Grammatika van Lingua Franca Nova

:*Vir meer algemene inligting oor die taal, sien Lingua Franca Nova (elefen).*

**Elefen se grammatika** is 'n vereenvoudiging van die gemeenskaplike grammatika van die Romaanse tale Katalaans, Frans, Italiaans, Portugees en Spaans. Dit vertoon daarom ooreenkomste met die grammatika van Romaanse Kreools, soos Haïtiaanse Kreools, Kaapverdiese Kreools, Papiaments en Chavacano.

## Spelling en uitspraak 
### Alfabet 
Elefen gebruik die bekendste alfabet in die wêreld: die Romeinse of Latynse alfabet.
* kleinletters
** a b c d e f g h i j l m n o p r s t u v x z
* hoofletters
** A B C D E F G H I J L M N O P R S T U V X Z

K (k), Q (q), W (w) en Y (y) kom nie in gewone woorde voor nie. In ongeveer eenhonderd internasionale woorde van nie-Romaanse oorsprong kan W vir U geskryf word, en Y vir I, om die spelling makliker te herken: ioga/joga, piniin/pinyin, sueter/sweter, ueb/web. Andersins, word K, Q, W en Y slegs gebruik om die oorspronklike vorme van eiename en nie-Elefen-woorde te bewaar.

H is ook nie algemeen nie, maar dit word in sommige tegniese en kulturele terme aangetref.

### Hoofletters 
'n Hoofletter word aan die begin van die eerste woord in 'n sin gebruik.

Hoofletters word ook aan die begin van eiename gebruik. Wanneer 'n eienaam uit verskeie woorde bestaan, word elke woord gekapitaliseer – behalwe klein woorde soos *la* en *de*:
* Mense, werklik of verbeeld, sowel as verpersoonlikte diere en dinge
** *Maria, San Paulo, Barack Obama, Jan de Hartog, Seniora Braun, Oscar de la Renta, Mickey Mouse*
* Organisasies (bv. maatskappye, verenigings)
** *Ikea, Nasiones Unida, Organiza Mundal de Sania*
* Politieke entiteite (bv. nasies, state, stede)
** *Frans, Atina, Site de New York, Statos Unida de America*
* Geografiese liggings (bv. riviere, oseane, mere, berge)
** *la Alpes, Rio Amazon, Mar Atlantica*
* Letters van die alfabet
** *E, N*

Maar met titels van kunswerke en letterkunde word slegs die eerste woord van die titel gekapitaliseer (saam met enige eiename wat voorkom):
* *Un sonia de un note de mediaestate* – 'n Midsomernagdroom
* *La frates Karamazov* – Die broers Karamazov
* *Tocata e fuga en D minor* – Toccata en Fuga in D mineur

Soms, soos in waarskuwings, word hoofletters gebruik om hele woorde of frases te BEKLEMTOON.

Elefen gebruik klein letters op plekke waar sommige tale hoofletters gebruik:
* Dae van die week
** *lundi, jovedi* – Maandag, Donderdag
* Maande
** *marto, novembre* – Maart, November
* Vakansies en soortgelyke geleenthede
** *natal, ramadan, pascua* – Kersfees, Ramadan, Paasfees
* Eeue
** *la sentenio dudes-un* – die een-en-twintigste eeu
* Tale en volke
** *catalan, xines* – Katalaans, Chinees
* Afkortings
** *lfn, pf*

### Lettername 
Die volgende lettergrepe word gebruik om letters in spraak te benoem, bv. wanneer 'n woord gespel word:
* *a be ce de e ef ge hax i je ka el em en o pe qua er es te u ve wa ex ya ze*

Dit is selfstandige naamwoorde en kan in meervoud gebruik word: *as, bes, efes*.

In skrif kan 'n mens eenvoudig die letter self aanbied, met hoofletters, en -s byvoeg vir die meervoud:
* *La parola “matematica” ave tre As, du Ms (uitgespreek emes), e un E.* – Die woord “matematica” het drie As, twee Me, en 'n E.

## Sinne 
Die meeste sinne in Elefen bevat 'n werkwoordfrase, wat tipies die voorkoms van 'n handeling aandui. 'n Werkwoordfrase bestaan uit 'n werkwoord plus enige wysigers soos bywoorde of voorsetselfrases.

Die meeste sinne bevat ook ten minste een naamwoordfrase, wat tipies 'n persoon of ding aandui. 'n Selfstandige naamwoordfrase bestaan uit 'n selfstandige naamwoord plus enige wysigers soos bepalers, byvoeglike naamwoorde en voorsetselfrases.

### Onderwerp en voorwerp 
Die twee belangrikste naamwoordfrases is die onderwerp en die voorwerp. Hul presiese betekenis hang af van die keuse van werkwoord, maar losweg is die onderwerp die persoon of ding wat die handeling uitvoer, en die objek is die persoon of ding wat direk deur die handeling geraak word.

In Elefen gaan die onderwerp altyd die werkwoord vooraf en die voorwerp volg altyd:
* *La gato xasa la scural.* – Die kat (onderwerp) … jaag (werkwoord) … die eekhoring (voorwerp).
* *La xica gusta la musica.* – Die meisie (onderwerp) … hou van (werkwoord) … die musiek (voorwerp).
* *La can dormi.* – Die hond (onderwerp) … slaap (werkwoord).

In sommige gevalle, vir redes soos styl of duidelikheid, mag die voorwerp van die werkwoord aan die begin van die sin geplaas word. In hierdie geval moet die voorwerp deur 'n komma gevolg word en 'n voorwerpvoornaamwoord  na die werkwoord gebruik word:
* *La gatos, me no gusta los.* – Katte, ek hou nie van hulle nie.

Die meeste werkwoorde vereis 'n onderwerp, maar baie vereis nie 'n voorwerp nie.

### Aanvullings 
Nog 'n algemene sinskomponent is die komplement. Dit is 'n ekstra beskrywing van die onderwerp wat werkwoorde soos *es* (wees), *deveni* (word), *pare* (lyk) en *resta* (bly), kan volg:
* *Computadores es macinas.* – Rekenaars (vak) … is (werkwoord) … masjiene (komplement).
* *La aira pare umida.* – Die lug (onderwerp) … lyk (werkwoord) … klam (komplementeer).
* *La comeda deveni fria.* – Die kos (onderwerp) … word (werkwoord) … koud (komplement).
* *La patatas ia resta calda.* – Die aartappels (onderwerp) … gebly (werkwoord) … warm (komplement).
* *Nosa taxe es reconstrui la mur.* – Ons taak (onderwerp) … is (werkwoord) … om die muur te herbou (komplement: 'n geneste sin).
* *La idea es ce tu canta.* – Die idee (onderwerp) … is (werkwoord) … wat jy sing (komplement: 'n geneste sin).

### Voorsetsels 
'n Ander hoofsinkomponent is die voorsetselfrase, wat detail by 'n voorafgaande selfstandige naamwoord of werkwoord of by die sin as geheel voeg:
* *La om ia cade tra sua seja.* – Die man (onderwerp) … het geval (werkwoord) … deur sy stoel (voorsetsel).
* *En la note, la stelas apare.* – In die nag (voorsetselfrase) … verskyn die sterre (onderwerp) … (werkwoord).
* *Me dona esta poma a tu.* – Ek (onderwerp) … gee (werkwoord) … hierdie appel (voorwerp) … aan jou (voorsetselfrase).
* *Tu no aspeta como tua foto.* – Jy (onderwerp) … lyk nie (werkwoord) … hou van jou foto (voorsetselfrase).

### Klousules 
Benewens frases bevat sommige sinne klousules wat lyk soos kleiner sinne wat in die groter sin genes is. Hulle kan naamwoordfrases, werkwoordfrases of die hele groter sin verander:
* *La om ci ia abita asi ia vade a Paris.* – Die man wat hier gewoon het, is Parys toe.
* *El va visita en julio, cuando la clima es bon.* – Hy sal in Julie kom kuier, wanneer die weer goed is.
* *On no ia permete me fa la cosas como me ia desira.* - Ek is nie toegelaat om dinge te doen soos ek wou nie.
* *Me pensa ce el es bela.* – Ek dink sy is pragtig.

## Selfstandige naamwoorde 
'n Selfstandige naamwoord word tipies deur bepalers bekendgestel, en kan gevolg word deur byvoeglike naamwoorde en voorsetselfrases, wat 'n selfstandige naamwoordfrase produseer. Tipiese selfstandige naamwoorde dui fisiese voorwerpe aan soos mense, plekke en dinge, maar selfstandige naamwoorde kan ook meer abstrakte konsepte aandui wat grammatikaal ooreenstem.

### Meervoud 
'n Meevoud word gevorm deur -s by 'n selfstandige naamwoord te voeg. As die selfstandige naamwoord in die enkelvoud op 'n konsonant eindig, word -*es* in plaas daarvan bygevoeg. Die meervoudsuitgang beïnvloed nie die woord se klem nie:
* *gato, gatos* – kat, katte
* *om, omes* – man, mans

Byvoeglike naamwoorde wat 'n selfstandige naamwoord wysig, verander nie wanneer die selfstandige naamwoord in 'n meervoudsvorm is nie. Maar wanneer 'n byvoeglike naamwoord as 'n selfstandige naamwoord gebruik word, kan dit in die meervoudsvorm gebruik word:
* *la bones, la males, e la feas* – die goeie, die slegte en die lelike
* *multe belas* – baie skoonhede

Sommige selfstandige naamwoorde wat meervoudig in Engels is, is enkelvoudig in Elefen:
* *El regarda un sisor con un binoculo*. - Hy kyk na 'n skêr deur 'n verkyker.
* *On usa un bretela per suporta sua pantalon*. – Jy gebruik bretels om jou broek op te hou .
* *Me ia compra esta oculo de sol en Nederland*. – Ek het hierdie sonbril in Nederland gekoop.

### Telbare en ontelbare selfstandige name 
Soos baie tale, onderskei Elefen telbare en ontelbare selfstandige naamwoorde. 'n Telbare selfstandige naamwoord (of "tel selfstandige naamwoord") kan deur 'n getal gewysig word, en kan die meervoud -s aanvaar. Tipiese telbare selfstandige naamwoorde verteenwoordig voorwerpe wat duidelik individuele entiteite is, soos huise, katte en gedagtes. Byvoorbeeld:
* *un auto; la autos; cuatro autos* – 'n motor; die karre; vier motors
* *un gato; multe gatos; un milion gatos* – 'n kat; baie katte; 'n miljoen katte

Daarenteen aanvaar ontelbare selfstandige naamwoorde (soms "massa selfstandige naamwoorde") nie normaalweg die meervoud -s nie. Ontelbare selfstandige naamwoorde dui tipies massas aan wat geen duidelike individualiteit het nie, soos vloeistowwe (water, sap), poeiers (suiker, sand), stowwe (metaal, hout) of abstrakte eienskappe (elegansie, stadigheid). Wanneer hulle deur 'n getal- of ander hoeveelheidswoord gewysig word, word 'n maateenheid dikwels vir duidelikheid bygevoeg. Byvoorbeeld:
* *la acua; alga acua; tre tases de acua* – die water; bietjie water; drie koppies water
* *lenio; multe lenio; du pesos de lenio* – hout; baie hout; twee stukke hout

Ontelbare selfstandige naamwoorde kan egter op 'n telbare wyse gebruik word. Hulle dui dan spesifieke voorbeelde of gevalle aan:
* *Du cafes, per favore.* – Twee koffies, asseblief.
* *Du cafes, per favore.* – Ek het al baie kase geproe.
* *On no pote compara la belias de Paris e Venezia.* – Jy kan nie die skoonhede van Parys en Venesië vergelyk nie.

### Geslag 
Selfstandige naamwoorde dui gewoonlik nie hul geslag aan nie. Om die geslagte te onderskei, word die byvoeglike naamwoorde *mas* en *fema* gebruik:
* *un cavalo mas* – 'n manlike perd, 'n hings
* *un cavalo fema* – 'n vroulike perd, 'n merrie

Maar daar is 'n paar woorde vir familieverhoudings wat vroue met -a en mans met -o merk:
* *ava, avo* – ouma, oupa
* *fia, fio* – dogter, seun
* *neta, neto* – kleindogter, kleinseun
* *sobrina, sobrino* – niggie, nefie
* *sposa, sposo* – vrou, man
* *tia, tio* – tante, oom
* *xica, xico* – meisie, seun

Daar is ook 'n paar pare wat verskillende woorde vir die twee geslagte gebruik:
* *dama, cavalor* – dame, ridder
* *diva, dio* – godin, god
* *fem, om* – vrou, man
* *madre, padre* – ma, pa
* *rea, re* – koningin, koning
* *seniora, senior* – dame, mev; meneer, mnr
* *sore, frate* – suster, broer

Die seldsame agtervoegsel -*esa* vorm die vroulike variante van 'n paar historiese sosiale rolle:
* *abade, abadesa* – ab, abdis
* *baron, baronesa* – baron, barones
* *conte, contesa* – graaf, gravin
* *duxe, duxesa* – hertog, hertogin
* *imperor, imperoresa* – keiser, keiserin
* *marci, marcesa* – markies, markiesin 
* *prinse, prinsesa* – prins, prinses
* *tsar, tsaresa* – tsaar, tsarina

### Selfstandige naamwoordfrases 
'n Selfstandige naamwoordfrase bestaan uit 'n selfstandige naamwoord en sy wysigers: bepalers, wat die selfstandige naamwoord voorafgaan en byvoeglike naamwoorde en voorsetselfrases wat daarop volg.

Die twee belangrikste naamwoordfrases in 'n sin is die onderwerp en die voorwerp. Die onderwerp gaan die werkwoord vooraf en die voorwerp volg die werkwoord. Ander selfstandige naamwoorde word gewoonlik deur voorsetsels ingevoer om hul funksie te verduidelik.

'n Selfstandige naamwoordfrase moet normaalweg 'n bepaler bevat - miskien net die meervoudsmerker -s. Maar hierdie reël is nie van toepassing op eiename, op die name van weeksdae, maande en tale, en op ontelbare selfstandige naamwoorde nie:
* *Desembre es calda in Australië.* – Desember is warm in Australië.
* *Nederlands es mea lingua orijinal.* – Nederlands is my oorspronklike taal.
* *Me gusta pan.* – Ek hou van brood.

Die reël word ook dikwels verslap wanneer die naamwoordfrase 'n voorsetsel volg, veral in vaste uitdrukkings:
* *El es la comandor de polisia.* – Hy is die polisiehoof.
* *Me no gusta come bur de aracide.* – Ek hou nie daarvan om grondboontjiebotter te eet nie.
* *Nos vade a scola.* – Ons gaan skool toe.
* *Acel es un problem sin solve en matematica.* – Dit is 'n onopgeloste probleem in wiskunde.
* *Un virgula pare nesesada per claria.* – ’n Komma blyk nodig te wees vir duidelikheid.

'n Byvoeglike naamwoord of bepaler kan deur 'n voorafgaande bywoord gewysig word. Omdat bywoorde soos byvoeglike naamwoorde lyk, word veelvuldige byvoeglike naamwoorde gewoonlik deur kommas of *e* (Afr: en) geskei. In spraak maak intonasie die verskil duidelik:
* *Sola un poma multe putrida ia resta.* – Net ’n baie vrot appel het oorgebly.
* *Me ia encontra un fem bela intelijente.* – Ek het 'n pragtig intelligente vrou ontmoet.
* *My ia encontra un fem bela, joven, e intelijente.* – Ek het 'n pragtige, jong en intelligente vrou ontmoet.

Soms is 'n selfstandige naamwoord net 'n teken vir enige lid van sy klas. In sulke gevalle maak dit min verskil of *la* of *un* gebruik word en of die selfstandige naamwoord meervoud of enkelvoud is:
* *La arpa es un strumento musical.* – Die harp is 'n musiekinstrument.
* *Un arpa es un strumento musical.* – ’n Harp is ’n musiekinstrument.
* *Arpas es strumentos musical.* – Harpe is musiekinstrumente.

'n Voornaamwoord is 'n spesiale geval van 'n naamwoordfrase. Voornaamwoorde kan normaalweg nie gewysig word nie.

### Bystellings 
Daar word gesê dat twee naamwoordfrases in ooreenstemming is wanneer die een direk op die ander volg en albei verwys na dieselfde entiteit. In die meeste gevalle identifiseer die tweede frase die entiteit:
* *la Rio Amazona* – die Amasonerivier
* *la Mar Pasifica* – die Stille Oseaan
* *la Isola Skye* - die eiland Skye
* *la Universia Harvard* – Harvard Universiteit
* *la Funda Ford* – die Ford-stigting
* *Re George 5* – Koning George V
* *San Jacobo la major* – Sint Jakobus die Ouere
* *Piotr la grande* - Peter die Grote
* *mea ami Simon* – my vriend Simon
* *la parola "inverno"* - die woord "inverno"
* *la libro La prinse peti* – die boek The Little Prince

Akronieme en enkele letters kan direk op 'n selfstandige naamwoord volg om dit te verander:
* *La disionario es ance disponable como un fix PDF.* – Die woordeboek is ook beskikbaar as 'n PDF-lêer.
* *El ia porta un camisa T blu de escota V.* – Sy het 'n blou V-nek T-hemp aangehad.

Soms is twee selfstandige naamwoorde eweveel van toepassing op 'n voorwerp of persoon. In hierdie gevalle word die selfstandige naamwoorde deur 'n koppelteken verbind:
* *un produor-dirijor* – 'n vervaardiger-regisseur
* *un primador-scanador* – 'n drukker-skandeerder

In alle gevalle word die meervoud -s of -es op beide selfstandige naamwoorde toegepas:
* *la statos-membros* – die lidlande
* *produores-dirijores* – vervaardiger-regisseurs

'n Spesiale geval behels die werkwoord *nomi* (naam):
* *Nos ia nomi el Orion.* – Ons het hom Orion genoem.
* *Me nomi esta forma un obelisce.* — Ek noem hierdie vorm 'n obelisk.

## Bepalers 
'n Bepaler is 'n woord wat 'n selfstandige naamwoord wysig om die selfstandige naamwoord se verwysing uit te druk, insluitend sy identiteit en hoeveelheid. Afgesien van die meervoudsmerker -s (wat in Elefen as 'n bepaler beskou word), gaan die bepalers altyd die selfstandige naamwoord vooraf.

Daar is verskeie verskillende klasse van bepalers. Tipiese voorbeelde van elke klas is: ***tota***, ***la***, ***esta***, ***cual***, ***cada***, ***mea***, ***multe***, ***otra***.

### Voorbepalings 
***Tota*** beteken "almal". Dit dui die hele hoeveelheid van die selfstandige naamwoord se referent aan. Anders as *cada*, verwys ***tota*** na die hele ding, eerder as die afsonderlike individue waaruit dit bestaan:
* *Tota linguas es asurda.* – Alle tale is absurd.
* *Me va ama tu per tota tempo.* – Ek sal jou vir altyd / die hele tyd liefhê.
* *La lete ia vade a tota locas.* – Die melk het oral gegaan.
* *On ia oia la musica tra tota la vila.* – Die musiek is regdeur die dorp (gehoor).

***Ambos*** beteken "albei". Dit kan in die plek van '**tota**' gebruik word wanneer dit bekend is dat die hele hoeveelheid slegs twee is. Die selfstandige naamwoord moet meervoudig wees:
* *Ambos gamas es debil.* – Albei bene is swak.

Semanties verskil ***tota*** en ***ambos*** nie van kwantifiseerders nie, maar hulle word as 'n aparte klas behandel as gevolg van hul sintaksis: hulle gaan alle ander bepalers in 'n selfstandige naamwoord vooraf, insluitend *la*.

Hulle kan ook as voornaamwoorde gebruik word.

### Artikels 
Elefen het twee lidwoorde – die bepaalde lidwoord **la**, en die onbepaalde lidwoord **un**. "Beslis" beteken hier dat die selfstandige naamwoord se verwysing "reeds gedefinieer" is, in teenstelling met iets nuuts.

**La** lei 'n selfstandige naamwoord in wat iemand of iets aandui waarvan die luisteraar reeds bewus is. Dit word gebruik in die volgende tipe situasies:
* Die ding is reeds genoem:
** *Me ia compra un casa. La casa es peti.* – Ek het 'n huis gekoop. Die huis is klein.
* Die luisteraar kan maklik raai dat die ding bestaan:
** *Me ia compra un casa. La cosina es grande.* – Ek het 'n huis gekoop. Die kombuis is groot.
* Die res van die sin spesifiseer die ding goed genoeg:
** *El ia perde la numeros de telefon de sua amis.* – Sy het die telefoonnommers van haar vriende verloor.
* Die luisteraar kan die ding direk waarneem:
** *La musica es bela, no?* – Die musiek is heerlik, is dit nie?
* Die ding is goed bekend aan almal. Dit sluit studierigtings en abstrakte selfstandige naamwoorde in:
** *La luna es multe distante de la tera.* – Die maan is ver van die aarde af.
** *Me no comprende la matematica.* – Ek verstaan nie wiskunde nie.
** *El ama la cafe.* – Sy is mal oor koffie.
** *La felisia es plu importante ca la ricia.* – Geluk is belangriker as rykdom.

*Un* lei 'n enkelvoudige selfstandige naamwoord in wat na iets verwys waarvan die luisteraar nog nie bewus is nie. Dit word nie met meervoude of ontelbare selfstandige naamwoorde gebruik nie. (Dit dien ook as 'n kwantifiseerder wat "een" beteken.)
* *Me vole leje un libro.* – Ek wil 'n boek lees.
* *Un gato ia veni en la sala.* – ’n Kat het in die kamer gekom.

Sommige tale het 'n partitiewe lidwoord wat 'n onbepaalde hoeveelheid van 'n ontelbare selfstandige naamwoord aandui. Elefen gebruik *la*, of geen artikel nie:
* *Me gusta la cafe.* – Ek hou van koffie / Ek hou van die koffie.
* *Me gusta cafe.* – Ek hou van koffie.
* *Me bevi cafe.* – Ek drink koffie.

### Aanwysers 
Die demonstratief verwys na die selfstandige naamwoord se referent, plaas dit in tyd of ruimte of die diskoers self.

**Esta** beteken "hierdie". Dit is soortgelyk aan *la*, maar wys na 'n item wat naby die spreker is, hetsy fisies of metafories:
* *Me posese esta casa.* – Ek besit hierdie huis.
* *Esta libros es merveliosa.* – Hierdie boeke is wonderlik.
* *Me gusta esta cafe.* – Ek hou van hierdie koffie.
* *Esta mense ia es difisil.* – Hierdie maand was moeilik.
* *Esta frase conteni sinco parolas.* – Hierdie sin bevat vyf woorde.

**Acel** beteken "daardie". Dit is ook soortgelyk aan *la*, maar wys na 'n item wat ver van die spreker is, of ten minste verder as *esta*:
* *Acel xico regarda acel xicas.* – Daardie seuntjie kyk na daardie meisies.
* *Atenta denova en acel modo.* – Probeer weer so.
* *Acel torta es noncomable.* – Daardie koek is oneetbaar.

*Esta* en *acel* kan omgeskakel word na voornaamwoorde.

### Vraagwoorde 
Die ondervragende bepalers is een manier om vrae te skep.

**Cual** vra "watter" of "wat":
* *Cual animal es acel?* – Watter dier is dit?
* *Cual vejetales es la plu bon?* – Watter groente is die beste?
* *Tu veni de cual pais?* – Van watter land kom jy?
* *Cual fenetras es rompeda?* – Watter vensters is gebreek?
* *Cual pinta tu prefere?* – Watter verf verkies jy?

**Cuanto** vra "hoeveel" met 'n meervoudige telbare selfstandige naamwoord en "hoeveel" met 'n ontelbare selfstandige naamwoord:
* *Cuanto casas es en tua strada?* – Hoeveel huise is in jou straat?
* *Cuanto pan tu pote come?* – Hoeveel brood kan jy eet?

*Cual* en *cuanto* word ook as voornaamwoorde gebruik.

### Seleksiebepalers 
Die seleksiebepalers kies spesifieke individue uit die hele stel:
* *cada* – elke
* *cualce* – watter ook al, enige
* *alga* – sommige, 'n paar, 'n bietjie, enige
* *no* – geen
* *sola* – net, slegs

**Cada** beteken "elk" of "elke", met inagneming van al die items afsonderlik as individue. Die selfstandige naamwoord moet telbaar, maar enkelvoud wees:
* *Cada can ave un nom.* – Elke hond het 'n naam.
* *Me no ia leje cada parola.* – Ek het nie elke woord gelees nie.
* *Tu fa la mesma era a cada ves.* – Jy maak elke keer dieselfde fout.

**Cualce** beteken "enige", dit wil sê dit maak nie saak watter nie. Die selfstandige naamwoord is gewoonlik telbaar. "Enige" met 'n ontelbare selfstandige naamwoord is gewoonlik "alga":
* *Prende cualce carta.* – Kies enige kaart.
* *Cualce contenadores va sufisi.* – Enige houers sal deug.

**Alga** dui aan dat die identiteit van die naamwoord se referent nie gespesifiseer is nie:
* *Me ia leje acel en alga libro.* – Ek het dit in een of ander boek gelees.
* *Cisa me va reveni a alga dia.* – Miskien kom ek eendag terug.
* *Alga cosa es rompeda.* – Iets is gebreek.

Wanneer dit gebruik word saam met 'n selfstandige naamwoord wat ontelbaar is, of 'n selfstandige naamwoord wat telbaar en meervoudig is, dui *alga* aan dat nie net die referent se identiteit gespesifiseer is nie, maar ook die hoeveelheid daarvan. Die hoeveelheid word dikwels as redelik klein beskou – anders sou jy sê *multe* – maar nie so nadruklik klein soos met *poca* nie:
* *Me va leje alga libros.* – Ek gaan 'n paar boeke / 'n paar boeke lees.
* *Alga polvo ia cade de la sofito.* – Sommige stof het van die plafon geval.
* *El ave alga pan en sua sesto.* – Sy het brood in haar mandjie.

**No** beteken "nee". Dit dui aan dat die selfstandige naamwoord se verwysing afwesig is of nie bestaan nie:
Me ave no arbores en mea jardin. – Ek het geen bome nie / ek het geen bome in my tuin nie.
* *Tu va senti no dole.* – Jy sal geen pyn voel nie.
* *No arbor es plu alta ca la tore Eiffel.* – Geen boom is hoër as die Eiffeltoring nie.
* *Me ia encontra no person en la parce.* – Ek het niemand in die park ontmoet nie.

**Sola** beteken “slegs”, dit wil sê net dit en geen ander nie:
* *El es la sola dotor en la vila.* – Hy is die enigste dokter in die dorp.
* *Estas es la sola du parolas cual nos no comprende.* – Dit is die enigste twee woorde wat ons nie verstaan nie.
* *Me va destrui la mur con un sola colpa.* – Ek sal die muur met 'n enkele hou vernietig.

Hierdie bepalers, met die uitsondering van *no* en *sola*, kan ook as voornaamwoorde gebruik word. Hulle vorm ook die spesiale voornaamwoorde *cadun, cualcun, algun* en *nun*, wat na mense verwys. Om na dinge te verwys, word die bepalers eenvoudig gevolg deur *cosa*.

### Besitlike voornaamwoorde 
Die besitlike bepalers is ***mea***, ***tua***, ***nosa*** en ***vosa***:
* *Mea gato ia come un mus.* – My kat het 'n muis geëet.
* *Me gusta multe tua dansa.* – Ek hou baie van jou dans.
* *Nosa ecipo va gania la premio.* – Ons span sal die prys wen.

Eienaarskap kan ook aangedui word met 'n frase soos *de me*:
* *Acel es la casa de tu.* – Dit is jou huis.

Die derdepersoon besitlike voornaamwoord is ***sua***, ongeag of die ekwivalente voornaamwoord *el, lo, los, on* of *se* sou wees:
* *La ipopotamo abri sua boca.* – Die seekoei maak sy mond oop. (refleksief)
* *Nos regarda sua dentes.* – Ons kyk na sy tande. (nie refleksief nie)

Om "hulle" uit te druk (d.w.s. *de los*, of *de se* as se toevallig meervoud is), kan die bepaler *lor* in plaas van *sua* gebruik word, maar dit is nooit verpligtend nie. *Sua* is altyd moontlik (en meer tradisioneel), maar in sekere sinne kan dit duideliker wees:
* *La otelor mostra lor sala a sua visitores.* – Die herbergier wys vir haar/sy gaste hul kamer. (die gaste se kamer)
* *La visitores gusta multe lor sala / sua sala.* – Die gaste hou baie van hul kamer.
* *Ance la otelor gusta lor sala.* – Die herbergier hou ook van hul kamer. (die gaste se kamer)

### Kwantifiseerders 
Kwantifiseerders is bepalers wat help om die hoeveelheid of hoeveelheid van die selfstandige naamwoord se verwysing uit te druk:
* -s – (meervoudsmerker)
* un – een, a
* du, tre, cuatro… – twee, drie, vier…
* multe – baie, veel
* poca – min
* plu – meer
* la plu – meeste
* min – minder
* la min – least

Die meervoudsmerker *-s* is die mees basiese kwantifiseerder. 'n Selfstandige naamwoordfrase wat 'n selfstandige naamwoord in die meervoud insluit, benodig geen ander bepaler nie:
* *Me va leje libros.* – Ek gaan [sommige] boeke lees.
* *Me va leje la libros.* – Ek gaan die boeke lees.

Behalwe dat dit die onbepaalde lidwoord is, is *un* die nommer "een". Dit dui op 'n enkele hoeveelheid van die selfstandige naamwoord se verwysing. Die selfstandige naamwoord moet dus telbaar, maar enkelvoud wees:
* *Me ave un frate e du sores.* – Ek het een broer en twee susters.

Die ander kardinale getalle – *du, tre, cuatro,* ens – is eweneens kwantifiseerders.
* *Me ave tre gatos obesa.* – Ek het drie vet katte.
* *Me ave cuatro plu anios ca mea frate.* – Ek is vier jaar ouer as my broer.

**Multe** dui 'n groot hoeveelheid van die selfstandige naamwoord se referent aan. Dit beteken "baie" met 'n meervoudige telbare selfstandige naamwoord, en "baie" met 'n ontelbare selfstandige naamwoord:
* *Esta casa sta ja asi tra multe anios.* – Hierdie huis staan al baie jare hier.
* *La pijones come multe pan.* – Die duiwe eet baie brood.

**Poca** is die teenoorgestelde van *multe*, en dui op 'n klein hoeveelheid. Dit beteken "min" met 'n meervoudige telbare selfstandige naamwoord en "min" met 'n ontelbare selfstandige naamwoord:
* *Me reconose poca persones.* – Ek herken min mense. (regtig nie baie nie)
* *El pote dona poca aida.* – Hy kan min help. (regtig nie veel nie)
* Compare: *Me pote leje alga parolas.* — Ek kan 'n paar woorde lees. ('n klein aantal)

**Plu** beteken "meer". Dit dui op 'n groter hoeveelheid van die selfstandige naamwoord se verwysing, en kan met meervoude en ontelbare selfstandige naamwoorde gebruik word. *La plu* beteken "die meeste" - die grootste hoeveelheid:
* *Tu ave plu libros ca me.* – Jy het meer boeke as ek.
* *La plu linguas es bela.* – Die meeste tale is pragtig.
* *Plu pan es en la cosina.* – Daar is meer brood in die kombuis.
* *La plu fango es repulsante.* – Die meeste modder is opstandig.

**Min** is die teenoorgestelde van *plu*, en beteken "minder" of "minder". Dit dui op 'n kleiner hoeveelheid en kan met meervoude en ontelbare selfstandige naamwoorde gebruik word. *La min* beteken "minste" of "minste":
* *Me desira min vejetales ca el.* – Ek wil minder groente hê as sy.
* *Tu ia leje la min libros de cualcun ci me conose.* – Jy het die minste boeke gelees van almal wat ek ken.
* *El ave min interesa a cada dia.* – Hy stel elke dag minder belangstel.

Alle kwantifiseerders kan omgeskakel word na voornaamwoorde.

### Soortgelykheidsbepalings 
Vier bykomende bepalers is gemoeid met ooreenkomste en verskille:

**La mesma** beteken "dieselfde". Die woord *la* kan normaalweg nie weggelaat word nie, alhoewel dit na *esta* of *acel* verander kan word:
* Tu porta la mesma calsetas como me. – Jy dra dieselfde sokkies as ek.
* La gera ia comensa en la mesma anio. – Die oorlog het in dieselfde jaar begin.
* Nos va reveni a esta mesma tema pos un semana. – Ons sal oor 'n week terugkom na dieselfde onderwerp.

**Otra** beteken "ander":
* Nos ave aora esta tre otra problemes. – Ons het nou hierdie drie ander probleme.
* La otra solve ia es plu bon. – Die ander oplossing was beter.
* Tu ave otra pan? – Het jy enige ander brood?

**Tal** beteken "so", dit wil sê van hierdie of daardie soort:
Me construi un macina de tempo. – Ek bou 'n tydmasjien.
Tal cosas es nonposible. – Sulke dinge is onmoontlik.
Me xerca un abeor. – Ek soek 'n byeboer.
Me no conose un tal person. – Ek ken nie so iemand nie.
Tu vole repinti la sala? – Wil jy die vertrek oorverf?
Me prefere evita tal labora. – Ek verkies om sulke werk te vermy.
Tu ave plu libros como estas? – Het jy nog boeke soos hierdie?
Si, me ave du otra tal libros. – Ja, ek het nog twee sulke boeke.

**Propre** beteken "eie", soos in "my eie", wat die eienaar van die selfstandige naamwoord beklemtoon. Dit is veral nuttig na die bepaler *sua* om te verduidelik dat die betekenis refleksief is, dit wil sê dat die selfstandige naamwoord tot die onderwerp van die sin behoort:
* Mea propre idea es an plu strana. – My eie idee is nog vreemder.
* El ia trova la xarpe de sua sposo e ia pone lo sirca sua propre colo. – Sy het haar man se serp gekry en dit om haar (eie) nek gesit.

### Orde van bepalers 
Die bepalers volg 'n sekere volgorde:
* Die voorafbepalers *tota* en *ambos*, indien teenwoordig, gaan alle ander vooraf.
* Vervolgens kom 'n artikel, 'n demonstratief, 'n ondervraging, 'n seleksiebepaler of 'n besitlike. Daar is normaalweg nie meer as een so 'n bepaler in 'n naamwoordfrase nie.
* Daarna kan daar een of meer kwantifiseerders of ooreenkomsbepalers wees. 'n Ooreenstemmingsbepaler is nooit die eerste woord in 'n enkelvoudige telbare naamwoordfrase nie. Dit word altyd voorafgegaan deur 'n ander bepaler - of deur twee, as een van hulle 'n voorafbepaler is (bv. tota la otra libro).
* Die byvoeglike naamwoorde *bon* en *mal*, alhoewel nie self bepalers nie, gaan gewoonlik die selfstandige naamwoord vooraf, na enige bepalers.

Byvoorbeeld:
* El ia colie sua poca posesedas e parti. – Sy het haar paar besittings bymekaargemaak en vertrek.
* Un otra problem es la manca de aira fresca asi. – Nog 'n probleem is die gebrek aan vars lug hier.
* Nos no ia tradui ancora acel otra cuatro frases. – Ons het nog nie daardie ander vier sinne vertaal nie.
* Tota la omes ia vade a la costa. – Al die mans is kus toe.

## Voornaamwoorde 
'n Voornaamwoord is 'n woord wat 'n langer naamwoordfrase vervang.

### Persoonlike voornaamwoorde 
* me – ek
* tu – jy (een persoon)
* el – hy, sy, haar
* lo – dit
* nos – ons
* vos – jy (meer as een persoon)
* los – hulle

### Bepaler voornaamwoorde 
*Tu* is enkelvoud en *vos* is meervoud in alle situasies, beide formeel en toevallig.

*El* word gebruik om na mense te verwys, en na diere soos soogdiere en voëls. Dit kan metafories ook toegepas word op ander wesens, robotte, die maan, storms, ens.

*Lo* word gebruik om te verwys na dinge, eenvoudige wesens, idees, konsepte, ens.

*Los* word gebruik as die meervoud van beide *el* en *lo*.

Elefen onderskei normaalweg nie “hy” en “sy” nie. Die vorms *elo* ("hy") en *ela* ("sy") is skaars, maar kan gebruik word om oormatige herhaling van mense se name te vermy wanneer daar oor 'n man en 'n vrou in dieselfde konteks gepraat word.
* Do es Joana? El es en la jardin. – Waar is Joana? Sy is in die tuin.
* Do es mea come de matina? Lo es en la cosina. – Waar is my ontbyt? Dit is in die kombuis.

'n Persoonlike voornaamwoord kan deur 'n relatiewe klousule gevolg word. As die betekenis duidelik bly, kan die voornaamwoord weggelaat word, wat die relatiewe voornaamwoord laat dubbel diens doen:
* El recorda sempre la nomes de los ci el ia encontra. – Hy onthou altyd die name van diegene wat hy ontmoet het.
* Me respeta tu, ci es tan saja. – Ek respekteer jou, wat so wys is.
* El ci osa, gania. – Hy/sy wat waag, wen.
* Ci osa, gania. – Wie waag wen.

*On* is 'n algemene onbepaalde voornaamwoord, soos “on” in Frans of “man” in Duits. Dit beteken "mense in die algemeen" of "'n arbitrêre persoon" - of, in idiomatiese Engels, "hulle" of "jy". Dit vermy dikwels die behoefte aan 'n passiewe werkwoord:
* On dise ce tu va parti. – Hulle sê jy gaan weg.
* On debe repete la verbo. – Jy moet die werkwoord herhaal. / Die werkwoord moet herhaal word.

*Se* is die refleksiewe voornaamwoord vir die derdepersoon, beide in enkelvoud en meervoud. Dit verwys na die onderwerp van die huidige werkwoord, maar is nooit die onderwerp self nie:
* Lo limpi se. – Dit maak homself skoon.
* Los lava se. – Hulle was hulself.

Die besitlike voornaamwoorde ("myne", "joune", ens.) is dieselfde as die besitlike bepalers ("my", "jou", ens.), voorafgegaan deur *la*:
* Me ia trova mea libros, ma tu no ia trova la tuas. – Ek het my boeke gevind, maar jy het nie joune gekry nie.
* Lo es ance plu grande ca la mea. – Dit is ook groter as myne.
* No toca acel jueta! Lo no es la tua. – Moenie aan daardie speelding raak nie! Dit is nie joune nie.

### Vraende voornaamwoorde 
Elefen het twee voornaamwoorde wat gebruik word om direkte vrae te skep:
* cual? – watter? / wat? (= cual cosa?)
* ci? – wie? (= cual person?)

*Ci* word slegs as 'n voornaamwoord gebruik en moet nie as 'n bepaler gebruik word nie.

*Cual* is hoofsaaklik 'n bepaler, maar dit word dikwels ook as 'n voornaamwoord gebruik, wat die klein risiko aanvaar dat uitdrukkings soos *cual veni de Italia* verkeerd verstaan word.

Voorbeelde:
* Cual tu gusta? – Waarvan hou jy?
* Cual tu prefere, la rojas o la verdes? – Wat verkies jy, die rooies of die groenes?
* Ci vole es un milionor? – Wie wil ’n miljoenêr wees?
* Tu vade a la sinema con ci? – Met wie gaan jy fliek?
* Cual es en la caxa? – Wat is in die boks?
* Vos prefere cual? – Wat verkies jy?

*Ci* en *cual* word ook gebruik in gerapporteerde vrae.

### Relatiewe voornaamwoorde 
*Cual* en *ci* dien ook as relatiewe voornaamwoorde, wat relatiewe klousules bekendstel:
* cual – dit, wat
* ci – wie (= la person cual…)

Die relatiewe voornaamwoord vir 'n persoon of dier is *ci*. Die relatiewe voornaamwoord vir ander dinge is *cual*:
* Esta es la fem de ci me ia compra mea auto. – Dit is die vrou by wie ek my kar gekoop het.
* La fem de ci me ia oblida sua nom es denova a la porte. – Die vrou wie se naam ek vergeet het, is weer by die deur.
* A, vide la patetas ci segue sua madre! – Ag, kyk na die eendjies wat hulle ma volg!
* La libro cual me leje es tro longa. – Die boek wat ek lees is te lank.
* La casa en cual nos abita es tro peti. – Die huis waarin ons woon is te klein.
* La superstisios – me gusta esta parola! – cual me ia investiga es riable. – Die bygelowe – ek hou van daardie woord! – wat ek ondersoek het, is belaglik.
* El esperia un sonia cual el teme. – Sy beleef ’n droom waarvoor sy bang is.
* Vergelyk: El esperia un sonia ce el teme. – Sy ervaar ’n droom (en die droom is) waarvoor sy bang is.

Met sommige relatiewe sinsdele laat die hoofsin die selfstandige naamwoord weg waarop die bepaling betrekking het. Die betreklike voornaamwoord self verskyn in die plek van daardie selfstandige naamwoord. In sulke gevalle, om verwarring te voorkom, kan *cual* uitgebrei word na *lokaal* en *ci* na *el ci*:
* Acel es lo cual me ia comprende. – Dit is wat ek verstaan het.
* Me comprende lo sur cual on ia instrui me. – Ek verstaan die inligting waaroor ek geleer is.
* Me no recorda (el) ci me ia vide. – Ek onthou nie die persoon wat ek gesien het nie.
* Me no recorda (el) a ci me ia parla. – Ek onthou nie die persoon met wie ek gepraat het nie.

### Ander voornaamwoorde 
Daar is vier spesiale voornaamwoorde wat na mense verwys. Hulle word slegs in die enkelvoud gebruik:
* algun – iemand (= alga un, alga person)
* cualcun – enigiemand, wie ook al (= cualce un, cualce person)
* cadun – almal, elke persoon (= cada un, cada person)
* nun – niemand (= no un, no person)

Voorbeelde:
* Algun entre nos es la asasinor. – Iemand onder ons is die moordenaar.
* Dise acel broma a cualcun, e el va rie. – Vertel daardie grap vir enigiemand, en hulle sal lag.
* Cadun debe reseta un premio. – Almal moet ’n prys kry.
* Me senta en la atrio per un ora, e nun ia parla a me. – Ek sit al 'n uur in die voorportaal, en niemand het met my gepraat nie.
Die ekwivalente van algun, cualcun, cadun en nun vir dinge is alga cosa (iets), cualce cosa (enigiets), cada cosa (alles) en no cosa (niks).

### Voornaamwoordfrases 
Voornaamwoorde word normaalweg nie deur bepalers of byvoeglike naamwoorde gewysig nie, maar hulle kan deur voorsetselfrases gewysig word:
* Nos en la sindicato esije plu diretos. – Ons in die vakbond eis meer regte.
* Tota de la lenio es danada. – Al die hout is beskadig.
* La plu de esta linguas es difisil. – Die meeste van hierdie tale is moeilik.

## Byvoeglike naamwoorde 
'n Byvoeglike naamwoord is 'n woord wat die betekenis van 'n selfstandige naamwoord verander. Tipiese byvoeglike naamwoorde dui die kwaliteite, eienskappe of eienskappe van die verwysings van hul naamwoorde aan.

In Elefen verander byvoeglike naamwoorde nie om getal of geslag aan te dui nie.

### Posisie 
Die meeste byvoeglike naamwoorde volg die selfstandige naamwoord wat hulle verander. *Bon* (“goed”) en *mal* (“sleg”) gaan egter gewoonlik die selfstandige naamwoord vooraf, tensy hulle self gewysig word:
* un bon can – 'n goeie hond
* un can plu bon – 'n beter hond (gewysig deur plu)
* la mal enfante – die slegte kind
* un mal can bon instruida – 'n slegte hond wat goed opgelei is
* bon enfantes mal comprendeda – goeie kinders word swak verstaan

In die meeste gevalle is dit moontlik om meer as een byvoeglike naamwoord na die selfstandige naamwoord by te voeg sonder om verwarring te veroorsaak. In sommige gevalle kan een van die byvoeglike naamwoorde ook verstaan word as 'n bywoord wat die betekenis van die volgende byvoeglike naamwoord verander. *E* kan tussen byvoeglike naamwoorde geplaas word om die verwarring te vermy:
* la nara vera longa – die baie lang storie (vera = bywoord)
* la nara vera e longa – die ware (en) lang storie (vera = byvoeglike naamwoord)
* la om grande, forte, e stupida – die groot, sterk, dom man (drie byvoeglike naamwoorde)

In sommige gevalle word 'n byvoeglike naamwoord voor die selfstandige naamwoord geplaas: vir styl in poësie of stories, of wanneer twee byvoeglike naamwoorde van soortgelyke gewig betrokke is:
* la peti casa bela – die lieflike huisie
* un fea arbor vea – 'n lelike ou boom

Die mees geskikte byvoeglike naamwoorde vir gebruik voor die selfstandige naamwoord is die eenvoudigste en kortste, soos b*ela, fea, nova, vea, grande* en *peti*.

### Vergelyking 
Vergelykende byvoeglike naamwoorde word gevorm deur die bywoorde *plu* (“meer”) en *min* (“minder”) by te voeg. "As" is *ca*:
* La cosina es plu calda ca la jardin. – Die kombuis is warmer as die tuin.
* Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – Hierdie bed is minder gemaklik as wat ek verwag het.

Superlatiewe byvoeglike naamwoorde word gevorm deur die bywoorde *la plu* (“meeste”) en *la min* (“minste”) by te voeg:
* La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – Die son is die warmste voorwerp in die sonnestelsel.
* El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – Sy het 'n dogter gehad, die mooiste (van dogters) in die wêreld.

Ordinale getalle kan met die superlatiewe konstruksie gekombineer word:
* Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – Vega is die vyfde helderste ster in die naghemel.
* El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – Hy het die derde rykste man in die wêreld geword.

Gelykheidsvergelykings gebruik die kombinasie *tan… como…* (“so… soos…”):
* La arbor ia es tan alta como un casa. – Die boom was so hoog soos 'n huis.
* On es tan joven como on senti. – Jy is so jonk soos jy voel.

### Byvoeglike naamwoorde as selfstandige naamwoorde 
Enige byvoeglike naamwoord kan onveranderd hergebruik word as 'n selfstandige naamwoord, waarvan die betekenis 'n persoon of 'n ding is wat daardie byvoeglike naamwoord se kwaliteit het. Die resulterende selfstandige naamwoord gehoorsaam die normale reëls vir selfstandige naamwoorde - dit neem -s in die meervoud, vereis 'n bepaler en kan gewysig word deur byvoeglike naamwoorde van sy eie:
* Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – Hierdie ring is perfek sirkelvormig. Dit is 'n perfekte sirkel.
* Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – Marilyn is ’n blondine en here verkies blondines.

## Bywoorde 
Net soos byvoeglike naamwoorde woorde is wat selfstandige naamwoorde wysig, so is bywoorde woorde wat byna enigiets anders verander, soos werkwoorde, byvoeglike naamwoorde, ander bywoorde, bepalers, voorsetsels, naamwoordfrases en selfs hele sinne. Tipies gee bywoorde inligting oor plek, tyd, omstandighede, oorsaak, wyse of graad.

### Posisie 
In Elefen het bywoorde en byvoeglike naamwoorde dieselfde vorm. Die verskil word duidelik gemaak deur posisionering: byvoeglike naamwoorde volg selfstandige naamwoorde; bywoorde volg werkwoorde en gaan ander woorde vooraf:
* La om ia studia atendosa la testo. – Die man het die teks noukeurig bestudeer. (wysiging van 'n werkwoord)
* Me ia veni asi en un tren riable lenta. – Ek het hierheen gekom met 'n belaglik stadige trein. (wysiging van 'n byvoeglike naamwoord)
* La tren ia move asurda lenta. – Die trein het absurd stadig beweeg. (wysiging van 'n ander bywoord)
* Me no oia multe bon tu. – Ek kan jou nie baie goed hoor nie. ("multe" wysig "bon", en "multe bon" wysig "oia")
* Cuasi sento persones ia espeta sur la plataforma. – Byna honderd mense het op die perron gewag. (wysiging van 'n kwantifiseerder)
* On ia escava un buco direta ante mea porte. – Hulle het 'n gat reg voor my deur gegrawe. (wysiging van 'n voorsetsel)
* Sola la manico es rompeda. – Net die handvatsel is stukkend. (wysiging van 'n naamwoordfrase)
* Strana, el ia porta un balde de pexes. – Vreemd genoeg het hy ’n emmer vis gedra. (wysiging van 'n sin)

'n Bywoord (of bywoordelike frase) wat 'n werkwoord (of die hele sin) wysig, kan ook aan die begin van die sin geplaas word. En as dit nie verwarring veroorsaak nie, kan 'n bywoord ook na die voorwerp van die werkwoord geplaas word, of aan die einde van die sin:
* El dansa bon. – Hy dans goed.
* Pronto el va cade. – Binnekort sal hy val.
* Surprendente, el es un xico multe bon. – Verbasend genoeg is hy ’n baie goeie seun.
* Me no oia tu multe bon. – Ek kan jou nie baie goed hoor nie.
* maar: Me leje felis la libro. – Ek het die boek vrolik gelees.

In sommige gevalle kan 'n bywoord wat 'n byvoeglike naamwoord voorafgaan  met 'n koppelteken daaraan gekoppel word om die betekenis te verduidelik:
* la parolas nova-creada – die nuutgeskepte woorde

Nog 'n manier om 'n bywoordelike betekenis duidelik te maak, is om *en modo* of *a grado* te sê:
* La melodia es bela en modo surprendente. – Die wysie is verbasend goed.

### Vergelyking 
Vergelyking van bywoorde is presies soos vergelyking van byvoeglike naamwoorde.

### Primêre bywoorde 
Benewens die groot aantal bywoorde wat van byvoeglike naamwoorde afgelei is, het Elefen 'n paar woorde wat slegs bywoorde is:
* apena – skaars
* cisa – miskien
* cuasi – amper
* tan – so (tot so 'n mate)
* tro – te (buitensporig)
* asi – hier
* ala – daar
* an – selfs (teenstrydig met verwagting)
* ance – ook
* ancora – stil
* aora – nou
* alora – dan (op daardie tydstip)
* denova – weer
* ja – reeds
* nunca – nooit
* sempre – altyd
* ier – gister
* oji – vandag
* doman – môre

*Tan* word in uitroepe gebruik:
* Un vista tan bela! – Wat 'n pragtige uitsig!
* Tan stonante! – Hoe wonderlik!

### Kwantifiseerder bywoorde 
Sekere kwantifiseerders kan na bywoorde omgeskakel word, wat aandui in watter mate iets die geval is of nie.
* no – nie
* alga – sommige
* multe – sommige
* poca – min
* plu – min
* min – min
* la plu – meeste
* la min – minste

***No*** as 'n bywoord beteken "nie", "in geen mate nie". Dit ontken wat dit verander. As 'n spesiale geval, wanneer dit 'n werkwoord wysig, gaan dit die werkwoord vooraf:
* Los no va comprende. – Hulle sal nie verstaan nie.
* Nos ave no sola un orania, ma ance du bananas. – Ons het nie net 'n lemoen nie, maar ook twee piesangs.
* O, no esta problem denova! – O, nie weer hierdie probleem nie!

***Alga*** as 'n bywoord beteken "sommige", "ietwat", "redelik", "tot 'n mate":
* * Acel es un caso alga spesial. – Dit is 'n taamlik spesiale geval.
Alga confusada, el ia cade en la lago. – Ietwat verward het hy in die meer geval.

***Multe*** as 'n bywoord beteken "baie", "baie", "tot 'n groot mate":
* Me es multe coler. – Ek is baie kwaad.
* El ama multe la femes. – Hy is baie lief vir vroue.

***Poca*** as 'n bywoord beteken "min", "nie veel nie", "in 'n klein mate":
* Me es poca interesada. – Ek stel nie baie belang nie.
* El core poca. – Hy hardloop net 'n bietjie.

***Plu*** en ***min*** as bywoorde beteken "meer" en "minder", "tot 'n groter mate" en "in 'n mindere mate":
* Tu aspeta plu joven ca me. – Jy lyk jonger as ek.
* No parla plu. – Moenie meer praat nie.
* Me es min contente con la resulta ca me ta prefere. – Ek is minder tevrede met die resultaat as wat ek sou wou hê.

***La plu*** en ***la min*** as bywoorde beteken "meeste" en "minste", "tot die maksimum mate" en "tot die minimum mate":
* “Pardona” es la parola la plu difisil. – “Jammer” is die moeilikste woord.
* El es la om la min interesante en la mundo. – Hy is die minste interessante man in die wêreld.
* A la min, nos ave ancora la un la otra. – Ons het darem nog mekaar.

### Vraende en relatiewe bywoorde 
Die volgende bywoorde kan op verskeie maniere gebruik word:
* cuando – wanneer
* do – waar
* como – waar
* cuanto – hoeveel
* perce – hoekom

Hulle skep direkte en indirekte vrae en hulle stel relatiewe klousules in. As 'n uitbreiding van hul relatiewe gebruik, gedra hulle hulle ook soos voegwoorde wat bywoordelike bysinne inbring – ***cuando***, byvoorbeeld, is dan kort vir ***a la tempo cuando***. Hulle kan ook deur voorsetsels ingelei word.

***Cuando*** beteken "wanneer" (a cual tempo, en cual tempo):
* Cuando nos va come? – Wanneer gaan ons eet?
* La enfante demanda cuando nos va come. – Die kind vra wanneer ons gaan eet.
* En la anio cuando me ia nase, la clima ia es multe calda. – In die jaar toe ek gebore is, was die weer baie warm.
* Cuando nos ariva, me va dormi. – (Destyds) as ons aankom, sal ek slaap.
* Nos va canta ante cuando nos dansa. – Ons sal sing voor ons dans.
* Nos va dansa pos cuando nos canta. – Ons sal dans nadat ons gesing het.
* Nos va dansa asta cuando nos adormi. – Ons sal dans totdat ons aan die slaap raak.

***Do*** beteken "waar" (a cual loca, en cual loca). Wanneer dit gebruik word met 'n werkwoord van beweging, beteken doen dikwels "waarheen":
* Do es la can? – Waar is die hond?
* Me no sabe do nos vade. – Ek weet nie waarheen ons gaan nie.
* En la pais do me ia nase, la clima es multe calda. – In die land waar ek gebore is, is die weer baie warm.
* El ia dormi do el sta. – Hy het geslaap waar hy gestaan het.
* Me veni de do tu ia visita me. – Ek kom van waar jy my besoek het.
* La polisior ia desinia un sirculo sirca do el ia trova la clave. – Die polisievrou het ’n sirkel getrek om waar sy die sleutel gekry het.

***Como*** beteken "hoe" (en cual modo). Dit dien ook as 'n voorsetsel wat "soos" beteken:
* Como tu conose mea nom? – Hoe ken jy my naam?
* Me no comprende como tu conose mea nom. – Ek verstaan nie hoe jy my naam ken nie.
* La manera como tu pasea es riable. – Die manier waarop jy loop is belaglik.
* Me parla como me pensa. – Ek praat soos/hoe ek dink.
* La descrive ia difere multe de como la loca aspeta vera. – Die beskrywing het baie verskil van hoe die plek werklik lyk.
* Tua oios es como los de un falcon. – Jou oë is soos dié van 'n valk.

***Cuanto*** beteken “hoeveel” (en cual cuantia). Dit dien ook as 'n kwantifiseerder met dieselfde betekenis:
* Cuanto la orolojo custa? – Hoeveel kos die horlosie?
* Cuanto tu ia compra? – Hoeveel het jy gekoop?
* Cuanto tu desira esta torta? – Hoeveel wil jy hierdie koek hê?
* Me va demanda cuanto ia ariva. – Ek sal vra hoeveel het aangekom.
* Nos va aida cuanto nos pote. – Ons sal help so veel ons kan.
* Tu sabe cuanto me ama tu? – Weet jy hoe lief ek jou het?

***Perce*** beteken "hoekom" (in verskeie betekenisse: par cual causa, per cual razona, con cual intende). Die ooreenstemmende voegwoorde is *car* ("omdat", "om die rede dat") en *afin* ("sodat", "met die bedoeling dat"). Die spesiale woord *perce* word altyd gebruik, nie *per cual* nie:
* Perce tu core? – Hoekom hardloop jy?
* La fem ia demanda perce la fenetra es rompeda. – Die vrou het gevra hoekom die venster gebreek is.

## Werkwoorde 
'n Tipiese werkwoord dui op die doen of laat vaar van 'n aksie (hardloop, stop), 'n verhouding (het, verloor), of 'n toestand (staan, smelt). In Elefen verander werkwoorde nie om dinge soos tyd of bui aan te dui nie. In plaas daarvan word bywoorde gebruik – veral die drie spreekwoorde *ia, va* en *ta*. Enige werkwoord kan sonder verandering as 'n selfstandige naamwoord hergebruik word.

### Gespanne 
Die toekomstige tyd word gemerk met *va* ('n woord van Franse oorsprong). Verlede tyd, insluitend volmaak en meer volmaakte tyd, word gemerk met *ia* (van Chavacano-oorsprong). Dis spesiale bywoorde wat die werkwoord voorafgaan. Die teenwoordige tyd is ongemerk:
* Me kanta. – Ek sing.
* Me va canta. – Ek sal sing / Ek gaan sing.
* Me ia canta. – Ek het gesing.

Verhale beskryf dikwels gebeure wat in die verlede (of 'n verbeelde verlede) plaasvind, of waarvan die ligging in tyd nie vir die leser saak maak nie. In sulke gevalle kan die *ia* weggelaat word.

Elefen onderskei nie perfekte en onvolmaakte aspekte van die werkwoord nie (bv. "Ek het geëet", "Ek het vroeër geëet"). 'n Mens kan egter die temporele volgorde van twee handelinge maklik verduidelik deur die vorige een met ja (“reeds”) te merk:
* Cuando tu ia encontra nos, nos ia come ja. – Toe jy ons ontmoet het, het ons (reeds) geëet.
* Si tu reveni doman, me va fini ja la labora. – As jy môre terugkom, is ek (reeds) klaar met die werk.
* Smpre cuando me ateni la fini de un capitol, me oblida ja la titulo. - Wanneer ek die einde van 'n hoofstuk bereik, het ek (reeds) die titel vergeet.

Daar is 'n ander manier om te verduidelik:
* Me ia come ante aora. – Ek het voorheen geëet.
* Me ia come plu temprana. – Ek het vroeër geëet.
* Me ia fini come. – Ek het klaar geëet.
* Me va come pronto. – Ek sal binnekort eet.
* Me comensa come. – Ek begin eet.
* Me va come pos acel. – Ek sal daarna eet.
* Me va come plu tarda. – Ek sal later eet.
* Me ia abitua come en la note. – Ek het in die nag geëet.
* Me ia come abitual en la note. – Ek het in die nag geëet.

Elefen het 'n opsionele "irrealis"-deeltjie ta (van Haïtiaanse oorsprong) wat gebruik kan word om te dui dat iets onwerklik is, of twyfelagtig is, of bloot moontlik of gewens is. 'n Sin met 'n alternatiewe werklikheid aan spreek. In sin wat sy ("as") word die woord in die hoof gebruik bygevoeg, maar dit word gewoonlik in die "as"-weggelaat - alhoewel dit nie 'n woord verwoord het om dit nie te sluit nie. Dit kan 'n toekoms voorstel wat minder waarskynlik is as 'n wat jy gebruik. Jy kan ook 'n beleefde versoek oordra. Dit kan woord in verskeie situasies gebruik waar baie tale konjunktiewe of voorwaardelike gebruik word, en dit stem dikwels ooreen met die Engelse woord "would":
* Si me ta rena la mundo, cada dia ta es la dia prima de primavera. – As ek die wêreld regeer het, sou elke dag die eerste dag van die lente wees.
* Si lo no esiste, on ta debe inventa lo. – As dit nie bestaan het nie, sou jy dit moes uitvind.
* Si tu canta, me va escuta. – As jy sing, sal ek luister.
* Si tu va canta, me va escuta. – As jy wil sing, sal ek luister.
* Si tu canta, me ta escuta. – As jy sing, sal ek luister.
* Si tu ta canta, me ta escuta. – As jy sou sing, sou ek luister.
* Me duta ce tu ta dise acel. – Ek twyfel of jy dit sou sê.
* Wil jy jou guns gee? – Sal jy asseblief die sout deurgee?

Normaalweg kan slegs een van va, ia en ta met elke werkwoord gebruik word. 'n Uitsondering is ia ta, wat dieselfde betekenis het as die verlede voorwaardelik in die Romaanse tale en "sou het" in Engels. 'n Voorbeeld is 'n amusante opmerking deur Richard Nixon:
* Me ia ta es un bon pape. – Ek sou 'n goeie pous gemaak het.

Anders as in Engels, behou gerapporteerde toespraak in Elefen die tyd van die oorspronklike uiting:
* El ia dise ce la sala es fria. = El ia dise: “Oji, la sala es fria.” – Hy het gesê die kamer was koud. = Hy het gesê: "Die kamer is koud vandag."
* El ia demanda esce la sala es fria. = El ia demanda: “Esce la sala es fria?” – Hy het gevra of die kamer koud is. = Hy het gevra: "Is die kamer koud?"
* El ia pensa ce la sala ia es fria. = El ia pensa: “Ier, la sala ia es fria.” – Hy het gedink die kamer was koud. = Hy het gedink: "Die kamer was gister koud."

### Noodsaaklik 
Die imperatief, of bevelvorm van die werkwoord, is ongemerk. Dit verskil van die huidige tyd deurdat die onderwerp weggelaat word. Die onderwerp sal normaalweg tu of vos wees, dit wil sê die persoon wat aangespreek word. Ta of ta ce kan gebruik word as 'n vak ingesluit moet word:
* Para! – Stop!
* Pardona me. – Verskoon my / Jammer.
* Toca la tecla de spasio per continua. – Druk die spasiebalk om voort te gaan.
* Vade a via, per favore! – Gaan asseblief weg!
* Ta ce tua rena veni! – Mag u koninkryk kom!, sou u koninkryk kom!
* Ta ce nos dansa! – Kom ons dans!

### Ontkenning 
Werkwoorde word ontken met die bywoord nee, wat beide die werkwoord en va, ia of ta voorafgaan:
* Me no labora oji, e me no va labora doman. – Ek werk nie vandag nie, en ek sal nie môre werk nie.
* El no ia pensa ce algun es asi. - Hy het nie gedink iemand is hier nie.
* No traversa la strada sin regarda. - Moenie die straat oorsteek sonder om te kyk nie.

### Deelwoorde 
'n Deelwoord is 'n werkwoord wat as 'n byvoeglike naamwoord of bywoord gebruik word. Werkwoorde vorm aktiewe deelwoorde in -nte, en passiewe deelwoorde in -da. Dit is byvoeglike naamwoorde gelykstaande aan dié in “-ing” en “-ed” (of “-en”) in Engels, en kan ewe goed as bywoorde en selfstandige naamwoorde gebruik word. Die aktiewe deelwoord impliseer gewoonlik ook 'n deurlopende aksie, terwyl die passiewe deelwoord suggereer dat die handeling in die verlede plaasgevind het:
* Un ruido asustante ia veni de la armario. – ’n Skrikwekkende geluid het uit die kas gekom. (byvoeglike naamwoord)
* La om creante scultas es amirable. – Die man wat beeldhouwerke skep, is bewonderenswaardig. (byvoeglike naamwoord; = la om ci crea scultas)
* El ia sta tremante en la porta. – Sy staan en bewe in die deur. (bywoord)
* Nos ia colie tota de la composantes. – Ons het al die komponente versamel. (selfstandige naamwoord)
* Per favore, no senta sur la seja rompeda. – Moet asseblief nie op die stukkende stoel sit nie. (byvoeglike naamwoord)
* El ia leje xocada la reporta. – Hy het die berig geskok gelees. (bywoord)
* Sua novela va es un bonvendeda. – Haar roman sal ’n topverkoper wees. (selfstandige naamwoord)

Die aktiewe deelwoord kan 'n voorwerp hê. Verder kan dit gebruik word as 'n aanvulling van die werkwoord es om 'n progressiewe betekenis oor te dra:
* Me es lenta asorbente la informa. – Ek absorbeer die inligting stadig.
* Me no ia disturba tu, car tu ia es laborante. – Ek het jou nie gesteur nie, aangesien jy gewerk het.

Maar 'n deelnemende konstruksie is dikwels onnodig, aangesien daar ander maniere is om hierdie betekenis uit te druk:
* Me asorbe lenta la informa. – Ek absorbeer stadig / neem die inligting stadig op.
* Vade a via, me labora. – Gaan weg, ek werk.
* Me continua come. – Ek hou aan eet.
* Me come continual. – Ek eet aanhoudend.
* Me come tra la dia intera. – Ek eet deur die dag.

Die passiewe deelwoord kan gebruik word as 'n aanvulling van die werkwoorde es of deveni, wat 'n passiewe betekenis voortbring. Par ("deur") lei die agent van 'n passiewe aksie in:
* Esta sala ia es pintida par un bufon. – Hierdie kamer is deur ’n nar geverf.
* La sala deveni pintida. – Die vertrek word geverf.
* Acel ponte ia es desiniada par un injenior famosa. – Daardie brug is deur 'n bekende ingenieur ontwerp.
* Lo ia deveni conoseda ce el ia es un om perilosa. – Dit het bekend geword dat hy ’n gevaarlike man was.

'n Aktiewe sin met op of algun as onderwerp is dikwels 'n elegante alternatief vir 'n passiewe sin:
* On pinti la sala. – Die vertrek word geverf.
* On no sabe cuanto persones teme aranias. – Dit is nie bekend hoeveel mense bang is vir spinnekoppe nie.
* Algun ia come lo. – Dit is deur iemand geëet.

Die aktiewe deelwoord van es is esente:
* Esente un bufon, el ia senta sur la seja rompeda. – Synde ’n nar het hy op die stukkende stoel gaan sit.

### Transitiwiteit 
'n Oorgangswerkwoord is een wat direk gevolg kan word deur 'n selfstandige naamwoordfrase ('n voorwerp), met geen tussenliggende voorsetsel nie. 'n Onverganklike werkwoord het nie 'n voorwerp nie. Byvoorbeeld:
* Me senta. – Ek sit. (senta is onoorganklik)
* La patatas coce. – Die aartappels kook. (coce is onoorganklik)
* El usa un computador. – Sy gebruik 'n rekenaar. (vsa is oorganklik)
* Los come bananas. – Hulle eet piesangs. (kom is oorganklik)

Transitiwiteit is buigsaam in Elefen. Byvoorbeeld, as jy 'n voorwerp na 'n onoorganklike werkwoord byvoeg, word die werkwoord oorganklik. Die objek stem semanties ooreen met die onoorganklike subjek, en die werkwoord beteken nou “veroorsaak (die objek) om …”:
* Me senta la enfantes. – Ek sit die kinders. (= Me causa ce la enfantes senta)
* Me coce la patatas. – Ek kook die aartappels. (= Me causa ce la patatas coce)

Die voorwerp van 'n oorganklike werkwoord kan weggelaat word as dit duidelik uit die situasie of die konteks blyk:
* El canta un melodia. – Sy sing 'n deuntjie. > El canta. – Sy sing. (= El canta alga cosa)

Wanneer 'n werkwoord se voorwerp en onderwerp dieselfde ding is, kan jy 'n refleksiewe voornaamwoord as die voorwerp gebruik:
* Me senta me. – Ek sit myself / ek gaan sit. (= Me deveni sentante)
* La porte abri se. – Die deur gaan (self) oop. (= La porte abri – maar beklemtoon dat dit lyk asof niemand dit oopmaak nie; dit gaan vanself oop)

En om dit duidelik te maak dat 'n werkwoord oorganklik gebruik word, kan jy uitdrukkings met fa of causa gebruik:
* Me fa ce la enfantes senta. – Ek laat die kinders sit. (= Me senta la enfantes)
* Me causa ce la fango adere a mea botas. – Ek laat die modder aan my stewels kleef. (= Me adere la fango a mea botas)

In sommige tale kan die voorwerp van 'n oorganklike werkwoord 'n komplement hê. Elefen gebruik eerder ander konstruksies:
* Los ia eleje el a presidente. – Hulle het hom president verkies. (voorsetsel van resulterende toestand)
* Me ia pinti la casa a blanca. – Ek het die huis wit geverf. (voorsetsel van resulterende toestand)
* Me ia fa ce el es felis. – Ek het hom gelukkig gemaak. (selfstandige naamwoord klousule)
* El ia dise ce me es stupida. – Hy het my dom genoem. (selfstandige naamwoord klousule)

Die een uitsondering behels die werkwoord nomi, en word beskou as 'n voorbeeld van apposisie:
* La esplorores ia nomi la rio la Amazon. – Die ontdekkingsreisigers het die rivier die Amasone genoem. (= los ia dona la nom “la Amazon” a la rio)

### Werkwoorde met dummy vakke 
Elke eindige werkwoord in Elefen moet 'n onderwerp hê, al is dit net as 'n plekhouer.

In sommige tale is dit moontlik om die onderwerpe van werkwoorde wat na die weer of die algemene omgewing verwys, weg te laat. In Elefen word lo ("dit") gebruik:
* Lo neva. – Dit sneeu.
* Lo va pluve. – Dit gaan reën.
* Lo es tro calda en esta sala. – Dit is te warm in hierdie kamer.
* Lo es bon – Dit is goed.

Nog 'n voorbeeld is wanneer die onderwerp effektief 'n selfstandige naamwoordklousule is. Omdat dit na die werkwoord kom, word lo as 'n dummy-onderwerp gebruik:
* Lo pare ce tu es coreta. – Dit blyk dat jy reg is.
* Lo es importante ce me no oblida esta. – Dit is belangrik dat ek dit nie vergeet nie.

Net so, met die werkwoord es, as die onderwerp 'n voornaamwoord is (tipies el, lo of los) gevolg deur 'n relatiewe klousule, kan 'n mens die werklike onderwerp na die einde van die sin skuif en lo as 'n skynonderwerp vervang:
* Lo es me ci ama Maria. = El ci ama Maria es me. – Dis ek wat vir Mary lief is. = Die een wat Maria liefhet, is ek.
* Lo es Maria ci me ama. = El ci me ama es Maria. – Dis Mary vir wie ek lief is. = Die een vir wie ek lief is, is Mary.
* Lo es la bal blu cual me ia perde. = Lo cual me ia perde es la bal blu. = La bal blu es lo cual me ia perde. – Dis die blou bal wat ek verloor het. = Wat ek verloor het, is die blou bal. = Die blou bal is wat ek verloor het.

On ave dui die teenwoordigheid of bestaan van iets aan:
* On ave un serpente en la rua. – Daar is 'n slang in die pad.
* On no ave pexes en esta lago. – Daar is geen vis in hierdie meer nie.
* On ave multe persones asi oji. – Hier is vandag baie mense.

### Werkwoorde as selfstandige naamwoorde 
Elefen het twee maniere om werkwoorde as selfstandige naamwoorde te gebruik: die infinitief en die verbale selfstandige naamwoord. Albei gebruik die werkwoord ongewysig.

Die infinitief stel 'n spesiale soort selfstandige naamwoordin bekend, genaamd 'n "infinitiewe klousule", waarvan die betekenis is soos 'n klousule wat deur ce ingelei is. Die infinitief is nog steeds 'n werkwoord wat gevolg kan word deur bywoorde en 'n voorwerp, en om te ontken deur die woord nee wat daarvoor geplaas word. Dit is belangrik dat dit nie 'n onderwerp of 'n aanduiding van spanning of bui aanvaar nie. Dit word deur die konteks oorgedra.

Die mees algemene gebruik van 'n infinitiefklousule is as die voorwerp van 'n ander werkwoord. Die onderwerpe van beide werkwoorde is gewoonlik dieselfde, maar hulle kan anders wees as die betekenis dit suggereer, soos in die voorbeeld met proibi hieronder:
* Me espera ariva ante tua parti. – Ek hoop om te arriveer voor jy vertrek.
* Me ia gusta multe escuta oji mea musica. – Ek het dit baie geniet om vandag na my musiek te luister.
* On pote nunca spele coreta mea nom. – Mense kan nooit my naam reg spel nie.
* El teme no velia en la matina. – Hy is bang om nie soggens wakker te word nie.
* La empleor proibi come sanduitxes en la ofisia. – Die werkgewer verbied om toebroodjies in die kantoor te eet.

Infinitives are also often found after prepositions, ​where they can still accept no before them, and adverbs and an object after them:
* Me viaja per vide la mundo. – Ek reis (in volgorde) om die wêreld te sien.
* El ia mori pos nomi sua susedor. – Sy is dood nadat sy haar opvolger genoem het.
* El ia abri la noza par colpa lo forte con un martel. – Hy het die moer oopgemaak deur dit hard met ’n hamer te slaan.
* On no pote pasea tra la mundo sin lasa impresas de pede. – Jy kan nie deur die wêreld loop sonder om voetspore te laat nie.

Daarenteen is die verbale selfstandige naamwoord net 'n selfstandige naamwoord, en word normaalweg deur la of 'n ander bepaler voorafgegaan. Die selfstandige naamwoord dui óf 'n voorkoms van die werkwoord se aksie aan, óf die onmiddellike gevolg daarvan. Dit kan byvoeglike naamwoorde aanvaar, maar 'n voorsetsel (mees algemeen de) moet gebruik word as 'n voorwerp ingesluit moet word:
* Sua condui ia es vera xocante. – Sy gedrag was regtig skokkend.
* El ia destrui sua labora intera. – Sy het haar hele werk vernietig.
* La valsa e la samba es dansas. – Die wals en die samba is danse.
* Esta va es un ajunta bela a la ragu. – Dit sal 'n goeie toevoeging tot die bredie wees.
* Me ia prepara du traduis de la testo. – Ek het twee vertalings van die teks voorberei.
* Tu ave no comprende de la problemes. – Jy het geen begrip van die probleme nie.
* “LFN” es un corti de “Lingua Franca Nova”. – “LFN” is ’n afkorting van “Lingua Franca Nova”.
* La universo ia es estrema peti a la momento de sua crea. – Die heelal was uiters klein op die oomblik van sy skepping.

Met 'n werkwoord soos ajunta is daar min verskil tussen un ajunta en un ajuntada. Maar la traduida is die oorspronklike teks waaruit la tradui geproduseer word, en un crea is 'n daad om un creada te skep. Dit volg uit die betekenis van die voorwerpe van die werkwoorde self: -da verwys altyd na die voorwerp. Met crea is die objek ook die resultaat van die handeling; maar met tradui is die voorwerp en die resultaat twee verskillende dinge. Met 'n paar werkwoorde, soos dansa, waar die voorwerp en die aksie dieselfde ding is, sê ons un dansa, nie un dansada nie.

'n Infinitiewe klousule kan as die onderwerp van 'n sin gebruik word:
* Nada es un eserse gustable. – Swem / Om te swem is 'n genotvolle oefening.
* Nada en fango no es un eserse gustable. – Swem in modder / Om in modder te swem is nie ’n genotvolle oefening nie.
* Scrive ​la novela ia aida el a boni sua stilo. – Die skryf van die roman het haar gehelp om haar styl te verbeter.

Maar skriftelik, as 'n infinitief-klousule lank is, kan die leser die risiko loop om die infinitiefwerkwoord vir 'n opdrag te mis, ten minste totdat hulle by die hoofwerkwoord van die sin kom. 'n Mens kan dit vermy deur die infinitief na 'n werkwoordelike selfstandige naamwoord te verander deur la of 'n ander bepaler daarvoor by te voeg, of deur die meervoud te gebruik:
* La nada en fango no es un eserse ​gustable. – Om in modder te swem is nie ’n lekker oefening nie.
* La scrive de ​la novela ia aida el a boni sua stilo. – Skryf die roman / Die skryf van die roman het haar gehelp om haar styl te verbeter.
* Eras es umana, pardonas es divin. – Om te dwaal is menslik, om te vergewe is goddelik.

## Voorsetsels 
'n Voorsetsel is 'n spesiale woord wat 'n selfstandige naamwoordfrase inlei, wat 'n voorsetselfrase vorm. 'n Voorsetselfrase wysig tipies 'n voorafgaande selfstandige naamwoord, voornaamwoord, byvoeglike naamwoord of bywoord - of dit kan 'n hele sin wysig. Die voorsetsel dui aan hoe die selfstandige naamwoordfrase met die inhoudstruktuur verband hou, en toon die rol wat dit in die wysiging speel.

LFN het 22 voorsetsels.

### a 
*A* beteken "by". Dit bied 'n plek of 'n tyd as 'n eenvoudige punt, of as 'n algemene ruimte of tydperk, en ignoreer die interne struktuur daarvan:
* Nos senta a la table. – Ons sit aan tafel.
* Me va encontra tu a la crus de vias. – Ek sal jou by die kruispad ontmoet.
* La scala apoia a la mur. – Die leer leun teen die muur.
* Tua casa es a lado de mea casa. – Jou huis is langs myne.
* El reposa a casa. – Hy rus by die huis.
* Sudan es a sude de Misre. – Soedan is suid van Egipte.
* La barco es a mar. – Die boot is op see.
* El ia fini la labora a la comensa de la anio. – Sy het die werk aan die begin van die jaar voltooi.
* A medianote, on va vide focos artal. – Om middernag sal daar vuurwerke wees.
* Me debe parti a la ora des-ses. – Ek moet vieruur vertrek.

Met metaforiese uitbreiding, stel *a* die verwysingspunt in 'n verhouding bekend:
* Tu sta tro prosima a la borda. – Jy staan te naby aan die rand.
* La forma de Italia es simil a un gama. – Die vorm van Italië is soortgelyk aan 'n been.
* Esta pen parteni a me. – Hierdie pen behoort aan my.
* Cual aveni si on no conforma a la regulas? – Wat gebeur as jy nie aan die reëls voldoen nie?
* A la min tredes persones espeta. – Minstens dertig mense wag.

Daarbenewens kan *a* beweging na 'n punt uitdruk. Dit sluit metaforiese bewegings in soos oordragte aan ontvangers en veranderinge in nuwe toestande:
* Me viaja a New York. – Ek reis na New York.
* Pone tua libros a via. – Bring jou boeke weg.
* El leva sua oios a la sielo. – Hy slaan sy oë op na die hemel.
* El ia dona un oso a la can. – Sy het 'n been aan die hond gegee / Sy het die hond 'n been gegee.
* La sorsor ia cambia se a un capra. – Die towenaar het homself in 'n bok verander.
* La seja ia cade a pesos. – Die stoel het in stukke geval.
* La xico ia ajunta sua nom a la lista. – Die seun het sy naam by die lys gevoeg.
* Dise a me tua nom. – Vertel my jou naam.
* Me no va responde a acel demanda. – Ek sal nie daardie vraag beantwoord nie.
* Nos desira a tu un bon aniversario. – Ons wens jou 'n gelukkige verjaardag toe.
* Tua idea pare asurda a me. – Jou idee lyk vir my absurd.
* Me pasea longo la strada, de un fini a la otra. – Ek stap straataf, van die een kant na die ander.
* Tu irita me de tempo a tempo. – Jy irriteer my van tyd tot tyd.
* La note progresa a la lus prima. – Die nag vorder na dagbreek.
* De lundi a jovedi es cuatro dias. – Van Maandag tot Donderdag is vier dae.

Trouens, enige voorsetsel wat 'n ligging aandui, kan ook beweging na daardie ligging aandui. Byvoorbeeld, in *me pone mea libros en mea saco* ("Ek sit my boeke in my sak"), en impliseer natuurlik beweging "in". Wanneer ekstra duidelikheid nodig is, kan a voor die voorsetsel geplaas word om die gevoel van beweging na:
* Core a la casa. – Hardloop na die huis.
* Core en la casa. – Hardloop in die huis.
* Core a en la casa. – Hardloop die huis binne.
* La gato salta sur la table. – Die kat spring op die tafel.
* La gato salta a sur la table. – Die kat spring op die tafel.

'n Spesiale gebruik van *a* is voor 'n ander voorsetsel, om 'n bywoord te skep. As die voorsetsel 'n plek aandui, suggereer die kombinasie beweging in die rigting wat aangedui word. *A ante* en *a pos* word ook gebruik om vroeër of later tye aan te dui:
* La can core a ante. – Die hond hardloop vorentoe.
* Tu pote pone tua saco a supra. – Jy kan jou sak bo-oor sit.
* La sumerjor ia vade a su. – Die duiker het afgegaan.
* Vide a su. – Sien onder.
* Me ia visita esta vila a ante. – Ek het hierdie dorp al voorheen besoek.
* Nos pote reveni a pos. – Ons kan later terugkeer.

Nog 'n spesiale gebruik van *a* is om 'n aanvulling by die voorwerp in 'n sin te voeg. (In sommige gevalle kan ander voorsetsels ook vir hierdie doel gebruik word.)
* El ia pinti sua casa a blanca. – Hy het sy huis wit geverf.
* Me va servi la gambas a/en fria. – Ek sal die garnale koud bedien.
* Los ia eleje Maria a/per presidente. – Hulle het Maria (as) president verkies.

Die komplement kan 'n infinitief wees. *Per* kan in plaas van *a* gebruik word, maar dan is die betekenis dat die onderwerp van die hoofwerkwoord bedoel is om die handeling van die infinitiewe werkwoord uit te voer. *A* dui aan dat die subjek van voorneme is dat die voorwerp dit moet doen:
* El comanda la soldatos a ataca la fortres. – Hy beveel die soldate om die fort aan te val.
* Me va instrui vos a parla la lingua. – Ek sal jou leer om die taal te praat.

### ante 
*Ante* beteken "voor". Die gestelde is pos.

In die ruimte dui *ante* 'n ligging aan die belangriker kant van 'n gespesifiseerde voorwerp aan. Watter kant is belangriker, hang af van die voorwerp en sy konteks. Baie dinge het 'n ooglopende voorkant waarmee hulle die wêreld aandurf; in ander gevalle beteken *ante* net "aan die nader kant van":
* Mea peto es ante mea dorso. – My bors is voor my rug.
* La jornales es ante la libros. – Die tydskrifte is voor in die boeke.
* Lo es tan oscur ce me no pote vide mea mano ante mea oios. – Dis so donker dat ek nie my hand voor my oë kan sien nie.
* Un can reposa ante la boteca. – ’n Hond lê voor die winkel.
* Nos ave multe labora ante nos. – Ons het baie werk wat vir ons voorlê.

In tyd dui *ante* 'n punt aan wat 'n bepaalde tyd voorafgaan:
* Janero veni ante febrero. – Januarie kom voor Februarie.
* Los intende fini la labora ante la reposa de sol. – Hulle beoog om voor sononder klaar te werk.
* Verje a sinistra ante la fini de la strada. – Draai links voor die einde van die straat.
* Nos esperia la lampo ante la tona. – Ons ervaar weerlig voor donderweer.

*Ante* kan ook beweging na 'n punt voor iets aandui (= *a ante*):
* On ia pone un monton de libros ante me. – Hulle het ’n hoop boeke voor my neergesit.
* Me veni ante tu per demanda per tua pardona. – Ek kom voor jou om verskoning te vra.

*Ante cuando*, of *ante ce*, beteken "voor" as 'n voegwoord ("voor die tyd wanneer"):
* Nos vide la lampo ante cuando nos oia la tona. – Ons sien weerlig voor ons donderweer hoor.

### asta 
*Asta* beteken "tot" of "so ver as" 'n gespesifiseerde voorwerp of ligging:
* El ia acompania me asta mea auto. – Sy het my na my motor vergesel.
* La tera es covreda con neva asta la montania. – Die grond is bedek met sneeu tot by die berge.
* Me es empapada asta mea pel. – Ek is tot op die vel deurnat.
* La custa ia cade asta sola un euro. – Die prys het tot net een euro gedaal.
* El ia visita cada pais de Andora asta Zambia. – Hy het al elke land van Andorra tot Zambië besoek.
* Studia la pajes dudes-sinco asta cuatrodes-du. – Bestudeer bladsye 25 tot 42 (ingesluit).

Dit lei tot die tydelike gevoel van *asta*, wat "tot" is:
* El labora asta medianote. – Hy werk tot middernag.
* Espeta asta la estate. – Wag tot die somer.
* Asta doman! –Tot môre / Sien jou môre!

### ca 
*Ca* beteken "as". Dit dui die verwysingspunt vir 'n ongelykheidvergelyking aan:
* Mea can es plu intelijente ca me. – My hond is intelligenter as ek.
* Acel es multe min interesante ca esta. – Dit is baie minder interessant as dit.
* La sielo e tera ave plu cosas ca tu imajina en tua filosofia. – Daar is meer dinge in die hemel en op aarde as wat in jou filosofie gedroom word.

### como 
*Como* beteken "soos". Dit dui die verwysingspunt vir 'n gelykheidsvergelyking aan:
* El rie como un iena. — Hy lag soos 'n hiëna.
* Tua cor es dur como petra. – Jou hart is hard soos klip.
* Iogurte es como crema. – Jogurt is soos room.
* Tu ia veni a la mesma conclui como me. – Jy het tot dieselfde gevolgtrekking as ek gekom.
* Me pote salta tan alta como tu. – Ek kan so hoog soos jy spring.
* Condui como un adulte. – Gedra jou soos 'n volwassene.

### con 
Con beteken "met". Die teenoorgestelde daarvan is sonde.

Dit stel 'n gepaardgaande persoon, ding of toestand bekend:
* Me vide la xica con sua padre. – Ek sien die meisie by haar pa.
* Los vole come con nos. – Hulle wil saam met ons eet.
* Nos bevi cafe con lete. – Ons drink koffie met melk.
* On ia misca la zucar con sal. – Die suiker is met sout gemeng.
* Los batalia con la elementos. – Hulle sukkel met die elemente.
* No multe parolas comensa con X. – Nie baie woorde begin met X nie.
* El ia dona a me un libro con multe fotos. – Sy het vir my 'n boek met baie foto's gegee.
* Elena es un xica con capeles roja. – Elena is ’n meisie met rooi hare.
* La om vea senta con un pipa en sua boca. – Die ou man sit met ’n pyp in sy mond.
* Sua sposa regarda el con stona. – Sy vrou kyk hom verbaas aan.
* Compara esta con la clima de ier. – Vergelyk dit met gister se weer.
* Tota cambia con la pasa de tempo. – Alles verander met verloop van tyd.
* A cada dia, me leva con la sol. – Elke dag staan ek saam met die son op.
* E con acel parolas, el ia desapare. – En met daardie woorde het hy verdwyn.

Con kan ook "deur middel van" beteken om iets aan te bied wat as 'n hulpmiddel gebruik word:
* Me scrive con un pen. – Ek skryf met 'n pen.
* Nos oia con nosa oreas. – Ons hoor met ons ore.
* La cavalo colpa con sua pede. – Die perd skop.
* El ia compra un casa con la mone cual el ia erita. – Hy het 'n huis gekoop met die geld wat hy geërf het.

Wanneer 'n handeling deur middel van iets meer abstrak of minder instrumentagtig gebeur, word par verkies.

An con beteken "ten spyte van":
* Nos va fali an con tua aida. – Ons sal misluk selfs met jou hulp.

### contra 
*Contra* beteken "teen". Dit stel iets bekend wat in die teenoorgestelde rigting in die gesig staar of beweeg, hetsy werklik of metafories:
* Clui tua oios contra la lus. – Maak jou oë toe teen die lig.
* Esta camera es secur contra acua. – Hierdie kamera is waterdig.
* La elinicas antica ia batalia contra Persia. – Die antieke Grieke het teen Persië geveg.
* La scala es contra la serca. – Die leer is teen die heining.
* El lisca e cade contra la mur. – Hy gly en val teen die muur.
* Nada contra la flue es difisil. – Om stroomop te swem is moeilik.
* Me es contra la gera. – Ek is teen die oorlog.
* Tu ia ata contra mea desiras. – Jy het teen my wense opgetree.

### de 
*De* beteken "van". Dit bied iets aan as 'n oorsprong:
* Me es de New York. – Ek is van New York.
* Me viaja de Paris a London. – Ek reis van Parys na Londen.
* La paperes ia cade de la fenetra. – Die papiere het uit die venster geval.
* Me ia reseta un letera de la re. – Ek het 'n brief van die koning ontvang.
* La furor asconde sua fas de la cameras. – Die rower steek sy gesig vir die kameras weg.
* La acua difere de la asida par sua cimica. – Water verskil van suur in sy chemie.
* La resulta depende de la metodo usada. – Die resultaat hang af van die metode wat gebruik word.
* Nos labora ja de la lus prima. – Ons werk van dagbreek af.
* Multe anios ia pasa de la gera. – Baie jare het verloop sedert die oorlog.
* La table es fada de lenio. – Die tafel is van hout gemaak.
* Tu gusta carne de oveta? – Hou jy van lam?

By uitbreiding, stel *de* die persoon of ding bekend waaraan iets behoort:
* Acel es la auto de mea frate. – Dit is my broer se kar.
* Me gusta escuta la canta de la avias. – Ek luister graag na die sing van die voëls.
* El ia es impresada par la cuietia de la foresta. – Sy was beïndruk deur die stilte van die woud.
* Dona un peso de torta a me, per favore. – Gee my 'n stukkie koek, asseblief.

Meer abstrak dui *de* dikwels op 'n algemene verhouding tussen twee dinge, of tussen 'n kwaliteit of handeling en 'n ding:
* Me ave tre caxas de libros per vende. – Ek het drie bokse boeke om te verkoop.
* El ia presta a me un tela de un color fea. – Sy het vir my 'n lelike gekleurde handdoek geleen.
* La tore ave cuatro metres de altia. – Die toring is veertig meter hoog.
* Esta balde es plen de pexes. – Hierdie emmer is vol vis.
* Nos vole es libre de vos. – Ons wil vry wees van jou.
* La ora ia veni per parla de multe cosas. – Die tyd het aangebreek om oor baie dinge te praat.

Wat 'n saamgestelde selfstandige naamwoord in sommige tale sou wees, word algemeen uitgedruk as twee selfstandige naamwoorde wat deur *de* in LFN verbind word:
* Mea oculo de sol es rompeda. – My sonbril is stukkend.
* La gavota es un avia de mar. – Die seemeeu is 'n seevoël.
* Esta va es tua sala de dormi. – Dit sal jou slaapkamer wees.
* Tu ia oblida aplica la freno de mano. – Jy het vergeet om die handrem aan te trek.
* Per sua come de matina, el bevi sola cafe. – Vir sy ontbyt drink hy net koffie.
* El es la campion de mundo de tenis de table. – Hy is die wêreld-tafeltenniskampioen.

*De* kom voor as die tweede element in 'n aantal vaste uitdrukkings wat as komplekse voorsetsels funksioneer:
* Los ia ajunta tota la ingredientes con eseta de la sal. – Hulle het al die bestanddele behalwe die sout bygevoeg.
* Los ia usa zucar en loca de sal. – Hulle het suiker in plaas van sout gebruik.
* Me es tarda par causa de un conjesta de trafica. – Ek is laat weens 'n verkeersknoop.
* La campaneria es a destra de la catedral. – Die kloktoring is regs van die katedraal.

*De* kan voor 'n ander voorsetsel geplaas word om beweging weg van:
* La gato salta de sur la seja. – Die kat spring van die stoel af.
* Un arania rampe de pos la orolojo. – ’n Spinnekop kruip van agter die klok.
* La pasaros asende de entre la arbores. – Die mossies klim tussen die bome uit.

Soos a, kan *de* 'n voorsetsel na 'n bywoord omskakel. Die bywoord beteken "van die plek wat deur die konteks voorgestel word":
* La monstro ia veni de su. –Die monster het van onder af gekom.
* La gidor ia cria de ante, ma me no ia pote oia. – Die leier het van voor af geskree, maar ek kon nie hoor nie.

*De cuando*, of *de ce*, beteken "sedert" as 'n voegwoord ("van die tyd toe"):
* De cuando me ia es un enfante, me desira sta sur la luna. – Vandat ek ’n kind was, wou ek op die maan staan.

### en 
*En* beteken "in". Die teenoorgestelde daarvan is estra.

Dit dui 'n plek in ruimte of tyd aan wat geheel of gedeeltelik in iets anders vervat is:
* Mea cor es en mea peto. – My hart is in my bors.
* La sol es en la sielo. – Die son is in die lug.
* Nos espeta en la auto. – Ons wag in die kar.
* La plantas es en vasos. – Die plante is in potte.
* Sua ditos es fisada en la manico de un tas. – Sy vingers sit in die handvatsel van ’n koppie vas.
* Me ave alga pensas en mea mente. – Ek het 'n paar gedagtes in my kop.
* Gatos no gusta es en acua. – Katte hou nie daarvan om in water te wees nie.
* Nos no vide la stelas en la dia. – Ons sien nie die sterre in die dag nie.
* Beethoven ia nase en 1770. – Beethoven is in 1770 gebore.
* Nos ia visita la museo en febrero. – Ons het die museum in Februarie besoek.
* El ia scrive la libro en tre semanas. – Sy het die boek in drie weke geskryf.

Metafories kan die ligging 'n toestand, of 'n aktiwiteit, of 'n manier wees:
* Me no vole viaja en esta clima. – Ek wil nie in hierdie weer reis nie.
* La construida es en foco. – Die gebou is aan die brand.
* Nos es en peril. – Ons is in gevaar.
* Esce nos es en acorda? – Is ons dit eens?
* En ajunta, me vide un problem nova. – Daarby sien ek ’n nuwe probleem.
* En fato, me vide du problemes. – Trouens, ek sien twee probleme.
* Nos ia pasa un ora en conversa. – Ons het 'n uur lank gesels.
* La enfantes senta en un sirculo. – Die kinders sit in 'n kring.
* Me va repete esta en elinica. – Ek sal dit in Grieks herhaal.
* La custas es en euros. – Die pryse is in euro.

*En* kan ook "binne" beteken (= *a en*):
* El ia cade en la rio. – Hy het in die rivier geval.
* Pone la dejetada en la baldon. – Gooi die vullis in die asblik.
* Un bon idea ia veni en sua testa. – ’n Goeie idee het in haar kop gekom.
* Me ia tradui la article en franses. – Ek het die artikel in Frans vertaal.
* Nos pasa en un eda nova. – Ons gaan in 'n nuwe era in.

*En cuando*, of *en ce*, beteken "terwyl", "op 'n punt gedurende die tyd wanneer":
* Lo ia comensa pluve forte en cuando la reportor ia parla. – Dit het swaar begin reën terwyl die verslaggewer praat.

### entre 
*Entre* beteken "tussen". Dit dui aan dat een plek of tyd deur twee of meer ander omring word:
* Mea testa es entre mea oreas. – My kop is tussen my ore.
* La table es entre la seja e la mur. – Die tafel is tussen die stoel en die muur.
* Txesco es entre Deutxland, Osteraic, Slovensco, e Polsca. – Die Tsjeggiese Republiek is tussen Duitsland, Oostenryk, Slowakye en Pole.
* El viaja entre Paris e Madrid a cada semana. – Sy reis elke week tussen Parys en Madrid.
* Tu es entre amis asi. – Jy is tussen vriende hier.
* La bal ia cade entre la flores. – Die bal het tussen die blomme geval.
* Cual es la difere entre un mur e un serca? – Wat is die verskil tussen 'n muur en 'n heining?
* Elefen promove comunica entre poplas. – LFN bevorder kommunikasie tussen mense.
* On va ave un interval de des minutos entre la du atas. – Daar sal tien minute tussen die twee optredes wees.
* El ia nase entre la geras. – Hy is tussen die oorloë gebore.
* Me velia usual entre sete e oto. – Ek word gewoonlik tussen sewe en agt wakker.
* On debe paia entre des e dudes euros. – Jy moet tussen tien en twintig euro betaal.

### estra 
*Estra* beteken "buite". Die teenoorgestelde daarvan is en.

Dit dui 'n ligging aan wat nie in iets anders vervat is nie:
* Mea sapato es estra mea calseta. – My skoen is buite my sokkie.
* El abita estra la site. – Sy woon buite die stad.
* On no ave aira estra la barcon. – Daar is geen lug buite die skip nie.
* Tu es aora estra peril. – Jy is nou buite gevaar.
* No telefoni estra la oras de labora. – Moenie buite werksure bel nie.

*Estra* kan ook beweging na so 'n plek aandui (= a estra):
* La enfantes core estra la casa. – Die kinders het buite die huis gehardloop.

Metafories kan *estra* beteken "behalwe vir":
* El recorda no cosa estra sua nom. – Hy onthou niks behalwe sy naam nie.

### longo 
*Longo* beteken "saam". Dit dui die roete aan wat iets volg soos dit beweeg:
* Me pasea longo la strada. – Ek stap straatlangs.
* La balsa ia flota longo la rio. – Die vlot het in die rivier afgedryf.
* La xico lisca longo la ramo. – Die seun gly langs die tak.
* Un arania rampe longo mea gama. – Daar is 'n spinnekop wat by my been op kruip.

By uitbreiding kan dit ook beteken "volgens" wat iemand gesê of geskryf het:
* Longo la predise, oji va es an plu calda. – Volgens die voorspelling sal môre selfs warmer wees.
* La viaja tra tempo es posible, longo esta fisiciste. – Tydreise is moontlik, volgens dié fisikus.

### par 
*Par* beteken "deur". Dit dui op die agent van 'n passiewe werkwoord, of die skrywer van 'n skepping:
* El ia es colpada par un bal de neva. – Hy is deur 'n sneeubal getref.
* Me es surprendeda par tua reata. – Ek is verbaas oor jou reaksie.
* Suiz es ensircada par otra paises. – Switserland word omring deur ander lande.
* Hamlet es un teatral par Shakespeare. – Hamlet is ’n toneelstuk deur Shakespeare.

By uitbreiding dui dit ook op 'n aksie of metode waardeur iets gedoen word:
* Me ia viaja asi par tren. – Ek het per trein hierheen gereis.
* Roberto es mea fio par sposi. – Roberto is my skoonseun.
* La botelas es codigida par color. – Die bottels is kleurgekodeer.
* Nos ia descovre tua secretas par nosa spiores. – Ons het jou geheime deur ons spioene ontdek.
* La prisonida ia evade par asconde su un camion. – Die gevangene het ontsnap deur onder 'n vragmotor weg te kruip.
* Me va destrui la serca par sola un colpa de pede. – Ek sal die heining met 'n enkele skop vernietig.
* On no pote solve esta problem par negosia. – Hierdie probleem kan nie deur onderhandeling opgelos word nie.

Wanneer 'n oorganklike werkwoord in 'n selfstandige naamwoord omgeskakel word, en die werkwoord se onderwerp en voorwerp is van 'n soortgelyke aard (bv. hulle is albei mense), word *par* gebruik om die onderwerp aan te dui en de of a om die voorwerp aan te dui:
* La ama par la madre. – Die moeder se liefde. (Die ma is lief vir)
* La ama de/a la madre. – Die liefde van/vir die moeder. (Die ma is geliefd)
* La ataca de la troianes par la elinicas. – Die aanval van/op die Trojane deur die Grieke. (Die Grieke val die Trojane aan)

### per 
*Per* beteken "vir". Dit stel 'n beoogde doelwit of ontvanger bekend:
* Nos labora per mone. – Ons werk vir geld.
* Tases es usada per bevi. – Bekers word gebruik om te drink.
* Me viaja per vide la mundo. – Ek reis (in volgorde) om die wêreld te sien.
* Tu es vestida per un sera de dansa. – Jy is aangetrek vir 'n aand van dans.
* Me va vade a la botecas per tu. – Ek sal vir jou winkels toe gaan.
* El ia scrive la libro per sua madre. – Sy het die boek vir haar ma geskryf.
* La viaja va es perilosa per tu. – Die reis sal vir jou gevaarlik wees.
* Me batalia per mea vive. – Ek veg vir my lewe.
* Per esta razona, me no pote parla longa. – Om dié rede kan ek nie lank praat nie.
* Per esemplo, considera la balena. – Dink byvoorbeeld aan die walvis.

By uitbreiding dui dit ook op 'n item wat vir 'n ander verruil is:
* Tu ia paia tro per acel computador. – Jy het te veel vir daardie rekenaar betaal.
* Me ia compra lo per mil euros. – Ek het dit vir 'n duisend euro gekoop.
* Grasias per tua carta postal. – Dankie vir jou poskaart.

Dit kan 'n beoogde tydperk aandui:
* Nos vade a Colorado per un semana. – Ons gaan vir 'n week Colorado toe.
* Me no va retarda tu per plu ca un minuto. – Ek sal jou nie langer as 'n minuut uitstel nie.

As 'n spesiale geval, stel *per* iets bekend wat bevoordeel of verteenwoordig word:
* Me ia vota per la proposa, ma tu ia vota contra lo. – Ek het vir die voorstel gestem, maar jy het daarteen gestem.
* Car tu no ia es ala, me ia parla per tu. – Omdat jy nie daar was nie, het ek namens jou gepraat.

### pos 
*Pos* beteken "na" of "agter". Die teenoorgestelde daarvan is ante.

In die ruimte dui dit 'n ligging aan die minder belangrike kant van 'n gespesifiseerde voorwerp aan:
* Mea dorso es pos mea peto. – My rug is agter my bors.
* La aparatos es pos un porte securida. – Die toerusting is agter ’n geslote deur.
* La xicos turbosa ia asconde pos la cabana. – Die stout seuns het agter die skuur weggekruip.

In tyd, *pos* dui 'n punt aan wat op 'n gespesifiseerde tyd volg:
* Desembre veni pos novembre. – Desember kom ná November.
* Los va comensa bevi pos la reposa de sol. – Hulle sal ná sononder begin drink.
* Verje a destra pos la eglesa. – Draai regs na die kerk.
* Me va reveni pos tre dias. – Ek sal oor drie dae terugkom.

*Pos* kan ook beweging na 'n punt agter iets aandui (= a pos):
* La serpente ia desapare pos la arbor. – Die slang het agter die boom verdwyn.

*Pos cuando*, of *pos ce*, beteken "na" as 'n voegwoord ("na die tyd wanneer"):
* Nos oia la tona pos cuando nos vide la lampo. – Ons hoor donderweer nadat ons weerlig gesien het.

### sin 
*Sin* beteken "sonder". Dit dui op iets wat afwesig is:
* Tua sposa gusta sua cafe sin lete. – Jou vrou hou van haar koffie sonder melk.
* Me ia pasea tra la pluve sin parapluve. – Ek het sonder sambreel deur die reën gestap.
* On ave no fuma sin foco. – Daar is geen rook sonder vuur nie.
* Me va decora la casa intera sin aida. – Ek sal die hele huis sonder hulp versier.
* Tu es tota sin compatia. – Jy is totaal sonder genade.
* El ia adormi sin intende. – Hy het aan die slaap geraak sonder om te bedoel.
* La rexercor ia sorti sin descovre la responde. – Die navorser het vertrek sonder om die antwoord te ontdek.
* La depinta ia cade sin causa evidente. – Die skildery het vir geen ooglopende rede geval nie.

### sirca 
*Sirca* beteken "rond". Dit dui op 'n posisie wat iets anders omring of insluit:
* La campores fa cantas sirca la foco. – Die kampeerders sing liedjies om die vuur.
* Mea mano es cluida sirca mea diton. – My hand is toe om my duim.
* Edera crese sirca la tronco. – Klimop groei om die stam.
* Op ave pinta verde sirca la fenetras. – Daar is groen verf om die vensters.

Dit kan ook beweging langs 'n omliggende pad aandui:
* La luna vade sirca la tera, e la tera vade sirca la sol. – Die maan gaan om die aarde, en die aarde gaan om die son.
* Nos intende viaja sirca la mundo par cavalo. – Ons beoog om te perd om die wêreld te reis.
* El vaga sirca la jardin e ole la flores. – Sy dwaal in die tuin rond en ruik die blomme.

Met uitdrukkings van tyd en hoeveelheid, dui *sirca* aan dat die waarde benaderd is – die werklike waarde is iewers in die omliggende reeks:
* Me ave sirca sincodes anios. – Ek is omtrent 50 jaar oud.
* Me pote pensa a sirca sento razonas per no revela mea eda. – Ek kan aan sowat honderd redes dink om nie my ouderdom bekend te maak nie.
* La conserta ia comensa sirca dui pos dudes. – Die konsert het omstreeks halfnege begin.
* Sirca la lus prima, me ia oia tua can abaiante. – Teen dagbreek het ek jou hond hoor blaf.

### su 
*Su* beteken "onder". Dit dui op 'n ligging wat laer is as 'n ander, hetsy fisies of metafories:
* La neva craci su mea pedes. – Die sneeu knars onder my voete.
* La solo es su la sofito. – Die vloer is onder die plafon.
* Antilopes ia reposa su la arbores. – Boks het onder die bome gerus.
* Op ave un table de sanduitxes su la fenetra. – Daar is 'n tafel met toebroodjies onder die venster.
* Tu pare es su la influe de la vino. – Dit lyk of jy onder die invloed van die wyn is.
* Me no pote labora su tua regulas. – Ek kan nie onder jou reëls werk nie.

By uitbreiding kan *su* ook enige ligging aandui wat fisies deur iets gedek word, of dit eintlik laer is of nie:
* La color vera de la sofito es apena vidable su esta pinta fea. – Die regte kleur van die plafon is skaars sigbaar onder hierdie nare verf.
* Me ave un paceta su mea braso. – Ek het 'n pakkie onder my arm.
* El ia porta un sueter su sua jaca. – Hy het ’n trui onder sy baadjie gedra.

*Su* kan ook beweging aandui na 'n plek onder iets (= *a su*):
* La acua ia vade su la mobilas. – Die water het onder die meubels ingegaan.

### supra 
*Supra* beteken "bo". Dit dui op 'n ligging wat hoër is as 'n ander, hetsy fisies of metafories:
* La nubes es supra mea testa. – Die wolke is bo my kop.
* La teto es supra la sofito. – Die dak is bo die plafon.
* El ia apoia supra la table per ateni la sal. – Sy het oor die tafel geleun om by die sout uit te kom.
* Un tempesta enorme developa supra la mar. – ’n Groot storm broei oor die see.

*Supra* impliseer 'n gaping tussen die twee items. As daar geen gaping is nie, word sur eerder gebruik.

By uitbreiding kan supra ook enigiets aandui wat fisies iets anders dek, of dit nou eintlik hoër is of nie:
* La montania lansa un ombra supra nosa casa. – Die berg gooi ’n skadu oor ons huis.
* El ia porta un covretota supra sua otra vestes. – Hy het oorpak bo-op sy ander klere gedra.

*Supra* kan ook beweging aandui na 'n plek hierbo (= *a supra*):
* La sol leva supra la tera. – Die son kom oor die aarde op.

### sur 
*Sur* beteken "aan". Dit dui op 'n ligging aan die oppervlak van iets, óf deur swaartekrag daarop vasgehou, óf op 'n ander manier daaraan vasgemaak:
* Mea xapo es sur mea testa. – My hoed is op my kop.
* No senta sur la seja rompeda.  - Moenie op die stukkende stoel sit nie.
* Si on sta sur la balcon, on vide la mar. – As jy op die balkon staan, kan jy die see sien.
* La asfalto sur la strada fonde en la caldia. – Die teerpad op die pad smelt in die hitte.
* Esce la vive esiste sur Marte? – Is daar lewe op Mars?
* Me va pende esta depinta sur la mur. – Ek sal hierdie skildery aan die muur hang.
* La om ia besa la fem sur sua jena. – Die man het die vrou op haar wang gesoen.

*Sur* kan ook "op" beteken (= *a sur*):
* Pone tua cartas sur la tafel. – Sit jou kaarte op die tafel.
* Un roca cual cade sur la tera es nomida un meteorite. – ’n Rots wat op die aarde val, word ’n meteoriet genoem.
* El ia pone un dital sur sua dito. – Sy sit 'n vingerhoed op haar vinger.

Metafories beteken *sur* "betreffende" of "oor die onderwerp van":
* La teatral es sur la gera. – Die toneelstuk handel oor die oorlog.
* Me ia leje multe libros sur la tema. - Ek het baie boeke oor die onderwerp gelees.
* La xica plora sur sua pupa perdeda. – Die meisie huil oor haar verlore pop.

### tra 
*Tra* beteken "deur". Dit dui 'n plek aan waarbinne beweging plaasvind, wat van die een kant na die ander beweeg:
* Acua flue tra la tubos. – Water vloei deur die pype.
* La enfantes ia core tra la vileta. – Die kinders het deur die dorp gehardloop.
* La pluve ia trova un via tra mea saco. – Die reën het ’n pad deur my sak gevind.
* La tren vade de Milano a Roma in Bologna. – Die trein gaan van Milaan na Rome via Bologna.
* Un rueta gida tra la campos a la lago. – ’n Laan lei deur die landerye na die meer.
* Me regarda la stelas tra la fenetra abrida. – Ek kyk na die sterre deur die oop venster.
* Los ia resta juntada tra la anios. – Hulle het deur die jare saam gebly.
* El ia senta en un sejon tra la note. – Hy het deur die nag in 'n leunstoel gesit.
* On ia oia la esplode tra la site. – Die ontploffing kon regdeur die stad gehoor word.

*Tra cuando*, of *tra ce*, beteken "so lank as, so lank as, terwyl, deur die tyd wanneer":
* Me senta tra cuando mea larmas flue. – Ek sit solank my trane loop.

### ultra 
*Ultra* beteken "verby". Dit dui 'n ligging aan die ander kant van iets aan:
* La scola es ultra la eglesa. – Die skool is buite die kerk.
* Ultra la ponte es un vista merveliosa. – (Om gesien te word van) oorkant die brug is 'n wonderlike uitsig.
* Esta taxe es ultra mea capasia. – Hierdie taak gaan my talente te bowe.

Dit kan ook beweging na so 'n plek aandui (= *a ultra*):
* La esplorores ia viaja ultra la montanias. – Die ontdekkingsreisigers het verby die berge gereis.
* Los ia remi un barceta ultra la lago. – Hulle het met 'n rubberboot oor die meer geroei.

## Voegwoorde 
'n Voegwoord is 'n woord wat twee dinge saamvoeg. Daar is twee soorte: koördinerende en ondergeskikte.

### Koördinerende voegwoorde 
'n Koördinerende voegwoord verbind twee komponente van dieselfde tipe, wat 'n groter komponent van daardie tipe produseer. Byvoorbeeld, twee naamwoordfrases wat deur *e* verbind word, vorm 'n groter naamwoordfrase.

Daar is vier koördinerende voegwoorde:
* e – en (albei komponente is ewe geldig)
* o – of (een van die komponente is geldig; moontlik albei is)
* no – nie, en nie, maar nie (die eerste komponent is geldig; die tweede een is nie)
* ma – maar (albei komponente is ewe geldig, maar kontrasteer met mekaar)

Voorbeelde:
La om e la fem vade a la casa. – Die man en die vrou gaan na die huis.
* Tu es multe vea e saja. – Jy is baie oud en wys. (waarskynlik baie wys, anders sou die sin tu es saja e multe vea wees)
* El ia labora ante e pos sua vacanse. – Hy het voor en ná sy vakansie gewerk.
* Sua aniversario es en marto o april. – Haar verjaarsdag is in Maart of April.
* Tu desira cafe o te? – Wil jy koffie of tee hê?
* On pote visita la museo a lundi o jovedi. – Jy kan die museum op Maandag of Donderdag (of albei) besoek.
* On ia eleje tu, no me. – Hulle het jou verkies, nie ek nie.
* Me ia conta no sola la oveas ma ance la capras. – Ek het nie net die skape getel nie, maar ook die bokke.

Met lyste van meer as twee items word die voegwoord normaalweg met 'n komma vervang, behalwe tussen die laaste paar. 'n Komma word ook dikwels voor die voegwoord ingesluit in so 'n lys:
* Nos va viaja tra Italia, Suiz, Osteraic, e Deutxland. – Ons sal deur Italië, Switserland, Oostenryk en Duitsland reis.

Ter klem kan *e*, *o* en *no* verdubbel word, met die ekstra instansie wat voor die eerste komponent geplaas word. 'n Dubbele *o* sluit die moontlikheid uit dat beide komponente geldig is:
* e… e – beide … en
* o… o – óf … of
* no… no – nóg … nóg

Voorbeelde:
* E Luis e Maria vade a scola. – Beide Luis en Maria gaan skool toe.
* O tu o me gania, ma no ambos. – Of ek of jy sal wen, maar nie albei nie.
* Me ave no la tempo no la desira per leje plu. – Ek het nie die tyd of die begeerte om verder te lees nie.

*E*, *o*, en *ma* kan ook twee klousules of sinne verbind:
* Me ia vade a la biblioteca, e tu ia visita la museo. – Ek het na die biblioteek gegaan en jy het die museum besoek.
* O nos solve esta problem, o la mundo va fini. – Of ons los hierdie probleem op, of die wêreld sal eindig.
* Ma acel es difisil. – Maar dis moeilik.

Die bywoord *donce* word ook op hierdie manier gebruik, as 'n snelskrif vir *e donce*:
* Me pensa, donce me esiste. - Ek dink, daarom is ek.
* Nos no ave un mapa, donce nos es perdeda. - Ons het nie 'n kaart nie, so ons is verlore.

### Ondergeskikte voegwoorde 
'n Ondergeskikte voegwoord voeg 'n klousule by die inhoudsin, wat die rol daarvan in daardie sin aandui.

Daar is drie tipes: voornaamwoord ondergeskiktes, bywoord ondergeskiktes en spesiale ondergeskiktes.

### Voornaamwoord ondergeskiktes 
Die vraende voornaamwoorde *cual* en *ci* kan ook dien as ondergeskikte voegwoorde (relatiewe voornaamwoorde) om relatiewe bysinne in te voer:
* La om ci ia abita asi ia vade a New York. – Die man wat hier gewoon het, is New York toe.
* La poma cual ia cade de mea saco es aora noncomable. – Die appel wat uit my sak geval het, is nou oneetbaar.
* La fem de ci nos parla labora a mea ofisia. – Die vrou van wie ons praat werk by my kantoor.
* Tua libro, en cual me ia scrive sua nom, es sur la table. – Jou boek, waarin ek haar naam geskryf het, is op die tafel.

Hulle hou gewoonlik verband met 'n voorafgaande selfstandige naamwoord. Soms word daardie selfstandige naamwoord weggelaat. In sulke gevalle kan 'n voornaamwoord bygevoeg word om die betekenis te verduidelik:
* Esta es lo cual parteni a tu. – Dit is wat (“dit wat”) aan jou behoort.
* La auto blu es lo en cual nos vole viaja. – Die blou kar is die een waarin ons wil ry.
* Acel es el ci me ia vide. – Dis wie ek gesien het / Dis die een wat ek gesien het / Dis die persoon wat ek gesien het.
* Tu es el a ci me ia parla ier. – Jy is met wie ek gister gepraat het.
* Ci osa, gania. - Wie waag wen.

Die gebruik van *cual* en *ci* en gerapporteerde vrae stem baie ooreen.

### Bywoord ondergeskiktes 
Die ondervragende bywoorde – do, cuando, cuanto, como en perce – kan dien as voegwoorde wat bywoordelike bysinne bekendstel:
* Nos parla como nos pensa. – Ons praat soos (= op die manier waarop) ons dink.
* Me dormi cuando me pote. – Ek slaap wanneer ek kan.
* Me va esplica cuanto me comprende. – Ek sal soveel verduidelik as wat ek verstaan.
* Nos abita do la du rios encontra. – Ons woon waar die twee riviere ontmoet.
* Me ia fini la taxe en cuando tu ia parla a me. – Ek het die taak voltooi terwyl jy met my gepraat het.
* Nos va core a do la vias encontra. – Ons sal hardloop tot waar die paaie bymekaarkom.

Hulle kan ook na 'n selfstandige naamwoord gebruik word, as voegwoorde wat relatiewe klousules bekendstel:
* Me labora en Paris, do me abita. – Ek werk in Parys, waar ek woon.
* El va visita en julio, cuando la clima es bon. – Hy sal in Julie kuier, wanneer die weer lekker is.
* Acel es la razona perce Juan ia parti. – Dis die rede hoekom John weg is / Dis die rede waarom John weg is.

En hulle word ook gebruik in gerapporteerde vrae ('n tipe naamwoordklousule).

### Spesiale ondergeskiktes 
Die spesiale ondergeskikte voegwoorde *ce* en *esce* stel selfstandige naamwoorde in. *Ce* stel 'n gerapporteerde stelling in, en *esce* stel 'n gerapporteerde vraag oor die waarheid van 'n stelling in.
* Me pensa ce tu nesesa un vacanse. – Ek dink (dat) jy 'n vakansie nodig het.
* Me no sabe esce el va veni. – Ek weet nie of/of hy sal kom nie.

Hulle kan na sekere selfstandige naamwoorde, byvoeglike naamwoorde en voorsetsels gebruik word om die betekenis te voltooi:
* La idea ce la Sol orbita la Tera es un era. – Die idee dat die Son om die Aarde wentel, is 'n fout.
* Nos es surprendeda ce vos no ia cexa. – Ons is verbaas (dat) jy nie gekla het nie.
* Me es felis ce tu ia susede. – Ek is bly (dat) jy daarin geslaag het.
* Los no ia es serta esce la tren ia parti ja. – Hulle was nie seker of/of die trein reeds vertrek het nie.
* La gato ia entra a la sala sin ce algun vide el. – Die kat het die kamer binnegekom sonder dat iemand dit gesien het.

Ce kan ook gebruik word om 'n klousule in te voer wat 'n resultaat uitdruk:
* El ia es tan fatigada ce el no ia pote pensa. – Sy was so moeg (dat) sy nie kon dink nie.
* El ia es tan fame ce el ia pote oia la ronca de sua stomaco. – Hy was so honger (dat) hy kon hoor hoe sy maag dreun.

Die spesiale ondergeskiktes *afin*, *car*, *si* en *ca* stel bywoordelike klousules in:
* Me va veni si tu clama. – Ek sal kom as jy bel.
* Me labora afin mea enfantes pote come. – Ek werk sodat my kinders kan eet.
* Lo es calda car la sol brilia. – Dit is warm, want die son skyn.
* Esta es plu labora ca me ia espeta. – Dit is meer werk as wat ek verwag het.

## Vrae 
Daar is drie soorte vrae: dié wat met ’n eenvoudige “ja” of “nee” beantwoord kan word, dié wat ’n reeks opsies bied om van te kies, en dié wat vir ’n spesifieke stukkie inligting vra.

Daarbenewens kan vrae direk wees ("Waarheen gaan ons?") of indirek ("Ek het jou gevra waarheen ons gaan", "Ek weet nie wie ek is nie"). Direkte vrae eindig in 'n vraagteken (?).

### Ja/nee vrae 
'n Sin kan in 'n ja/nee-vraag omskep word deur esce (“is dit die geval dat …”) aan die begin by te voeg:
* Esce tu parla deutx? - Praat jy Duits?
* Esce tu ia come la salada? – Het jy die slaai geëet?

Daar is twee ander maniere. In spraak, in vrae wat 'n moontlikheid bied en bloot om bevestiging vra, si? of nie? kan aan die einde van die sin bygevoeg word. En in baie eenvoudige vrae kan 'n spreker eenvoudig die toonhoogte van hul stem aan die einde verhoog:
* Tu ia come la salada, si?
* Tu ia come la salada, no?
* Tu ia come, si?
* Nos es perdeda, no?
* Vos comprende?

Die antwoord op ’n ja/nee-vraag is si (“ja”) of nee (“nee”). Si stel dat die moontlikheid wat in die vraag uitgedruk word, waar is; geen verklaar dat dit vals is nie:
* Tu desira bir? – Wil jy bier hê?
** Si, per favore. - Ja asseblief. (Ek wil bier hê)
** No, grasias.. - Nee dankie. (Ek wil nie bier hê nie)

As die vraag negatief geformuleer is, dra si en nee dieselfde betekenis oor as wat hulle sou doen as die vraag nie negatief was nie. Maar dit kan verwarrend wees, so dit kan duideliker wees om met 'n volsin te antwoord:
* Tu no desira bir? – Wil jy nie bier hê nie?
** Si. – Ja. (Ek wil bier hê)
** No. – Nee. (Ek wil nie bier hê nie)
** Si, me desira bir. – Ja, ek wil bier hê.
** No, me no desira bir. – Nee, ek wil nie bier hê nie.

### Alternatiewe vrae 
'n Alternatiewe vraag vra die luisteraar eenvoudig om een van 'n aantal opsies te kies, gewoonlik uitgedruk as 'n lys wat saamgevoeg is met die voegwoord o:
* Tu desira te, cafe, o bir? – Wil jy tee, koffie of bier hê?
** Cafe, per favore. – Koffie, asseblief.
* Tu ia veni par auto, o par bisicle, o tu ia pasea? – Het jy per motor gekom, of per fiets, of het jy gestap?
** Par auto, probable. – Met die motor, waarskynlik.

### Ander vrae 
Ander vrae gebruik ondervragende bepalers, voornaamwoorde of bywoorde soos cual, ci, cuando, cuanto, como, do en perce. Die vraende woord word gewoonlik na die begin van die sin geskuif, maar dit kan ook op die plek verskyn waar die antwoord sal pas:
* Cual libro tu leje? = Tu leje cual libro? – Watter boek lees jy?
* Ci es tua autor prefereda? = Tua autor prefereda es ci? – Wie is jou voorkeurskrywer?
* Cual es acel musica fea? = Acel musica fea es cual? – Wat is hierdie lelike musiek?
* Cuando tu dormi? = Tu dormi cuando? – Wanneer slaap jy?
* Cuanto tu ia paia? = Tu ia paia cuanto? – Hoeveel het jy betaal?
* Do nos es? = Do es nos? = Nos es do? – Hoe het jy ontsnap?
* Perce tu core? = Tu core perce? – Hoekom hardloop jy?
* Con cual tu come la salada? = Tu come la salada con cual? – Waarmee eet jy die slaai?
* Cual force tu usa per come la salada? = Tu usa cual force per come la salada? – Watter vurk gebruik jy om die slaai te eet?
* Con cual force tu come la salada? = Tu come la salada con cual force? – Met watter vurk eet jy die slaai?
* Como rapida tu pote come la salada? = Tu pote come la salada como rapida? – Hoe vinnig kan jy die slaai eet?

### Gerapporteerde vrae 
Gerapporteerde vrae (ook bekend as "indirekte vrae") word uitgedruk as selfstandige naamwoordklousules, wat normaalweg dieselfde reeks woorde bevat as wat 'n direkte vraag sou hê, insluitend dieselfde verbale tyd. In 'n gerapporteerde vraag word die vraagwoord altyd aan die begin van die bysin geplaas:
* Vos va demanda: "Ci tu ia vide?" → Vos va demanda ci me ia vide.
** Jy sal vra: "Wie het jy gesien?" → Jy sal vra wie ek gesien het.
* Me no recorda: “A ci me ia parla?”  →  Me no recorda a ci me ia parla.
** Ek onthou nie: "Met wie het ek gepraat?" → Ek onthou nie met wie ek gepraat het nie.
* Los no sabe: "Cual nos va fa?" → Los no sabe cual cosa los va fa.
**  Hulle weet nie: "Wat gaan ons doen?" → Hulle weet nie wat hulle gaan doen nie.
* Me vide: “Do me va senta?”  →  Me vide do me va senta.
** Ek sien: "Waar sal ek sit?" → Ek sien waar ek gaan sit.
* Me no ia sabe: “Cuando nos va parti?”  →  Me no ia sabe cuando nos va parti.
**  Ek het nie geweet nie: "Wanneer sal ons vertrek?" → Ek het nie geweet wanneer ons sou vertrek nie.

Ja/nee vrae, wanneer gerapporteer, gebruik altyd esce:
* El no sabe: "Esce los ia parti?" → El no sabe esce los ia parti.
** Hy weet nie: "Het hulle vertrek?" → Hy weet nie of hulle weg is nie.
* El ia demanda: "Esce tu pote aida?" → El ia demanda esce me pote aida.
** Hy het gevra: "Kan jy help?" → Hy het gevra of ek kan help.

In sommige gevalle is die verskil tussen 'n gerapporteerde vraag en 'n relatiewe klousule baie subtiel:
* (a) Me ia descovre cual cosa ia es en la caxa. – Ek het ontdek wat in die boks was. ('n gerapporteerde vraag)
* (b) Me ia descovre lo cual ia es en la caxa. – Ek het die ding ontdek wat in die boks was. ('n relatiewe klousule)

In voorbeeld (a) het ek die identiteit van die ding in die boks ontdek, selfs al het ek dit nie direk gesien of daaraan geraak nie. In voorbeeld (b) het ek dit ontdek, die fisiese ding self.

## Klousules 
Soos 'n sin, bevat 'n klousule 'n onderwerp en 'n werkwoord, maar dit vorm deel van 'n groter sin.

Elke sin bevat 'n hoofsin. Dit kan op 'n verskeidenheid maniere deur een of meer ondergeskikte klousules gewysig word. As 'n bysin 'n naamwoordfrase verander, word dit 'n relatiewe klousule genoem. As dit 'n werkwoord of die hele hoofsin wysig, word dit 'n bywoordelike klousule genoem. En as dit die rol van 'n selfstandige naamwoord speel, word dit 'n naamwoordklousule genoem.

Daarbenewens kan 'n sin meer as een hoofsin bevat.

### Relatiewe klousules 
'n Relatiewe klousule is 'n klousule wat 'n selfstandige naamwoord wysig. Relatiewe klousules volg die selfstandige naamwoorde wat hulle verander, en hulle begin gewoonlik met een van die relatiewe voornaamwoorde ci en cual:
* La om ci ia abita asi ia vade a New York. – Die man wat hier gewoon het, is New York toe.
* La poma cual ia cade de mea saco es aora noncomable. – Die appel wat uit my sak geval het, is nou oneetbaar.

Vir duidelikheid kan 'n relatiewe klousule van die res van die sin geskei word deur kommas, veral as dit lank of ingewikkeld is:
* La poma, cual ia cade de mea saco en la fango a matina ier, es aora noncomable. – Die appel wat gisteroggend uit my sak in die modder geval het, is nou oneetbaar.

Sommige relatiewe klousules is nie noodsaaklik vir die betekenis van die sin nie, maar voeg bloot 'n opmerking in die verbygaan by. Sulke klousules word altyd met kommas verreken:
* La can, ci ave manxas negra, ia morde la polisior. – Die hond, wat swart merke het, het die polisieman gebyt.
* Mea padre, ci ia jubila, abita en Mexico. – My pa, wat afgetree is, woon in Mexiko.
* Esta jus, cual Ana ia fa, ave un bon sabor. – Hierdie sap, wat Anna gemaak het, smaak lekker.

Ci en cual kan optree as óf die onderwerp óf die objek van die relatiewe klousule. Voorwerpe volg gewoonlik die werkwoord, maar wanneer een hiervan die voorwerp is, gaan dit beide die onderwerp en die werkwoord vooraf:
* La fem ci me ama veni de Frans. – Die vrou (wat ek liefhet) kom van Frankryk.
* La robot cual me ia construi no opera. – Die robot wat ek gebou het, werk nie.
* Ta ce nos vade a mea casa, cual es prosima.  – Kom ons gaan na my huis, wat naby is.

Wanneer die relatiewe voornaamwoord die voorwerp van 'n voorsetsel is, kom die voorsetsel eerste:
* La fem de ci nos parla labora a mea ofisia. – Die vrou van wie ons praat werk by my kantoor.
* Tua libro, en cal me ia scrive sua nom, es sur la table. – Jou boek, waarin ek haar naam geskryf het, is op die tafel.

Wanneer de ci of de cual 'n besete selfstandige naamwoord binne die relatiewe klousule bekendstel, word daardie selfstandige naamwoord gewoonlik deur sua ingelei vir duidelikheid:
* Esta fem, de ci sua sposo labora en la banco, es un cocor eselente. – Hierdie vrou, wie se man by die bank werk, is ’n uitstekende kok.
* La fem, de ci tu conose sua sposo, labora a mea ofisia. – Die vrou, wie se man jy ken, werk by my kantoor.
* La fem, de ci tu ia dona la letera a sua sposo, es encantante. – Die vrou, aan wie se man jy die brief gegee het, is bekoorlik.
* Mea motor, de cual sua motor es rompeda, es aora dejetada. – My kar, wie se motor stukkend is, is nou gemors.

In sommige tale kan 'n relatiewe klousule die geheel van die voorafgaande klousule verander. In Elefen, as dit dubbelsinnig sou wees, kan 'n uitdrukking soos lo cual, e lo, e esta of e acel eerder gebruik word:
* El pote salta a un meter alta, e esta ia surprende me. – Hy kan ’n meter hoog spring, wat my verbaas het.
* Me ia eleje aprende elefen, lo cual ia es un deside multe bon. – Ek het gekies om Elefen te leer, wat ’n baie goeie besluit was.

Nog 'n manier om 'n relatiewe klousule te begin is met 'n relatiewe bywoord:
* Me labora en Paris, do me abita. – Ek werk in Parys, waar ek woon.
* El va visita en julio, cuando la clima es bon. – Hy sal in Julie kuier, wanneer die weer goed is.
* Acel es la razona perce Juan ia parti. – Dis die rede hoekom Juan weg is.

Sulke relatiewe klousules is dikwels soortgelyk aan bywoordelike klousules:
* My labora do me abita. – Ek werk waar ek woon.
* El va visita cuando la clima es bon. – Hy sal kuier as die weer goed is.

### Bywoordelike klousules 
'n Bywoordelike klousule wysig óf die werkwoord van die hoofsin óf die hoofsin self. 'n Bywoordelike klousule word ingestel deur een van die bywoord ondergeskiktes (como, cuando, cuanto, do) of een van die spesiale ondergeskiktes si, car, afin en ca:
* Me no teme la can, car el es multe peti. – Ek is nie bang vir die hond nie, want hy is baie klein.
* Si los redui tro rapida sua pesa, los va regania lo. – As hulle te vinnig gewig verloor, sal hulle dit terugkry.
* Me core afin la rinoseros no catura me. – Ek hardloop sodat die renosters my nie vang nie.
* Esta es plu labora ca me ia previde. – Dit is meer werk as wat ek verwag het.
* El ia scrive cuando sua madre ia demanda. – Hy het geskryf toe sy ma gevra het.
* El dise ce el es felis do el abita. – Hy sê dat hy gelukkig is waar hy woon.
* On no ia permete ce me fa la cosas como me ia desira. - Ek is nie toegelaat om dinge te doen soos ek wou nie.

'n Bywoordelike bysin wat deur 'n bywoord-ondergeskikter (como, cuando, cuanto, do) ingelei word, kan beskou word as 'n verkorte relatiewe klousule. Byvoorbeeld, die laaste drie voorbeelde hierbo kan ook soos volg uitgedruk word:
* El ia scrive a la ora cuando sua madre ia demanda. – Hy het geskryf toe sy ma gevra het.
* El dise ce el es felis a la loca do el abita. – Hy sê dat hy gelukkig is by die plek waar hy bly.
* On no ia permete ce me fa la cosas en la modo como me desira. - Ek is nie toegelaat om dinge te doen soos ek wou nie.

### Selfstandige naamwoordklousules 
'n Naamwoordklousule funksioneer soos 'n selfstandige naamwoord: dit kan die onderwerp of voorwerp van 'n werkwoord of voorsetsel wees. Selfstandige naamwoordbysinne word ingestel deur die spesiale ondergeskiktes ce of esce, deur een van die voornaamwoord ondergeskiktes ci en cual, of deur een van die bywoord ondergeskiktes.

Om te sien of 'n klousule werklik 'n naamwoordklousule is, vervang "hy", "sy", "dit" of "hulle" vir die klousule. As dit 'n goeie sin lewer, is die klousule 'n selfstandige naamwoord. Selfstandige naamwoordklousules is tipies voorwerpe van werkwoorde van dink, aanvoel of emosie:
* Me vide do tu es. – Ek sien waar jy is.
* Cuando me va parti, me no sabe. – Wanneer ek sal vertrek, weet ek nie.
* Me sabe de do tu veni. – Ek weet waar jy vandaan kom.
* Me sabe ci ia dise acel. – Ek weet wie dit gesê het.
* Me ia oia cual tu ia dise. – Ek het gehoor wat jy gesê het.
* Me pote divina cual el leje. – Ek kan raai watter een hy lees.

Baie selfstandige naamwoorde word ingestel deur die spesiale ondergeskiktes ce ("dat") of esce ("of"):
* Me pensa ce el es bela. – Ek dink sy is pragtig.
* Me pensa ce el pote salta a un meter alta. – Ek dink hy kan 'n meter hoog spring.
* Me pensa ce si. - Ek dink so.
* Me duta esce el pote salta a un metre alta. – Ek twyfel of/dat hy 'n meter hoog kan spring.

Selfstandige naamwoordklousules rapporteer dikwels wat iemand gesê, gedink of gevra het. In alle gevalle bly die tyd van die werkwoord in die naamwoordklousule dieselfde as dié in die oorspronklike toespraak, gedagte of vraag:
* Me ia dise: "Me veni de London." → Me ia dise ce me veni de London.
**  Ek het gesê: "Ek kom van Londen." → Ek het gesê dat ek van Londen af kom.
* El pensa: "La tren ia es tarda." → El pensa ce la tren ia es tarda.
**  Sy dink: "Die trein was laat." → Sy dink die trein was laat.
* El ia demanda: "Cuando nos va parti?" → El ia demanda cuando nos va parti.
**  Hy het gevra: "Wanneer gaan ons vertrek?" → Hy het gevra wanneer ons sou vertrek.
* Me va vole sabe: "Do la selebra es?" → Me va vole sabe do la selebra es.
** Ek sal wil weet: "Waar is die partytjie?" → Ek sal wil weet waar die partytjie is.

Relatiewe en bywoordelike klousules kan soms met selfstandige naamwoorde verwar word. Om te verduidelik dat 'n relatiewe of bywoordelike klousule bedoel word, voeg 'n selfstandige naamwoord of voornaamwoord voor cual of ci by:
* Me no comprende la ata cual tu intende. - Ek verstaan nie die aksie wat jy beoog nie.
* Me ia oia lo cual tu ia dise. – Ek het gehoor wat jy gesê het.
* Me no conose el ci tu ia indica. – Ek ken nie die persoon na wie jy gewys het nie.
* Me vide la loca do tu es. – Ek sien die plek waar jy is.
* Me no sabe la ora cuando me va parti. - Ek weet nie die uur wanneer ek sal vertrek nie.

'n Infinitiewe werkwoord kan ook beskou word as 'n tipe selfstandige naamwoordklousule.

### Gekoördineerde klousules 
Twee hoofsinne kan deur middel van koördinerende voegwoorde in 'n enkele sin saamgeskakel word. 'n Komma word dikwels voor die voegwoord ingesluit:
* Me ia desira la auto, ma me no ia ave la mone. – Ek wou die kar hê, maar ek het nie die geld gehad nie.
* Me desira un bon carera e me vole ance trova un sposa bela. – Ek wil 'n goeie loopbaan hê en ek wil ook 'n pragtige vrou kry.

Sulke klousules kan as onafhanklike sinne staan, met of sonder voegwoorde:
* El ia vole canta e el ia vole dansa, ma el ia teme. – Hy wou sing en hy wou dans, maar hy was bang.
* El ia vole canta. E el ia vole dansa. Ma el ia teme. – Hy wil sing. En hy wou dans. Maar hy was bang.
* El ia vole canta. El ia vole dans. El ia teme. – Hy wou sing. Hy wou dans. Hy was bang.

## Getalle 
### Kardinale getalle 
Die basiese kardinale nommers is:
* zero – nul
* un – een
* du – twee
* tre – drie
* cuatro - vier
* sinco – vyf
* ses – ses
* sete – sewe
* oto – agt
* nove – nege
* des – tien
* sento – honderd
* mil  – duisend
* milion – miljoen

Getalle tot 999 word geskryf as enkele woorde wat tot drie komponente bevat, saamgekoppel. Elke komponent verteenwoordig 'n syfer, en bestaan uit 'n kardinale getal tussen un en nove, met des of sento aangeheg as die syfer 'n veelvoud van tien of honderd verteenwoordig. Enkele veelvoude van tien en honderd word uitgedruk as net des en sento, met geen melding van un nie. Die komponente vir nul veelvoude (soos die "0" in "209") word heeltemal weggelaat.
* des-un – 11
* des-du – 12
* des-nove – 19
* ouens – 20
* dudes-un – 21
* dudes-sinco – 25
* sento-un – 101
* sento-des-du – 112
* tresento-dudes-un – 321
* cuatrosento - 400
* novesento-sinco – 905

Mil en miljoen word altyd as selfstandige woorde geskryf, wat elke groep van drie syfers skei:
* mil setesento-sesdes-tre – 1763
* du mil un – 2001
* tre mil des-cuatro – 3014
* cuatrodes-sinco mil sessento-setedes-oto – 45 678
* novesento-otodes-sete milion sessento-sincodes-cuatro mil tresento-dudes-un balones roja – 987 654 321 rooi ballonne

Wanneer syfers in syfers geskryf word, gebruik Elefen 'n spasie tussen elke groep van drie syfers, soos hierbo getoon. Die desimale punt word geskryf as óf 'n punt ('n punt) óf 'n komma, volgens voorkeur, en eweneens uitgespreek as óf punto óf virgula. Syfers wat die desimale punt volg, word eenvoudig gelys:
* tre punto un cuatro un ses – 3.1416
* du virgula zero nove – 2,09

Negatiewe getalle word uitgedruk met min:
* min sinco grados – minus vyf grade

### Duisende miljoene 
Die woord "miljard" kan óf 'n duisend miljoen of 'n miljoen miljoen beteken, afhangend van kultuur. Soortgelyke probleme raak "triljoen", "kwadriljoen", ens. Om verwarring te voorkom, verkies Elefen om sulke getalle eksplisiet uit te spel:
* mil milion – 1 000 000 000 (one with nine zeroes, 10⁹)
* milion milion – 1 000 000 000 000 (10¹²)
* mil milion milion – 1 000 000 000 000 000 (10¹⁵)

Die woorde bilion, trilion, cuadrilion, ens bestaan wel in Elefen, maar 'n spreker wat dit gebruik, moet sorg om die betekenis te verduidelik.

In wetenskaplike skryfwerk is die duidelikste opsie om die internasionale voorvoegsels te gebruik:
* deca- (da) – 10
* ecto- (h) – 100
* cilo- (k) – 10³
* mega- (M) – 10⁶
* giga- – 10⁹
* tera- – 10¹²
* peta- – 10¹⁵
* exa- – 10¹⁸
* zeta- – 10²¹
* iota- – 10²⁴

### Ordinale getalle 
Wanneer 'n getal 'n selfstandige naamwoord voorafgaan, is dit 'n kardinale getal, wat 'n hoeveelheid aandui:
* tre omes e cuatro femes – drie mans en vier vroue

Maar wanneer 'n getal op 'n selfstandige naamwoord volg, is dit 'n ranggetal wat 'n posisie in 'n ry aandui:
* la om tre – die derde man
* la pato ses – die sesde eend
* la paje un – die eerste bladsy, bladsy een

Prima is 'n algemene alternatief vir ordinale un, maar dit kan nie gebruik word vir hoër ordinale wat toevallig op "1" eindig nie:
* la paje prima – die eerste bladsy
* sala sento-un – kamer 101

Numero kan as 'n skynselfstandige naamwoord gebruik word om 'n ranggetal te ondersteun:
* El es numero tre. – Hy is nommer drie / Hy is derde.
* A cual paje tu es? Me es a numero setedes. - Op watter bladsy is jy? Ek is op nommer sewentig.
* Numero tre, me vole grasia la furnores de come. – Derdens wil ek die spyseniers bedank.

### Breuke 
Een gebruik van die agtervoegsel -i is om woorde vir breukgetalle te vorm:
* dui – half
* tri – derde
* cuatri - kwart, vierde
* desi – tiende
* des-dui – twaalfde
* cuatrodesi – veertigste
* senti – honderdste
* tresento-sesdes-sinci – 1/365
* mili – 1/1000
* dudes-mili – 1/20 000

Breuke volg die reëls vir gewone naamwoorde:
* un tri de la tarte – 'n derde van die tert
* du tris de la tarte – twee derdes van die tert
* esta tri ardeda de la tarte – hierdie gebrande derde van die tert
* un cuatri de un sentenio – 'n kwarteeu
* tredes-duis de un diton – drie en dertig sekondes van 'n duim

Daar is ook ander maniere om breuke uit te druk:
* tre e un dui oras – drie en 'n half uur
* tre oras e un dui – drie uur en 'n half
* sete e un dui milion anios – sewe en 'n half miljoen jaar
* des persentos de la popla = tien persent van die mense
* des sentis de la popla = tien persent van die mense
* du punto sete sinco oto meters = 2.758 meter

Vir wetenskaplike skryfwerk is internasionale voorvoegsels beskikbaar:
* desi- (d) – 1/10
* senti- (c) – 1/100
* mili- (m) – 10⁻³
* micro- (μ) – 10⁻⁶
* nano- (n) – 10⁻⁹
* pico- (p) – 10⁻¹²
* femto- (f) – 10⁻¹⁵
* ato- (a) – 10⁻¹⁸
* zepto- (z) – 10⁻²¹
* iocto (y) – 10⁻²⁴

### Veelvoude 
Die agtervoegsel -uple vorm woorde vir numeriese veelvoude:
* duple – dubbel, duo, paar, paar
* truple – driedubbel, trio
* cuatruple – quadruple

Frases met ves of veses druk uit hoeveel keer iets gebeur:
* a un ves – een keer, een keer
* a du veses – twee keer, twee keer
* a tre veses – drie keer, drie keer

Ves druk nie rekenkundige vermenigvuldiging uit nie.

### Rekenkunde 
Optelling word uitgedruk met plu of e:
* Un plu un es du. – Een plus een is twee.
* Du e du no es sinco. – Twee en twee is nie vyf nie.

Aftrekking word uitgedruk met min:
* Ses min tre es tre. – Ses minus drie is drie.

Vermenigvuldiging word uitgedruk met multiplida par, dikwels vereenvoudig tot net par:
* Du multiplida par tre es ses. – Twee vermenigvuldig met drie is gelyk aan ses.
* Ses par cuatro es dudes-cuatro. – Ses maal vier is vier-en-twintig.

Deling word uitgedruk met divideda entre, dikwels vereenvoudig tot net entre:
* Des divideda entre du es sinco. – Tien gedeel deur twee is vyf.
* Sinco entre du es du e un dui. – Vyf oor twee is twee en ’n half.
* Sinco entre du es du punto sinco. – Vyf oor twee is 2,5.
* Sinco entre du es du virgula sinco. – Vyf oor twee is 2,5.

Magte word uitgedruk met 'n potia en 'n ranggetal. Cuadrida en cubida is alternatiewe vir "vierkantig" en "kubus":
* Tre a potia du es nove. – Drie tot die mag van twee is nege.
* Tre cubida es dudes-sete. – Drie blokkies is sewe-en-twintig.
* des a potia min nove – 10⁻⁹
* des a potia sento – 10¹⁰⁰

Wortels word uitgedruk met 'n radis en 'n ranggetal:
* 256 a radis cuatro es 4. – Die vierde wortel van 256 is 4.
* La radis cuadral de 64 es 8. – Die vierkantswortel van 64 is 8.
* La radis cubo de 27 es 3. – Die derdemagswortel van 27 is 3.

### Mates 
Fisiese metings kan op 'n verskeidenheid maniere uitgedruk word:
* Cuanto alta es la tore? – Hoe hoog is die toring?
* Cuanto de altia la tore ave? – Hoeveel hoogte het die toring?
* La tore es cuanto alta? – Hoe hoog is die toring?
* La tore ave cuanto de altia? – Hoeveel hoogte het die toring?
* La tore es 40 metres alta. – Die toring is 40 meter hoog.
* La tore ave 40 metres de altia. – Die toring het 'n hoogte van 40 meter / Die toring is 40 meter hoog.
* La tore es un metre plu alta ca la casa. – Die toring is een meter hoër as die huis.
* La tore ave un metre plu de altia ca la casa. – Die toring het 'n hoogte een meter meer as die huis.
* La tore es du veses plu alta ca la casa. – Die toring is twee keer hoër as die huis.
* La tore ave du de la altia de la casa. – Die toring het twee keer die hoogte van die huis.
* La casa ave un dui de la altia de la tore. – Die huis het die helfte van die hoogte van die toring.
* La tore es duple plu alta ca la casa. – Die toring is twee keer so hoog soos die huis.
* La tore ave duple la altia de la casa. – Die toring het dubbel die hoogte van die huis.

'n Basiese beginsel is dat 'n mens hoogte (ave altia) het, maar hoog is (es alta).

40 meter alta beteken letterlik “40 hoë meter” (d.w.s. die meters self is hoog), maar by natuurlike uitbreiding beteken dit “40 meter hoog”.

Dieselfde opsies geld vir ander metings, soos:
* larga, largia
* grande, grandia
* pesosa, pesa
* longa, longia
* longa, tempo
* vea, eda
* basa, basia
* profonda, profondia
* frecuente, frecuentia
* rapida, rapidia
* densa, densia

## Woord vorming 
In Elefen kan nuwe woorde gevorm word deur voor- of agtervoegsels by bestaande woorde te voeg, of deur twee bestaande woorde as 'n saamgestelde selfstandige naamwoord te kombineer.

Dit is ook moontlik om byvoeglike naamwoorde as selfstandige naamwoorde en werkwoorde as selfstandige naamwoorde te hergebruik sonder om 'n affiks by te voeg.

### Voorvoegsels 
Wanneer 'n voorvoegsel wat met 'n konsonant eindig, bygevoeg word by 'n woord wat met dieselfde konsonant begin, word hierdie konsonant net een keer geskryf (inter+rede → interede,​ non+nesesada → nonesesada).

Anti- beteken “anti-”. Dit vorm byvoeglike naamwoorde en selfstandige naamwoorde wat opposisie aandui:
* sosia – samelewing → antisosiaal – anti-sosiaal
* avion – vliegtuig → antiavional – anti-vliegtuig
* proton – proton → antiproton – anti-proton

Outo- beteken "self-" of "outo-". Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat refleksiewe of outomatiese aksies aandui:
* respeta – respek → autorespeta – selfrespek
* flue – vloei → autoflue – om te woordomhul
* adere – vashou → autoaderente – selfklevend

Des- beteken "on-" of "dis-" in die sin van 'n handeling ongedaan maak. Dit vorm werkwoorde. Dit vereenvoudig om voor S, Z, X of J te onttrek:
* botoni – om te knoppie → desbotoni – om te ontknop
* infeta – om te besmet → desinfeta – om te ontsmet
* jela – om te vries → dejela – om te ontdooi
* sifri – om te enkodeer → desifri – om te dekodeer

Inter- beteken “inter-”. Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat onderlinge handelinge of state aandui:
* cambia – om te verander → interkambië – om te ruil
* nasional – nasionaal → internasional – internasionaal

Media- beteken “middel-”. Dit vorm selfstandige naamwoorde wat die middelpunt van iets aandui:
* note – nag →  medianote – middernag
* estate – somer →  mediaestate – midsomer
* punto – punt →  mediapunto – middelpunt

No- beteken "on-", "nie-". Dit vorm byvoeglike naamwoorde en selfstandige naamwoorde wat teenoorgesteldes aandui:
* justa – net → nonjusta – onregverdig
* ativa – aktief → nonativa – onaktief
* nativa – inheems → nonativa – nie-inheems
* nesesada – nodig → nonesesada – onnodig
* crede – geloof → noncrede – ongeloof

Pos- beteken “pos-”. Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat verwys na 'n tyd (of plek) wat na of agter (pos) 'n ander lê:
* graduada – gegradueerd → posgraduada – nagraads
* media – middel → posmedia – middag
* alveolo – alveolus → posalveolal– postalveolêr

Pre- beteken "voor-". Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat verwys na 'n tyd (of plek) wat voor of voor (ante) 'n ander lê:
* graduada – gegradueerd → pregraduada – voorgraads
* istoria – geskiedenis → preistoria – prehistorie
* judi – beoordeel → prejudi – vooroordeel

Re- beteken “her-”. Dit vorm werkwoorde wat 'n herhaalde handeling aandui, of 'n handeling in die omgekeerde rigting:
comensa – om te begin / om te begin → recomensa – om weer te begin / om weer te begin
* pleni – om te vul → repleni – om te hervul / om aan te vul
* paia – om te betaal → repaia – om terug te betaal / om terug te betaal
* veni – om te kom → reveni – om terug te kom / om terug te keer

Su- beteken "sub-" of "onder-". Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat 'n laer punt in 'n hiërargie aandui:
* teninte – luitenant   →  suteninte – sublieutenant
* divide – verdeel   →  sudivide – onderverdeel
* consensa – bewuste →  suconsensa – onderbewuste
* indise – indekssyfer   →  suindise – subskrip
* campion – kampioen→  sucampion – naaswenner

Supra- beteken "super-" of "oor-". Dit vorm selfstandige naamwoorde, werkwoorde en byvoeglike naamwoorde wat 'n hoër punt in 'n hiërargie aandui. Dit vereenvoudig tot supr- voor A:
* computador – rekenaar →  supracomputador – superrekenaar
* pasa – om te slaag  →  suprapasa – om te oortref
* dramosa – dramaties →  supradramosa – oordramaties / sensasioneel
* fem – vrou →  suprafem – supervrou
* natural – natuurlik →  supranatural – bonatuurlik
* analise – ontleed   →  supranalise – oorontleed

Vis- beteken “vice-”. Dit vorm selfstandige naamwoorde wat afgevaardigdes aandui:
* presidente – president → vispresidente – visepresident
* re – koning → visre – onderkoning

Bon- en mal- vorm goeie en slegte (of verkeerde) weergawes van byvoeglike naamwoorde en werkwoorde, soms metafories. Mal- is dikwels gelykstaande aan "mis-" in Engels:
* parla – praat → bonparlante – welsprekend
* vende – verkoop → bonvendeda – topverkoper
* dise – sê → bondise – seën
* veni – kom → bonveni – welkom
* acusa – beskuldig → malacusa – laster / laster
* comprende – verstaan → miscomprende – misverstaan
* nomida – benoem → malnomida – verkeerd benoem
* odorosa – stinkend → malodorosa – onwelriekend

Getalle en breuke word as voorvoegsels op sekere woorde gebruik. Met familielede dui getalle toenemend verafgeleë generasies aan, soos reekse van "groot-" in Engels:
* avo – oupa → duavo – oupagrootjie
* neta – kleindogter → treneta – agter-agterkleindogter
* pede – voet → cuatropede – viervoet(al)
* sore – suster → duisore – halfsuster
* galon – liter → cuatrigalon – kwart

### Agtervoegsels 
Baie agtervoegsels begin met 'n vokaal. Wanneer so 'n agtervoegsel by 'n woord gevoeg word wat reeds op 'n vokaal eindig, word die bestaande vokaal laat vaar, tensy dit die enigste vokaal in die oorspronklike woord was:
* fruta – vrugte → frutosa – vrugtig
* jua – speletjie → jueta – speelding
* fe – feetjie → fein – feetjieagtig

Waar 'n agtervoegsel 'n ongeldige vokaalreeks sou skep, word die tweede vokaal van die ry laat val:
* comedia + -iste → (comediiste) → comediste – komediant

Daar is twee uitsonderings op hierdie reëls:
* tre + -i → drie
* tre + -uple → truple

### Agtervoegsel wat werkwoorde vorm 
Net soos ander werkwoorde, kan die werkwoorde wat deur hierdie agtervoegsel geproduseer word beide oorganklik en onoorgaand gebruik word, of as selfstandige naamwoorde.

-i word by selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde gevoeg om werkwoorde te vorm wat beteken "om te word ...", "om te verander in ...". As 'n spesiale geval sluit dit ook werkwoorde in wat beteken "om 'n stof of 'n nuwe deel uit te gee":
* arco – boog → arci – om te boog
* roja – rooi → roji – om rooi te word
* umida – klam → umidi – om te bevogtig
* duple – verdubbel → dupli – om te verdubbel
* saliva – speeksel → salivi – om te speeksel
* flor – blom → flori – om te blom

-i maak ook werkwoorde wat beteken "om te gebruik ..." (tipies as 'n hulpmiddel of toestel), of "om toe te pas ..." ('n stof of 'n konvensie):
* boton – knoppie → botoni – om te knoppie
* telefon – telefoon → telefoni – na telefoon
* sponja – spons → sponji – om te spons
* pinta – verf → pinti – om te verf
* nom – naam → nomi – om te noem

### Agtervoegsels wat byvoeglike naamwoorde vorm 
Net soos ander byvoeglike naamwoorde, kan die byvoeglike naamwoorde wat deur hierdie agtervoegsels geproduseer word, hergebruik word as selfstandige naamwoorde wat mense of dinge aandui wat die gespesifiseerde kwaliteit het.

-in word by 'n selfstandige naamwoord gevoeg om 'n byvoeglike naamwoord te skep wat "soortgelyk aan ...", "-agtig", "-ish" beteken:
* ami – vriend → amin – vriendelik
* enfante – kind → enfantin – kinderagtig / kinderagtig
* fantasie – spook → fantasmin – spookagtig
* menta – kruisement → mentin – kruisement
* monstro – monster → monstrin – monsteragtig
* serpente – slang → serpentin – slangagtige / slang

-osa word by 'n selfstandige naamwoord gevoeg om 'n byvoeglike naamwoord te maak wat "vol van ..." of "gemaak van ..." beteken:
* zucar – suiker → zucarosa – soet
* oro – goud → orosa – gemaak van goud
* capel – hare → capelosa – harig
* crea – skep → creosa – kreatief
* melma – slym → melmosa – slymerig
* jua – speletjie → juosa – speels
* caos – chaos → caososa – chaoties

-al word by 'n selfstandige naamwoord gevoeg om 'n algemene byvoeglike naamwoord te vorm wat beteken "met betrekking tot ..." of "te doen met ...":
* fotografie – fotografie → fotografies – fotografies
* nasion – nasie → nasional – nasionaal
* siensa – wetenskap → siensal – wetenskaplik
* averbo – bywoord → adverbal – bywoord
* erita – oorerwing → erital – oorerflik
* mito – mite → mital – mities
* monce – monnik → moncal – klooster

-iste word by 'n selfstandige naamwoord gevoeg wat 'n geloof aandui, soos 'n godsdiens of 'n filosofie, om 'n algemene byvoeglike naamwoord te maak. As die selfstandige naamwoord op -isme eindig, neem -iste sy plek in. In sommige woorde waar die wortel 'n eienaam is, word die selfstandige naamwoord se finale klinker behou as dit 'n meer internasionale woord produseer:
* bigamie – bigamie → bigamiste – bigamie
* otimisme – optimisme → otimiste – optimisties
* puria – reinheid → puriste – puristies
* Mitra – Mithras → mitraiste – Mithraist

-an word by 'n paar selfstandige naamwoorde gevoeg wat omvang van ruimte of tyd (plekke en eras) aandui om algemene byvoeglike naamwoorde te vorm:
* suburbe – voorstad → suburban – voorstad
* Victoria – Victoria → victorian – Victoriaans

-an is ook een van die vyf standaardagtervoegsels vir die vorming van byvoeglike naamwoorde wat tale en volke aandui. Die ander vier is -es, -ica, -i en -sce. Vir hierdie byvoeglike naamwoorde gebruik Elefen woorde wat so soortgelyk aan die inheemse name as moontlik klink: gevolglik gebruik sommige name 'n spesiale agtervoegsel van hul eie, of glad geen agtervoegsel nie, en die wortel word soms ook gewysig:
* Africa – Afrika → african – Afrikaans
* Frans – Frankryk → franses – Frans
* Elas – Griekeland → elinica – Grieks
* Arabia – Arabië → arabi – Arabies
* Rusia – Rusland → rusce – Russies
* Europa – Europa → european – Europees
* Deutxland – Duitsland → deutx – Duits
* Britan – Brittanje → brites – Brits

Maar diegene wat dit verkies, kan eenvoudig -an by enige landnaam voeg:
* Frans – Frankryk → fransan – Frans
* Elas – Griekeland → elasan – Grieks
* Arabia – Arabië → arabian – Arabies
* Rusia – Rusland → rusian – Russies
* Deutxland – Duitsland → deutxlandan – Duits
* Britan – Brittanje → britanan – Brits

-ica word by 'n selfstandige naamwoord gevoeg wat 'n mediese, sielkundige of soortgelyke probleem aandui, om 'n byvoeglike naamwoord te vorm wat 'n persoon beskryf wat die probleem het:
* catalesia – katalepsie → catalesica – katalepsie
* xenofobia – xenofobie → xenofobica – xenofobies

-nte word by 'n werkwoord gevoeg om die aktiewe deelwoord te skep, 'n byvoeglike naamwoord wat "-ing" beteken, dit wil sê "sodanig dat dit doen (die gespesifiseerde handeling)". Die aktiewe deelwoord van es is esente:
* ama – om lief te hê → amante – lief te hê
* depende – afhanklik → dependente – afhanklik
* dormi – om te slaap → dorminte – aan die slaap
* obedi – gehoorsaam → obedinte – gehoorsaam
* pare – om te verskyn / om te lyk → parente – skynbaar
* es – om te wees → esente – wese

Selfstandige naamwoorde wat eindig op -nte word nie as name van aksies gebruik nie:
* La covrente es sur la caxa. – Die deksel/bedekking is op die boks.
* Covre la caxa es un bon idea. – Dit is 'n goeie idee om die boks toe te maak.

-da word by 'n werkwoord gevoeg om die passiewe deelwoord te vorm, 'n byvoeglike naamwoord wat “-ed” beteken, d.w.s. “sodanig dat dit … daaraan gedoen het of gehad het”:
* ama – om lief te hê → amada – geliefde
* clui – om toe te maak → cluida – toe
* conose – om te weet → conoseda – bekend
* jela – om te vries → jelada – gevries
* nesesa – om te benodig → nesesada – nodig / nodig
* putri – verrot → putrida – vrot

Mens gebruik nie -da om die verlede tyd van werkwoorde aan te dui nie:
* La caxa es covreda par la tela. - op hierdie tydstip bedek die lap die boks.
* La tela ia covre la caxa. - in die verlede het die lap die boks bedek.

-able word by 'n werkwoord gevoeg om 'n byvoeglike naamwoord te maak wat beteken "-in staat", "in staat om ... daaraan gedoen te hê", of "waardig om ... daaraan gedoen te word":
* ama – om lief te hê → amable – liefdevol
* come – eet → comable – eetbaar
* infla – om op te blaas → inflable – opblaas
* loda – om te prys → lodable – prysenswaardig
* nota – om op te let → notable – noemenswaardig
* titila – om te kielie → titilable – kielie

### Agtervoegsels wat selfstandige naamwoorde vorm 
-of beteken "-er". Wanneer dit by 'n werkwoord gevoeg word, maak dit 'n selfstandige naamwoord wat 'n persoon beteken wat die gespesifiseerde handeling uitvoer, dikwels tipies of gewoontelik. Wanneer dit by 'n selfstandige naamwoord gevoeg word, maak dit 'n selfstandige naamwoord wat 'n persoon beteken wat met die gespesifiseerde ding werk, of die gespesifiseerde sport speel:
* aida – om te help → aidor – helper
* deteta – om op te spoor → detetor – speurder
* dirije – regie → dirijor – regisseur
* fumi – om te rook → fumor – roker
* gania – om te wen → ganior – wenner
* jogla – om te jongleren → joglor – jongleur
* parla – om te praat → salon – spreker (persoon)
* pexa – visvang → pexor – visserman
* carne – vleis → carnor – slagter
* vaso – pot → vasor – pottebakker
* futbal – sokker → futbalor – sokkerspeler
* tennis – tennis → tenisor – tennisspeler

-ador beteken ook "-er", maar skep selfstandige naamwoorde wat 'n instrument of masjien beteken wat die gespesifiseerde aksie uitvoer, of op die gespesifiseerde ding werk:
* caldi – hitte → caldador – verwarmer
* computa – bereken → computador – rekenaar
* fax – faks → faxador – faksmasjien
* lava – was → lavador – wasmasjien / skottelgoedwasser
* parla – praat → parlador – luidspreker
* surfa – blaai / blaai → surfador – (web) blaaier
* umidi – demp → umidador – bevogtiger

-eria word by 'n selfstandige naamwoord of werkwoord gevoeg om 'n selfstandige naamwoord te maak wat 'n plek beteken, dikwels 'n winkel, wat verband hou met die gespesifiseerde aksie of ding:
* cafe – koffie → caferia – kafee
* pan – brood → paneria – bakkery, bakkerswinkel
* beli – verfraai → beleria – skoonheidsalon
* campana – klok → campaneria – kloktoring
* fruto – vrugte → fruteria – boord
* monce – monnik → monceria – klooster
* planeta – planeet → planeteria – planetarium
* xef – hoof / leier → xeferia – hoofkwartier

-ia is gelykstaande aan "-ness" of "-ity" of "-ship" of "-hood" in Engels. Dit vorm abstrakte selfstandige naamwoorde wat dien as die name van kwaliteite. Wanneer -ia bygevoeg word by 'n woord wat op -ia eindig, verander die woord nie:
* ajil – rats → ajilia – behendigheid
* felis – gelukkig → felisia – geluk
* jelosa – jaloers → jelosia – jaloesie
* neutra – neutraal → neutria – neutraliteit
* madre – moeder → madria – moederskap
* enfante – kind → enfantia – kinderjare
* sultan – sultan → sultania – sultanaat
* fria – koud → fria – koudheid
* vea – ou / ou persoon → veia – ouderdom

Woorde soos enfantia en sultania kan 'n tyd of plek aandui waarin die kwaliteit bestaan.

Die name van baie studierigtings eindig ook op ia (of ica), maar dit is deel van die wortel, en nie 'n agtervoegsel nie. Die name van die ooreenstemmende praktisyns word met -iste gevorm. -iste word ook gebruik om die name van gelowiges in 'n godsdiens of filosofie te vorm (soos afgelei van die byvoeglike agtervoegsel -iste), die name van musikante en die name van sekere ander mense wat internasionaal op "-ist-" eindig:
* jeografia – geografie → jeografiste – geograaf
* psicolojia – sielkunde → psicolojiste – sielkundige
* cimica – chemie → cimiciste – chemikus
* eletrica – elektrisiteit → eletriciste – elektrisiën
* musica – musiek → musiciste – musikant
* Crixna – Krishna → crixnaiste – Krishnaist
* ideal – ideaal → idealiste – idealist(ic)
* gitar – kitaar → gitariste – kitaarspeler
* solo – solo → soliste – solis
* jornal – joernaal → jornaliste – joernalis
* sicle – siklus → sicliste – fietsryer

-isme vorm die name van geloofstelsels, wat -iste in die naam van die gelowige vervang. Dit kom ook in sekere ander woorde voor wat internasionaal op “-ism-” eindig:
* dauiste – Taoïsties → dauisme – Taoïsme
* altruiste – altruïs → altruisme – altruïsme
* raziste – rassisties → razisme – rassisme
* sindicatiste – sindikalisties → sindikatisme – sindikalisme
* turiste – toerisme → turisme – toerisme
* simbol – simbool → simbolisme – simboliek
* canibal – kannibaal → canibalisme – kannibalisme

### Minder produktiewe agtervoegsels 
Die volgende agtervoegsels word slegs toegepas op spesifieke woorde, soos omskryf in die woordeboek.

-eta word by sekere selfstandige naamwoorde gevoeg om 'n naam te skep vir 'n weergawe van iets wat op 'n bepaalde manier verminder is. Dit sluit die name van jong diere en binneklere in. -eta kan op soortgelyke wyse by 'n paar werkwoorde en byvoeglike naamwoorde gevoeg word om woorde te skep vir verminderde weergawes van aksies en eienskappe:
* bebe – baba → bebeta – pasgebore baba
* caro – kar → careta – handkar
* imaje – beeld → imajeta – duimnael
* lente – lens → lenteta – kontaklens
* mone – geld → moneta – muntstuk
* orolojo – horlosie → orolojeta – kyk
* bove – koei / os → boveta – kalf
* ovea – skaap → oveta – lam
* calsa – kous → calseta – sokkie
* camisa – hemp → camiseta – onderhemp / T-hemp
* jaca – baadjie → jaceta – frokkie (VS) / onderbaadjie (Br)
* pluve – om te reën → pluveta – om te motreën
* rie – om te lag → rieta – om te giggel
* parla – om te praat → parleta – om te gesels
* bela – pragtig → beleta – mooi, oulik

-on word by sekere selfstandige naamwoorde gevoeg om 'n naam te skep vir 'n weergawe van iets wat op 'n bepaalde manier aangevul is. Dit sluit die name van buiteklere in:
* abea – by → abeon – hommel
* caxa – boks → caxon – krat
* dente – tand → denton – slagtand / slagtand
* dito – vinger → diton – duim
* padre – vader → padron – patriarg / baas
* sala – kamer → salon – sitkamer
* seja – stoel → sejon – leunstoel
* calsa – kous → calson – tights / broekiekouse
* jaca – baadjie → jacon – oorjas

-eta en -on is nie sinonieme vir peti en grande nie: dit is heel moontlik om un careta grande of un salon peti te hê. In plaas daarvan vorm hulle woorde met spesifieke nuwe betekenisse wat losweg beskryf kan word as kleiner of groter weergawes van die oorspronklike.

-o en -a word by 'n paar selfstandige naamwoorde gevoeg wat lede van die familie aandui, om die betekenis tussen onderskeidelik manlik en vroulik te verander:
* tio, tia – oom, tante

Die name van sommige bome word gevorm deur die finale -a van die naam van die vrugte of neut na -o te verander:
* pera – peer → pero – peerboom

-esa word by 'n paar selfstandige naamwoorde gevoeg wat historiese manlike sosiale rolle aandui om die vroulike ekwivalent te vorm:
* prinse – prins → prinsesa – prinses

### Tegniese aanhangsels 
Internasionale wetenskaplike en mediese terme word gevorm uit Latynse en Griekse bronne deur middel van 'n groot aantal tegniese voor- en agtervoegsels. Hierdie affikse word ook in Elefen gebruik, en volg Elefen se reëls van transkripsie.

Wanneer 'n voorsetsel as 'n tegniese voorvoegsel gebruik word, volg dit dieselfde reël as supra-: as dit twee of meer lettergrepe het en met 'n vokaal eindig, en die res van die woord begin met dieselfde vokaal, verskyn hierdie vokaal slegs een keer ( contra+ataca → contrataca).

Die agtervoegsels -i en -uple word gebruik om breuke en veelvoude te noem.

### Saamgestelde naamwoorde 
'n Saamgestelde selfstandige naamwoord kan gevorm word deur 'n werkwoord met sy voorwerp in daardie volgorde te kombineer. Die resultaat beteken 'n persoon of ding wat die gespesifiseerde aksie op die gespesifiseerde voorwerp uitvoer:
* corti, ungia – verkort, spyker → cortiungia – naelknipper
* covre, table – dek, tafel → covretable – tafeldoek
* fura, bolsa – steel, handsak → furabolsa – sakkeroller
* lansa, petra – gooi, klip → lansapetra – katapult
* para, morde – stop, byt → paramorde – snuit
* para, pluve – stop, reën → parapluve – sambreel
* pasa, tempo – slaag, tyd → pasatempo – tydverdryf
* porta, mone – dra, geld → portamone – beursie
* porta, vose – dra, stem → portavose – woordvoerder
* brinca, dorso – hop, terug → brincadorso – leapfrog (die speletjie, vernoem na sy spelers)

As die voorwerp met 'n vokaal begin, word dit behou, tensy dit dieselfde is as die finale vokaal van die werkwoord, soos in portavion.

Elefen laat nie toe dat twee opeenvolgende selfstandige naamwoorde 'n samestelling vorm nie. In plaas daarvan moet 'n voorsetsel tussen die twee selfstandige naamwoorde geplaas word. Byvoorbeeld:
* avia de mar – seevoël
* casa per avias – voëlhok
* xef de polisia – polisiehoof

In seldsame gevalle het so 'n uitdrukking 'n spesiale nie-letterlike betekenis en word dit hanteer asof dit 'n enkele vaste woord is. Byvoorbeeld, 'n leon-de-mar (seeleeu) is nie 'n leeu nie. In sulke gevalle word die woorde met koppeltekens verbind, en enige byvoeglike naamwoord volg die tweede selfstandige naamwoord. Koppeltekens kan ook vir meer letterlike samestellings gebruik word wanneer dit duidelikheid verbeter:
* un leon-de-mar grande – 'n groot seeleeu
* un leon grande de mar – 'n groot leeu uit die see
* un avion grande de mar – 'n groot seevliegtuig (omdat 'n seevliegtuig 'n soort vliegtuig is)
* un avion-de-mar grande – 'n groot seevliegtuig (alternatief)
* un avion de mar grande – 'n groot seevliegtuig (dubbelsinnig, want dit blyk te sê dat die see groot is)

## Afkortings 
'n Aantal afkortings word in Elefen gebruik. Hulle word nie met punte (punte) geskryf nie.

Daar is verskeie afkortings vir algemene woorde of frases. Dit word nie gekapitaliseer nie, behalwe aan die begin van 'n sin:
* acc (ance conoseda como) – a.k.a. (ook bekend as)
* aec (ante la eda comun) – BCE (voor die gewone era) / BC (voor Christus)
* ec (de la eda comun) – CE (gewone era) / AD (anno domini)
* ens (e tal cosas, e tal continuante) – ens (ensovoorts), ensovoorts
* lfn – LFN (Lingua Franca Nova)
* n (numero) – getal
* nb (nota bon) – NB (nota bene), let wel
* ovn (ojeto volante nonidentifiada) – UFO (ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerp)
* p (paje, pajes) – p (bladsy), pp (bladsye)
* pd (per dise) – d.w.s. (id est), dit wil sê, dit wil sê
* pe (per esemplo) – bv. (exempli gratia), byvoorbeeld
* pf (per favore) – asseblief
* ps (pos scrive) – PS (post scriptum), naskrif
* TV (televisa, televisador) – TV (televisie)
* v (vide) – sien (bekendstelling van 'n kruisverwysing)

Elefen behou ook 'n paar afkortings uit ander tale wat internasionaal erken word, insluitend die gestandaardiseerde afkortings vir metrieke eenhede:
* cd (disco compata) – CD (kompakskyf)
* cp (computador personal) – PC (persoonlike rekenaar)
* cm (sentimetre) – cm (sentimeter)
* km (cilometre) – km (kilometer)
* mg (miligram) – mg (milligram)
* μm (micrometre) – μm (mikrometer)
* MB (megabait) – MB (megagreep)

Die verkorte vorme van eiename en titels gebruik hoofletters. Maar klein woorde soos la en de – wat nie in die volle vorm van die naam gekapitaliseer word nie – word nie by die afkorting ingesluit nie. Sulke selfstandige naamwoorde word dikwels deur la ingevoer, selfs wanneer dit afgekort word:
* Dr (dotor) - Dr (as deel van 'n persoon se naam)
* Sr (senior) - Mnr (as deel van 'n persoon se naam)
* Sra (seniora) - Mev, Mej, Me (as deel van 'n persoon se naam)
* la NU (Nasiones Unida) – die VN (Verenigde Nasies)
* la RU (Rena Unida) – die VK (Verenigde Koninkryk)
* la SUA (Statos Unida de America) – die VSA (Verenigde State van Amerika)

Sommige eiename is internasionaal die beste bekend as onvertaalde afkortings, en dit word in Elefen behou:
* IBM – IBM (International Business Machines Corporation)
* KGB – KGB (Комитет государственной безопасности, Komitee vir Staatsveiligheid)

## Leestekens 
Oor die algemeen laat Elefen die keuse van leestekens aan die skrywer oor, die enigste standaarde is dié van duidelikheid en konsekwentheid. Daar is egter sekere basiese konvensies wat dieselfde is as in die meeste Europese tale.

Die eerste woord in 'n sin moet met 'n hoofletter begin.

### Primêre leestekens 
'n Gewone sin eindig met 'n punt of punt ( . ).

As 'n sin 'n direkte vraag is, eindig dit met 'n vraagteken ( ? ).

'n Uitroepteken ( ! ) kan aan die einde van 'n sin gebruik word wat 'n emosionele intensiteit sou hê as dit gepraat word.

'n Komma ( , ) dui op 'n natuurlike pouse in 'n sin, of word soms net ingesluit om een deel van 'n sin (soos 'n sinsdeel) duidelik van 'n ander te skei. Kommas word ook gebruik om die items van 'n lys te skei.

Wanneer syfers geskryf word, kan die desimale punt as óf 'n komma óf 'n punt (punt) geskryf word. Aangrensende groepe van drie syfers kan deur spasies geskei word.

Die dubbelpunt ( : ) lei 'n meer gedetailleerde aanbieding van wat dit voorafgaan. Gebruik 'n hoofletter na 'n dubbelpunt as wat volg 'n volledige sin is, maar nie as dit net 'n lys of deel van 'n sin is nie.

Die kommapunt ( ; ) kan gebruik word in die plek van 'n punt tussen twee sinne wat mekaar nou weerspieël of balanseer. Dit kan ook die items van 'n lys skei waar dit lank is of hul eie kommas bevat.

Moenie 'n spasie aan die linkerkant van 'n primêre leesteken plaas nie. Maar plaas 'n spasie regs, behalwe aan die einde van 'n paragraaf.

### Aanhalingstekens 
'n Aanhalingsteken verskyn aan die begin en einde van woorde wat as 'n direkte aanhaling aangebied word. Daar is verskeie vorme van aanhalingstekens in die wêreld, insluitend ' “ ‹…› «…».

In Elefen word die vorm ” normaalweg gebruik, aangesien dit duidelik, maklik om te tik en internasionaal is. Wanneer een aanhaling binne 'n ander verskyn, word ' rondom die binneste aanhaling geplaas - daar is 'n voorbeeld hieronder. In goeie tipografie, soos in boeke, word die geboë vorms "" en '' gebruik, maar dit is onnodig in alledaagse kommunikasie. Moenie spasies tussen die aanhalingstekens en die aangehaalde teks plaas nie.

In sommige tale verskyn 'n streep ( — ) in die middel van dialoog wanneer 'n nuwe persoon begin praat, in plaas van aanhalingstekens. Ons beveel aan om dit in Elefen te vermy, want dit is minder duidelik en kan verwar word met ander gebruike van strepies.

Wanneer die woorde van 'n karakter in 'n storie aangehaal word, word die aanhaling dikwels vergesel van 'n etiket wat aandui wie praat, en hul manier. Vir sulke sinne in Elefen is dit die beste om 'n strepie tussen hierdie merker en elke deel van die aanhaling te plaas. Op hierdie manier is dit maklik om die presiese leestekens van die oorspronklike sin te behou:
* La vendor murmura – “Ma lo no es tan simple, mea ami.”
* “Me acorda.” – la om responde felis.
* “Perce tu es asi?” – la fem demanda.
* “Cisa” – la bonvolor sujesta – “me pote aida.”
* “Me ave un ami nomida Freda,” – el esplica – “ci es un tortuga.”

Wanneer jy oor tale skryf en 'n woord of frase aanhaal om dit te noem, gebruik net aanhalingstekens:
* Me gusta la parola “xuxa”.
* Sua sposa ia comenta – “Me gusta la parola ‘xuxa’.”

### Geringe leestekens 
Die ellips ( … ) stel 'n pouse voor, of dui aan dat sommige woorde uitgelaat is.

Strepies ( – of — ) en hakies ((...) ) omring opmerkings wat in die normale vloei van 'n sin ingevoeg word.

Die apostrof ( ' ) dui aan dat 'n vokaal weggelaat is. Dit kom gewoonlik net in versreëls voor.

In Elefen word geldeenheidsimbole (€, ¥, £, $, ens.) voor of na die syfers van pryse geskryf, volgens die gebruik van die betrokke land.

Bykomende leestekens bestaan, maar die gebruik daarvan het min verband met die reëls van Elefen.

## Sien ook 
* Lingua Franca Nova

## Bronnelys 
* Grammar of Lingua Franca Nova

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Volledige grammatikagids op die amptelike webwerf