slagkraters met veelvuldige ringe op Aarde, hoewel hulle algemeen op die Maan voorkom. Geologiese prosesse soos erosie en tektoniese prosesse het die meeste van die veelringkraters op Aarde verwoes. Die "krater" wat op die oppervlak sigbaar is, is egter nie die oorspronklike krater nie, maar die wortelsone van die slagkrater. Die oorspronklike krater is lankal deur erosie verwyder. Die slag het die kwartsietlae van die Sentrale Rand-groep en Wes-Rand-groep van die Witwatersrand-supergroep in dié gebied regop gekeer (en op plekke selfs laat oorhel), wat dan weerstand gebied het teen verdere verwering en erosie. Dit is dié positief verweerde landskap wat op die oppervlak gesien kan word.

Daar is oorspronklik gedink dat die koepel in die middel van die krater deur 'n vulkaniese uitbarsting gevorm is, alhoewel daar in die middel 1990's bewyse gevind is dat daar 'n reuseboliede-impak in die gebied plaasgevind het.

Die Vredefortkoepel het 'n deursnee van 298&nbsp;km en is die grootste slagkrater ter wêreld.

## Ekonomie 
Die Vredefortkoepel is belangrik vir ekotoerisme in die omgewing danksy die bekendheid daarvan asook die pragtige natuurskoon wat uit die geologiese struktuur ontstaan het.

In die sentrale gedeelte van die koepel is die graniete onder die Witwatersrand-supergroep blootgestel, waar dit kol-kol gemyn word.

Vroeër is goud in die omgewing ontgin, aangesien die gouddraende riwwe van die Sentrale-Rand-groep voor die slagkrater reeds afgeset was. Die riwwe van die Vrystaatse, Klerksdorpse en Wes-Randse goudvelde word in die ooste, suidooste en suide te diep om ekonomies te myn, maar word in die koepel deur die slagkrater nader aan die oppervlak gebring. Dit was egter nie ekonomies vatbaar nie, aangesien die voorkoms te wisselvallig en die graad van die gouderts te laag is.

## Eksterne skakels 
* www.vredefort.co.za
* *Earth Impact Database*
* *Deep Impact – The Vredefort Dome*
* Satellietbeeld van die Vredefortkoepel van *Google Maps*
Oscar Wilde

duimnael|links|Standbeeld van Oscar Wilde in Dublin se Merrion Square Park (Archbishop Ryan Park).
[duimnael|links|"The Peacock Skirt", geïllustreerd deur [Aubrey Beardsley vir Wilde se opvoering *Salomé*]]
'''Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde''' (16 Oktober 1854 – 30 November 1900) was 'n Anglo-Ierse skrywer, digter, dramaturg en kortverhaalskrywer.

## Biografie 
### Geboorte en vroeë lewe 
Wilde is gebore op 16 Oktober 1854, binne 'n Protestante Anglo-Ierse familie, in 21 Westland Row, Dublin. Sy ouers was Sir William Wilde en sy vrou Jane. Jane was 'n suksesvolle skrywer en 'n Ierse nasionalis, bekend as 'Speranza', terwyl Sir William Ierland se bekendste oor- en oogspesialis was, en het boeke geskryf oor argeologie.

Na studie aan die Trinity-kollege, Dublin, en in Oxford, waar hy ŉ graad met lof ontvang het, het hy in 1881 die digbundel *Poems* gepubliseer. In 1882 het hy lesings in die VSA en in Kanada gelewer en in 1883 na Engeland teruggekeer om daar lesings oor Amerika te hou.

Wilde is in 1884 met Constance Lloyd getroud en 2 kinders is uit die huwelik gebore. 'n Vriendskap tussen hom en 'n jonger man, lord Alfred Douglas, het tot sy vervolging gelei en tussen 1895 en 1897 het hy gevangenisstraf uitgedien.

### Literêre werke 
In die tronk het hy *The ballad of Reading Goal* (1898) geskryf waarin hy onder meer die onmenslike omstandighede in die gevangenis blootlê. Na sy vrylating het hy in Frankryk gaan woon.  Wilde het sy grootste bydrae tot die wêreldletterkunde op die gebied van die drama gelewer.

Veral belangrik is ''Lady Windermere's fan* (1892), *An ideal husband* (1899), *Salomé* (1893; in Frans) en sy meesterstuk *The importance of* *being Earnest* (1895). *The happy prince and other tales* (1888) is een van die klassieke Engelse kinderverhale, en sy enigste roman, *The picture of Dorian Gray'' (1891), is 'n vindingryke werk waarin die skoonheid op 'n enigsins dekadente wyse verheerlik word.

Wilde was die leier van die estetiese beweging van die laat 19e eeu en vurige bepleiter van die beskouing "kuns om kunsonthalwe". Sy bewondering vir die estetiese en sy uitdagende houding,byvoorbeeld die opset met *Salomé*, het hom in die Victoriaanse Brittanje dikwels die onderwerp van spot en kritiek gemaak. Hy is op 30 November 1900 in  Parys, Frankryk, oorlede.

## Bibliografie 
**Digkuns**
* *Gedigte* (1881)
* *The Ballad of Reading Gaol* (1898)

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, , volume 29, bl. 130
Porta Nigra

duimnael|links|Die "Swart Poort"
duimnael|links|Binne die Porta: Die eerste verdieping
duimnael|links|Die Porta Nigra

Die **Porta Nigra** (Latyn: Swart Poort) is 'n bekende gebou in die stad Trier (Duitsland). Dit is die grootste en bes bewaarde Romeinse stadspoort noord van die Alpe. Die poort, wat in die jaar 180 as die noordelike toegang tot die Romeinse stad Augusta Treverorum opgerig is, is deur Unesco in 1986 tot wêrelderfenisgebied verklaar.

Die Romeinse boumeesters het die enkele steenblokke, wat tot by ses ton weeg en uit die nabygeleë Kyllvallei afkomstig is, sonder pleister opmekaar gesit. Tot vandag toe word die stabiliteit van die Porta Nigra net deur sy eie gewig en met behulp van ysterhake verseker.

Tydens die middeleeue is diep gate in die stene gebeitel om die ysterhake te steel en in te smelt. Ook die naam Porta Nigra dateer uit hierdie tydperk. Dit is afgelei van die donker kleur, wat die sandsteen as gevolg van verwering begin aanneem het.

Danksy die Griekse hermiet Simeon, wat hier vanaf 1028 'n vroom lewe gelei het, het die Porta Nigra bewaar gebly. Na sy dood in die jaar 1035 is die Porta omgebou na 'n kerk, wat ook sy bewaring verseker het. Napoléon Bonaparte het die Romeinse gebou later van die meeste tekens van sy kerklike verlede bevry.

## Eksterne skakels
Groot vyf

Die **Groot Vyf** is 'n groep wildediere wat oorspronklik die mees gesogte was in Afrika vir wildjagters. Vandag word die term steeds gebruik in toeristegidse wat Afrika se wildlewe bespreek. Vier uit vyf van hierdie diere is tans bedreig. 

Die groep bestaan uit die leeu, olifant, buffel, luiperd en renoster. Hierdie diere is gekies omdat hulle besonder moeilik is om te jag, en nie vir hul grootte nie (die rede waarom die reuse seekoei, byvoorbeeld, nie op die lys is nie). Die Groot Vyf word dan ook beskou as die vyf gevaarlikste diere in Afrika.

Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|Leeu (*Panthera leo*)
Lêer:Elephant Kruger 2003.jpg|Olifant (*Loxodonta africana*)
Lêer:SA Kruger Büffel.jpg|Buffel (*Syncerus caffer*)
Lêer:Rhino-216.jpg|Swartrenoster (*Diceros bicornis*)
Lêer:Leopard africa.jpg|Luiperd (*Panthera pardus*)

## Sien ook 
* Klein vyf diere
* Onmoontlike vyf
Isohieet

duimnael|300px|regs|'n Isohieetkaart.

'n **Isohieet** of **Isohieetlyn**  is 'n lyn wat punte op 'n kaart met gelyke neerslag verbind.

'n Kaart met isohiëte daarop word 'n **Isohieetkaart** genoem.
Weimar

**Weimar** (Duits: [ˈvaɪmaɐ]) is 'n Duitse stad geleë in die deelstaat Thüringen. Die bevolking soos op 31 Desember 2015 was 64&nbsp;131. Weimar is 'n beduidende universiteits-, toerisme- en nywerheidsentrum. Weimar is ná Dessau-Roßlau net een van twee Duitse stede wat twee Unesco-wêrelderfenisgebiede huisves. Net Berlyn het drie inskrywings. Die Bauhaus Weimar is in 1996 en die Klassieke Weimar in 1998 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
[duimnael|links|upright|Die *Herzogin Anna Amalia-Bibliothek* word sedert die 18de eeu onder die bekendste biblioteke in Duitsland gereken. Dit het sy reputasie sowel aan sy vorstelike beskermhere en bevorderaars van kuns en kultuur Wilhelm Ernst, Anna Amalia en Carl August asook sy befaamde bibliotekarisse te danke - onder wie [Johann Wolfgang von Goethe. 'n Verwoestende brand op 2 September 2004 het sowat 50&nbsp;000 boekdele, kunsskatte en waardevolle interieur vernietig. 62&nbsp;000 boekdele is beskadig. 'n Uitgawe van die Luther-Bybel van 1534 kon gered word]]
[duimnael|links|upright|Standbeeld van [Johann Wolfgang von Goethe en Friedrich Schiller by die Deutsches Nationaltheater und Staatskapelle Weimar]]

Weimar is veral bekend vir sy kulturele erfenis. Vier van Duitsland se bekendste skrywers, Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gottfried von Herder en Friedrich Schiller, het in die stad gewerk. Hierdie tydperk tussen 1794 en 1805 staan bekend as *Weimarer Klassik*. Daarbenewens het ander bekende kunstenaars soos Lucas Cranach die Ouere en Lucas Cranach die Jongere (16de eeu), Johann Sebastian Bach (18de eeu), Franz Liszt, Richard Strauss, Friedrich Nietzsche (19de eeu) asook Harry Graf Kessler en Henry van de Velde (20ste eeu) in Weimar gewerk. Na die ondergang van die Duitse Keiserryk en die hoofstad Berlyn se onstabiele politiese klimaat is die Duitse volksvergadering in Weimar gevestig, waarna die Republiek van Weimar (1918–1933) genoem is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Luanda

**Luanda** (vroeër *Loanda*) is die hoofstad en grootste stad van Angola en die gelyknamige Angolese provinsie met 'n bevolking van sowat 2,5 miljoen (2018). Die stad, wat aan die Atlantiese Oseaan lê, is ook die land se belangrikste hawe. Die metropolitaanse gebied van Luanda het 'n bevolking van meer as 7,8 miljoen. Dit is die derde grootste Portugeessprekende stad in die wêreld (ná São Paulo en Rio de Janeiro, albei in Brasilië, en nog voor Lissabon en Maputo).

## Demografie 
[duimnael|links|[Nasa-Satellietbeeld van Luanda]]
Die bevolking van Luanda is oorwegend van Swart-Afrikaanse afkoms, met die Ambundu (taal Kimbundu), Ovimbundu (taal Umbundu) en Bakongo (taal Kikongo) as die belangrikste stamme. Daar is 'n baie klein minderheid Europeërs, kleurlinge, en vandag ook Chinese. Die amptelike en mees gesproke taal is Portugees.

## Geskiedenis 
duimnael|links|'n Uitsig op Luanda in 1883
Die stad is op 25 Januarie 1576 onder die naam *São Paulo da Assunção de Loanda* (letterlik: "Sint Paulus van die Hemelvaart tot Loanda") deur Portugese gestig en dien (met die uitsondering van die tydperk tussen 1640 en 1648) sedert 1627 as die administratiewe sentrum van die kolonie Angola. Daarbenewens is Luanda vanaf die jaar 1550 tot by omtrent 1850 'n belangrike sentrum vir die slawehandel, met Brasilië as die hoofbestemming.

Die groot meerderheid van die Portugese bevolking vlug na die onafhanklikheidswording van die land in 1975 uit die stad. Hulle is deur groot getalle Kubane vervang, wat meestal as soldate na Angola gekom het.

duimnael|links|Skeepswrakke aan die kus naby Luanda
## Eksterne skakels 
*
Grondboontjie

Die **grondboontjie** (*Arachis hypogaea*) is 'n spesie in die ertjiefamilie *Fabaceae* endemies aan Suid-Amerika in Bolivië. Dit is 'n eenjarige kruidagtige plant wat tot tussen 30 en 50&nbsp;cm hoog groei. Die blare is afwisselend gerangskik, veervormig met vier "blaartjies"  (twee teenoorstaande pare; met geen eindblaartjie nie), en elke "blaartjie" is 1 tot 7&nbsp;cm lank en 1 tot 3&nbsp;cm breed. Die vorm van die blom van die plant is tipies aan ander plante in die ertjiefamilie, 2 tot 4&nbsp;cm wyd, met geel en rooi are. Na bestuiwing ontwikkel die vrug in 'n peul van 3 tot 7&nbsp;cm lank en bevat 2 tot 3 (in uitsonderlike gevalle 1 of 4) sade, wat dan hul weg ondergrond baan om ryp te word.

Alhoewel dit in die kookkuns as 'n neut gesien word, is die vrug van die grondboontjie botaniesgesproke 'n houtagtige peul en tegniesgesproke nie 'n neut nie, soos met die Engelse benaming van *peanut*. In hierdie aspek is die Afrikaanse benaming tegniesgesproke korrek, deurdat daarna verwys word as 'n *boon* en nie 'n neut nie.

Alternatiewe Engelse benaminge is *groundnuts*, *earthnuts*, *goobers*, *goober peas*, *pinders*, *manila nuts* en *monkey nuts* (die laasgenoemdes verwys gewoonlik na die hele peul en nie net na die sade nie.) Nederlandse benaminge is *apennootjes*, *aardnoten* of ''pinda's''.

## Galery 

Peanut 9417.jpg|'n Grondboontjieplant met grondboontjies
Peanut oil bottle.jpg|Grondboontjie-olie
PeanutButter.jpg|Grondboontjiebotter
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|Grondboontjies (oopgebreek uit doppe), en nog toe in 'n doppie (regs bo)
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|Grondbone bedek met sjokolade ('n lekkerny)

## Sien ook 
* Grondboontjiebotter

## Bronnelys 
* Plants of the Worls Online
Grondboontjiebotter

duimnael|270px|Grondboontjiebotter in 'n houer.

**Grondboontjiebotter** is 'n voedselproduk wat gewoonlik bestaan uit geroosterde of gemaalde grondboontjies, gewoonlik gesout en ietwat versoet. Dit word algemeen verkoop in kruidenierswinkels, maar kan ook tuis gemaak word. Talle verskillende soorte is beskikbaar; waarvan "glad" en "korrelrig" die gewildste is, maar heuning-geroosterde, heelneut-variasies en dié gemeng met sjokolade kan ook gevind word. Romerige grondboontjiebotter word verkry deur die hele mengsel baie fyn te maal. Die korrelrige soorte word verkry deur heel stukke grondboontjies terug te voeg by die mengsel nadat dit gemaal is.

Grondboontjiebotter word gebruik op toebroodjies (veral die bekende grondboontjiebotter- en stroop- of konfyttoebroodjie), lekkergoed (*"Blackcat"* se grondboontjiestafies, kan as 'n voorbeeld genoem word), beskuitjies of koekies en ook in ander gebak. Dit is 'n goeie bron van proteïene, en is baie gewild onder kinders. Elvis Presley het 'n bekende weergawe van die grondboontjiebotter- en konfyttoebroodjie gemaak met piesang (óf fyngemaal óf heel) wat gebak of diep gebraai is, en heel waarskynlik spek bevat het.

Grondboontjiebotter is veral gewild in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Kanada, Australië, Nederland en Suid-Afrika, terwyl bitter min kennis daarvan in ander dele van Europa bestaan. Dit is ook baie gewild, nou wel as 'n ontbyt, in dele van die Midde-Ooste waar Amerikaners 'n sterk teenwoordigheid aan die begin van die 20ste eeu handhaaf het. Dit word dikwels beskryf as 'n voedselsoort waarmee 'n mens moet grootword om dit te kan waardeer. Die meeste mense wat dit nie gewoond is nie, vind die smaak daarvan baie vreemd. In hierdie geval kan daar parallelle getrek word met "Marmite", gewild in Brittanje en Suid-Afrika, "Cenovis", gewild in Switserland, en "Vegemite", gewild in Australië.

Vir mense met 'n allergie vir grondboontjies, kan grondboontjiebotter noodlottige anafilaktiese skok veroorsaak.

Die grondboontjieplant is vatbaar vir die grondswam wat aflatoksien produseer, en kontaminasie van grondboontjiebotter is moontlik.

## Het u geweet... 
* Dat **pindakaas** volgens die woordeboek 'n sinoniem is vir grondboontjiebotter, en dat dit dieselfde is as die Nederlandse naam.
Sahara (dubbelsinnig)

**Sahara** het verskeie betekenisse:
*Sahara die woestyn
*Wes-Sahara (SADR), 'n besette gebied in noordwes-Afrika.
*Sahara India Pariwar, 'n Indiese maatskappy.
** Air Sahara is 'n Indiese lugdiens, bedryf deur Sahara India Pariwar
*Sahara (hotel en kasino) in Las Vegas

## Boeke 
*Sahara deur Clive Cussler

## Films 
**Sahara* is 'n 1919 film
**Sahara* is 'n 1943 film
**Sahara* is 'n 1943 Indiese film
**Sahara* is 'n 1958 film
**Sahara* is 'n 1983 film
**Sahara* is 'n 1985 film
**Sahara* is 'n 1991 film
**Sahara* is 'n 1995 gemaak vir TV film
**Sahara* is 'n 2002 film
**Sahara* is 'n 2005 film geregisseer deur Breck Eisner met Matthew McConaughey
ABBA

**ABBA** (1972–1983) was 'n Sweedse popmusiekgroep. Hulle bly tot vandag toe die suksesvolste Sweedse musiekgroep en was een van die gewildste sanggroepe in die wêreld. Die groep het die topposisies op musieklyste wêreldwyd gedurende die middel-tot-laat 1970's en vroeë 1980's gedomineer, en het treffer-enkelsnitte en -albums verkoop. ABBA se verkope word wêreldwyd op 100 tot 500 miljoen kopieë geraam (daar blyk geen betroubare bron vir hierdie inligting te wees nie), wat hulle die tweede suksesvolste musiekgroep van alle tye, na die Beatles, sou maak. Hulle was die eerste musiekgroep van die Europese vasteland wat gereelde plekke op die Britse, Amerikaanse en Australiese musieklyste beklee het, en hulle sukses het ook deure vir ander Europese musiekgroepe oopgemaak. Hulle blywende nalatenskap is die bevordering van die Sweedse musiekbedryf tot 'n hoofstroomkompeteerder.

"ABBA" is 'n akroniem gevorm uit die eerste letter van elk van die groeplede se naam. Dit word gewoonlik geskryf as "ABBA" maar word ook soms geskryf as 'n woord, Abba. Die eerste 'B' in die embleemweergawe van die naam is sedert 1976 omgekeer (ᗅᗺᗷᗅ) op die groep se reklamemateriaal en is 'n geregistreerde handelsmerk.

## Geskiedenis 
duimnael|links|200px|Een van ABBA se lede, Agnetha Fältskog, tydens 'n optrede in 1977
duimnael|links|200px|Anni-Frid Lyngstad in 1976 op die Schiphol-lughawe

ABBA is in 1972 gevorm met Björn Ulvaeus, Benny Andersson, Agnetha Fältskog, en Anni-Frid Lyngstad (bynaam: "Frida"). Hulle het wydbekend geword nadat hulle die Eurovision-sangfees in 1974 met hulle liedjie, *"Waterloo"*, gewen het. Die groep het uit twee paartjies bestaan, Björn en Agnetha tesame met Benny en Frida. ABBA se lede het aan die begin van 1983 saam besluit om 'n blaaskans te vat. En hulle het tot vandag toe nog nooit weer saam 'n opname gemaak nie.

Daar is tans ander sangsterre in verskeie lande wat weer ABBA-trefferliedjies sing en optredes doen ter ere aan die goue ABBA-jare.

duimnael|Benny Andersson in 2006
duimnael|Björn Ulveaus in 2007

## Albums 
ABBA het agt albums tussen 1973 en 1981 opgeneem, en het ook 'n paar kompilasie-albums vrygestel.
* *Ring Ring* (1973)
* *Waterloo* (1974)
* *ABBA* (1975)
* *Arrival* (1977)
* *ABBA: The Album* (1977)
* *Voulez-Vous* (1979)
* *Super Trouper* (1980)
* *The Visitors* (1981)
**Voyage* (2021)

## Bekende liedjies 
* *Waterloo* (1974)
* *Mamma Mia* (1975)
* *Fernando* (1976)
* *Dancing Queen* (1976)
* *Money Money Money* (1976)
* *Chiquitita* (1978)
* *Gimme Gimme Gimme* (1979)
* *The Winner Takes It All* (1980)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*  The Hep Stars International Official website – Benny Andersson
*
Groot-Atlas

**Groot-Atlas**, gewoonlik die Hoë-Atlas (of Frans: *Haut Atlas*) genoem, is 'n bergreeks in sentraal Marokko in die Atlasstreek. Die reeks sluit Jbel Toubkal in.
duimnael|links|Sneeuval in die berge

duimnael|500px|links|Die gesamentlike Atlasgebergte topografies en polities

## Eksterne skakel 
*
Tellatlas

Die **Tellatlas** (ook *Klein-Atlas*) is 'n bergreeks van meer as 1&nbsp;000 kilometer, wat deel vorm van die Atlasgebergte. Dit lê teen die Middellandse See in Noord-Afrika in Marokko, Algerië en Tunisië. 

Dit word in die noorde deur die Middellandse See en in die suide deur die Plato van die Sjots begrens. As gevolg van 'n landuitloper vorm die Middellandse See ook die oostelike grens in Tunisië, terwyl dit in die weste in verdere bergreekse, die Rif en Sentraal-Atlas, in Marokko eindig.

duimnael|500px|links|Die gesamentlike Atlasgebergte topografies en polities
In sy gebied lê heelwat groot stede, wat die Algerynse hoofstad Algiers met sowat 1&nbsp;500&nbsp;000 (2005) inwoners en Oran met 770&nbsp;000 (2005) inwoners insluit. 'n Ander Algerynse stad Constantine met sowat 505&nbsp;000 (2005) inwoners, lê in die berge teen 650 meter bo seespieël.

Die hoogste piek is 2&nbsp;308 meter bo seespieël.
Aurèsgebergte

Die **Aurèsgebergte** ook bekend as die **Sahara-Atlas** van Algerië is die oostelike gedeelte van die Atlasgebergte.  Nie so hoog soos die Groot-Atlas van Marokko nie, is dit baie meer imposant as die Tellatlasreeks wat nader aan die kus loop.  Die hoogste piek in die reeks is die 2236&nbsp;m hoë Djebel Aissa.

Die Aurèsgebergte dui die noordelike rand van die Saharawoestyn aan. Die berge kry wel reën en is meer geskik vir landbou as die platogebied noord daarvan. Vandag is meeste van die gebied se bevolking Berbers.  Die berge bied ook reeds lank 'n tuiste aan bannelinge uit die vrugbare kusgebiede.

550px|duimnael|senter|Die gesamentlike Atlasgebergte topografies en polities
Rif (Atlasgebergte)

duimnael|Die Rif soos gesien vanaf Tarifa
duimnael|Vlag van die ou Republiek Rif
duimnael|Die Spaanse Rif-protektoraat, 1912 tot 1956
duimnael|Ligging van die Rif

Die **Rif** (ook *Er Rif*; Arabies: الريف; Tarifit: ⴰⵔⵔⵉⴼ, ⴰⵔⵉⴼ, *Arrif*, *Arif*) is 'n sowat 350 kilometer lang, aan die Atlasgebergte in Noord-Afrika behorende, bergreeks in Marokko, wat langs die Middellandse See lê.
Dit is die Afrika-uitloper in die Straat van Gibraltar teenoor die uitloper op die Iberiese Skiereiland. Suid daarvan eindig dit teen die Sentraal-Atlas en die Tellatlas.

Dit is yl bevolk, hoewel daar ook stede is soos Tangier met 'n bevolking van sowat 620&nbsp;000 (2004), naby die kus van die Straat van Gibraltar, en Tétouan met 'n bevolking van sowat 320&nbsp;000 (2004) ook noord aan die voet van die bergreeks. 'n Groot deel van die bevolking is Berberse Rif-Kabyle.

Die hoogste pieke van die Rif lê 2&nbsp;456 meter bo seespieël.

## Geskiedenis 
In 1912 het die noordelike hange van die berge deel geword van 'n Spaanse protektoraat, tog kon die Spanjaarde hulle invloed net langs die Middellandse See uitbou. In 1921–1926 het Abd el-Krim die onafhanklike Rif-republiek beheer.

## Eksterne Skakels 
*
Sjot

duimnael|Sjot-Melrhir.
'n **Sjot** (Arabies: *soutmeer*) is 'n soutmeer in Algerië en Tunisië wat ontstaan uit reënwater en die smeltwater in die lente en somer van die bergsneeu uit die Atlasgebergte. 'n Sjot droog reëlmatig in die droë laatsomer op. 

Die Plato van die Sjots wat in Algerië lê, is daarna vernoem.

## Belankrike Sjots 
* Die grootste sjot, Chott el Jerid, beslaan op sy grootste 5&nbsp;000 km&sup2; en is in die middel van Tunisië geleë naby die Algerynse grens.
* Chott Ech Chergui in Algerië is die tweede grootste sjot in Noord-Afrika en is 'n Ramsarmoerasland.
* Chott Melrhir in noordoos Algerië - byna geheel en al onder  seevlak en die laagste punt in Algerië.
* Chott el Gharsa in Tunisië van Chott el Jerid geskei deur 'n nou strook land, die Jerid.
* Chott el Fejej  in Tunisië  - 'n nou, oostelike uisteeksel van Chott el Jerid wat tot amper by die Golf van Gabes strek.
* Chott el Hodna in Algerië

## Eksterne skakels 
* Chott el Jerid in Tunisië
Golf van Gabes

duimnael|links|Ligging van die Golf van Gabes
Die **Golf van Gabes** (Arabies: خليج قابس‎ *ḫalīǧ qābis*), in antieke tye **Klein Syrtis** (Latyns: *Syrtis Minor*) genoem, is 'n golf aan Tunisië se oos kus in die Middellandse See. Die golf is 100&nbsp;kilometer lank en wyd, met die Kerkenaeilande aan die noordooste en Djerbaeiland in die suidooste. Dit het 'n groot getyverloop, 2,5&nbsp;meter tydens springgety. Die stad Gabès, wat 'n ekonomiese en administratiewe sentrum is, is in die golf geleë. Gabès en Sfax, nog 'n belangrike hawe in die golf, het spons en tuna visserye.

## Eksterne skakels
Plato van die Sjots

Die **Plato van die Sjots** of **Sjotshoogland** is 'n gebied in die noorde van Algerië. Dit dui in die Atlasgebergte die vallei tussen die twee bergreekse, die Tellatlas en Sahara-atlas aan. Die naam is ontleen van die jaarlikse opdroging van soutmere, wat mens *Sjots* noem en wat talryk in die vallei voorkom. Die plato is ongeveer 1&nbsp;070 m (3&nbsp;500 voet) hoog. Dit is 200 km wyd in die weste en word nouer na die ooste waar dit in 'n reeks valleie verander. Grasvelde in die gebied ondersteun nomadiese veeboerdery.

[duimnael|links|500px|Plato van die Sjots met [Chott Ech Chergui in die middel daarvan]]
Seestraat

duimnael|Diagramatiese voorstelling van 'n seestaraat wat *see* of *oseaan 1* met *see* of *oseaan 2* verbind tussen landmassas 1 en 2

'n **Seestraat** is 'n nou kanaal water wat twee groter waterliggame met mekaar verbind en dus tussen twee landmassas lê. Die terme *seestraat*, *kanaal*, *deurgang* en *see-arm* kan sinonieme van mekaar en omruilbaar wees. Kanaal en see-arm kan egter ook ander betekenisse hê. Baie seestrate is ekonomies belangrik. Seestrate kan op belangrike skeepsroetes lê en oorloës is al geveg ter wille van die beheer van hierdie seestrate. Talle kunsmatige kanale is opgerig om twee waterliggame oor land te verbind.

Bekende seestrate in die wêreld sluit in die Straat van Dover, tussen Engeland en Frankryk, wat die Noordsee met die Engelse Kanaal verbind; die Straat van Gibraltar, die enigste natuurlike deurgang tussen die Atlantiese Oseaan en die Middellandse See; die Bosporus en die Dardanelle, wat die Middellandse- en Swartsee verbind; die Beringstraat tussen Alaska en Siberië wat die Stille- en Arktiese Oseane verbind; en die Straat van Malakka, wat tussen die Maleise Skiereiland en Sumatra lê en die Indiese Oseaan met die Suid-Chinese See verbind.

Alhoewel riviere en kanale baie keer 'n brug tussen twee groot mere of 'n meer en 'n see vorm en dit lyk of hulle die formele definisie van seestrate bevredig, word gewoonlik nie na hulle as seetstrate of strate verwys nie. Seestrate is gewoonlik baie groter, wyer strukture waar water nie in 'n enkele rigting vloei nie, en verbind gewoonlik twee see's.

Seestrate is die dualis van landengtes. Dit wil sê, terwyl seestrate tussen twee landmassas lê en twee groter waterliggame verbind, lê landengtes tussen twee waterliggame en verbind twee groter landmassas.
Jonatan Netanyahu

**Jonatan Netanyahu** (Hebreeus: יונתן "יוני" נתניהו *Yonatan "Yoni" Netanyahu*; 13 Maart 1946 – 4 Julie 1976) was 'n Israeli-oorlogsheld.

Hy was 'n lid van die Israeli-weermag se elite "Sayeret Matkal"-eenheid. Die Medalje vir Voortreflike Diens (Hebreeus: עיטור המופת) is aan hom toegeken vir sy optrede tydens die Jom Kippoer-oorlog.

Hy sterf tydens Operasie Entebbe by die Entebbe Internasionale Lughawe in Oeganda. Netanyahu is deur Oegandese soldate doodgeskiet tydens 'n militêre operasie waarin gekaapte passasiers bevry is. Hy was die leier van die aanvalspan en ook die enigste Israeli ongeval tydens dié operasie. 

## Militêre loopbaan 
* Gedurende 1964 sluit Jonatan Netanyahu by die Israeli-weermag aan.
* Voltooi die offisiersopleidingskursus
* Voer 'n valskermgeselskap aan
* Sesdaagse Oorlog – Junie 1967: 
** 5 Junie — neem deel aan geveg om Um Katef in die Sinaï
** Hy en sy bataljon word versterk in die Golanhoogland.
** Gewond in sy hand tydens 'n geveg, terwyl hy besig was om 'n makker te help
* Gaan studeer aan Harvard-universiteit maar keer 'n jaar later terug na Israel as gevolg van die Uitputtingsoorlog
* Gaan studeer aan die Hebreeuse Universiteit van Jerusalem maar keer terug na aktiewe diens na 'n halwe jaar
* Sluit aan by die Sayeret Matkal
* In die somer van 1972 word hy aangestel as 'n luitenant en 'n eenheidbevelvoerder.
* 1972: voer 'n aanval aan waarin senior Siriese offisiere gevange geneem word, wat later uitgeruil word vir gevange Israeli-vlieëniers.
* 1973: Neem deel aan Operasie Fontein van Jeug ( מבצע אביב נעורים ) waarin lede en leiers van die Swart September ('n Palestyne organisasie verantwoordelik vir die 1972 München olimpiese aanval) deur die Sayeret Matkal, Shayetet-13 en Mossad gedood word.
* Jom Kippoer-oorlog — Oktober 1973:
** In die Golanhooglande voer hy 'n Sayeret Matkal eenheid aan wat na bewering meer as 40 Siriese kommando-offisiere dood en 'n aanval deur 'n Siriese kommando op die Golanhoogland fnuik.
** Neem deel aan 'n operasie waartydens luitenant-kolonel Yossi Ben-Hanan van Tel-Sjames gered word. Ben-Hanan is gewond agter die Siriese frontlinie.
** Die Medalje vir Voorteflike Diens (Hebreeus: עיטור המופת) word aan hom toegeken.
* Sluit aan by die Israeli-pantserkorps
* Voltooi die tenkbevelvoederkursus
* Lei die Barak-panserbrigade in die Golanhoogland.
* Junie, 1975: Verlaat die Pantserkorps en keer terug na die Sayeret Matkal.
* Word die bevelvoeder van die Sayeret Matkal.
* 3 Julie 1976: Sterf tydens Operasie Entebbe. Die operasie word amptelik genoem  *Miwtsa Jonatan* te ere van Netanyahu wat dit help beplan het en ook aangevoer het.

## Familie 
Hy het twee broers: Benjamin Netanyahu was die Eerste Minister van Israel van 1996 tot 1999 en van 2009 tot 2021 en Iddo, die jongste van die drie is 'n radioloog en skrywer. Beide het in die Sayeret Matkal gedien.

## Verdere leeswerk 
* Netanyahu, Jonathan / Netanyahu, Benjamin / Netanyahu, Iddo (1998): *Self-Portrait of a Hero: From the Letters of Jonathan Netanyahu, 1963-1976*. Warner Books.
Chott el Jerid

**Chott el Jerid** of Chott el Djerid, dek 5&nbsp;000&nbsp;km&sup2; op sy grootste en is die grootste sjot. Dit is in die middel van Tunisië geleë naby die Algerynse grens in die weste en met die oostelike uitloper, Chott el Fejej, strek dit amper oor die hele breedte van Tunisië. Duisende jare gelede was dit deel van die Middellandse See. Die bodem is geheel en al plat en in sout bedek.

## Eksterne skakels 
* LexicOrient artikel