László Krasznahorkai

duimnael|László Krasznahorkai
**László Krasznahorkai** (Hongaars: [ˈlaːsloː ˈkrɒsnɒhorkɒi]; gebore 5 Januarie 1954) is 'n Hongaarse romanskrywer en draaiboekskrywer. Krasznahorkai is bekend vir sy moeilike en veeleisende romans, dikwels as postmodern bestempel, wat distopiese en melancholiese temas ondersoek.  Verskeie van sy werke, insluitend sy romans *Satantango* (1985) en *Die Melancholie van Weerstand* (1989), is deur die regisseur Béla Tarr in rolprente verwerk.

In Oktober 2025 is hy bekroon met die Nobelprys vir Letterkunde "vir sy boeiende en visionêre oeuvre wat, te midde van apokaliptiese terreur, die krag van kuns herbevestig."

## Vroeë lewe en opvoeding
Krasznahorkai is op 5 Januarie 1954 in Gyula, oostelike Hongarye, gebore. Hy is half-Joods. Sy vader, György Krasznahorkai, was 'n prokureur, en sy moeder, Júlia Pálinkás, was 'n maatskaplike sekerheidsadministrateur  Sy vader het sy Joodse afkoms verberg en dit eers onthul toe Krasznahorkai 11 jaar oud was.

Hy het in 1972 aan die Erkel Ferenc hoërskool gegradueer, met 'n spesialisasie in Latyn. Krasznahorkai het in 1973 regte begin studeer aan die József Attila Universiteit (nou die Universiteit van Szeged), maar is in 1976 oorgeplaas na die Eötvös Loránd Universiteit (ELTE) in Boedapest, waar hy sy regsstudies tot 1978 voortgesit het. Van 1978 tot 1983 het hy Hongaarse taal en letterkunde aan die ELTE Fakulteit Geesteswetenskappe bestudeer, waar hy sy graad verwerf het. Sy tesis het gefokus op die werk en ervarings van die skrywer Sándor Márai na Márai se ballingskap na die Kommunistiese oorname in 1948. 'n Engelse vertaling van die roman het later die Beste Vertaalde Boek-toekenning in 2013 ontvang. Hy het later ses maande in Kioto deurgebring in 1996, 2000 en 2005, met die estetika en literêre teorie van die Verre Ooste wat beduidende verskuiwings in sy styl en temas veroorsaak het. Terwyl hy *War and War* geskryf het, het hy breedvoerig deur Europa gereis en hulp ontvang van die Amerikaanse digter Allen Ginsberg, aan wie hy erkenning gegee het vir die verskaffing van waardevolle advies terwyl hy in sy woonstel in New York gebly het.

### Kritiese erkenning en samewerking
Sy roman *The Melancholy of Resistance* (1989) het die Duitse Bestenliste-prys vir die beste literêre werk van die jaar in 1993 ontvang. In 1996 was hy 'n genoot aan die Wissenschaftskolleg in Berlyn.  Hy het ook saam met die kunstenaar Max Neumann gewerk aan geïllustreerde werke soos die novelle *Chasing Homer* (2021), wat met 'n oorspronklike musiekpartituur deur die jazzmusikant Szilveszter Miklós vrygestel is.

Sy roman *Seiobo There Below* het die toekenning vir beste vertaalde boek in 2014 gewen. In 2015 het hy die eerste Hongaarse skrywer geword wat die Man Booker Internasionale Prys ontvang het.

## Persoonlike lewe
Krasznahorkai was van 1990 tot hul egskeiding getroud met sy eerste vrou, Anikó Pelyhe. In 1997 is hy getroud met Dóra Kopcsányi, 'n sinoloog en grafiese ontwerper.
* 2017: *The Manhattan Project*, 'n literêre dagboek met 'n fotografiese essay, vertaal deur John Batki (Sylph Editions, 2017).

### Draaiboeke vir films
* 1988: 'Damnation* (*Kárhozat*), geregisseer deur Béla Tarr.
* 1989: *The Last Boat* (*Az utolsó hajó*), geregisseer deur Béla Tarr.
* 1994: *Sátántangó*, geregisseer deur Béla Tarr.
* 1997–2001: *Werckmeister Harmonies* (*Werckmeister harmóniák*), geregisseer deur Béla Tarr.
* 2007: *The Man from London* (*A Londoni férfi*), geregisseer deur Béla Tarr.
* 2011: *The Turin Horse* (*A torinói ló''), geregisseer deur Béla Tarr.

## Eerbewyse en toekennings
Krasznahorkai is met talle literêre pryse vereer, insluitend die 2025 Nobelprys vir Letterkunde as die tweede Hongaarse skrywer na Imre Kertész..

*1987: Attila József-prys
*1987–1988: DAAD-beurs (Wes-Berlyn, Bondsrepubliek Duitsland)
*2004: Kossuth-prys (Hongarye)
*2010: Spycher-prys (Leuk, Switserland) vir sy volledige werk, maar veral vir Uit die Noorde 'n Berg, ... 
*2013: Toekenning vir Beste Vertaalde Boek, wenner vir Satantango, vertaal deur George Szirtes
*2014: Amerika-toekenning vir 'n lewenslange bydrae tot internasionale skryfwerk
*2014: Toekenning vir Beste Vertaalde Boek, wenner vir Seiobo Daar Onder, vertaal deur Ottilie Mulzet. Eerste outeur wat twee BTBA-toekennings gewen het.
*2014: Vilenica-prys (Vilenica Internasionale Literêre Fees, Slowenië)
*2015: Man Booker Internasionale Prys
*2015: Die New York Openbare Biblioteek se Dorothy en Lewis B. Cullman Sentrum vir Geleerdes en Skrywersgenoot
*2019: Nasionale Boektoekenning vir Vertaalde Literatuur (VSA) vir Baron Wenckheim se Homecoming
*2020: Literature.gr Frase van die Jaar-prys 2018
*2021: Oostenrykse Staatsprys vir Europese Literatuur
*2024: Prix Formentor
*2025: Nobelprys vir Literatuur

## Verwysings