Westelike Muur

Die **Westelike Muur** (Hebreeus: הַכּוֹתֶל הַמַּעֲרָבִי, geromaniseer: HaKotel HaMa'aravi, letterlik 'die westelike muur'; uitspraakⓘ; Ashkenaziese Hebreeuse uitspraak: HaKosel HaMa'arovi) is 'n antieke keermuur van die beboude heuwel wat aan Jode en Christene bekend staan as die Tempelberg van Jerusalem. Die bekendste gedeelte daarvan, met dieselfde naam bekend, dikwels deur Jode verkort tot die **Kotel** of **Kosel**, staan in die Weste bekend as die **Klaagmuur**, en in die Arabiese wêreld en Islamitiese wêreld as die **Buraq-muur** (Arabies: حَائِط ٱلْبُرَاق, geromaniseer: Ḥā'iṭ al-Burāq; ['ħaːʔɪtˤ albʊ'raːq]). In 'n Joodse godsdienstige konteks word die term Westelike Muur en sy variasies in die eng sin gebruik vir die gedeelte wat vir Joodse gebed gebruik word; in die breër sin verwys dit na die hele 488 meter lange (1 601 voet) keermuur aan die westekant van die Tempelberg.

By die gebedsgedeelte dateer net meer as die helfte van die muur se totale hoogte, insluitend die 17 lae wat onder straatvlak geleë is, uit die einde van die Tweede Tempelperiode, en daar word geglo dat dit deur Herodes die Grote begin is. Die baie groot klipblokke van die onderste lae is Herodiaans, die lae van mediumgrootte klippe daarbo is gedurende die Umayyad-periode bygevoeg, terwyl die klein klippe van die boonste lae van meer onlangse datum is, veral uit die Ottomaanse periode.

Die Westelike Muur speel 'n belangrike rol in Judaïsme omdat dit deel is van die mensgemaakte "Tempelberg", 'n kunsmatig uitgebreide heuweltop wat veral bekend is as die tradisionele plek van die Joodse Tempel. As gevolg van die toegangsbeperkings tot die Tempelberg, is die Muur die heiligste plek waar Jode toegelaat word om buite die Tempelberg-platform te bid, omdat die vermeende plek van die Allerheiligste, die heiligste plek in die Joodse geloof, vermoedelik net bokant en agter dit lê. Die oorspronklike, natuurlike en onreëlmatig gevormde Tempelberg is geleidelik uitgebrei om 'n steeds groter Tempelkompleks bo-op te bou. Die vroegste bron wat moontlik hierdie spesifieke plek as 'n plek van Joodse aanbidding noem, is uit die 10de eeu. Die Westelike Muur, in die eng sin, d.w.s. verwysend na die gedeelte wat vir Joodse gebed gebruik word, staan ook bekend as die "Klaagmuur", met verwysing na die praktyk van Jode wat by die terrein huil. Gedurende die tydperk van Christelike Romeinse heerskappy oor Jerusalem (ongeveer 324–638), is Jode heeltemal van Jerusalem verbied, behalwe op Tisha B'Av, die dag van nasionale rou vir die Tempels. Die term "Klaagmuur" is histories hoofsaaklik deur Christene gebruik, met gebruik deur Jode wat marginaal geword het. Van die hele keermuur, front die gedeelte wat ritueel deur Jode gebruik is, nou na 'n groot plein in die Joodse Kwartier, naby die suidwestelike hoek van die Tempelberg, terwyl die res van die muur agter strukture in die Moslem Kwartier versteek is, met die klein uitsondering van 'n 8-meter (26 vt) gedeelte, die sogenaamde "Klein Westelike Muur" of "Klein Klaagmuur". Hierdie segment van die westelike keermuur kry besondere belang omdat dit nooit heeltemal deur Middeleeuse geboue verberg is nie, en baie van die oorspronklike Herodiaanse klipwerk vertoon. In godsdienstige terme word vermoed dat die "Klein Westelike Muur" selfs nader aan die Allerheiligste en dus aan die "teenwoordigheid van God" (Shechina) is, en die ondergrondse Warren-poort, wat buite bereik van Jode was vanaf die 12de eeu tot die gedeeltelike opgrawing daarvan in die 20ste eeu.

Die hele Westelike Muur vorm die westelike grens van al-Haram al-Sharif ("die Edele Heiligdom"), of die Al-Aqsa-kompleks. Daar word geglo dat dit die plek is waar die Islamitiese Profeet Mohammed sy gevleuelde perd, die Burāq, vasgemaak het op sy Nagtelike Reis, wat volgens tradisie met Jerusalem verbind word, voordat hy na die hemel opgevaar het. Terwyl die muur as 'n integrale deel van die Haram esh-Sharif en waqf-eiendom van die Marokkaanse Kwartier onder Moslem-heerskappy beskou is, bestaan ​​al lank reeds 'n reg op Joodse gebed en pelgrimstog as deel van die Status Quo-regulasies. Hierdie standpunt is in 1930 in 'n internasionale kommissie gedurende die Britse Mandaattydperk bevestig.

Met die opkoms van die Sionistiese beweging in die vroeë 20ste eeu het die muur 'n bron van wrywing tussen die Joodse en Moslem-gemeenskappe geword, met laasgenoemde wat bekommerd was dat die muur gebruik kon word om Joodse aansprake op die Tempelberg en dus Jerusalem te bevorder. Gedurende hierdie tydperk het uitbrake van geweld aan die voet van die muur alledaags geword, met 'n besonder dodelike oproer in 1929 waarin 133 Jode en 116 Arabiere dood is, met baie meer mense beseer. Na die Arabies-Israeliese Oorlog van 1948 is die oostelike gedeelte van Jerusalem deur Jordanië beset. Onder Jordaanse beheer is Jode heeltemal uit die Ou Stad, insluitend die Joodse Kwartier, verdryf, en Jode is vir 19 jaar verbied om die Ou Stad binne te gaan, wat Joodse gebed op die terrein van die Westelike Muur effektief verbied het. Hierdie tydperk het op 10 Junie 1967 geëindig toe Israel beheer oor die terrein verkry het na die Sesdaagse Oorlog. Drie dae nadat hulle beheer oor die Westelike Muur-terrein verkry het, is die Marokkaanse Kwartier deur Israeliese owerhede platgestoot om ruimte te skep vir wat nou die Westelike Muur-plein is.

## Verwysings 
## Eksterne skakels