open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tempranillo

duimnael|regs|250px|Die ligging van La Rioja, Spanje se hoofprodusent van die Tempranillo-kultivar
duimnael|regs|Tempranillo-wynDie **Tempranillo** is die belangrikste Spaanse kultivar (druifsoort) wat veral in die gebied La Rioja verbou word; ander belangrike gebiede is Penedés, Ribera del Duero en La Mancha. In Spanje word die kultivar op sowat 31&nbsp;000 ha verbou. Die Tempranillo lewer duursame, donker soorte rooiwyn met 'n pikante smaak en talle ekstrakte op. Hulle bevat baie min suur, is eerder lig en bekend vir hulle vrugtige boeket. Fynproewers waardeer die ouer Tempranillo-wyne wat in eikevate bewaar word. Pure Tempranillo-wyne is skaars; meestal word die Tempranillo-kultivar met klein hoeveelhede Garnacha- en Carinena-kultivare gemeng. Die tipiese Tempranillo-wyn van La Rioja bevat sowat 60-80% Tempranillo-kultivare. 

Die kultivar is minder bestand teen siektes, plae, hitte en droogte en eerder geskik vir die gematigde landbougebiede.

'n Tipiese kenmerk van die taamlik klein Tempranillo-druifsoort is sy dik skil. Die naam is afgelei van die Spaanse *temprano* ("vroeg"), aangesien die kultivar vroeër ryp word dan ander soorte. Ander name vir die Tempranillo is Aragonez, Tinto fino (in Ribera del Duero), Cencibel (in La Mancha en Valdepeñas), Ull de Llebre (in Katalonië), Tempranilla (in Argentinië) en Tinta Roriz (in Portugal).
Bergparty

Die **Bergparty** (Frans: *Montagnards*) is die mees radikale politieke groepering tydens die Franse Rewolusie, wat deur die Jakobyne en Cordeliers gevorm word. Die naam is afgelei van die boonste sitplekke wat hulle in die Nasionale Konvent inneem. Die Party van die Vlakte (*Plaine*, laer sitplekke) staan onder die leiding van die Girondiste. Tydens die skrikbewind kry hulle die minagtende bynaam *Marais* (moeras).
Girondiste

Die **Girondiste** is tydens die Franse Rewolusie die party van die gematigde republikeine, met die advokaat Pierre Victurnien Vergniaud (1753-1793), die politikus Jean Pierre Brissot (1754-1793), die egpaar Roland en ander as sy vernaamste aanvoerders. Hulle pleit vir 'n federatiewe staatkundige struktuur van die nuwe republiek en neem die grondwet van die Verenigde State van Amerika as 'n voorbeeld.

Hoewel hulle die meerderheid in die Franse Wetgewende Vergadering het, word hulle in die Konvent as regse vleuel beskou. Die Jakobyne bring die party tot 'n val en stel 'n vervolging teen sy lede in. Baie van hulle word tereggestel.

Die Girondiste is verantwoordelik vir die Franse oorlogsverklaring teen Oostenryk in 1792.
Laki

Die Yslandse vulkaan **Laki**, of **Lakagígar**, lê op die sogenaamde Lakagígarskeur in die suidooste van die eiland. In die 18de eeu was die skeur die skouplek van 'n geweldige vulkaanuitbarsting.

Op 8 Junie 1783 het die skeur uitgebars en die Lakivulkaan laat ontstaan. Dit het Ysland met 'n dik laag fyn as bedek en groot hoeveelhede giftige gasse vrygestel. Die vulkaan het nog agt maande lank aktief gebly en sowat 15 miljoen&nbsp;km3 se lawa uitgewerp. Meer as 500&nbsp;km2 grond is met die lawa bedek. Volgens hedendaagse ramings het die uitbarsting ook meer as 120&nbsp;miljoen ton swaweldioksied, 15 miljoen ton fluoorwaterstofsuur en sewe miljoen ton chloorwaterstofsuur vrygestel. Talle diere en mense is deur die hoë konsentrasie fluoriede en arseenverbindings in die water vergiftig.

duimnael|links|Lakagígar
Volgens Yslandse ramings was sowat 'n vyfde van die eiland se bevolking, of 10&nbsp;000 mense, slagoffers van die natuurramp. Destydse berigte verwys na 'n gaswolk wat die hele Noordelike Halfrond oortrek en tot grootskaalse weersveranderings gelei het. Lugbesoedeling en temperatuuruiterstes, wat deur die vulkaanuitbarsting veroorsaak is, het Engeland en Frankryk tussen 1783 en 1784 getref, waar respektiewelik 20&nbsp;000 en 16&nbsp;000 sterfgevalle as gevolg van die ramp aangeteken is.

## Sien ook
*Jaar sonder 'n somer
Nieu-Engeland se donker dag

19 Mei, 1780 is as **Nieu-Engeland se Donker Dag** gedoop, toe 'n abnormale verduistering van die daglighemel waargeneem is oor die Nieu-Engelandstate in die VSA en dele van Kanada.

## Eksterne skakels 
*Mei 2004 Weer inskrywing
*Joseph Dow se geskiedenis van Hampton inskrywing
Differensiaalvergelyking

'n **Differensiaalvergelyking** is 'n wiskundige vergelyking wat bo en behalwe konstantes en/of veranderlikes, ook een of meer afgeleides van veranderlikes bevat. Die oplossing van 'n differensiaalvergelyking is 'n funksie in die veranderlike(s) van die vergelyking waarvoor die verwantskap van die differensiaalvergelyking waar is. In baie gevalle kan meer as een sulke oplossings bestaan.

Twee groepe differensiaalvergelykings word onderskei:
* 'n Gewone differensiaalvergelyking bevat slegs konstantes en funksies van een veranderlike, saam met die afgeleides van daardie veranderlike.
* 'n Parsiële differensiaalvergelyking bevat meerveranderlike funksies en hulle parsiële afgeleides.

Die **graad** van 'n differensiaalvergelyking is die graad van die hoogste afgeleide wat dit bevat. 'n Eerstegraadse differensiaalvergelyking bevat dus slegs eerste afgeleides.

Differensiaalvergelykings word gebruik om wiskundige modelle van fisiese fenomene op te stel. Hulle word dus bestudeer in gewone en toegepaste wiskunde. Eienskappe van differensiaalvergelykings wat ondersoek word, is byvoorbeeld of daar oplossings bestaan, en indien wel, of hierdie oplossings uniek is. 

## Voorbeeld 
Hier volg 'n voorbeeld van 'n lineêre tweede-orde differensiaalvergelyking:

:4 f^{\prime\prime}(x) + f(x) = \sin(x),

Die oplossing hiervoor is:

:f(x) = c_1 \sin\left(\frac{x}{2}\right) + c_2 \cos\left(\frac{x}{2}\right) - \frac{1}{3}\sin(x).

In hierdie oplossing is c_1 en c_2 willekeurige konstantes (reël of kompleks). Dit wil sê, vir enige keuse van veranderlikes c_1 en c_2 sal f(x) 'n oplossing wees. In die praktyk word hierdie konstantes gewoonlik bepaal deur die aanvanklike toestande wat met die probleem geassosieer word.

## Sagteware 
* ExpressionsinBar
* Maple: dsolve
* SageMath
* Xcas: desolve(y'=k*y,y)

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Polyanin, Andrei: *EqWorld: The World of Mathematical Equations* - 'n Werf wat fokus op gewone en parsiële differensiaalvergelykings, asook integraal- en ander wiskundige vergelykings.
Frankfurt (Oder)

**Frankfurt (Oder)** is 'n stad in die deelstaat Brandenburg (Duitsland) met 'n bevolking van meer as 58&nbsp;000. Die stad lê teen die westelike oewer van die Oderrivier, teenoor die Poolse stad Slubice. Frankfurt (Oder) is die geboortestad van die Duitse digter Heinrich von Kleist (1777-1811) en staan vandag ook bekend vir sy Duits-Poolse universiteit Viadrina.

## Geskiedenis 
Die stad by die kruispunt van belangrike handelsroetes tussen Brandenburg en Pole is in die 13de eeu deur Frankiese nedersetters gestig. In 1253 is aan Frankfurt (Oder) stadstatus en selfregering verleen. Vanaf 1368 was Frankfurt ook 'n lid van die Hanse-bond van Duitse stede (tot 1525). In die 15de eeu het die stad onder die heerskappy van die Keurvorste van Brandenburg gekom. Tydens die Dertigjarige Oorlog van 1618 tot 1648 is Frankfurt twaalf keer geplunder en neergebrand. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die stad tot vesting verklaar en nog 'n keer verwoes. 

Tussen 27 Julie 1946 en 3 Mei 1950 was Frankfurt weens sy ligging langs die hoofspoorroete tussen Berlyn en Moskou die aankomspunt vir altesaam 1,2 miljoen Duitse oorlogsgevangenes wat uit die Sowjetunie in 'n verwoeste land teruggekeer het. Ontberings en siektes het hul tol geëis, en een uit nege vrygelatenes het op pad huis toe of in noodhospitale onder die ontberings beswyk.

In die tyd van die Duitse Demokratiese Republiek word Frankfurt in 1952 die hoofstad van die gelyknamige *Bezirk* en vanaf 1958 die sentrum van die Oos-Duitse halfgeleierbedryf. Tot in die vroeë 1990's was 'n Russiese garnisoen van sowat 25&nbsp;000 soldate hier gestasioneer. Op 1 November 1989 het sowat 35&nbsp;000 burgers aan 'n betoging teen die Oos-Duitse regering deelgeneem.

## Die *Europa-Universität Viadrina* 
duimnael|links|Uitsig oor die hoofgebou van die Europa-universiteit Viadrina
Die "Viadrina"-Universiteit van Frankfurt (Oder) is in 1506 gestig. Die naam is 'n kunswoord wat van die Latynse *via* (weg, pad) en *Drina* (Oder) afgelei is. Die instelling het bekendheid verwerf deur humanistiese denkers soos Michael Praetorius en Ulrich von Hutten. In 1811 is die besluit geneem om die universiteit na Breslau te verskuif. Ná die Duitse hereniging is die universiteit in 1991 as die Duits-Poolse universiteit Viadrina herstig. Die internasionaliteit van die instelling word deur sy statuut vasgeskryf - 40 persent van sy sowat 4&nbsp;600 studente moet buitelanders wees, en van hierdie 40 persent moet twee derdes Pole wees.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Jean-Claude Juncker

**Jean-Claude Juncker** (gebore op 9 Desember 1954 in Rédange-sur-Attert) is 'n Luxemburgse politikus en lid van die Chrëstlich-Sozial Vollekspartei (Christelik-Sosiale Volksparty, CSV). Hy was vanaf 1995 tot 2013 die Eerste Minister van die Groothertogdom Luxemburg en daarna die leier van die opposisie. Op 15 Julie 2014 was hy tot president van die Europese Kommissie gekies en was dié amp op 1 November 2014 aangetree.

## Lewe 
In 1974 slaag Jean-Claude Juncker die *Diplome de fin d´études secondaires* (Luxemburgse matriek) by die Lycée (Hoërskool) Michel Rodange in Luxemburg. Hy word gelyktydig 'n lid van die Chrëstlich-Sozial Vollekspartei. Hy skryf in 1975 by die Universiteit van Straatsburg (Frankryk) in en behaal in 1979 'n graad in die regswetenskappe. Na sy studie werk hy as 'n advokaat.

In 1982 word hy as Staatssekretaris in die Departement van Arbeid en Sosiale Sekerheid benoem. Twee jaar later wen hy 'n setel in die Luxemburgse Chambre des Deputés. In 1989 word hy as Minister van Finansies en Arbeid en as Goewerneur van die Wêreldbank benoem. Hy speel 'n leidende rol by die onderhandelings oor die Verdrag van die Europese Unie (Maastrichtse Ooreenkomste). In 1995 word hy die Eerste Minister van Luxemburg en Goewerneur van die Internasionale Monetêre Fonds (IMF). In die tweede halfjaar van 1997 en nog eens in die eerste halfjaar van 2005 is hy die President van die Raad van die Europese Unie.

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-
Quartier Latin

: *Hierdie artikel gaan oor die Quartier Latin van Parys. Vir die Quartier Latin van die Kanadese stad Montreal, sien Quartier latin de Montréal.*

duimnael|Université de la Sorbonne, Parys, Quartier Latin
Die bekende historiese buurt **Quartier Latin** lê in die Vyfde en Sesde Arrondissement van Parys. Dit strek van die stadswyk Saint-Germain-des-Près tot by die Jardin du Luxembourg. Die buurt kry sy naam vanweë die feit dat die Middeleeuse skole en universiteite se enigste voertaal Latyn is.

Die Quartier Latin lê op 'n terrein wat in die Romeinse tydperk die forum of stadsentrum van die antieke Lutetia is; in 1869 word tydens bouwerk in die rue Monge oorblyfsels van die Romeinse amfiteater uit die eerste eeu n.C. opgegrawe.

Die Quartier Latin is nie werklik 'n stadswyk (Frans: *quartier*) van die Franse hoofstad nie, maar 'n historiese buurt met die *Quartier de la Sorbonne* in die Vyfde Arrondissement as sy sentrum.
Quartier Latin de Montréal

duimnael|regs|250px|Die ingangsportaal van die Grande Bibliothèque du Québec Die **Quartier Latin de Montréal**, 'n stadswyk van die Kanadese stad Montreal, verkry sy naam, soos sy Paryse eweknie Quartier Latin, vanweë die nabyheid van die universiteit (die *Université du Québec à Montréal*).

Die Quartier dien as 'n sentrum vir die kulturele lewe, en onder andere vind die bekende fees *Juste pour rire* ook hier plaas. Behalwe vir die talle kroeë en koffiekroeë staan die buurt ook bekend vir 'n aantal belangrike instellings, soos die *Théâtre St-Denis*, die *Grande Bibliothèque du Québec*, die *Cinémathèque*, die *Office National du Film du Canada* en die ''Collège d'enseignement général et professionnel (CÉGEP)''.
Kilometer

[duimnael|Een **kilometer** was bedoel om gelyk aan 1/10&nbsp;000ste van die afstand van die [Noordpool tot by die ewenaar te wees]]

'n **Kilometer** (simbool: **km**) is 'n metrieke eenheid van lengte gelyk aan 1000 meter, en is afkomstig van die Griekse woorde *khilia*, wat duisend beteken, en *metro*, wat telling of mate beteken. Dit is ongeveer gelyk aan 0,621 myl, 1094 jaart of 3281 voet. 'n Kilometer is ook die lengte wat lig reis in 1⁄299,792,458 van een sekonde (Ligsnelheid).

Unicode het simbole vir "km" (㎞), vierkante kilometer (㎢) en kubieke kilometer (㎦); hulle is net nuttig in CJK tekste waar hulle gelyk in grootte is aan een Chinese karakter.

hektometer &lt;&lt; **kilometer** &lt;&lt; megameter

## Sien ook 
* SI-stelsel
* ligjaar
* parsek

## Eksterne skakels 
*
Parys, Vrystaat

**Parys** is 'n dorp aan die oewer van die Vaalrivier, in die Vrystaat-provinsie van die Republiek van Suid-Afrika, sowat 120 kilometer suid van Johannesburg, met sowat 44&nbsp;000 inwoners (indien die townships bygereken word). Die meerderheid van die bevolking is Sothosprekend, en 'n minderheid, hoofsaaklik in die dorpsentrum, praat Afrikaans.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|Parys se [NG gemeente Parys|NG moederkerk is in 1899 opgerig na die plan van Burnet Adams en ene Twiddy.]]
[duimnael|links|Die [Gereformeerde kerk Parys (1955) is een van die argitek Johan de Ridder se bekendste kerkontwerpe en het baie aandag in die media geniet.]]
duimnael|links|Die West Endvoorstad van Parys op die suidoewer van die Vaalrivier
In 1873 het die NG gemeente Kroonstad besluit om 'n nuwe gemeente noord van die Renosterrivier te stig. Daar is op die plaas Klipspruit besluit, wat 'n baie mooi uitsig oor die Vaalrivier gehad het. In 1880 is die inwoners se eerste petisie dat Parys 'n dorp moet word, van die hand gewys. Proklamasie het wel in 1882 gevolg. Munisipale status is in 1887 verwerf.

Die naam is 'n Afrikaanse vertaling van die Franse hoofstad *Paris*. Die naam is deur 'n Duitse opmeter gekies, wat tydens die Frans-Pruisiese Oorlog aan die beleg van Parys deelgeneem het. Blykbaar het die plek se ligging aan die oewer van die Vaalrivier hom herinner aan Parys en die Seine.

Parys is 'n gewilde bestemming vir binnelandse toerisme, en veral mense uit Gauteng doen naweke daar aan. Die dorp het uitstekende watersportgeriewe en 'n buitengewone geografiese ligging in die episentrum van die wêreld se grootste meteorietkrater, die Vredefortkoepel, wat sowat 2&nbsp;miljard jaar gelede ontstaan het.

Vandag is Parys 'n deel van die Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit met sowat 120&nbsp;000 inwoners (2001).

## Crater Cruise Bergfietswedren 
Die Crater Cruise is 'n jaarlikse bergfietswedren wat in Parys begin en eindig. Gewoonlik reël die gemeenskap ander sportbyeenkomste saam met die byeenkoms bv. 21&nbsp;km hardloopwedren.

## Distrik 
Die distrik is 929&nbsp;km² groot. Terwyl tabak en mielies van die belangrikste bedrywighede in die distrik is, is gewasse soos sonneblomsaad, sorghum, grondbone en sagtevrugte ook belangrik. Daar is ook verskeie vervaardigingsbedrywighede op Parys.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Parys
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bronne 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* Ngwathe
* Parys op die Vaal
High-Definition Multimedia Interface

duimnael|regs|Die amptelike HDMI-kenteken
duimnael|regs|'n HDMI-kabel

**High-Definition Multimedia Interface (HDMI)** is 'n koppelvlak  wat sedert 2003 vir moderne, digitale multimedia-toepassings ontwikkel is en wat baie hoë oordragsnelhede kan hanteer, soos digitale televisie, HDTV, Blu-ray, HD-DVD en omringklankformate met hoë resolusie.

Ná die implementering van 'n kopieerbeskerming (**High-bandwidth Digital Content Protection**, **HDCP**) is die HDMI-aansluiting as die nuwe standaard vir elektroniese oudio- en video-verbruikersware ingevoer. Dit kan beeld en oudio gelyktydig verwerk en sal mettertyd ouer standaarde soos die SCART-, RCA-Cinch- en YUV-koppelvlakke vervang. Die huidige HDMI-weergawe is 2.0a.

## Aanpasbaarheid 
Danksy die hoë bandwydte kan die HDMI-koppelvlak alle huidige digitale formate verwerk. Oudio-frekwensies van 192&nbsp;kHz en 24 bis woordlengte, soos dié van DVD-Oudio, Blu-ray en HD-DVD, kan met HDMI op maksimaal 8 of 32 kanale digitaal verwerk word, net soos hoëresolusie-video-gegewens van Blu-ray, HD-DVD en HDTV. HDMI handhaaf 'n video-bandwydte van maksimaal 600&nbsp;MHz en is ook geskik vir die hoogste resolusies van 1080, 1440 en 2160 beeldlyne met progressiewe verwerking.

## HDMI-standaarde 
## Verwysings
Alfred Baphethuxolo Nzo

**Alfred Baphethuxolo Nzo** (19 Junie 1925, Benoni - 13 Januarie 2000, Johannesburg) was 'n Suid-Afrikaanse politikus. Hy was die langsdienende sekretaris-generaal van die ANC, 'n pos wat hy vanaf 1969 tot 1991 beklee het. Hy was die Suid-Afrikaanse Minister van Buitelandse Sake  vanaf 1994 tot sy aftrede in 1999. Hy was ook die eerste swart gesondheidsinspekteur in die land gewees. Die Alfred Nzo-toekenning word tans toegeken aan verdienstelike gesondheidspraktisyns in Suid-Afrika.
Sol Plaatje

[duimnael|links|Die South African Native National Congress se delegasie in [Londen, Junie 1914. Van links tot regs: Thomas Mapike, eerw. Walter Rubusana, eerw. John Dube, Saul Msane, Sol Plaatje.]]
**Solomon Tshekisho (Sol) Plaatje** (9 Oktober 1876 – 19 Junie 1932) staan internasionaal bekend as 'n veeltalige Suid-Afrikaanse joernalis, skrywer en politikus wat 'n stigtingslid van die SANNC (South-African Native National Congress) is, nou bekend as die ANC. 

Die boorling van Boshof, Oranje-Vrystaat, is 'n eersterangse taalkenner, wat naas sy moedertaal Tswana, die hooftaal van Botswana, ook Engels, Afrikaans, Nederlands, Frans, Duits, Sotho, Zoeloe en Xhosa kon praat. Hy vertaal 'n aantal werke van Swart skrywers in Europese tale, en Engelse werke, met name dié van William Shakespeare, in Tswana.

Tydens die Tweede Vryheidsoorlog (Anglo-Boereoorlog) van 1899 tot 1902 werk hy as 'n oorlogsjoernalis, later as uitgewer van die koerante *Koranta ea Becoana* (1901–1908) en *Tsala ea Batho* ("Volksvriend", sedert 1912). Hy dien as sekretaris-generaal van die African National Congress (ANC) en reis as aktivis van die Swart burgerregte-beweging verskeie keer na Kanada (1920), die Verenigde State (1921) en Europa. Hy is op 19 Junie 1932 in Johannesburg oorlede. 

In 2007 stel die Engelse Akadamie van Suid-Afrika die Sol Plaatje Prys vir Vertaling tot sy nagedagtenis in. 

### Vroeë lewe 
Solomon Tshekisho Plaaitjie, is gebore in Doornfontein, naby Boshof, Oranje-Vrystaat, (nou bekend as die Vrystaatprovinsie) sesde kind van agt vir Johannes en Martha, van die Tswanastam. Sy oupa se naam was Selogilwe Mogodi (1836-1881), maar sy werksverskaffer, 'n boer met die van Groenewald het hom die bynaam van Plaaitjie gegee. Sy familie het dit toe later gebruik as 'n van. Toe Solomon vier was, het sy familie na Pniel toe getrek, in die Kaapkolonie, om vir 'n Duitse sendeling, Ernst Westphal en sy vrou, Wilhelmine, te werk. Daar het hy 'n sendelingonderwys ondergaan. Toe hy sy mede-studente verbygesteek het, het Wilhelmine hom persoonlik onderrig, en hom viool en klavier leer speel, asook sang. Toe hy 15 was het hy as 'n skolier-onderwyser begin werk, en het die pos vir twee jaar gehou.

Nadat hy skool verlaat het, het hy na Kimberley verhuis, en begin werk as 'n telegrafie-boodskapper vir die poskantoor. Daarna het hy die klerkeksamen geskryf en deurgekom, (die hoogste in die kolonie) met hoër punte as enige ander kandidaat in tik asook in Nederlands. As 'n persoon wat ouer as 21 was en in Nederlands en Engels kon lees en skryf, het hy stemreg ontvang soos dit in die Kaapkolonie gegeld het, 'n reg wat hy verloor het toe Britse beheer beëindig is.

Hy het op 19 Junie 1932 aan longontsteking gesterf en is in Kimberley begrawe.

## Werke 
* *Mhudi*, 'n historiese roman (1913)
* *Native Life in South Africa* (1914)
* *Sechuana Proverbs and Their European Equivalents* (1916)
* *Sechuana Phonetic Reader* (1916)
* *Bantu Folk-Tales and Poems*

## Eksterne skakels 
* *Native Life in South Africa* – Elektroniese boek by die Gutenbergprojek
Bandwydte

**Bandwydte** (soms ook *bandbreedte* genoem) is 'n maatstaf vir die hoeveelheid data (inligting) wat op een slag oor 'n bepaalde kanaal, soos byvoorbeeld 'n internet-verbinding of 'n oudio-video-koppelvlak, gestuur kan word. Die oordragsnelheid word in bisse per sekonde gemeet (afkorting: bps).
Champ-de-Mars (Montreal)

Die **Champ-de-Mars** is 'n stadspark in die Kanadese metropool Montreal. Die park net voor die Raadsaal van Montreal is vroeër vir militêre parades gebruik, en hier kan nog oorblyfsels van die stad se ou versterking besigtig word.
Afrikanerbees

Die **Afrikanerbees** (kortweg na verwys as *Afrikaner*) (*Bos indicus*) is 'n inheemse slagbeesras en die talrykste beesras in Suid-Afrika. Waarskynlik het die ras ontwikkel uit die vlakhoring-seboe wat langs die weskus van Afrika saam met Khoikhoistamme suidwaarts getrek het. In sy oorsprong is die Afrikaner suiwer *Bos indicus*. Die Europese bees, *Bos taurus*, het dus geen invloed op die ontwikkeling van die ras gehad nie. Met die landing van Jan van Riebeeck aan die Kaap in 1652, het die Afrikaner reeds as 'n stabiele spesie bestaan, terwyl die eerste Europese bees, *Bos taurus*, eers in 1706 ingevoer is.

Die ras het tydens die langsame verskuiwing deur woestynagtige, en min of meer tropiese en sub-tropiese westelike gebiede van Afrika in 'n bepaalde aanpasbare tipe ontwikkel. Die eerste Afrikanerbeeste is deur die koloniste van die Khoikhoi verkry en die ras is suiwer gehou deur boere van binnelandse distrikte soos Graaff-Reinet, Cradock en Tarkastad.

Die beesras is verfyn deur Joseph du Plessis.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Bonsma, Jan C. en Danie M. Joubert: Die Afrikanerbees. Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 3, no. 1, Junie - Augustus 1953.

## Eksterne skakels 
* afrikanerbees.com
Holland

duimnael|200px|Die graafskap Holland ~1350
duimnael|links|140px|Wapenskild van Holland

**Holland** was oorspronklik 'n graafskap van die Heilige Romeinse Ryk wat uiteindelik een van die sewe Nederlande van die Republiek geword het. Holland was die belangrikste en rykste van die sewe en die tuiste van die VOC (saam met Zeeland). Deur sy rykdom het die provinsie die republiek polities gedomineer. Ná die tyd van Napoleon is Holland verdeel in die twee huidige Nederlandse provinsies: Noord-Holland en Zuid-Holland.

## Eksterne skakels 
*
DVD-speler

duimnael|regs|250px|Die binneste van 'n DVD-speler
duimnael|regs|'n Draagbare DVD-speler
**DVD-spelers** is ontwikkel om rolprente, wat op DVD-video's gestoor is, te speel. DVD-spelers is steeds versoenbaar met CD-spelers en is dus ook geskik om oudio-CD's te speel. Huidige spelers kan ook 'n aantal spesiale formate soos Video-CD en Super-Video-CD lees, wat op die CD-kompakskyf baseer en as alternatiewe stoormedia vir foto's en gekomprimeerde rolprente dien.

Aangesien verbruikers die voorkeur gee aan universele spelers, groei die aantal formate wat op 'n moderne DVD-speler gelees kan word en sluit nou gewilde kodeks soos MP3 en Windows Media Audio (WMA) vir musiek en DivX, XviD, MPEG-4 en Windows Media Video vir video-toepassings in.

Meer gesofistikeerde spelers kan danksy die laaste generasie van analoog-na-syfer-omsetters vir oudio- en videogegewens 'n baie realistiese kwaliteit van beeld en klank bemeester. In 2005 is DVD-Oudio, Super Audio CD en die hoë-resolusie-herberekening van gewone DVD-videogegewens standaard by die uitstalklas van DVD-spelers. Die Kanadese vervaardiger Classé Audio bied in Junie 2005 die eerste DVD-Video/DVD-Oudio/CD-speler aan wat alle HDTV-resolusies kan weergee.

DVD-spelers is tans beskikbaar as

* standaardspeler,
* draagbare speler met of sonder LCD-vertooneenheid,
* ingeboude speler vir motor of koelkas.
Oesbekistan

**Oesbekistan** of **Oezbekistan**, amptelik die **Republiek Oesbekistan** (Oesbekies: *O‘zbekiston Respublikasi*, Ўзбекистон Республикаси), is 'n landingeslote land in Sentraal-Asië, wat van 1924 tot 1991 by die armste republieke van die Sowjetunie gereken is. Sy hoofstad en grootste stad is Tasjkent (Oesbekies: *Tosjkent*) met 'n bevolking van 2&nbsp;229&nbsp;400 in 2005. Danksy 'n uitgestrekte besproeiingsstelsel waas die republiek die Sowjetunie se vernaamste verskaffer van katoen.

[duimnael|links|[Nasa-satellietbeeld van Oesbekistan]]
In 1991 is die bevolking teensinnig om die onafhanklikheid van Rusland te aanvaar; lidmaatskap in 'n statebond met Rusland word veral om ekonomiese redes as voordelig beskou. Die ekonomiese agteruitgang skep 'n groot probleem vir die regering; tydens die Sowjetse heerskappy vind nog 'n grootskaalse industrialisering nog 'n russifisering plaas. Die regering tree gereeld met geweld teen die opposisie en Islamitiese fundamentaliste op. In Mei 2005 sterf meer as 1&nbsp;000 betogers en soldate, nadat onluste in die stad Andisjan uitbreek.

## Demografie 
duimnael|links|Kaart van Oesbekistan
Sowat 75 persent van die bevolking is Oesbeke, ses persent is Russe, vyf persent Tadjiks en vier persent Kasakke. 74,3 persent van die bevolking praat Oesbekies ('n Turkse taal) en 14 persent Russies. 88 persent van die Oesbeke is aanhangers van die Islam, nege persent is Ortodokse Christene.

### Protestantisme 
Protestante maak minder as 1% van die bevolking van Oesbekistan uit. Die Evangelies-Lutherse Kerk in Oesbekistan is 'n kerk met sewe gemeentes. Die biskop se setel is in Tasjkent en die sinode se voorsitter is Gilda Raspopowa. Nuwe gemeentes mag nie gestig word nie, maar daar bestaan wel huiskerke van Oesbeke. Duisende Oesbeke het na 1991 die Christengeloof aangeneem. Christene word egter baie negatief voorgestel en word beskou as lede van 'n ekstreme kultus. In 2006 is 'n wet gepromulgeer wat 3 jaar gevangenestraf voorskryf vir die druk van godsdienstige boeke. Die regering vervolg Christene ekstensief, en in afgeleë streke word ook sterk druk op Christene geplaas uit Islamitiese oorde.

## Verwysings 
## Bronnelys 
; Algemeen
----
*  
*  

; Protestantisme
----
* http://www.opendoorsuk.org.uk/news/news_archives/001239.php 
* http://www.opendoors-de.org/index.php?supp_page=uz&supp_lang=de
* http://sb.od.org/index.php?supp_page=wwl_deteriorated&supp_lang=en
* Bron van die lys: World Christian Encyclopedia, Tweede uitgawe, Volume 1, bladsy 795.

## Eksterne skakels 
*
Plantaardige olie

duimnael|regs|200px|Plantaardige olie
duimnael|regs|200px|'n Bottel olyfolie

**Plantaardige olie** word verkry uit sade of ander plantaardige bronne, wat gepers word, en bestaan grotendeels uit esters van gliserien en vetsure. Ter onderskeiding van die eteriese olie word dit ook vette olie genoem. Sommige soorte soos olyfolie is onmiddellik geskik om as voedsel vir menslike gebruik te dien, terwyl ander soos raapolie eers bewerk moet word.

Aangesien plantaardige olie meer onversadigde vetgroepe bevat as vet van dierlike oorsprong, word dit algemeen as waardevol beskou en speel 'n groot rol by cholesterolverlagende eetplanne.

## Gebruik 
Daar is verskillende gebiede waar plantaardige olie 'n  belangrike rol speel:
* As voedsel is dit 'n vername bestanddeel van die Mediterreense kookkuns en word ook algemeen by die bereiding van slaai gebruik.
* As geharde vet is dit 'n grondstof by die vervaardiging van margarien.
* Dit dien as grondstof vir kosmetiese middels en die chemiese nywerheid.
* As brandstof word dit in olielampe en enjins gebruik (plantaardige olie, wat met metanol verester word, dien as biodiesel), soms ook vir verwarmingsdoeleindes.

## Plantaardige olie in die kookkuns 
In die kookkuns verfyn 'n bietjie olie nie net die kos nie, dit versterk ook die geur en smaak. Anders dan dierlike vet bevorder olie die gesondheid, aangesien dit sekere vitamiene en poli-onversadigde vette bevat.

Veral **raapolie** het 'n baie hoë inhoud van onversadigde vette, die vitamines A, E en K, asook antioksidatiewe bestanddele. Dit pas by enige soort kos.

**Pekanneutolie** kom uit die Mississippistroomgebied in die VSA en is besonder geskik vir die plaaslike kookkuns, dit wil sê enige soort rysgereg, wat saam met mielie bedien word.

Soet geregte kan met **arganolie** verfyn word. Die arganboom (*Argania spinosa*) gedy in Noord-Afrika, veral in Marokko, waar dit by ontbyt bedien word. Stukkies brood word in die olie geweek en met heuning bestryk.

**Olyfolie** raak al hoe meer gewild in die Westerse kookkuns; die kosbaarste olie van die wilde olyfboom Acebuche is egter ongelukkig nouliks beskikbaar. Die boom gedy veral in die provinsie Cádiz in die suide van Spanje, waar die klein olyfvruggies tussen November en laat Februarie met die hand geoes en volgens 'n tradisionele metode gepers word.
Meestal is dit kleinboere wat die olie vir hul persoonlike gebruik vervaardig, en slegs baie klein hoeveelhede is op die Europese mark beskikbaar.

## Bronnelys 
* Valérie Lhomme / Sophie Brissaud: ''Histoires d'Huile''. Solar 2003.
Oosseevloot

Die **Oosseevloot** of **Baltiese Vloot** (Russies: Балтийский флот, *Baltijiski flot*) van Rusland se hoofkwartier is in Kaliningrad. Die vloot het ’n lang geskiedenis as deel van die Sowjetvloot en is nou deel van die Russiese Vloot.

Die ondergang van die Sowjetunie het die Oosseevloot van sleutelbasisse in Letland, Litaue en Estland ontneem en Kaliningrad-oblast is nou die vloot se enigste ysvrye basis in die Oossee. Verder word Kaliningrad deur Pole en Litaue van die res van Rusland afgesny.

Toe Rusland daarop aandring om Kaliningrad as ’n swaar gewapende garnisoen te behou, het dit aansienlike internasionale kritiek ontlok, veral van Pole. Königsberg is in 1945 as deel van die Potsdam-ooreenkoms aan die Sowjetunie toegeken, maar die Russiese Federasie het geen wettige titelregte tot die enklawe nie.

Gewapende magte wat net so groot is soos die hele Poolse Weermag is in die Kaliningrad-oblast gestasioneer.

Toe Rusland tussen 1992 en 1994 al sy voormalige Warskouverdrag-magte uit Pole en die Baltiese lande onttrek het, is sommige lug-, vloot- en landmagte na Kaliningrad verskuif, oënskynlik omdat daar behuisingstekorte elders in Rusland was.

duimnael|links|Toerusting van ’n ou dieselelektriese Sowjet-duikboot B-413 (Б-413), wat in 1969 gebou is, in die Museum van die Wêreldoseaan in Kaliningrad.
Ontwikkelings in Rusland se federale regeringstelsel het in die afgelope paar jaar daartoe gelei dat sommige gebiede in Rusland aansienlike outonomiteit verkry het, veral Kaliningrad, waar die vrye ekonomiese gebied Jantar opgerig is.

Die ander groot basis van die Oosseevloot is by Kronstadt, ’n satellietdorp van Sint Petersburg. Dit is geleë op die Kotlin-eiland in die Golf van Finland, sowat 29&nbsp;km noordwes van Sint Petersburg.

In 1996 het die vloot 9 duikbote, 23 oppervlak-vegskepe, 3 kruisers, 2 torpedojaers, 18 fregatte en ongeveer 65 kleiner vaartuie gehad. In die middel van 2000 was daar sowat 100 verskillende tipes gevegskepe, terwyl sy maritieme lugvaartgroepeenhede toegerus was met 112 vliegtuie.

In 1904 is die vloot na die Stille Oseaan gestuur om in die Russies-Japannese Oorlog van 1904–1905 te veg en in 1905 is dit tydens die Slag van Tsushima vernietig. Die geskiedkundige slag het die Russiese mag in Oos-Asië ’n ernstige knou toegedien.

In 1936 het ’n deel van die Oosseevloot die Noordelike Seeroete na die Stille Oseaan onderneem waar ’n gewapende konflik met Japan gedreig het.

Admiraals van die Vloot:
* Zinowi Petrowitsj Rozjdestwenski

Skepe en duikbote benoem tot die vloot:
* Sowjetduikboot M-256, ’n Projek 615-kortafstand-aanvalsduikboot (diesel) van die Sowjetvloot.

## Eksterne skakels 
* http://www.fas.org/nuke/guide/russia/agency/mf-baltic.htm
* http://www.gwpda.org/naval/ruflt17.htm
* http://www.aeronautics.ru/table21.htm
Hoofstad

[duimnael|'n Uitsig oor [Pretoria, Suid-Afrika se uitvoerende hoofstad]]
[duimnael|[Bloemfontein, geregtelike hoofstad van Suid-Afrika]]
[duimnael|[Kaapstad is Suid-Afrika se wetgewende hoofstad]]

'n **Hoofstad** is 'n belangrike stad in 'n gebied (soos 'n land of 'n provinsie) wat sentraal staan in 'n sekere sin (gewoonlik 'n politieke sin). Die hoofstad van 'n land verwys gewoonlik na die setel van die regering van die land.

Daar kan ook verwys word na 'n stad as die ekonomiese of kulturele hoofstad van 'n gebied. Dit kan daarop dui dat die stad die meeste ekonomiese of kulturele aktiwiteit beleef of as sodanige middelpunt gesien word deur meeste mense.

In party gevalle het lande meer as een hoofstad, of die setel is in 'n ander stad as die hoofstad:
* In Suid-Afrika is Pretoria die uitvoerende hoofstad met die regeringskantore by die Uniegebou. Kaapstad is die wetgewende hoofstad met die parlement van Suid-Afrika wat daar vergader en Bloemfontein is die geregtelike hoofstad met die Appèlhof van Suid-Afrika.
* Yamoussoukro is in 1983 as die hoofstad van die Ivoorkus verkies, maar baie van die staatskantore en ambassades is steeds in Abidjan.
* Sucre is steeds die grondwetlike hoofstad van Bolivië, maar meeste van die nasionale regering het reeds verhuis na La Paz.
* Amsterdam, die hoofstad van Nederland, is nie die setel van die regering nie. Dié is in Den Haag.

## Terminologie 
Die term "hoofstad" is afgelei van die Latynse *caput* (genitief *capitis*), wat "kop" beteken.

## Lande met meer as een hoofstad 
### Lande wat tans meer as een hoofstad het 
duimnael|400px|Lande waar die hoofstad nie die grootste stad is nie
duimnael|400px|
duimnael|400px|

### Lande wat in die verlede verskeie hoofstede gehad het 
## Sien ook 
* Lys van hoofstede

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Lys van hoofstede

duimnael|400px|Soewereine lande in 2015

Hier volg 'n **lys van hoofstede**.

## Hoofstede van onafhanklike lande 
### Hoofstede van Afrikalande 
### Hoofstede van Asiatiese lande 
1Israel beskou Jerusalem as sy hoofstad, maar dit word slegs deur enkele ander lande erken. Die Europese Unie beskou Tel Aviv as hoofstad van Israel.
2Palestina beskou (Oos-)Jerusalem as sy hoofstad, maar dit is sedert 1967 deur Israel beset. Die meeste lande erken Jerusalem as die hoofstad van Palestina.

### Hoofstede van Europese lande 
### Hoofstede van Noord-Amerika 
### Hoofstede van lande in Oseanië 
### Hoofstede van lande in Suid-Amerika 
## Hoofstede van afhanklike gebiede 
## Hoofstede van omstrede gebiede 
## Hoofstede van provinsies, deelstate, ens. 
### Hoofstede van Suid-Afrikaanse provinsies 
### Hoofstede van die Nederlandse provinsies 
### Hoofstede van de Belgiese provinsies 
* Die hoofstad van die Vlaamse Gemeenskap/Geweste is Brussel
* Die hoofstad van die Franse Gemeenskap is Brussel
* Die hoofstad van die Waalse Geweste is Namur
* Die hoofstad van die Duitstalige Gemeenskap is Eupen

### Hoofstede van state van die Verenigde State 
Die hoofstede van die deelstate van die Verenigde State is tradisioneel kleiner stede wat spesiaal aangewys word vir dié taak.

## Sien ook 
* Lys van lande
* Lys van afhanklike gebiede
* Lys van omstrede gebiede

## Bronne 
*
ISO 639

**ISO 639** is 'n internasionale standaard vir die kodering van natuurlike tale in twee- en drieletterkodes.
ISO 639 is 'n lewende kode en kom voor in twee geure; die ISO 639-1 kodes bestaan uit tweeletterkodes en dek meeste van die groot tale. Die ISO 639-2 bestaan uitdrieletter kodes en dek 'n groter groep tale. Tale wat 'n ISO 639-1 kode het, het ook 'n ISO 639-2 kode. 

ISO 639 is vir Wikimedia belangrik. Dit is tewens die kodes wat die Wikipedia's vir interwikiskakels gebruik.
Hier volg die lys van tale met ISO 639-1- en ISO 639-2-kodes, Engelse taalname vir alle tale en Nederlands en Afrikaanse name vir al die tale met st met ISO 639-1 kodes en so paar ander wat slegs in die ISO 639-2 lys voorkom.
Romaans

Die woorde **romein**, **romaans**, **rooms** en hulle verbuigings stam almal af van die Latynse naam *Roma* vir die stad Rome. Hulle is dus verwant, maar het wel onderskeibare betekenisse.

Die woord **romein** verwys na 'n inwoner van die stad Rome. Die meervoud, **romeine** kan egter na meer as net die inwoners van Rome verwys. Dit word ook gebruik om te verwys na inwoners van die verskillende Romeinse Ryke. Sien *romeins* hier onder. Daar is 'n boek (brief) in die Bybel wat geskryf is aan die Romeine. Sien Romeine (bybelboek).

Die woord **romeins** of **romeinse** kan verwys na een van verskeie sake:
* Die stad Rome of Antieke Rome
* Die Romeinse Koninkryk - van 753 v.C. tot 509 v.C. was daar Konings wat in Rome regeer het voor die vorming van die Romeinse Republiek.
* Die Romeinse Republiek - van 509 v.C. tot 44 n.C. - volgens oorlewering het daar 'n verteenwoordigende regering geheers oor Rome en sy gebiede tot en met die stigting van die Romeinse ryk, wat tradisioneel aangegee word as 44 n.C. of 27 n.C..
* Die Romeinse Ryk - 44 n.C. tot 476 n.C.
* Die Bisantynse Ryk - Die oostelike deel van die Romeinse ryk (330 - 1453) het bly voortbestaan as die Oostelike Romeinse Ryk selfs na die val van die Romeinse ryk in die vyfde eeu.
* Die Heilige Romeinse Ryk - c. 900 tot 1806 - 'n politiese konglomeraat van lande in Wes- en Sentraal-Europa.
* Romeinse reg
* Romeinse syfers

Die woord **romaans** of **romaanse** kan verwys na een van verskeie sake:
* 'n Romaanse taal of die romaanse taalgroep
* Romaanse kuns, byvoorbeeld
** Romaanse argitektuur

Die woord **rooms** of **roomse** verwys na die Rooms-Katolieke Kerk.

----

* Die verhaalvorm in literatuur is 'n roman.
* Die spinnekop is 'n roman.
* Die vis is 'n roman.
Dominique de Villepin

**Dominique de Villepin** (volledige naam: **Dominique Marie François René Galouzeau de Villepin**, gebore op 14 November 1953 in Rabat, Marokko), is 'n Franse diplomaat, digter en politikus (alhoewel hy hom nog nooit as 'n kandidaat vir verkiesing beskikbaar gestel het nie).

Dominique de Villepin is van 1977 tot 2002 'n lid van die Gaullistiese party Rassemblement pour la République (RPR), daarna van die Union pour un Mouvement Populaire (UMP). Op 7 Mei 2002 word hy Minister van Buitelandse en op 31 Maart 2004 Minister van Binnelandse Sake.

As Franse Minister van Buitelandse Sake is mnr. de Villepin sterk gekant teen die Brits-Amerikaanse oorlog in Irak.

Op 31 Mei 2005 benoem die President van die Franse Republiek, Jacques Chirac, Dominique de Villepin as Eerste Minister en opvolger van Jean-Pierre Raffarin.

Weens sy omstrede hervormings van die arbeidswetgewing ten opsigte van jong mense onder 26 jaar verswak Dominique de Villepin se posisie as Eerste Minister in Maart 2006 duidelik. Ná grootskaalse betogings van skoliere en studente en stakings dwarsoor die land kondig die Franse regering 'n wysiging van die omstrede wet aan.

## Bibliografie 
* 2001: ''Les Cent-Jours ou l'esprit de sacrifice (éd. Perrin)* behandel die einde van Napolèon Bonaparte se heerskappy en is met die prys van die Fondation Napoléon (Napoléon-Stigting) bekroon 
* 2002: *Le cri de la gargouille (éd. Albin Michel)* 
* 2003: *Éloge des voleurs de feu (éd. NRF-Gallimard)* 
* 2003: Voorwoord van *Vers un nouveau monde ? (éd. Stanley Hoffmann)* 
* 2003: Voorwoord van *Aventuriers du monde 1866-1914: Les grands explorateurs français au temps des premiers photographes* 
* 2004: *Le requin et la mouette'' 
In die VSA het 'n seleksie van Dominique de Villepin se toesprake as Minister van Buitelandse Sake in die tydperk van Mei 2002 tot Maart 2004 verskyn *(Towards a New World, uitgewery Melville House)*
Hannah Arendt

**Hannah Arendt** (14 Oktober 1906 - 4 Desember 1975) was 'n Amerikaanse politieke teoretikus van Duitse afkoms. Sy word gereken as 'n filosoof maar het self die beskrywing verwerp.

Haar ouers was sekulêre Jode. Sy is gebore in Linden (vandag deel van Hannover) en het grootgeword in Königsberg (Russies: Kaliningrad) en Berlyn.  Arendt het filosofie bestudeer met Martin Heidegger aan die Universiteit van Marburg. Sy het 'n lang en afgebroke romantiese verhouding gehad met Heidegger. Gedurende een tydperk wat sy haar verhouding met Heidegger verbreek het, het sy na  Heidelberg getrek met die doel om 'n verhandeling te skryf oor die liefdeskonsep in die denke van Sint Augustinus van Hippo, onder die leiding van die eksistensialistiese filosoof-sielkundige Karl Jaspers.

Die verhandeling is gepubliseer in 1929, maar Arendt was nie in 1933 toegelaat om aan Duitse universiteite klas te gee nie omdat sy 'n Jodin was. Daarna het sy uit Duitsland gevlug na Parys waar sy die werk van die literêre kritikus en Marxistiese denker Walter Benjamin leer ken het. Terwyl sy in Frankryk was het sy ten bate van Joodse vlugtelinge gewerk. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog en die Duitse inval in Frankryk het Hannah gevlug uit Frankryk. In 1940 het sy  met die Duitse digter en filosoof Heinrich Blücher getrou. Hannah Arendt het met haar gade en moeder geëmigreer na die Verenigde State met die hulp van die Amerikaanse joernalis Varian Fry. Sy het aktief binne die Duits-Joodse gemeenskap in New York geword en het vir die weeklikse publikasie, *Aufbau* geskryf.

Na die Tweede Wêreldoorlog het sy weer met Heidegger kontak gemaak en het getuig namens hom in 'n Duitse denazifiseringsverhoor.
 
Arendt se werk fokus op die aard van mag, politiek, gesag en totalitarisme. In haar rapportering oor die Eichmann-verhoor vir *The New Yorker*, wat sy later verwerk het vir die boek *Eichmann in Jerusalem*, het sy die vraag gestel of boosheid radikalisme is of eenvoudig 'n funksie van banaliteit is. Sy het ook *The Origins of Totalitarianism* geskryf wat die oorsprong van kommunisme en fascisme en hul band met anti-semitisme ondersoek. Hierdie boek was kontroversieel omdat dit twee onderwerpe verbind wat volgens sommige menings onversoenbaar is.

Na haar dood in 1975, is Hannah Arendt begrawe by die Bard College in Annandale-on-Hudson, New York, waar haar eggenoot vir jare klas gegee het.

Die Hannah Arendt Instituut vir Navorsing oor Totalitarisme aan die Tegniese Universiteit van Dresden is na haar vernoem.

## Geselekteerde werke 
* The Origins of Totalitarianism (1951) 
* Rahel Varnhagen: The Life of a Jewish Woman (1958) 
* The Human Condition (1958) 
* Between Past and Future (1961) 
* On Revolution (1963) 
* Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil  (1963) 
* Men in Dark Times (1968) 
* The Jew as Pariah: Jewish Identity and Politics in the Modern Age; Edited by Ron H. Feldman (1978) 
* Life of the Mind (1978)
Belarussies

: *Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Belarusse.*

**Belarussies** (беларуская мова, *bielaruskaja mova*, [bʲelaˈruskaja ˈmova]), voorheen **Wit-Russies** genoem, is 'n taal wat tot die Slawiese tale gereken word. Belarussies word benewens in Belarus ook in dele van Oekraïne en Rusland gepraat en in die ooste van Pole.

duimnael|links|Verspreiding van Belarussiese dialekte in Belarus
duimnael|links|'n Belarussiese moedertaalspreker
Belarussies word in die Cyrilliese alfabet en soms ook in die Latynse alfabet, *Łacinka* in Belarus, geskryf. Laasgenoemde ontwikkel hulle in die 18de eeu onder die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk en die Poolse beïnvloeding uit die weste van die land, wat tot die Poolse verdeling deel uitgemaak het van Pole.

Belarussies is 'n Oos-Slawiese taal en vertoon derhalwe die sterkste verwantskap met Oekraïens en Russies. Belarussies het ook 'n sterk Poolse invloed ondergaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Cornwall, Ontario

**Cornwall** is 'n stad in die suidooste van die Kanadese provinsie Ontario, sowat 100 kilometer van Ottawa en Montréal. Cornwell lê teen die Saint-Laurentrivier, digby die grens van Québec. Die stad met sowat 46&nbsp;340 inwoners (metropolitaanse gebied: 58&nbsp;957, 2011) is die hoofkwartier van die *Seaway Authority*. Die Seaway International-brug verbind die stad met Massena, New  York, in die VSA.

Die tekstiel- en papiernywerheid is die vernaamste werkgewers. Die waterkragsentrale by die Moses-Saunders Power Dam word deur 'n Kanadese en 'n Amerikaanse maatskappy beheer en lewer jaarliks meer as twee miljoen kWh op. In die middel van die damwal met 'n lengte van 985 meter word die Kanadees-Amerikaanse grenslyn deur 'n vlag gemerk.

Die eerste nedersetters in Cornwall was Lojaliste uit New York, wat in 1784, tydens die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog, na Kanada vlug. Die stad se vroeëre naam New Johnstown word ter ere van Prins George, hertog van Cornwall, gewysig. Cornwall het 'n groot persentasie Franstalige inwoners (31,5 persent in 2001).

Die Upper Canada Village is 'n opelugmuseum wat die tydperk rondom die jaar 1860 behandel. Ambagsmanne in historiese kleredrag wys hoe in dié tyd skoene, meubels en ander voorwerpe vervaardig is. Saag- en koringmeulens en 'n bakkery kan eweneens besoek word.
Jiddisj

**Jiddisj** (ייִדיש‎, יידיש‎ of אידיש‎, *yidish*/*idish*/*yidish*, [ˈjɪdɪʃ] of [ˈɪdɪʃ]; Engels: *Yiddish*, van Duits *Jiddisch*: *Jüdisch*) of **Mamme-Losjen** (מאַמע-לשון, "Moedertaal") is 'n Wes-Germaanse taal met Hebreeuse en Slawiese elemente wat meestal met die Hebreeuse alfabet geskryf word. Jiddisj het gedurende die Hoë Middeleeue uit die Middelhoogduitse taal ontwikkel en is nog steeds nou verwant aan moderne Hoogduits en sy dialekte. Dit was veral die Joodse bevolking van Pole en Rusland wat die bestaande Middelhoogduitse verkeerstaal – 'n dialek met Hebreeuse leenwoorde – tot 'n skryftaal uitgebou het (soortgelyk aan die Romaanse taal Ladino wat nou verwant is aan Spaans).

duimnael|links|Kaart van Jiddisje dialekte in Sentraal-Europa
duimnael|links|'n Jiddisje moedertaalspreker
Die Jiddisje taal word in twee hoofdialekte, Wes-Jiddisj en Oos-Jiddisj, verdeel. Met die Europese Verligting en die toelating tot volledige burgerregte het die meerderheid van die Wes-Europese Joodse bevolking begin om die plaaslike tale oor te neem.

Nadat die Joodse bevolking van Sentraal-Europa in die laat Middeleeue na die oostelike deel van die vasteland verdryf is, het hulle in spesifieke buurte, die shtetls, van Slawiese stede gewoon. Jiddisj het 'n groot aantal leenwoorde en wendings uit Pools en Russies oorgeneem, maar het danksy die oorwegend Duitse woordeskat wesentlik 'n Germaanse taal gebly wat oor 'n ryk literêre tradisie beskik. Die tydperk tussen 1800 en 1900 word as die Goue Era van die taal beskou.

Voor die Holocaust was Jiddisj die moedertaal van sowat twaalf miljoen mense in oostelike Sentraal-Europa en in Oos-Europa, veral Asjkenasiese Jode. Grootskaalse emigrasie het die taalgebied van Jiddisj veral na Israel en die Verenigde State verskuif. Tans is daar nog sowat 600&nbsp;000 oorwegend Joodse sprekers dwarsoor die wêreld. Naas ouer sprekers van alle Joodse geloofsrigtings word Jiddisj vandag veral deur Chassidiese Jode as omgangstaal gebesig.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Isoglos

'n **Isoglos** is die grens van 'n gebied waarin 'n sekere taalverskynsel voorkom soos byvoorbeel die uitspraak van 'n vokaal, die betekenis van 'n woord, of die gebruik van 'n sintaktiese eienskap. Dit is dus is 'n lyn wat die grens vorm tussen dialekgroepe, op grond van 'n bepaalde dialekskeidingskriterium.

Die naam is geïnspireer deur kontoerlyne soos isobare, ens.; isoglosse skei egter, eerder as wat dit punte met gelyke taal verbind (miskien kan mens sê dit verbind punte met onbepaalde taal).

Wanneer verskillende isoglosse saamval, praat ons van 'n isoglosbundel. Dialekte word tipies afgebaken deur isoglosbundels

*Die Benratherlyn vorm die skeiding tussen die Vasteland-Wesgermaanse dialekte wat wel die Hoogduitse klankverskuiwing ondergaan het, en die dialekte waarvoor dit nie geld nie.

*Die skön/skwon-isoglos skei die dialekte van die Fries Zuidwesthoek van die van die Klei en die Wouden.

*Belangrike isoglosse in die Limburgse taalgebied is die stoottoon-sleeptoonlyn, die Uerdingerlyn, die Panninger Seitenlyn, die Panningerlyn en die Benratherlyn.

* Die La Spezia-Rimini Lyn skei die oostelike Romaanse tale van die westelikes.
Vandaals

**Vandaals** was 'n Oos-Germaanse taal, waarskynlik nou verwant aan Goties.

Die Vandale vestig hulle in Suid-Spanje en Noord-Afrika. Hulle volg ander Germane (onder andere Visigote) en nie-Germanen (onder andere Alanen). Die naam Andalusië is afkomstig van die naam "Vandaal" ("Vandalusië"). Slegs 'n klein aantal persoonlike name van uit Vandaals is bekend.

## Sien ook 
* Vandale
Boergondies

**Bourgondies** is 'n uitgestorwe Oos-Germaanse taal wat deur die Boergondiërs gepraat is.

Dit was 'n lewende taal in die 5de eeu en is gepraat in Suidoos-Gallië.