Purgatorio (Dante)

[thumb|286px|Dante en Vergulius in die *Purgatorio* ([vaevuur).]]

***Purgatorio*** (Italiaans vir "vaevuur") is die tweede deel van Dante se *Goddelike Komedie*, ná die *Inferno* en voor die *Paradiso*. Die gedig is in die vroeë 14de&nbsp;eeu geskryf. Dit vertel van Dante se klim met die Berg van die Vaevuur op, met die Romeinse digter Vergilius as gids, behalwe in die laaste vier kanto's, waarin Beatrice as gids oorneem. Allegories verteenwoordig *Purgatorio* die boetvaardige Christelike lewe. 

In die beskrywing van die klim bespreek Dante die aard van sonde, voorbeelde van sedelikheid en onsedelikheid, sowel as morele kwessies in politiek en in die Kerk. Die digter stel voor alle sonde kom van liefde – óf perverse liefde wat daarop gerig is om ander skade aan te rig óf ontoereikende liefde óf die wanordelike of oordadige liefde vir goeie dinge.

## Oorsig van die vaevuur
thumb|230px|Die berg *Purgatorio*. Nes in die *Paradiso*, is die struktuur van die vorm  10, met een van die 10 streke wat 'n ander aard as die ander nege het.
Dante beeld die vaevuur uit as 'n eiland-berg in die Suidelike Halfrond. Die ryk is in drie dele verdeel. Die onderste hange van die Berg van die Vaevuur (*Purgatorio* I-IX) word deur kommentators die "Antevaevuur" genoem. Die eintlike vaevuur bestaan uit sewe vlakke of terrasse (*Purgatorio* X-XXVII) van lyding en spirituele groei, wat met die sewe doodsondes verbind word. Heel bo is die Aardse Paradys (*Purgatorio* XXVIII-XXXIII).

### Verloop van tyd
Soos in die *Inferno* beskryf word, vind die eerste 24 uur van Dante se reis op die aarde plaas en begin dit die aand van Wit-Donderdag, 24 Maart (of 7 April) 1300 (*Inf.* I en II). Die volgende dag (Goeie Vrydag) word die dieptes van die hel ondersoek, met Vergilius as gids (*Inf.* III-XXXIV.69). Dante en Vergilius bring die volgende dag (Heilige Saterdag) deur om uit die hel boontoe te klim om die sterre te sien (*Inf.* XXXIV.70-139). Hulle kom om 07:30 op Paassondag by die kus van die Berg van die Vaevuur – die enigste stuk land in die Suidelike Halfrond. 

Dit is in Jerusalem 19:30 op Sondag, aangesien die twee punte reg teenoor mekaar op die aardbol lê. Dante sê die hel is reg aan die ander kant van die aarde as Jerusalem en is geskep deur die impak van Lucifer se val; die Berg van die Vaevuur is geskep deur die verplasing van grond in dieselfde voorval. Die *Purgatorio* sluit direk by die *Inferno* aan en beskryf Dante se reis van drie en 'n kwart dae met die berg op, wat eindig om 12:00 op Woensdag 30 Maart (of 13 April) in die Aardse Paradys.

### Gebed
Gebed is 'n oorheersende tema in *Purgatorio*. Baie van die siele wat Dante ontmoet, is besig om te bid en daar is talle liturgiese verwysings na psalms en gesange. Gebede deur die lewendes namens die siele speel ook 'n groot rol: Van die siele wat die pelgrims ontmoet, vra gebede van lewende familielede en selfs van die pelgrims self. Dante hoor in die Antevaevuur van Manfred van Sisilië dat gebede deur ander mense die tyd verkort wat die siele daar deurbring voordat hulle na die eintlike vaevuur mag verskuif, en ook die tyd verkort waarmee siele teen die berg opbeweeg. Een siel, Forese Donati, het in net vyf jaar ná sy dood deur die Antevaevuur en die meeste terrasse beweeg danksy die gebede van sy vrou, Nella, op aarde. Daarenteen het die digter Statius meer as 500 jaar lank op die berg deurgebring. Dante ontvang 11 afsonderlike versoeke vir gebede van individuele siele in die vaevuur; daarvan kom die meeste van siele in die Antevaevuur, en die getalle neem dan af namate hy verder deur die vaevuur vorder.

### Kus van die eiland (Kantos I-II)
In *Purg.* I.4-9, met die son wat op Paassondag opkom, kondig Dante sy plan aan om die vaevuur te beskryf deur die mitiese Muses op te roep.

Aan die kus van die vaevuur ontmoet Dante en Vergilius vir Kato die jongere, 'n heiden wat dur God aangestel is as die algemene bewaker van die plek waar die berg genader word (die simboliese betekenis hiervan is al lank oor gedebatteer). Die *Purgatorio* demonstreer die Middeleeuse kennis van 'n sferiese aarde: Dante verwys na die verskillende sterre wat in die Suidelike Halfrond sigbaar is, die veranderde posisie van die son en die verskillende tydsones op aarde. Aan die begin van Kanto II sien die leser byvoorbeeld dit is dagbreek in die vaevuur; Dante dra dié begrip oor deur te sê dit is sonsondergang in Jerusalem (reg aan die ander kant van die aarde), middernag (ses uur later) in Indië aan die Gangesrivier (met die sterrebeeld Weegskaal bo), en die middel van die dag (ses uur later) in Spanje. Dit lyk of die reis met die Maart-nagewening plaasgevind het, toe die dae en nagte ewe lank was.

thumb|180px|*Purgatorio*, Kanto II: Christelike siele kom singend in die vaevuur aan, vergesel van 'n engel.

In teenstelling met Charon se veerboot oor die Ageron in die *Inferno*, word Christelike siele al singend deur 'n engel in 'n boot gebring van hulle vergaderplek naby Ostia, 'n seehawe van Rome aan die Tiber, deur die Pilare van Hercules na die berg van die Vaevuur. Die siele sing: "Toe Israel uit Egipte getrek  (Psalm&nbsp;114). In 'n latere brief verduidelik Dante sy verwysing van Israel wat Egipte verlaat het, beide aan die hand van die verlossing van Christus en "die bekering van die siel van die smart en ellende van die sonde na die toestand van genade".

### Ekskommunikasie
Die digters het vroeg die oggend begin klim. Aan die laer hange het hulle eers dié teengekom wat geëkskommunikeer is. Hulle bly daar onder vir 'n tydperk van 30 keer so lank as wat hulle hardkoppigheid geduur het. Dit is hier waar Dante en Vergilius vir Manfred van Sisilië raakloop en hoor gebed help om die tydperk in die vaevuur te verkort. Die ontmoeting met Manfred is omstreeks 09:00 oor (Canto III).

### Laat berou
[thumb|180px|links|*Die Poort van die Vaevuur*, deur [William Blake, Kanto 9.]]
thumb|180px|Dante en Vergilius ontmoet Sordello, in 'n beeld deur Cesare Zocchi, Kanto VII.
Dié wat laat berou getoon het, sluit in (1) die mense wat te lui of besig was om berou te toon (die traes), (2) hulle wat op die nippertjie berouvol was nadat hulle in geweld beseer is, sonder dat hulle die laaste sakramente ontvang het, en (3) the nalatige heersers. Dié siele word in die vaevuur toegelaat danksy hulle ware boetvaardigheid, maar moet buite wag vir so lank as wat hulle op aarde was. Die luies sluit in Belacqua (moontlike 'n afgestorwe vriend van Dante), en Dante is verlig om hom hier aan te tref eerder as in die hel. Die ontmoeting met Belacqua is teen 12:00 oor (Kanto IV).

Ook in dié kategorie is die troebadoer Sordello wat, nes Vergilius, van Mantua is. Toe Sordello die groot digter se identiteit besef, buig hy uit eerbied laag voor hom. Dit hou Vergilius op die voorgrond van die gedig, want as 'n inwoner van die voorhel is hy swakker toegerus om hier 'n gids te wees as in die hel. (Kantos VI-VII).

Dit is sononder, en daarom stop Dante en Vergilis vir die res van die nag in die pragtige Vallei van die Prinse, waar hulle mense ontmoet wie se beheptheid met openbare en private pligte hulle spirituele vooruitgang geknou het, veral afgestorwe monarge soos Rudolf I, Filip III en Hendrik III (Kantos VII en VIII). John Ciardi skryf dié nalatige heersers "is verhewe bo hulle agtelose onderdane omdat hulle spesiale pligte dit vir hulle moeilik gemaak het om aan die welsyn van hulle eie siele te dink".

Toe die nag aanbreek, sing die siele en Dante raak omstreeks 20:30 aan die slaap. Hy droom net voor dagbreek op Maandag en word net ná 08:00 wakker. Toe hy wakker word, ontdek hy hy is na die poort van die hoofvaevuur gedra. 

Die poort tot die vaevuur, Petrus se Poort, word bewaak deur 'n engel met 'n ontblote swaard. Hy blink so dat Dante nie na hom kan kyk nie. Toe die engel hulle uitvra, antwoord Vergilius 'n vrou uit die hemel het hulle daarheen gebring en die poort uitgewys. 

Op aanbeveling van Vergilius staan Dante nader en pleit by die engel om toegelaat te word. Die engel trek daarop met die swaard sewe keer die letter "P" (vir *peccatum*, "sonde") op Dante se voorkop. Elke keer wanneer die pelgrim 'n terras hoër opskuif en 'n ooreenstemmende suiwering van die siel ontvang, sal een van die "P"'s deur die engel uitgewis word om toegang tot die volgende terras te verleen. Die engel gebruik twee sleutels, 'n silwer een (berou) en 'n goue een (versoening), om die poort oop te sluit – albei is nodig vir verlossing en redding. Toe die digters die vaevuur binnegaan, word hulle gewaarsku om nie terug te kyk nie.

## Sewe terrasse van die vaevuur
Nadat hulle deur die poort van die hoofvaevuur is, lei Vergilius die pelgrim Dante deur die berg se sewe terrasse, wat ooreenstem met die sewe doodsondes: hoogmoed, afguns, gramskap, luiheid, gierigheid (en verkwisting), gulsigheid en wellus. Die klassifikasie van sonde is hier meer sielkundig as in die *Inferno*, en word op motiewe geskoei eerder as op dade. Dit kom ook eerder uit Christelike teologie as uit klassieke bronne. 

Die kern van die klassifikasie berus op liefde: Die eerste drie terrasse hou verband met perverse liefde wat daarop gerig is om ander skade berokken, die vierde terras met onvoldoende liefde (luiheid en traagheid) en die laaste drie terrasse met die oormatige of ongeordende liefde van goeie dinge. Robert Hollander beskryf die gemeenskaplike eeienskappe van al die terrasse as "(1) die beskrywing van die fisieke aspek van die terras, (2) voorbeelde van die deug wat die sonde teenwerk wat hier berou word, (3) 'n beskrywing van die boetvaardiges, (4) die opnoem van hulle sondes, (5) voorbeelde van die ondeugde en (6) die verskyning aan Dante deur die engel wat die teenwerking van die deugde verteenwoordig".

### Eerste terras (hoogmoed)
Die eerste drie terrasse hou verband met perverse liefde wat daarop gerig is om ander skade berokken.

Die eerste van dié sondes is hoogmoed of trots. Dante en Vergilius begin kort ná 09:00 met dié terras opklim. Hulle sien pragtige beeldhouwerke wat nederigheid, die teenoorgestelde van hoogmoed, uitbeeld. Die eerste voorbeeld is die Mariaboodskap, waar die Maagd Maria die engel Gabriël antwoord met die woorde *Ecce ancilla Dei* ("Ek is tot beskikking van die Here," (Lukas 1:38). 'n Voorbeeld van nederigheid uit die klassieke geskiedenis is die keiser Trajanus, wat volgens 'n Middeleeuse legende sy reis onderbreek om 'n arm weduwee te help (Kanto X).

Nadat Dante en Vergilius aan nederigheid bekend gestel is, ontmoet hulle die siele van die hoogmoediges, wat dubbel gevou word deur die gewig van groot klippe op hulle rug. Terwyl hulle op die terras rondloop, kan hulle die beelde van nederigheid sien. Die eerste van dié siele is Omberto Aldobrandeschi, wie se hoogmoed in sy herkoms lê ("Ek was Italiaans, seun van die groot Toskaan: / my vader was Guiglielmo Aldobrandesco.") hoewel hy leer om nederiger te wees ("Ek / weet nie of jy al sy naam gehoor het nie.") Oderisi van Gubbio is 'n voorbeeld van 'n hoogmoed in prestasies – hy was 'n bekende kunstenaar van geïllustreerde manuskrifte.

Nadat hy met die hoogmoediges gesels het, merk Dante nog standbeelde op, dié keer beelde wat hoogmoed uitbeeld. Daar is Satan (Lucifer), die Toring van Babel, koning Saul, Niobe, Arachne, koning Rehabeam en ander.

Die digters kom om 12:00 by die trap na die tweede terras aan. Toe hulle opklim, groet die engel van nederigheid hulle. Hy raak met sy vlerke aan Dante se voorkop en vee die letter "P" wat op hoogmoed betrekking het uit, en Dante hoor die seënspreuk *Beati pauperes spiritu* ("Geseënd is dié wat weet hoe afhanklik hulle van God is", Matteus 5:3, Kanto XII). Dante is verbaas dat dit nou makliker is om te klim as tevore en Vergilius wys daarop dat dit al hoe makliker sal raak.

### Tweede terras (afguns)
thumb|200px|Dante praat met die siele van die afgunstiges.

Afguns is die sonde "om met teensinnige haat na ander mense se geskenke en goeie geluk te kyk, en elke geleentheid te gebruik om hulle sleg te maak of hulle van hulle geluk te ontneem". 'n Klassieke verhaal wys op die vriendskap tussen Orestes en Pulades.

Die siele van die afgunstiges dra grys mantels van boetedoening, wat nie hier genoem word omdat hy sy broer vermoor het nie, maar vir sy jaloesie op Abel wat tot die moord gelei het (Kanto XIV).

Dit is vroegmiddag en die digters loop weswaarts met die son in hulle oë. 'n Verblindende helderheid tref Dante skielik op sy wenkbrou. Eers dink hy dit is die son, maar toe hy sy hand voor sy oë hou, bly die helderheid daar en hy is verplig om sy oë toe te maak. Vergilius herinner hom daaraan dat die nadering van 'n engel steeds te kragtig is vir sy aardse sintuie, maar sê dit sal nie altyd so wees nie. Die engel van welsyn nooi Dante om na die volgende terras te gaan nadat hy nog 'n "P" van sy voorkop gevee het. Toe hy die terras verlaat, laat die verblindende lig van die engel Dante sy wetenskaplike kennis ten toon stel; hy sê die invalshoek is gelyk aan die refleksiehoek, "soos die teorie en eksperimente sal wys" (Kanto XV).

### Derde terras (gramskap)
Op die terras van die wraaksugtiges, wat die digters om 15:00 bereik, kry Dante visioene van ootmoed, die teenoorgestelde van gramskap. Die toneel uit die Maagd Maria se lewe is hier toe sy Jesus ná drie dae in die tempel gevind het. Terwyl die meeste ouers kwaad sou wees omdat hulle kind hulle kommer besorg het, is Maria liefdevol en vol begrip vir Jesus se motiewe. 'n Klassieke voorbeeld is van die vrou van Peisistratos wat 'n jong man wou laat teregstel omdat hy haar dogter omhels het, waarop Peisistratos geantwoord het: "Wat sal ons doen aan iemand wat ons seergemaak het / as een wat ons liefhet ons veroordeling verdien?" Stefanus verskaf 'n Bybelse voorbeeld, wat verkry is uit Handelinge 7:54-60 (Kanto XV). Toe hy gestenig word, het Stefanus uitgeroep: "Here, moet hulle tog nie hierdie sonde toereken nie!"

Die siele van die wraaksugtiges loop rond in 'n verblindende suurrook, wat die verblindende uitwerking van woede simboliseer.

Die gebed vir dié terras is die *Agnus Dei*: *Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis ... dona nobis pacem* ("Lam van God, U wat die sondes van die wêreld wegneem, toon ons genade ... skenk vrede aan ons").

Marco Lombardo, 'n howeling van Lombardye, praat met Dante oor die vrye wil – 'n relevante onderwerp, want daar is geen sin daarin om kwaad vir iemand te wees wat geen keuse oor sy dade het nie (Kanto XVII).

### Vierde terras (luiheid)
Op die vierde terras is die siele van dié wie se sonde onvoldoende liefde (luiheid of gemaksug) was. Omdat hulle nie in die lewe op die nastrewing van liefde gereageer het nie, is hulle hier betrokke in eindelose aktiwiteit. Die voorbeelde van luiheid en geesdrif, die teenoorgestelde eienskap, word hier deur die siele uitgeroep terwyl hulle op die terras rondhardloop. 'n Toneel uit die lewe van die Maagd Maria is haar besoek "sonder versuim" aan haar niggie, Elisabet (die moeder van Johannes die Doper). Daar is ook voorbeelde uit die lewe van Julius Caesar en Eneas. Dié aktiwiteit vervang ook 'n verbale gebed vir dié terras. Omdat die voormalige luies te besig is om lank te gesels, is dié deel van die gedig kort.

Allegories lei spirituele luiheid en gebrek aan omgee tot hartseer, en daarom is die seënspreuk vir dié terras *Beati qui lugent* ("Geseënd is dié wat treur, want hulle sal vertroos word.," Matteus 5:4, Kanto XVIII en XIX).

Dante se tweede nag van slaap geskied terwyl die digters op dié terras is, en Dante droom kort voor dagbreek op Dinsdag van 'n Sirene, 'n simbool van ongeordende of oormatige liefde wat verteenwoordig word deur gierigheid, gulsigheid en wellus. Toe hy wakker word terwyl dit lig is, word hy besoek deur die engel van geesdrif, wat nog 'n "P" van sy voorkop verwyder, en die digters klim op na die vyfde terras (Kanto XIX).

### Vyfde terras (gierigheid)
[thumb|200px|Dante praat met die siel van [pous Adrianus V, Kanto 19.]]

Op die laaste drie terrasse is die siele van dié wat gesondig het deur goeie dinge lief te hê, maar op 'n oormatige of ongeordende manier.

Op die vyfde terras word die oormatige belangstelling in aardse goedere gestraf en gereinig – of dit in die vorm van gierigheid, ambisie of uitspattigheid is. Die hebsugtiges en verkwisters lê vooroor op die grond terwyl hulle die psalm *Adhaesit pavimento anima mea* opsê. Dié is geneem uit Psalm 119:25 ("Ek verkeer in doodsgevaar, gee my nuwe lewe soos U in u woord beloof het.") Dante ontmoet die siel van pous Adrianus V, 'n voorbeeld van begeerte vir ekklesiastiese mag en prestige, en hy wys vir die digters die pad aan (Kanto XIX).

Die toneel uit die lewe van die Maagd Maria, hier gebruik as 'n teendeel van gierigheid, is die eenvoudige geboorte van Jesus. Verder aan op die terras verpersoonlik Hugh Capet, die koning van die Franke, die gierigheid vir rykdom en besittings. 

Nog voorbeelde van gierigheid is Pigmalion, Midas en ander. Toe is daar 'n skielike aardbewing en die uitroep van *Gloria in excelsis Deo*. Dante wil die oorsaak van die aardbewing weet, maar vra Vergilius nie daaoor uit nie (Kanto XX).

In 'n toneel wat Dante verbind met die episode waar Jesus die Emmausgangers ontmoet, word Dante en Vergilius verbygesteek deur 'n siel wat hom eindelik sou onthul as die Romeinse digter Statius, skrywer van die *Thebaid*. Statius verduidelik die oorsaak van die aardbewing: Daar is 'n skudding wanneer 'n siel weet hy is gereed om op te styg na die hemel. Dante stel Statius, sonder 'n duidelike of verstaanbare basis, voor as 'n bekeerde tot die Christendom; as 'n Christen sal sy leiding Vergilius s'n aanvul. (Kanto XXII).

### Sesde terras (gulsigheid)
Dit is tussen 10:00 en 11:00 en die drie digters kom aan op die sesde terras, waar gulsiges gesuiwer word, asook oor die algemeen enigiemand wat 'n te groot klem gelê het op kos, drank en liggaamlike gemak. In 'n toneel wat herinner aan die straf van Tantalos, word hulle uitgehonger in die teenwoordigheid van bome waarvan die vrugte vir ewig onbereikbaar is. Hy haal 'n sin aan wat geskryf is tot lof van Beatrice, wat hy later in die *Purgatorio* sal ontmoet.

Dante word toe gegroet deur die engel van matigheid, wie se helderheid soos die rooi gloed van gesmelte metaal of glas is. Hy verwyder nog 'n "P" van Dante se voorkop met sy vlerke en sê 'n seënspreuk. Dit is 14:00 toe die drie digters die sesde terras verlaat en na die sewende terras opklim, wat beteken hulle het vier uur tussen die gulsiges deurgebring. 

### Sewende terras (wellus)
thumb|upright|right|Vergilius, Dante en Statius langs die vlamme van die sewende terras, Kanto 25.

Die terras van wellus, die laaste terras van die vaevuur en van oormatige liefde, het 'n enorme vlammemuur waardeur elke siel moet gaan (Kanto XXV). As 'n gebed sing hulle die gesang *Summae Deus clementiae* ("God van Opperste Genade") uit die Getyboek. Siele wat berou betoon oor 'n misplaaste seksuele begeerte, roep uit tot lof van kuisheid, soos dié van Diana, en van getrouheid in die huwelik.

Twee groepe siele hardloop deur die vlamme en roep voorbeelde uit van wellus (Sodom en Gomorra deur die homoseksuele en Pasifaë deur die heteroseksuele). Die homoseksuele hardloop in die teenoorgestelde rigting van die son, van wes na oos, wat hulle sonde simboliseer teen die ntuur en teen God, terwyl die heteroseksuele van oos na wes harloop, saam met die son. Dante se uitbeelding van homoseksuele as siele wat waardig is van redding, is buitengewoon toegeeflik vir dié periode en word dikwels uitgelaat in latere illustrasies van die *Purgatorio*.

Toe hulle ontmoet, ruil die twee groepe 'n vlugtige groetsoen en 'n teken van vrede uit voordat die homoseksuele op hulle pad voortgaan en die heteroseksuele die pelgrim nader. Die pelgrim bid vir albei groepe se toelating tot die hemel en gaan staan om te praat met die Italiaanse liefdesdigter Guido Guinizelli, wat die aard van die sonde verduidelik wat op dié terras gesuiwer word. Hy noem die sodomiete hulle "wat die oortreding gepleeg het waarvoor Caesar ... een keer gehoor het hy word "koningin" genoem (met verwysing na Julius Caesar se beweerde selfdegeslagverhoudings).

Kort voor sononder word die digters gegroet deur die engel van kuisheid, wat hulle opdrag gee om deur die vlammemuur te loop. Deur Dante daaraan te herinner dat Beatrice in die Aardse Paradys gevind kan word, oortuig Vergilius hom om deur die intense vuur te loop. Toe die digters deur die vuur is, sak die son en hulle gaan lê om te slaap tussen die finale terras en die Aardse Paradys. Op dié trap, net voor dagbreek op Woensdag, het Dante sy derde droom: 'n visioen van Lea en Ragel. Hulle is simbole van die aktiewe (niemonastiese) en peinsende (monastiese) Christelike lewens, wat albei belangrik is.

Dante word met dagbreek wakker, en die digters sit hulle reis voort totdat hulle die Aardse Paradys sien (Kanto XXVII).

## Aardse Paradys
[thumb|240px|*Beatrice Spreek Dante Aan*, deur [William Blake. Dit wys die "triomfantlike strydwa" waarin Beatrice ry en wat getrek word deur die Griffioen, sowel as vier vroue wat deugde verteenwoordig, Kanto 29.]]

Op die spits van die Berg van die Vaevuur is die Aardse Paradys, of tuin van Eden. Allegories verteenwoordig dit die toestand van onskuld wat geheers het voordat Adam en Eva uitgedryf is – die toestand wat Dante se reis teen die berg op weer vasgevang het. maar sommige het meer onlangs 'n verband voorgestel met die droom van Lea in Kanto XXVII. Hoe ook al, dit is duidelik dat Matelda Dante voorberei op sy ontmoeting met Beatrice, en die vrou wat (allegories) die weg na God simboliseer (Kanto XXVIII).

Saam met Matelda sien Dante 'n optog wat 'n allegorie binne die allegorie vorm, amper soos Shakespeare se "toneelstuk binne 'n toneelstuk". Dit het 'n heel ander styl as die *Purgatorio* as 'n geheel: die vorm van 'n maskerspel waar die karakters lopende simbole is eerder as regte mense. Die optog bestaan uit (Kanto XXIX):

* "24 ouderlinge" ('n verwysing na Openbaring 4:4), verteenwoordigend van die 24 boeke van die Hebreeuse Bybel, soos geklassifiseer deur Hieronimus.
* "Vier lewende wesens" met "ses vlerke as verekleed" ('n verwysing na Openbaring 4:6-8, 'n tradisionele voorstelling van die vier evangeliste. met Beatrice, wat getrek word deur…
* 'n Griffioen, wat die verenigde goddelikheid en menslikheid van Christus verteenwoordig. wat die drie teologiese deugde verteenwoordig: onderskeidelik barmhartigheid, hoopvolheid en getrouheid. wat in pers gekleed is en die vier hoofdeugde verteenwoordig: verstandigheid, regverdigheid, matigheid en standvastigheid. wat die Handelinge van die Apostels en die sendbriewe van Paulus verteenwoordig. wat die algemene sendbriewe verteenwoordig. wat die Die Openbaring verteenwoordig. Beatrice, daarenteen, het die vermoë om Dante die betekenis van daardie genade te leer, want sy is Christelik en is deur God met begrip toegerus.

Beatrice begin Dante teregwys en beskuldig hom daarvan dat hy afgewyk het van die pad van deugsaamheid wat sy voor hom gelê het voor haar vertrek uit die lewe op aarde. Sy vereis 'n belydenis van die pelgrim – sy eerste persoonlike belydenis in die hele *Komedie*.

Eers ná nog betigtings van Beatrice en 'n opregte belydenis deur Dante word hy in die Letherivier gewas, waardeur die herinnering van sy sonde van die verlede uitgewis word (Kanto XXXI), en sien hy 'n allegorie van Bybelse en Kerkgeskiedenis. Dié allegorie sluit 'n veroordeling van die korrupte pousdom van die tyd in: 'n Hoer (die pousdom) word in die strydwa (die Kerk) weggetrek deur 'n reus (die Franse monargie, wat onder koning Filip IV die skuif van die pouslike setel na Avignon in 1309 bewerkstellig het) (Kanto XXXII).

Dit is 12:00 wanneer die gebeure in die Aardse Paradys tot 'n einde kom. Eindelik drink Dante uit die Eunoërivier, wat goeie herinneringe herstel en hom voorberei op sy opklim na die hemel (wat in die *Paradiso*, die laaste *cantica*, beskryf word). Nes die ander twee dele van die *Goddelike Komedie* eindig *Purgatorio* met die woord "sterre" (Kanto XXXIII).

## Sien ook
**Inferno*
**Paradiso*
**Goddelike Komedie*

## Verwysings
## Skakels
**World of Dante*, multimediawebtuiste met teks, vertaling, kaarte en deursoekbare databasis vir studente en onderwysers, by die Universite van Virginië
**Princeton Dante Project* , volledige teks van Dante se werk in Italiaans en Engels, Universiteit van Princeton
**Dante Dartmouth Project*, teks van meer as 70 Italiaanse, Latynse en Engelse kommentare op die *Komedie*, van 1322 tot die 2000's