Astrologie

duimnael|280px|’n Handgetekende geboortehoroskoop.
**Astrologie** of **sterrewiggelary** is 'n reeks waarsêerypraktyke wat na bewering inligting oor menslike sake en aardse gebeure voorspel deur die bestudering van die oënskynlike posisies van hemelliggame. Dit word sedert die 18de eeu as 'n skynwetenskap beskou. Verskillende kulture het reeds sedert minstens die 2de millennium&nbsp;v.C. vorme van astrologie beoefen; dié praktyke het hulle oorsprong in kalenderstelsels wat gebruik is om seisoenale veranderings aan te dui en om die hemelse siklusse te vertolk as tekens van goddelike kommunikasie. 

Die meeste, indien nie alle nie, kulture het betekenis geheg aan wat hulle in die lug gesien het en sommige – soos die Hindoes, Chinese en Maja – het uitgebreide stelsels ontwikkel vir die voorspelling van aardse gebeure uit hemelse waarnemings. Westerse astrologie, een van die oudste astrologiese stelsels wat steeds in gebruik is, kan teruggespeur word na die Mesopotamië van die 19de-17de eeu&nbsp;v.C., van waar dit na antieke Griekeland versprei het en toe na Rome, die Islamitiese wêreld en uiteindelik Sentraal- en Wes-Europa. Kontemporêre Westerse astrologie word dikwels verbind met stelsels van sterrevoorspelling wat na bewering aspekte van iemand se persoonlikheid en belangrike gebeure in hulle lewe voorspel geskoei op die posisie van die hemelliggame. Die meeste professionele astroloë maak staat op sulke stelsels.

Deur die grootste deel van sy geskiedenis is astrologie beskou as 'n geleerde tradisie en was dit algemeen in akademiese kringe. Dit is soms nou verbind met astronomie, alchemie, meteorologie en medisyne. Dit was teenwoordig in politieke kringe en is genoem in verskeie letterkundige werke, van Dante Alighieri en Geoffrey Chaucer tot William Shakespeare, Lope de Vega en Calderón de la Barca. 

Tydens die Verligting het astrologie egter sy status as 'n gebied van wettige geleerdheid verloor. Ná die einde van die 19de eeu en die algemene aanvaarding van die wetenskaplike metode, het navorsers begin om astrologie suksesvol te bevraagteken op beide teoretiese en eksperimentele grondslag. Daar is bevind dit het geen wetenskaplike geldigheid of verduidelikbare mag nie.

thumb|160px|'n Graveerwerk deur Marcantonio Raimondi, 15de eeu.
## Etimologie
Die woord "astrologie" kom van die vroeë Latynse woord *astrologia*, wat weer kom van die Griekse ἀστρολογία, van ἄστρον *astron* ("ster") en -λογία *-logia*, ("studie van"). Die woord oorvleuel aansienlik met "astronomie" (wat van die Latynse *astronomia* af kom). Teen die 17de eeu het "astronomie", of "sterrekunde", gevestig geraak as die wetenskaplike term, met "astrologie" wat verwys na waarsêery en skemas om menslike sake te voorspel.

## Geskiedenis
[thumb|160px|*Die Sodiakman*, 'n diagram van die menslike liggaam en astrologiese simbole met instruksies wat die belangrikheid van astrologie verduidelik vanuit 'n mediese perspektief. Uit 'n 15de-eeuse [Wallis|Walliese manuskrip.]]

Baie kulture het betekenis geheg aan astronomiese gebeure, en die Indiërs, Chinese en Maja het uitgebreide stelsels ontwerp om aardse gebeure te voorspel uit waarnemings van die ruimte. 'n Vorm van astrologie is beoefen in die Ou Babiloniese tydperk van Mesopotamië, omstreeks 1800&nbsp;v.C. Vroeë bewyse dat mense bewuste pogings aangewend het om seisoenale veranderings te meet, aan te teken en te voorspel met verwysings na astronomiese siklusse, verskyn as merke aan bene en grotmure, wat wys maansiklusse is al 25&nbsp;000 jaar gelede aangeteken. Dit is die eerste stap na die aantekening van die maan se invloed op getye en riviere, en na die organisering van 'n gemeenskaplike kalender. 

Teen die 3de millennium&nbsp;v.C. het beskawings gesofistikeerde kennis gehad van hemelse siklusse, en kon hulle tempels laat oplyn het met die jaarlikse verskyning van sterre aan die horison.

Verspreide bewyse dui daarop dat die oudste bekende astrologiese verwysings afskrifte is van geskrifte wat in die antieke wêreld geskep is. Die Venustablet van Ammisaduqa is vermoedelik omstreeks 1700&nbsp;v.C. in Babilon saamgestel. 

Die oudste onbetwiste bewys van die gebruik van astrologie as 'n integrale kennisstelsel word toegeskryf aan die rekords van die eerste dinastie van Mesopotamië (1950-1651&nbsp;v.C.). Dié astrologie toon 'n paar ooreenkomste met Hellenistiese Griekse (Westerse) astrologie, insluitende die diereriem, planetêre verheffings en die dodekatemoria (die 12 verdelings van 30 grade elk). Die Babiloniërs het hemelse gebeure beskou as moontlike tekens, eerder as oorsake van fisieke gebeure.

Die antieke Arabiere wat die Arabiese Skiereiland betrek het voor die opkoms van Islam, het algemeen in fatalisme (*ḳadar*) geglo en die hemel en sterre met ontsag bejeën: Hulle het geglo dit is uiteindelik verantwoordelik vir elke verskynsel op aarde en die lot van die mensheid. Hulle het hulle hele lewe georden volgens hulle vertolking van sterrekundige verskynsels.

Cicero het in *De Divinatione* kritiek op astrologie gelewer wat volgens sommige moderne filosowe die eerste werkende definisie van skynwetenskap en die antwoord op die vraag van grensafbakening was. Die Italiaans-Amerikaanse filosoof Massimo Pigliucci meen Cicero het die buitelyne verskaf van 'n "oortuigende verskil tussen astrologie en astronomie wat in die 21ste eeu steeds geldig is". Cicero het tweelinge as voorbeeld gebruik: dat hulle lot heel verskillend kan wees, al is hulle kort ná mekaar gebore. Dié idee is later deur Augustinus verder ontwikkel. Hy het gereken omdat die ander planete verder van die aarde af is as die maan, sal hulle net 'n geringe invloed hê in vergelyking met die maan. Hy het ook geredeneer dat as astrologie alles oor 'n mens se lot bepaal, dit verkeerdelik die sigbare invloed ignoreer van oorerflikheid en opvoeding, veranderings in gesondheid vanweë medisyne of die uitwerking van die weer op mense.

Favorinus het gesê dit is absurd om te dink die sterre en planete kan die menslike liggaam dieselfde beïnvloed as wat hulle die getye beïnvloed, en net so absurd dat klein bewegings in die lug groot veranderings in iemand se lot kan teweegbring.

Sextus Empiricus het geredeneer dit is belaglik om menslike eienskappe te verbind met mites oor die tekens van die diereriem. Hy het 'n hele boek (Πρὸς ἀστρολόγους *Pros astrologous*, "Teen die Astroloë") saamgestel met argumente teen astrologie. Dit was die vyfde deel van 'n groter werk teen filosofie en wetenskap in die algemeen (Πρὸς μαθηματικούς *Pros mathematikous*, "Teen die Professore").

### Hellenistiese Egipte
[thumb|180px|links|'n Afskrif van 1484 van die eerste bladsy van [Ptolemeus se *Tetrabiblos*, wat deur Plato van Tivoli in Latyn vertaal is.]]
In 525&nbsp;v.C. het die Perse Egipte verower. Die Egiptiese Dendera-diereriem van die 1ste eeu&nbsp;v.C. deel twee tekens – die Balans en die Skerpioen – met Mesopotamiese astrologie.

Toe Aleksander die Grote Egipte in 332&nbsp;v.C. verower, het Egipte Hellenisties geword. Aleksander het ná die verowering die stad Alexandrië gestig, en hier is Babiloniese astrologie vermeng met die Egiptiese Dekadiese astrologie om die horoskopiese astrologie te vorm. Dit het die Babiloniese diereriem bevat met sy stelsel van planetêre verheffings, die drievoudigheid van die tekens en die belangrikheid van eklipse. 

Dit het die Egiptiese begrip gebruik om die diereriem in 36 "dekades" van 10 grade elk te verdeel, met 'n klem op die opkomende dekade, en die Griekse stelsel van planetêre gode, die heerskappy van die tekens en die vier elemente. In die 2de eeu&nbsp;v.C. het Egiptiese geskrifte die posisies van die planete in diereriemtekens voorspel met die tyd van sekere opkomende dekades. 

Die astroloog en sterrekundige Ptolemeus het in Alexandrië gewoon. Sy werk die *Tetrabiblos* het die basis van die Westerse astrologie gevorm en "...het duisend jaar of langer feitlik die gesag van 'n Bybel onder astrologiese skrywers geniet".

### Griekeland en Rome
Die verowering van Asië deur Aleksander die Grote het die Grieke blootgestel aan idees van Sirië, Babilon, Persië en Sentraal-Asië. Omstreeks 280&nbsp;v.C. het Berossus, 'n priester van Bel van Babilon na die Griekse eiland Kos verhuis, waar hy astrologie en Babiloniese kultuur onderrig het. Teen die 1ste eeu&nbsp;v.C. was daar twee weergawes van astrologie: een wat die horoskoop gebruik het om die verlede, teenswoordige en toekoms te beskryf, en een wat klem gelê het op die opstyging van die siel na die sterre. Die Griekse invloed het 'n groot rol gespeel om astrologiese teorie aan Rome oor te dra.

Die eerste definitiewe verwysing na astrologie in Rome kom van die redenaar Cato, wat plaaswerkers in 160&nbsp;v.C. gewaarsku het teen die raadpleging van Galdeërs, wat beskryf is as Babiloniese "sterkykers". Onder Grieke en Romeine is Babilon (ook bekend as Galdea) so met astrolologie vereenselwig dat "Galdese wysheid" sinoniem geraak het met waarsêery deur middel van sterre en planete. Die 2de-eeuse digter en satirikus Juvenalis het gekla oor die oorheersende invloed van die Galdeërs en gesê: "Die Galdeërs word nog meer vertrou; elke woord wat deur die astroloog geuiter word, glo hulle kom van Hammon se fontein."

Een van die eerste astroloë wat Hermetistiese astrologie na Rome gebring het, was Thrasyllos, astroloog van keiser Tiberius, Sy voorganger, Augustus, het egter wel astrologie gebruik om sy keiserlike regte te help wettig.

### Middeleeuse wêreld
#### Hindoeïsme
Die belangrikste geskrifte waarop klassieke Indiese astrologie berus, is vroeë Middeleeuse kompilasies, veral die *Bṛhat Parāśara Horāśāstra* en *Sārāvalī* deur Kalyāṇavarma.

Die *Horāshastra* is 'n saamgestelde werk van 71 hoofstukke, waarvan die eerste deel (hoofstukke 1-51) uit die 7de en vroeë 8ste eeu dateer en die tweede deel (hoofstukke 52-71) uit die latere 8ste eeu. Die *Sārāvalī* dateer ook uit omstreeks 800&nbsp;n.C. 

#### Islam
[thumb|200px|'n Latynse vertaling van Abū Maʿshar se *De Magnis Coniunctionibus* ("Van die groot konjunksies"), [Venesië, 1515.]]

Islamitiese geleerdes het astrologie begin beoefen ná die val van Alexandrië onder die Arabiere in die 7de eeu en die stigting van die Abbasidiese Ryk in die 8ste eeu. Die tweede Abbasidiese kalief, Al-Mansoer (754-775), het die stad Bagdad gestig om as 'n sentrum van geleerdheid te dien. Daarin was 'n biblioteek-vertaalsentrum bekend as *Bayt al-Hikma* ("Huis van Wysheid"), wat 'n groot bydrae gelewer het tot die Arabies-Persiese vertaling van Hellenistiese astrologiese geskrifte. 

Die vroegste vertalers het Mashallah ingesluit, wat gehelp het om die tyd vir die stigting van Bagdag te kies, en Sahl ibn Bishr (ook bekend as "Zael"), wie se geskrifte latere Europese astroloë se werk beïnvloed het, soos Guido Bonatti in die 13de eeu en William Lilly in die 17de eeu. Arabiese tekste is vanaf die 12de eeu na Europa ingevoer.

#### Europa
[thumb|180px|[Dante Alighieri ontmoet keiser Justinianus in die Sfeer van Mercurius, in hoofstuk 5 van *Paradiso.*]]
thumb|180px|Die Middeleeuse teoloog Isidorus van Sevilla het die voorspellende deel van astrologie gekritiseer.

In die 7de eeu het Isidorus van Sevilla in sy *Etymologiae* gesê astronomie beskryf die bewegings van die hemele, terwyl astrologie twee dele het: Een was wetenskaplik en het die beweging van die son, maan en sterre beskryf, en die ander een was om voorspellings te maak, wat teologies verkeerd is.

Die eerste astrologiese boek wat in Europa gepubliseer is, was die *Liber Planetis et Mundi Climatibus* ("Boek van die Planete en Streke van die Wêreld"), wat tussen 1010 en 1027 verskyn het. Ptolemeus se *Tetrabiblos* uit die 2de eeu is in 1138 in Latyn vertaal. 

In *Paradiso*, die finale deel van die *Goddelike Komedie*, het die Italiaanse digter Dante Alighieri "in groot detail" verwys na die astrologiese planete, hoewel hy tradisionele astrologie aangepas het om by sy Christelike standpunt te pas,

John Gower het astrologie in die 14de eeu gedefinisser as beperk tot die maak van voorspellings. Die invloed van sterre is weer verdeel in natuurlike astrologie, soos op getye en die groei van plante, en geregtelike astrologie, met skynbaar voorspelbare uitwerkings op mense. Die 14de-eeuse skeptikus Nicole Oresme het in sy *Livre de divinacions* gesê die huidge benaderings tot die voorspelling van gebeure soos peste, oorloë en die weer is onvanpas, maar dat sulke voorspelling 'n geldige veld van ondersoek is. Hy het egter ook gesê die gebruik van astrologie om die tyd van gebeurtenisse te voorspel is heeltemal vals, en het die voorspelling van die uitwerking van die sterre op mense verwerp op grond van vrye wil. 

In die laat 15de eeu het die Italiaanse filosoof Giovanni Pico della Mirandola astrologie in sy *Disputationes contra Astrologos* veroordeel. Hy het ontken dat die hemel aardse gebeure kan veroorsaak of beïnvloed. 

### Renaissance en vroeë moderne tyd
thumb|220px|'n Astroloog wat 'n voorspelling doen, uit Robert Fludd se *Utriusque Cosmi Historia*, 1617.

Geleerdes van die Renaissance het astrologie algemeen beoefen. Gerolamo Cardano het dit gedoen vir koning Eduard VI van Engeland, terwyl John Dee die pesroonlike astroloog van koningin Elizabeth I van Engeland was. Catherina de Medici het Nostradamus in 1566 betaal om die voorspelling van die dood van haar man, koning Hendrik II van Frankryk, te bevestig wat deur haar astroloog, Lucus Gauricus, gemaak is. Bekende sterrekundiges wat as hofastroloë gedien het, sluit in Tycho Brahe in die hof van Denemarke, Johannes Kepler vir die Habsburgs, Galileo Galilei vir die Medici en Giordano Bruno, wat in 1600 in Rome op 'n brandstapel gesterf het vir kettery. Die onderskeid tussen astronomie en astrologie was nie heeltemal duidelik nie. Vooruitgang in astronomie is dikwels gemotiveer deur die begeerte om die akkuraatheid van astrologie te verbeter. Kepler is byvoorbeeld aangedryf deur 'n geloof in die harmonieë tussen aardse en hemelse sake, maar het die bedrywighede van die meeste astroloë veroordeel.

Sterrekundige tabelle met ingewikkelde astrologiese berekenings en almanakke wat wat hemelse gebeure vertolk het vir gebruik in medisyne en om planttye te kies, was gewild in die Elisabethaanse Engeland. In 1597 het die Engelse wiskundige Thomas Hood 'n stel papierinstrumente met draaiende oorlegsels gemaak om studente te help om die verhoudings uit te werk tussen vaste sterre of sterrebeelde, die midlug en die 12 astrologiese huise. Hood se instrumente het ook, vir opvoedkundige doeleindes, die veronderstelde verhoudings gewys tussen die tekens van die diereriem, die planete en die dele van die liggaam wat glo deur die planete en tekens regeer is. Hoewel sy instrumente innoverend was, was sy astrologiese inligting standaard.

Ondanks die gewildheid daarvan, het die astrologie van die Renaissance gelei tot groot debatte daarvoor en daarteen. Toe, teen die tyd van die nuwe ster van 1572 en die Groot Komeet van 1577, het daar volgens die historikus Gabor Almasi 'n groot hervorming begin plaasvind waarin godsdiens, astrologie en antroposentrisme uit wetenskaplike debatte begin verdwyn het. Teen 1679 het die jaarlikse *La Connoissance des temps* astrologie as 'n wettige onderwerp vermy.

### Die Verligting en daarna
[thumb|220px|Vroue uit die middelklas van [Chicago bespreek spiritualisme (1906).]]

Tydens die Verligting het die gewildheid van astrologie begin kwyn en is dit net deur goedkoop almanakke onderskryf.

In die 19de eeu het astrologie 'n gewilde oplewing beleef as deel van 'n algemene herlewing in spiritualisme en – later – New Age-filosofie. wat gelei het tot die ontwikkeling van sielkundige astrologie.

## Beginsels en praktyke
Voorstanders van astrologie definieer dit as 'n simboliese taal, 'n kunsvorm, 'n wetenskap en 'n metode van waarsêery. Hoewel die meeste kulturele astrologiese stelsels wortels van antieke filosofieë deel wat mekaar beïnvloed, verskil baie van hulle van Westerse metodes. Van dié kulturele stelsels sluit in Hindoe-astrologie (ook bekend as "Indiese astrologie" en in moderne tye "Vediese astrologie") en Chinese astrologie, wat albei die wêreld se kultuurgeskiedenis beïnvloed het.

### Westerse astrologie
Westerse astrologie is 'n vorm van waarsêery wat geskoei is op die samestelling van 'n horoskoop, of kaart, vir 'n gegewe oomblik, soos 'n persoon se geboorte. Dit gebruik die tropiese diereriem, wat opgelyn is met die nageweningspunte.

Westerse astrologie is geskoei op die bewegings en relatiewe posisies van hemelliggame soos die son, maan en planete, wat ontleed word na aanleiding van hulle beweging deur die tekens van die diereriem (12 eweredige verdelings van die sonnebaan) en deur hulle aspekte (gebaseer op geometriese hoeke) relatief tot mekaar. Hulle word ook ontleed volgens hulle plasing in huise (12 eweredige verdelings van die son se daaglikse baan). Astrologie in gewilde massamedia soos koerante gebruik gewoonlik net die sonteken met die tyd van iemand se geboorte. Omdat die son net een van die 12 astrologiese huise is, verteenwoordig sulke voorspellings net  van die totale kaart. Met geboortekaarte kan ander tekens belangriker wees as die sonteken. 'n Ram kan byvoorbeeld verskeie planete in die Kreef of Visse hê, en die laaste twee tekens sal dus invloedryker wees.

Die kaart stel die verhoudings vir die tyd en plek van die gegewe gebeurtenis visueel voor. Dié verhoudings is tussen die sewe "planete", wat dui op neigings soos oorlog en liefde; die 12 tekens van die diereriem; en die 12 huise. Elke planeet is op die gegewe oomblik in 'n spesifieke teken en 'n spesifieke huis wanneer dit van die gegewe plek af beskou word, en dit skep twee soorte verhoudings. 'n Derde soort is die aspek van elke planeet tot elke ander planeet, waar twee planete wat 120° van mekaar is ("trigoon") in 'n harmonieuse verhouding is, maar twee planete wat 90° van mekaar is ("vierkant"), in 'n botsende verhouding. Saam, word gesê, vorm dié verhoudings en hulle vertolkings "...die taal van die hemele wat met ingeligte mense praat".

Hindoe-geboorte-astrologie het in die 3de eeu&nbsp;v.C. saam met die Hellenistiese astrologie ontstaan, maar dit het die Hindoe-maanhuise ingesluit. 

Die name van die sterretekens (byvoorbeeld die Griekse *Krios* vir die Ram; Hindi: *Kriya*), die planete (byvoorbeeld die Griekse *Helios* vir die son; Hindi: *Heli*) en astrologiese terme (byvoorbeld die Griekse *apoklima* en *sunaphe* vir deklinasie en planetêre konjunksie; Hindi: *apoklima* en *sunapha*) in Varaha Mihira se geskrifte dui onteenseglik op 'n Griekse oorsprong van Hindoe-astrologie. Die Indiese tegnieke is dalk ook aangevul met sommige van die Babiloniese tegnieke.

### Chinese en Oos-Asiatiese astrologie
Chinese astrologie toon 'n nou verband met Chinese filosofie (die teorie van die drie harmonieë: hemel, aarde en mens) en die gebruik van begrippe soos jin en jang, die Vyf fases, die 10 Hemelstamme, die 12 Aardtakke en *shichen*, 'n manier van tydhouding vir godsdienstige doeleindes). Die vroeë gebruik van Chinese astrologie was hoofsaaklik beperk tot politieke astrologie, die waaneming van ongewone verskynsels, die identifikasie van voorbodes en die keuse van gunstige dae vir gebeure en besluite. Die Chinese diereriem van 12 dieretekens verteenwoordig 12 verskillende soorte persoonlikhede. Dit is gebaseer op siklusse van jare, maanmaande en twee-uur-tydperke van die dag (die *shichen*). Die diereriem begin gewoonlik met die teken Rot en die siklus beweeg dan deur nog 11 tekens: die Os, Tier, Konyn, Draak, Slang, Perd, Bok, Aap, Haan, Hond en Vark. Ingewikkelde stelsels van die voorspelling van 'n mens se lot wat gebaseer is op die dag, seisoen en uur van 'n mens se geboorte, word vandag steeds algemeen in Chinese astrologie gebruik. Hulle berus nie op die direkte waarneming van die sterre nie.

Die Koreaanse diereriem is identies aan die Chinese een. Die Viëtnamese diereriem is feitlik identies, behalwe dat die tweede dier die "Waterbuffel" in plaas van die Os is en die vierdie dier die "Kat" in plaas van die Konyn.

## Sien ook 
* Diereriem
* Planete in astrologie
* Tarotkaartwaarsêery

## Verwysings 
### Bronne
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Verdere leesstof 
*  Richard Tarnas. *Cosmos and Psyche: Intimations of a New World View*, Viking, New York, 2006
*  Arthur Dione. *Jungian Birth charts*
*  William Lilly. *Christian Astrology*, Book I, II, III, Astrology Classics (2004)
*  Dane Rudhyar. *The Astrology of Personality: A Reformulation of Astrological Concepts and Ideals, in Terms of Contemporary Psychology and Philosophy*, Lucis Publishing, New York, 1936
*  Dr Karen Hamaker-Zondag. *De astrologische duiding* uitgeverij Schors, Amsterdam, 1979
* Assem, L. van (1993). The astrologer’s philosophy of life. Correlation, 12(1), p.52-54.
* Cornelius, G. (1994). The Moment of Astrology. Penguin Books, Arkana.
* Dean, G. (1985). Can astrology predict E and N? Correlation, 5(2), p.2-24. 
* Dean, G. (1987). Does astrology need to be true? Skeptical Inquirer, 11(2), p.166-184. 
* Dean, G. & Mather, A. (1994). Is the scientific approach relevant to astrology? Correlation, 13(1), p.11-18. 
* McGrew, J.H. & McFall, R.M. (1990). A scientific inquiry into the validity of astrology.Journal of Scientific Exploration, 4(1), p.75-83. 
* Nienhuys, J.W. (1991). Astrologie faalt in Indiana. Skepter, 4(2), p.26-27.

## Eksterne skakels 
* *Cosmos and Psyche*
* ’n Inleiding tot astrologie, deur Richard Tarnas