open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lucy

**Lucy** is die gewilde naam van **AL 288-1**, ’n paar honderd stukke been wat omtrent 40% van die geraamte van ’n vroulike *Australopithecus afarensis* uitmaak. Dit is in 1974 in die Afar-driehoek in Ethiopië ontdek. In paleoantropologie word gewoonlik net fossielfragmente ontdek, en selde skedels of ribbes; dus was dit ’n groot ontdekking wat ’n enorme hoeveelheid wetenskaplike inligting verskaf het. Lucy is na raming sowat 3,2&nbsp;miljoen jaar oud

[duimnael|200px|links|’n Replika van die oorblyfsels van Lucy, in die Museo Nacional de Antropología, [Meksikostad.]]
Die geraamte toon Lucy het ’n klein breinkapasiteit gehad, soos ape, en regop geloop, soos mense, en dit steun die teorie van sommige geleerdes dat die mens se voorouers al regop geloop het voor hul breingrootte begin toeneem het.

## Kritiek 
Die historikus Londa Schiebinger bevraagteken die feit dat die ontdekkers besluit het Lucy is vroulik na aanleiding van die grootte van die geraamte. Hulle het ook gemeen "die bekkenopening in hominiede moet proporsioneel groter in wyfies as in mannetjies wees vir die geboorte van kinders met groter breine." Die ontdekking dat breine eers later groter geword het, weerspreek dié feit.

Daar is ook besware teen die klassifikasie van Lucy as ’n menslike voorouer. Sy het gekrulde vingers en tone gehad, wat geskik is vir boom klim, sy was korter as 1,2&nbsp;meter (so groot soos moderne aapspesies) en die grootte van haar kop, kakebeen en tande stem meer ooreen met dié van ape as van uitgestorwe mensverwante spesies. ’n Ondersoek van die heupbeen deur Charles E. Oxnard het verder onthul Lucy kon waarskynlik net vir kort rukkies op twee bene loop, soos moderne aapspesies. Sommige wetenskaplikes meen Lucy is eerder die een of ander uitgestorwe soort aap.

## Sien ook 
* *Australopithecus afarensis*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Clevelandse Natuur-Historiese Museum 
* Institute of Human Origins
* "Becoming Human: Paleoanthropology, Evolution, and Human Origins", ’n dokumentêr deur Donald Johanson
* "New Link In Human Evolution Discovered", ’n rekonstruksie van Lucy se gesig, 8 Mei 2006
*
Elm Point, Minnesota

regs|duimnael|300px|Kaart toon Elm Point in verhouding met Northwest Angle
regs|duimnael|300px|Kaart van die gebied met Elm Point

**Elm Point, Minnesota** is 'n klein onbewoonde kaap en Amerikaanse eksklawe aan die Lake of the Woods, suid-oos van die Northwest Angle. Dit word aan die Kanadese provinsie Manitoba op die 49ste breedtegraad begrens. Ten weste van Elm Point is Buffalo Bay Point geleë wat 'n ander Amerikaanse eksklawe is.

## Eksterne skakels 
* Northwest Angles:One Exclave May Hide Another
*The mystery of Elm Point, Minnesota
Room

duimnael|regs|150px|'n Melkbottel wat 'n lagie room bo-in vertoon
**Room** is 'n suiwelproduk wat saamgestel is uit die hoë-bottervetlaag bo-op melk voor homogenisering. In nie-gehomogeniseerde melk styg die vet, wat minder dig is, uiteindelik tot bo. By die industriële produksie van room word hierdie proses versnel deur die gebruik van sentrifugeerders in sogenaamde "afromers". 

In baie lande word room in verskillende grade verkoop, afhangende van die totale bottervetinhoud. Room kan ook gedroog word tot 'n poeier vir verskeping na afgeleë markte.

Room wat van melk afgeskei is mag "soet room" genoem word om dit te onderskei van weiroom afgeskep van wei, 'n byproduk in die maak van kaas. Weiroom het 'n laer vetinhoud en 'n sout- of kaassmaak. Dit word ook gebruik in 'n groot verskeidenheid van voedselprodukte.

Room vervaardig van melk van beeste (veral Jersey beeste) wat op natuurlike weiding loop, bevat dikwels 'n natuurlike karotenoïed. Dit is 'n pigment wat voorkom in die plante wat hulle eet en gee die room 'n effense geel skynsel, vandaar die benaming geel- en witroom. Room gemaak van bokmelk, of van koeie wat op stal gevoer word met graan of graangebaseerde korrels, is wit.

## Verwysings
Sjerrie

duimnael|180px|'n Glas Amontillado-sjerrie met olywe.

**Sjerrie** is 'n gefortifiseerde wyn gemaak van wit druiwe wat verbou word naby die dorp van Jerez de la Frontera in Andalusië, Spanje. Sjerrie word in 'n verskeidenheid van droë style gemaak, hoofsaaklik van Palomino druiwe. Dit wissel van ligte wyn soortgelyk aan wit tafelwyne, soos Manzanilla en Fino, tot donkerder en swaarder weergawes wat toegelaat is om te oksideer en te verouder in houtvate, soos Amontillado en Oloroso. Soet desertwyn word ook gemaak van muskadeldruiwe en word soms gemeng met Palomino-gebaseerde sjerries.
duimnael|links|260px|Binne in 'n ou wynmakery van Jerez, waar die verspreiding van die vate op verskillende hoogtes en gegroepeer in rye gesien kan word as 'n ouer stelsel.

Nadat die fermentasie verloop het, word basiswyne versterk met druiwespiritus ten einde hul finale alkoholinhoud te verhoog.  Wyn wat geskik is vir veroudering as Fino en Manzanilla word versterk tot 'n alkoholinhoud van 15,5 persent per volume. Soos hulle verouder in die vat, ontwikkel dit 'n laag van gis-agtige groei ("flor") wat die wyn beskerm teen oormatige oksidasie. Die wyne wat geklassifiseer word om veroudering te ondergaan as Oloroso, word versterk om 'n alkoholinhoud van ten minste 17 persent te bereik. Hulle flor ontwikkel nie en oksideer net effens soos hulle ouer word, dan kry hul 'n donkerder kleur. Omdat die versterking plaasvind na fermentasie, is meeste sjerries aanvanklik droog, met versoeting wat later bygevoeg word. In teenstelling hiermee word portwyn gefortifiseer halfpad deur die fermentasieproses, wat die proses tot stilstand dwing, so word nie al die suiker na alkohol omgeskakel nie.

## Die "Sherry"-handelsmerk 
Spaanse wynprodusente het die name ***Jerez/Xérès/Sherry*** as handelsmerk geregistreer en sal produsente van soortgelyke versterkte wyne van ander lande vervolg indien hulle dieselfde naam gebruik. In 1933 is artikel 34 van die Spaanse *Estatuto del Vino* (wynwette) uitgereik om die grense van sjerrieproduksie uitsluitlik binne Spanje te plaas. Vandag word sjerrie se amptelike status verder erken deur wyer EU-wetgewing. Sjerrie moet uit die driehoekgebied van die provinsie van Cádiz tussen Jerez de la Frontera, Sanlucar de Barrameda, en El Puerto de Santa María kom. Des nieteenstaande word die naam "sherry" gebruik as 'n semi-generiese benaming in die Verenigde State van Amerika, waar dit gemerk moet word met 'n streek van oorsprong soos die Amerikaanse sjerrie of Kaliforniese sjerrie. Sulke wyne kan egter nie uitgevoer word na die EU nie. Australiese wynmakers gebruik nou die term **apera** in plaas van sjerrie, terwyl die Australiese verbruikers steeds die term sjerrie gebruik.

## Eksterne skakels 
* 

## Verwysings
Raap

Die **raap** of **witraap** (*Brassica rapa var. rapa*) is 'n wortelgroente wat wêreldwyd in gematigde klimaatstreke gekweek word vir sy wit, bolvormige penwortel. Klein, sappiger variëteite word gekweek vir menslike verbruik, terwyl groter variëteite gekweek word as veevoer.

In die noorde van Engeland en Skotland verwys **raap** na die groter, geel knolwortelgroente wat ook bekend staan ​​as die "Sweedse raap".

## Eksterne skakels 
* 
*
Bostonslagting

duimnael|350px|Paul Revere se gravering van die Boston-slagting

Die **Bostonslagting** is 'n insident waartydens vyf burgerlikes deur Britse soldate doodgeskiet is nadat hulle die soldate met sneeuballe bestook het. Die insident het op 5 Maart 1770 in Boston, Massachusetts in die Verenigde State van Amerika plaasgevind. Dit was destyds 'n Britse kolonie.

'n Groot skare het die aand voor die *Custom House* in Kingstraat saamgedrom. 'n Britse soldaat, genaamd Hugh White, slaan 'n seun omdat hy sy bevelvoerder beledig het. Die seun hardloop weg en kom later met 'n skare woedende mense terug. Nog Britse soldate daag op om Hugh White teen die mense te beskerm. Die skare gooi sneeuballe met mossels daarin na die soldate. Soos die skare groei raak die toneel meer en meer chaoties. 'n Persoon in die skare skree: "Vuur". In die verwarring brand 'n paar soldate op die mense los. Crispus Attucks, 'n Afro-Amerikaanse man was een van die eerstes wat in die insident sneuwel. Uiteindelik is vyf mense doodgeskiet en 'n verdere ses gewond.

## Verhoor 
Agt Britse soldate is vir die slagting aangekla. John Adams het die Britse soldate verdedig. Hy het besef dat dit die mense sou ontstel, maar hy het geglo dat almal 'n billike verhoor verdien. Uiteindelik is twee soldate, Hugh Montgomery en Matthew Killroy deur die hof aan mansslag skuldig bevind. As straf is hulle duime gebrandmerk. Adams sou later die tweede president van die VSA, na George Washington, word.

## Nadraai 
Paul Revere maak 'n gravering van die Britse soldate wat op die skare skiet. Baie mense het die gravering gesien en was ontsteld daaroor. 'n Paar jaar later het die Amerikaanse Rewolusie begin, en die kolonies sou hulle onafhanklikheid verkry.

## Verwysings
Tsjornobil

[duimnael|links|Die Tsjornobil-gebied soos vanaf die Russiese [Mir-ruimtestasie gesien in 1997]]

**Tsjornóbil** (Oekraïns Чорнобиль [tʃɔrˈnɔbɪlʲ], in Afrikaans veral bekend onder sy Russiese naam **Tsjernóbil**, 'n transkripsie van Чернобыль [tɕɪrˈnobɨlʲ]) is 'n stad in die landskap Polesië in die noorde van Oekraïne.

Tsjornobil is in die Kijif-oblast geleë, sowat 15 km oos van die grens met Belarus. Die stad was vroeër die administratiewe sentrum van die gelyknamige rajon. Tsjornobil is aan die Pripjat geleë, 'n syrivier van die Dnipro.

Die stad word veral verbind met die kernongeluk wat op 26 April 1986 in die Tsjornobil-kernkragsentrale naby Pripjat, 'n buurstad van Tsjornobil, plaasgevind het en waarna later as die Tsjernobil-kernramp verwys sou word. Pripjat is vandag 'n "spookdorp" en vorm die sentrum van die sogenaamde "Sone", 'n spergebied rondom die bouval van die kernaanleg. Tsjornobil is buite die binnekring van die spergebied met 'n deursnee van 10 km geleë.

In Tsjornobil is talle geboue gerenoveer waarin vroeër werkers en ingenieurs van die voormalige Pripjat-kragkompleks, waarvan die Tsjernobil-aanleg deel uitgemaak het, en soldate, polisie- en brandweerlede gehuisves is. 'n Hotel staan oop vir besoekers. In die stadsgebied en omgewing van Tsjornobil woon tans nog sowat 400 van oorspronklik 14&nbsp;000 persone wat òf geweier het om die gebied ná die kernramp te ontruim òf later na hul dorpe teruggekeer het. Tsjornobil se oorspronklike bewoners is grotendeels in 'n nuwe stad, Slawoetitsj, hervestig wat vir dié doeleinde gestig is.

Die omgewingsorganisasie *Blacksmith Institute* het Tsjornobil in 2006, 2007 en 2013 in sy *Top Ten Threats*-lys, wat jaarliks gepubliseer word, onder die wêreld se tien nedersettings met die ergste omgewingsbesoedeling gereken.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Wasmasjien

duimnael|180px|'n Tipiese huishoudelike outomatiese wasmasjien. 
'n **Wasmasjien** is 'n toestel wat vir die meganiese was van wasgoed soos tekstiele, vesels of klerestowwe gebruik word. 'n Wasmasjien kan daarnaas ook gebruik word om tekstiele te kleur. Die term word gewoonlik uitsluitlik gebruik om na huishoudelike of professionele toestelle te verwys wat water en waspoeier of vloeibare wasmiddels, dikwels ook wasgoedversagter, vir hul wasprogramme gebruik - in teenstelling met masjiene vir droogskoonmakers wat chemiese reinigers in hul skoonmaakprosesse gebruik.

Wasmasjiene kan verder onderverdeel word in

* outomatiese en halfoutomatiese toestelle,
* bolaaiers en voorlaaiers,
* gewone wasmasjiene en gekombineerde toestelle waar 'n wasmasjien en tuimeldroër ineen aangebied word.

Outomatiese wasmasjiene werk volgens vooraf gestelde wasprogramme, waaronder spesiale handwasprogramme wat selfs satyn en kasjmier kan hanteer en word gewoonlik as voorlaaiers aangebied. Dubbelbalie-wasmasjiene, wat van bo af gelaai word, bied vir die gebruiker meer beheer oor die was- en spoelsiklus, energie- en waterverbruik en die watertemperatuur wat almal afsonderlik van mekaar verstel kan word.

Bolaaiers kan warm water uit 'n geiser gebruik, in teenstelling met outomatiese toestelle wat gebruik maak van koue water wat vir die wassiklus verhit word. Sommige gekombineerde toestelle kan net die helfte van die wasgoed droogmaak wat hulle vooraf gewas het.

## Voorbeelde van modelle 

Miele_100.jpg|'n Elektriese wasmasjien uit 1930.
Waschmaschine Historisch.jpg|'n Historiese Duitse wasmasjien.
Lêer:IFA 2010 Internationale Funkausstellung Berlin 111.JPG|'n Wasmasjien met 'n deursigtige omhulsel tydens 'n tentoonstelling. 
Lêer:GE 2 Speed Commercial Washers.JPG|'n Ry muntoutomaat-wasmasjiene staan in 'n kommersiële wassery.

## Verwysings
Eblaïties

duimnael|links|Kleitablet met wigskrif uit Ebla – Museum van Oosterse kuns in Rome
**Eblaïties** ([ˈɛblə.aɪt]) is 'n uitgestorwe Semitiese taal wat in die 23ste eeu v.C. in die antieke stad Ebla, by Tell Mardikh (Arabies: تل مرديخ&lrm;) tussen Aleppo en Hama, in hedendaagse Sirië, gebruik is. Dit word bekend deur meer as 15 000 kleitablette wat in wigskrif geskryf is, wat in die 1970's in die ruïne van Ebla gevind is.

Eblaïties word deur taalkundiges beskou as verwant aan Akkadies. Dit word geglo dat Eblaïties baie min gepraat is, maar dit het as 'n geskrewe lingua franca gedien. Dit het Oos- en Wes-Semitiese taal-kenmerke.

## Eksterne skakels 
* Eblaitica vol.2 at Google Books
* Eblaitica vol.4 at Google Books
Homo rudolfensis

***Homo rudolfensis*** (ook *Australopithecus rudolfensis*) is ’n uitgestorwe spesie van die Hominini-tribus waarvan net ’n paar fossiele bestaan. Die eerste hiervan is in 1972 deur Bernard Ngeneo, ’n lid van die span onder die antropoloog Richard Leakey en die zoöloog Meave Leakey, ontdek by Koobi Fora, aan die oostekant van die Rudolfmeer (nou die Turkanameer) in Kenia.

Die naam *Pithecanthropus rudolfensis* is in 1978 voorgestel deur Valeri Pavlovich Alekseyev, wat dit later (in 1986) verander het na *Homo rudolfensis* vir die skedel KNM ER 1470. Daar word steeds gedebatteer oor of die fossiel genoeg verskille verteenwoordig om ’n aparte spesie te regverdig, en indien wel, of dit geklassifiseer moet word onder die genus *Homo* of *Australopithecus*.

Op 8 Augustus 2012 het ’n span onder leiding van Leakey die ontdekking aangekondig van ’n gesig en twee kakebene wat tot *H. rudolfensis* behoort.

## KNM-ER 1470 
duimnael|links|200px|UR 501 (oorspronklike fossiel), die oudste fossiel van die genus *Homo*.
Die fossiel KNM-ER 1470 was die middelpunt van ’n groot debat oor dié spesie. Die skedel is eerstens verkeerdelik gedateer op byna 3&nbsp;miljoen jaar, voor die tyd van die spesie *Homo habilis*. 

Sedertdien is die raming verander na 1,9&nbsp;miljoen jaar, maar die verskille tussen dié skedel en skedels van *Homo habilis* is blykbaar te groot en daarom word veronderstel dit behoort tot die nuwe spesie *Homo rudolfensis*, wat saam met *Homo habilis* gelewe het. Dit is onseker of *H. rudolfensis* of *H. habilis* ’n voorouer van die latere spesies van *Homo* was en of ’n derde spesie, wat nog nie ontdek is nie, die voorouer was.

In Maart 2007 het ’n span onder Timothy Bromage, ’n antropoloog aan die Universiteit van New York, die skedel van KNM-ER 1470 gerekonstrueer. Dié nuwe konstruksie het baie aapagtig gelyk, moontlik vanweë ’n te groot rotasie van die skedel, en die grootte van die harsingkas is verklein van 752&nbsp;cm3 tot sowat 526&nbsp;cm3, hoewel dit betwis word. Volgens Bromage het sy span se rekonstruksie biologiese kennis gebruik oor die presiese verhouding tussen die grootte van die oë, ore en mond in soogdiere wat nie met die skedel se ontdekking bekend was nie. Die gesig (fossiel KNM-ER 62000) was van ’n jong dier, maar het eienskappe soortgelyk aan KNM-ER 1470 gehad – dit het tot die veronderstelling gelei dat die skedel van ’n nuwe spesie is, eerder as van ’n groot manlike *H. habilis*.

Die fossiele is dateer op sowat 2&nbsp;miljoen jaar, wat ooreenstem met die tyd van *H. habilis*. Volgens Leakey et al. bevestig die nuwe fossiele die bestaan van twee spesies van die vroeë *Homo* wat tydgenote was (*habilis* en *rudolfensis*), bykomend tot *Homo erectus* in die vroeë Pleistoseen van Oos-Afrika". 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* "Archaeology Info"
* "Talk Origins" – skedel KNM-ER 1470
*
*
Homo habilis

***Homo habilis*** (ook *Australopithecus habilis*) is ’n spesie van die tribus Hominini, wat sowat 2,33 tot 1,44&nbsp;miljoen jaar gelede geleef het tydens die Pleistoseen-periode. Hoewel daar omstredenheid is omdat die spesie in die genus *Homo* geplaas is eerder as in *Australopithecus*, word die breingrootte op 550&nbsp;cm3 tot 687&nbsp;cm3 geraam, eerder as op 363&nbsp;cm3 tot 600&nbsp;cm3 soos voorheen vermoed – dus word dit meestal as ’n *Homo*-spesie beskou.

Van alle spesies in die genus *Homo* lyk *H. habilis* die minste soos moderne mense (behalwe die ewe omstrede *Homo rudolfensis*), en sy klassifikasie as *Homo* is sedert die 1960's die onderwerp van debat. *H. habilis* was kort en het relatief lang arms gehad in vergelyking met die mens; tog het die gesig minder vooruit gestrek as dié van *Australopithecus*, waarvan dit vermoedelik afstam. Die breinkapasiteit is effens minder as die helfte van *Homo sapiens*. Ondanks die aapagtige vorm van die liggaam word *H. habilis*-oorblyfsels dikwels aangetref saam met primitiewe steengereedskap, soos in Tanzanië en Kenia. 

Daar word dikwels gemeen *Homo habilis* is ’n voorouer van die meer gesofistikeerde *Homo ergaster*, waaruit die meer mensagtige *Homo erectus* weer ontstaan het. ’n Debat duur voort of al hierdie fossiele tot die spesie *H. habilis* behoort. Vondste in 2007 bevestig vermoedelik die mening dat *H. habilis* en *H. erectus* saam bestaan het en verskillende lyne van ’n gesamentlike voorouer verteenwoordig, eerder as dat *H. erectus* afstam van *H. habilis*. Dit kan ook wees dat ’n geïsoleerde subgroep van *H. habilis* die voorouer van *H. erectus* kon geword het terwyl ander subgroepe onveranderd gebly het tot met hul uitsterwing.

## Vondste 
;KNM ER 1813
’n Relatief volledige kopbeen (1,9 miljoen jaar oud), in 1973 in Kenia ontdek.
;OH 7
’n Onderkaak (1,75 miljoen jaar oud), in 1960 in Tanzanië ontdek.
;OH 24
’n Kopbeen, ook bekend as "Twiggy" (1,8 miljoen jaar oud), in 1968 in Tanzanië ontdek.
;KNM ER 1805
Drie stukke van ’n kopbeen (1,74 miljoen jaar oud), in Kenia ontdek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*"Archaeology Info"
*"MNSU"
*"BBC:Food for thought"
*
*
Zeebrugge

**Zeebrugge** is 'n dorp aan die Belgiese kus wat deel is van Brugge, die hoofstad van die provinsie Wes-Vlaandere. Zeebrugge dien as beide 'n internasionale hawe asook vakansieoord met hotelle, restaurante, marina en 'n strand.
Zeebrugge het 4&nbsp;094 inwoners (2012) en is in drie wyke verdeel: die strandwyk, die stasiewyk en die sentrum.

Tydens die 19de eeu is Brugge nouliks deur die industrialisering van België geraak. In 1907 word dit met Zeebrugge aangesluit en kry die stad 'n nuwe ekonomiese perspektief.

Brugge was in 1987 in die nuus nadat die Britse veerboot *M/S Herald of Free Enterprise* op 6 Maart van die jaar omslaan terwyl dit die hawe verlaat en 193 mense aan boord omkom. Die veerboot was oor die Engelse Kanaal na Dover in Engeland onderweg.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Brugge.be
Lys fossiele in die menslike evolusie

Die volgende **lys fossiele in die menslike evolusie** bevat fossiele van die tribus Hominini, wat in die Laat Mioseen (sowat 6&nbsp;miljoen jaar gelede) ontstaan het. Aangesien duisende fossiele reeds gevind is, dikwels net enkele bene of tande, is dit nie ’n volledige lys nie, maar dit bevat van die belangrikste vondste. Die fossiele is in die volgorde van oud tot jonk, soos bepaal deur radiometriese en/of inkrementele datering.

Die meeste van die fossiele word nie beskou as direkte voorouers van *Homo sapiens* nie, maar is nou verwant aan direkte voorouers en dus belangrik in die bestudering van die menslike lyn.

## Laat Mioseen 
### 7&nbsp;miljoen – 5,3&nbsp;miljoen jaar oud
## Plioseen 
### 5,3&nbsp;miljoen – 2,58&nbsp;miljoen jaar oud
## Pleistoseen 
### Vroeë Paleolitikum: 2,58&nbsp;miljoen – 300&nbsp;000
### Middel-Paleolitikum: 300&nbsp;000 – 50&nbsp;000 jaar oud 
### Laat Paleolitikum: 50&nbsp;000 – 10&nbsp;000 jaar oud 
## Holoseen 
### Mesolitikum/Neolitikum: 10&nbsp;000 – 5&nbsp;000 jaar oud
## Afkortings in fossielname 
* AL - Afar-driehoek, Ethiopië
* ARA-VP - Aramis Vertebrate Paleontology, Ethiopië
* BAR – Baringo-distrik, Kenia
* BOU-VP - Bouri Vertebrate Paleontology, Ethiopië
* D - Dmanisi, Georgië
* ER – Turkanameer, Kenia
* KGA - Konso-Gardula, Ethiopië
* KNM - Kenia Nasionale Museum
* KP - Kanapoi, Kenia
* LB - Liang Bua, Indonesië
* LH – Laetoli-hominied, Tanzanië
* NG - Ngandong, Indonesië
* OH – Olduvai-hominied, Tanzanië
* SK - Swartkrans, Suid-Afrika
* Sts, Stw - Sterkfontein, Suid-Afrika
* TM – Transvaal-museum, Suid-Afrika
* TM - Toros-Menalla, Tsjad
* WT – Turkanameer, Kenia

## Verdere leesstof 
*Gibbons, Ann.  *The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor*. Anchor Books (2007). 
* 
*Johanson, Donald & Wong, Kate.  ''Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins*. Three Rivers Press (2009). 
* 
*Leakey, Richard & Lewin, Roger.  *Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human*. Little, Brown and Company (1992). 
*Lewin, Roger. *Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins''. Penguin Books (1987). 

## Verwysings 
## Ander bronne
* 
* 
* 
* 
*
Skoonma-se-tong

**Skoonma-se-tong** (*Dracaena trifasciata*) is 'n spesie in die familie Asparagaceae in die divisie van bedeksadiges (blomdraende plante, Angiospermae) in die koninkryk van plante (Plantae) en is inheems aan tropiese Afrika. Dit word as huisplant aangewend; die plant blom egter selde binnenshuis, maar is 'n mooi plant vir die kantoor. Daar is twee subspesies: *Sansevieria trifasciata laurentii* en *Sansevieria trifasciata hahnii*. Laasgenoemde kan bont ook wees. Die plante groei net so goed in die son as in redelike donker plekke. Die plante is uniek omrede hulle droë lug verkies. Hulle verkies temperature van 10°C tot 24°C. 

## Verspreiding 
Die spesie is endemies aan die Demokratiese Republiek die Kongo, Ekwatoriaal-Guinee, Gaboen, Kameroen, Nigerië, Republiek die Kongo, die Sentraal-Afrikaanse Republiek en Tanzanië.

## Galery 

Sansevieria trifasciata cv GoldenHahnii pm.jpg|Skoonma-se-tong
Sansevieria_trifasciata_flower.jpg
Sansevieria trifasciata-buds.jpg
Sansevieria trifasciata pm.jpg
Sansevieria trifasciata and Ficus pumila 'Variegata' 2448px.jpg

## Bronnelys 
* *Suid-Afrikaanse Huisplante* Zoë Golbert 1987 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
The Soft Parade (The Doors)

**The Soft Parade** is 'n album van The Doors wat in 1969 vrygestel is.

## Snitte en snitlengtes 
# Tell All the People (Robby Krieger) – 3:21
# Touch Me (John Densmore, Robby Krieger, Ray Manzarek, Jim Morrison) – 3:12
# Shaman's Blues (John Densmore, Robby Krieger, Ray Manzarek, Jim Morrison) – 4:48
# Do It (Robby Krieger, Jim Morrison) – 3:09
# Easy Ride (Jim Morrison) – 2:43
# Wild Child (John Densmore, Robby Krieger, Ray Manzarek, Jim Morrison) – 2:36
# Runnin' Blue (Robby Krieger) – 2:27
# Wishful Sinful (Robby Krieger) – 2:58
# The Soft Parade (John Densmore, Robby Krieger, Ray Manzarek, Jim Morrison) – 8:36
Turkanaseun

Die **Turkanaseun**, ook soms die **Nariokotome-seun** genoem, is die algemene naam van die fossiel **KNM-WT 15000**, ’n byna volledige skelet van ’n hominied wat in die vroeë Pleistoseen geleef het. Dit is die volledigste vroeë menslike skelet wat nog ontdek is – dit is 1,5&nbsp;miljoen jaar oud. Hy was tussen 7 en 15 jaar toe hy dood is. Die jongste studie meen hy was 8 jaar oud. 

Die skelet is in 1984 ontdek deur Kamoya Kimeu, ’n lid van die paleoantropoloog Richard Leakey se span, naby die Turkanameer in Kenia.

## Adolessensie en volwassenheid 
duimnael|links|Skelet KNM-WT 15000 (die "Turkanaseun")
duimnael|links|’n Rekonstruksie van die Turkanaseun se gesig.
Die vorm van die pelvis dui aan dat die skelet dié van ’n man was. Die raming van sy ouderdom toe hy dood is, hang af van of die volwassenheidstadium van sy tande of skelet gebruik word, en of sy volwassewording vergelyk word met dié van moderne mense of sjimpansees. Terwyl aanvanklike navorsing daarop gedui het dat hy op dieselfde manier as mense gegroei het, het meer onlangse studies van ander fossiele aangedui dat dit verskil het. Dit raak nie net die raming van sy ouderdom nie, maar ook of hy ’n seun of ’n volwassene was. 

Die KNM-WT 15000-skelet in sy geheel het verskeie eienskappe wat nie by die mens voorkom nie, soos ’n lae voorkop, groot oogbanke en die afwesigheid van ’n ken, maar daar is genoeg eienskappe wat ooreenstem, soos ’n groter breingrootte (880&nbsp;cm3). Die arms en bene was effens langer en die neus lyk meer soos mense s’n as soos die plat neuse van ape. Die liggaamshare was dalk ook dunner (hy was dalk haarloos) en hy het moontlik vergrote sweetkliere gehad om doeltreffender af te koel. Die vel was ook dalk donkerder as die mens s’n met baie melanien, wat nodig was in die helder, tropiese son van die Afrika-savanne.

## Verwysings 
## Bronne 
*
*
*
* 
* 
*
*

## Eksterne skakels 
*Die Turkanaseun
*By Talk Origins
*By Archaeology Info
Assonansie

**Assonansie**,  ook **klinkerrym** genoem, verwys na die herhaling van dieselfde vokale in 'n versreël. 

## Voorbeelde 
Voorbeelde van assonerende woorde:
* donker - dowwe
* lap - stap
* droom - stoom

Uitdrukking wat van assonansie gebruik maak:
* ruk en pluk
* sak en pak

## Bron 
* http://www.forum.afrikaansieforum.co.za
Garnaalbos

Die **garnaalbos** (*Justicia brandegeeana*) is 'n klein struik wat inheems is aan El Salvador, Guatemala, Honduras en Meksiko en is 'n huisplant in Suid-Afrika. Die plant het sagte blare wat garnaalpienk is, vandaar die naam. Die blare se kleur is op hulle beste indien die plant baie lig kry, selfs sonlig. Hulle groei in temperature van 7°C tot 24°C. Voortplanting kan gedoen word deur steggies.

## Fotogalery 

JusticiaBrandegeana.jpg|Blare
Madeira, Palheiro Gardens - Justicia brandegeeana IMG 2319.JPG|Blomme
Justicia brandegeeana 2015-05-29 OB 228.jpg
Fale - Giardini Botanici Hanbury in Ventimiglia - 441.jpg|Rooi blom
Flor-Camarão.JPG|Geel blom

## Bronnelys 
* *Suid-Afrikaanse Huisplante* Zoë Golbert 1987 
* Plants of the World Online

## Eksterne skakels 
* 
*
Homo gautengensis

***Homo gautengensis*** is ’n hominienspesie wat in 2010 voorgestel is deur die biologiese antropoloog Darren Curnoe van die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis in Australië. Die spesie bestaan uit Suid-Afrikaanse fossiele wat voorheen gereken is as *Homo habilis*, *Homo ergaster* en in sommige gevalle *Australopithecus*. Dit is volgens Curnoe die vroegste spesie in die genus *Homo*.

## Ontdekking en ontleding 
Volgens ’n ontleding wat in Mei&nbsp;2010 bekend gemaak is van ’n gedeeltelike skedel wat dekades vroeër naby Johannesburg in Gauteng in die Sterkfonteingrotte ontdek is, het Curnoe die spesie *Homo gautengensis* genoem. Wetenskaplikes soos Lee Berger en sy medewerkers glo egter die takson is ongeldig omdat dit bots met hul vertolking van *Australopithecus sediba*. Die eerste oorblyfsels van die spesie is in die 1930's deur Broom en Robinson ontdek. Die volledigste skedel, Stw&nbsp;53, is in 1977 ontdek en het volgens destydse vermoedens tot *Homo habilis* behoort. Die fossiele is volgens sommige wetenskaplikes sinoniem met *A. africanus*, maar die meeste beskou dit as deel van die genus *Homo*.

## Geochronologie 
Die identifikasie van *H. gautengensis* is gebaseer op gedeeltelike skedels, verskeie kakebene, tande en ander bene wat op verskillende tye op verskeie plekke in die Wieg van die Mensdom gevind is. Die oudste fossiele is dié van **Swartkrans Lid 1** (tussen 1,9 en 1,8&nbsp;miljoen jaar oud). Die fossiel **StW&nbsp;53** van Sterkfontein is na raming tussen 1,8 en 1,5&nbsp;miljoen jaar oud. ’n Fossiel van die Gondolin-grot word op sowat 1,8&nbsp;miljoen jaar geraam. **Sterkfontein Lid 5** is na raming sowat 1,4 tot 1,1&nbsp;miljoen jaar oud en die jongste fossiel, **Swartkrans Lid 3**, sowat 1 tot 0,6&nbsp;miljoen jaar.

## Beskrywing 
Volgens Curnoe het *H. gautengensis* ’n klein brein gehad, asook groot tande waarmee hy plantmateriaal kon kou.

Curnoe meen *Australopithecus garhi*, wat in Ethiopië gevind is en sowat 2,5&nbsp;miljoen jaar oud is, is ’n beter verduideliking van die vroegste direkte voorsaat in die mens se evolusie wat nie tot die genus *Homo* behoort het nie.

## Verwysings 
: *15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia*
Amira Willighagen

**Amira Willighagen** (Nijmegen, 27 Maart 2004) is 'n jong Nederlandse sangeres wat bekend geword het met die sing van operaliedere. Haar moeder, Frieda, is 'n Suid-Afrikaner wat aan die Hoërskool Wesvalia in Klerksdorp gematrikuleer en in 1995 na Nederland verhuis het.

Willighagen verwerf op negejarige ouderdom bekendheid in haar geboorteland toe sy in die program ''Holland's Got Talent* die aria *O mio babbino caro* uit die Italiaanse opera Gianni Schicchi sing. Haar oudisie op YouTube is wêreldwyd deur meer as 20 miljoen mense gesien. In die daaropvolgende direkte beeldsending sing sy *Ave Maria* van Charles Gounod. Op 28 Desember 2013 seëvier Willighagen in die eindronde met haar uitvoering van *Nessun dorma* uit die opera *Turandot''.

duimnael|links|Amira Willighagen in November 2014

Naas haar sang is Amira ook 'n ywerige atleet. Sy wen die *Zevenheuvelenloop* in haar kategorie in November 2012 sowel as in November 2013. In Januarie 2014 triomfeer sy in haar kategorie in die *Leemkuil*-landloop.

Haar debuutalbum, getitel Amira, is in Engeland opgeneem en teen die einde van Maart 2014 uitgereik. 'n Deel van die opbrengs uit CD-verkope en optredes word vir die bou van speelterreine vir arm kinders geskenk. Die eerste speelterrein wat met haar bydrae tot stand gekom het, is op 5 Maart 2014 in die township Ikageng, by Potchefstroom in Suid-Afrika, geopen.

Twee weke ná die vrystelling van haar debuutalbum is genoeg eksemplare verkoop en afgelaai om vir goue status te kwalifiseer. Sy ontvang haar eerste Goue Plaat op 14 April 2014.

In 2016 het sy in die "*Classics Is Groot*"- en "*Afrikaans is Groot*"-konsert in Pretoria opgetree.

## Diskografie 
* *Amira*, 2014 (Goue Plaat)
* *Merry Christmas*, 2015
* *With all my heart*, 2018

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste
*
Orrorin

***Orrorin tugenensis*** is ’n veronderstelde vroeë spesie van Homininae wat sowat 6,1 tot 5,7&nbsp;miljoen jaar gelede geleef het en in 2000 ontdek is. Daar is nog nie vasgestel hoe *Orrorin* aan die mens verwant is nie. Die ontdekking daarvan het gelei tot die vermoede dat *Australopithecus* nie ’n voorsaat van die mens is nie, hoewel dit steeds die mees aanvaarde teorie van menslike evolusie is.

Die naam van die genus, *Orrorin* (meervoud *Orroriek*), beteken "oorspronklike mens" in die taal Tugen en die naam van die enigste geklassifiseerde spesie, *O. tugenensis*, is afgelei van die Tugenheuwels in Kenia, waar die eerste fossiele in 2000 ontdek is. *Orrorin* het klein tande gehad in vergelyking met die res van sy liggaam, soos by die moderne mens. Sy gebit verskil van dié van *Australopithecus* en *Ardipithecus*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Orrorin tugenensis – Smithsonian
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kenyanthropus

***Kenyanthropus platyops*** is ’n 3,5 tot 3,2 miljoen jaar oue Hominini-fossiel uit die Plioseentydperk wat in 1999 by die Turkanameer in Kenia ontdek is deur Justus Erus, wat deel was van die paleontoloog Meave Leakey se span.

Leakey (2001) het voorgestel die fossiel verteenwoordig ’n heel nuwe Hominini-genus, terwyl ander dit geklassifiseer het as ’n aparte spesie van *Australopithecus*, ***A. platyops***, en sommige het gemeen dit is ’n *Australopithecus afarensis*.

## Naam en beskrywing 
Die naam *Kenyanthropus platyops* is om verskeie redes aan die fossiel toegeken: die genusnaam “*Kenyanthropus*” is om Kenia te erken omdat so baie verskillende en belangrike hominiene hier ontdek is. Die spesienaam “*platyops*” is afgelei van twee Griekse woorde: *platus*, wat "plat" beteken, en *opsis*, wat "gesig" beteken – dit verwys na die baie plat gesig van die fossiel.

Die ontdekking van die fossiel het gelei tot die voorspelling van ’n aanpassing om nuwe ekologiese nisse te vul, want baie nuwe spesies van Australopithecus en ander hominiene is ontdek wat voor of saam met *Australopithecus afarensis* bestaan het. Dit was ’n belangrike ontdekking, want dit het beteken dat spesies in die verre verlede baie meer gediversifiseer was as wat aanvanklik vermoed is. 

Daar word geglo dat die spesie in ’n gebied met grasvelde en woude gewoon het, anders as die *A. afarensis*, wat in plekke soos Tanzanië en Ethiopië gevind is waar hulle hoofsaaklik tussen bome geleef het.

Hoewel dit moeilik is om die evolusie van die hominiene reg te voorspel, het die ontdekking van die *K. platyops*-skedel daartoe gelei dat dié spesie beskou word as die moontlike gemeenskaplike voorouer, in plaas van *A. afarensis*.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Kenyanthropus.com
* Die Platgesigmens van Kenia (*Nature*)
* BBC-artikel oor *Kenyanthropus platyops*
* 
*
Australopithecus

***Australopithecus*** (uit die Latynse *australis*, "suidelike", en Griekse πίθηκος *pithekos*, "aap") is ’n uitgestorwe genus van hominiede. Dit lyk of *Australopithecus* sowat 4&nbsp;miljoen jaar gelede in Oos-Afrika ontstaan en daarna oor die hele kontinent versprei het. Dit het eindelik sowat 2&nbsp;miljoen jaar gelede uitgesterf. 

In dié tyd het ’n paar spesies ontwikkel, onder andere:
* *Australopithecus afarensis*
* *A. africanus*
* *A. anamensis*
* *A. bahrelghazali *
* *A. garhi*
* *A. sediba*
* *A. robustus *

## Fotogalery 

Australopithecusafarensis reconstruction.jpg|*Australopithecus afarensis*
Australopithecus africanus - Cast of taung child.jpg|*Australopithecus africanus*
Australopithecus sediba.JPG|*Australopithecus sediba*
BH-021-T-A-afarensis-Lucy-3qtrR-Lo.jpg|*Australopithecus afarensis*

## Eksterne skakels 
* 
*
Golf van Thailand

Die **Golf van Thailand** (Thai: อ่าวไทย, *Ao Thai*, [ʔàːw tʰāj], ; Khmer: ឈូងសមុទ្រថៃ, *Boeung Tonle Siem*; Maleis: *Teluk Thailand*; Viëtnamees: *Vịnh Thái Lan*), of vroeër die **Golf van Siam** (Thai: อ่าวสยาม; *Ao Sayam*) genoem, is 'n golf van die Suid-Chinese See in Suidoos-Asië tussen Indo-China in die noorde en die Maleise Skiereiland in die suide.

duimnael|links|Ligging van die Golf van Thailand
duimnael|links|Kaart van die Golf van Thailand
Die Golf van Thailand word in die noorde en weste deur Thailand begrens, in die noordooste deur Kambodja, in die ooste deur Viëtnam en in die suide deur Maleisië. In die suidooste die Suid-Chinese See geleë. Die golf het 'n oppervlakte van sowat 320&nbsp;000&nbsp;km², is tussen 500 en 560&nbsp;km wyd en 450&nbsp;km lang. Net noord van die Baai van Bangkok in die noorde van die Golf van Thailand is Bangkok, Thailand se hoofstad en grootste stad, geleë. Suid van Bangkok mond die Chao Phraya in die Golf van Thailand uit.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Hoefysterwaterval

duimnael|regs|Die waterval op 'n winteroggend
Die **Hoefysterwaterval** is in die Sabierivier, Mpumalanga, Suid-Afrika. Die waterval is 4&nbsp;km buite Sabie op die ou Lydenburg pad. 'n Voetpaadjie wat deur die bos loop bereik die waterval hoër op in die Sabierivier. 

Hierdie waterval is gewild onder toeriste. Hoewel dit nie besonder hoog is nie, het dit 'n uitsonderlike vorm en is as 'n nasionale besienswaardigheid verklaar. Besoekers kan die voëllewe geniet of forelle in die rivier vang.

Die waterval is een van verskeie watervalle in die Sabie-omgewing. Van die ander is die Berlynwaterval, Bruidsluierwaterval, Forestwaterval, Lisbonwaterval, Mac-Macwaterval, Lone Creekwaterval, Sabiewaterval en die Maria Shireswaterval.

## Eksterne skakels 
* Hoefysterwaterval by SA Venues
* Hoefysterwaterval  by SA Travel
Corné Fourie

**Corné Fourie** (gebore in Roodepoort op 2 September 1988) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat as loskopstut vir die Pumas in die Curriebeker en Vodacombeker, en die Lions in Superrugby speel.

## Eksterne skakels 
* SA rugby profiel 
* itsrugby.co.uk profiel
Marcel van der Merwe

**Marcel van der Merwe** (gebore in Welkom op 24 Oktober 1990) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat op stut speel vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die Bulls in Superrugby. Van 2016 tot 2020 het hy vir Toulon in Frankryk se Top 14-reeks gespeel.

## Eksterne skakels 
* 
*Marcel van der Merwe by itsrugby.co.uk
Königstein im Taunus

**Königstein im Taunus** is 'n stad en herstellingsoord in die administratiewe distrik Hochtaunuskreis van die Duitse deelstaat Hesse. Die stad is naby Frankfurt am Main teen die beboste hellings van die Taunus-bergreeks geleë.

Die eerste verwysing na Königstein dateer van 1215. In 1313 is stadstatus aan die nedersetting verleen. Vandag is Königstein im Taunus, net soos sy buurstad Kronberg im Taunus, een van die welvarendste nedersettings in Duitsland, met 'n gemiddelde koopkragindeks van 191 in 2011 (in vergelyking met 'n gemiddeld van 100 vir die hele land). Naas die kernstad met sy welgestelde woonbuurte is daar drie stadsdele, Mammolshain, Schneidhain en Falkenstein. Aan die laasgenoemde is, net soos aan die kernstad, weens sy gesonde klimaat die amptelike predikaat *Heilklimatischer Kurort* ("herstellingsoord") toegeken.

Twee kastele toring uit bo Königstein en Falkenstein. Die bouvalle van die kasteel Königstein is een van die grootstes in Duitsland. Volgens historiese oorlewerings is dit deur die grawe von Nürings gebou om vanaf die vroeë 14de eeu die belangrike handelsroete tussen Frankfurt am Main en Keulen te beskerm. Ná die Staufertydperk is die kasteel grootliks uitgebrei. Die laer gedeelte van die onbewoonde hooftoring, die sogenaamde *Bergfried* of wagtoring, dateer van die vroeë 14de eeu en is later verskeie kere verhoog tot sy huidige hoogte van 34 meter.

Die bouvalle van die kasteel Falkenstein bied 'n uitsig oor Frankfurt am Main en die Ryn-Mainvlakte. Groot dele van die oorspronklike kasteel het bewaar gebly, waaronder die hooftoring uit die vroeë 14de eeu met 'n hoogte van 18 meter.

## Verwysings
Paul Jordaan

**Paul Jordaan** (gebore 4 Januarie 1992 in Somerset-Oos, Suid-Afrika) is 'n rugbyspeler wat vir die Sharks in die Superrugby-kompetisie speel.

Hy was 'n lid van die Suid-Afrikaanse o/20-span wat aan die 2011 IRR Juniorwêreldbeker  asook die 2012-toernooi deelgeneem het. 

## Eksterne skakels 
* 
* Paul Jordaan op itsrugby.co.uk profile
* IRR profiel

## Verwysings
Excelsior-diamant

duimnael|260px|Die Excelsior-diamant

Die **Excelsior-diamant** is 'n diamant wat die grootste was toe dit gevind was. Die diamant is op 30 Junie 1893 gevind in die De Beers-myn te Jagersfontein. Dit het 971 karaat geweeg, was 2½ duim lank, 2 duim wyd en een duim hoog. Dit is 'n blouwit steen en is opgesny in 21 diamante wat altesaam 364 karaat geweeg het. Die werker wat die diamant gevind het, het £ 500 kontant en 'n perd met saal en toom ontvang as beloning.

Die Cullinan-diamant wat later gevind is, is groter. Dit is tans die vierde grootste diamant ter wêreld.

## Bron 
* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967
Mees onlangse gemeenskaplike voorsaat

In genetika is die **mees onlangse gemeenskaplike voorsaat** (**MOGV**) van enige groep die mees onlangse individu waarvan die hele groep direk afstam. Die term word veral gebruik in menslike genealogie.

Om ’n mens se afkoms oor ’n paar geslagte na te spoor, vorm in beginsel ’n stamboom van ouers, grootouers, oergrootouers ens. Die getal mense in so ’n toenemend groter wordende stamboom kan egter baie gou meer wees as die bevolking waaruit die eerste voorsate kom. ’n Mens wat vandag leef, kan oor 30 geslagte (tot by die Middeleeue) 230 of sowat 1,07&nbsp;miljard voorouers hê, meer as die wêreldbevolking in dié tyd. Dit is duidelik dat daar dubbele verwysings is en die mens van verskeie voorsate afstam deur meer as een linie.

Die term MOGV kan ook gebruik word om die gemeenskaplike voorsaat van meer as een spesie te bepaal. Die term is in die verlede afwisselend gebruik met **laaste gemeenskaplike voorsaat** (**LGV**) vir die gemeenskaplike voorsaat van óf ’n enkele spesie óf van verskillende spesies. Eersgenoemde word tans meestal gebruik binne ’n spesifieke spesie, terwyl laasgenoemde gebruik word vir verskillende spesies. 

## Verwysings
Homo antecessor

***Homo antecessor*** is ’n uitgestorwe Homo-spesie (of -subspesie) wat sowat 800&nbsp;000 tot 1,2&nbsp;miljoen jaar gelede geleef het. Dit is een van die vroegste bekende menslike spesies in Europa. Die fossiele is deur Eudald Carbonell, Juan Luis Arsuaga en J.M. Bermúdez de Castro ontdek.

Argeoloë en antropoloë verskil oor die verband tussen *H. antecessor* en ander *Homo*-spesies in Europa. Een mening is dat dit ’n oorgang is tussen *H. ergaster* en *H. heidelbergensis*, maar Richard Klein dink dit is ’n aparte spesie wat uit *H. ergaster* ontstaan het. Sommige wetenskaplikes beskou dit as dieselfde spesies as *H. heidelbergensis*, wat tussen 250&nbsp;000 en 600&nbsp;000 jaar gelede tydens die Pleistoseen in Europa geleef het.

Die bes bewaarde fossiel is die bokaak van ’n 10-jarige wat in Spanje ontdek is. Die gemiddelde breingrootte was 1&nbsp;000&nbsp;cm3. In 1994 en 1995 is 80 fossiele van nog ses individue in Spanje gevind. Op die terreine is verskeie tekens gevind dat die vleis van die bene afgesny is, wat daarop dui dat *H. antecessor* dalk kannibale was.

Voetspore wat vermoedelik dié van *H. antecessor* is en meer as 800&nbsp;000 jaar oud is, is aan die kus van Norfolk, Engeland, gevind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*Homo antecessor
*
*
Homo floresiensis

***Homo floresiensis*** is ’n uitgestorwe spesie van die genus *Homo*. Die oorblyfsels van ’n individu wat sowat 0,9&nbsp;m lank was, is in 2003 in Indonesië ontdek. Die gedeeltelike skelette van altesaam nege individue is gevind, insluitende ’n volledige kopbeen. 

Intensiewe navorsing is gedoen om te bepaal of die fossiele verteenwoordigend is van ’n aparte spesie as *Homo sapiens*. Die hominien is merkwaardig omdat dit ’n klein liggaam en brein gehad het, asook omdat dit tot redelik onlangs (moontlik 12&nbsp;000 jaar gelede nog) geleef het. Saam met die bene is steengereedskap ontdek wat wissel tussen 94&nbsp;000 en 13&nbsp;000 jaar oud. 

*H. floresiensis* is ’n voorbeeld van ’n onlangse *Homo*-spesie met eienskappe wat nie in die moderne mens voorkom nie. Dit lyk of hulle ’n gemeenskaplike voorsaat met die mens gedeel het, maar van die menslike linie geskei en hul eie evolusiepad gevolg het. Sommige wetenskaplikes meen egter *H. floresiensis* is ’n moderne *H. sapiens* met patologiese dwergisme.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*
*National Geographic-artikel
*
*
Geraamteplant

Die **Geraamteplant** (*Monstera deliciosa*) is 'n huisplant wat natuurlik voorkom in Meksiko en Sentraal-Amerika. Die plant is van nature 'n klimplant, moet gestut en uit direkte sonlig gehou word. Die spesie verkies temperature van 13°-20° met hoë humiditeit. In Engels staan die plant bekend as die *Delicious monster*.

## Fotogalery 

Monsteradeliciosafruit.jpg|Groen vrugte
Monstera deliciosa ripen fruit 01.JPG|Vrugte
Monstera deliciosa3.jpg|Blaar
Monstera deliciosa1281872728.jpg|Blom

## Bron 
* *Suid-Afrikaanse Huisplante* Zoë Golbert 1987 

## Eksterne skakels 
* 
*
Jonker-diamant

Die **Jonker-diamant** is een van die besonder groot diamante wat nog ooit gevind is.

Hierdie diamant is op 17 Januarie 1934 op die Byenespoort-spoedelwery op die plaas Elandsfontein ontdek. Dit is 4,8 km suid van die Premiermyn en 40 km oos van Pretoria. Dit is gevind deur die 20-jarige seun van die delwer Johannes Jacobus (Koos) Jonker nadat Koos al vir 18 jaar in die streek geprospekteer het.

Dit was ‘n wit steen van 726 karaat, 36,5 mm lank, 38 mm hoog en 25 mm breed. Op daardie tydstip was hierdie diamant, omtrent so groot as ‘n hoendereier, op drie na die grootste diamant wat nog ooit gevind is.

Op 18 Januarie 1934 is die steen vir £70 000 aan Ernest Oppenheimer verkoop. Kort daarna is dit vir £150&nbsp;000 verkoop aan die diamanthandelaar Harry Winston (1896-1978) van New York. Hy het die steen in 13 dele laat kloof, waarvan die grootste afsnit, bekend as Jonker I, 142,90 karaat weeg. In 1977 is die Jonker I vir $2 259 000 verkoop aan ‘n onbekende persoon wat waarskynlik in Hongkong woon.

## Bronnelys 
*famousdiamonds.tripod.com
Homo cepranensis

***Homo cepranensis*** is ’n voorgestelde naam vir ’n menslike spesie wat verteenwoordig word deur ’n enkele kopbeen wat in 1994 in Italië ontdek is. Die fossiel is deur die argeoloog Italo Biddittu ontdek en is die bynaam "Ceprano-mens" gegee na aanleiding van ’n nabygeleë dorp 89&nbsp;km suidoos van Rome.

Die ouderdom van die fossiel word geskat op tussen sowat 350&nbsp;000 en 500&nbsp;000 jaar. Die eienskappe van die kopbeen dui op ’n oorgang tussen *Homo erectus* en latere spesies soos *Homo heidelbergensis*. Volgens ’n 2011-studie is dit ’n voorsaat van *Homo neanderthalensis*. 

## Verwysings
Edelhertgrotmense

Die **Edelhertgrotmense** is die mees onlangse prehistoriese bevolking wat nie soos moderne mense lyk nie. Fossiele van tussen 14&nbsp;500 en 11&nbsp;500 jaar oud is in die Edelhert- en die Longlingrot in China ontdek. Hulle het ’n mengsel eienskappe van archaïese en moderne mense en daar is aanvanklik geglo hulle is ’n aparte menslike spesie wat uitgesterf het voordat hulle tot die geenpoel van die moderne mens kon bydra. 

Daar is bewyse van groot herte wat in die grot gaargemaak is, vandaar die naam.

## Ontdekking 
In 1979 is die gedeeltelike skedel van ’n grotbewoner in die Longlingrot in die Guangxi Zhuang-streek van Cina ontdek. Nog menslike oorblyfsels is daarna in die Maludonggrot (Edelhertgrot) in die provinsie Yunnan gevind. Laasgenoemde se ouderdom is met radiokoolstofdatering geraam op tussen 14&nbsp;500 en 11&nbsp;500 jaar. Daar word geglo alle ander prehistoriese menslike spesies soos die Neanderdallers was uitgesterf teen die tyd dat die Edelhertgrotmense geleef het. Hulle sal dus meer onlangse mense gewees het as *Homo floresiensis* (van sowat 13&nbsp;000 jaar gelede).

## Anatomie 
Ondanks hul relatief jong ouderdom toon die fossiele eienskappe van meer primitiewe mense. Hulle het anders as moderne mense plat gesigte, breë neuse, uitstekende kakebene sonder ’n ken, groot kiestande, prominente wenkbroubene, dik skedelbene en ’n brein van gemiddelde grootte gehad.

## Status 
Ondanks hul kenmerkende eienskappe is die wetenskaplikes wat hulle ontdek het teensinnig om hulle as ’n nuwe spesie te klassifiseer. Hulle kon dalk die produk van verbastering tussen Denisova-hominiene en moderne mense gewees het. Sommige wetenskaplikes glo die verskille is binne die verwagte variasies tussen menslike bevolkings.

DNS kon nog nie uit die fossiele onttrek word nie, maar pogings duur voort. Eers dan sal dit moontlik wees om die verwantskap tussen hulle en ander moderne mense te bepaal.

## Verwysings