TESS

**TESS**, kort vir **Transiting Exoplanet Survey Satellite**, is ’n ruimteteleskoop van Nasa wat ontwerp is om eksoplanete met die oorgangsmetode op te spoor in ’n gebied 400 keer so groot as die een wat deur die Kepler-sending gedek is. Dit is op 18 April 2018 met ’n Falcon 9-vuurpyl lanseer. 

Tydens sy primêre sending van twee jaar sal die teleskoop na verwagting meer as 20&nbsp;000 eksoplanete ontdek in vergelyking met die 3&nbsp;800 eksoplanete wat met sy lansering bekend was. TESS se eerste foto is op 7&nbsp;Augustus 2018 geneem en op 17&nbsp;September uitgereik.

duimnael|links|180px|TESS se eerste foto. 
Die doelwit van TESS se primêre sending is om oor twee jaar ’n opname te maak van eksoplanete om die helderste sterre naby die Aarde. Die TESS-satelliet gebruik ’n verskeidenheid wyeveldkameras om ’n opname van 85% van die lug te maak. Dit is met TESS moontlik om die massa, grootte, digtheid en wentelbaan van klein planete te bestudeer, insluitende rotsplanete in die bewoonbare sone van hul sterre. TESS sal teikens verskaf vir verdere waarneming deur die James Webb-ruimteteleskoop sowel as groot grond- en ruimtegebaseerde teleskope van die toekoms. Terwyl in vorige lugopnames deur grondgebaseerde teleskope hoofsaaklik reuse-eksoplanete opgespoor is, sal TESS talle klein planete om die naaste sterre kan opspoor. TESS teken die naaste en helderste hoofreekssterre met planete aan wat die beste sal wees om in groter besonderhede te bestudeer.

TESS gebruik ’n nuwe, hoogs elliptiese wentelbaan om die Aarde met ’n apogeum van omtrent die afstand van die Maan en ’n perigeum van 108&nbsp;000&nbsp;km. Dit wentel twee keer om die Aarde vir elke een keer van die Maan: dus in ’n 2:1-baanresonansie. Die wentelbaan sal na verwagting sowat 10 jaar lank stabiel bly.

Die projek is onder leiding van die Massachusetts-instituut vir Tegnologie (MIT).

## Doelwit
TESS se twee jaar lange opname sal fokus op nabygeleë G-, K- en M-tipe sterre (geel- oranje- en rooidwerge) met ’n skynbare magnitude van helderder as 12. Sowat 500&nbsp;000 sterre sal bestudeer word, insluitende die duisend naaste rooidwerge oor die hele hemelruim, ’n gebied 400 keer so groot as die deel wat die Kepler-sending gedek het. Van hulle kan ’n geraamde 20 planete superaardes in die bewoonbare sone van hul ster wees. Die meeste eksoplanete sal vermoedelik tussen 30 en 300 ligjare van die Aarde af wees.

Die opname word in 26 waarnemingsektore verdeel, wat elk  is. Die tuig sal elke sektor 13,7 omwentelings lank waarneem; dit sal die suidelike halfrond van die lug in die eerste jaar dek en die noordelike halfrond in die tweede jaar.

## Resultate
[duimnael|240px|’n Toetsfoto wat geneem is voordat wetenskaplike operasies begin het. Die beeld is gesentreer op die sterrebeeld [Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter. Regs bo is die Koolsaknewel in die Suiderkruis. Die helder ster links onder is Beta Centauri.]]

TESS het op 25 Julie 2018 met sy wetenskaplike operasies begin. Die eerste waarneming van die sending wat aangekondig is, was van die komeet C/2018 N1.

Op 20 September 2018 is die ontdekking van ’n planeet effens groter as die Aarde met ’n besonder kort wentelperiode om die rooidwerg LHS 3844 aangekondig. Met ’n wentelperiode van net 11 uur is LHS 3844b een van die planete met die kortste bekende periodes. Dit is sowat 932&nbsp;000&nbsp;km van die ster af. Dit is ook een van die eksoplanete wat die meeste soos die Aarde is.

Die derde eksoplaneet wat TESS ontdek het, was HD 202772Ab, ’n warm Jupiter wat om die helderste komponent van ’n visuele dubbelster, HD 202772, wentel wat sowat 480&nbsp;ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Steenbok voorkom. Die ontdekking is op 5&nbsp;Oktober 2018 aangekondig.

Teen 12 Oktober 2018 het TESS reeds 54 eksoplaneetkandidate opgespoor. Dit sluit drie in wat reeds voorheen ontdek is. Twee stelsels met twee eksoplanete en een met drie eksoplanete was op die lys kandidate. 

Op 6 Januarie 2020 het Nasa die ontdekking van TOI 700 d aangekondig. Die eksoplaneet, moontlik ’n rotsplaneet so groot soos die Aarde, wentel om die rooidwerg TOI&nbsp;700, wat 101,4 ligjare van hier in die sterrebeeld Swaardvis lê. Die planeet is die eerste aardgrootte-eksoplaneet wat deur TESS in die bewoonbare sone van sy ster ontdek is.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia