open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irtisj

Die **Irtisj** (Mongools: Эрчис мөрөн, *Erchis mörön*, "erchleh", "kronkel"; Russies: Иртыш; Kasaks: Ертіс, *Ertis*, ه‌رتىس&lrm;; Chinees: 额尔齐斯河, pinyin: ''É'ěrqísī hé'', Xiao'erjing: عَعَرٿِسِ حْ; Oeigoers: إيرتيش, Әртиш, *Ertish*; Tartaars: Cyrillies Иртеш, Latyns *İrteş*, Arabies ﻴﺋرتئش, Siberiese Tartaars: Эйәртеш, *Eya’rtes’*) is 'n rivier wat sy bron op die Mongools-Chinese grens het en deur Xinjiang, Kasakstan en Rusland na die Ob-rivier vloei.

Dit is die grootste linkersyrivier van die Ob. Met 'n lengte van 4&nbsp;248&nbsp;km is die Irtisj langer as die Ob self. Die Irtisj se oorsprong tot aan die Ob se monding beslaan 'n stroomlengte van 5410&nbsp;km, wat dit die langste rivier van Rusland en die tweede langste van Asië maak.

## Geografie 
duimnael|links|Die Irtisj se stroomgebied
duimnael|links|Die Swart Irtisj (Эрцисыхэ) in die nedersetting Koktokay, Kasakstan
duimnael|links|'n Troppie reeherte in 'n reservaat aan die rivier
Die Irtisj is die langste takrivier in die wêreld. Sy bron lê op die grens van Mongolië en die Volksrepubliek China op die oostelike helling van die Mongoolse Altai-gebergte.

Die rivier bereik Kasakstan en word Эрцисыхэ, "Swart Irtisj", genoem. In Kasakstan is die enigste brug oor die Swart Irtisj in die rajon van Boran.

Die Swart Irtisj mond vloei in die Zajsan-meer en vorm daar 'n groot delta. Talle ander riviere mond vanuit die Roedniese Altaj en die kranse van Tarbaghataj en Saoer hierin uit. Versterk deur hierdie waters vloei die Irtisj in die noordweste na die Boegtarminski-dam en die stad Serebrjansk. Verder vloei dit na die Sjoeljbinski-dam en die stad Semej.

Effens bokant Pavlodar ontvang die Irtisj-Karaganda-kanaal ook water van die Irtisj en gelei dit na die weste. In die gebied van Chanto-Mansië bereik die Irtisj die Ob.

## Hidrologie 
Die rivier word verskillend gevoed: sy bolope ontvang water van sneeu en ys; minder van reën, die benedeloop ontvang dit van sneeu, reën en van grondwater. Die vloed begin in sy bolope in April en bereik sy hoogtepunt van April-Junie en neem dan tot Oktober af. Die vloei is gereguleer. Die gemiddelde afloop in Oest-Kamenogorsk is 628&nbsp;m³/s, in Semej meer as 960&nbsp;m³/s, in Omsk  917&nbsp;m³/s, in Tobolsk 2150&nbsp;m³/s by die monding meer as 3000&nbsp;m³/s. Die jaarlikse vloei is ongeveer 95 kubieke kilometer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Neurowetenskap

[duimnael|160px|’n Tekening deur die neurowetenskaplike Santiago Ramón y Cajal (1899) van [neurone in ’n duif se kleinharsings.]]

**Neurowetenskap** (of **neurobiologie**) is die wetenskaplike bestudering van die senuweestelsel. Dit is ’n multidissiplinêre tak van biologie wat te doen het met die anatomie, biochemie, molekulêre biologie en fisiologie van neurone en neurale netwerke. Dit steun ook op ander terreine soos wiskunde, farmakologie, fisika, ingenieurswese en psigologie.

## Opsomming 
Die omvang van neurowetenskap het mettertyd vergroot om verskillende benaderings in te sluit tot molekulêre, sellulêre, ontwikkelings-, strukturele, evolusionêre, funksionele, rekenaars-, psigososiale en mediese aspekte van die senuweestelsel. Dit het ook aanleiding gegee tot ander dissiplines soos neuro-opvoeding,  en . 

Vanweë die toenemende getal wetenskaplikes wat die senuweestelsel bestudeer, is verskeie vooraanstaande organisasies gestig om ’n forum vir alle neurowetenskaplikes en  te verskaf. Die Internasionale Breinnavorsingsorganisasie is byvoorbeeld in 1960 gestig, die Internasionale Vereniging vir Neurochemie in 1963 en die Vereniging vir Neurowetenskap in 1969.

## Kyk ook 
* Optogenetika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kampioenboom

[duimnael|regs|Een van vyf [kanferboom|kanferbome (*Cinnamomum camphora*) by die Vergelegen-wynlandgoed]]
[duimnael|regs|Die Wonderboom in Pretoria se [Wonderboom-natuurreservaat]]

'n **Kampioenboom** is 'n boom van nasionale belang, wat beskerm word as gevolg van sy merkwaardige grootte, ouderdom, estetiese, kulturele, historiese of toerismewaarde.

Die eerste individuele boom wat in 2003 as 'n beskermde boom ingevolge die Nasionale Bosbouwet van 1998 verklaar is, is 'n historiese Steeleik, die enigste oorblyfsel van die ou Sophiatown wat deur die vorige regering gesloop is, toe die gemeenskap in die 1950's hervestig is. Hierdie boom het intussen gevrek, maar die terrein is nog van historiese belang. Verskeie soortgelyke projekte is reeds in ander lande geloods, maar hierdie projek was die eerste van sy soort in Afrika. en riglyne vir die nominasieproses kan by die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye verkry word. Inheemse bome sowel as uitheemse bome mag genomineer word. Die nominasiesiklus begin op 1 Augustus van elke jaar en eindig op 31 Julie die volgende jaar.

## Enkele kampioenbome 
* Groot boom by Tsitsikamma – 'n 800-jarige Outeniekwageelhout wat 39,3 m hoog staan, naby Stormsrivier, Oos-Kaap.
* Witmelkhout by die Diasmuseum op Mosselbaai – historiese boom wat glo die boom is waarin 'n ou skoen geplaas is vir die uitruil van briewe deur Portugese seevaarders in die 16de eeu.
* Sagoleboom in Limpopo – 'n kremetartboom, die grootste inheemse boom van Suid-Afrika, en die habitat vir 'n seldsame kolonie gevlekte stekelsterte.
* Vergelegenbome – historiese kanferbome by Vergelegen wat meer as driehonderd jaar gelede deur Willem Adriaan van der Stel geplant is.
* Ruth Fischer-boom – 'n Italiaanse populier in Lothburyweg, Aucklandpark, 'n historiese boom wat as landmerk gedien het vir vlugtelinge, om die veiligheid van Ruth Fischer (dogter van Bram Fischer) se huis te bereik, gedurende die apartheidsera.
* Wonderboom – die grootste wonderboomvy in Suid-Afrika, by die Wonderboom-natuurreservaat in Pretoria. Die boom is meer as 1000 jaar oud en was voorheen gebruik as 'n ossewa-uitspanplek. Daar is 'n legende dat die boom sy groeikrag verkry van 'n plaaslike stamhoof wat onder die boom begrawe is.
* Magoebaskloofreuse – 'n groep salignabloekoms, wat 81,5 m hoog staan, die hoogste bome in Suid-Afrika en Afrika. In 1906 deur die bosboupionier A.K. Eastwood by die Woodbush-plantasies in Magoebaskloof geplant.
* Kweekskoolboom
* Fluisterboom
* lees ook Arderne-tuin

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Koeleman, A.: Transvaal se Bosreuse. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 22, nr. 3, Maart 1973
* Rourke, John: Those fine old trees. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Junie 1988, deel 3, nr. 3. ISSN  0258-3313

## Eksterne skakels
José Carreras

**José Carreras** (1946-) is ’n Spaanse tenoor en operasanger. Hy was van 1990 tot 2003 bekend as een van die *Drie Tenore* (saam met Placido Domingo en Luciano Pavarotti). Hy het talle toekennings vir sy musiek en liefdadigheidswerk ontvang.

## Lewensloop 
Josep Maria Carreras i Coll (sy volle naam) is op 5 Desember 1946 in die Katalaanse hoofstad Barcelona gebore. Hy volg die konservatorium daar, waar hy onder J.F. Puig studeer. Een van sy ander mentors was die sanger Montserrat Caballé.

My maak sy internasionale debuut in 1971 in Londen met Donizetti se *Maria Stuarda*. In 1972 maak hy sy Amerikaanse debuut as Pinkerton in Puccini se *Madame Butterfly*. Daarna tree hy in al die groot operahuise op, insluitende die Londense Covent Garden en die Metropolitaanse Opera in New York.

In 1984 ontvang hy die ''Medalla d'Or de la Generalitat'', die hoogste onderskeiding van die Katalaanse regering.

In 1988 bring hy die Josep Carreras Internasionale Leukemie Stigting tot stand. Die stigting finansier leukemie-navorsing en die registrasie van beenmurg-skenkers.  Carreras het in die 1980's self kanker gehad, wat hom tot die aktiewe bestryding daarvan oorgehaal het.

In 1990 sien miljoene mense hom op TV tydens 'n konsert van die Drie Tenore, wat met die opening van die Sokker-Wêreldbeker saamgeval het. In 1992 sing hy die duet 'Amigos Para Siempre' tydens die sluitingseremonie van die Olimpiese Spele 1992 in Barcelona.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Dale Carnegie

**Dale Carnegie** (1888–1955) was 'n Amerikaanse skrywer, lektor en sakeman. Hy het talle kursusse vir self-verbetering, verkooptegnieke, kollektiewe opleiding, openbare redevoering en interpersoonlike vaardighede ontwikkel. Sy topverkoperboek, *How to Win Friends and Influence People* (1936), handel oor doeltreffende kommunikasie en metodes om sukses in die sakewêreld te behaal. Naas die biografie van Abraham Lincoln, getiteld *Lincoln the Unknown*, het hy talle ander boeke gelewer.

Een van die kernidees in sy boeke is dat dit moontlik is om ander mense se gedrag te verander deur jou gedrag teenoor hulle te verander.

## Lewensloop 
Dale Harbison Carnagey is op 24 November 1888 in Maryville, Missouri gebore. Hy was die tweede seun van James William en Amanda Elizabeth Carnagey en het arm grootgeword. Hy moes soggens om 4 uur opstaan om die koeie te melk, maar het nie sy studies afgeskeep nie.

Ná universiteit verkoop hy korrespondensiekursusse aan boere. Daarna verkoop hy spek, seep en varkvet vir Armour&Company. Hy was 'n uiters suksesvolle verkoopsman gewees en die verkope in sy gebied het die hoogte ingeskiet.

Om homself te bemark het hy sy van (agternaam) van Carnagey na Carnegie verander, omdat Andrew Carnegie destyds 'n wyd gerespekteerde en erkende naam was.

Carnegie se eerste huwelik loop in 1931 op 'n egskeiding uit. Op 5 November 1944 trou hy met Dorothy Price Vanderpool, wat ook 'n egskeiding agter die rug gehad het. Hy het twee dogters gehad, Rosemary uit sy eerste huwelik, en Donna Dale uit sy tweede. 

Hy sterf op 1 November 1955 aan Hodgkin se limfoom en is in Belton in Missouri begrawe.

## Bibliografie 
Van sy Engelse boeke:
* *Public Speaking and Influencing Men in Business*, 1931
* *How to Win Friends and Influence People*, 1936
* *How to Stop Worrying and Start Living*, 1948
* *The Quick and Easy Way to Effective Speaking*, 1962 (met Dorothy Carnegie (ed.))
* *Lincoln the Unknown*, 1932

In Afrikaans vertaal:
* *Die kort en maklike pad na effektiewe redevoering*,  (deur Leon Rousseau)
* *Openbare redevoering en hoe om in die sakewêreld mense te beïnvloed*,  (deur Danie Smal)

## Verwysings
Japannese Selfverdedigingsmag

[duimnael|225px| Vlag van die Japannese Selfverdedigingsmag (verhouding 5:6)[Lêer:FIAV 001001.svg|20x20px]]
[duimnael|225px|Vlag van die Japannese Selfverdedigingsmag, afkomstig van die voormalige [Japannese Keiserlike Vloot]]
duimnael|260px|links|Japannese matrose aan boord die opleidingskip JDS *Kashima* (TV-3508) op besoek aan Pearl Harbor, 2004.

Die **Japannese Selfverdedigingsmag** (Japannees: 自衛隊; *Jieitai*, Engels: Japan Self-Defense Forces, JSDF) vorm die weermag van Japan. Die leër is na die Tweede Wêreldoorlog gestig en is die opvolger van die Japannese Keiserlike Leër. Dié leër het nog nooit aan enige gevegte deelgeneem nie, maar is sedert 1995 ingeskakel by vredesoperasies, in lande soos Kambodja, Djiboeti en Irak, maar ook by hulpoperasies soos na die aardbewing in Haïti in 2010, en China in 2009.

duimnael|'n Tipe 74-tenk van die Landmag
## Statuut 
Die Japannese militêre kapasiteit word ernstig beperk deur artikel 9 van die Grondwet van Japan. Dié artikel bepaal dat die Japannese volk vir ewig afstand doen van hul soewereine reg – as staat – om internasionale dispute met geweldpleging te besleg en dat Japan nooit 'n land-, lug- of seemag sal hê nie. Die artikel word deur Japan so geïnterpreteer dat dit slegs selfverdediging toelaat. Op basis van die Wet op die Selfverdedigingsmagte van 1954 rig hul nogtans 'n "leër" op.

## Mannekrag en organisasie 
Op 31 Maart 2014 beskik die JSDF oor 247&nbsp;160 manskappe. Hiervan behoort 159&nbsp;200 tot die Landmag, 45&nbsp;500 tot die Vloot en 47&nbsp;100 tot die Lugmag.
Sentrale senuweestelsel

Die **sentrale senuweestelsel** is die grootste deel van die senuweestelsel van bilateraal simmetriese diere; dit bestaan uit die brein en rugmurg. Dit word so genoem omdat dit inligting integreer wat dit van alle dele van die liggaam ontvang en die aktiwiteit van elke deel koördineer en beïnvloed. 

Die sentrale senuweestelsel is in die dorsale liggaamsholte geleë, met die brein in die harsingsholte en die rugmurg in die rugmurgkanaal. In gewerweldes word die brein deur die skedel beskerm, terwyl die rugmurg deur die werwels beskerm word. Albei word omring deur drie vliese, die meninges.

Soos ons uit die naam kan aflei, is dit die sentrale “beheerpos" van die liggaam. Daarin is al ons reaksies op prikkels, wat as sensasies deur die brein waargeneem word, en die geheimsinnige en wonderlike verskynsels van denke, gevoel en wil gesetel. Die grootharsings, kleinharsings en rugmurg bestaan uit 'n sagte stof, wat in die brein grys aan die buitekant en wit aan die binnekant, en in die rugmurg wit aan die buitekant en grys aan die binnekant is. 

Hierdie stof is die senuweefsel en dit bevat die senuselle. Die selle is tussen 4 en 140 duisendstes van 'n millimeter groot. Hulle vertoon 'n groot verskeidenheid fatsoene en het almal uiters fyn uitsteekseltjies. Party selle het net een uitsteekseltjie, ander het twee en party het talle. As ons 'n sel met 'n groot aantal uitsteekseltjies onder 'n mikroskoop beskou, sal ons sien dat die uitsteeksels soos klein worteltjies lyk. 

Hulle word *dendriete* of *senuspriete* genoem (Grieks *dendron*, 'n boom). Een van die spriete is lank en silindervormig en word die akson of senu-uitloper genoem. Die aksons is eintlik die senuvesels; wat ons senuwees noem, is eintlik slegs bundels aksons, wat baie lank kan wees. Die bundel senuwees wat van die rugmurg na die toon strek, is bv. meer as 100 cm lank. 

Die eindpunte van die aksons is in aanraking met die senuselle van ons sintuigorgane of met die spiervesels. Sommige dra dus sensasies van hitte, pyn, lig, smaak en reuk na die brein en ander reguleer weer die bewegings van ons spiere in opdrag van die brein deur impulse van die brein na die eindpunte te vervoer.

## Sien ook 
*Senuweestelsel
*Perifere senuweestelsel
*Sensoriese senuweestelsel

## Verwysings 
## Bykomende bronne
* KENNIS, 1980, , volume 2, bl. 262

## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Foundational Model of Anatomy

Die **Foundational Model of Anatomy Ontology** (**FMA**) is ’n verwysingsontologie vir anatomie. Dit bevat terme, eienskape en verhoudings met betrekking tot die struktuur van organismes. Daar is sowat 75&nbsp;000 klasse en meer as 120&nbsp;000 terme.

Die FMA is ontwikkel en word onderhou deur die Structural Informatics Group aan die Universiteit van Washington.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*The Foundational Model of Anatomy Ontology
*The Foundational Model of Anatomy Browser 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Japannese Keiserlike Vloot

Die **Japannese Keiserlike Vloot** (大日本帝國海軍, *Dai-Nippon Teikoku Kaigun*, , of 日本海軍, *Nippon Kaigun*, "Vloot van die Groter Japannese Keiserryk") was die vloot van die Japannese Keiserryk tussen 1869 en 1945.

In 1905 behaal die vloot 'n groot oorwinning oor die Russiese Keiserlike Vloot in die Slag van Tsushima.

Op die vooraand van die Tweede Wêreldoorlog was die Japannese Vloot die derde grootste seemoondheid ter wêreld, en die grootste en mees moderne in die gebied van die Stille Oseaan. Tydens dié oorlog tree hulle egter in konflik met die twee grootste seemoondhede van die tyd, die Amerikaanse Vloot en die Britse Vloot. Na enkele groot welslae aan die begin van die oorlog, word die Japannese Vloot byna volledig uitgewis tydens die Pasifiese Oorlog.

## Vloot
Dendriet

**Dendriete** (van die Griekse δένδρον *déndron*, "boom") is die vertakkings van ’n neuron waarvan die funksie is om elektrochemiese seine wat van ander neurone ontvang word, aan te stuur na die selliggaam van die neuron waaruit die dentriet vertak. Elektriese seine word by sinapse oorgedra; dié kom op verskeie plekke aan die dendrietboom voor. Dendriete speel ’n kritieke rol in die integrering van hierdie sinaptiese insette en die bepaling van die mate waarin aksiepotensiale deur die neuron vervaardig word. 

Dendrietvertakking is ’n fisiologiese proses waarvolgens neurone nuwe  vorm om nuwe sinapse te skep.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Miëlien

**Miëlien** is ’n vetterige, wit stof wat die aksons van sommige senuweeselle omring en ’n elektries isolerende miëlien- of murgskede vorm. Dit is noodsaaklik vir die regte werking van die senuweestelsel. 

Die vervaardiging van miëlien word miëlinering of miëlinogenese genoem. By mense begin dit in die derde trimester, hoewel ’n bietjie miëlien reeds by geboorte in die brein voorkom. By ’n baba vind miëlinering vinnig plaas en lei dit tot die kind se vinnige ontwikkeling, insluitende kruip en loop in die eerste jaar. Miëlinering duur voort deur die adolessente stadium van die lewe.

Schwannselle verskaf die miëlien vir die perifere senuweestelsel, terwyl oligodendrosiete die aksons van die sentrale senuweestelsel miëlineer. Miëlien is in 1854 deur die Duitser Rudolf Virchow ontdek.

## Verwysings 
## Skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër

Die **Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër** (Japannees: 帝国陸軍航空隊, *Teikoku Rikugun Kōkūtai*) was tot 1945 die lugmag van die destydse Japannese Leër. Die Japannese Keiserryk het geen aparte of onafhanklike lugmag gehad nie. Sowel die Japannese Keiserlike Leër as die Japannese Keiserlike Vloot het oor hul eie lugmagkomponent beskik.

Die Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër het hoofsaaklik taktiese lugsteun verleen. Die Lugmag van die Japannese Keiserlike Vloot was verantwoordelik vir strategiese bombardemente en nasionale lugverdediging.

## Organisasie 
Die Lugmag van die Leër was onderverdeel in 5 lugleërs (*koku-gun*), wat elk verantwoordelik was vir 'n bepaalde streek.

## Sterkte 
In 1940 het die Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër bestaan uit:
* 33 000 personeel
* Meer as 1&nbsp;600 vliegtuie (waaronder 1&nbsp;375 vegvliegtuie)
:Dié was onderverdeel in 85 lugkompanjies:
** 36 kompanjies vegvliegtuie,
** 28 kompanjies ligte bomwerpers en
** 22 kompanjies middelswaarbomwerpers.

## Vliegtuie in gebruik tydens die Tweede Wêreldoorlog 
### Vegvliegtuie 
#### Enkelmotorige vegvliegtuie 
* Kawasaki Ki-10 („Perry“)
* Kawasaki Ki-61 Hien („Tony“)
* Mitsubishi A5M („Claude“)
* Mitsubishi J2M („Jack“)
* Nakajima Ki-27 Setsu („Nate“)
* Nakajima Ki-43 Hayabusa („Oscar“)
* Nakajima Ki-43-II Hayabusa („Oscar-II“)
* Nakajima Ki-44 Shoki („Tojo“)
* Nakajima Ki-84 Hayate („Frank“)
* Nakajima Ki-100 Goshiki

#### Tweemotorige vegvliegtuie 
* Kawasaki Ki-45 Toryu („Nick“)
* Kawasaki Ki-102 („Randy“)

### Bomwerpers 
#### Ligte bomwerpers 
* Mitsubishi Ki-30 („Ann“)
* Kawasaki Ki-32 („Mary“)
* Mitsubishi Ki-51 („Sonia“)

#### Ander bomwerpers 
* Kawasaki Ki-48 („Lily“)
* Mitsubishi Ki-21 („Sally“)
* Mitsubishi Ki-67 Hiryu („Peggy“)
* Nakajima Ki-49 Donryu („Helen“)

### Verkenningvliegtuie 
* Mitsubishi Ki-46 („Dinah“)

### Transportvliegtuie 
* Kawasaki Ki-56 („Thalia“)
* Kokusai Ki-59 („Theresa“)
* Mitsubishi Ki-57 („Topsy“)
* Mitsubishi L3Y („Tina“)
* Nakajima Ki-34 („Thora“)

### Vragsweefvliegtuie 
* Kokusai Ku-8 („Gander“)

### Opleidings- en verbindingvliegtuie 
* Yokosuka K5Y („Willow“)
Schwannsel

**Schwannselle** of **selle van Schwann** (genoem na die fisioloog Theodor Schwann) is gliaselle wat verbind word met die akson van sommige senuweeselle. Elke sel vorm een segment van ’n miëlienskede, en tussen elke segment is ’n ismus of insnoering van Ranvier. Schwannselle sorg net vir miëlien in die perifere senuweestelsel; in die sentrale senuweestelsel sorg oligodendrosiete daarvoor.

Die Schwannselle se funksie is om die impulsgeleiding in die akson te versnel. ’n Akson sonder ’n miëlienskede kan ’n impuls teen ’n snelheid van 3 tot 4&nbsp;m/s gelei, maar een met ’n miëlienskede kan dit teen 120&nbsp;m/s doen. Dié snelheid kom goed te pas in die perifere senuweestelsel, waar die afstande in die menslike liggaam groot kan wees. ’n Miëlienskede het ook ’n beskermende en ondersteunende funksie in ’n akson. 

Die twee tipe van Schwannselle is miëlinerend en nie-miëlinerend.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Diagram at clc.uc.edu
* BUHistology —"Ultrastructure of the Cell: myelinated axon and Schwann cell"
* Cell Centered Database—Schwann cell
Selliggaam

’n **Selliggaam** of **soma** is die bolvormige deel van ’n neuron of ander soort breinsel wat die selkern bevat. Die woord "soma" kom van die Griekse woord σῶμα, wat "liggaam" beteken. 

Hoewel die term dikwels gebruik word om na neurone te verwys, kan dit ook gebruik word vir ander seltipes. Daar is baie verskillende gespesialiseerde soorte neurone en hul lengte in ongewerweldes wissel van sowat 5&nbsp;μm tot meer as 10&nbsp;mm.

Die selliggaam van die neuron (die hoofdeel waaruit die dendriete vertak) bevat baie organelle. Die kern is ’n sleuteldeel van die selliggaam; dit is die bron van die meeste RNS wat in neurone vervaardig word. 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Insnoering van Ranvier

**Insnoerings van Ranvier**, of **ismusse van Ranvier**, is periodieke gapings in die isolerende miëlienskedes van ’n akson waar die akson se membraan blootgestel is aan die ruimte buite die sel. Die insnoerings is nie geïsoleer nie en ruil ione uit wat nodig is om aksiepotensiale te genereer. 

Senuweegeleiding in gemiëlineerde aksons word saltatoriese of sprongsgewyse geleiding genoem (van die Latynse woord *saltare*, "om te spring") vanweë die manier waarop die aksiepotensiale oor die hele lengte van die akson van een insnoering na die volgende "spring". Dit lei tot die vinniger geleiding van die aksiepotensiaal.

## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Lewis Carroll

**Lewis Carroll** (1832–1898) was 'n Britse skrywer van beroemde kinderverhale, soos Alice se avonture in Wonderland en *Alice deur die spieël*. Sy regte naam was **Charles L. Dodgson**. Hy was 'n wiskundedosent aan die Universiteit van Oxford.

## Lewensloop 
Charles Lutwidge Dodgson is op 27 Januarie 1832 in Daresbury, Cheshire in Engeland gebore. Hy was die derde kind en die oudste seun in 'n gesin van elf kinders. In Januarie 1851 vertrek hy na Oxford, waar hy in 1854 cum laude in wiskunde van die Christ Church-kollege afstudeer. Later word hy dan ook 'n lektor daar.

Nadat ''Alice's Adventures in Wonderland'' in 1865 verskyn het, het hy talle positiewe resensies in die pers ontvang. In 1866, 1867 en 1868 verskyn daar elke jaar 'n nuwe uitgawe. Daarna is die boek tussen 1869 en 1889 ses-en-twintig keer in Engeland herdruk  en begin talle vertalings daarvan in ander lande te verskyn (onder andere in Afrikaans).

In 1871 word 'n opvolg van sy beroemde boek onder die titel *Through the Looking-Glass, and What Alice Found There* gepubliseer. Sy verwronge roem en rykdom het egter sy werk as wetenskaplike oorskadu. Hy was tot 1881 'n dosent aan Oxford se Christ Church-kollege. Ná sy aftrede skryf hy die tweedelige *Silvie and Bruno* (1889–1893).

Dodgson sterf op 14 Januarie 1898 aan longontsteking in Guildford, waar hy ook begrawe is. Hy was 65 jaar oud.

## Werke 
duimnael|Portret deur Herkhomer

### Literêre werke 
* *La Guida di Bragia*, 'n opera-ballade vir die marionetteater (ongeveer 1850)
* ''Alice's Adventures in Wonderland* (1865)
* *Phantasmagoria, and other poems'' (1869). 'n Versameling gedigte.
* *Through the Looking-Glass, and what Alice found there* (sluit "*Jabberwocky*" en "*The Walrus and the Carpenter*" in) (1871)
* *Pillow Problems*
* *The Hunting of the Snark* (1876)
* *Rhyme? and Reason?* (1883) 'n versameling gedigte, insluitende *Phantasmagoria* en *The Hunting of the Snark*
* *A Tangled Tale* (1886)
* *Sylvie and Bruno* (1889)
* *Sylvie and Bruno Concluded* (1893)
* *Three Sunsets and other poems*
* *What the Tortoise said to Achilles* (1895)

### Wiskundige werke 
* *A syllabus of Plane Algebraic Geometry* (1860)
* *The Fifth Book of Euclid treated algebraically* (1858 and 1868)
* *The Alphabet Cipher*.
* *An elementary treatise on determinants, with their application to simultaneous linear equations and algebraic equations*
* *Euclid and his modern rivals* (1879)
* *Symbolic Logic Part I*
* *Symbolic Logic Part II* (postuum gepubliseer)
* *The Game of Logic*
* *Some popular fallacies about vivisection*
* *Curiosa Mathematica I* (1888)
* *Curiosa Mathematica II* (1892)
* *The Theory of Committees and Elections* (1958)

### Afrikaanse vertalings 
* *Avonture van Alida in Towerland*, 'n vertaling deur Tannie (pseudoniem), 1934, Londen: Macmillan & Kie. Bpk. 
* *Alice se Avonture in Wonderland*, 'n vertaling deur André Brink, 1965, 
* *Alice deur die spieël*, 'n vertaling deur André Brink, 1968, 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Limerick

**Limerick** (Engels: [ˈlɪmərɪk], [-mərɪk]; Iers: **Luimneach**, [ˈl̪ˠɪmʲ(ə)nʲəx]) is 'n stad in die gelyknamige Ierse graafskap, geleë aan die Shannonrivier. Die historiese middestad het op die eiland King's Island ontstaan wat deur die Shannon- en Abbeyrivier omsluit word. Die Shannonrivier mond naby Limerick in die Atlantiese Oseaan uit. Met 'n bevolking van 94&nbsp;192 volgens die sensus van 2016 is Limerick die derde grootste nedersetting in die Ierse Republiek en die vierde grootste op die eiland Ierland.

## Sport 
Limerick was een van die Ierse gasheerstede tydens die Rugbywêreldbeker 1999. Limerick is een van twee plekke waar die professionele rugbyspan Munster Rugby in die Verenigde Rugbykampioenskap van hulle tuiswedstryde op die Thomond Park speel, die ander is Cork se Musgrave Park.

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike webwerf
*
Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom

Uitheemse bome word soms vir hul ornamentele waarde geplant en sommige uitheemse bome word as voordelig beskou. Uitheemse bome wat nadelig is word as indringerplante geklassifiseer (sien:Lys van indringerplante in Suid-Afrika).
Hier volg 'n lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom:

## Bronne 
* Treetags.co.za: Exotic Trees found in South Africa
* SANBI: Plants of Southern Africa
* USDA, NRCS. The PLANTS Database. National Plant Data Team, Greensboro, NC 27401-4901 USA.
* Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997

## Verwysings 
## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van indringerplante in Suid-Afrika
Golf van Suez

[duimnael|links|Kaart van die [Sinai-skiereiland met die Golf van Suez in die weste en die Golf van Akaba in die ooste]]
Die **Golf van Suez** (Arabies: خليج السويس‎, *khalīǧ as-suwais‎*; voorheen: بحر القلزم, *baḥar al-qulzum*, letterlik: "Meer van Calm") is 'n golf aan die noordwestelike punt van die Rooisee tussen die Egiptiese vasteland in die weste en die Sinai-skiereiland in die ooste.

Die middel van die Golf van Suez vorm die grens tussen Afrika en Asië, wat van Egipte 'n transkontinentale land maak. Deur die Suezkanaal, die Golf van Suez, die Rooisee, die Bab-el-Mandeb en die Golf van Aden is die Middellandse See en die Indiese Oseaan met mekaar verbind.

Die belangrikste stad aan die Golf van Suez is Suez, waar die Suezkanaal in dié golf uitmond.

## Fotogalery 

Gulf of Suez map.jpg|Kaart van die Golf van Akaba en die Golf van Suez
Iss016e019375.jpg|Nasa-Satellietbeeld van Suez met die uitmonding van die Suezkanaal
Port Suez.jpg|Die hawe van Suez met die Suezkanaal se monding in die Golf van Suez
Shadwan Island.JPG|Die Shadwan-eiland in die Golf van Suez

## Eksterne skakels 
*
Johnny Carson

**Johnny Carson** (1925–2005) was ’n Amerikaanse TV-aanbieder en komediant. Hy was vir dertig jaar (van 1962 tot 1992) bekend as die aanbieder van *The Tonight Show*.

## Lewensloop 
links|duimnael|120px|Foto van Carson in die vloot.

John William Carson is op 23 Oktober 1925 in Corning, Iowa gebore. Hy begin sy loopbaan in die vermaaklikheidsbedryf as 'n kulkunstenaar. Tydens die Tweede Wêreldoorlog dien hy in die vloot, waarna hy 'n radio-aanbieder word. Vanaf die 1950's verskyn hy as 'n komediant op TV.

Hy bied sy beroemde praat-program *The Tonight Show* van 1962 tot 1992, vyf keer per week op NBC aan. Dit was die eerste laataand vertoning van die aard ter wêreld. In 1992 het Jay Leno by hom oorgeneem.

Carson het sewe Emmy-pryse gewen en was 'n ikoon op Amerikaanse televisie. Talle bekende mense het as 'n gas op sy program verskyn. In 1992 ken president George H.W. Bush die hoogste onderskeiding wat 'n burger te beurt kan val aan hom toe. Hy het in totaal 4350 uitsendings hanteer, waartydens sowat 22&nbsp;000 gaste op sy program verskyn het. Sy gaste is kenmerkend met die uitroep "''Heeeere's Johnny!!''" aangekondig.

Op 19 Desember 1973 vertel die aanbieder op sy program dat daar 'n ernstig tekort aan toiletpapier sou wees. Die grap is later bewaarheid en dit het 3 weke geneem voordat supermarkte weer aan die aanvraag kon voldoen.

Carson het ernstig gerook en het 'n paar jaar lank aan emfiseem gelei voordat hy op 23 Januarie 2005 daaraan oorlede is. Hy was 79 jaar oud.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Delia Derbyshire

**Delia Ann Derbyshire** (* 5 Mei 1937; † 3 Julie 2001) was 'n Engelse baanbreker-musikant en -komponis van elektroniese musiek en *musique concrète*. Sy word veral onthou vir haar meesterstuk, 'n bewerking van Ron Grainer se titelmusiek vir die Britse wetenskapsfiksie-televisiereeks *Doctor Who*, en haar baanbrekerswerk vir die Britse uitsaaikorporasie BBC se *Radiophonic Workshop*.

Delia Derbyshire se unieke klankwêreld is na bewering in 1940 beïnvloed deur die tonele en die geraas van Duitse lugaanvalle op haar geboortestad Coventry, die *Coventry Blitz*. Veral die klank van sirenes het 'n blywende indruk op haar gelaat. Sy het tydens haar akademiese opleiding by die Universiteit van Cambridge se Girton-kollege uitgeblink in wiskunde en musiek en later, terwyl sy vir die BBC se radiofoniese werkswinkel werksaam was, 'n groot bydrae gelewer vir die bevordering van elektroniese musiek. Haar musikale werk oefen steeds invloed uit op leidende elektroniese musiekkunstenaars.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
**Media**
* *youtube.com: Delia Derbyshire & Barry Bermange – Invention for Radio No.1: The Dreams (1964)*
* ''youtube.com: "Falling", 'n klankcollage-gedig en uittreksel uit "The Dreams"
* *youtube.com: Doctor Who Theme Tune 1963–1969 by Ron Grainer and Delia Derbyshire*
**Oudiologiese chronologie**
* *delia-derbyshire.net: An audiological chronology*
**Wikidelia**
* *wikidelia.net*
Dubbele wurgknoop

duimnael|'n Dubbele wurgknoop

'n **Dubbele wurgknoop** (Engels: *double strangle knot*) is soortgelyk aan die dubbele konstriktorknoop (Engels: *constrictor knot*), behalwe vir die twee kante wat by die sye uitsteek, en nie by die bo- en onderkant soos by die dubbele konstriktorknoop nie.

## Gebruike 
Hierdie knoop is baie effektief om silindriese voorwerpe mee vas te maak. Dit kan ook gebruik word om twee stokke 90° met mekaar vas te maak (bv. die stutte van 'n vlieër), of om voorwerpe permanent of semi-permanent vas te bind. Dit is veral geskik vir take waar die punte naby die knoop afgesny moet word, sonder dat die knoop losgaan. Die knoop moet egter eers styf vasgetrek word voor die punte afgesny word.
Waar hierdie punte afgesny word, is dit steeds raadsaam om dit met 'n ander knoop soos 'n bloedknoop af te sluit.

## Eienskappe 
Dit is 'n baie veilige knoop, wat nie maklik losgaan nie, maar ook baie moeilik is om los te maak. As hierdie knoop styfgetrek is, word gereedskap soos bv. 'n els benodig om dit los te maak, of soms moet dit selfs afgesny word om dit los te kry.

## Verwante Knope 
Verwante knope sluit o.a. die volgende knope in:
* Wurgknoop
* Konstriktorknoop
* Dubbele konstriktorknoop
* Boaknoop
Graafskap Kildare

Die **Graafskap Kildare** (Iers: ***Contae Chill Dara***, Engels: ***County Kildare***) is een van die 32 graafskappe waarin die Republiek van Ierland (Éire) vir administratiewe doeleindes verdeel word. Die naamgewende nedersetting is Kildare, alhoewel Naas as die graafskapsraad (*county council*) se administratiewe setel dien. Die geografiese nabyheid aan die Ierse hoofstad Dublin, sy natuurskoon en rustige landelike karakter maak van die graafskap 'n gewilde vestigingsgebied vir hoofstadbewoners. Kildare, wat in die historiese Ierse provinsie Leinster geleë is, is tans een van die welvarendste en mees digbevolkte streke van Ierland. Volgens die sensus van 2016 het Kildare 'n bevolking van 222&nbsp;130.
duimnael|links|Die 12de eeuse Normandiese Maynooth-kasteel, setel van die Fitzgeralds
duimnael|links|Castletown House in Celbridge
duimnael|links|Royal Canal met historiese trekpad naby Leixlip
Histories is Kildare sedert die Middeleeue deur die Fitzgerald-familie vanuit hul kasteel in Maynooth oorheers. Die Fitzgeralds het die gebied in 1176 ná die Normandiese inval in Ierland uit die hand van die Engelse koning se hoofminister in Ierland (Lord Chief Justice of Ireland) Richard de Clare, 2de graaf van Pembroke (genoem Strongbow of Arc-Fort, 1130–1176), ontvang. In die tyd van die Protestantse Hervorming het die Fitzgeralds die nuwe geloof aanvaar en sodoende hul politieke invloed ook onder Protestantse Engelse bewind gehandhaaf.

Die Maynooth-kasteel is nou net 'n bouval, maar danksy die nabyheid van Dublin het 'n groot verskeidenheid herehuise in Kildare ontstaan wat bewaar gebly het. Castletown House, 'n statige herewoning in die Georgiaanse styl in Celbridge, word as die mees gesofistikeerde voorbeeld van dié familiesetels beskou. Voordat dit in 1994 staatsbesit geword het, was dié herehuis die grootste privaat woning in die Ierse Republiek. Ander belangrike historiese besienswaardighede sluit twee historiese 18de eeuse kanale, Grand Canal en Royal Canal, in wat voor die koms van spoorweë en motorpaaie die vernaamste vervoerroetes na die Ierse binneland was en Dublin in die ooste met die Shannonrivier in die weste van Ierland verbind het. Die kanale is vir sport- en ontspanningsdoeleindes herstel en heropen, met wandelpaaie langs hul oewers.

## Verwysings
Akson

’n **Akson** (van die Griekse ἄξων *áxōn*, "as") is ’n lang, dun uitloper van ’n senuweesel, of neuron, wat gewoonlik elektriese impulse van die neuron se selliggaam af stuur. Aksons is ook bekend as **senuweevesels**. 

## Werking 
Die funksie van die akson is om inligting na verskillende neurone, spiere en kliere te stuur. In sekere sintuigsenuwees, soos dié vir gevoel en hitte, beweeg die elektriese impuls met ’n akson langs van die buiterand na die selliggaam, en van die selliggaam na die rugmurg met ’n ander vertakking van dieselfde akson langs. Aksondisfunksie veroorsaak baie oorerflike en verworwe neurologiese afwykings wat beide die perifere en sentrale neurone kan affekteer. Daar is drie soorte senuweevesels: A delta-, B- en C-vesels. A en B is gemiëlineer en C ongemiëlineer.

’n Akson is een van twee soorte protoplasmiese uitlopers uit die selliggaam van ’n neuron; die ander is ’n dendriet. Verskeie eienskappe van aksons verskil van dié van dendriete, onder meer vorm (dendriete word dikwels dunner na die punt, terwyl ’n akson ewe dik bly), lengte (dendriete is beperk tot ’n klein streek om die selliggaam, terwyl aksons baie langer kan wees) en funksie (dendriete ontvang gewoonlik seine, terwyl aksons hulle gewoonlik stuur). Op al dié reëls is egter uitsonderings.
          
Aksons word bedek met ’n membraan bekend as die aksolemma; die selplasma van ’n akson heet die aksoplasma. Die vertakte punt van ’n akson word gevorm deur telodendra; die geswolle kop van ’n telodendron is bekend as die aksoneindpunt; dit sluit by die dendron of selliggaam van ’n ander neuron aan en vorm ’n sinaptiese verbinding.

Sommige soorte neurone het geen akson nie en stuur seine van hul dendriete af. Geen neuron het ooit meer as een akson nie; in somme ongewerweldes soos insekte bestaan die akson soms uit verskeie streke wat min of meer onafhanklik van mekaar werk. Die meeste aksons vertak.

Aksons maak kontak met ander selle – gewoonlik ander neurone, maar soms spier- en klierselle – by skakelplekke, wat sinapse genoem word. By ’n sinaps lê die membraan van die akson naby die membraan van die teikensel, en spesiale molekulêre strukture stuur elektriese of elektrochemiese seine oor die gaping. Sommige sinapse kom aan die aksonliggaam voor en ander aan die eindpunte van aksonvertakkings. ’n Enkele akson, saam met al sy vertakkings, kan verskeie dele van die brein besenu en duisende sinaptiese terminale genereer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Chemiese sinaps

**Chemiese sinapse** is biologiese skakelplekke waardeur neuronse se seine na mekaar gestuur kan word, asook na nieneuronselle soos dié in die spiere en kliere. Dit laat neurone toe om stroombane in die sentrale senuweestelsel te vorm en is uiters belangrik vir die biologiese berekenings wat onderliggend aan waarneming en gedagtes is. Dit laat die senuweestelsel toe om met ander stelsels in die liggaam in verbinding te tree en hulle te beheer.

By ’n chemiese sinaps laat een neuron senuoordraer-molekules vry in ’n klein spasie (die sinaptiese spleet) wat langs ’n ander neuron lê. Die senuoordraers word in klein sakkies, sinaptiese blasies, gehou en word deur eksositose in die sinaptiese spleet vrygestel. Hierdie molekules verbind dan met reseptore aan die postsinaptiese sel se kant van die sinaptiese spleet. Eindelik moet die senuoordraers deur een van verskeie potensiële meganismes van die sinaps verwyder word om sy werking te beëindig. 

Die menslike brein bevat na raming van 1014 tot 5 × 1014 (100-500 biljoen) sinapse. 

Die woord "sinaps" kom van die Griekse woorde *syn-* ("saam") en *haptein* ("vasmaak"). Benewens chemiese sinapse bestaan ook elektriese en immunologiese sinapse. Sonder ’n beskrywende woord vooraan, word ’n chemiese sinaps bedoel.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Lys van werke van Rembrandt van Rijn

Hier volg 'n (onvolledige) **lys met werke** van die Nederlandse kunsskilder **Rembrandt van Rijn**.

## Verwysings
Lugrem

[regs|duimnael|Lugrem op 'n [Blackburn Buccaneer vlootaanvalsvliegtuig]]
[regs|duimnael|Lugremme op die agterromp van 'n [Eurowings BAe 146-300]]
regs|duimnael|Uitgestrekte lugremme op 'n Slingsby Capstan
regs|duimnael|'n F-15 land met sy groot lugrem ontplooi.
In lugvaartkunde, is 'n **lugrem** of **spoedbreker** 'n soort vlugbeheeroppervlakte wat aan 'n vliegtuig gebruik word om die sleurkrag te verhoog of die benaderingshoek te verhoog tydens landing. Lugremme verskil van lugdamme, aangesien lugremme ontwerp is om die sleur te verhoog terwyl slegs klein veranderinge aan die stygkrag plaasvind, terwyl lugdamme die hef-tot-sleur-verhouding verlaag en 'n hoër benaderingshoek vereis om stygkrag te handhaaf, wat lei tot 'n hoër staakspoed.

Dikwels is beide die eienskappe van lugdamme en lugremme wenslik, en dit word dus gekombineer by die meeste moderne vliegtuie. Die gebruik van omkering van stukrag deur die motore help ook om 'n vliegtuig se spoed te verminder tydens landing.

## Sien ook 
* Lugvaartterme
Sinaps

’n **Sinaps** is in die senuweestelsel ’n struktuur wat neurone (of senuselle) toelaat om elektriese of chemiese seine aan ander neurone oor te dra, en volgens sommige skrywers ook aan nieneuronselle soos dié in die spiere en kliere. 

Sinapse (ten minste chemiese sinapse) word in hul posisies gestabiliseer deur sinaptiese hegmolekules (SAM's) wat uit beide die pre- en postsinaptiese neuron (seinsturende en teikenneuron) steek en aan mekaar vassit waar hulle oorvleuel; SAM's kan ook help met die generering en werking van sinapse.

Die woord "sinaps" kom van die Griekse woorde *syn-* ("saam") en *haptein* ("vasmaak").

Sinapse is noodsaaklik vir neuronale werking: Neurone is selle wat gespesialiseer is om seine na individuele teikenselle te stuur, en hulle doen dit deur middel van sinapse. By ’n sinaps kom die plasmamembraan van die presinaptiese neuron naby die membraan van die postsinaptiese sel. Beide die presinaptiese en postsinaptiese streke bevat die molekulêre meganismes om die twee membrane te verbind om die seinproses uit te voer. In baie sinapse sit die presinaptiese deel aan die akson en die postsinaptiese deel aan ’n dendriet of selliggaam. Astrosiete ruil ook inligting uit met die sinaptiese neurone, reageer op sinaptiese aktiwiteit en reguleer senuoordrag.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kaapse kuskiepersol

Die **Kaapse kuskiepersol** (*Cussonia thyrsiflora*) is 'n boom, endemies aan Suid-Afrika, wat vanaf die Kaapse Skiereiland tot by Port Elizabeth langs die kus voorkom. Dit staan in Engels bekend as die *Cape coast cabbage tree*. Die boom se FSA-nommer is 565.

## Galery 

Cussonia thyrsiflora - Coastal Cabbage Tree - Cape Point 2.JPG
4 Cussonia thyrsiflora - Cape Coast Cabbage Tree 1.jpg
Cussonia thyrsiflora - Cape Coast Cabbage Tree 2.JPG
Cussonia thyrsiflora, in tuin, Waterberg.jpg
Cussonia thyrsiflora - Coastal Cabbage Tree - Cape Point 2.JPG

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Suidkuskiepersol

Die **Suidkuskiepersol** (*Cussonia nicholsonii*) is 'n boom, endemies aan Suid-Afrika, wat in die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal voorkom. Dit staan in Engels bekend as die *South coast cabbage-tree* of die *Natal cabbagetree*, en in Afrikaans word dit ook somtyds die Natalse kuskiepersol genoem.

## Galery 

Cussonia nicholsonii, blaar, Burmanbos.jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
Periklaas

**Periklaas** is 'n mineraal met die formule .

Die mineraal het die haliet-struktuur (B1).

Die mineraal brusiet is 'n omsettingsproduk van periklaas.

duimnael|Molêre volume as funksie van die druk|links

## Verwysings
Stukragomkering (lugvaart)

duimnael|links|Die emmers van 'n teikentipe stukragomkeerder word ontplooi op die Tay-enjins van 'n Fokker 100.
[duimnael|Teikentipe stukragomkeerder van 'n RB.199 enjin van 'n [Panavia Tornado, een van slegs enkele vegvliegtuie met stukragomkering.]]

**Stukragomkering** in lugvaart is die tydelike wegleiding van 'n vliegtuigenjin se stuwing sodat dit vorentoe gerig word, instede van agteruit. Stukragomkering werk teen die vorentoebeweging van 'n vliegtuig, wat spoedvermindering teweegbring. Stelsels vir stukragomkering word op meeste straalvliegtuie gebruik om te help met spoedvermindering net na landing. Dit help ook met die vermindering van slytasie op remme en korter landingsafstande. Sulke toestelle verbeter die bedryf van vliegtuie aansienlik en word as belangrik beskou vir die veilige bedryf van lugrederye.

Stukragomkering is ook beskikbaar op baie skroefgedrewe vliegtuie deur die omkeer van die blaaie van 'n veranderbare steekhoekskroef tot 'n negatiewe hoek. Die ekwivalente konsep vir 'n skip word stewe-aandrywing genoem.

frame|thumbtime=3.5|regs|Video van 'n teikentipe stukragomkeerder wat ontplooi word.

## Straalvliegtuie 
Op vliegtuie met straalenjins, word stukragomkering behaal deur die spuitstraal vorentoe te laat vloei. Die enjin loop of draai nie omgekeerd nie; in plaas daarvan, keer die toestel die lugvloei om en lei dit na vore. Hoë-omleidingverhoudingenjins verkry gewoonlik stukragomkering deur die verandering van die rigting van slegs die waaierlugvloei, aangesien die meerderheid van die stukrag wat gegenereer word deur hierdie afdeling, eerder as die kern, gelewer word.
Baddeleyiet

**Baddeleyiet** is 'n mineraal met die formule .  Dit is die monokliniese laetemperatuurvorm van **sirkonia**. Teen 1400K gaan dit oor in 'n tetragonale vorm met die rutiel-struktuur wat 'n 7,5% hoër digtheid het. By 2641K word dit kubies met 'n fluoriet-stuktuur en by 2963K smelt dit.

## Kristalstruktuur 
Die kristalstruktuur van baddeleyiet is monoklien. Die sirkoniumatome het 'n negevoudige omringing deur suurstofatome. Dit is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C43-struktuur. By hoër temperature gaan dit oor in die C4-(rutiel) en C1-(fluoriet)-strukture, wat 'n agtvoudige omringing van die sirkoonatome besit. Kubiese sirkonia kan ook sinteties vervaardig word en word as kuns-diamante gebruik. Dit is harder as die monokliene vorm (8 -8,5 ).

## Verwysings
Eendekooi

duimnael|Werking van 'n eendekooi (uit 1974)
'n **Eendekooi** is 'n geskiedkundige plek in Wes-Europa waar wilde eende vir menslike gebruik gevang is. Dit bestaan uit 'n dam wat in enkele smal slote uitloop, die sogenaamde *vangpype*. Eende wat as trekvoëls na warmer gebied trek, soek dikwels 'n rusplek. Om hierdie voëls wat oorvlieg te lok gebruik die eienaar van 'n eendekooi (die 'kooiker') 'n paar gekortwiekte 'staleende' wat hy daagliks voer. Hulle is aan die kooiker en sy kooikerhondjie gewoond. Hulle swem op die dam en dit maak dit aantreklik vir die trekvoëls om daar te kom kuier.

## Metode 
links|150px|duimnael|Dam met pype
duimnael|Einde van die vangpyp
duimnael|Die rietskerms

As die jagseisoen geopen het, laat die kooiker sy hondjie langs die pype loop. Die nuuskierige eende swem gevolglik agter die hondjie met sy opvallende groot wit stert aan. Hulle beweeg daardeur verder in die pyp op, wat steeds nouer raak. Die kooier spring dan agter die skerms uit en jaag die eende verder op. Die bos rondom die einde van die pyp is oopgekap en die voëls probeer na die lig te vlieg. Aan die eind van die pyp vlieg hulle dan teen 'n skuins gespanne net vas en val na benede. Hulle kruip dan na die enigste oënskynlike uitweg, maar dit is 'n hok aan die einde van die pyp waar hulle gevang word. Die kooiker sluit die hok agter hulle en hulle kan nie meer terug nie.

## Geskiedenis 
Eendekooie is taamlik oud. 'n Vroeë vermelding is in 'n dokument uit 1280 in Engeland waarin toestemming gevra word om 'n kooi op te rig. Die eendekooi by die kasteel "Marnix de Sainte-Aldegonde" in Bornem in Vlaandere is dalk die oudste nog bestaande eendekooi in die Lae Lande. Dit word die eerste keer in 1318 genoem en dateer in sy huidige vorm uit 1534. Eendekooie is bekend in talle dele van Wes-Europa, soos Denemarke, Noord-Duitsland, Nederland en Engeland. Die Engelse naam "decoy" is van Nederlands "de kooi" afgelei. In Nederland was die meeste in die 17de eeu in gebruik en is in 3000 plekke aangetref.

## Eendekooie vandag 
Daar word nie meer baie eende vir menslike gebruik gevang nie (in 2010). In Nederland is daar nog ongeveer 119 geregistreerde eendekooie. Hulle word tans hoofsaaklik gebruik om eende te ring en ornitologiese navorsing te doen.

## Eksterne skakel 
* Stigting Eendenkooi 

## Bronne 
* Ria Horter, *Eendenkooi, Kooiker en Kooikerhondje*, tydskrif 'Onze hond', Desember 2007 
* E.H. Walsmit, *Eendenkooi*, tydskrif 'Het Peperhuis', 1990
Portret van Herman Doomer

***Portret van Herman Doomer*** is 'n olieverfskildery, geskilder deur die Nederlandse meesterskilder Rembrandt van Rijn. Die tegniek wat hy gebruik het, is olie op paneel (eikehout) met afmetings van 75,2 × 55,2&nbsp;cm. Rembrandt het die skildery in 1640 geskilder.

Die skildery stel die Amsterdamse meubelmaker Herman Doomer vir en is regsonder geteken en gedateer 'Rembrandt / f[ecit] 1640'. Die portrette van Doomer en sy vrou (Portret van Baertje Martens, in die Hermitage, Sint Petersburg) was vermoedelik gemaak in opdrag van Doomer self.

Na sy dood in 1650 laat sy weduwee die portrette in haar testamente van 15 Julie 1654, 23 Mei 1662 en 3 September 1668 na aan haar seun, Lambert Doomer. Deur die jare heen het die skildery talle tuistes gehad. In 1884 is die skildery aan kunshandelaar William Schaus in New York verkoop. Hierna verkoop hy dit weer in 1889 vir 70 000 tot 100 000 dollar aan die Amerikaanse versamelaar Henry Osbourne Havemeyer. In 1929 het sy weduwee, Louisine Havemeyer, dit aan die Metropolitan Museum of Art in New York geskenk.

## Sien ook 
* Lys van werke van Rembrandt van Rijn

## Eksterne skakel 
* Portret van Herman Doomer (Rembrandt), RKD
* Portret van Herman Doomer, MET – The Collection Online