Watergate-skandaal

duimnael| 'n Uitsig oor die Watergate-kompleks in Washington, D.C., met die Howard Johnson-motel aan die linkerkant, met 'n regsaantekening uit die verhoor van die “Withuis-loodgieters”.
Die **Watergate-skandaal**, of eenvoudig **Watergate**, was 'n politieke skandaal in die Verenigde State wat die administrasie van president Richard Nixon] betrek het. Die saak het op 17 Junie 1972 begin toe lede van 'n groep wat verband hou met Nixon se herverkiesingsveldtog in 1972, betrap is tydens 'n inbraak en die plant van luistertoestelle in die Demokratiese Nasionale Komitee se hoofkwartier in Washington, D.C. se Watergate-kompleks. Nixon se pogings om sy administrasie se betrokkenheid te verberg, het gelei tot 'n afsettingsproses en sy bedanking in Augustus 1974.

Die Watergate-inbraak, wat voortspruit uit die Withuis se intelligensiepogings om lekkasies te stop, was 'n implementering van Operasie Gemstone, uitgevoer deur meestal Kubaanse inbrekers onder leiding van voormalige intelligensie-agente E. Howard Hunt en G. Gordon Liddy. Na die inbrekers se arrestasies het ondersoekbeamptes hul befondsing nagespoor na die Komitee vir die Herverkiesing van die President, die fondsinsamelingsarm van Nixon se veldtog. Verdere onthullings van ondersoekbeamptes en verslaggewers soos die *Washington Post* se Bob Woodward en Carl Bernstein – wat gelei is deur "Deep Throat", die lekkasies van FBI-mededirekteur Mark Felt – het 'n politieke spioenasieveldtog onthul wat onwettig deur skenkersbydraes befonds is. Nixon het verantwoordelikheid ontken, maar sy administrasie het bewyse vernietig, ondersoekbeamptes belemmer en die gearresteerde inbrekers omgekoop. Hierdie toesmeerdery was aanvanklik suksesvol en het Nixon toegelaat om 'n oorweldigende herverkiesing te wen. Onthullings uit die inbrekers se verhoor vroeg in 1973 het gelei tot 'n Senaatsondersoek. In April het Nixon oortreding ontken en die bedankings van top-assistente aanvaar.

In Mei het Prokureur-generaal Elliot Richardson Archibald Cox as spesiale aanklaer vir Watergate aangestel. Cox het Nixon se Ovale Kantoor-opnames gedagvaar, maar Nixon het uitvoerende voorreg aangehaal en geweier om dit vry te stel, wat 'n grondwetlike krisis veroorsaak het. In die "Saturday Night Massacre" in Oktober het Nixon Richardson beveel om Cox af te dank, waarna Richardson bedank het, asook sy adjunk William Ruckelshaus; Prokureur-generaal Robert Bork het die opdrag uitgevoer. Die voorval het 'n groeiende openbare oortuiging versterk dat Nixon iets gehad het om weg te steek, maar hy het voortgegaan om onskuld te verklaar. Die eerste bondel ingehandigde opnames het aan die lig gebring dat twee vermis was en 'n ander 'n opsetlike 18-minuut-uitwissing gehad het. In April 1974 het Cox se plaasvervanger, Leon Jaworski, 'n dagvaarding vir die opnames uitgereik, maar Nixon het slegs geredigeerde transkripsies vrygestel. In Julie het die Hooggeregshof Nixon beveel om die opnames vry te stel, en die Huis se Regterlike Komitee het aanbeveel dat hy in staat van beskuldiging gestel word vir regsverydeling, magsmisbruik en minagting van die Kongres. In een bandopname, bekend as die "Smoking Gun", het hy assistente beveel om die CIA te dwing om die FBI se ondersoek te stop. Op die punt om afgesit te word, het Nixon op 9 Augustus 1974 bedank en die enigste Amerikaanse president geword wat dit gedoen het. In totaal is 69 mense aangekla van Watergate-verwante misdade – insluitend twee kabinetslede – en die meeste het skuldig gepleit of is skuldig bevind, maar Nixon is deur sy visepresident en opvolger Gerald Ford begenadig.

Watergate, wat dikwels as die grootste presidensiële skandaal beskou word, het Nixon se nalatenskap geskend en verkiesingsgevolge vir die Republikeinse Party gehad: die verlies van vier Senaatsetels en 48 Huissetels in die 1974-middeltermynverkiesings. President Ford se kwytskelding van Nixon word ook algemeen aanvaar as 'n bydrae tot sy verkiesingsnederlaag in 1976. Ten spyte van aansienlike dekking, bestaan daar geen konsensus oor die motief vir die inbraak of wie dit spesifiek beveel het nie. Teorieë wissel van 'n onbevoegde inbraak deur skelm veldtogbeamptes tot 'n seksspionage-operasie of CIA-komplot. Die skandaal het meer as 30 memoires gegenereer en so 'n indruk gelaat dat dit algemeen is dat skandale, selfs buite die politiek of die Verenigde State, met die agtervoegsel "-gate" genoem word.

## Bronnelys
*
*
*
*
*
*
*
*