open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mati Ahven

**Mati Ahven** (gebore 3 Februarie 1943, Rannu, Estland) is 'n ingenieur en werktuigkundige wat 'n lid van die Estlandse Opperste Sowjet was, en 'n ondertekenaar van die Estlandse herstel van Onafhanklikheid.

Hy het gegradueer aan Põltsamaa Sekondêre Skool in 1961 en die Fakulteit van Meganisasie van Landbou by die Estlandse Universiteit van Lewenswetenskappe in 1969.

Hy het gewerk as 'n ingenieur en produksie-bestuurder in Põltsamaa van 1969 tot 1990.

In 1989, is hy verkies tot 'n lid van die stadsraad van Põltsamaa. Van 1990 tot 1992, was hy 'n lid van die Estlandse Opperste Sowjet, 'n lid van die Komitee van Sosiale Sake. Hy het ook deelgeneem in die werk van die Land Gebruik Groep. Op 20 Augustus 1991, het hy gestem vir die herstel van Estland se onafhanklikheid.

## Toekennings 
* 2002: 5-klas van die Orde van die Nasionale Wapen (ontvang 23 Februarie 2002)
* 2006: 3de klas van die Orde van die Nasionale Wapen (ontvang 23 Februarie 2006)

## Verwysings
USS Thresher (SSN-593)

Die **USS Thresher** was 'n kernaangedrewe duikboot van die Amerikaanse Vloot wat op 10 April 1963 gesink het na 'n ongeluk aan boord. Die *Thresher* was die leierduikboot in sy klas. Toe dit te water gelaat is, het dit nuwe standaarde ten op sigte van snelheid en diepteduik daargestel. Tydens 1963 ondergaan dit toetse te Charleston en oppad terug na die hawe word hy deur 'n sleepboot gestamp wat skade aanrig aan een van sy ballastenks. Hy word na Groton, Connecticut gestuur vir herstelwerk by die *Electric Boat Company*. Nadat die herstelwerk voltooi moet hy weer sertifiseringstoetse ondergaan, wat plaasvind ongeveer 322 km vanaf die kus van New England.

Op 10 April 1963 word die *Thresher* vergesel deur die USS *Skylark*, met 16 offisiere, 96 manskappe en 17 siviele tegnici aanboord die *Thresher*. Die *Skylark* was toegerus met monitor- en onderwaterkommunikasietoerusting. Nadat die *Thresher* geduik het, rapporteer hy dat hy in die moeilikheid is. Die kommunikasie het toe onduidelik geraak en skielik was die *Thresher* stil.

## Ondersoek 
Na 'n ondersoek is daar tot die slotsom gekom dat 'n seewaterpyp moes gebars het in die agterste enjinkamer en water in die enjinkamer ingespuit het. Dit het 'n kortsluiting veroorsaak in een van die elektriese stroombane. Dit het veroorsaak dat die duikboot elektriese kragverlies ondervind het en die kernreaktor was onbruikbaar. Donkerte, mis op see en paniek verhoed die bemanning om die kleppe met die hand te bewerk. Die agterste gedeelte van die duikboot word vol water en dit hang teen 'n helling in die water. Met geen krag nie, sink die duikboot verby die 600 m punt waar dit inplof as gevolg van die druk.

Die ongeluk het tot gevolg gehad dat die Amerikaanse Vloot die *American SubSafe Programme* op die been gebring het. Dit is 'n kwaliteitsprogram wat verseker dat elke onderdeel ondersoek en aanvaar of afgekeur word. In die toekoms sal geen duikboot in diens gestel word alvorens die nodige sertifikate uitgereik is nie. Alhoewel die USS *Scorpion* gesink het na die instelling van die program was dit nooit gesertifiseer as deel van die program nie.

## Bron 
* *The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015,
Gubudam

Die **Gubudam** is in die Guburivier naby Stutterheim.

Die dam lê aan die voet van Berg Kubusie in die Xoloraberge (Kologhaberge), halfpad tussen Keiskammahoek en Stutterheim, ‘n 100&nbsp;km van Oos-Londen, langs die R352-pad en naby die Dontsapas. Dit is by die koördinate 32° 36′ 35″ suid en 27° 16′ 41″ oos.

Dit is in 1971 gebou en het ‘n volume van ruim 8½&nbsp;miljoen&nbsp;m³, ‘n walhoogte van 26&nbsp;m en ‘n maksimum oppervlakte van ongeveer een km².

Hierdie dam word omring deur besondere natuurskoon. In die staatsbosse en die inheemse woude is wandel- en fietsrypaaie en ‘n kampeerterrein aangelê en besoekers vang ook forelle en besigtig watervoëls.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Norman Bailey

**Norman Stanley Bailey** (* 23 Maart 1933 - 15 September 2021), gebore in Birmingham, Engeland, was 'n internasionale bekende bas. Sy ouers het kort na sy geboorte na Suid-Afrika geëmigreer, waar hy sy skoolopleiding in Boksburg begin het. Later is hy egter na Salisbury. In 1955 het die B.Mus-graad aan die Rhodes-universiteit behaal.

In 1958 het na Wene vertrek om daar aan die Staatsakademie te studeer. Hy het sy professionele loopbaan in 1960 by die Landestheater in Linz begin. Na verskeie jare in Wupperthal, Düsseldorf en die Deutsche Oper am Rhein, waartydens hy ook as gas in La Scala, Covent Garden, Bayreuth, Hamburg, München en Stuttgart opgetree het, is hy op kontrak by Sadler's Wells aangestel as voltydse sanger. Sedert 1971 tree hy egter weer as vryskutsanger op en onderskei hy hom al hoe meer in die Wagnerrolle. Hy het ook rolle gesing in plaatopnames wat van *Die Meistersinger*, *Die Walküre* en *Der Fliegende Holländer* gemaak is.

## Bron 
* *Ensiklopedie Afrikana (Edms) Bpk*,   Stel,  Band
* Serfontein, Pieter: Norman Bailey - Suid-Afrikaanse sanger van formaat. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 29, nr. 2, April 1980.
Biomatematika

[duimnael| Die [Fibonacci-reeks|Fibonacci-spiraal: 'n benadering van die goue spiraal wat geskep word deur sirkelboë te teken wat die teenoorgestelde hoeke van vierkante in die Fibonacci-teëlwerk verbind]]
**Biomatematika**, Biowiskunde of **Wiskundige en teoretiese biologie**, is die wetenskap van die toepassing van wiskunde op biologiese verskynsels. Met behulp van eenvoudige wiskunde kan die mens onder andere die rangskikking van blare om 'n stingel, die vorm van byekorwe, skulpspirale, horings en die netjiese rangskikking van die sonneblom se sade verduidelik.

Die vinnige vooruitgang op die gebied van die Wentworth Thompson (1860-1948)in sy boek, On growth and form, toegeskryf word. Biomatematiese berekenings is egter reeds in die dertiende eeu deur die Italianer Leonardo Fibonacci gedoen. Fibonacci het op grond van die tempo waarteen konyne aanteel, die sogenaamde Fibonacci-getalreeks ontwikkel. 

Fibonacci het gesê dat as 'n konyn-ouerpaar elke maand 'n paar (2) kleintjies in die wêreld bring, en die kleintjies altyd twee maande ná hul geboorte geslagsryp is, sal die getal diere ná 1,2,3,4,5 ... maande gelyk wees aan 1,1,2,3,5,8,13,ens. konyne. Die Fibonacci-reeks word dus gekenmerk deur die feit dat elke getal verkry word deur die twee voorafgaande getalle bymekaar te tel
0 + 1 = 1, 1 + 1 = 2, 1 + 2 = 3, 2 + 3 = 5 en daaropvolgend 8, 13, 21, 34 ensovoorts.
In die natuur kan die Fibonacci-reeks op vele plekke waargeneem word:
die sade van 'n sonneblom is altyd linksom en regsom twee agtereenvolgende Fibonacci-getalle: 34 linksom en 55 regsom, 55 linksom en 89 regsom, 89 linksom en 144 regsom ensovoorts.
As die rye van 'n pynappel se knoppies na regs en na links getel word, is dit altyd twee opeenvolgende Fibonacci-getalle. Net so ook met 'n dennebol. Die rangskikking van blare om 'n plantstingel is ook op die Fibonacci-getal gegrond net soos die van blomblare op die blombodem.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982 Ensiklopedie Afrikana (Edms) Bpk,
Cannes-rolprentfees 1946

Die **1ste Cannes-rolprentfees** is van 20 September – 5 Oktober 1946 in die voormalige Casino van Cannes, Frankryk, gehou. Altesaam 21 lande het prente vertoon. Dit was net ’n jaar ná die Tweede Wêreldoorlog en die meeste prente het oor die oorlog gehandel. 

Daar was verskeie tegniese probleme, soos dat die spoele van Alfred Hitchcock se *Notorious* in omgekeerde volgorde en George Sydney se *The Three Musketeers* onderstebo vertoon is.

Die jurie het uit een verteenwoordiger per land bestaan, met die Franse historikus Georges Huisman as president. Die klem het eerder op kreatiwiteit as op mededinging geval en 11 prente het gelykop geëindig in die wedloop om die Palme d'Or.

## Amptelike pryse 
**Rolprente**
*Palme d'Or:
***Brief Encounter* deur David Lean
***Hets (Torment)* deur Alf Sjöberg
***The Last Chance* deur Leopold Lindtberg
***The Lost Weekend* deur Billy Wilder
***María Candelaria (Xochimilco)* deur Emilio Fernández
***Men Without Wings* deur Frantisek Cáp
***Neecha Nagar* deur Chetan Anand
***Red Meadows* deur Bodil Ipsen en Lau Lauritzen jr.
***Rome, Open City* deur Roberto Rossellini
***La symphonie pastorale* deur Jean Delannoy
***Velikiy perelom (The Turning Point)* deur Fridrikh Ermler
*Jurieprys: *La Bataille du rail* deur René Clément
*Beste akteur: Ray Milland vir  *The Lost Weekend*
*Beste aktrise: Michèle Morgan vir *La symphonie pastorale*
*Beste regisseur: René Clément vir *La Bataille du rail*
*Beste kinematografie: Gabriel Figueroa vir *María Candelaria (Xochimilco)* en *Los tres mosqueteros*
*Beste animasie-ontwerp: *Make Mine Music*
*Beste kleur: *The Stone Flower*
**Kortprente**
**Vánoční sen* deur Karel Zeman
**Zvírátka a petrovstí* deur Jiří Trnka
**Molodost Nasej Strany* deur Sergei Yutkevich
**Les mines de sel de Wieliczka* deur J. Brzozowski
**La cité des abeilles* deur Andrev Winnitski
**Épaves* deur Jacques-Yves Cousteau
**Fall of Berlin – 1945* deur Yuli Raizman

**Ander**

Internasionale Vredesprys: *The Last Chance*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Fees se amptelike webtuiste
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Elagabalus

**Marcus Aurelius Antoninus**, algemeen bekend as **Elagabalus** of **Heliogabalus**, was keiser van die Romeinse Ryk van 218 - 222.

## Sien ook 
* Lys van Romeinse keisers

## Verwysings
Mabopane, Sekhukhune

**Mabopane, Sekhukhune** is 'n landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
Bonsmara

[duimnael|regs|'n Bonsmarabul in [Namibië]]
Die **bonsmara** is 'n inheemse Suid-Afrikaanse bees wat in die dertigerjare (van die vorige eeu) by die navorsingstasie Mara spesiaal vir die subtropiese Suid-Afrikaanse klimaatstoestande geteel is.

Die Afrikanerbees van Suid-Afrika en die Korthoring en die Hereford van Brittanje is die drie beesrasse wat vir die ontwikkeling van die Bonsmara gebruik is. Die projek vir die teel van die Bonsmara het onder leiding van prof. J.C. Bonsma gestaan, en die ras se naam is uiteindelik aan sy familienaam ontleen. 

Afrikanerbeeste is gebruik weens hul goeie vleiseienskappe, uierontwikkeling en gladde vel, en omdat hulle meer as enige ander ras teen die plaaslike siektes bestand is.

Na die aanvanklike kruising tussen bulle van die twee Britse rasse en uitsoek-Afrikanerkoeie is die halfbloed-bulkalwers uitgesoek en is hulle met Afrikanerkoeie gepaar, terwyl die beste halfbloedverse met opreggeteelde Afrikanerbulle gekruis is. Op die manier is daar 'n bees ontwikkel wat driekwart Afrikaner en 'n kwart uitheems was. Die beste bulkalwers uit hierdie kruisings is uitgesoek en die kruising van halfbloed- en driekwartbloeddiere is as die ideale dier beskou. Hierdie bees was drie agstes Korthoring/ Hereford en vyf agstes Afrikaner. Bonsmaras het 'n kenmerkende rooibruin kleur en is sterk in aanvraag weens hul goeie vleiseienskappe.

## Bronnelys 
*Wêreldspektrum, 1982,  band
Borsklier

Die menslike borsklier bestaan uit vetweefsel en klierweefsel. Die borsklier (mamma) is 'n skyfvormige struktuur met 'n uitloper in die rigting van die armholte.

Tydens swangerskap vermeerder die klierweefsel vir die produksie van moedersmelk. Kanker van die borsklier behoort in 'n vroeë stadium gediagnoseer word en die kanse op genesing is dan gunstig.

Die klier lê op die spierlaag van die borskas en is deur 'n dun bindweefsellaag van die spier geskei. Die klierweefsel is opgebou uit 'n twintigtal klierlobbe, wat weer uit kleiner kliereenhede bestaan. Die kleinste kliereenhede word deur unieke spierselle omring. Wanneer hierdie spierselle saamtrek, word moedersmelk wat deur die kliere gevorm is, in die melkbuisies ingepers. 

Die melkbuisies mond uit in die tepel (mamilla). Die gepigmenteerde ring om die tepel word die areola genoem. Hoewel daar by 'n pasgebore baba nouliks sprake is van 'n borsklier, is daar wel 'n aantal klierbuisies onder die tepel. Tot by die puberteitstadium is daar bykans geen verskil tussen die borskliere van seuns en die van meisies nie. Met die aanvang van menstruasie begin die meisie se borskliere ontwikkel. Tydens swangerskap vermeerder die kliereenhede in die bors as gevolg van hormone wat afgeskei word. Na die bevalling verander die liggaam se hormonale balans as gevolg van die hormoon prolaktien, wat deur die hipofise afgeskei word. Dit gee aanleiding tot melkproduksie in die bars. Tydens borsvoeding veroorsaak die suigbewegings van die baba die vrystelling van die moedersmelk. Dit gebeur onder die invloed van die hormoon oksitosien, dieselfde hormoon wat die baarmoeder laat saamtrek tydens geboorte. 

Indien die borsklier tydens borsvoeding met bakterieë besmet word, kan dit borsklierontsteking (mastitis) veroorsaak. Die ontsteekte bors is rooi, geswel en baie seer. Soms vorm 'n abses in die borsklier. So 'n abses moet deur 'n chirurg oopgesny word, sodat die inhoud van die abses gedreineer kan word.

## Gewasse 
Gewasse van die borsklier kan goedaardig of kwaadaardig wees. Goedaardige bindweefselgewasse groei dikwels in die borsklier. Nog 'n goedaardige siekte van die borsklier is mastopatie.

## Borskanker (mammakarsinoom) 
Van alle kwaadaardige borssiektes kom borskanker die algemeenste by vroue voor. Mans kan egter ook kanker in hul borskliere ontwikkel. 'n Klont in die bors of 'n abnormale afskeiding uit die tepel kan simptome van borskanker wees. Omdat dit moeilik is om tydens 'n doktersondersoek te bepaal of 'n gewas goedaardig of kwaadaardig is, moet aangetaste borsweefsel in 'n operasie verwyder word vir mikroskopiese ondersoek. Die behandeling van borskanker sal van die aard van die gewas afhang. In ernstige gevalle moet die bors afgesit word. As die gewas in 'n vroeë stadium heeltemal verwyder word, kan die kanker ten volle genees.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982 Ensiklopedie Afrikana (Edms)Bpk,
Maila Modiketsi

**Maila Modiketsi** is 'n groot landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
Leeugamkadam

Die **Leeugamkadam** is ‘n besproeiingsdam in die Leeurivier in die Karoo.

## Ligging 
Die dam lê net noord van die Koup, in die voetheuwels van die Nuweveldberge, noord van die dorpie Leeu-Gamka op die N2-hoofpad en suidwes van Beaufort-Wes, ‘n 20&nbsp;km voor die samevloeiing van die Leeu- met die Gamkarivier (‘n boloop van die Gouritsrivier). Dit is by die koördinate 32° 36′ 35″ suid en 22° 00′ 25.2″ oos.

## Vorige dam 
Reeds in 1920 is ‘n dam in die Leeurivier gebou ‘n 16&nbsp;km bo die samevloeiing daarvan met die Gamkarivier. Dit kon 9¾&nbsp;miljoen&nbsp;m³ water opgaar, het ‘n stumeer van 2½&nbsp;km² geskep en kon ‘n area van 17&nbsp;km² besproei. Met ‘n vloed in 1928 het die dam gebreek. Dit is wel herstel, maar die toeslikking was so erg dat ‘n nuwe dam gebou moes word.

## Nuwe dam 
Tussen 1957 en 1959 is die nuwe dam 3&nbsp;km stroomop van die vorige dam gebou. Die huidige grondwal bestaan uit drie dele. Na die verhoging van die damwal in 1966 was die bakmaat 9½&nbsp;miljoen&nbsp;m³. Hierdie dam ly so erg onder toeslikking dat sy uitloop in later jare met ‘n anderhalwe meter verhoog is. Aanvanklik was die kapasiteit 42&nbsp;miljoen&nbsp;m³. Dit het egter stadig afgeneem en staan tans op ‘n derde van die oorspronklike bakmaat. ‘n Stumeer van net oor die 4&nbsp;km² word gevorm en ‘n 6,37&nbsp;km² word besproei.

## Let op 
Hierdie dam moet nie verwar word met die Gamkadam, die Gamkapoortdam en die Springfonteindam nie.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bibliografie 
* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 6. Stellenbosch: C.F. Albertyn, 1991. 
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972.
Adansonia digitata

Die **Boabab** (*Adansonia digitata*) is 'n boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. In Suid-Afrika is die plant is inheems in Limpopo en in Afrika in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Golf van Guinee-eilande, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mauritanië, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Somalië, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe. Dit kom ook op die Arabiese Skiereiland in Jemen en Oman voor.

Die Boabab is die mees bekende van die agt kremetartspesies, en was die eerste om wetenskaplik beskryf te word. Dit is die enigste van die agt spesies wat inheems  aan Afrika is, en word redelik algemeen aangetref in die warm, droë bosveld, savanne en droë woude van Afrika. Dit is ook inheems aan die kusstrook van die Comoro-argipel.

Die boom staan ook bekend as die *kremetartboom* en *Afrika-kremetart*.

## Blomme
Die blomme van *Adansonia digitata* leef soos dié van ander kremetartspesies net vir 'n enkele nag. Die blomtyd is van November tot Januarie, essensieel die aanvang van die reënseisoen in suider-Afrika en Madagaskar. Elke blom dra soveel as 1&nbsp;500 helmdrade wat 'n soort tossel vorm. Elke aand kort voor of na sononder gaan daar 'n stel van die blomme gelyktydig oop by verskillende bome. Dit gebeur binne enkele minute, deurdat die blomblare opwaarts oopvou. Die blomme stel tydens die nag geure vry wat bestuiwers lok wat op soek is na die nektar wat hoog binne die blomkroon vrygestel word. Die bestuiwers dra die stuifmeel weer oor na 'n volgende blom se stamper.

## Fotogalery 

Lêer:Adansonia digitata.jpg| *A. digitata* naby Omuramba, Kunene, Namibië
Lêer:Adansonia digitata 0011.jpg|Die blom van *A. digitata* in Gambië
Lêer:Baobabfrukt.jpg|Die vrug van *A. digitata*
Lêer:Pierneef 1934 Die Kremetartboom.gif|*Die Kremetartboom* (Pierneef 1934)

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
213 v.C.

## Gebeure 
### Rome 
*P. en Cn. Cornelius Scipio stuur gesante na Syphax, die koning van Numidia. Hulle wil dat hy sy oorlog met Kartago voortsit.
### China 
*Keiser Qin Shi Huang beveel om alle boeke wat nie oor mediese onderwerpe, waarseggery, landbou of die geskiedenis of bestuur van sy eie dinastie handel nie te verbrand.
## Verwysings
Klipheuweldam

Die **Klipheuweldam** in die Moordkuilrivier verskaf water aan die munisipale gebied van Mosselbaai sowel as besproeiingswater vir die omliggende plase.

Die Moordkuilrivier sluit net buite die dorpie Klein-Brakrivier by die Klein-Brakrivier aan. Net voor die samevloeiing lê die dam. Dit is by 34° 03′ 12.3″ suid en 22° 08′ 46.3″ oos, en suid van die dorp Friemersheim en die Botlierskop-natuurreservaat.

Die dam het ‘n bakmaat van ruim oor die 4&nbsp;miljoen&nbsp;m³.

Let op: die Moordkuilrivier is nie ‘n sytak van die Hartenbosrivier nie, maar wel die Klein-Brakrivier.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

## Bibliografie 
* Topografiese kaart 1:50 000 Suid-Afrika – 3422AA Mosselbaai
Roode Elsbergdam

Die **Roode Elsbergdam** verskaf water vir huishoudelike gebruik en besproeiing aan plase noordwes van De Doorns.

Hierdie dam lê 10&nbsp;km van De Doorns in die Sandddriftskloofrivier in die Hexrivierberge by die koördinate 33° 25′ 55.2″ suid en 19° 34′ 03.1″ oos. Dit is suidoos van die Swaarmoedpas en stroomaf in dieselfde rivier lê die Lakenvalleidam.

Dit is gebou in 1969, het ‘n opvanggebied van 139&nbsp;km² en ‘n bakmaat van effens oor die 7½&nbsp;miljoen&nbsp;m³.

## Sien ook 
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Keteltrom

duimnael|USAFE-orkes se timpanis aan die speel
duimnael|300px|By 'n kettingtimpani verbind 'n ketting die spanningsstafies met mekaar, sodat 'n meesterarm gebruik kan word om almal gelyktydig te verstel.
**Keteltromme** (of **timpani**) is musiekinstrumente in die perkussie-familie. Dit is 'n tipe trom, wat bestaan uit 'n membraan genoem 'n kop, uitgestrek oor 'n groot bak tradisioneel van koper vervaardig. 

Die meeste moderne timpani is *pedaaltimpani* en kan vinnig en akkuraat ingestel word vir spesifieke note deur vaardige spelers deur die gebruik van 'n beweeglike voetpedaal. Hulle word bespeel deur die kop te slaan met 'n gespesialiseerde tromstok, genoem 'n *timpanistok* of *timpanihamer*. 

Timpani het ontwikkel uit die militêre tromme en klassieke orkeste in die laaste derde van die 18de eeu. Vandag word dit gebruik in baie verskillende tipes ensembles, insluitend konsertorkeste, marsjeerorkeste, en selfs in sommige rock-orkeste.
duimnael|links|500px|Walter Light se pedaal- en kettingtimpanistelle in drie verskillende kombinasies.
links|duimnael|'n Pedaal op 'n *Dresden* timpani (koppelaar, links te sien) moet ontkoppel word om die toonhoogte van die trom te verander.
Petersen Automotive Museum

duimnael|links|Die *Precious Metal*-tentoonstelling in 2015Foto geneem deur David Zaitz
Die ***Petersen Automotive Museum*** is een van die wêreld se grootste motormuseums, geleë in Los Angeles, Kalifornië in die stadsbuurt Miracle Mile in Wilshire Boulevard, waar dit deel uitmaak van die sogenaamde Museum Row - 'n kompleks van museums en kulturele instellings met Los Angeles County se Kunsmuseum as ankerpunt. Die museum word bestuur deur die *Petersen Automotive Museum Foundation*, 'n stigting en 'n organisasie sonder winsoogmerk wat met die museum en sy vaste en wisselende uitstallings op die geskiedenis van motors, hul impak op wêreldwye leefstyle en kultuur (met Los Angeles as voorbeeld en vertrekpunt) en verwante opvoedkundige programme fokus.

As deel van 'n omvattende opknappingsprogram is die museum in 2015 van 'n nuwe opspraakwekkende fasade van staalstrepe voorsien wat beweging en spoed versinnebeeld.

## Geskiedenis 
Die museum, wat op 11 Junie 1994 deur die tydskrifuitgewer en filantroop Robert E. Petersen (1926–2007) en sy vrou Margie (1935–2011) gestig is, is tans in besit van die *Petersen Automotive Museum Foundation* wat dit ook bestuur. Die museum se versamelings is aanvanklik in die Museum vir Natuurgeskiedenis (*Natural History Museum*) van Los Angeles County vertoon voordat hulle na die huidige museumgebou, 'n voormalige afdelingswinkel, verskuif is.

Die gebou is oorspronklik ontwerp deur Welton Becket (1902–1969), 'n boorling van Seattle wat hom later as argitek in Los Angeles gevestig en hier talle geboue volgens sy konsep van "totale ontwerp" opgerig het (sy ateljee het na alle aspekte van 'n nuwe bouprojek omgesien, van sy beplanning tot die ontwerp van sy interieur en die landskapsargitektuur van die omgewing).

Die afdelingswinkel is in 1962 as 'n kortstondige Amerikaanse filiaal van die Japannese afdelingswinkelketting *Seibu Department Stores* geopen en vervolgens tussen 1965 en 1986 deur die Amerikaanse afdelingswinkelketting ''Ohrbach's'' bedryf. Ses jaar nadat die afdelingswinkel sy deure vir goed gesluit het, het Robert Petersen die grotendeels vensterlose gebou by die kruising van Fairfax Avenue en Wilshire Boulevard as 'n uiters geskikte plek vir sy museum gekies waar die voorwerpe van sy versameling nie aan die skadelike ultraviolette straling van sonlig blootgestel word nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
USS Scorpion (SSN-589)

Die **USS Scorpion** was 'n Skipjack-klas duikboot van die Amerikaanse Vloot wat na 'n moontlike ongeluk aan boord op 22 Mei 1968 gesink het.

Gedurende April 1968 was die *Scorpion* besig om saam met die Sesde Vloot aan 'n teenduikboot-oefening in die Middellandse See deel te neem. Die duikboot is skielik aan die oefening onttrek en na die Kanariese Eilande gestuur om Sowjet-aktiwiteite daar te ondersoek. Na drie dae het die *Scorpion* niks verdag opgemerk nie en is beveel om terug te keer na sy tuisbasis op 21 Mei 1968. Ses dae later is aangekondig dat die duikboot nog nie tuis gerapporteer het nie en as vermis aangegee word. 'n Reuse ondersoek is geloods maar op die 5de Junie is aanvaar dat die *Scorpion* verlore is saam met sy bemanning van 99.

Teen die einde van Oktober 1968 is die romp van die *Scorpion* deur 'n Amerikaanse Vloot oseaniese navorsingskip opgespoor op 'n diepte van 3&nbsp;048 m ongeveer 644&nbsp;km vanaf die Asore. Alhoewel die duikboot gesink het na die instelling van die SubSafe-program van die Amerikaanse Vloot was die *Scorpion* nooit gesertifiseer as deel van die program nie. Daar kon nooit vasgestel word wat die duikboot laat sink het nie alhoewel daar 'n paar teorieë bestaan.

## Bron 
* *The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015,
Light (onderneming)

**Light** is 'n Amerikaanse onderneming wat deur Dave Grannan en Rajiv Laroia in 2013 in San Francisco gestig is en sy hoofkwartier tans in Palo Alto, Kalifornië, het. Die onderneming ontwikkel en vervaardig mobiele digitale fototoerusting. Sy produkte sluit 'n multi-lens- en multi-sensor-kamera in wat vir die gebruik in slimfone en ander mobiele toestelle ontwikkel is, en die L16, 'n mobiele toestel met 16 kameramodules wat in 2017 op die Amerikaanse en een jaar later ook op die Britse en Duitse mark ingevoer is. Light is van voorneme om in die toekoms mobiele toestelle van hoë-gehalte-kameras en egte optiese zoemlense te voorsien.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Fotoëlektronspektroskopie

duimnael|Links 'n bundel X-strale. Daarbo die meting van die kinetiese energie van fotoëlektrone.
**Fotoëlektronspektroskopie** is 'n vorm van spektroskopie waarby die kinetiese energie van fotoëlektrone gemeet word.

## Fotoëlektrone en die fotoëlektriese effek 
duimnael|Die fotoëlektriese effek|links
Wanneer 'n metaal aan fotone blootgestel word wat 'n voldoende energie lewer kan uit die metaal vrye elektrone vrygestel word. Hierdie fenomeen is bekend as die **fotoëlektriese effek** en hierdie vrye elektrone word fotoëlektrone genoem. Die spektroskopiese tegniek meet die snelheid waarmee hierdie elektrone voortbeweeg. 

Omdat vrye elektrone sterk interaksies met materie soos die molekule van die lug vertoon, word die tegniek gewoonlik in ultrahoë vakuum uitgevoer.

## Die fotone se bron 
Watter elektrone uit die meteriaal se atome vrygestel kan word, word bepaal deur die fotone se energie. X-strale van 'n aluminium-bron (AlKα) word dikwels daarvoor gebruik. Hierdie vorm van die tegniek word X-straal-fotoëlektronspektroskopie genoem. 'n Ander vorm is ultraviolet-fotoëlektronspektroskopie. Dit gebruik gewoonlik straling van 'n helium-lamp.

## XPS of ESCA 
duimnael|Wydhoekspektrum
X-straal-fotoëlektronspektroskopie word dikwels met die akroniem XPS (*X-ray Photoelectron Spectroscopy*) aangedui, maar die uitvinder van hierdie tegniek Kai Siegbahn het dit aanvanklik ESCA genoem, *Electron Spectrocopy for Chemical Analysis* Elektronspektroskopie vir Chemiese Ontleding. Die rede daarvoor is dat die fotoëlektrone wat vrygestel word in die buiteste 10 nm van die materiaal, die aanwesigheid van alle elemente (Li-U) behalwe helium en waterstof kan aanwys. Verder lewer die spektrum dikwels inligtings oor die chemiese omgewing van 'n atoom en/of sy oksidasietoestand.

Die voorbereiding van die monster is gewoonlik taamlik eenvoudig, hoewel besoedeling van die oppervlak verhoed moet word en materiale wat nie goed geleidend is probleme kan gee omdat hulle kan oplaai.

Die invallende fotone kan nie net die valensie- maar ook die kernelektrone vrystel en van 'n element wat  aanwesig is kan dikwels die 1s, 2s, 2p ensomeer kernelektrone waargeneem word. Die kleinste hoeveelheid wat nog waargeneem kan word is gewoonlik >0.05% (atoom).

## Verwysings
111 v.C.

## Gebeure 
*Begin van die Jugurtynse oorlog.
*In Rome word 'n Landbouwet, die *Lex Agraria* aangeneem wat die wetgewing op hierdie gebied saamvat en wat een van die ingewikkeldste wette tot hierdie moment verteenwoordig.

## Verwysings
Tswatago

**Tswatago** is 'n landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
Simbaal

duimnael|Kenmerkende rock hoëhoed patroon.
'n **Simbaal** is'n algemene perkussie-instrument wat dikwels in pare gebruik word. Simbale bestaan uit dun, gewoonlik ronde plate van verskillende legerings. Die meerderheid simbale is van onbepaalde toonhoogte, alhoewel klein skyfvormige simbale wat gebaseer is op antieke ontwerpe oor 'n definitiewe toonhoogte beskik.

Simbale word in baie ensembles gebruik, wat wissel van orkeste, perkussie-ensembles, jazzorkeste, swaarmetaal- en marsjeerorkeste. Tromstelle bevat gewoonlik ten minste een slag, ry of slag/ry en 'n paar hi-hoed simbale. 'n Simbaalspeler word 'n simbalis genoem.
[duimnael|'n Paar bronssimbale van die Chinese [Jin-dinastie (1115-1234)]]
duimnael|Hoëhoede. Die koppelaar laat hang die boonste simbaal op 'n stok wat geaktiveer word deur 'n voetpedaal.

## Geskiedenis 
Simbale bestaan reeds sedert antieke tye. Voorstellings van simbale kan gevind word in reliëfs en skilderye van die Armeense Hoogland (7de eeu v.C.), Larsa, Babilon, Assirië, antieke Egipte, antieke Griekeland en antieke Rome. Verwysings na simbale verskyn ook deur die hele Bybel, deur middel van baie psalms en prysliedere aan God. 

Simbale kon aan China bekendgestel wees uit Sentraal-Asië in die 3de of 4de eeu n.C. In Indië is simbale in gebruik sedert die antieke tye en word nog steeds gebruik in byna al die groot Boeddhistiese tempels en plekke. Reuse Aartis wat deur Hindoes oor die hele wêreld aanbid word, is onvolledig sonder groot simbale.

## Anatomie 
Die anatomie van die simbaal speel 'n groot rol in die klank wat dit skep. 'n Gat word geboor in die middel van die simbaal, wat gebruik word om óf die berging van die simbaal op 'n staander of vir die vasmaak van bande vir handspeel. Die klokkie, koepel, of beker is die verhoogde gedeelte onmiddellik rondom die gat. Die klok produseer 'n hoër "ping" toonhoogte as die res van die simbaal. Die boog is die res van die oppervlak rondom die klok. Die boog word soms beskryf in twee gebiede: die ry- en slaggebied. Die rygebied is die dikker deel nader aan die klok, terwyl die slaggebied die dunner gepunte deel naby die rand is. Die rand is die onmiddellike omtrek van die simbaal.

## Verwysings
Propaganda

**Propaganda** is inligting wat nie objektief is nie, en word hoofsaaklik gebruik om 'n gehoor te beïnvloed om 'n agenda te bevorder, dikwels deur feite selektief aan te bied om 'n bepaalde persepsie aan te moedig, of om gelaaide taal te gebruik om 'n emosionele eerder as 'n rasionele reaksie op die inligting wat aangebied word, te produseer. Propaganda word dikwels geassosieer met materiaal wat deur regerings voorberei word, maar aktivisgroepe, maatskappye en die pers kan ook propaganda produseer.

'n Wye verskeidenheid materiale en media word gebruik vir die verspreiding van propaganda boodskappe, wat verander het namate nuwe tegnologieë uitgevind is, insluitend skilderye, spotprente, plakkate, pamflette, films, radioprogramme, TV-programme en webwerwe. Meer onlangs het die digitale era aanleiding gegee tot nuwe maniere om propaganda te versprei, byvoorbeeld deur die gebruik van robotte en algoritmes om rekenaar propaganda te skep en fopnuus te versprei deur sosiale media te gebruik. 

## Verwysings
Jheronimus Bosch

**Jheronimus Bosch** (ook gespel **Hieronymus Bosch**; gebore as **Jheronimus van Aken**, 1450 - 9 Augustus 1516) was een van die bekendste Nederlandse skilders uit die Laat Middeleeue. Hy het geleef en gewerk in 'n tyd toe die Christendom aan die vooraand van die Hervorming was. Sy werk is in hoë mate ’n weerspieëling van die Laat-Middeleeuse denke en kan gesien word as 'n pessimistiese uitkyk op die mens wat weens sonde en dwaasheid ten gronde gaan.

Jheronimus Bosch, soms ook Jeroen genoem, is in 1453 in ’s-Hertogenbosch gebore. Hy het sy hele lewe lank in dié stad as skilder gewerk en is ook in 1516 daar dood. Uit die min gegewens wat daar oor sy lewe bekend is, blyk dit dat hy gedurende sy leeftyd selfs buite hierdie provinsiale stad groot bekendheid geniet het.

Bosch is vandag veral bekend vir sy ongeëwenaarde fantasie en die talle drogwesens en grillerige monsters wat daar in sy skilderye voorkom. Hy het geleef in 'n tyd van politieke en godsdienstige woelinge. Die Kerk was besig met die deurvoering van talle Hervormingsmaatreëls, en in die Lae Lande het dit hewige botsings en krisistye veroorsaak.

Met sy ryk, beeldende fantasie het Bosch die heersende spanninge op sy doeke vertolk. Met sy kwas het hy die dwaasheid en swakheid van die mens, wat besig was om weens sy sonde ten gronde te gaan, uitgebeeld. Die meeste van sy skilderye het sterk godsdienstige temas gehad. Dit is onbekend of Bosch enige leerlinge gehad het, maar gedurende die hele 16e eeu is sy werk gekopieer en nagevolg. Die Surrealiste het Bosch as 'n direkte voorloper van dié rigting gesien.

Hoewel die ooreenkoms met hulle werk slegs uiterlik was, verklaar dit tog Bosch se hedendaagse gewildheid. Van Bosch se belangrikste werke word onder andere in museums in Madrid, Lissabon, Venesië, Rotterdam en Gent bewaar. In die beroemde Prado-museum in Madrid hang die baie bekende triptiek *Tuin van Wellus* asook *Die Versoeking van die Heilige Antonius*.

## Bronnelys 
* *Ensiklopedie Afrikana (Edms) Bpk*, Boek III, 1982, 

## Verdere leesstof 
*  

## Eksterne skakels 
*
Matolokwale

**Matolokwale** is 'n nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Verwysings
NZASM 10 Tonner 0-4-0T

Die **NZASM 10 Tonner 0-4-0** van 1889 was 'n 10 ton Suid-Afrikaanse stoomlokomotief van die negentiende eeu en een van die eerste lokomotiewe van die Suid-Afrikaanse Republiek (ZAR). Dit is ontwerp volgens die beginsels van metropolitaanse vervoer wat destyds in die Lae Lande gebruik is en is gebou deur die Nederlandse firma Louis Smulders & Kie. Dit is gebruik om tremkarre oor kort afstande te trek, eerder as swaarder waens oor langer afstande.

duimnael|links|Tipiese Nederlandse stoomtrem. L.w., hierdie stoomtrem gebruik 'n spoorbreedte van 750&nbsp;mm, nie 1067&nbsp;mm nie
Drie sulke tremlokomotiewe is gekoop vir gebruik op die 26&nbsp;km spoorlyn tussen Boksburg en Johannesburg. 

Die vervaardigers se argiewe toon dat die lokomotiewe afgelewer is met die Delagoabaainommers (50, 51 en 52) en dat hulle later met die NZASM-nommers (6, 7 en 8) hernommer is. Dus kan dit aanvaar word dat hulle by Delagoabaai gebruik is voordat hulle op die Boksburg-Johannesburgspoorlyn gebruik is en dat vyf NZASM-lokomotiewe alreeds in gebruik was toe hulle in die ZAR afgelewer is.

Die besonderhede van die NZASM 10-tonners volg hieronder.

Hierdie lokomotiewe verskyn nie in die argiewe van die Imperial Military Railways van 1902 nie.

## Verwysings
Frisgewaght, Elias Motsoaledi

**Frisgewaght** is 'n landelike  nedersetting in die Elias Motsoaledi Plaaslike Munisipaliteit in Sekhukhune-distriksmunisipaliteit van die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. 

## Verwysings
Marks & Spencer

**Marks and Spencer plc** (ook bekend as **M&S**) is 'n Britse multinasionale kleinhandelonderneming wat sy hoofkwartier in die City of Westminster, Londen het. Sy aandele word op die Londense Effektebeurs (LSE) genoteer, terwyl dit ook deel uitmaak van die FTSE 100-indeks.

Die onderneming, wat oorspronklik in 1884 deur Michael Marks en Thomas Spencer in Leeds gevestig is, fokus op klere, binnenshuise toerusting en luukse kosprodukte. In 2008 het M&S begin om ook kosprodukte van bekende handelsmerke by sy portefeulje in te sluit. Tans is daar sowat 979 M&S-winkels in al vier lande van die Verenigde Koninkryk, insluitende 615 winkels wat hulle tot kos beperk.

In 1998 was Marks & Spencer die eerste Britse kleinhandelonderneming wat met 'n voorbelastingwins van meer as £1 miljard afgesluit het. Vervolgens het M&S se wins egter skielik begin daal - 'n ontwikkeling wat as 'n onverwagte verrassing vir die onderneming, sy aandeelhouers (onder wie honderdduisende klein beleggers), kleinhandelontleders en sakejoernaliste gekom het. In November 2009 het die onderneming bekend gemaak dat die uitvoerende voorsitter van M&S, Stuart Rose, vroeg in 2010 deur Marc Bolland, gewese voorsitter van die supermarkketting Morrisons, vervang sou word.

Verkope van klere het in die volgende jare aanhou daal, terwyl die omset van die kosafdeling gestyg het nadat M&S die naam *St. Michael* vir sy eie handelsmerk laat vaar het. In Mei 2018 het Marks & Spencer 'n radikale herstrukturering aangekondig waarvolgens moontlik 'n honderdtal winkels tot 2022 gesluit sal word.

## Verwysings
Kapitaal (ekonomie)

In ekonomie, bestaan **Kapitaal** uit enigiets wat 'n persoon se mag kan verbeter om ekonomies nuttige werk te verrig. Gewoonlik is dit geld wat 'n mens in 'n besigheid beleg om bate te koop, so dat die besigheid nog geld kan maak.

## Moderne soorte kapitaal 
Gedetailleerde klassifikasies van kapitaal wat in verskillende teoretiese of toegepaste gebruik is, respekteer gewoonlik die volgende afdelings:
* Finansiële kapitaal is enige ekonomiese hulpbron gemeet in terme van geld wat deur entrepreneurs en ondernemings gebruik word om te koop wat hulle benodig om hul produkte te maak of om hul dienste te lewer aan die sektor van die ekonomie waarop hulle operasie gebaseer is.
* Natuurlike kapitaal is die wêreld se voorraad van natuurlike hulpbronne, wat geologie, grond, lug, water en alle lewende organismes insluit. Die verhoog die aanbod van menslike welvaart.
* Sosiale kapitaal, wat in privaatonderneming gedeeltelik as welwillendheid of handelsmerkwaarde gevang word, maar is 'n meer algemene begrip van interverwantskappe tussen mense met geldagtige waarde, wat aksies op soortgelyke wyse tot vergoeding motiveer.
* Onderrig kapitaal is 'n term wat in die opvoedkundige administrasie na die 1960's gebruik word om kapitaal te weerspieël as gevolg van belegging in die vervaardiging van leermateriaal.
* Menslike kapitaal, 'n breë term wat oor die algemeen sosiale, onderrig- en individuele menslike talent in kombinasie insluit.

## Ekonomiese groei 
Kapitaal is een van die belangrikste faktore in ekonomiese groei.

## Stryd tussen arbeid en kapitaal 
Karl Marx het geskryf oor die stryd tussen arbeid en kapitaal. Produksie is eerder meer kapitaal-intensief, of meer arbeidsintensief. En dit bepaal hoe inkomste verdeel is. Dit het onlangs in die sogenaamde *Occupy*-beweging hervat.

## Sien ook 
* Kapitalisme
* Das Kapital
* Beginonderneming
* Waagkapitaal

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* 
* 

## Eksterne skakels
Brachiopoda

**Brachiopoda** (ook Armpotiges genoem) word dikwels met weekdiere verwar omdat hulle uiterliik effens soos tweeskulpige weekdiere lyk. Die inwendige bou verskil egter beslis, sodat die sowat 260 verteenwoordigers van die groep in 'n eie filum geklassifiseer word. Tans speel Brachiopoda net ŉ beskeie rol in die seelewe, hoewel hulle in vroeëre tydperke een van die belangrikste groepe ongewerwelde diere was. Hulle is in die Famennium, wat deel van die Devoon was, en opnuut aan die einde van die Perm aan groot uitwissings blootgestel.

## Beskrywing
Brachiopoda het hul naam te danke aan twee langgerekte strukture of "arms", wat vroeër beskou is as die ekwivalent van weekdiere se pote. Dit was voor die hand liggend om die diertjies met weekdiere te vergelyk omdat hulle in die see lewe en 'n uitwendige skelet in die vorm van twee kalk- of horingagtige skulpe besit wat die diertjie omsluit. Weekdiere se skulpe kom egter weerskante van die liggaam voor en vorm 'n spieëlbeeld van mekaar, terwyl Brachiopoda een plat, dorsale skulp en 'n groter ventrale skulp het.

Binne die dorsale skulp van sommige Brachiopoda word 'n armskelet, bestaande uit twee hake, aangetref. Die diere lewe net in die see en word aan die kus of tot 'n diepte van sowat 200&nbsp;m aangetref. Gewoonlik heg hulle hulle met behulp van 'n steeltjie aan die grond of op koraal vas. Op die arms kom talle trilhare voor wat voedseldeeltjies en suurstofryke water moet aankeer.

Mannetjies en wyfies stort hul saad en eiers in die water en die toeval moet vir bevrugting sorg. Uit die bevrugte eiers ontwikkel eers 'n vryswemmende larwe voordat hulle tot volwasse Brachiopoda ontwikkel. Brachiopoda word in twee klasse verdeel. Lede van die klas *Inarticulata* het op een na almal 'n horingagtige skelet sonder 'n armskelet. Diegene wat tot die klas *Articulata* behoort, het almal 'n kalk- en armskelet.

Vir die mens het die lewende Brachiopoda geen betekenis nie en hulle vorm ook net 'n onbelangrike skakel in die see se voedselketting. Hoewel die getalle van die diertjies die afgelope eeu baie verminder het, was hulle vroeër volop, en daarom is die Brachiopodafossiele vir geoloë belangrik vir die bepaling van gesteentes se ouderdom.

## Bron 
* Wêreldspektrum, 1982,  Band
Brandnetel

Die **brandnetel** se naam is toe te skryf aan die talle brandhare aan die plant, wat by aanraking taamlik pyn en 'n lastige gejeuk veroorsaak. Hoewel die brandnetel alombekend is in Suid-Afrika, is dit nie 'n inheemse plant nie, maar afkomstig uit Europa. Daar is hier egter ’n groot verskeidenheid plante wat tot dieselfde familie *Urticeae* behoort en onder die orde *Urticales* saamgegroepeer word. In Suid-Afrika is die bekendstes onder hulle die bergbrandnetel, Kamdeboostinkhout, dagga en vye- en moerbeibome. Kenmerkend vir hierdie plantorde is dat die plante dieselfde blom eienskappe het.

## Groepering 
Die orde Netelplante (Urticales) bestaan uit vier families met altesame sowat 2&nbsp;000 spesies. Die families is Urticeae (brandnetels). Ulmaceae (wat onder meer die Europese iep en die Suid-Afrikaanse inheemse Kamdeboostinkhout insluit), die Cannabaceae (wat hop en dagga insluit), en Moraceae (waaronder vye- en moerbeibometel).

Op die oog af lyk dit of hierdie families hemelsbreed van mekaar verskil. Die rede waarom hulle saamgegroepeer word, is dat hulle blomme almal dieselfde kenmerke het. Die blomme se kelke en krone lyk baie eenders en vorm saam die blomdek. Elke blom het vier tot ses blomdekblare en dieselfde aantal meeldrade. Die vrugbeginsel is bostandig, met net een saadknop wat of in 'n dopvrug of in 'n steenvrug ontwikkel.

## Brandnetel 
Twee soorte brandnetels is wêreldwyd verspreid, naamlik die klein brandnetel (*Urtica urens*) en die groot brandnetel (*Urtica dioica*), en is in Suid-Afrika so volop dat dit dikwels as inheems aanvaar is. Dit is egter 'n Europese plant waarvan die saadjies saam met 'n saadbesending na Suid-Afrika gekom het en wat daarna vinnig versprei het. Tog kry 'n mens inheemse plantsoorte wat tot dieselfde familie behoort, byvoorbeeld die berg brandnetel (*Urera tenax*), wat veral in die Transvaalse Laeveld aangetref word.

Brandnetels word gekenmerk deur die sogenaamde brandhare wat die blare en stingels bedek. Die blare is grof en die blommetjies is klein en onopvallend en word deur die wind bestuif. Die haartjies het baie skerp punte wat verhard is met silika. Die onderste deel van die haar is hol en gevul met 'n miersuurvog.

As die haartjies aangeraak word, dring die skerp punte deur die vel en breek af, en dan vloei die vog uit. Dit kan vir 'n kort rukkie ligte blasies veroorsaak wat pynlik is. Die pyn kan verlig word deur 'n bietjie ammoniak aan te smeer. Verskeie tropiese brandnetels kan egter ernstige siektes veroorsaak.

## Bronnelys 
* Wêreldspektrum, 1982, 

## Eksterne skakels
Numidië

duimnael|Die koninkryk Numidië omstreeks 150 v.C
**Numidië** was in die oudheid 'n koninkryk wat ooreenkom met die huidige Algerië.

Tydens die Tweede Puniese Oorlog was die koninkryk 'n bondgenoot teen Kartago. Ná die Kartaagse nederlaag het die Numidiese koning Masinissa -die stigter van die koninkryk- sy grondgebied ten koste van Kartago uitgebrei. Daarna het hy geprobeer om Kartago uit te lok om 'n oorlog te begin. Die ooreenkoms met Rome het dit egter verbied en Masinissa het gehoop om Kartago so te kon beset. Pleks daarvan het Rome self Kartago aangeval en die provinsie Africa gestig. Numidië het egter hierdeur self 'n teiken vir Romeinse inlywing geword.

duimnael|links|Masinissa
Masinissa is dood in 148 v.C. en die Romeine het probeer om sy drie seuns Micipsa, Gulussa en Masternable gedeelde mag oor die koninkryk te gee. Gulussa en Masternable sterf egter en Micipsa is die onbetwiste koning. Hy het twee seuns, Hiempsal en Adherbal, en neem, Jugurtha, Mastarnable se seun aan. In 118 v.C. sterf Mastarnable en Jugurtha vermoor Hiempsal en dwing Adherbal om na Rome te vlug. Rome verdeel die koninkryk tussen Jugurtha en Adherbal, maar Jugurtha val Adherbal se deel binne en beleër hom in Sirte (112 v.C.) Die Romeine probeer 'n diplomatieke oplossing te vind maar uiteindelik vermoor Jugurtha sy neef en heelparty van sy Italiese helpers. Dit is die begin van die Jugurtynse oorlog wat eindig met Jugurtha wat op 1 Januarie 104 v.C. in triomf deur Marius in die strate van Rome meegevoer word. Hy is later dalk gewurg of verhonger. Jugurtha se half-broer Gauda word deur die Romeine tot vasalkoning gemaak. Numidië is nog 'n rukkie in 'n westelike en oostelike helfte gedeel, maar in 40 v.C. as provinsie van Rome ingelyf.

## Verwysings
Ultra HD Blu-ray

duimnael|Die Ultra HD Blu-ray-kenteken
**Ultra HD Blu-ray** is 'n digitale stoorformaat vir optiese Blu-ray-skywe (BDXL) wat op 1 Maart 2016 amptelik deur die *Blu-ray Disc Association (BDA)* - 'n vereniging van vervaardigers in die rolprent- en stoormediabedryf wat sy hoofkwartier in Los Angeles het - ingevoer is en tans naas Blu-ray en DVD-Video bestaan.

Danksy sy groter stoorruimte is die formaat geskik om video-inhoud met hoër resolusie in 4K (3840 x 2160 beeldpunte teenoor Blu-ray se 1920 x 1080) en 'n maksimum van 60 raampies per sekonde te stoor. Video-inhoud word volgens die *High Efficiency Video Coding (HEVC)*-standaard geënkodeer. Die formaat is nie versoenbaar met konvensionele Blu-ray-spelers nie. UHD-Blu-ray-spelers is egter in staat om Blu-ray-, DVD-Video en kompakskywe weer te gee. 

Ultra HD Blu-ray-skywe ondersteun die weergawe van video-inhoud met hoë dinamiese omvang (Engelse afkorting: HDR) danksy die hoër kleurdiepte van 10 bit per kleur en 'n hoër kleur-gamut. Oudio-weergawe sluit nuwe 3D-omringklankformate soos Dolby Atmos, DTS:X en Auro 3-D in wat omhullende klank lewer met luidsprekers wat op verskillende hoogtes aangebring word. 

Anders as in die geval van Blu-ray en DVD-Video maak die Ultra HD Blu-ray-standaard geen voorsiening meer vir gebiedskodes nie.

## Verwysings