open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bosmelkhout

Die **bosmelkhout** (*Vitellariopsis marginata*) is 'n middelgroot boom wat in Suid-Afrika inheems is in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en Mpumalanga. Dit kom voor vanaf die noorde van Oos-Londen, deur Eswatini tot bykans by Beira in Mosambiek. Die boom groei in laagliggende woud, in droë struikwoud, klowe en langs waterlope. Die bas is ligbruin en skilfer in stringe af.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
NG gemeente Vanderbijlpark-Noord

[duimnael|170px|regs|Ds. J.M.C. Horn, leraar van 1955 tot hy in 1958 die eerste leraar van [NG gemeente Vanderbijlpark-Oos geword het.]]

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Noord** is die derde oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die dorp Vanderbijlpark. Dit val binne die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal).

Die gemeente is gestig in 1952, drie jaar ná die moedergemeente. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Hertz Boulevard en Siemensstraat, Vanderbijlpark.  In 2013 was die leraar ds. C. Weideman. Daar was in daardie jaar 58 doop- en 349 belydende lidmate.

## Enkele leraars 
* Jan Mattheüs Christiaan Horn, 1955 – 1958

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.

## Eksterne skakels 
* Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps.
NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal**, waarby die NG gemeente Historia in 2010 ingelyf is, is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal). 

Die gemeente is gestig in 1966. Die kerkgebou is geleë by Lion Cachetstraat 9, Vanderbijlpark. In 2013 was die leraars di. J.C. Dorfling, wat in 2002 hier in sy eerste gemeente bevestig is, en W.J. Rothmann, wat van Historia af oorgekom het, waar hy leraar was van 2008 af. Daar was in daardie jaar 167 doop- en 696 belydende lidmate.

## Enkele leraars 
* Zacharias Johannes van Zyl, 1967 - 1974

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.

## Eksterne skakels 
* Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps.
NG gemeente Vanderbijlpark-Suid

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Suid** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal). 

Die gemeente is een van sewe gemeentes wat die naam van die dorp Vanderbijlpark dra (en volgens lidmaattal die grootste in 2013), en is gestig in 1966. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Schumann- en Verdistraat.  In 2013 was die leraars di. G.J. Coetzee en T. Mostert. Daar was in daardie jaar 471 doop- en 1 828 belydende lidmate.

## Enkele leraars 
* Abraham Hugo Malan, 1964 - 1969 (oorgekom van die moedergemeente ná afstigting)

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.

## Eksterne skakels 
* Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps.
NG gemeente Vanderbijlpark-Oos

[duimnael|170px|regs|Ds. J.M.C. Horn, van 1958 tot 1960 die eerste leraar. Hy het hierheen oorgekom van [NG gemeente Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord af, wat dus na alle waarskynlik die moedergemeente is.]]

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Oos** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Wes-Transvaal). 

Die gemeente is gestig in 1958, die vierde gemeente op Vanderbijlpark sedert die stigting van die moedergemeente in 1949. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Livingstone en Playfair Boulevard, Vanderbijlpark.  In 2013 was die leraar ds. J.F.P. Nagel. Daar was in daardie jaar 425 doop- en 1 378 belydende lidmate.

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.

## Enkele leraars 
* Jan Mattheüs Christiaan Horn, 1958 – 1960
* Luther Delport, 2 Mei 1975 - ?
* Johannes Frederick Pieter Nagel, 27 Junie 1987 - hede

## Eksterne skakels 
* Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps.
NG gemeente Vanderbijlpark-Tuine

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Tuine** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Sinode van Wes-Transvaal). In 2013 was dit die kleinste (volgens lidmaattal) van die sewe NG gemeentes wat die naam van die dorp Vanderbijlpark dra.

Die gemeente is gestig in 1975, die laaste gemeente op Vanderbijlpark wat die dorp se naam as ’n deel van sy eie naam het. Die kerkgebou is geleë by Louisrus 92, Vanderbijlpark  In 2013 was die leraar ds. Christo Weideman, wat in 1995 in die Noord-gemeente bevestig is, maar intussen ook die verantwoordelikheid van Tuine-gemeente aanvaar het. Daar was in 2013 33 doop- en 173 belydende lidmate.

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.
NG gemeente Vanderbijlpark-Wes

[duimnael|regs|160px|Ds. [Cillié Malan|P.C. Malan, leraar van 1966 tot 1970.]]

Die **NG gemeente Vanderbijlpark-Wes** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Sinode van Wes-Transvaal). 

Die gemeente is gestig in 1952 as die tweede gemeente op die dorp Vanderbijlpark. Tussen 1949 en 1975 is altesaam sewe NG gemeentes hier gestig wat die dorp se naam as deel van die gemeentenaam gebruik. Die kerkgebou is geleë op die hoek van McColm Boulevard en Stephensonstraat, Vanderbijlpark. In 2013 was die leraar ds. H.J. Niemand. Daar was in daardie jaar 56 doop- en 379 belydende lidmate.

## Enkele leraars 
* Pieter Cillié Malan, 1966 - 1970
* Hendrik Jacobus (Cobus) Niemand, ? – 2016

## Bronne 
* Small, Mario (samesteller). 2013. *Jaarboek van die NG Kerke*. Wellington: Tydskriftemaatskappy van die NG Kerk NPC - 'n divisie van Bybel-Media.

## Eksterne skakel 
* Die gemeente se kerkgebou soos te sien op Google Maps.
27ste Golden Globe-toekenningsaand

Die **27ste Golden Globe-toekenningsaand**, wat uitnemendheid in die rolprente van 1969 vereer het, is op 2 Februarie 1970 gehou.

## Wenners en benoemdes 
### Rolprente 
;Beste rolprent – drama
'''*Anne of the Thousand Days*
* *Butch Cassidy and the Sundance Kid*
* *Midnight Cowboy*
* *The Prime of Miss Jean Brodie*
* ''They Shoot Horses, Don't They?*

;Beste rolprent – komedie of musiekspel
*'*The Secret of Santa Vittoria*
* *Cactus Flower*
* *Goodbye, Columbus*
* *Hello, Dolly!*
* *Paint Your Wagon*

;Beste rolprentregisseur
'*Charles Jarrott – *Anne of the Thousand Days*
* Gene Kelly – *Hello, Dolly!*
* Stanley Kramer – *The Secret of Santa Vittoria*
* Sydney Pollack – *They Shoot Horses, Don't They?*
* John Schlesinger – *Midnight Cowboy*

;Beste akteur in ’n drama
*'John Wayne – *True Grit*
*Alan Arkin – *Popi*
* Richard Burton – *Anne of the Thousand Days*
* Dustin Hoffman – *Midnight Cowboy*
* Jon Voight – *Midnight Cowboy*

;Beste akteur in ’n komedie of musiekspel
'''Peter O'Toole – *Goodbye, Mr. Chips*
*Dustin Hoffman – *John and Mary*
*Lee Marvin – *Paint Your Wagon*
* Steve McQueen – *The Reivers*
* Anthony Quinn – *The Secret of Santa Vittoria*

;Beste aktrise in ’n drama
'*Geneviève Bujold – *Anne of the Thousand Days*
* Jane Fonda – *They Shoot Horses, Don't They?*
* Liza Minnelli – The Sterile Cuckoo*
*Jean Simmons – *The Happy Ending*
*Maggie Smith – *The Prime of Miss Jean Brodie*

;Beste aktrise in ’n komedie of musiekspel
'*Patty Duke – *Me, Natalie'''*
* Ingrid Bergman – *Cactus Flower*
*Dyan Cannon – *Bob & Carol & Ted & Alice*
* Kim Darby – *Generation*
* Mia Farrow – *John and Mary*
* Anna Magnani – *The Secret of Santa Vittoria*
* Shirley MacLaine – *Sweet Charity*
* Barbra Streisand – *Hello, Dolly!*

;Beste draaiboek
*'*Anne of the Thousand Days* – Bridget Boland, John Hale, Richard Sokolove
* *Butch Cassidy and the Sundance Kid* – William Goldman
* ''If It's Tuesday, This Must Be Belgium* – David Shaw
* *John and Mary* – John Mortimer
* *Midnight Cowboy* – Waldo Salt

;Beste manlike byspeler
*'Gig Young – ''They Shoot Horses, Don't They?'''*
* Anthony Quayle – *Anne of the Thousand Days*
* Jack Nicholson – *Easy Rider*
*Mitch Vogel – *The Reivers*
*Red Buttons – *They Shoot Horses, Don't They?*

;Beste vroulike byspeler
*'Goldie Hawn – *Cactus Flower*
* Marianne McAndrew – *Hello, Dolly!*
* Siân Phillips – *Goodbye, Mr. Chips*
*Brenda Vaccaro – *Midnight Cowboy*
*Susannah York – ''They Shoot Horses, Don't They?*

;Cecil B. DeMille-prys
**Joan Crawford

### Televisie 
;Beste akteur – TV-drama
**Mike Connors – *Mannix'''*
*Peter Graves – *Mission: Impossible*
*Lloyd Haynes – *Room 222*
*Robert Wagner – *It Takes a Thief*
*Robert Young – *Marcus Welby, M.D.*

;Beste aktrise – TV-musiek- of komediereeks
;*'Carol Burnett – *The Carol Burnett Show* Julie Sommars – *The Governor & J.J.*'*

*Lucille Ball – *Here's Lucy*
*Diahann Carroll – *Julia*
*Barbara Eden – *I Dream of Jeannie*
*Debbie Reynolds – *The Debbie Reynolds Show''

## Eksterne skakels 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bosstamvrug

Die **bosstamvrug** (*Donella viridifolia*) is 'n groot boom wat voorkom in kuswoud noord vanaf Oos-Londen tot in die suide van Mosambiek en ook in die Chimanimaniberge op die grens van Zimbabwe. 'n Kenmerk van die boom is die blare wat talle parallelle syare op het.

## Galery 

Lêer:Chrysophyllum viridifolium, bas, Manie van der Schijff BT, b.jpg|Bastekstuur
Lêer:Chrysophyllum viridifolium, blaar-bearing, Manie vd Schijff BT, a.jpg|Syare op blaar
Lêer:Chrysophyllum viridifolium, blomme, Manie vd Schijff BT, a.jpg|Blomme

## Bronnelys 
* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
Zacharias Zeraua

[duimnael|Theodor Leutwein (sit links), Zacharias Zeraua (tweede van links) en Manasse Tyiseseta (vierde van links). [Samuel Maharero staan regs.]]

**Zacharias Zeraua** († 3 September 1915 in Otjimbingwe) was 'n stamleier van 'n groep Herero's met hulle hoofkwartier in Otjimbingwe.

## Lewe 
Zerauas se vader was die Herero-leier Christian Wilhelm Zeraua († 1876). Op 26 November 1894 bemiddel Theodor Leutwein samesprekings tussen Samuel Maharero, Zeraua en Manasse Tyiseseta op Omaruru om moontlike eenwording van die Hererostamme te bespreek.

Kaptein Zeraua verkoop Otjandjomboimwe aan twee immigrante uit Duitsland, Gustav Roesemann en Eduard Hälbich. Hälbich vestig homself langs die Otjandjomboimwe-meer en stig in 1898 'n gemeenskap hier wat met 'n treinspoor aan Karibib verbind word in 1900.

## Deelname aan die opstand van die Herero 
Sy skoondogter is in 1903 vermoor en die moordenaar is slegs met 3 jaar in die gevangenis gestraf. Dit veroorsaak onrus in Otjimbingwe en as gevolg daarvan het Zeraua vanaf 23 Januarie aan die opstand van die Herero deelgeneem. Die Otjimbingwe Herero onder Zeraua word in die slag van Lieven op 16 Februarie verslaan deur die Duitse koloniale magte onder leiding van luitenant Gygas. Teen die einde van Maart verlaat Zeraua die gebied en verhuis na die Oruware Ongandjira in die boonste Swakopvallei, daar ontmoet hy die rebelle onder Samuel Maharero. Ná die Slag van Waterberg in Augustus 1904 keer die Otjimbingwe Herero onder beskerming van ander stamme terug via Okahandja tussen die Omatako Omuramba- en die Eiseb Omuramba-riviere. In Desember 1904 het Ludwig von Estorff aangebied om die Herero's hul vryheid terug te gee ​​om weer terug te keer na hul ou nedersettings. Generaal Lothar von Trotha gereageer egter teenoor Estorff met die woorde: "Jy het niks om te belowe nie".

duimnael|Zacharias Zeraua van Otjimbingwe in Owinaua-Naua
Op 12 Desember 1904 in Owinaua-Naua kondig luitenant-generaal Von Trotha aan dat hy sal onderhandel met Herero's wat bereid is om terug te keer na hulle vorige nedersettings. Zeraua lei 'n nederlaag teen Majoor von Estorff op 9 Januarie 1905 met 470 lede van sy stam. Zeraua berig oor die lot van die ander Herero-stamme.

## Eksterne Skakels 
* Karibib - Eine Bahnlinie verändert ein Land  
* Namibweb: Karibib - Town in Namibia 
* Namibiana: Destination info Owinaua-Naua 
* Klaus Dierks: Geskiedenis van Namibië, 1904 
* Klaus Dierks: Geskiedenis van Namibië, September 1904
Queen II

**Queen II** is 'n album van Queen wat in 1974 vrygestel is.

## Snitte en snitlengtes 
# Procession *(Brian May)* - 4:08
# Father to Son *(Brian May)* - 6:14
# White Queen *(Brian May)* - 4:33
# Some Day One Day *(Brian May)* - 4:21
# Loser In the End *(Roger Taylor)* - 4:01
# Ogre Battle *(Freddie Mercury)* - 4:08
# The Fairy Feller's Master-Stroke *(Freddie Mercury)* - 2:41
# Nevermore *(Freddie Mercury)* - 1:17
# March of the Black Queen *(Freddie Mercury)* - 6:33
# Funny How Love Is *(Freddie Mercury)* - 2:48
# Seven Seas of Rhye *(Freddie Mercury)* - 2:48
Brulsand

duimnael|Rooi en wit sandduine van die Kalahari (hoewel nie by die betrokke plek afgeneem nie).

**Brulsand** is 'n merkwaardige natuurverskynsel wat op die suidelike hellings op die suidelike duine van die Witsand-natuurreservaat aangetref word. 'n "Brul"-geluid kan op warm, winderige dae ver gehoor word as iemand oor die gladde sandkorrels stap.

Verskeie kenners het al navorsing gedoen om vas te stel wat die gebrul veroorsaak wat tot 400&nbsp;m ver gehoor kan word. Die unieke tekstuur van die sand en die helling van die duine veroorsaak dat baie sand in beweging kom by die geringste roering daarin. Wrywing wat dan ontstaan, lei waarskynlik tot die brulgeluid. Slegs as die atmosfeer en die sand droog is, in die somermaande (September tot April) en gewoonlik teen sonsondergang is die geluid waarneembaar. Met erge koue of in reënweer word die gebrul nie gehoor nie.

Sodra die sandkorrels deur die werking van die windkragte gelyk en glad geskuur is, is die raakvlakke tussen die korrels groot en is die wrywing ook groter. Hierdie korrels kom dan tot trilling wat in die duin uitkring. Selfs 'n sterk droë wind in die duine kan snags 'n spookagtige geluid veroorsaak.

## Bibliografie 
* Bezuidenhout, Maja en Dawie Verwey: Daar waar die duine terugpraat. Wegbreek, Februarie-Maart 2005.
* Du Plessis, D.: Die geheim van die Brulsand. Die Huisgenoot, 19 Januarie 1968.
* Richard, John: Roaring sands. The Motorist, Mei 1969.
* Van der Walt, C.J.F.: Brulsand uit laboratorium. Die Huisgenoot, 19 April 1968.

## Verwysings
Ontbyt

duimnael|250px|'n Tradisionele Engelse ontbyt: Spek en eiers, sousbone, tamatie, sampioene en 'n varkworsie.
duimnael|250px|'n Tradisionele Japannese ontbyt: rys, piekels, 'n repie gebakte salm, eier, nori, groente met sesamepoeier.
duimnael|250px|Tradisionele kontinentale ontbyt – net die minimum!
duimnael|250px|'n Ligte ontbyt in Brasilië

**Ontbyt** is die eerste maaltyd wat genuttig word nadat iemand van 'n nagrus ontwaak het, meestal vroegoggend geëet voor die aanvang van 'n dag se werk. "Ontbyt" kan verwys na hierdie ete of verwys na 'n maaltyd bestaande uit tradisionele ontbytkos (soos eiers, spek en wors) bedien te eniger tyd van die dag. Die woord verwys letterlik na die breek van die vastydperk van die vorige nag.

Ontbytgeregte wissel van plek tot plek, maar sluit gewoonlik 'n koolhidraat in soos hawermout, graanvlokkies of roosterbrood, vrugte en/of groente, 'n proteïenvoedsel soos eiers, vleis of vis, en iets te drinke soos tee, koffie, melk of vrugtesap. Ontbytgraan, pannekoek, wors, eierbrood, spek, vars vrugte, groente, eiers, muesli, sampioene, boontjies, muffins, plaatkoekies, roosterbrood met botter/margarien en konfyt is algemene voorbeelde van ontbytkos. 

Daar bestaan egter 'n veel groter verskeidenheid in voorbereiding en bestanddele as bogenoemde, wat meestal verband hou met waar in die wêreld die ontbyt genuttig word.

## Uitwerking op algemene gesondheid 
Kenners van menslike voeding het lank reeds verwys na ontbyt as die belangrikste maaltyd van die dag. Dit, na gelang van studies wat gevind het dat mense wat ontbyt oorslaan, buite verhouding geneig is om probleme met konsentrasie, metabolisme, gewig, en hartgesondheid te ontwikkel. Die dieetkundige Monica Reinagel het aangevoer die metaboliese voordele oordrewe is, 'n verbetering in kognisie is gevind onder kinders, maar dis veel minder belangrik onder volwassenes. Reinagel verduidelik ook dat die skakel tussen die oorslaan van ontbyt en 'n verhoogde gewig geneig is om gedragsprobleme te veroorsaak deurdat die persoon die gebrek aan 'n gesonde ontbyt vergoed met peuselhappies, of eet selfs meer later. Dus is gewigstoename dan onvermydelik.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Varkvleis

duimnael|250px|Soet-en-suur vark, 'n Chinese dis wat baie gewild geword het in die Weste.
[duimnael|250px|links|Vars geslagte varkkarkasse word aan verbruikers afgelewer in [Parys, Frankryk.]]
duimnael|300px|links|'n Speenvark op die spitbraai

**Varkvleis** (Engels: "pork") is die kulinêre naam vir die vleis van die makgemaakte vark (*Sus domesticus*). Dit is een van die mees algemeen verbruikte voedsels ter wêreld. Bewyse van varkboerdery dateer terug tot 5000 v.C.

Varkvleis word beide vars gaargemaak geëet, of van bewaarde disse genuttig. Kuur van die vleis verleng die raklewe van varkprodukte. Ham, gerookte varkvleis, polonie, salami, spek en boerewors is voorbeelde van bewaarde varkvleis.

duimnael|250px|Gebraaide eisbein
[duimnael|regs|250px|Gerookte vark[ribbetjie]]

Vars varkvleis kan Trichinose bevat. Die USDA beveel aan dat gemaalde varkvleis gekook word teen 'n interne temperatuur van 70°C (160°F), gevolg deur 'n 3 minute rustyd, of 'n heelsnit tot 'n minimum interne temperatuur van 63°C (145°F), ook gevolg deur 'n 3 minute rustyd.

## Eksterne skakels 
*
Aandete

**Aandete** verwys gewoonlik na die belangrikste maaltyd van die dag. Tog kan die term "aandete" 'n verskil in grootte en belangrikheid aanneem, afhangende van die kultuur. Dit kan die grootste maaltyd van die dag wees, gewoonlik genuttig deur persone wat die hele dag gewerk of op kantoor was; of dit kan 'n ligte maaltyd wees vir bv. pensioenarisse, wat net "aanvul" voor slaaptyd.

In die verlede het die hoofmaaltyd verwys na die eerste maaltyd van die dag, geëet rondom die middag, soms is dit nog steeds gebruik om 'n middagete as 'n groot ete of hoofete te nuttig.

## Eksterne skakels 
*
Omar Henry

**Omar Henry** (gebore op 23 Januarie 1952 in Stellenbosch) is 'n voormalige krieketspeler wat in drie toetse en drie Internasionale eendagwedstryde vir Suid-Afrika uitgedraf het. Hy word as die eerste nie-blanke speler in die moderne era beskryf (na Charles Llewellyn in 1912). Hy het ook in Skotland gespeel. Hy het onder meer tydens die Krieketwêreldbeker 1992 vir Suid-Afrika gespeel. Later dien hy op die Suid-Afrikaanse nasionale keurkomitee, waarvan hy ook vir 'n tyd lank die voorsitter was.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Omar Henry op CricketArchive
* Omar Henry op Cricinfo
Sheer Heart Attack

**Sheer Heart Attack** is 'n album van Queen wat in 1974 vrygestel is.

## Snitte en snitlengtes 
# *Brighton Rock* - 5:08
# *Killer Queen* - 2:59
# *Tenement Funster!* - 2:47
# *Flick Of The Wrist* - 3:19
# *Lily Of The Valley* - 1:43
# ''Now I'm Here* - 4:02
# *In The Lap Of The Gods* - 3:22
#*Stone Cold Crazy* - 2:12
# *Dear Friends* - 1:08
# *Misfire* - 1:47
# *Bring Back That Leroy Brown* - 2:13
# *She Makes Me (Stroomtrooper in the Stilettos)* - 4:08
# *In The Lap Of The Gods...Revisited'' - 3:45
Prekambrium

Die **Prekambrium** is die lang tydperk in die Aarde se geskiedenis voor die huidige Fanerosoïse Eon, en is ’n supereon wat in drie eons ingedeel word: die Hadeïkum, Argeïkum en Proterosoïkum. Dit strek van die ontstaan van die Aarde sowat 4,6&nbsp;miljard jaar gelede tot die begin van die Kambriese Periode sowat 541&nbsp;miljoen jaar gelede, toe makroskopiese hardedopdiere vir die eerste keer volop begin word het. 

Die Prekambrium word so genoem omdat dit die Kambrium voorafgaan; laasgenoemde is die eerste geologiese periode van die Fanerosoïkum en is genoem na Kambrië, die klassieke naam van Wallis, waar rotse van hierdie tydperk vir die eerste keer bestudeer is. Die Prekambrium beslaan sowat 88% van geologiese tyd.
Sahelanthropus tchadensis

***Sahelanthropus tchadensis*** is ’n uitgestorwe menslike spesie wat sowat 7&nbsp;miljoen jaar terugdateer, moontlik na aan die tyd van die splitsing tussen die sjimpansee en die mens. Dit is dus onseker of dit beskou kan word as ’n lid van die Hominini-stam. Verder is volgens onlangse inligting dalk die dybeen van ’n hominide langs die kopbeen gevind, maar is dit nooit bekend gemaak nie.

Die fossiele is tussen Julie 2001 en Maart 2002 in die Djoerab-woestyn van Tsjad ontdek deur ’n span van vier onder leiding van Michel Brunet. Die ontdekkers het beweer *S. tchadensis* is die oudste bekende menslike voorouer ná die splitsing van die menslike lyn vanaf dié van die sjimpansee.

## Verhouding met mense en sjimpansees 
*S. tchadensis* kan ’n gemeenskaplike voorouer van die mens en die sjimpansee wees; geen konsensus is nog onder wetenskaplikes bereik nie. Die oorspronklike plasing van die spesie as slegs ’n menslike voorouer sal die prentjie van menslike filogenie heelwat ingewikkelder maak. As Toumaï ’n regstreekse menslike voorouer is, werp sy gesigseienskappe twyfel op die status van *Australopithecus* omdat die dik wenkbroubene na berig word ooreenstem met dié van sommige latere hominiede fossiele (veral *Homo erectus*), terwyl dit verskil van dié van alle *Australopithecus*- en hominiede fossiele asook bestaande mense.

Nog ’n moontlikheid is dat Toumaï verwant is aan mense en sjimpansees, maar nie ’n voorouer van een van die twee is nie. Brigitte Senut en Martin Pickford, die ontdekkers van *Orrorin tugenensis*, het voorgestel die eienskappe van *S. tchadensis* stem ooreen met ’n vroulike proto-gorilla. Al is dit waar, sal dit nie afbreuk doen aan die belangrikheid van die vonds nie, want bitter min voorouers van sjimpansees en gorillas is nog in Afrika gevind

## Verwysings 
## Bronne 
* Beauvilain Alain, 2003. *Toumaï, l’aventure humaine*. La Table Ronde, Paris, 239 p. .
* Brunet Michel, 2006. *D’Abel à Toumaï. Nomade, chercheur d’os*. Odile Jacob, Paris, 254 p. .
* Gibbons Ann, 2006. *The first human.*. Doubleday, New York, 306 p. .

## Eksterne skakels 
* Sahelanthropus.com
* Fossil Hominids: Toumai
* National Geographic: Skull Fossil Opens Window Into Early Period of Human Origins
* Sahelanthropus news reporting by John Hawks
* 

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kambrium

duimnael|Geografie van die Kambrium
Die **Kambrium** is die eerste geologiese periode van die Paleosoïese Era,  en het geduur van sowat 541&nbsp;miljoen tot 485,4&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit is opgevolg deur die Ordovisium. Die term is deur Adam Sedgwick gevestig, wat dit na Kambrië gernoem het, die klassieke naam van Wallis, waar rotse uit dié tydperk vir die eerste keer bestudeer is. 

[links|duimnael|*Olenellus terminatus*, 'n [trilobiet uit die Kambrium van Laurentia]]
Die Kambrium is uniek in die opsig dat goed herkenbare meersellige fossiele uit dié tydperk op groot skaal gevind is. Bekende voorbeeld is die trilobiete. In die voorafgaande periode, die Ediacarium word min fossiele gevind. Ons begrip van die Kambrium is dus beter as van baie latere  periodes.

In die Kambrium het ’n groot verandering ingetree in die lewe op aarde. Voorheen het net klein, eenvoudige en eensellige organismes bestaan. Ingewikkelde, meersellige organismes het geleidelik toegeneem in die miljoene jare net voor die Kambrium, maar dit is eers in laasgenoemde periode dat organismes wat maklik fossiele vorm, algemeen geword het. Die vinnige diversifikasie van lewensvorme in die Kambrium met harde, fossiliseerbare liggaamsdele, bekend as die Kambriese ontploffing, het die eerste verteenwoordigers van talle filums tot gevolg gehad waaruit moderne groepe spesies ontstaan het soos weekdiere en geleedpotiges. Daar is gedink dat die oorgang van Ediacarium na Kambrium met 'n groot uitwissing gepaard gegaan het omdat die fossiele wat gevind word sterk verskil, maar daaroor stem navorsers nie saam nie. Moontlik is dit net gesigsbedrog.

Terwyl ’n uiteenlopende lewe in die oseane bestaan het, was die land redelik leweloos. Die grootste deel van die kontinente was waarskynlik droog en rotsagtig weens ’n gebrek aan plante. 

Die Federale Geografiese Datakomitee van die VSA gebruik die simbool  om die Kambriese periode voor te stel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Soshanguve

**Soshanguve** is 'n dorp in Suid-Afrika, geleë sowat 25&nbsp;km noord van Pretoria in Gauteng-provinsie. Dit is onder beheer van die Tshwane-metroraad en het ongeveer 403&nbsp;200 inwoners in 2011 gehad.
 
## Geskiedenis 
Dit is in 1974 gestig op grond wat bestem was om 'n tuislanddorp te word langs Mabopane in Bophuthatswana. Inwoners sou hervestig word van Atteridgeville en Mamelodi, beide in Pretoria. Dit het later deel van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit geword.

Die naam **Soshanguve** is 'n afkorting vir **So**tho, **Sha**ngaan , **Ngu**ni , **Ve**nda , synde die tale wat in hierdie dorp gepraat word.

Aanvanklik was Soshanguve bekend as Mabopane-Oos voor die tuisland Bophuthatswana 'n onafhanklike staat geword het in Desember 1977. sedertdien het Mabopane-Wes bekend gestaan as Mabopane en dit het onder beheer van Bophuthatswana tuisland geval, terwyl Mabopane-Oos bekend was as Soshanguve wat onder die Transvaal-administrasie geresorteer het.

## Onluste 
Soshanguve was die toneel van uitgebreide onluste wat verband gehou het met swak dienslewering in Januarie 2006. Dit was ook die tuiste van Smangaliso Mkhatshwa, die katolieke priester, wat verban is uit Transkei deur die apartheidregering totdat hy later 'n lid van die eerste post-apartheid parlement geword het in 1994 en later ook burgemeester van Tshwane. Ander bekende anti-apartheidaktiviste was Mpho Walter Molema, Thabo Makola, Tamati Matlala en Steven Makena, wat dood is tydens die 1985-1986 onlustydperk, waarna 'n noodtoestand verklaar is deur die apartheidsregering onder PW Botha.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Manasse Tyiseseta

[duimnael|Theodor Leutwein (sit links), [Zacharias Zeraua (tweede van links) en Manasse Tyiseseta (vierde van links)]]

**Manasse Tyiseseta** (* 25 April 1850 in Otjimbingwe; † 17 April 1898 in Omaruru) was 'n stamleier van 'n groep Herero's met hulle hoofkwartier in Omaruru.

## Lewe 
Manasse Tyiseseta was 'n student in Augustineum in Otjimbingwe. Hy het in 1867 saam met Christian Wilhelm Zeraua na Omaruru (vorige naam: Okonjose) gegaan. Hier was Manasse 'n onderwyser by die skool van 1871 tot 1882. 

Hy is getroud met 'n dogter van Zeraua: Albertina Tjiseseta Zeraua (1851-1951). Hulle het 3 kinders gehad: 
* Michael Tyiseseta (1872–1924)
* Hugo Tyiseseta (1877-1951) 
* Charlotte Tyiseseta Zeraua (1881-1951)

Victor Franke vertel dat gedurende die runderpes-epidemie van 1897 Tyiseseta Manasse nie sy vee wou laat inent nie.

Manasse is op 17 April 1898 aan ingewandskoors oorlede. Sy graf is langs die graf van Christian Wilhelm Zeraua by die ou begraafplaas in Omaruru.

## Regeer 
Manasse Tyiseseta was 'n half-broer van Hoof Tjaherani (regeer 1860-1884). Na die dood van Tjaherani of na die dood van Christian Wilhelm Zeraua in 1884 was Tyiseseta Manasse die Herero-leier van Omaruru. Hy het 'n verdrag van beskerming op 3 November 1885 met Heinrich Ernst Göring van die Duitse Ryk aangegaan. Die sendelinge Carl Gotthilf Büttner en Gottlieb Viehe was ook teenwoordig. Manasse met sy stam was vir baie jare onafhanklik van die Duitsers en die hoofleier Samuel Maharero. Hy het handel gedryf met Suid-Afrika en ook wapens en ammunisie bekom. Hy het sy eie gewapende mag gehad.
 
Samuel Maharero is in Augustus 1891 deur die Duitse owerhede as die opper-Herero-leier erken, ander leiers van die Herero is nie erken nie. Op 26 November bemiddel Theodor Leutwein 'n vergadering tussen Samuel Maharero en Zacharias Zeraua vir 'n ooreenkoms met Manasse Tyiseseta op Omaruru. Daarna het Manasse sy onafhanklike posisie verloor en Omaruru is deur die Duitse militêre mag beset.

## Eksterne Skakels 
*  Findagrave: Biografie

## Letterkunde 
*  Joris de Vries: Manasse Tjiseseta, chief of Omaruru 1884-1898, Namibia; Verlag Köppe, Köln 1999 

## Verwysings
Ordovisium

Die **Ordovisium** is a geologiese periode, die tweede van ses van die Paleosoïese tydvak. Dit strek van 485,4 tot 443,4&nbsp;miljoen jaar gelede en val tussen die Kambrium en die Siluur. Die Ordovisium is genoem na ’n Keltiese stam en is in 1879 deur Charles Lapworth gedefinieer nadat volgelinge van Adam Sedgwick en Roderick Murchison dieselfde rotse in onderskeidelik die Kambrium en die Siluuur geplaas het. Lapworth het besef die fossiele in die strata verskil van albei periodes, en het hulle toe in ’n aparte periode geplaas. Die periode is in 1960 amptelik aanvaar deur die Internasionale Geologiese Kongres.

Lewende organisme het in dié periode bly floreer nes in die Kambrium, hoewel die einde van die periode gekenmerk word deur ’n groot massauitwissing. Ongewerweldes, soos weekdiere en geleedpotiges, het die oseane oorheers. Visse, die wêreld se eerste ware gewerweldes, het bly ontwikkel en dié met kake het dalk laat in dié periode hul verskyning gemaak. Die lewe op land was egter steeds onderontwikkel.

## Uitwissings 
*Die Ordovisium-Siluur-uitwissing het aan die einde van die periode, sowat 443 miljoen jaar gelede, plaasgevind en is waarskynlik veroorsaak deur ’n gammastraaluitbarsting. Sowat 60% van die seelewe is uitgewis.
*Die Kambrium-Ordovisium-uitwissing het aan die begin van die periode, sowat 485 miljoen jaar gelede, plaasgevind.

## Eksterne skakels 
*Voorbeelde van Ordovisium-fossiele
*Nog Ordovisium-fossiele
Percy Fitzpatrick

Sir **Percy Fitzpatrick** (1862 - 1931) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer, politikus, mynbou-finansier en pionier in die vrugtebedryf. Hy was die outeur van die klassieke kinderboek, *Jock of the Bushveld* (1907) wat onder andere na Afrikaans vertaal is. As politikus het hy Britse Imperiale belange voor en tydens die Anglo-Boereoorlog verdedig.

## Beknopte biografie 
James Percy FitzPatrick op 24 Julie 1862 in King William's Town gebore. Hy is die oudste seun van James Coleman FitzPatrick, 'n regter van die Hooggeregshof van die Kaapkolonie, en Jenny FitzGerald. Albei is oorspronklik van Ierland. Twee van James Coleman FitzPatrick se ander seuns is in aksie oorlede - Thomas in die Matabele-opstand en George in die Tweede Vryheidsoorlog (wat aan Britse kant met die *Imperial Light Horse Regiment* geveg het).

FitzPatrick begin sy opleiding by die *Downside School* naby Bath, Somerset in Engeland, en later aan die ''St. Aidan's College'' op Grahamstown in Suid-Afrika. 

Na sy vader se dood in 1880 verlaat hy die kollege om sy moeder en gesin te ondersteun. Hy werk vir 'n geruime tyd as 'n klerk by Standard Bank in Kaapstad. In 1884 vertrek hy na die goudvelde van die Oos-Transvaal, waar hy as 'n stoorman, assistent-prospekteerder en joernalis werk. Hy werk ook as 'n ruiter wat ossewaens van die voormalige Lourenço Marques na Lydenburg en Barberton verskuif. Later word hy die redakteur van die *Gold Fields News* in Barberton. Sy avonture oor hierdie tyd is in 1907 as *Jock of the Bushveld* gepubliseer.

Hy is op 24 Januarie 1931 op 68 jarige ouderdom in Amanzi in Uitenhage, die Unie van Suid-Afrika oorlede. Die oorsaak van sy dood is onbekend. Hy is by The Lookout begrawe. Die terrein bied 'n pragtige uitsig oor die Sondagsriviervallei.

## Bibliografie 
* *Through Mashonaland with Pick and Pen*, 1892
* *The Transvaal from Within*, 1899
* *Jock of the Bushveld*, 1907
* *South African Memories*, 1932 (postuum gepubliseer)

## Verwysings
Siluur

duimnael|Thelodonti, visse wat in die Siluur en Devoon geleef het
Die **Siluur** is ’n geologiese periode wat gestrek het van die einde van die Ordovisium sowat 443,4&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Devoon sowat 419,2&nbsp;miljoen jaar gelede. 

Soos met die ander geologiese periodes is die rotsbodems wat die periode se begin en einde bepaal, goed geïdentifiseer, maar die presiese datums kan met miljoene jare verskil. Die begin van die periode het gevolg op die Ordovisium-Siluur-uitwissing sowat 443 miljoen jaar gelede toe 60% van die seelewe uitgewis is. 

’n Belangrike mylpaal in die Siluur was die verskyning van visse met kake en grate. Lewe op land het ook toegeneem: mosagtige, vaatryke plante langs mere, strome en aan die kus, asook klein geleedpotiges op die droë grond. Die lewe op land sou egter eers in die Devoon noemenswaardig uitbrei.

## Eksterne skakels 
*Palaeos:  Siluur
*UCMP Berkeley: Die Siluur
*USGS:Siluur- en Devoon-rotse 
* Voorbeelde van Siluur-fossiele
Karboon

Die **Karboon** is ’n geologiese periode van die Paleosoïese Era wat strek van die einde van die Devoon sowat 358,9&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Perm sowat 298,9&nbsp;miljoen jaar gelede. Die naam kom van die Latynse woord *carbo* (steenkool) en is in 1822 deur die geoloë William Conybeare en William Phillips geskep. Dit verwys na die feit dat steenkool wêreldwyd in dié periode gevorm is. Die Karboon word dikwels in Amerika verder ingedeel in die vroeër Mississippium- en die latere Pennsylvanium-periode. Die Karboon is ook ’n chronostratigrafiese sisteem van die Paleosoïese erateem.

Lewe op land was goed gevestig teen die aanbreek van die Karboon. Amfibieë was hier die oorheersende gewerweldes. Een van dié takke sou eindelik ontwikkel in reptiele, die eerste ten volle landgewerweldes. Geleedpotiges was ook algemeen en baie was groter as dié van vandag. Groot woude het die land bedek en sou later die steenkoolbodems vorm wat kenmerkend van die Karboon was. ’n Klein uitwissing, die Karboon-reënwoud-instorting, het in die middel van die periode plaasgevind weens ’n verandering in klimaat. 

In die laaste deel van die periode was daar ysvorming, lae seevlakke en bergvorming terwyl die kontinente gebots het om die superkontinent Pangaea te vorm.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Voorbeelde van Karboon-fossiele
* 
*
Perm (geologie)

Die **Perm** is die laaste geologiese periode van die Paleosoïese Era en strek van die einde van die Karboon sowat 298,9&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die eerste periode van die Mesosoïese Era, die Trias, sowat 252,2&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit het in 1841 sy naam gekry van die geoloog sir Roderick Murchison en is genoem na die antieke koninkryk Permië. Dit is ook die laaste chronostratigrafiese sisteem van die Paleosoïese erateem.

[duimnael|links|Die [floraryke van die Perm se begin]]In die Perm het die vroeë Amniota verdeel in die voorouers van die soogdiere, waterskilpaaie, Lepidosauria en Archosauria. Daar was in dié tyd ’n enkele kontinent, Pangaea, wat omring was deur die oseaan Panthalassa. Die uitgebreide reënwoude van die Karboon het verdwyn en groot, droë woestyne het ontstaan in die middelste dele van die kontinent. Reptiele, wat beter kon aanpas by die droë toestande, het begin oorheers in die plek van hul amfibiese voorouers. 

Die Perm en die Paleosoïkum het geëindig met die Perm-Trias-uitwissing, die grootste massa-uitwissing in die Aarde se geskiedenis. Byna 90% van die seespesies en 70% van die landspesies is uitgewis. Die Aarde sou eers weer ’n ruk ná die begin van die Trias van dié katastrofe herstel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die Universiteit van Kalifornië
* Klassieke Permiese strata
* Voorbeelde van Permiese fossiele
* 
*
Aviva Pelham

**Aviva Pelham** (1948-) is 'n Suid-Afrikaanse sopraan. Sy is op 23 Januarie 1948 in Harare, Zimbabwe gebore. Pelham sing 'n verskeidenheid van musiek, insluitend: operas, musiekblyspele, operette, oratoria en kabarette. Sy het boeke vir blindes op band voorgelees en is by ander welsynswerk, soos die motorneuronsiekte-assosiasie betrokke.

Sy is onder andere bekend vir die opvoering van "''Santa's Story*", wat haar moeder, Santa Pelham se lewensverhaal beskryf. Haar moeder het van Nazi-Duitsland ontvlug en in die proses deur Spanje, Frankryk en uiteindelik na Zimbabwe gereis.

## Diskografie 
* *Viva Aviva – A Selection of Favourite Songs*, 2002
* *Gershwin Cocktail* – Aviva Pelham met Thomas Rajna, 2003
* *Life is Beautiful – Duette*
* *Manuel and Aviva'' 2004

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Aviva Pelham se amptelike webtuiste
*
Kryt (geologie)

Die **Kryt** is die derde en laaste geologiese periode van die Mesosoïese Era en strek van die einde van die Jura sowat 145&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Paleogeen, die eerste periode van die Kainosoïese Era, sowat 66&nbsp;miljoen jaar gelede. Die naam kom van die Duitse woord *Kreide*. Dit strek oor 79 miljoen jaar en is die langste periode van die Fanerosoïese Eon. Die Kryt is ook ’n chronostratigrafiese sisteem van die Mesosoïese erateem.

Die Kryt was ’n periode met ’n relatief warm klimaat, wat gelei het tot hoë oseaanvlakke en talle vlak binnelandse seë. Hierdie oseane en seë is bewoon deur seereptiele, ammoniete en rudiste, terwyl dinosourusse steeds op land oorheers het. Terselfdertyd het nuwe soorte soogdiere en voëls ontstaan, sowel as blomplante. Die Kryt het geëindig met ’n groot katastrofe, die Kryt-Paleogeen-uitwissing, waarin baie groepe, insluitende nie-vlieënde dinosourusse, pterosourusse en groot seereptiele, uitgewis is. Die einde van die Kryt word gekenmerk deur die K–Pg-grens, wat verbind word met die massauitwissing tussen die Mesosoïese en die Kainosoïese Era.

Die Kryt is in 1822 die eerste keer as ’n aparte periode geïdentifiseer deur die Belgiese geoloog Jean d'Omalius d'Halloy en is genoem na die groot kalkbodems wat gevorm is uit die skulpe van see-ongewerweldes wat in Wes-Europa gevind word. 

## Eksterne skakels 
* UCMP Berkeley se Kryt-webblad
* Die Kollege van Wooster 
*
Postuum

**Postuum** (Latyn: "postumus") beteken "*na die dood*", "*na iemand se dood*". Die woord word meestal gebruik om die werk van 'n skrywer, wat na sy dood gepubliseer is, te beskryf. Dit kan ook gebruik word om 'n eer wat iemand na sy dood te beurt val te beskryf.

Postuum is afgelei van die Latynse woord *postumus*, oortreffende trap van *post* ("na"), wat onder meer "seun gebore na die dood van die vader" beteken.

## Voorbeelde 
* Sy laaste roman is postuum uitgegee.
* Die werk is postuum betitel en gepubliseer.
* Sy het postuum internasionale bekendheid met die publisering van haar dagboek verwerf.
* Die Gustav Preller-prys is in 1973 postuum aan hom toegeken.
* 'n Aantal voorheen onbekende werke is postuum gepubliseer.
Neogeen

[duimnael|Tekeninge van [fossielen uit die Neogene megafauna in Meyers Konversations-Lexikon (1885–1890)]]

Die **Neogeen** is die tweede geologiese periode van die Kainosoïese Era en strek van die einde van die Paleogeen sowat 23&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Kwartêr sowat 2,588&nbsp;miljoen jaar gelede. Dié periode bestaan uit twee epogs: die Mioseen en die Plioseen.

Die Neogeen strek oor sowat 20&nbsp;miljoen jaar. In dié periode het soogdiere en voëls verder ontwikkel in baie van die moderne vorme, terwyl ander groepe diere relatief onveranderd gebly het. Die vroeë Hominidae, die voorouers van die mens, het in Afrika sy verskyning gemaak. Van die kontinente het verder geskuif – die belangrikste is Suid-Amerika wat laat in die Plioseen tot teen Noord-Amerika geskuif het. Dit het die warm seestrome van die Stille na die Atlantiese Oseaan afgesny. Die aarde se klimaat het aansienlik afgekoel tydens die Neogeen, en dit het gelei tot ’n reeks ysvormings in die daaropvolgende Kwartêr.

## Klimaat en geografie 
Die kontinente was in die Neogeen baie na aan hul huidige posisie. Seevlakke het gedaal en landbrûe het gevorm tussen Afrika en Eurasië en tussen Eurasië en Noord-Amerika.

Die seisoene het ontstaan en die klimaat het steeds kouer en droër geword. Die ys op die pole het dikker geword en teen die einde van die periode het die eerste van ’n reeks ysvormings van die huidige Ystydperk begin.

## Flora en fauna 
Die see- en landlewe was teen dié tyd redelik modern. Soogdiere en voëls het steeds die dierelewe buite die see oorheers en het talle vorme aangeneem namate hulle by verskeie habitats aangepas het. Die eerste Hominidae, die voorouers van die mens, het in Afrika ontstaan en na Eurasië versprei.

Meer grassoorte het ontstaan en plantetende soogdiere, soos perde, bokke en bisons, het saam daarmee ontwikkel.

## Eksterne skakels 
* Digitale Atlas van Neogeen-lewe 
* 
*
Trias

Die **Trias** is die eerste geologiese periode van die Mesosoïese Era en strek van die einde van die laaste periode van die Paleosoïese Era, die Perm, sowat 250&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Jura sowat 200&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit is ook die eerste chronostratigrafiese sisteem van die Mesosoïese erateem.

Beide die begin en einde van dié periode word gekenmerk deur groot uitwissings. Die Trias is in 1834 so genoem deur Friedrich von Alberti, na aanleiding van die drie duidelik onderskeibare rotslae wat dwarsdeur Duitsland en Noordwes-Europa voorkom – rooi sandsteen, kalksteen en moddersteen, wat die "Trias" genoem word.

Die Trias het begin net ná die Perm-Trias-uitwissing, wat die Aarde se biosfeer uitgeput gelaat het; dit sou tot omtrent die helfte van die periode duur om die vorige diversiteit te herstel. Therapsida en Archosauria was die twee belangrikste gewerweldes in dié tyd. ’n Subgroep van die Archosauria, die dinosourusse, het in die Laat Trias vir die eerste keer hul verskyning gemaak, maar het nie oorheers tot die daaropvolgende Jurassiese Periode nie. Die eerste ware soogdiere, ’n subgroep van die Therapsida, het ook in dié periode ontwikkel, asook die eerste vlieënde gewerweldes, die pterosourusse, wat nes die dinosourusse ’n subgroep van die Archosauria was. Die groot kontinent Pangaea het tot in die middel van die Trias bestaan, waarna dit in twee landmassas verdeel het, Laurasië in die noorde en Gondwana in die suide. 

Die klimaat in die Trias was hoofsaaklik warm en droog, met woestyne oor ’n groot deel van Pangaea. Die klimaat het egter vogtiger geraak namate Pangaea uiteengedryf het. Die einde van die periode word weer eens gekenmerk deur ’n groot katastrofe, die Trias-Jura-uitwissing, waarin baie groepe uitgewis is. Hierna kon die dinosourusse die Jura-periode oorheers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*"The Triassic world" 
*"Douglas Henderson's illustrations of Triassic animals"
*Die Trias-uitwissings 
*Voorbeelde van Trias-fossiele

*
*
Paleosoïkum

Die **Paleosoïkum** of **Paleosoïese Era** is die eerste van die drie geologiese eras van die Fanerosoïkum-eon en strek van sowat 541 miljoen tot 252,2 miljoen jaar gelede. Dit is die langste van die Fanerosoïese eras en word onderverdeel in ses periodes: die Kambrium, Ordovisium, Siluur, Devoon, Karboon en Perm. Die woord Paleosoïkum is afgelei van die Griekse παλαιός (*palaios*) en ζωή (*zoe*), wat "antieke lewe" beteken. 

Die Paleosoïkum was ’n tyd van drastiese geologiese, evolusionêre en klimaatsveranderinge. In die Kambrium het die vinnigste en mees wydverspreide diversifikasie van lewe op aarde plaasgevind. Dit is bekend as die Kambriese Ontploffing en die meeste moderne filums het in dié tyd ontstaan. Visse, geleedpotiges, amfibieë en reptiele het almal in die Paleosoïkum ontstaan. Die lewe het in die oseaan begin, maar eindelik oorgespoel tot op die land. Groot woude met primitiewe plante het die kontinente bedek en baie van hulle het die steenkoolneerslae van Europa en die oostelike Noord-Amerika gevorm. Teen die einde van die era het groot, gesofistikeerde reptiele die Aarde oorheers en die eerste moderne plante (konifers) het verskyn.

Die era het geëindig met die grootste massauitwissing in die Aarde se bestaan, die Perm-Trias-uitwissing. Die uitwerking van dié katastrofe was so vernietigend dat dit die lewe op land 30 miljoen jaar geneem het om te herstel. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*60+ beelde van die Paleosoïkum
*
*
Paleogeen

:*Moenie verwar word met die Paleoseen nie.*
Die **Paleogeen** is die eerste geologiese periode van die Kainosoïese Era en strek van die einde van die laaste periode van die Mesosoïese Era, die Kryt, sowat 66&nbsp;miljoen jaar gelede tot die begin van die Neogeen sowat 23,03&nbsp;miljoen jaar gelede. Dit word veral gekenmerk deur die feit dat soogdiere ontwikkel het van relatief klein, eenvoudige vorme in groot, uiteenlopende diere ná die Kryt-Paleogeen-uitwissing wat ’n einde aan die vorige Krytperiode gebring het.  

Dié periode bestaan uit drie epogs: die Paleoseen, Eoseen en Oligoseen. Die einde van die Poleoseen (55,5/54,8&nbsp;miljoen jaar) word gekenmerk deur een van die belangrikste tydperke van verandering tydens die Kainosoïkum wat oseaan- en atmosferiese sirkulasie ontwrig en gelei het tot die uitwissing van talle seediere en ’n verandering in soogdiere. 

## Klimaat en geografie 
Die klimaat op aarde het tydens die Paleogeen verander van warm en vogtig tot kouer en droër. Dié neiging duur vandag nog voort, hoewel dit van tyd tot tyd afgewissel word met warmer tydperke. Dit is gedeeltelik veroorsaak deur die Antarktiese Ringoseaan (Engels: *Antarctic Circumpolar Current*), ’n seestroom in die Suidelike Yssee wat ooswaarts om Antarktika loop en seewater se temperatuur laat daal het.

Die kontinente het in die Paleogeen al hoe nader aan hul huidige posisies geskuif. Indië het teen Asië gebots en die Himalaja gevorm. Die Atlantiese Oseaan het jaarliks met ’n paar sentimeter wyer geword. Afrika het noord beweeg tot teen Europa, terwyl Suid-Amerika nader aan Noord-Amerika geskuif het. Australië het geskei geraak van Antarktika en in Suidoos-Asië se rigting beweeg.

## Flora en fauna 
Soogdiere het ’n groot diversifikasie ondergaan. Ná die Kryt-Paleogeen-uitwissing wat gelei het tot die uitsterwing van nie-vlieënde dinosourusse, het hulle ontwikkel in die meeste van die moderne soogdiere van vandag. Sommige het in groot diere ontwikkel wat die land oorheers het, terwyl ander aangepas het by see- en lugomgewings. Sommige soogdiere het hulle gewend tot ’n lewe in bome en die primate geword waarvan die mens afstam. Voëls het ook toegeneem ná die uitwissing van die pterosourusse. 

Nadat die aarde afgekoel het, was tropiese plante minder en beperk tot streke naby die ewenaar. Bladwisselende plante het algemener geraak en kon die seisoenale klimaat wat nou oor die wêreld heen geheers het, beter oorleef. Een van die grootste gebeurtenisse in die plantlewe in dié tyd was die ontwikkeling van die eerste grasspesies. Hulle het uitgebrei en nuwe ekologiese omgewings geskep wat vandag as savannes en prêries bekend is. Dié graslande het baie van die woude vervang omdat hulle beter kon oorleef in die droër klimaat wat tipies was van baie streke in dié tyd.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Paleogeen-mikrofossiele
*
*
Dominika Cibulkova

**Dominika Navara Cibulková**

Cibulková speel reeds van agtjarige ouderdom tennis op haar geboortedorp Piešťany. Op elf trek hulle na Bratislava. Sy het klei- en hardebane verkies.

## Grand Slam-rekord 
[duimnael|links|upright|Dominika Cibulková tydens die [Franse Ope in 2016]]
[duimnael|links|upright|Dominika Cibulková tydens die [Wimbledon-kampioenskap in 2015]]
Die tabel toon Cibulkova se prestasie tydens elk van die Grand Slam-toernooie in vroueenkels waaraan sy deelgeneem het:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Dominika Cibulková se ITF-profiel
*  Dominika Cibulková se WTA-profiel
*