Iwan die Verskriklike (Treblinka-wag)

**Iwan die Verskriklike** (gebore in 1911) is die bynaam wat gegee is aan 'n berugte wag by die Treblinka-verdelgingskamp tydens die Holocaust. Die bynaam verwys na Iwan IV, ook bekend as Iwan die Verskriklike, die berugte tsaar van Rusland. "Iwan die Verskriklike" het internasionale erkenning verwerf in die 1986-saak van die Oekraïens-Amerikaanse John Demjanjuk. Teen 1944 is 'n wrede wag genaamd Iwan, wat sy pligte en uiterste gewelddadige gedrag met 'n wag genaamd Nicholas gedeel het, in oorlewingsgeskrifte (soos *Rok w Treblince* deur Jankiel Wiernik, wat in 1945 in Engels vertaal is as *A Year in Treblinka*) genoem. 

Demjanjuk is aanvanklik daarvan aangekla dat hy Iwan die Verskriklike by Treblinka was. Hy is skuldig bevind aan oorlogsmisdade en tot die galg gevonnis. Latere getuienis is later bekend gemaak wat Iwan identifiseer as ene **Ivan Marchenko**, en Demjanjuk is in 1993 vrygespreek vanweë redelike twyfel. Ivan Marchenko het in 1945 verdwyn en sy lot is onbekend.

## Pligte
Hoewel daar ander wagte was wat as Iwan by Treblinka bekend gestaan het, is Iwan die Verskriklike ook na verwys as Oekraïens. Sy funksie in die kamp was om die twee tenkwaens te bedryf wat die gaskamers van gas voorsien het. 

Die Holocaust-oorlewende Chil Rajchman het getuienis gelewer dat Iwan ongeveer 25 jaar oud was toe hy in die kamp gewerk het. Hy was ook bekend vir sy uiterse wreedheid.

## Identiteit
Die ware identiteit van die wag wat as Iwan die Verskriklike bekend gestaan het, is nie definitief bepaal nie. In die 1970's en '80's is John Demjanjuk, 'n afgetrede voorstedelike motorwerktuigkundige van Oekraïense afkoms wat in Cleveland gewerk het, daarvan beskuldig dat hy Iwan was. Hy is in 1988 in Israel verhoor en ter dood veroordeel. 

Op 29 Julie 1993 het die Israeliese Hooggeregshof die uitspraak omgekeer. Die uitspraak was gebaseer op nuwe bewyse, die geskrewe verklarings van verskeie voormalige wagte by Treblinka wat Iwan die Verskriklike as 'n ander man genaamd Ivan Marchenko (miskien Marshenko, of Marczenko) geïdentifiseer het. Een dokument het Iwan beskryf as 'n man met bruin hare, neutbruin  oë, 'n vierkantige gesig en 'n groot litteken wat tot by sy nek gestrek het; Demjanjuk was donkerblond met grys oë, 'n ronde gesig en het geen sodanige litteken gehad nie. 

Volgens een getuie is Marchenko in 1944 laas in Joego-Slawië gesien. Volgens die getuienis van Nikolai Sjelajef, 'n Russiese Treblinka-gaskamerbediener, het hy en Marchenko saam met twee Duitsers en twee Jode die enjin bedryf wat die uitlaatgas geproduseer het wat in die gaskamers gevoer is. Sjelajef en Marchenko is in Julie 1943 van Treblinka na Triëst oorgeplaas, waar Marchenko Duitse pakhuise en 'n plaaslike tronk bewaak het. 

In 1944, toe die Geallieerde magte Triëst nader, het Marchenko en 'n bestuurder genaamd Gregory "in 'n gepantserde motor na die partisane in Joego-Slawië gevlug." Die Sowjet-dokumente het genoeg redelike twyfel geskep om Demjanjuk te diskwalifiseer. 

Demjanjuk is later aan Duitsland uitgelewer op aanklagte dat hy 'n wag by die Sobibor-uitdelgingskamp was. Tydens die hofsaak het die probleem van identiteit weer 'n sleutelfaktor geword. Demjanjuk het beweer dat hy nie die Ivan Demjanjuk was wat na bewering 'n wag by Sobibor was nie, en dat die identiteitskaart waarop die vervolging sy saak gebaseer het, 'n Sowjetse KGB-vervalsing is. Op 12 Mei 2011 is Demjanjuk deur 'n Duitse strafhof gevonnis op aanklag dat hy 'n wag by Sobibor was. Demjanjuk is in Maart 2012 dood. Hy is daarna "vermoedelik onskuldig" verklaar en van enige aanklagte vrygespreek.

## Verwysings
## Skakels