open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maanrand

[250px|thumb|Die [ligskadugrens (kontras tussen die ligte en donker deel) van die Maan. Die ligte deel is die maanrand, wat oorverlig is om die onreëlmatige grens duideliker sigbaar te maak.]]

Die **maanrand** is die rand van die sigbare oppervlak van die Maan soos van die Aarde af gesien. Van ver af lyk dit soos 'n ronde boog, maar teen hoër resolusies kan gesien word die Maan se oppervlak is nie plat nie en daarom is die maanrand onreëlmatig. 

Die maanrand is nie altyd dieselfde nie: Vanweë die librasie van die Maan (ronde rotasiebewegings soos van die Aarde af gesien) verander dit. Dit bemoeilik die taak om die tye en duurtes van verduisterings presies te bereken. Met hoogtedata wat van die kartering van die maanoppervlak verkry word, kan 'n 3D-model, insluitende berge en valleie, geskep word en die maanprofiel vir enige gegewe tyd met groot akkuraatheid voorspel word. 

Die kontras tussen die helder maanrand en die swart naglug maak dit 'n gewilde teiken wanneer die optika van teleskope en verkykers getoets word.

## Verwysings
## Skakels
Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025

Die **Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025** (Engels: *2023–2025 ICC World Test Championship*) is van 16 Junie 2023 tot 14 Junie 2025 beslis. Dit was die derde Wêreldtoetskampioenskap in toetskrieket wat deur die Internasionale Krieketraad (IKR) aangebied is. Dit het op 16 Junie 2023 begin met die eerste toets in die As-reeks en op 14 Junie 2025 geëindig met die eindstryd op Lord’s in Londen, Engeland.

[duimnael|links|Die Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025 se eindstryd is in Junie 2025 op [Lord’s in Londen beslis]]
Nege van die destydse twaalf toetslande het aan die Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025 deelgeneem, waarvan elke span ’n toetsreeks teen ses van die ander agt spanne gespeel het. Elke reeks het tussen twee en vyf wedstryde behels, dus het elke span ses reekse (drie tuis en drie weg) gespeel; daar is egter nie vir dieselfde aantal toetswedstryde deur elke span beplan nie. Elke span kon tydens elke reeks ’n maksimum van 120 wedstrydpunte insamel en die twee spanne met die meeste wedstrydpunte het mekaar in die eindstryd ontmoet. In die geval van ’n gelykop of onbesliste eindstryd sou albei spanne die trofee deel.

Van die toetsreekse in die Wêreldtoetskampioenskap was deel van langer aaneenlopende reekse, soos die As-reeks van 2023. Van die nege deelnemende spanne sou ook bykomende toetswedstryde in die tydperk speel, wat nie deel was van die Wêreldtoetskampioenskap nie, maar wel van die IKR se Toekomstige Toerprogram vir 2024–2031, veral om toetswedstryde aan die drie toetslande te besorg wat nie aan die Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025 deelgeneem het nie.

Suid-Afrika het die eindstryd gehaal nadat hulle op 29 Desember 2024 Pakistan in die eerste toetswedstryd van die reeks geklop het. Australië het op 5 Januarie 2025 gevolg nadat hulle die vyfde toetswedstryd teen Indië gewen het. Suid-Afrika het die eindstryd met vyf paaltjies gewen, waarvolgens hulle hul tweede IKR-titel ná die Kampioenetrofee 1998 gewen het.

## Tabel 
## Toetsreekse 
## Sien ook 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
*  Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025 op ESPNcricinfo
Stipagrostis drarii

***Stipagrostis drarii*** is 'n meerjarige plant wat deel is van die *Poaceae* familie. Die plant is inheems in die Golf State, Irak, Jemen, Koeweit, Staat Palestina, Saoedi-Arabië en Sinai in Egipte.

## Bron 
* Plants of the World Online
Stipagrostis paradisea

**Stipagrostis paradisea** is 'n meerjarige plant wat deel is van die *Poaceae* familie. Die plant is inheems in Afghanistan, Djiboeti, Egipte, Golf State, Iran, Jemen, Oman, Pakistan, Saoedi-Arabië, Somalië en Wes-Himalaja.

## Bron 
* Plants of the World Online
Illiriërs

thumb|280px|Illiriese stamme in die 1ste en 2de eeu&nbsp;n.C.
Die **Illiriërs** (Grieks: Ἰλλυριοί, *Illyrioi*; Latyn: *Illyrii*) was 'n groep Indo-Europeessprekende volke wat in antieke tye in die westelike deel van die Balkanskiereiland gewoon het. Saam met die Grieke en Thraciërs was hulle een van die drie belangrikste Paleo-Balkanbevolkings.

Die gebied waar die Illiriërs gewoon het, het aan latere Griekse en Latynse skrywers bekend geword as Illirië. Hulle het 'n gebied geïdentifiseer wat ooreenstem met die huidige Albanië, Montenegro, Kosovo, 'n groot deel van Kroasië en Bosnië en Herzegowina, Wes- en Sentraal-Serwië en dele van Slowenië tussen die Adriatiese See in die weste en die Dravarivier in die noorde, die Moravarivier in die ooste en die Kerauniese gebergte in die suide. Die eerste keer dat die Iliriese volke genoem is, is in die 6de eeu in die werke van die antieke Griekse skrywer Hekataios van Milete.

Die antieke Grieke het hulle bure in die noorde die "Illiriërs" genoem, wat dalk verwys het na 'n breë, swak gedefinieerde groep volke. Die Illiriese stamme het vermoedelik nooit na hulleself as sodanig verwys nie en dit is onwaarskynlik dat hulle een naam vir hulleself gebruik het. Dit lyk of "Illiriërs" die naam van 'n spesifieke stam was wat die Grieke in die Bronstydperk teengekom het. Die Grieke het toe die naam gebruik vir alle volke met 'n soortgelyke taal en kultuur.

Die term "Illiriërs" verskyn in die 7de eeu die laaste keer in die historiese rekord, waar dit verwys na 'n Bisantynse garnisoen in die voormalige Romeinse provinsie Illyricum. Wat met die Illiriërs gebeur het nadat die Slawiërs hulle in die streek gevestig het, is 'n saak van debattering onder geleerdes. Dit sluit die vraag in of Albanies nie dalk van die ou taal Illiries afstam nie. 

## Verwysings
### Aangehaalde bronne
*
*
*
*
*

## Skakels
Vuursteen

**Vuursteen**, ook bekend as **vuurklip**, is 'n sedimentêre kriptokristallyne vorm van die mineraal kwarts, gekategoriseer as die variëteit van chert  wat in kryt of mergel-kalksteen voorkom.

Vuurklip is histories wyd gebruik om klipgereedskap te maak en om vure te begin.

## Verwysings
Hartklop (TV-reeks)

***Hartklop*** is 'n Afrikaanse mediesedramareeks wat vanaf Dinsdag, 18 Julie 2023 op KykNET, DStv kanaal 144 sal uitsaai.

Die reeks speel af in ’n staatsopleidingshospitaal met mediese gevalle wat op werklike gebeure gegrond is. Tussendeur sal kykers in die dokters se persoonlike lewens ingetrek word en sien hoe hulle worstel met die impak van hulle roeping en die geweldig moeilike vraag of hulle God mag speel deur die werk wat hulle doen.

## Rolverdeling 
* Simoné Pretorius as Dr. Elani Breytenbach
* Renate Stuurman as Dr. Veronica Pietersen
* Marlee van der Merwe as Dr. Suzanne de Jongh
* Carla Classen as Dr. Karima Salie
* Dawid Louw as Dr Louw van Onselen
* Jacques Bessenger as Dr. Daniel Strydom
* Oros Mampofu as Dr Fezile Nodada
* Leandie du Randt as Dr Jolene Joubert
* Dawid Minnaar as Prof. Gustav Coetzee
* Christel van den Bergh as Anke Dempsey

*Hartklop*, wat ’n merkwaardige 178 rolle met dialoog het, het ook verskeie ander groot name in die rolverdeling – sommige deurlopend en ander in gasrolle. Onder hierdie spelers tel Arno Marais, Rika Sennett, Thulani Mtsweni, Susan Coetzer, Vusi Thanda, Esmeralda Bihl, Christo Davids, Elma Postma, Francois Jacobs en Bouwer Bosch.

## Episodes 
### Seisoen 1 (2023) 
## Produksie 
Die hospitaaltonele is in sale en teaters by die Solomon Stix Morewa-gedenkhospitaal en by die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg verfilm. Die mediese gevalle wat deel van die verskeie storielyne is, is alles gegrond op werklike gevalle en ’n span dokters en mediese kenners het as konsultante gedien. Opgeleide verpleegsusters het met die verfilming van die operasietonele gehelp om dit so realisties moontlik te maak.

“Ons het besluit om die reeks in ’n staatsopleidingshospitaal te laat afspeel omdat dit nie net verteenwoordigend van Suid-Afrika is nie, maar ook om te wys dat ons van die beste mediese fakulteite in die wêreld het,” sê Zoë. “Ons plaaslike dokters is superhelde. Daar is militêre dokters van oral oor wat Suid-Afrika toe kom vir hulle opleiding, juis omdat ons hospitale soms soos oorlogsones lyk. Dan is daar natuurlik die ander kant – die dokters se persoonlike lewens en die impak wat hulle werk daarop het.”
Nephrozoa

**Nephrozoa** is 'n groot klade van Bilateria, verdeel in die protostomia en die deuterostomia, wat byna alle diere filums en meer as 'n miljoen bestaande spesies bevat. Sy suster klade is Xenacoelomorpha. 

## Kladogram 
## Bronnelys 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
*
Esterhuysenia alpina

***Esterhuysenia alpina*** is 'n vetplant wat deel is van die *Aizoaceae* familie. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Hexrivierberge op hoë hoogtes voor. Die plant het geen bedreigings nie maar word as seldsaam beskou en is deel van die fynbos.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Esterhuysenia

***Esterhuysenia*** is 'n vetplant-genus wat tot die Aizoaceae behoort. Die genus is endemies aan Suid-Afrika. Die genus is vernoem na die plantkundige en bergklimmer Elsie Esterhuysen (1912-2006).

## Spesies 
Daar is slegs ses spesies wat tot die genus hoort:
* *Esterhuysenia alpina* L.Bolus
* *Esterhuysenia drepanophylla* (Schltr. & A.Berger) H.E.K.Hartmann
* *Esterhuysenia inclaudens* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann
* *Esterhuysenia knysnana* (L.Bolus) van Jaarsv.
* *Esterhuysenia mucronata* (L.Bolus) Klak
* *Esterhuysenia stokoei* (L.Bolus) H.E.K.Hartmann

## Verwysings
Juneteenth

[duimnael|*Juneteenth-*fees in [Milwaukee, 2019.]]
***Juneteenth*** (amptelik *Juneteenth National Independence Day*) is 'n federale vakansiedag in die Verenigde State wat die emansipasie van verslaafde Afro-Amerikaners herdenk. Sy naam ontleen aan die kombinasie van Junie en negentiende, word dit gevier op die herdenking van die bevel deur generaal-majoor Gordon Granger wat vryheid vir verslaafde mense in Texas verkondig het op 19 Junie 1865 (twee en 'n half jaar nadat die Vryheid Proklamasie uitgereik is). Juneteenth, wat in Galveston ontstaan het, word sedertdien jaarliks in verskeie dele van die Verenigde State herdenk, wat dikwels die Afro-Amerikaanse kultuur vier. Die dag is erken as 'n federale vakansiedag in 2021, toe president Joe Biden die *Juneteenth National Independence Day Act* onderteken het.

Vroeë vieringe dateer terug na 1866, wat aanvanklik kerkgesentreerde gemeenskapsbyeenkomste in Texas behels het. Hulle het oor die Suide versprei en in die 1920's en 1930's meer gekommersialiseer geraak, wat dikwels op 'n kosfees gesentreer het. Deelnemers aan die Groot Migrasie het hierdie vieringe na die res van die land gebring. Tydens die Burgerregtebeweging van die 1960's is hierdie vieringe verduister deur die nie-gewelddadige vasberadenheid om burgerregte te bereik, maar het in die 1970's weer in gewildheid toegeneem met 'n fokus op Afro-Amerikaanse vryheid en Afro-Amerikaanse kuns. Begin met Texas deur proklamasie in 1938, en deur wetgewing in 1979, het elke Amerikaanse staat en die Distrik van Columbia die vakansie op een of ander manier formeel erken. *Juneteenth* word ook gevier deur die Mascogos, afstammelinge van Swart Seminoles wat in 1852 uit slawerny ontsnap het en hulle in Coahuila, Mexiko, gevestig het.

Feestelike tradisies sluit dikwels openbare voorlesings van die *Emancipation Proclamation* in, die sing van tradisionele liedjies soos "*Swing Low, Sweet Chariot*" en "*Lift Every Voice and Sing*", en die lees van werke deur bekende Afro-Amerikaanse skrywers, soos Ralph Ellison en Maya Angelou. Juneteenth-vieringe kan ook rodeo's, straatfeeste, kooksessies, gesinsherenigings, partytjies, historiese herinvoerings en Miss Juneteenth-kompetisies insluit. In 2021 het Juneteenth die eerste nuwe federale vakansiedag geword sedert Martin Luther King Jr.-dag in 1983 aangeneem is.

## Verwysings
Carl Michalski

**Carl Michalski** (18 Januarie 1911 – 11 Desember 1998) was 'n Duitse komponis en dirigent. Hy het veral operettes en dansmusiek gedirigeer.

## Loopbaan 
duimnael|Program vir die operette *Gitta* (1942)
Michalski is gebore in Bochum, en was 'n student van Leopold Reichwein. Michalski was van 1932 tot 1934 werksaam as *Kapellmeister* by die Schauspielhaus Bochum, en van 1934 tot 1938 dirigent van die Münchener Tanzrundfunkorchester (wat hom veral gewy het aan dansmusiek) van die uitsaaier Bayerischer Rundfunk (Reichssender München). Terselfdertyd werk hy vanaf 1934 by die Staatstheater am Gärtnerplatz in München as dirigent en komponis. Hy het saam met Bernhard Stimmler die operette *Gitta* gekomponeer, waarvan die première op 16 Mei 1942 by die Gärtnerplatz-teater plaasgevind het, met die ondertitel '*n Reis in die Blou in*. Duitse teaters het egter in die somer van 1944 gesluit weens die Tweede Wêreldoorlog. 

Hierna was Michalski vanaf 1952 werksaam by die heropende Gärtnerplatz-teater as "Musikalischer Oberleiter" (toesighouer van musiek). Daarbenewens was hy aktief in die teateradministrasie as assistent van die regisseur. In 1954 het hy die operette *Die keusche Susanne* van Jean Gilbert daar laat herleef. Hy het ook Cole Porter se *Kiss Me, Kate* in 1956 gedirigeer  en Carl Zeller se *Der Vogelhändler* in 1957.

As dirigent het hy verskeie opnames gemaak saam met die orkes van die Wiener Volksoper, die Tanzrundfunkorchester, die Münchner Symphoniker en die Münchner Rundfunkorchester (Orchester des Bayerischen Rundfunks). Hy het talle opnames van operette-uittreksels gemaak, soos Leo Fall se *Die Rose von Stambul,* met Melitta Muszely en Fritz Wunderlich, Fall se *Der liebe Augustin,* met Christine Görner en Heinz Hoppe, en Paul Abraham se *Viktoria und ihr Husar,* met Sári Barabás en Hoppe. 'n Opname van liedere gesing deur George London, met lede van die orkes van die Bayerischer Rundfunk, is in 2006 deur Deutsche Grammophon heruitgegee.

Michalski sterf in 1998 op 87-jarige ouderdom in Bad Wiessee.

## Literatuur 
* Wilhelm Kosch (redakteur): *Deutsches Theater-Lexikon*. Volume II: Hurka–Pallenberg. Berlyn 2011 (Walter de Gruyter), .

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Hegemonie

[duimnael|Antieke Griekeland onder die hegemonie van [Thebe, Griekeland|Thebe, 371–362 vC.]]
**Hegemonie** is die politieke, ekonomiese en militêre oorheersing van een staat oor ander state. In Antieke Griekeland (8ste eeu vC – 6de eeu nC), het hegemonie die polities-militêre oorheersing van die hegemon stadstaat oor ander stadstate aangedui. In die 19de eeu het hegemonie die "sosiale of kulturele oorheersing; oorheersing deur een groep binne 'n samelewing of omgewing" en "'n groep of regime wat onbehoorlike invloed binne 'n samelewing uitoefen" aangedui.

In teorieë van imperialisme dikteer die hegemoniese orde die interne politiek en die samelewingskarakter van die ondergeskikte state wat die hegemoniese invloedsfeer uitmaak, hetsy deur 'n interne, geborgde regering of deur 'n eksterne, geïnstalleerde regering. Die term hegemonisme het die geopolitieke en kulturele oorheersing van een land bo ander lande aangedui, bv. die hegemonie van die Groot Moondhede gevestig met Europese kolonialisme in Afrika, Asië en Latyns-Amerika. dus, in die verhoudings tussen die sosiale klasse van 'n samelewing, beskryf die term hegemonie die kulturele oorheersing van 'n heersende klas, wat die ondergeskiktheid van die ander sosiale klasse afdwing.

In internasionale verhoudinge is 'n hegemoon die enigste groot moondheid in 'n unipolêre stelsel. Sy militêre mag is van so 'n vermoë dat geen ander staat die middel het om 'n ernstige stryd daarteen te voer nie; sy ekonomiese mag is van dieselfde omvang, en dit is ambisieus en gewillig om 'n sekere orde op die internasionale stelsel af te dwing.

## Verwysings
Gang (diere)

regs|duimnael|'n Olifant wat loop.

**Gang** is die patroon van beweging van die ledemate van diere, insluitend mense, tydens beweging oor 'n soliede oppervlak. Die meeste diere gebruik 'n verskeidenheid van gange, en kies hul gang gebaseer op spoed, terrein, die behoefte om te maneuver, en energieke doeltreffendheid. Verskillende dierspesies kan verskillende gange gebruik as gevolg van verskille in anatomie wat die gebruik van sekere gange verhinder, of bloot as gevolg van geëvolueerde ingebore voorkeure as gevolg van habitatverskille.

## Bronnelys 
* 
* 
*
Loop

duimnael|regs|Rekenaarsimulasie van 'n menslike loopsiklus. In hierdie model hou die kop te alle tye dieselfde vlak, terwyl die heup 'n sinuskurwe volg.

**Loop** is een van die hoof gange van aardse voortbeweging vir diere met bene, insluitende mense. Loop word gedefinieer deur 'n 'omgekeerde slinger'-gang waarin die liggaam met elke tree oor die stywe ledemaat of ledemate kantel. Dit geld ongeag die bruikbare aantal ledemate—selfs geleedpotiges, met ses, agt of meer ledemate, loop.

## Verwysings
Draf

[duimnael|upright=1.2|Vroue draf langs 'n strand in [Kalifornië, VSA.]]
**Draf** is 'n vorm van hardloop teen 'n stadige of rustige pas. Die hoofdoel is om fisiese fiksheid te verhoog met minder inspanning op die liggaam in vergelyking met vinniger hardloop, maar meer as met loop, of om 'n bestendige spoed vir langer tydperke te handhaaf. Wanneer dit oor lang afstande uitgevoer word, is dit 'n vorm van aërobiese uithouvermoë-oefening.

## Definisie 
[duimnael|'n Drafbaan in [Hongkong]]
Draf is hardloop teen 'n stadiger pas; sy definisie, in vergelyking met hardloop, is nie standaard nie. Oor die algemeen is drafspoed tussen 6,4 en 9,7 km/h. 

Hardloop word soms gedefinieer as 'n oomblik van geen kontak met die grond, terwyl draf dikwels grondkontak behou.

## Bronnelys 
* Bowerman, William J.; Harris, W.E.; Shea, James M. *Jogging*, New York: Grosset & Dunlap, 1967. LCCN 67016154.
* Fixx, James. *The Complete Book of Running* (Hardcover), Random House; 1st edition, 12 September 1977. .
* Fixx, James. ''Jim Fixx's Second Book of Running'' (Hardcover), Random House; 1st edition, 12 Maart 1980.

## Verwysings
Pelgrimstog

[thumb|upright=1.3| [David Teniers II: Vlaamse Pelgrim]]
'n **Pelgrimstog** is 'n reis, dikwels na 'n onbekende of vreemde plek, waar 'n persoon op soek gaan na nuwe of uitgebreide betekenis oor hul self, ander, die natuur of 'n hoër-goed deur die ervaring.Dit kan lei tot 'n persoonlike transformasie, waarna die pelgrim terugkeer na hul daaglikse lewe.

## Bronnelys 
* Coleman, Simon. Powers of Pilgrimage: Religion in a World of Movement. United States, NYU Press, 2022.
* al-Naqar, Umar. 1972. *The Pilgrimage Tradition in West Africa.* Khartoum: Khartoum University Press. [includes a map 'African Pilgrimage Routes to Mecca, ca. 1300–1900']
* Coleman, Simon and John Elsner (1995), *Pilgrimage: Past and Present in the World Religions.* Cambridge: Harvard University Press.
* Coleman, Simon & John Eade (eds) (2005), *Reframing Pilgrimage. Cultures in Motion.* London: Routledge.
* Davidson, Linda Kay and David M. Gitlitz (2002), *Pilgrimage: From the Ganges to Graceland: An Encyclopedia.* Santa Barbara, Ca.: ABC-CLIO.

## Verwysings
Gatsrand

**Gatsrand** is ‘n landstreek in die ooste van Noordwes en die weste van Gauteng.

## Ligging
Die gebied is genoem na 'n opvallende reeks heuwels van 120&nbsp;km lank wat strek van Potchefstroom  noordooswaarts tot suidwes van Johannesburg. Daar sluit dit by die heuwels van die Witwatersrand aan. Die hoogvlakte is 1&nbsp;200 tot 1&nbsp;500 m bo seevlak. Onder die dorpe in die gebied is die bekendste Potchefstroom, Randfontein, Roodepoort, Oberholzer, Carletonville en Fochville. Verskeie groot paaie en die spoorlyn na en van die Witwatersrand loop deur die streek. Die spoorweghalte met die naam Gatsrand is by die koördinale 26° 26′ 5″ suid en 27° 11′ 8″ oos.

## Sinkgate
Die kalkklip waaruit die bodem bestaan is op verskeie plekke deur die reënwater verweer en die gevolg was die ontstaan van grotte, panne, fonteine en sinkgate in die voetheuwels van die plato. Aan die gate het die streek die eerste deel van sy naam te danke. By Carletonville, Holpan, Oberholzer en Blyvooruitzicht is die bekendste sinkgate. Grotte kom voor by Wonderfontein en Oberholzer en fonteine by Wonderfontein en die Mooirivier. Veral die panne Leeugat en Holfontein is bekend. Hutgrot by Kleinfontein (naby Oberholzer) is 'n verklaarde gedenkwaardigheid omdat daarin reste van menslike bewoning in die Steentydperk gevind is. Blyvooruitzicht, Driefontein, Fochville en Libanon is bekende goudmyne in die voetheuwels.

## Geskiedenis
Vroeë blanke setlaars het hier met beeste geboer en in 1926 is die eerste kerkgemeente in Gatsrand by Fochville gestig. In 1937 is begin met die eerste goudmyne en teen 1948 was daar reeds 6 dorpe.

## Lees ook
*Lys van streeksname in Suid-Afrika

## Bibliografie
*Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4. Stellenbosch: Albertyn, 1993. 
*Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes. Kaapstad: Tafelberg, 1972. 
*Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. 
*van Eeden, E.S.: The history of Gatsrand from the settling of the Trekker community circa 1839 until the proclamation of Carletonville in 1948. MA-verhandeling, PU vir CHO, 1988 (op internet).
Dombeya autumnalis

Die **rotsblompeer** (*Dombeya autumnalis*) is 'n meerjarige struik of boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die plant is endemies aan Limpopo en Mpumalanga.

Die boom se FSA-nommer is 468 en staan in Engels bekend as die *Rock wildpear*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Serena (Pokémon)

**Serena** is 'n fiktiewe karakter uit die Pokémon-mediafranchise wat deur Nintendo en Game Freak besit word. Sy verskyn vir die eerste keer in die *Pokémon X- en Y*-videospel as een van die twee protagonistiese karakters wat deur die speler gekies kan word, saam met haar manlike mede-reisiger, Calem. Sy verskyn ook in verskeie ander Pokémon-publikasies, veral in die anime as 'n medereisiger van Ash Ketchum in die Kalos-streek, met die doel om 'n Kalos-koningin te word, 'n titel wat gegee word aan die beste Pokémon-uitvoerder in die streek. In die mangareeks, waar die karakters en verhaal anders is as in die videospel en anime, staan sy bekend as **Yvonne Gabena**.

Hoewel sy as 'n karakter met 'n soortgelyke agtergrondverhaal as ander vroulike karakters in die Pokémon-videospelreeks beskou word, het Serena lof ontvang vir haar optrede in die anime. Sy het bekendheid verwerf deurdat dit gedink word dat sy romantiese gevoelens vir Ash Ketchum het tydens die *Pokémon XY*-anime, wat sigbaar was deurdat haar wange bloos en sy skaam word as sy hom sien, met hom praat of langs hom is. Dit het egter ook kritiek ontvang omdat dit as oordrewe beskou word en nie geskik is vir die teikengehoor van die Pokémon-anime nie, naamlik kinders. Die soentoneel tussen Serena en Ash in die laaste episode van *Pokémon XYZ* was een van die gunsteling soentonele onder die anime-fans in Japan.

Serena se karakterontwerp is deur Ken Sugimori en Atsuko Nishida vir die videospel ontwerp. Vir die anime is sy ontwerp deur Toshihito Hirooka, en vir die manga deur Satoshi Yamamoto. Haar stemakteur vir die anime is Mayuki Makiguchi in Japans en Haven Paschall in Engels.

## Verwysings
Internasionale betrekkinge sedert 1989

**Internasionale betrekkinge sedert 1989** dek die hooftendense in wêreldaangeleenthede in die post-Koue Oorlog-era. 
[duimnael|China het ná 1989 vinnig [Verstedeliking|verstedelik en het die tweede grootste ekonomie gegroei (Sjanghai op die foto).]]

## Tendense 
Die 21ste eeu is gekenmerk deur groeiende ekonomiese globalisering en integrasie, met gevolglike verhoogde risiko vir onderling gekoppelde ekonomieë, soos geïllustreer deur die Groot Resessie van die laat 2000's en vroeë 2010's. Hierdie tydperk het ook die uitbreiding van kommunikasie met selfone en die internet gesien, wat fundamentele maatskaplike veranderinge in besigheid, politiek en hoe individue saam met gemeenskaplike belange genetwerk en inligting gesoek het, veroorsaak het.

Wêreldwye mededinging vir hulpbronne het toegeneem as gevolg van groeiende bevolkings en industrialisasie, veral in Indië, die Volksrepubliek van China en Brasilië. 

Die verhoogde eise dra by tot verhoogde omgewingsagteruitgang en tot aardverwarming. Internasionale spanning is verhoog in verband met die pogings van sommige kernwapenstate om Noord-Korea te oorreed om sy kernwapens prys te gee, en om te verhoed dat Iran kernwapens ontwikkel.

In 2020 het die Covid-19-pandemie die eerste pandemie sedert 1919 geword wat wêreldhandel wesenlik ontwrig en resessies in die wêreldekonomie veroorsaak het.

## Verwysings
Dombeya kirkii

Die **rivierblompeer** (*Dombeya kirkii*) is 'n boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. 
Die boom se FSA-nommer is 470 en staan in Engels bekend as die *River wildpear*.

## Verspreiding 
Die boom is inheems in Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Ethiopië, Kenia, Malawi, Mosambiek, Rwanda, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika is die plant inheems in Limpopo.

## Galery 

Dombeya kirkii - Pemba3 (13948931585).jpg
Dombeya kirkii - Pemba (13925838182).jpg
Dombeya kirkii - Pemba1 (13948989853).jpg
Dombeya kirkii - Pemba2 (13925823611).jpg
Dombeya kirkii with blister beetle (13948982663).jpg

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Dombeya quinqueseta

Die **Tropiese blompeer** (*Dombeya kirkii*) is 'n boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die boom se FSA-nommer is 470.5 en staan in Engels bekend as die *Tropical wildpear*.

## Verspreiding 
Die boom is inheems in Angola, Benin, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Kameroen, Kenia, Mali, Namibië, Nigerië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Togo, Tsjad en Uganda.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
Esterhuysenia inclaudens

***Esterhuysenia inclaudens*** is 'n vetplant wat deel is van die *Aizoaceae* familie. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit het 'n voorkomsgebied van slegs 420 km² en kom in die Kwadousberg en noordelike Hexrivierberge voor. Die plant het geen bedreigings nie maar word as seldsaam beskou en is deel van die fynbos.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Dombeya amaniensis

***Dombeya amaniensis*** is 'n meerjarige boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die plant is endemies aan Tanzanië.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bronnelys 
* Plants of the World Online
*  (2006): Does minimizing homoplasy really maximize homology? MaHo: A method for evaluating homology among most parsimonious trees. *C. R. Palevol* **7**(1): 17–26.  (HTML abstract)

## Verwysings
Dombeya shupangae

***Dombeya shupangae*** is 'n meerjarige boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die spesie is inheems aan die Demokratiese Republiek die Kongo, Kenia, Malawi, Mosambiek, Tanzanië en Zambië.

Die plant het twee subspesies:
* *Dombeya shupangae var. glabrescens* Bamps
* *Dombeya shupangae var. shupangae*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Dombeya torrida

***Dombeya torrida*** is 'n meerjarige struik of boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die spesie is inheems aan Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eritrea, Ethiopië, Jemen, Kenia, Malawi, Rwanda, Saoedi-Arabië, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Tanzanië, Uganda en Zambië.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Dombeya tiliacea

Die **bosblompeer** (*Dombeya tiliacea*) is 'n meerjarige struik wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die plant is endemies aan KwaZulu-Natal en Oos-Kaap.

Die boom se FSA-nommer is 472 en staan in Engels bekend as die *Forest wildpear*.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Uitgloeiing

**Uitgloeiing** is 'n proses om die eienskappe van 'n  materiaal te verander deur verhitting tot 'n spesifieke temperatuur vir 'n spesifieke tyd, gevolg deur gekontroleerde afkoeling. Die doel van uitgloeiing van 'n materiaal kan wees om die smeebaarheid te verhoog en/of om die mikrostruktuur te verander.

## Bronne 
* Thesis of Degree, *Cable Manufacture and Tests of General Use and Energy*. Jorge Luis Pedraz (1994), UNI, Files, Peru.
* "Dynamic annealing of the Copper wire by using a Controlled Short circuit." Jorge Luis Pedraz (1999), Peru: Lima, CONIMERA 1999, INTERCON 99,
Subkritiese kraakgroei

**Subkritiese kraakgroei**, ook bekend as **stadige kraakgroei** of **omgewingsgesteunde kraakgroei**, verwys na die progressiewe voortplanting van krake in 'n materiaal by spanningsvlakke onder sy breuktaaiheid. Anders as katastrofiese kraakvoortplanting vind subkritiese kraakgroei oor 'n lang tydperk plaas en word deur omgewingsfaktore beïnvloed.

## Verwysings
Internasionale gemeenskap

Die **internasionale gemeenskap** is 'n frase wat in geopolitiek en internasionale betrekkinge gebruik word om na 'n breë groep mense en regerings van die wêreld te verwys.

## Gebruik
Afgesien van die gebruik daarvan as 'n algemene beskrywer, word die term tipies gebruik om die bestaan van 'n gemeenskaplike standpunt oor sake soos spesifieke kwessies van menseregte te impliseer. Dit word soms gebruik om te versoek dat daar teen 'n vyand opgetree moet word, bv. optrede teen vermeende politieke onderdrukking in 'n teikenland. Die term word ook algemeen gebruik om legitimiteit en konsensus te impliseer vir 'n standpunt oor 'n betwiste kwessie, bv. om die geloofwaardigheid van 'n meerderheidstem in die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering te verbeter.

## Kritiek
Verskeie prominente regsfigure en skrywers het aangevoer dat die term meer dikwels gebruik word om 'n klein minderheid van state te beskryf, en nie letterlik alle nasies of state in die wêreld nie. Volgens Victor P. Tsilonis, regsgeleerde van die Internasionale Strafhof, verwys dit na "die belange van die magtigste state" of "sewe tot tien state". Die Britse kommunis Martin Jacques sê: "Ons weet almal wat met die term 'internasionale gemeenskap' bedoel word, nie waar nie? Dit is natuurlik die Weste, niks meer nie, niks minder nie. Die gebruik van die term 'internasionale gemeenskap' is 'n manier om die Weste waardig te maak, om dit te globaliseer, om dit meer respektabel, meer neutraal en hoogwaardig te laat klink." Volgens die Amerikaanse politieke wetenskaplike Samuel P. Huntington is die term 'n eufemistiese vervanging vir die vroeëre propaganda-term "Vrye Wêreld".

## Verwysings
Dombeya acutangula

***Dombeya acutangula*** is 'n meerjarige struik of boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die plant is endemies aan Madagaskar, Malawi, Mauritius, Mosambiek, Rodrigues, Réunion, Tanzanië en Zambië.

## Sinonieme 
Die plant het 41 sinonieme:

* *Assonia angulata* (Cav.) Kuntze
* *Assonia botryoides* (Baker) Kuntze
* *Assonia greveana* (Baill.) Kuntze
* *Assonia palmata* Kuntze
* *Assonia rubifolia* (Baill.) Kuntze
* *Assonia stuhlmannii* (K.Schum.) Kuntze
* *Assonia tiliifolia* Kuntze
* *Assonia triumfettifolia* (Bojer) Kuntze
* *Astrapaea tiliifolia* (Cav.) Sweet
* *Cavanilla acutangula* (Cav.) J.F.Gmel.
* *Cavanilla angulata* (Cav.) J.F.Gmel.
* *Cavanilla palmata* J.F.Gmel.
* *Cavanilla tiliifolia* J.F.Gmel.
* *Dombeya acutangula var. palmata* (Cav.) Arènes
* *Dombeya acutangula subsp. rosea* F.Friedmann
* *Dombeya acutangula var. tiliifolia* (Cav.) Arènes
* *Dombeya angulata* Cav.
* *Dombeya borraginopsis* Hochr.
* *Dombeya botryoides* Baker
* *Dombeya cincinnata* K.Schum.
* *Dombeya cincinnata var. stuhlmannii* (K.Schum.) K.Schum.
* *Dombeya cordifolia* DC.
* *Dombeya greveana* Baill.
* *Dombeya greveana var. metameropsis* (Hochr.) Arènes
* *Dombeya leucorrhoea* K.Schum.
* *Dombeya metameropsis* Hochr.
* *Dombeya metameropsis var. belambanensis* Hochr.
* *Dombeya metameropsis var. kitombaensis* Hochr.
* *Dombeya metameropsis var. typica* Hochr.
* *Dombeya palmata* Cav.
* *Dombeya palmatiformis* Arènes
* *Dombeya quinquecostata* Arènes
* *Dombeya rubifolia* Baill.
* *Dombeya stuhlmannii* K.Schum.
* *Dombeya tiliifolia* Cav.
* *Dombeya triumfettifolia* Bojer
* *Dombeya urenoides* Hochr.
* *Pentapetes acutangula* (Cav.) Poir.
* *Pentapetes angulosa* Poir.
* *Pentapetes palmata* (Cav.) Poir.
* *Pentapetes tiliifolia* (Cav.) Poir.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Sion, Switserland

**Sion** (; ; ; Latyn: *Sedunum*) is 'n Switserse dorp, 'n munisipaliteit en die hoofstad van die kanton Valais en van die distrik Sion. In Desember 2020 het dit 'n bevolking van 34&nbsp;978 gehad.

Op 17 Januarie 1968 het die voormalige Bramois-munisipaliteit saamgesmelt in die munisipaliteit Sion. Op 1 Januarie 2013 het die voormalige munisipaliteit Salins saamgesmelt in die munisipaliteit Sion, en op 1 Januarie 2017 het Les Agettes dieselfde gedoen.
duimnael| Nekropolis by Le Petit-Chasseur
[duimnael| [Menhir by Le Petit-Chasseur]]

## Verwysings
Dombeya ambalabeensis

***Dombeya ambalabeensis*** is 'n meerjarige struik of boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die spesie is endemies aan Madagaskar. 

## Subspesies 
Die plant het drie subspesies:
* *Dombeya ambalabeensis subsp. ambalabeensis*
* *Dombeya ambalabeensis subsp. ambongensis* Arènes
* *Dombeya ambalabeensis subsp. analavelonae* (Arènes) Appleq.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Carex aethiopica

***Carex aethiopica*** is 'n geofiet wat deel is van die *Cyperaceae* familie. Die spesie is endemies aan die Oos- en die Wes-Kaap.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Oorblywende stres

duimnael|Oorblywende stres in 'n rolvormige hol struktuurgedeelte veroorsaak 'n gaping wanneer dit met 'n bandsaag gesny word.

In materiaalkunde en soliede meganika, is **oorblywende stresse**  stresse wat in 'n soliede materiaal agterbly nadat die oorspronklike oorsaak van die spanning verwyder is. Oorblywende stres kan wenslik of ongewens wees.

## Verwysings 
## Bronnelys 
* Hosford, William F. 2005. "Residual Stresses." In Mechanical Behavior of Materials, 308–321. Cambridge University Press. 
* Cary, Howard B. and Scott C. Helzer (2005).  Modern Welding Technology.  Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education.  
* Schajer, Gary S. 2013. Practical Residual Stress Measurement Methods. Wiley. 
* Kehl, J.-H., Drafz, R., Pape, F. and Poll, G. 2016. Simulative investigations of the influence of surface indentations on residual stresses on inner raceways for roller element bearings, International Conference on Residual Stresses 2016 (Sydney), DOI: 10.21741/9781945291173-69
Enzo Ferrari

**Enzo Anselmo Giuseppe Maria Ferrari** Cavaliere Di Gran Croce Omri (Italiaans: [ˈɛNTSO anˈsɛlmo ferˈraːri]; 20 Februarie 1898 – 14 Augustus 1988) was 'n Italiaanse motorrenjaer en entrepreneur, die stigter van die Scuderia Ferrari Grand Prix motorrenspan, en daarna van die Ferrari-motorhandelsmerk. Hy was algemeen bekend as *Il Commendatore* of *Il Drake*. In sy laaste jare is daar dikwels na hom verwys as ''L'Ingegnere* ("The Engineer") of *Il Grande Vecchio'' ("The Grand Old Man").

Enzo Ferrari het met min formele opleiding grootgeword. Op die ouderdom van 10 het hy Felice Nazzaro se oorwinning by die 1908 Circuito di Bologna beleef, 'n gebeurtenis wat hom geïnspireer het om 'n renjaer te word. Tydens die Eerste Wêreldoorlog het hy in die 3de Bergartillerieregiment van die Italiaanse Leër gedien. Sy pa Alfredo, en sy ouer broer, Alfredo Jr., is in 1916 dood as gevolg van 'n wydverspreide Italiaanse griepuitbraak. Ferrari het self ernstig siek geword in die 1918-grieppandemie en is gevolglik uit die Italiaanse weermagdiens ontslaan.

## Renloopbaan 
duimnael|Ferrari in 1920
Ná die gesin se skrynwerkonderneming onder gegaan het, het Ferrari begin werk soek in die motorbedryf. Hy het sy dienste onsuksesvol aan Fiat in Turyn aangebied en het uiteindelik begin werk as toetsbestuurder vir C.M.N. (Costruzioni Meccaniche Nazionali), 'n motorvervaardiger in Milaan wat gebruikte vragmotorbakke in klein passasiersmotors omgebou het. Hy is later bevorder tot renmotorbestuurder en het sy mededingende debuut in die 1919 Parma-Poggio di Berceto-heuwelklimren gemaak, waar hy vierde geëindig het in die drieliter-kategorie agter die stuur van 'n 2.3-liter 4-silinder C.M.N. 15/20. Op 23 November van dieselfde jaar het hy aan die Targa Florio deelgeneem, maar moes hom onttrek nadat sy motor se brandstoftenk begin lek het. Weens die groot aantal uitvalle het hy 9de geëindig.

In 1920 het Ferrari as bestuurder by die resiesafdeling van Alfa Romeo aangesluit. Ferrari het sy eerste Grand Prix in 1923 in Ravenna op die Savio Circuit gewen. 1924 was sy beste seisoen, met drie oorwinnings, waaronder Ravenna, Polesine en die Coppa Acerbo in Pescara. Diep geskok oor die dood van Ugo Sivocci in 1923 en Antonio Ascari in 1925 het Ferrari, volgens sy eie erkenning, halfhartig voortgegaan. Terselfdertyd het hy 'n voorsmaak ontwikkel vir die organisatoriese aspekte van Grand Prix-wedrenne.

Na die geboorte van sy seun Alfredo (Dino) in 1932, het Ferrari besluit om uit te tree en eerder te fokus op die bestuur en ontwikkeling van die fabrieks-Alfa-renmotors, en het uiteindelik 'n renspan van superster-bestuurders opgebou, waaronder Giuseppe Campari en Tazio Nuvolari. Hierdie span is Scuderia Ferrari (in 1929 deur Enzo gestig) en het as 'n resiesafdeling vir Alfa Romeo opgetree. Die span was baie suksesvol, danksy uitstekende motors soos die Alfa Romeo P3 en die talentvolle renjaers, soos Nuvolari. Ferrari het uit mededingende jaag getree nadat hy aan 41 Grands Prix deelgeneem het met 'n rekord van 11 oorwinnings. In hierdie periode het die embleem van 'n pronkende hings op sy span se motors begin verskyn.

## Verwysings
Trekspanning

'n **Trekspanning** is 'n spanning wat veroorsaak dat twee dele van 'n elastiese liggaam, aan weerskante van 'n tipiese spanningsvlak, uitmekaar trek. Dit is die teenoorgestelde van 'n drukspanning. 'n Trek-resspanning is 'n interne spanning wat in die materiaal agterbly na plastiese vervorming en word onderskei van 'n ekstern-toegepaste trekspanning.

## Verwysings
Spanningskonsentrasie

**Spanningskonsentrasie** is 'n vermenigvuldigingsfaktor vir toegepaste spanning wat voorsiening maak vir die teenwoordigheid van 'n strukturele diskontinuïteit soos 'n kraak of 'n gat in 'n metaal.

## Verwysings
Vulkanisering

duimnael|**Vulkanisering** van isopreen

Rubber het die eienskap om met swawel en hitte **gevulkaniseer** te word, wat die klewerigheid verwyder en dit harder en meer elasties maak in die geval van lae swaelverbindings. Alle natuurlike rubber behalwe kleefrubber is dus gevulkaniseerde rubber.

Vulkanisering is 'n chemiese proses waarby die rubber se losse, lineêre polimeerkettings deur kort swawelkettings sydelings verbind word en 'n driedimensionele netwerk gaan vorm. Hierdie kruisbindings verander die eienskappe van die materiaal baie.

## Verwysings
Stap

[alt=|duimnael|upright=1.36|Stap in die [San Juan-berge, Colorado]]
[duimnael|upright=1.36|'n Stapper wat die uitsig oor die [Alpe geniet.]]

**Stap** is 'n lang, kragtige loop, gewoonlik op paadjies of voetpaadjies in die platteland. Stap vir plesier het gedurende die agtiende eeu in Europa ontwikkel. Godsdienstige pelgrimstogte bestaan al baie langer, maar dit behels die stap van lang afstande vir 'n geestelike doel wat verband hou met spesifieke godsdienste.

## Sien ook 
* Rugsakstap

## Verwysings 
## Bronnelys 
*   See summary of contents
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksterne skakels 
* 
* Recreation: Outdoors: Hiking op curlie.org
Psydrax fragrantissima

Die **Tongakwar** (*Psydrax fragrantissima*) is meerjarige, struik of 'n boom wat deel is van die *Rubiaceae* familie. Die plant is inheems aan KwaZulu-Natal, Limpopo en Mosambiek.

Die plant se FSA-nommer is 712.1

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Dombeya pilosa

***Dombeya pilosa*** is 'n meerjarige boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. Die spesie is endemies aan Réunion.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Gazaland

**Gazaland** is ‘n historiese naam vir ‘n gebied in die suidooste van die huidige Zimbabwe.

Hierdie streek is deel van Masjonaland, grens aan Mosambiek en die vernaamste dorpe daarin is Chimanimani (voorheen as Melsetter bekend) en Chipinge. Dit kry ‘n goeie reënval en  is uiters geskik vir landbou en veeteelt.

Volgens oorlewering was daar reeds baie vroeg in die 16de eeu Portugese verkenners in die area. Cecil John Rhodes en Leander Starr Jameson het in 1888 besluit om hierdie  oostelike grensgebied te koloniseer, die Sjangaans te onteien en sodoende ‘n moontlike Portugese uitbreiding weswaarts voor te spring.

Verskeie trekgeselskappe, waarvan die Martin-trek en die Moodie-trek die bekendstes is, het hulle daar gaan vestig. In totaal was hulle ‘n 400 mense en oorwegend Afrikaanssprekend. Die dorpe Melsetter en Chipinga is deur hulle aangelê. Hierdie setlaars moes in die afgeleë streek baie teenspoed en ontbering verduur. Mens en dier is geteister deur die koors, malaria, perdesiekte en runderpes. Verskeie trekkers het daarom die gebied later weer verlaat. Die agterblywers het ‘n goed gevestige landbougebied ontwikkel.

Die leier van die Moodie-trek was Thomas (“Groot Tom”) Moodie (*Grootvadersbosch, Swellendam, 29 November 1839 - †Melsetter, 30 April 1894). Hy is bygestaan deur sy broer se seun George Benjamin Dunbar Moodie (*Natal, 1861 - †Melsetter, 1897). In Chimanimani was ‘n Trek-monument om hierdie vroeë setlaars te herdenk. Dit is in die vroeë 1980’s vernietig.

## Lees ook
*Marthinus Jacobus Martin
*Thomas Moodie (Rhodesiese setlaar)

## Bronnelys 
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Gazaland". Encyclopædia Britannica. Vol. 11 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 544–545.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. 

## Eksterne skakels 
* zimfieldguide.com
Laserstraling

**Laserstraling** is 'n oppervlakverhardingsproses vir metale. Lae van verskillende materiale word op die metaalwerkstuk aangebring en die laserbron word op die werkstuk gerig. Die fotone in die laserpuls gaan deur die lae en word in die "ablatiewe" laag geabsorbeer. Dit gee aanleiding tot 'n vinnig groeiende plasmawolk
wat deur die waterlaag aan die oppervlak stamp en so 'n druk van 1 tot 10 GPa op die werkstukoppervlak binne 10 tot 100 ns lewer. 'n Vlak skokgolf beweeg dan oor die werkstuk en laat plasties vervormde materiaal agter. Die hoë tempo van vervorming tydens laserstraling veroorsaak 'n laag plasties vervormde materiaal wat aansienlik dikker is as wat met die meeste ander tegnieke vir die skep van vlak-resspannings verkry word. Laserstraling word soms na verwys as "laserskokstraling".

## Bron 
* Hill, M.R., DeWald, A.T., Demma, A.G., Hackel, L.A., Chen, H.L., Dane, C.B., Specht, R.C. and Harris, F.B., 2003. *Recent developments in laser peening technology. Advanced Materials and Processes*
Psydrax subcordatus

***Psydrax subcordatus*** is meerjarige, struik of 'n boom wat deel is van die *Rubiaceae* familie.

## Subspesies 
Die spesie het twee subspesies:
* *Psydrax subcordatus var. connatus* (De Wild. & T.Durand) Bridson
* *Psydrax subcordatus var. subcordatus*

## Verspreiding 
Die plant is inheems aan Angola, Benin, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Gaboen, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Golf van Guinee-eilande, Ivoorkus, Kameroen, Liberië, Nigerië, Republiek die Kongo, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Togo, Tsjad, Uganda en Zambië.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Onderwatervaartuig

duimnael|Uitdiensgestelde moderne onderwatervaartuig *Star III* van die Scripps Instelling vir Oseanografie.
'n **Onderwatervaartuig** (ook **dompelboot**) is 'n watervaartuig wat ontwerp is om onder water te werk, gewoonlik ondersteun deur 'n nabygeleë oppervlakvaartuig, platform, kusspan of soms 'n groter duikboot. Die term onderwatervaartuig word onderskei van 'n duikboot wat 'n ten volle selfversorgende vaartuig is, wat in staat om onafhanklik te vaar met sy eie kragtoevoer en lugsuiweringstelsel. In algemene gebruik deur die algemene publiek, kan die woord duikboot egter gebruik word om so 'n vaartuig te beskryf wat volgens die tegniese definisie eintlik 'n duikboot is, en volgens die standaardbetekenis van die woord is alle duikbote ook onderwatervaartuie.

Daar is baie soorte onderwatervaartuie, insluitend beide bemande onderwatervaartuie en onbemande vaartuie, andersins bekend as afstandbeheerde onderwatervaartuie of onbemande onderwatervoertuie. Onderwatervaartuie het baie gebruike wêreldwyd, soos oseanografie, onderwater-argeologie, seeverkenning, avontuur, instandhouding en herstel van toerusting, en onderwater-videografie.

## Verwysings
Psydrax horizontalis

***Psydrax horizontalis*** is meerjarige, rankplant wat deel is van die *Rubiaceae* familie. Die plant is inheems aan Benin, Burkina Faso, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Liberië, Mali, Nigerië, Senegal, Sierra Leone en Togo.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Rhigozum virgatum

Die **Kaokogeeldoring** (*Rhigozum virgatum*) is meerjarige, struik wat deel is van die *Bignoniaceae* familie. Die plant is inheems aan Angola en Namibië. Die boom se FSA-nommer is 676.2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
Rhigozum

***Rhigozum*** is 'n genus van blomdraende struike of bome in die Bignoniaceae familie. Die genus is inheems aan Afrika, die Arabiese Skiereiland en Madagaskar.

## Spesies 
Daar is sewe spesies wat tot die genus hoort:
* *Rhigozum brevispinosum* Kuntze
* *Rhigozum madagascariense* Drake
* *Rhigozum obovatum* Burch.
* *Rhigozum somalense* Hallier f.
* *Rhigozum trichotomum* Burch.
* *Rhigozum virgatum* Merxm. & A.Schreib.
* *Rhigozum zambesiacum* Baker

## Verwysings
Lycium acutifolium

Die **ruigtekriedoring** (*Lycium acutifolium*) is 'n struik wat deel is van die *Solanaceae* familie. Die spesie is inheems in Eswatini, Madagaskar en Suid-Afrika. In Suid-Afrika kom die struik in KwaZulu-Natal en die Oos-Kaap voor en is onder andere deel van die Albanie-ruigte.

Die boom se FSA-nommer is 669.5. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* Rachel A. Levin et al.: Evolutionary Relationships in Tribe Lycieae (Solanaceae). In: D.M. Spooner, L. Bohs, J. Giovannoni, R.G. Olmstead und D. Shibata (Hrsg.): Solanaceae VI: Genomics meets biodiversity. Proceedings of the Sixth International Solanaceae Conference, ISHS Acta Horticulturae 745, Juni 2007. . S. 225–239.
Yip Man

duimnael|Yip Man
**Yip Man** (1 Oktober 1893, Foshan – 2 Desember 1972, Britse Hongkong) (jiaxiang: Guangdong, Nanhai, Luocunzhen), ook geskryf as **Ip Man** en ook bekend as **Yip Kai-Man**, was 'n Chinese gevegskunstenaar. Hy het verskeie studente gehad, waarvan die akteur Bruce Lee die bekendste is. Hy en Lee is ook die bekendste meesters van die Wing Chun-styl.

Yip Man het Wing Chun in sy jeug begin studeer onder Meester Chan Wah-shun. Hy het 'n deel van sy kinderjare in Hongkong deurgebring. In Hongkong was hy 'n student van Meester Leung Bik. In 1917 het hy na sy tuisdorp Foshan teruggekeer, waar hy vir die polisie begin werk het. In die daaropvolgende jare het hy Wing Chun aan verskeie van sy vriende en kollegas geleer, hoewel hy nog nie amptelik 'n onderwyser was nie. Na die Chinese Burgeroorlog het Yip na Hongkong teruggekeer, waar hy sy eie kung fu-skool gestig het. Een van sy studente was Bruce Lee. Lee is grootliks beïnvloed deur sy opleiding met Yip Man, en sy eie gevegskuns Jeet kune do bevat verskeie kenmerke van Wing Chun. Lee sou later wêreldberoemd word vir sy films, en hy word beskou as die mees invloedryke gevegskunstenaar van alle tye. Dit het gelei tot groot roem vir Yip Man en Wing Chun.

Yip Man is op die ouderdom van 79 oorlede aan kop- en nekkanker.

Verskeie films oor Yip Man is gemaak. Die bekendste is die reeks flieks getiteld *Ip Man* (2008), *Ip Man 2* (2010), *Ip Man 3* (2015) en *Ip Man 4*: *The Finale* (2019). Die rol van Yip word in hierdie rolprente vertolk deur gevegskunstenaar Donnie Yen. Ander films oor Ip sluit in *Ip Man Chinchyun* (2010) (ook bekend as *The Legend Is Born: Ip Man of Ip Man Zero)*, *The Grandmaster* (2013) en *Ip Man: Kung Fu Master* (2019).

## Verwysings
530 v.C.

## Gebeure 
* Kores die Grote sterf in 'n geveg teen onbekende stamme en word opgevolg deur Kambuses II.

## Sterftes 
*Bias van Priëne - Griekse filosoof 

## Verwysings