Rio Tinto

**Rio Tinto** is 'n multinasionale mynbougroep wat in 1873 gestig is. Dit is die derde grootste steenkoolmaatskappy in die wêreld teen 2008. Sedert 1995 is Rio Tinto 'n dubbelgenoteerde maatskappy.  Rio Tinto Limited, voorheen bekend as Conzinc Riotinto of Australia (CRA) is op die Australiese beurs genoteer en Rio Tinto plc (voorheen RTZ) is op die Londense asook die New Yorkse beurse genoteer.  Die twee maatskappye word as 'n enkele ekonomiese eenheid bestuur deur 'n gesamentlike raad met 'n aandeel in elke maatskappy wat die eienaar dieselfde stemreg en reg op diwidende verleen.  RTZ aandeelhouers het sowat 76,7 persent van die nuwe eenheid uitgemaak wat hoofsaaklik uit Londen bestuur word.

## Geskiedenis 
Beide die firma Rio Tinto en sy naam is afkomstig vanaf suidelike Spanje waar die Tintorivier (Spaans vir *rooi rivier*) die ligging was van 'n antieke myn wat koper verskaf het aan die Fenisiërs, die Antieke Grieke, die Kartage en die Romeinse Ryk.  Die water is rooi as gevolg van die hoë suurgehalte vanweë die besoedeling wat deur die afloop van die myne veroorsaak word.

In 1873 het N M Rothschild & Sons van Londen en de Rothschild Frères van Parys met ander beleggers saamgespan om die Spaanse regering se nie-winsgewende Rio Tintomyne aan te koop.  Die nuwe eienaars het die maatskappy herstruktureer en dit in 'n winsgewende maatskappy omskep.  Vanaf 1877 tot en met 1891 was die Rio Tintomyn die wêreld se voorste koperprodusent.  Teen 1905 was die Rothschild se belange in Rio Tinto meer as 30 persent. Alfred Milner was vir 'n tydjie lank die voorsitter gewees voor die Eerste Wêreldoorlog.

Tydens die Spaanse Burgeroorlog (1936-39) het Rio Tinto verskeie piriete op krediet verkoop wat Generaal Franco in staat gestel het om met Duitsland handel te dryf en oorlog teen Republikeinse Spanje te voer. Die Britse belegging in Spanje was ook een van die hoofoorwegings vir Britse betrokkenheid by die Spaanse burgeroorlog.  In 1962 het die Britse Rio Tinto Maatskappy 'n meerderheidsaandeel in Consolidated Zinc, 'n Australiese maatskappy bekom, en is die naam verander na Rio Tinto-Zinc Corporation (RTZ).  Die Australiese maatskappy se naam is verander na Conzinc Riotinto of Australia (CRA) maar het bly voortbestaan as 'n afsonderlike eenheid met 'n groeiende deel van sy aandele in besit van die Australiese publiek. Die huidige dubbelgenoteerde maatskappystruktuur is in 1995 geskep.

In Junie 2000 het Rio Tinto 'n $2,8 miljard aanbod gemaak vir die oorname van Australiese yster- en uraanontginningsmaatskappy North Limited. In 1999 het North aansoek gedoen om Rio Tinto se Pilbara spoornetwerk vir openbare toegang oop te stel. In Augustus 2000 het die Australiese regering by monde van die *Australian Competition and Consumer Commission* aangekondig dat hulle nie enige beswaar gehad het teen die oorname nie en is die oorname in Oktober van daardie jaar voltooi.

Op 14 November 2007 het Rio Tinto 'n Kanadese aluminium-maatskappy, Alcan Inc, vir $38,1 miljard aangekoop. Alcan se hoof uitvoerende beampte, Dick Evans, is steeds die bestuurder van die nuwe afdeling wat herbenoem is tot Rio Tinto Alcan met sy hoofkwartiere in Montreal.

Op 8 November 2007 het die mededingende mynboumaatskappy, BHP Billiton aangekondig dat hulle van plan is om 'n aanbod te maak om die Rio Tinto maatskappyegroep te koop. Hierdie aanbod is deur die raad van Rio Tinto van die hand gewys omdat dit volgens hulle die maatskappy beduidend onderwaardeer het. 'n Verdere poging is deur BHP Billiton geloods om 'n vyandige oorname te doen, maar is om dieselfde rede deur aandeelhouers van die hand gewys. Intussen het die maatskappy Chinalco (in Sjinese regeringsbesit) en die Amerikaanse aluminiumvervaardiger Alcoa, 'n 12% belang in Rio Tinto se Londense genoteerde aandele bekom, 'n skuif wat 'n stokkie voor BHP Billiton se oornamepoging kon steek of dit baie meer ingewikkeld sou maak.  In die ses maande vanaf 1 November 2007 tot 1 April 2008 het Rio Tinto se daaglikse sluitingsprys op die New Yorkse aandelebeurs met 16% gestyg. Billiton het hulle aanbod op 25 November 2008 onttrek vanweë die wêreldwye resessie.

'n Aandeelhouding van 14,99% van Rio Tinto se aandele deur Chinalco is op 24 Augustus 2008 deur die Australiese regering goedgekeur.

## Hulpbronne 
Die groep produseer 'n aantal minerale in hulle verskeie afdelings:

### Ystererts 
Rio Tinto is die alleeneienaars van "Hammersley Iron", wat verskeie myne in Wes-Australië óf ten volle bedryf en besit óf in samewerking met ander maatskappye bedryf. Van hulle noemenswaardige vennote in sommige projekte sluit verskeie Chinese maatskappye in.

Rio Tinto besit ook 53% van "Robe River Iron Associates" en 59% van die "Iron Ore Company of Canada".

Yster het ongeveer 18% tot die maatskappy se omset in 2003 bygedra en was verantwoordelik vir 36% van die groep se winste.  Die maatskappy is die wêreld se tweede grootste produsent van ystererts. Verdere ysterertsmyne word tans te Simandou in Guinee ontwikkel.

### Koper 
Die koperafdeling produseer nie slegs koper nie, maar ook 'n betekenisvolle hoeveelheid goud uit sy myne in Australië, Indonesië, Suid-Afrika, Chili en die V.S.A., sommige van hierde in vennootskap met ander maatskappye. Die groep besit 
"Kennecott Utah Copper Corporation". Die kopergroep was verantwoordelik vir 23% van die maatskappy se omset (waarvan 55% uit koper was en die oorblywende inkomste uit goud was) en 32% van die winste in 2003.

### Energie 
Die maatskappy se energiegroep sluit steenkoolmyne in Australië (Rio Tinto Coal Australia) en Noord-Amerika in en Energy Resources of Australia, wat die Ranger Uraanmyn naby Kakadu Nasionale Park in Australië bedryf.  Die energiegroep bedryf ook die Rossing uraanmyn in Namibië. Hierdie groep het 20% bygedra tot die groep se omset en 11% van die winste.

### Nywerheidsminerale 
Die nywerheidsmineraalgroep ontgin talk, titaandioksied, tafelsout, boraks onder andere.  Hierdie bedrywe is regoor Australië], die V.S.A. en Afrika versprei.  Die groep het 15% tot die maatskappy se omset bygedra en 11% van sy inkomste.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* - Rio Tinto se internasionale korporatiewe webwerf
* - Rio Tinto Coal Australia (RTCA) se korporatiewe webwerf 
* MBendi Rio Tinto inligtingsblad, wat 'n gedetailleerde lys van verwante maatskappye en wêreldwye aktiwiteite van Rio Tinto insluit 
* Rio Tinto in Wes Papa Nieu-Guinee