Christo Coetzee

**Christo Coetzee** (1929–2000) was 'n Suid-Afrikaanse skilder, 'n assemblage- en neobarokkunstenaar en 'n belangrike verteenwoordiger van die avantgarde-bewegings van Europa en Japan gedurende die 1950's en 1960's. Hy ontwikkel sy oeuvre onder die invloed van kunsteoretikus Michel Tapié, kunshandelaar Rodolphe Stadler, kunsversamelaar en fotograaf Anthony Denney, en die Gutai-groep van Japan. Ander kunstenaars wat veral sterk deur Tapié se *Un Art Autre* (1952) beïnvloed is, sluit in Georges Mathieu, Wols, Jean Dubuffet, Jean Fautrier, Hans Hartung, Pierre Soulages, Antoni Tàpies, en Lucio Fontana.

## Vroeë lewe en opvoeding 
Christo Coetzee word op 24 Maart 1929 te Biccardstraat, Turffontein in Johannesburg aan Josef Adriaan Coetzee en Francina Sofia Kruger (1888–1964) gebore. Die familie het in die omgewing van Colesberg geboer, maar trek voor Christo se geboorte as gevolg van droogte en die verdunning van inkomste (weens 'n groot aantal seuns op die Coetzees se familieplaas, Strydpoort) na die ryk mynboustreek Witwatersrand op soek na inkomste. Christo se vader ontwikkel tuberkulose, toe omganklik as myntering bekend, en verwissel sy werk met 'n loopbaan in die boubedryf, waar 'n talent vir teken gou na voorskyn kom. Christo sou later sy kunstalent aan sy vader toeskryf, en sy besigheidsvernuf aan sy moeder. Sy vader sterf in 1939, waarna hy deur sy moeder en sy twee susters, Gertruida en Johanna, onderskeidelik twintig en sestien jaar ouer as hy, opgevoed is.

Coetzee woon Parkview Primêre Skool by en daarna Parktown Hoër Seunskool, waar hy 'n entoesiastiese kunsstudent word.

Van 1946 tot 1950 studeer hy aan die Universiteit van die Witwatersrand, waar ook Larry Scully, Cecil Skotness, Esmé Berman, Nel Erasmus, Ruth Allen (née Furness), Gordon Vorster, Anna Vorster, en Gerda Meyer (née Eloff) toe aan die studeer is. Tesame met Scully, Skotness, Vorster en Erasmus word hy deel van die sogenaamde Wits-groep, 'n ongehegte groep wat bekend is nie soseer vir enige estetiese filosofie nie, maar eerder vir die groepslede se onderskeie uiteindelik suksesvolle loopbane. Coetzee ontwerp ook dekor en kostuums vir die universiteit se dramaproduksies, en val onder die invloed van onderwysers Charles Argent, Maria Stein-Lessing, Heather Martienssen, en Marjorie Long. Laasgenoemde sou later Coetzee se eerste eggenote word. geopen en toon portrette in die styl van Victoriaanse daguerreotipie.

## Loopbaan en reise 
### Londen, 1951–1955 
Gefinansier deur 'n beurs van die Universiteit van die Witwatersrand, reis Coetzee in 1951 na Londen waar hy onder professor William Coldstream aan die Slade School of Art studeer. Die jaar daarop trou hy met Marjorie Long in Hammersmith, Londen. Hul wittebrood duur agt maande en word in die Spaanse kusdorp Benodirm in Alicante deurgebring. Nadat sy vrou na Suid-Afrika terugkeer, bring hy 'n verdere ses maande in Londen deur voordat hy aan die begin van 1953 na Johannesburg terugkeer. Ander kopers was Sandy en Bunny Roger – wie se twee aanskaffings in 1998 deur Sotheby's verkoop is – en Elizabeth David.

In 1958 word Coetzee se assemblageskildery *Crespian* (1957) in die Pittsburgh Internasionale Uitstalling van Kontemporêre Skilder- en Beeldhoukuns, tesame met kunstenaars soos Joan Mitchell, Conrad Marca-Relli, Édgar Negret, Maurice Wyckaert, Nassos Daphnis, Ellsworth Kelly, Alexander Calder, en Richard Diebenkorn, uitgestal.

Coetzee word 'n bywoner van die Donderdag-salon van Marie-Louise Bousquet, eggenote van dramaturg Jacques Bousquet en redaktrise van Harper's Bazaar in Parys vir vyftig jaar. Hier ontmoet Coetzee die Nederlandse skilder Karel Appel, Annabel Buffett (eggenote en muse van Bernard Buffet), en galeryis Charles Vessey.

Coetzee vorm 'n belangrike vriendskap met Aileen Hennessy, die konjakerfgenaam, wat in 'n woonstel te 1 Rue Git-le-Cœur in die sesde arrondissement, slegs sewe minute se stapafstand van Coetzee se ateljee, woon. Aileen was 'n skilder wat Coetzee na galerye vergesel en hom na die samekomste wat sy in haar woonstel aan die Seine aanbied, nooi. Die tipe bywoners van hierdie byeenkomste sluit byvoorbeeld Aileen se suster Scheilagh en Alice DeLamar, erfgenaam van die fortuin van Joseph Raphael de Lamar, wat ook 'n woonstel in dieselfde gebou had, in. In latere jare sou Aileen se broer, Francis Hennessy, Coetzee in Tulbagh (Suid-Afrika) besoek. aan die Rand Afrikaanse Universiteit (nou die Universiteit van Johannesburg). en van 28 September tot 22 Oktober 1960. Coetzee is betrokke by die eerste weergawe van die skou, tesame met Antoni Tàpies, Jean Arp, Alberto Burri, Alexander Calder, John Chamberlain, Joseph Cornell, Jim Dine, Jean Dubuffet, Dan Flavin, Jasper Johns, Allan Kaprow, Yves Klein, Louise Nevelson, Claes Oldenburg, en Robert Rauschenberg.

### Parys, 1961–1965 
duimnael|*Et in Arcadia Ego*, 1964, 195 x 130&nbsp;cm, olie op doek

Christo Coetzee se eerste soloskou by Galerie Stadler open einde Januarie 1961 en in April 1961 word soloskoue by die Lawrence Adler-galery in Johannesburg en die Galerie d'Arte del Naviglio in Milaan gehou. Rondom hierdie tyd wen Anthony Denney en sy vennoot Alex Collins 'n opdrag van die verskepingsmagnaat Basil Mavroleon om die interieur van sy seiljag *Radiant II* te ontwerp.

Gedurende dieselfde jaar, op pad na 'n onthaal wat deur die kunshistorikus en medestigtende redakteur van die tydskrif ''L'ŒIL'', Rosamond Bernier, aangebied is, sit Coetzee in 'n hysbak vas saam met Elsa Schiaparelli. Hulle begin gesels en word bevriend, en Schiaparelli bestel 'n skildery vir die bemarking van haar parfuum *S*. Die skildery word later op die ereplek bo die trappestel by haar huis te 22 Rue de Berri in die agtste arrondissement van Parys gehang.

Ook in 1962 word Coetzee in die ateljee deur Danie van Niekerk van die Rembrandt-groep besoek vit die bestelling van 'n werk vir die Turmac-tabakmaatskappy in Zevenaar, Nederland. Hierdie versameling is in 1960 deur Alexander Orlow begin en het gesrespekteerde adviseurs in diens gehad om verkrygings te oorsien. Ten tyde van die Coetzee-verkryging was die Stedelijk Museum-direkteur Willem Sandberg die verkrygingsadviseur. Die versameling sou die Peter Stuyvesant-versameling genoem word en sou in 1994 na die BAT Artventure-versameling hernoem word.

'n Tweede solo-uitstalling van neobarokwerke word van 22 Oktober tot 18 November 1963 by die Galerie Stadler gehou. Die inleiding tot die uitstalling is weer eens deur Michel Tapié de Céleyran aangebied en foto's wys dat Anthony Denney, Duchesse d'Ayen en Aileen Hennessy aanwesig was. is saam met die skuur wat hy as 'n ateljee gebruik het, gerestoureer en in Augustus 2011 as die Christo Coetzee Huismuseum en Galery geopen. Coetzee se versameling van by die 2&nbsp;600 objets d'art is aan die Universiteit van Pretoria-kunsversameling, wat reeds van 193 van die kunstenaar se kunswerke in besit was, geskenk.

## Loopbaanuitstallings 
* Sasol-kunsmuseum, Stellenbosch, *Christo Coetzee 70*, 17 April 1999 – 27 Junie 1999
* Taipei-skonekunstemuseum, Taiwan, *Exhibition of Post-modern paintings by Christo Coetzee*, 5 Oktober 1985 – 20 Oktober 1985
* Pretoria-kunsmuseum, Pretoria, *Retrospective Exhibition (1965–1983)*, 1983
* Potchefstroomse Universiteit vir CHO, Potchefstroom, *Commemorative Exhibition*, 1983
* Suid-Afrikaanse Kunsvereniging (Noord-Transvaal), Pretoria, 1978
* Suid-Afrikaanse Kunsvereniging (Kaap), Kaapstad, Januarie 1975
* Galerie Connoisseur, Northcliff, Johannesburg, 1 Februarie 1973 – 15 Februarie 1973
* Goodman-galery, Johannesburg, April 1971
* Goodman-galery, Johannesburg, Februarie 1969
* Pretoria-kunsmuseum, *Christo Coetzee*, 1 Desember 1965 tot 2 Januarie 1966
* Galerie Stadler, Parys, *Peintures de Coetzee*, 22 Oktober 1963 – 18 November 1963
* Museum of Modern Art, New York, *The Art of Assemblage*, 1961
* Galerie Stadler, Parys, *Coetzee*, 24 Januarie tot 20 Februarie 1961
* Takashimaya-galery, Osaka, *Coetzee: Exhibition presented by the Gutai Art Association*, Januarie 1960
* Minami-galery, Tokyo, Oktober 1959
* Galerie Stadler, Parys, *Christo Coetzee*, 17 Maart 1959
* *Pittsburgh International Exhibition of Contemporary Painting and Sculpture*, Pittsburgh, Pennsilvanië, 5 Desember 1958 tot 8 Februarie 1959
* Hanover-galery, Londen, *Christo Coetzee*, 17 Maart tot 15 April 1955
* ID Booksellers, Kaapstad, *Christo Coetzee*, Januarie 1951

## Belangrike versamelings 
Christo Coetzee se werke word by 'n aantal noemenswaardige versamelings ingesluit:

### Internasionaal 
* Beaverbrook-kunsgalery, Nieu-Brunswyk, Kanada
* Versameling van Anthony Denney, Musée d'Art Moderne, Toulouse, Frankryk
* Internasionale Sentrum vir Estetiese Navorsing, Turyn, Italië
* Taipei-skonekunstemuseum, Taiwan
* Idemitsu-versameling, Tokyo, Japan
* Peter Stuyvesant-versameling, Amsterdam
* Turmac-versameling, Zeevenaar, Nederland
* Schlesinger-kunsversameling, Italië

### Suid-Afrikaanse musea 
* Suid-Afrikaanse Nasionale Galery, Kaapstad
* Johannesburg-kunsgalery, Johannesburg
* Pretoria-kunsmuseum, Pretoria
* William Humphreys-kunsgalery, Kimberley
* Hester Rupert-kunsmuseum, Graaff-Reinet
* Potchefstroom-museum, Potchefstroom
* Roodepoort-museum, Roodepoort
* Oliewenhuis-kunsmuseum, Bloemfontein

### Suid-Afrikaanse universiteitversamelings 
* Noordwes-Universiteit, Potchefstroom
* Universiteit Stellenbosch, Stellenbosch
* Universiteit van Pretoria, Pretoria
* Universiteit van Suid-Afrika, Pretoria
* Universiteit van Johannesburg, Johannesburg
* Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg
* Universiteit van Kaapstad, Kaapstad

### Korporatiewe en ander versamelings 
* Staatsteater, Pretoria
* O.R. Tambo Internasionale Lughawe, Johannesburg
* Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad, Pretoria
* ABSA-kunsversameling, Pretoria (voorheen Volkskas-kunsversameling)
* SASOL Korporatiewe Kunsversameling, Johannesburg
* Sanlam-kunsversameling, Kaapstad
* Rembrandt van Rijn-kunsstigting
* Polokwane-kunsgalery, Polokwane
* Sandton Munisipale Versameling, Johannesburg
* Schlesinger-kunsversameling, Johannesburg

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Miles, Elza: Christo Coetzee - skilder van die veranderlike konstante. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 2, April 1984