Arthur Owen Vaughan

Lt. Kolonel **Arthur Owen Vaughan**,  (6 September 1863 - 15 Oktober 1919), ook bekend deur sy skuilnaam **Owen Rhoscomyl**, was 'n Engels-gebore skrywer, soldaat en Walliese nasionalis. Hy is gebore as **Robert Scowfield Mills** in England. Owen Rhoscomyl is beïnvloed deur sy Walliese ouma en het 'n noemenswaardige patriot vir Wallis en Wallise geskiedenis geword.

In Suid-Afrika is Vaughan veral bekend vir die bydrae wat hy tot die Afrikaanse literatuurgeskiedenis gemaak het met sy, en sy vrou, Katherine Louisa Vaughan se boek *Ou Hendrik se stories*. As Owen Rhoscomyl publiseer hy verskeie Engelse romans en geskiedkundige werke.

## Vroeë lewe 
Vaughan is gebore in Southport, Lancashire, maar het verhuis na Droylsden, Lancashire waar hy groot geword het. In sy grootwordjare ervaar hy verskeie ontwrigtings wat veroorsaak dat hy uiteindelik by sy ouma (aan moederskant) in Wallis grootword.

Sy ouers was Robert Mills en Jane Ann, die dogter van Joseph Scourfield. Sy vader is slegs 'n maand na sy geboorte, op 16 Oktober 1863, in 'n industriële ongeluk oorlede. Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 stig hy die Welsh Horse Regiment, maar word nie toegelaat om bevelvoerder hiervan te wees nie, waarna hy as majoor by die Nortthumberland Fusiliers aansluit. Hy dien ook as offisier by verskeie eenhede aan die Westerse Front, insluitende die 21st Division Cyclists en Kings Own Yorkshire Light Infantry en is persoonlike intelligensie-agent vir die Walliese Minister van Oorlog David Lloyd George, wat in 1916 Eerste Minister geword het. In 1917 begin sy gesondheid swakker word en hy dien as tydelike kolonel in die Arbeidskorps. Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook postuum aan hom die Order of the British Empire (OBE) toe.

In 1906 het hy die roman *Old Fireproof* geskryf, gevolg deur *Vronina* (1906) en *Lone Tree Lode* (1913).

Hy was 'n lid van die Legion of Frontiersmen.

In 1909 het Vaughan die "National Pageant of Wales" geskrewe, behou by Cardiff Castle. In 1911 het hy die "National Pageant" by die Investiture of the Prince of Wales in Carnarvon Castle geskrewe.

Hy en sy vrou het vier kinders, Rhys (wat later na Kanada emigreer), Olwen, Nest en Emrys Llewellyn. 

Sy vrou, wat later Catherine genoem word, is in 1927 in Penarth oorlede. 

Arthur Owen Vaughan is op 15 Oktober 1919 in 'n hospitaal in Londen aan lewerkanker oorlede.

## Nalatenskap 
Na sy dood word 'n fonds gestig 'n gedenkteken vir sy graf te bou ter ere van sy Walliese patriotisme in die St Thomas-kerk, Rhyl, Flintshire. Hierdie fonds word georganiseer deur Edward James, Londen korrespondent van die Western Mail. Na omstredenheid wag hulle tot na die dood van sy weduwee en rig dan twee grafstene by sy graf in Rhyl, Flintshire op, een vir Kolonel Vaughan en een vir Owen Rhoscomyl.

Twee kopstene merk sy graf: 'n Imperial War Graves Commission kopsteen onder die naam, Lt Col A. O. Vaughan, met die kenteken van die "King's Own Yorkshire Light Infantry" en 'n Keltiese kruis ter ere van sy prestasies vir die Walliesers onder sy skuilnaam Owen Roscomyl.

### In Suid-Afrika 
Vaughan en sy vrou word in feitlik alle Afrikaanse literatuurgeskiedenisse genoem weens hulle boek *Ou Hendrik se stories*, wat een van die heel eerste Afrikaanse boeke is met dierbeelding. Dit is gebaseer op die vertellings van Ou Hendrik en sluit daarom ook aan by die inheemse volkskuns.

Die belang van Katherine Louisa en Arthur Owen Vaughan vir die Afrikaanse letterkunde is opgesluit in die boek *Old Hendrik’s tales*, wat in 1904 in Engels gepubliseer word onder die naam Arthur Owen Vaughan met illustrasies deur J.A. Shepherd. Hierdie is diereverhale uit die volkskuns, soos vermoedelik aan Katherine in Suid-Afrika vertel deur 'n inheemse inwoner (moontlik 'n Griekwa) met die naam Hendrik. Die stories verklaar onder meer hoekom bobbejaan se stert so krom is, hoekom skilpad nie hare het nie en hoekom jakkals 'n oorlogdans gedans het en ander mistieke dierverhale wat waarskynlik oor geslagte heen oorvertel is. Later is dit in Nederlands verwerk (waarskynlik deur Katherine Louisa), met Hendrik se woorde in Afrikaans soos hy dit oorspronklik oorvertel het en dit word gepubliseer onder die titel *Ou Hendrik z’n stories*. Hierdie is dus een van die vroegste voorbeelde van dierestories in Afrikaans, wat later deur skrywers soos G.R. von Wielligh, G.C. en S.B. Hobson en ander nagevolg sou word. Arthur skryf verskeie romans en twee geskiedenisse van Wallis en sy mense, *Flame-bearers of Welsh history* en die breër opgesette *The matter of Wales*. Hierdie boeke kry egter nie die stempel van goedkeuring van professionele historici nie.

## Publikasies 
duimnael|Titelblad van sy werk *Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda*

## Sien ook 
* K.L. en A.O. Vaughan (besig om met hierdie artikel te versmelt)

## Bronnelys 
### Boeke 
* Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde”Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998

### Internet 
* Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CLWYD/2009-04/1239432619
* Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/DYFED/2009-04/1239639424
* Rootsweb Archiver: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/GLAMORGAN/2006-03/1143555745

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* *The National Library of Welsh Biography*
* 
*