open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Limburg, Nederland

[300px|thumb|[Camerig en omgewing]]

**Limburg** (Limburgse uitspraak: *Lèmburg*) is een van die 12 provinsies van Nederland en is in die suidooste geleë. Die provinsie het 'n bevolking van sowat 1&nbsp;135&nbsp;000 in 2025 gehad en beslaan 'n totale oppervlakte van 2&nbsp;210&nbsp;km² met 'n bevolkingsdigtheid van 529 inwoners per km² land. Die hoofstad en grootste stad is Maastricht.

## Geografie 
Limburg lê in die suidooste van Nederland. Die provinsie grens in die noorde aan die Nederlandse provinsie Gelderland, in die ooste aan die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale, in die suide aan die Belgiese provinsies Luik en Limburg, in die suidweste ook aan Belgies Limburg en in die noordweste aan die Nederlandse provinsie Noord-Brabant.

Limburg is in die noorde en midde 'n glooiende provinsie, maar in die suide heuwelagtig, waar die uitlopers van die Ardenne- en Eifel-bergreeks is. Die hoogste punt is daarom ook in hierdie *Suid-Limburg* op die *Drielandepunt* van die *Vaalserberg* (323&nbsp;m), op die gesamentlike grens met België en Duitsland (aan Nederlandse kant in die munisipaliteit Vaals geleë).

Deur die provinsie vloei van suid na noord die Maas-rivier. Die Maas is 'n belangrike rivier vir transport en ontspring in Frankryk. Die Maas is 'n reënwaterrivier.

## Geskiedenis 
Limburg was 'n deel van die Romeinse Ryk. Daar is baie voorwerpe uit die periode in Limburg ontdek. Ook is daar nog (onderdele van) geboue uit die periode van die geskiedenis. Maastricht was bekend as Mosa Trajectum, Mosa ad Trajectum of Trajectum.

Die midde en noorde van Limburg het vroeër tot die hertogdom Gelre en later met Maastricht tot die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande behoort. In 1795 het die Franse veroweraars die departement Beneden-Maas geskep, wat grotendeels ooreenkom met die provinsies Limburg in België en Nederland. Na die ontstaan van die Verenigde Koninkryk van die Nederlande is die naam in 1815 in Limburg gewysig. Na die onafhanklikheid van België is in 1839 die provinsie in Belgies en Nederlands Limburg verdeel.

## Inwoners 
Inwoners sedert 1850:

* 1850 — 204 000
* 1900 — 282 000
* 1950 — 728 000
* 2000 — 1 141 000
* 2025 — 1 135 000

## Tale 
In die provinsie word naas Nederlands ook die Limburgse dialek gepraat. In die uiterste suidooste word die Ripuariese dialek gebesig (munisipaliteite Kerkrade-Simpelveld-Vaals).

## Religie 
Die provinsie is 'n Rooms-Katolieke bisdom, Roermond, en tradisioneel nagenoeg volledig Rooms-Katoliek.

## Kultuur 
Die provinsie het 'n unieke kultuur ten opsigte van die andere provinsies met sy dialekte, skutterye, musiekverenigings, kermis, geregte en dranke. Die kultuur, tradisies, dialekte alsook die volkslied is identiek aan Limburg in België.

## Munisipaliteite 
Limburg bestaan sedert 2019 uit 31 munisipaliteite:

|

|}

## Sien ook 
* Belgiese provinsie Limburg

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Limburg, Plaatsengids
Drenthe

**Drenthe** (Nedersaksies: *Drenthe* of *Drentie*) is een van die 12 provinsies van Nederland en is in die noordooste geleë. Die provinsie het 'n bevolking van sowat 507&nbsp;000 in 2025 gehad en beslaan 'n totale oppervlakte van 2&nbsp;680&nbsp;km² met 'n bevolkingsdigtheid van 192 inwoners per km² land. Die hoofstad is Assen en die grootste stad is Emmen.

Drenthe grens in die suide aan Overijssel, in die weste aan Friesland, in die noorde aan Groningen, en in die ooste aan Nedersakse (Duitsland).

In die provinsie word naas Nederlands ook Drents, Gronings, Sallands en Stellingwerfs  gepraat, dialekte van die Nedersaksiese taal.

Drenthe het baie bosse, heide- en veengebiede. Byna al die hunebedde lê in die provinsie. Van die noorde tot die suidooste loop die Hondsrug, 'n glooiing in die landskap; die hoogste punt word gevind by die stad Emmen en meet 26,5 meter.

Op 29 Junie 1904 is twee veenlyke, nou bekend as die Paar van Weerdinge, hiernaby gevind.

## Inwoners 
Inwoners sedert 1850:

* 1850 — 83 000
* 1900 — 149 000
* 1950 — 281 000
* 2000 — 470 000
* 2025 — 507 000

## Munisipaliteite 
Drenthe bestaan sedert 1998 uit 12 munisipaliteite.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Drenthe, Plaatsengids
Periode

'n **Periode** kan verwys na een van die volgende:
* Die tyd tussen twee ooreenstemmede punte in 'n golfvorm (bv. twee nulpunte). Sien periode (fisika).
* Die tussenpose tussen twee ooreenstemmede punte op 'n funksie (veral trigonometriese funksies). Sien periodieke funksie.
* 'n Horisontale ry in die periodieke tabel. Sien periode (periodieke tabel).
* 'n Tydvak in die algemeen, soos 'n tydvak in die geskiedenis.

## Eksterne skakels 
*
Rotsgebergte

[duimnael|[NASA-satellietfoto van die Rotsgebergte]]
duimnael|links|Kaart wat die eintlike Rotsgebergte vertoon
duimnael|Die Moraine-meer en die vallei van die tien pieke in die Nasionale park Banff, Kanada
Die **Rotsgebergte** (Engels: *Rocky Mountains*, Frans: *Montagnes Rocheuses*, Spaans: *Montañas Rocosas*) is 'n uitgebreide bergreeks in Noord-Amerika wat van Alaska dwarsdeur Kanada en die Verenigde State tot by Meksiko strek. Dit bestaan eintlik uit 'n aantal ewewydige reekse wat deur komme en plato's van mekaar geskei word. Die bergreeks dien as 'n afbakening van verskillende klimaatgebiede tussen die weste en ooste, maar aangesien dit langs die weskus strek laat dit koue fronte van die arktiese gebiede tot ver in die suide van die vasteland voorkom. Die noorde van die reeks kry gereeld sneeu en is met ysvelde bedek, terwyl die suidelike gedeelte baie droog en woestynagtig is. Die totale lengte van die bergreeks is sowat 5&nbsp;100 km, en die grootste enkele bergspits is die 4&nbsp;399 m (14&nbsp;433 vt) hoë piek Mount Elbert in Colorado, Verenigde State.

Belangrike riviere wat in die Rotsgebergte ontspring sluit in die Coloradorivier, die Missouririvier, die Rio Grande en die Yukonrivier.

Die gebied is yl bevolk, met toerisme in die talle nasionale parke en waterkragsentrales as belangrikste ekonomiese basis. Franse ontdekkers - sogenaamde *voyageurs* - baan hulle weg in die 17de eeu vanuit Montreal tot teenaan die Rotsgebergte: die bergreeks bly egter tot in die 19de eeu 'n groot natuurlike hindernis vir die setlaars wat weswaarts trek.
Leukemie

**Leukemie** is 'n kwaadaardige bloedsiekte wat hoofsaaklik gekenmerk word deur witbloedselle (leukosiete) wat die onvermoë het om volwassenheid te bereik.

## Klassifisering van leukemie 
Leukemie word geklassifiseer in vier hoofgroepe:

# Akute Miëloïede Leukemie (AML)
# Chroniese Miëloïede Leukemie (CML)
# Akute Limfoblastiese Leukemie (ALL)
# Chroniese Limfositiese Leukemie (CLL)

Daar is noemenswaardige verskille tussen akute en chroniese leukemie.

## Etiologie 
Verskeie faktore speel 'n rol in die ontstaan van leukemie. Navorsing het bewys dat genetika 'n oorheersende rol speel in die ontwikkeling van die siekte. 'n Persoon wat tot 'n familie behoort waar iemand leukemie gehad het, het 'n genetiese pre-disposisie om ook die siekte te ontwikkel.

## Epidemiologie 
Akute leukemie kom algemeen voor in persone onder die ouderdom van 20. Chroniese Leukemie tas gewoonlik slegs volwassenes bo die ouderdom van 40 jaar aan. Dit is ook bewys deur navorsing dat meer mans as vrouens geneig is om leukemie te ontwikkel, hetsy akuut of chronies.

### Akute leukemie 
Die behandeling van akute leukemie geskied hoofsaaklik in drie fases. Tydens fase 1 word die pasiënt behandel met chemoterapie wat die selle vernietig. Sodra bepaal is dat al die kwaadaardige (maligne) selle vernietig is, verkeer die pasiënt in 'n toestand van remissie.

In fase 2 word lae dosisse chemoterapie toegedien om te keer dat die pasiënt nie weer maligne selle ontwikkel nie.
Fase 3 word die instandhoudingsfase genoem. Pasiënte word deurgaans gemonitor oor 'n tydperk van 'n paar jaar om te verseker dat die pasiënt in remissie bly. Die pasiënt sal elke paar maande vir 'n lumbale punksie gaan om te kyk of daar enige abnormale selle teenwoordig is. Indien daar weer abnormale selle teenwoordig is, word weer begin by fase 1.  Pasiënte moet ook dopgehou word vir enige kliniese tekens wat kan dui op die ontstaan van akute leukemie.

### Chroniese leukemie 
Pasiënte wat chroniese leukemie ontwikkel, is gewoonlik baie ouer. Chroniese leukemie het ook nie 'n merkwaardige uitwerking op die gesondheid van die pasiënt nie. Dokters verkies om nie pasiënte met chemoterapie (sitostatiese middels) te behandel nie. Behandeling word hoofsaaklik gegee om simptome te verlig.

Chroniese leukemie word hoofsaaklik behandel met bloedoortapping. Pasiënte is geneig om baie anemies te raak, wat veroorsaak dat hulle geweldig moeg is. Gereelde bloedtransfusies bring verligting van simptome.
Slag van Spioenkop

duimnael|links|Gesneuwelde Britse soldate wat in loopgrawe lê
duimnael|links|Die foto van 'n gesneuwelde Burger het bloot die byskrif "'n Boere skerpskutter" in 'n Engelse koerant gedra
duimnael|links|Hierdie Britse grafte op Spioenkop gee 'n goeie aanduiding van die ligging van die loopgrawe ten tye van die geveg.

Die **slag van Spioenkop** is sowat 38 km wes-suid-wes van Ladysmith op Spioenkop langs die Tugelarivier, Natal in Suid-Afrika geveg. Dit was tussen die Boere en Britse magte op 23 en 24 Januarie 1900 as deel van die Tweede Vryheidsoorlog, en het gelei tot 'n bekende Britse nederlaag gedurende die Oorlog. Die Britse naam vir die koppie is verkeerdelik opgeneem as "Spion Kop", wat steeds in die literatuur in die Statebond voortleef, alhoewel die aanvaarde en amptelike spelling in Suid-Afrika "Spioenkop" is.

Sir Redvers Buller, bevelvoerder van die Britse magte in Natal, is op daardie stadium oorskadu deur Kommandant-Generaal Louis Botha, en die lot van Ladysmith is nog nie bepaal nie. Buller het opdrag van sy hoofmag aan Generaal Sir Charles Warren gegee, wat besluit het om die Boere langs twee fronte aan te val. Warren het 'n mag onder Brigadier-Generaal Woodgate gestuur om Spioenkop, 'n rotsagtige koppie, op die nag van 23 Januarie te beset, wat gelyk het soos die sleutel tot die Boere se regter-senterflank. Hulle het die koppie feitlik onbeskermd gevind, maar het nie hulleself behoorlik ingeburger nie, 'n feit wat nog meer bemoeilik is nadat hulle nie genoegsame artillerie teen die steil heuwel kon uitsleep nie.

Deurdat hulle van alle kante af ontbloot was vir die Boere se skerpskutters en artillerievuur het hulle swaar verliese gedurende die dag se geveg gelei, met meer as 300 gesneuweldes (insluitend Woodgate) en 1653 gewond, voordat hulle die aand teruggeval het. Die Boeremagte het 50 gesneuweldes en 120 gewondes gehad.

Die pawiljoen ***Kop Stand*** by Anfield Stadium — die tuiste van die Engelse sokkerspan Liverpool FC — is vernoem in eerbied van die slag.

## Sien ook 
* Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog

## Bronnelys 
* *Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika in woord en beeld*, Cameron & Spies, Human & Rousseau uitgewers, 1986 ().
* *Slegtkamp van Spioenkop. Oorlogsherinneringe van Kapt. Slegtkamp*. Saamgestel uit sy dagboek deur Dirk Mostert. Kaapstad, Nasionale Pers, 1935.

## Eksterne skakels 
* 
* 
*
Tapyt van Bayeux

[duimnael|regs| [Willem I van Engeland|Willem die Veroweraar soos uitgebeeld op die Tapyt van Bayeux.]]
[duimnael|[Halley se Komeet word as 'n voorteken uitgebeeld.]]

Die **Tapyt van Bayeux** (Frans: *la Tapisserie de Bayeux*) is een van die beroemdste Europese kunswerke. Die tapyt (of tapisserie) is in die 11de of 12de eeu in Bayeux in die noorde van Frankryk gemaak. Dit is sowat 70 meter lank en 'n halwe meter hoog en verbeeld in 58 tonele die voorgeskiedenis van die Normandiese verowering van Engeland vanaf 1064 en die Slag van Hastings van 1066. Ondanks sy ouderdom van meer as 900 jaar is die tapyt steeds in 'n puik toestand en word in 'n museum in Bayeux, Frankryk, bewaar.

Die tapyt wat van linnegoed gemaak en met gekleurde wol geborduur is, het in die tyd van sy ontstaan as 'n soort naslaanwerk vir ongeletterdes gedien: dit het baie min teks bevat en die historiese gebeurtenisse is in kleurryke prentjies uitgebeeld. Die prentjies wat deur geborduurde boompies en torings van mekaar geskei word is vir die geskiedkundiges waardevolle bronne aangesien hulle die besonderhede van die destydse kleding, kapsels, skepe, geboue en wapenrustings illustreer.

Tydens die Franse Rewolusie is die waardevolle tapyt byna as 'n waseil gebruik, en daar ontbreek 'n klein stukkie aan die einde. Maar anders het hy selfs die geboue wat hy uitbeeld, oorleef. Danksy 'n spesiale verligting wat keer dat die kleure verbleik word hy nou veilig bewaar.

## Lees ook
*Keiskamma-tapisserie

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die tonele van die Tapyt van Bayeux
* Panoramabeeld met Quicktime VR-sagteware
*
Waarde

**Waarde** is 'n aanduiding van die belang van 'n bepaalde objek. Objekte kan hier onder andere goedere, inligting, 'n diens of 'n reg wees. Waarde is in beginsel subjektief, iedereen kan die belangrikheid van 'n bepaalde objek anders skat en daardeur sy eie persoonlike waarde aan die objek toeken.

Die waarde van 'n objek kom tot uiting as 'n objek teen ander objekte geruil word. In hierdie geval kry die mark 'n rol in die waardetoekenning van objekte; op die vrye mark word die waarde van 'n objek bepaal deur vraag en aanbod. Die markwaarde van 'n objek beïnvloed weer die persoonlike waardering wat mense aan objekte toeken.

Omdat waarde opsigself nogal 'n ontwykende begrip is, was die mensdom al vroeg op soek na moontlikhede om waarde meetbaar te maak. So is waarde al vroeg uitgedruk in hoeveelhede tasbare goedere soos graan of metaal. Klein stukkies van metale wat self hoë waarde het, het geblyk om geskik te wees as draagbare, maklik hanteerbare waardemeters. Hieruit het geld ontwikkel. Deesdae meet ons waarde gereeld in geld.

----
* 'n **Waarde** kan ook 'n meting van 'n bepaalde grootheid wees in 'n bepaalde eenheid. So is 0 °C 'n grootheid van temperatuur.
* 'n **Waarde** van 'n toevalsveranderlike kan in die statistiek die uitkoms van 'n kanseksperiment wees. So is die waarde van die gooi van 'n dobbelsteen 1, 2, 3, 4, 5 of 6.
* 'n **Waarde** kan ook 'n maatskappelike opvatting (norm) wees oor 'n bepaalde saak, byvoorbeeld "Die gesondheidsorg moet vir iedereen toeganklik wees".

## Eksterne skakels 
*
Atoomgetal

duimnael|Z - Atoomgetal
Die **atoomgetal** (**Z**) is 'n term wat in chemie en fisika gebruik word om die aantal protone wat in die kern van 'n atoom voorkom, aan te dui. In 'n atoom met 'n neutrale lading is die aantal elektrone tipies gelyk aan die atoomgetal.

Die atoomgetal het aanvanklik verwys na die nommer wat die element se plek in die periodieke tabel aangedui het. Toe Mendelejef die bekende chemiese elemente gegroepeer het na aanleiding van ooreenkomste in hulle chemiese gedrag, is daar opgemerk dat die plasing van elemente in streng volgorde volgens hulle atoommassa's gelei het tot verkeerde plasings. Jodium en tellurium verskyn oënskynlik in die verkeerde volgorde as hulle in die tabel volgens hul atoommassas gelys word en pas beter in die tabel as hulle plekke omgeruil word. Wanneer hulle in die volgorde geplaas word waar hulle chemiese eienskappe beter ooreengestem het dit duidelik geword dat hulle nommers in die tabel ooreengestem het met hul atoomgetalle soos in die eerste paragraaf gedefinieer. Die getal is proporsioneel tot die massa van die atoom, maar het soos deur bostaande afwyking geïllustreer, 'n ander eienskap as die massa gereflekteer.

Die afwykings in hierdie volgorde is uiteindelik deur Henry Gwyn Jeffreys Moseley na aanleiding van sy navorsing in 1913 verduidelik. Moseley het 'n streng verwantskap ontdek tussen die x-straaldiffraksiespektra van die elemente en hulle korrekte plasing in die periodieke tabel. Dit het later duidelik geword dat die atoomgetal ooreengestem het met die elektriese lading van die kern; met ander woorde die aantal protone. Dit is hierdie lading wat aan elemente hulle chemiese eienskappe verleen eerder as hul atoommassas.

Die atoomgetal is nou verwant aan die massagetal (maar hulle moet nie met mekaar verwar word nie) wat die aantal protone en neutrone in die kern van 'n atoom is. Die massagetal word dikwels na die naam van die element geskryf, bv. koolstof-14 (gebruik in koolstofdatering).

## Sien ook 
* Periodieke tabel
* Lys van elemente volgens getal

## Verwysings 
*  atomic number.  (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition.  Chicago: Encyclopædia Britannica.
Intyds

'n Bewerking binne 'n groter dinamiese stelsel word 'n **intydse** bewerking genoem as die gekombineerde reaksie- en bewerkingstyd van 'n taak *korter* is as die maksimum toelaatbare vertraging ten opsigte van die omstandighede buite die bewerking.  Die taak moet dan ook uitgevoer word voordat die stelsel wat beheer word, onstabiel word.  'n Intydse bewerking is nie noodwendig vinnig nie, aangesien stadige stelsels stadige intydse bewerkings kan toelaat.  Dit is van toepassing op alle tipes dinamies veranderende stelsels.  Die teenoorgestelde van 'n intydse bewerking is 'n bondelverwerking met interaktiewe tydverdeling wat iewers tussen die twee uiterstes val.

'n Tipiese voorbeeld kan die rekenaarbeheerde remstelsel in 'n kar wees.  As die bestuurder 'n kar kan stop voordat dit 'n muur tref, word die werking as intyds beskou; as die kar die muur tref dan was dit natuurlik nie so nie. Baie masjiene vereis intydse beheerders om **onstabiliteit** te vermy, wat kan lei tot ongelukskade of vernietiging van die stelsel, mense of voorwerpe.

Sommige intydse stelsels het nie so 'n beperking op vertraging nie, solank die invoerdata vinnig genoeg verwerk kan word sodat geen opeenhoping plaasvind nie.  In 'n intydse digitale seinverwerkingstelsel kan die geanaliseerde (inset) of gegenereerde (uitset) monsters (of hulle nou saam gegroepeer word of indiwidueel verwerk word) verwerk (of gegenereer) word op 'n deurlopende basis in die tyd wat dit neem om die in- en/of uitset van dieselfde stel monsters te verrig onafhanklik van die verwerkingsvertraging.  Beskou 'n oudio DSV  as voorbeeld: as 'n proses 2.01 sekondes neem om 2.00 sekondes se klank te verwerk of te analiseer, dan is die bewerking nie intyds nie.  As dit 1.99 sekondes neem dan is dit (of kan dit verander word in) 'n intydse DSV (digitale seinverwerkingsproses).

'n Alledaagse voorbeeld hiervan is een waar 'n mens in 'n tou staan by die kassier van 'n supermark.  As die tou asimptoties langer en langer word sonder einde dan is die betaalproses nie intyds nie.  As die lengte van die tou beperk word, word kliënte *verwerk* en uitgelaat (uitset) net so vinnig as wat hulle agter die tou inkom (inset) en kan die proses as intyds beskryf word.  Die bestuurder kan in die geval sy besigheid kwyt wees of baie klandisie verloor as hy nie sy betaalproses intyds kan maak nie (dit is dus fundamenteel belangrik dat die proses intyds is).

In die ekonomie is intydse stelsels basies inligtingstegnologieë, wat intydse toegang tot inligting of data verskaf.  Die vermoë van 'n maatskappy om sy data intyds te verwerk verhoog die mededingendheid van die maatskappy.  Intydse verwerkingstelsels is nuwe tegnologieë en word verwag om verder te verbeter in die komende dekades.  

## Sien ook 
* Intydse berekening
* Intydse beheer
* Intydse bedryfstelsel
* Intydse videoredigering
* Embedded system
* Frame rate
Ille-et-Vilaine

**Ille-et-Vilaine** (Bretons: *Il-ha-Gwilen*) is 'n Franse département in die Bretagne, tussen die skiereiland Armorika en Normandië, met 'n oppervlakte van 6&nbsp;675&nbsp;km² en 903&nbsp;400 inwoners (2003).
duimnael|links|250px|Kaart van Ille-et-Vilaine
Die gebied is die legendariese tuiste van Koning Artus en sy Ridders van die Tafelronde, maar ook die Brocéliande van die Droeïede. Sy bosgebiede word as oorblyfsels van die bosland *Argoat* beskou wat teën die land van die see, *Armor*, lê. Die bos van Paimpont lyk inderdaad soos 'n sprokieswêreld waar 'n mens miskien Keltiese legendes soos die towenaar Merlyn, die fee Viviane en die Graalsridder Lancelot sal kan ontmoet.

Die naam van die département word afgelei van die twee riviere wat hier by die stad Rennes saamsmelt, die Vilaine- en Illeriviere. Hoewel *Vilaine* eintlik "die lelike" beteken, is sy vallei 'n gebied van besondere natuurskoon. Ook die twee ander riviere in die noorde bied skouspelagtige natuurverskynsels. Die Couesnon, wat sy loop steeds verander en die Mont-Saint-Michel (wat voorheen anderkant was) nou na Normandië "verskuif" het, en die Rance, wat in een van die mooiste Bretonse fjorde mond, is die grootste riviere in die département.

Ille-et-Vilaine is as grensgebied steeds ook 'n land van versterkings gewees. Die grootstes is in Châteaugiron, Combourg, Fougères, La Guerche, Landal en Saint-Aubin-du-Cornier.

Die mense in die gebied is taai en werk baie hard; hulle is ook moedig, misties en individualisties genoeg om groot avonturiers soos Jacques Cartier, René Duguay-Trouin en  Robert Surcouf, en groot geeste soos Châteaubriand en Larmenais, almal gebore in die hawestad Saint-Malo, voort te bring. Enkele duisend is nog die Bretonse taal magtig, alhoewel die plaaslike Romaanse streektaal Gallo in die oostelike gebiede van die département reeds die rol van die eertydse Bretonse omgangstaal oorgeneem het.
duimnael|links|250px|Sononder aan die Côte d'Émeraude
Naas die militêre versterkings is daar talle kastele en landgoede, maar Saint-Malo, die stad van die seerowers met sy indrukwekkende stadsmuur, lok saam met die Côte d'Emeraude en Dinard die meeste toeriste in die gebied.

Die Côte d'Emeraude (Smaragkus in Afrikaans) verdank sy naam aan die groen kleur van die water wat hier soos 'n smarag skitter. Die vakansieoord Dinard is tydens die *Fin de siècle* deur Amerikaners en Britte bekend gemaak. Vanaf Le Grouin aan die oostelike kus geniet 'n mens 'n heerlike uitsig oor die baai van Mont-Saint-Michel. Die getye in die gebied is op een na die sterkste ter wêreld met 'n koëffisiënt van sowat 14 meter.
Dinard

**Dinard** (Bretons: *Dinarzh*) aan die Bretonse Côte d'Emeraude (département Ille-et-Vilaine, Frankryk) is een van die mooiste kusstede van Europa met sowat 11&nbsp;000 inwoners (2008). Die Côte d'Emeraude (Smaragkus) is een van die vernaamste besienswaardighede in Frankryk. Pragtige sandstrande, eersterangse hotelle, gerieflike kampeerplekke, 'n kasino en die hawe wat deur plesierboote aangedoen word is deel van die perfekte infrastruktuur.

Die huidige vakansieoord was nog tot in die  1850 niks meer as 'n klein vissersdorpie nie. Eers daarna het toerisme as sy vernaamste bron van inkomste begin ontwikkel. Tydens die *Fin de siècle* het Dinard baie gewild geraak by Britse en Amerikaanse toeriste. Die eerste kasino het sy deure in 1860 geopen, en ook vandag is die stad steeds een van die bekendste vakansiebestemmings in Frankryk wat as die "Nice van die Noorde" bekend staan.

## Besienswaardighede 
* Die **boulevard Féart** bekoor met sy villa's in die laat-Victoriaanse styl.
* Die **Promenade du Clair de la Lune** is die mooiste strandweg in die stad; hier lê die **Akwarium van Dinard**, wat hom op die fauna van die Smaragkus toegespits het.
* Die **Villa Eugénie (Musée du Pays de Dinard)** in die rue Pichot is eintlik vir Eugénie, die eggenote van keiser Napoleon III, opgerig. Sy trek hier egter nooit in nie. Sedert 1985 is die huis 'n museum wat die geskiedenis van Dinard en sy omgewing behandel.
Harmonie

:*Hierdie artikel handel oor musiekharmonie.*
----

[duimnael|250px|Harmonieuse [botone]]
**Harmonie** is die kuns van die gebruik van akkoorde (werklik of implisiet) in musiek. Daar word soms daarna verwys as die "vertikale" element van musiek, met melodie die "horisontale" element. Harmonie is soms die resultaat van verskeie gelyktydige melodiese lyne of motiewe, wat ook kontrapunt genoem word. Dan word die harmonie beskryf as polifonies.

Die woord *harmonie* kom van die Grieks ἁρμονία *harmonía* wat "verbinding" beteken.  Die konsep van harmonie dateer terug na die tyd van Pythagoras.

Harmonie is gebaseer op botone en resonansie. Note kan as harmonieus geag word wanneer sommige van die botone van elke noot, veral die harder botone (wat gewoonlik die laeres is), op dieselfde frekwensie is (binne 'n klein foutinterval). In elke tradisie van musiekuitvoering, -komposisie, en -teorie bestaan sekere harmoniereëls.

Alhoewel harmonie meestal die gevolg van twee of meer gelyktydige note is, is dit moontlik om harmonie te skep met slegs 'n melodiese lyn. Solo-instrumente kan deur die opeenvolging van note harmonie ten volle oordra, sonder dat akkoorde gebruik word. Verskeie voorbeelde hiervan bestaan in die barokperiode.

Vir 'n groot deel in die geskiedenis van klassieke musiek is reëls en konvensies toegepas, veral onder die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk. Volksmusiek en nie-Westerse musiek het ook ontwikkel, en soms met verskillende idees van harmonie. In die Barok- en Klassieke periodes is kerkmusiek beheer deur die kerke, en harmonie wat té dissonant was, is afgeskiet. Daar was egter 'n neiging vanaf die Klassieke periode tot en met die 20ste eeu in westerse musiek waar die harmonie al hoe meer gevorderd geraak het – vele komponiste het weggebreek van die konvensies wat vantevore as reëls geag is.

## Verdere leesstof 
* *Twentieth Century Harmony: Creative Aspects and Practice* by Vincent Persichetti, .

## Bron 
* Hierdie artikel is vertaal vanaf die ooreenstemmende artikel by die Engelse Wikipedia.

## Eksterne skakels 
* Harmoniese progressies met demonstrasies
* General Principles of Harmony by Alan Belkin 
* Tonalsoft Encyclopaedia of Tuning
Wilhelmus van Nassouwe

Die **Wilhelmus** is die volkslied van Nederland. Dit bestaan uit 15 koeplette wat 'n acrostichon vorm: in die ou variant het die eerste letters van die 15 koeplette die naam *Willem van Nassov* gevorm.

Die eerste koeplet word gereeld gesing, soms gevolg deur die sesde wat in die Tweede Wêreldoorlog baie populêr was. Die lied is ook in die Suidelike Nederlande gewild. Dit word daar gereeld gehoor by 'n Cantus. Die Wilhelmus is die amptelike Nederlandse volkslied sedert 10 Mei 1932; daarvoor was dit "Wien Neêrlands bloed".

Die Wilhelmus is inhoudelik geskryf as 'n lied wat deur Willem van Oranje gesing sou word (maar nie noodwendig deur hom gesing is nie), dit weerspieël sy tweestryd gedurende die Opstand in die Nederlande. Aan die een kant probeer Willem van Oranje om trou te wees aan die Spaanse koning, aan die ander kant is hy bo alles trou aan die Nederlandse volk.

Die herkoms van die teks is nog steeds nie duidelik nie. Die Wilhelmus is 'n geuzelied en de meeste hiervan is anoniem; vir die skryf van opstandige liedere was destyds die doodstraf beveel. Sedert die begin van die 17e eeu is daar geskrifte wat vermeld dat dit geskryf is deur Marnix van St. Aldegonde, tussen 1570 en 1572. Daar is egter gegronde redes om te twyfel aan sy outeurskap. Dit is moontlik dat die Wilhelmus oorspronklik in Duits geskryf was deur vlugtelinge vanuit die Nederlande, wat met die lied Duitse vorste vir die Nederlandse saak probeer wen het. Ander sê weer dat dit deur Coornhert geskryf was. Die wysie is afkomstig van 'n ou Franse soldatelied. 'n Teorie waarmee ook rekening gehou word is dat dit deur 'n onbekende digter geskryf was, en dat dit daarna deur Marnix van St. Aldegonde bewerk is. Wat die datum aanbetref, word daarvan uitgegaan dat dit na Mei 1568 geskryf is - aangesien die trek langs die Maas in die lied vermeld word - asook voor April 1572, aangesien dit wil lyk asof die verowering van Den Briel in dié lied onbekend is. Die Wilhelmus is derhalwe die oudste Nederlandse volkslied wat nog in gebruik is.

## Die teks 
Die teks van die Wilhelmus is geskryf in ou Nederlands. Die huidige volkslied gebruik 'n moderne spelling, maar gebruik die oorspronklike sinsbou. Aanpassing hiervan is nie goed moontlik binne die wysie nie. Opvallend is die gebruik van datiewe naamvalle en verbuigings soos "den vaderland getrouwe" (trou aan die vaderland) wat in moderne Nederlands en Afrikaans nie meer voorkom nie.

## Eksterne skakels 
*dr. Van Doorn oor die Wilhelmus
*dbnl.org over die Wilhelmus 
*MP3
*webwerf met inligtinge oor o.a. die ontstaan van die Wilhelmus
Den Haag

**Den Haag** (amptelik: ** ’s-Gravenhage**) is die administratiewe hoofstad (regeringsetel‎) van Nederland, setel van die Eerste Kamer en Tweede Kamer van die Nederlandse parlement, woonplek van die koning en hoofstad van die provinsie Zuid-Holland, met ’n oppervlakte van 98 km² en ’n bevolking van ongeveer 563&nbsp;000 inwoners (2023) en van 1&nbsp;406&nbsp;000 in die metropolitaanse gebied. Den Haag is egter nie die staatkundige hoofstad van Nederland nie, want die land se grondwet bepaal dat dit Amsterdam is. 

Die stad het ook ’n voetbalklub, ADO Den Haag.

## Besienswaardighede 
* Die Mauritshuis kunsmuseum, wat bekende skilderye huisves (Peter Paul Rubens, David Teniers de Jonge, Salomon van Ruysdael, Rembrandt van Rijn, Ferdinand Bol en Jacob Jordaens).
* Monument vir die Hertog von Saksen-Weimar aan die Lange Voorhout

## Geboortes 
* Mark Rutte (1967), Eerste Minister sedert 2010
Jody Scheckter

**Jody David Scheckter** (gebore op 29 Januarie 1950) is 'n voormalige renjaer en die Formule Een wêreldkampioen van 1979. Hy is te Oos-Londen in Suid-Afrika gebore.

duimnael|links|Jody Scheckter tydens die Britse Grand Prix 1974
duimnael|links|Jody Scheckter in die seswiel Tyrrell P34, 1976
Scheckter het vinnig opgang gemaak in Formule Een nadat hy na Brittanje toe verhuis het in 1970. Hy het sy debuut in Formule Een gemaak by Watkins Glen in 1972 in 'n McLaren en op 'n stadium die derde plek beklee voordat hy beheer verloor het en getol het om sodoende in die 9de plek te eindig. Hy het in die daaropvolgende jaar gewys dat hy 'n naam is om dop te hou deur die Formule 5000 kampioenskap te wen. Hy het ook 5 keer aan F1 wedrenne deelgeneem. In Frankryk het hy byna gewen na sy derde deelname aan 'n F1 wedren, maar ongelukkig het hy in 'n botsing met Emerson Fittipaldi betrokke geraak. In sy daaropvolgende wedren was die aggressiewe Scheckter in 'n groot ongeluk betrokke waarin byna 'n dosyn motors uit die wedren is, 'n insident wat kenmerkend was van sy vroeë loopbaan.

Ken Tyrrell het desnieteenstaande nie geskroom om die ratse jongeling aan te stel nie en hy word in 1974 vir die eerste keer 'n voltydse jaer in F1. Scheckter het hulle daarvoor met 'n derde plek in die renjaerkampioenskap beloon asook met wedrenoorwinnings in Swede en Brittanje. Hy het in daardie jaar in 8 opeenvolgende wedrenne punte aangeteken wat op daardie tydstip een van die mees konsekwente vertonings was. Tydens die seisoen het Tyrrell ook die mees radikale motorontwerp ooit in F1 bekend gestel, naamlik die seswiel Tyrrell P34. Scheckter het die seswiel sy enigste wen besorg op die Sweedse Anderstorpbaan en in sy 12 wedrenne het hy 10 keer met die motor punte aangeteken.

Scheckter het toe in 1977 na Walter Wolf se nuwe span verskuif en 'n oorwinning vir die span in hul eerste wedren besorg. Hy het daarna twee verdere oorwinnings vir die span behaal en gereeld op die podium verskyn, maar uiteindelik tweede in die puntestand geëindig na die meer dominante Niki Lauda.

In 1978 het hy 'n sewende plek behaal en die span verlaat om by Scuderia Ferrari aan te sluit. Hy het daardie jaar alle verwagtinge oortref en vir F1 se mees herkenbare span 'n vervaardigerstrofee besorg terwyl hy self deur konsekwente vertonings deur die jaar, waaronder 3 oorwinnings getel het, die renjaerskampioenskap gewen het. Hy het egter in 1980 gesukkel om sy titel te verdedig en het selfs misluk in 'n poging om vir een van die wedrenne te kwalifiseer. Na hy slegs 2 punte kon aanteken het Scheckter besluit om uit te tree.

Scheckter was dus die laaste kampioenjaer vir Ferrari tot Michael Schumacher dit 21 jaar later weer vir Ferrari verower het. Na Scheckter se uittrede het hy 'n maatskappy gestig wat opleidings-nabootsers vervaardig het. Hy het daarna heelwat aandag aan sy seuns Tomas en Toby se renloopbane bestee. Tomas jaag in die Indy Racing League en het die voorste wegspringposisie in die 2003 Indianapolis 500 wedren beklee. Jody se broer Ian Scheckter het ook vir 'n paar jaar lank aan wedrenne deelgeneem.

## Eksterne skakels
Juan Manuel Fangio

**Juan Manuel Fangio** (24 Junie 1911 – 17 Julie 1995) was 'n bekende Argentynse motorrenjaer en vyfmalige wenner van die Formule Eenkampioenskap waarvan vier agtereenvolgend was tussen 1954–57.

duimnael|links|Juan Manuel Fangio in 1986
Hy is in Balcarce, Argentinië gebore. Hy het sy renloopbaan in 1934 in Suid-Amerika begin, hoofsaaklik in langafstandwedrenne en is in 1940 en 1941 as die nasionale kampioen gekroon. Die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het sy opgang vertraag en hy kon eers in 1947 in Europa begin deelneem.

Hy was aanvanklik nie baie suksesvol nie, maar dit het alles verander toe hy vir Alfa Romeo begin jaag het in 1950. Hy het die tweede plek in die kampioenskap van 1950 beklee en sy eerste titel in 1951 verower. Hy het goed gedoen in die 1952-seisoen in 'n Maserati totdat sy seisoen kortgeknip is deur 'n nekbesering wat hy in 'n ernstige ongeluk te Monza in Italië opgedoen het. In 1954 het hy weer teruggekeer en in 'n Maserati begin jaag en oorgeskakel na Mercedes toe hulle in die middel van die seisoen ingeskryf het. Hy het in daardie jaar agt van die twaalf wedrenne gewen (ses van die agt wat deel gevorm het van die amptelike kampioenskapskalender) en weer vir Mercedes in 1955 gejaag. Teen die einde van die tweede suksesvolle seisoen (wat oorskadu is deur die tragiese ramp te Le Mans waarin 81 toeskouers gesterf het), het Mercedes al die 1955-titels gewen en toe onttrek uit Formule Eenwedrenne.

In 1956 het Fangio na Ferrari verskuif waar hy vir Alberto Ascari vervang het wat in 'n ongeluk gesterf het en toe sy vierde titel verower, deur eerste in drie wedrenne te eindig en tweede in al die oorblywende kampioenskapswedrenne. In 1957 het hy weer sy terugkeer na Maserati gemaak waar hy sy vyfde titel gewen het met 'n uitsonderlike poging om sy finale oorwinning by die Nürburgring in Duitsland te verseker. Na sy reeks agtereenvolgende kampioenskappe het hy in 1958 afgetree ná die Franse Grand Prix na hy 24 Grands Prix gewen het uit 'n totaal van 51 waaraan hy deelgeneem het.

Hy is op 23 Februarie 1958 deur Kubaanse rebelle ontvoer maar is later weer vrygelaat. Hy was daarna tot en met sy dood 'n verteenwoordiger vir Mercedes-Benz, waar hy dikwels in sy voormalige renmotors in vertoonrondtes deelgeneem het. In 1990 is hy ingelyf by die Internasionale Motorsport se Ererol.  Hy is na sy dood in die Ciudad de Balcarce begraafplaas in Argentinië begrawe.

## Eksterne skakels 
* Grand Prix History – Hall of Fame, Juan-Manuel Fangio
Geuzelied

'n "**Geuzelied**" is 'n lied uit die tagtigjarige oorlog in Nederland. Hierdie liedere het ontstaan tussen die "watergeuze", seerowers wat die protestantse opstand gesteun het. Daar is boeke uit hierdie tyd met geuzeliedere. Slegs enkele hiervan is vandag nog bekend. Die nasionale volkslied van Nederland is 'n geuzelied, die Wilhelmus.

## Bekende Geuzeliedere
* Waar De Blanke Top Der Duinen/Mijn Nederland
* Merck Toch Hoe Sterck
* O, Nederland! Let op u saeck
* Slaet op den Trommele
* Wilhelmus
* Piet Hein/De Zilvervloot 
* Gelukkig is 't Land
* "Geuzelied" (Geuzen komen de stad bevrijden)
## Geuzeliedere tydens die Tweede Wêreldoorlog
Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die Geuzeliedere toegelaat behalwe die orangistiese Wilhelmus. Die NSB het ook sy eie 'geuzeliedere' geskryf. "Romdiredom" en "Daar Ging Er Een Scheepje" syn daar voorbeelde van.
Mohs se hardheidskaal

[duimnael|regs|250px|Gedenkplaat vir Friedrich Mohs in [Wenen, Oostenryk.]]

**Mohs se hardheidskaal** is 'n skaal van 1 tot 10 wat die relatiewe hardheid van 'n mineraal aandui. Die skaal karakteriseer die krapweerstand van verskeie minerale deur hulle vermoë om ander sagter materiale te krap.  Dit is ontwikkel deur die Duitse mineraloog Friedrich Mohs en is een van verskeie definisies van hardheid in materiaalkunde.

Mohs se skaal is gebaseer op tien maklik bekombare minerale.  Materiale word gekenmerk teen die skaal deur die hardste materiaal te vind wat hulle kan krap.

Die tabel hieronder gee vergelykings met absolute hardheid soos gemeet met 'n hardheidsmeter. Mohs se skaal is 'n suiwer ordinale skaal aangesien korund  byvoorbeeld byna dubbel so hard is as topaas terwyl diamant byna vier keer harder is as korund.

'n Alternatiewe tabel hieronder is beskikbaar om vir addisionele stowwe voorsiening te maak wat tussen die twee vlakke mag val.
Camembert (dorp)

**Camembert** is 'n dorpie met 'n oppervlakte van 10,2 vierkante kilometer en 206 inwoners (2009) in die Franse département Orne (Basse-Normandie). Marie Harel het hier in 1791 vir die eerste keer die beroemde kaas Camembert gemaak.

## Eksterne skakels 
* Inligting oor Camembert
Dives-sur-Mer

Vanuit **Dives-sur-Mer** in die huidige département Calvados (Normandië, Frankryk) het Guillaume le Conquérant (Willem die Veroweraar) in die jaar 1066 sy veldtog teen Engeland begin. Die dorp se belangrikste besienswaardigheid is die Romaans-Gotiese kerk. Sy langskip is met houttafels versier.

Die dorp het vandag sowat 6&nbsp;000 inwoners. Tydens die somer vier hulle die marionettefees (Le Festival de la Marionnette).

## Eksterne skakel 
* Die amptelike webwerf van Dives-sur-Mer
Calvados

duimnael|regs|150px|'n Bottel Calvados uit die Pays d'Auge
duimnael|links|Franse streke waar Calvados vervaardig word
**Calvados** (of **Eau de Vie de Cidre**) is 'n distillaat (met meer as 40% alkohol) wat van Franse sider (cidre) gemaak word. Die sider bly in die vat op sy gis; die beste calva's, soos die Franses dit noem, word volgens die *méthode Charentaise* gedistilleer – 'n prosedure wat twee tot vier jaar kan neem. By die eerste distillasie ontstaan die sogenaamde *petite-eau* ("klein water") wat sowat een jaar in klein eikevate gestoor word. Sodoende kry dit sy helderbruin tot barnsteengeel kleur en sy tipiese boeket. Terwyl die appelsmaak langsamerhand verdwyn, kry die calva iets van die eikehoutsmaak by.

Die meeste calva's word op klein plase gedistilleer wat hul eie stokery besit. Die naam Calvados sê niks oor die oorsprong van die produk nie. Slegs in die Normandiese Pays d'Auge word Calvados van oorsprong ("Appellation d'Origine Contrôlée", AOC) gebrand. Die stokerye is hier verplig om die sider twee keer (soos Cognac) te brand. Na sowat twee jaar mag die Calvados "Vieux" genoem word en drie sterre dra, en na drie jaar mag dit ook as "Vieille Réserve" bemark word. Die oudste en duurste soorte het etikette wat die ouderdom van die calva vermeld; hulle dra gereeld opskrifte soos "Extra", "Napoléon", "Hors d'Âge" of "Âge inconnu".

Die gewone soorte calva word slegs een keer gebrand (soos Armagnac). Watter soort nou die beste smaak het is vir die verbruiker om te besluit. Fynproewers kies gewoonlik vir die ouer soorte calva.

Danksy die Normandiese kookkuns wat groot hoeveelhede crème fraîche, botter en room gebruik, word die calva in Normandië graag as *trou Normand* gedrink – dit wil sê as 'n aptytwekker voor en tydens die maaltye. 'n Gewilde variasie is Calvados-sorbet.

## Eksterne skakels 
* Apples, cider and Calvados in Pays d'Auge, Normandy (veeltalig)
* Ferme du Ponctey (veeltalig)
Camembert

Die **Camembert** (wat in Normandië soms ook *fermier* genoem word) is een van die gewildste kaassoorte in Frankryk. Marie Harel van die Normandiese dorpie Camembert het hierdie kaas vir die eerste keer in 1791 vervaardig. Hoewel fynproewers hom nie noodsaaklik as die beste van die Normandiese kaassoorte beskou nie, is hy die eerste streekkaas wat rondom 1870 in groot hoeveelhede in kaasmakerye vervaardig en na die markte van Parys vervoer is. Een van sy voordele is dat hy baie min melk nodig het en in 'n taamlik kort tyd plaaslik verfyn kan word. Teen die einde van die 19de eeu word die Camembert in sy huidige vorm – en in klein houtdose verpak – aangebied. Daar is talle namaaksels van die beroemde kaas wat egter nie met sy smaak kan meeding nie. Die Musée du Camembert in die Franse stad Vimoutiers vertoon 'n versameling van hierdie nagemaakte Camemberts.

Die huidige outentieke soorte Camembert is die
* Camembert de Normandie (sedert 1986 'n kaas van oorsprong, Appellation d'origine contrôlée (AOC))
* Camembert fermier ('n kaas wat volgens die Normandiese metode in die Île-de-France vervaardig word)
* Camembert au Calvados van Normandië wat met vrugte verfyn word
* Camembert de Madame Clément van Québec, Kanada

## Smaak 
Die Normandiese Camembert het aanvanklik 'n effense suur smaak. 'n Ryp Camembert word vrugtig en smaak 'n bietjie na sampioene. In Frankryk word die Camembert veral met wit- of volkoringbrood bedien.

## Eksterne skakels 
* Artikel oor Marie Harel en haar rol in die geskiedenis van camembert kaas
Deauville

**Deauville** is 'n stad aan die Normandiese Côte Fleurie, in die département Calvados (Frankryk), met sowat 4&nbsp;000 inwoners. Deauville staan wêreldwyd bekend as luukse seebad waar ook die feeste van die Amerikaanse en Asiatiese film gereeld gevier word. Die stad beskik oor 'n casino, 'n perderenbaan, 'n jaghawe, talle statige villa's in die boustyl van die "Fin de siècle", luukse boetieke, 'n sentrum vir aktiewe thalassoterapie en thalasso-estetiek, die "Promenade des Planches" en die beroemde diskoteek "Les Planches".
Aardalkalimetaal

Die **aardalkalimetale** is die reeks elemente in Groep 2 (IUPAC-nommer) van die periodieke tabel: berillium, magnesium, kalsium, stronsium, barium en radium (wat nie altyd as sulks beskou word nie vanweë hul baie kort halfleeftyd).

Die elemente in die groep stem met mekaar ooreen ten opsigte van hulle elektronkonfigurasie [X]ns2, waar [X] 'n edelgas verteenwoordig. Die twee elektrone in die buitenste s-subskil kan die atoom maklik verlaat en daarom vorm die aardalkalimetale katione met 'n dubbele lading.

:M => M2+ + 2 e-

Alle elemente uit die groep is onedele metale en die oksiede is basisse. Die sterkte van die M(OH)2 basis neem toe van bo na onder in die kolom. Die soute los oor die algemeen minder goed op in water as die soute van die alkalimetale, maar die oplosbaarheid is egter oor die algemeen nog redelik goed.

Die aardalkalimetale is silwerkleuringe-, sagte-, lae digtheid metale, wat geredelik met halagene reageer om ioniese soute te vorm. Die elemente reageer ook soos die alkalimetale met water (nie heeltemal so vinnig nie) om sterk alkaliese hidroksiede te vorm.

Die aardalkalimetale kry hulle naam na aanleiding van hulle oksiede, die ''aardalkali's*, waarvan die outydse name berillia, magnesia, kalk, strontia en baryta was. "Aarde" is ’n ou term wat vroeë wetenskaplikes vir niemetaalstowwe gebruik het wat wateronoplosbaar en verhittingsbestand is – eienskappe wat ook hierdie oksiede het. Die besef dat hierdie aardes nie elemente was nie, maar verbindings, word toegeskryf aan die chemikus Antoine Lavoisier. In sy *Traité Élémentaire de Chimie* (*Elemente van Chemie*) van 1789 het hy hulle *Substances simples salifiables terreuses'', of soutvormende aardelemente, genoem. Later het hy voorgestel dat die aardalkali's metaaloksiede kan wees, maar het erken dat dit blote bespiegeling was. In 1808 word Humphry Davy die eerste persoon wat voorbeelde van die metale verkry deur die elektrolise van hulle gesmelte soute.

## Verwysings 
* Group 2 - Alkaline Earth Metals, Royal Chemistry Society.
* Group 1 Alkali Metals and Group 2 Alkaline Earth Metals, Doc Brown's Chemistry Clinic.
* Science aid: Group 2 Metals Study aid for teens
Calvados (département)

Die département **Calvados** (Normandië, Noord-Frankryk) is tydens die Franse Rewolusie op 4 Maart 1790 gestig. Dit is vandag 'n deel van die région Basse-Normandie, met 'n oppervlakte van 5&nbsp;548&nbsp;km² en 648&nbsp;000 inwoners (1999).

Die département kry sy Spaanse naam van die skip "El Salvador" wat as deel van die Spaanse Armada na Engeland gestuur is. In 1588 vergaan die skip aan die rotsagtige Normandiese kus. Die volkstaal het van die naam "Calvador" gemaak en eers die rotse, later die kusgebied en uiteindelik ook die département die naam "Calvados" gegee. Ook die Normandiese brandewyn wat van sider gebrand word kry die naam Calvados. Die Calvados word hier puur as *trou Normand* of as *pommeau* (met appelsap) gedrink. Die inheemse fynproewers flambeer ook graag hulle appeltert met 'n glasie *Calvados*.

Frankryk het meer as 350 kaassoorte, en drie beroemdes, die Camembert, die Livarot en die Pont l'Evêque is spesialiteite van die département Calvados.

## Besienswaardighede 
[duimnael|links|170px|Le Vieux Bassin in [Honfleur]]

Die département Calvados beskik oor die bekendste seebad van die Normandiese kus, Deauville. Langs sy kus met die sandstrande van die Côte de Nacre en die Côte Fleurie lê ook die ander vakansieoorde soos Courseulles-sur-Mer, Saint-Aubin-sur-Mer, Honfleur, Cabourg en Trouville. Die kusgebied van Calvados met sy sterk getye is geskik vir alle soorte watersport.

Die département spog met een van die langste kabelhangbrûe in Europa, die Pont de Normandie. Die brug met sy elegante pilare verbind Honfleur met Le Havre.
[duimnael|regs|250px|Die [Kasteel van die stad Caen (Calvados)]]
Bayeux het 'n aantal bekende musea. In hierdie stad word die Tapyt van Bayeux uit die 11de eeu bewaar. Die Museum Baron Gérard vertoon skilderye, meubels, porselein en kantwerk uit Bayeux. Die Museum ter Nagedagtenis van die Slag van Normandië laat nog eens die bevryding van Frankryk in 1944 herleef.

Vir die toeris en ander belangstellendes is die *Route du Cidre* (Siderroete), *Route de la Suisse Normande* (Roete van die Normandiese Switserland) en die *Route des Fromages* (Kaasroete) aangewys wat alle besienswaardighede rondom sider, natuurskoon en kaas met mekaar verbind.

## Administratiewe verdeling 
## Eksterne skakels 
* amptelike webwerf van die departement
* france-pub.com/
Chrétien de Troyes

duimnael|links|250px|'n Illustrasie uit *Le Chevalier au Lion*: Yvain red die leeu
**Chrétien de Troyes** (omtrent 1135-1190) was die belangrikste Middeleeuse digter in Frankryk en skepper van die hoofse ridderroman (Frans: *roman courtois*), waarin die legendariese Koning Artus en die ridders van sy tafelronde 'n sentrale rol speel. Hy staan hier veral bekend as die skepper van die Graal-tematiek wat tot een van die mees gewilde onderwerpe in die Middeleeuse letterkunde geword het. Volgens historiese oorlewerings is die werk in opdrag van die Vlaamse graaf Filips van die Elsas (1168-1191) geskryf.

As seun van 'n arm riddergesin het hy in sy jeug aan die hof van die Grawe van Vlaandere gebly. Hy het al vroeg bekendheid verwerf vir sy uitstekende digkuns, en Gravin Marie het hom uitgenooi om aan die hof van die Champagne in Troyes te bly wat toe as die literêre sentrum van Europa beskou is. 

Chrétien het talle romans oor die figure uit die Artuslegende geskryf en steeds die ideale van die hoofse beskawing en opleiding en die ridderlike deugde geprys. In sy hoofse romans verskyn die getroude edelvrou naas die selfstandige en eiesinnige dame. Sy bekendste werke is "Erec en Enide" (1165) wat as die eerste Franse roman beskou word, *Cligès* (1165-1170), *Lancelot* (1170), *Yvain* (1175) en die onvoltooide Parsival (*Perceval* of *Le Conte du Graal*, "Die Storie van die Heilige Graal", tussen 1180/1182 en 1190). Chrétien de Troyes se romans het  die hoofse lewe van sy tyd sterk beïnvloed, asook die letterkunde van Engeland en Duitsland, en begrippe soos *chevalier* (ridder) en tafelronde het danksy die digkuns van Chrétien algemeen bekend gestaan.

## Werke 
* *Érec et Énide*, omtrent 1165~1170 
* ''Guillaume d'Angleterre* (Willem van Engeland), omtrent 1175 
* *Cligès*, omtrent 1165~1170 
* *Le Chevalier de la Charrette*, *Roman de Lancelot*, omtrent 1170~1181 
* *Le Chevalier au Lion*, *Roman d'Yvain*, omtrent 1175~1181 
* *Le Conte du Graal* (Die Verhaal van die Heilige Graal) of *Roman de Perceval'' (Roman van Parsival), onvoltooi, omtrent 1180~1190