open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kongokoors

**Kongokoors**, of **Krim-Kongo-hemorragiese koorssiekte**, is 'n virussiekte wat spontane bloeding veroorsaak en deur bosluise versprei word. Die siekte is endemies aan Afrika, maar kom ook in Asië en Oos-Europa voor. Dit is hoogs aansteeklik en lewensgevaarlik. Tussen 30 en 50 persent van mense wat Kongokoors opdoen, sterf daaraan.

Die virus word tipies deur 'n bosluis se byt oorgedra, maar kan ook deur die besmette bloed en weefsel van vee versprei word. Bosluise dra die virus vir lang periodes, wat dit deur hul eiers na die volgende geslag oordra. 'n Besmette persoon kan die virus na ander persone versprei wanneer hul bloed met ander mense in aanraking kom.

Die siekte het sy naam te danke daaraan dat dit in 1944 in die Krim en later in 1956 in die Belgiese Kongo opgespoor is. In 1969 is daar vasgestel dat dit eintlik dieselfde siekte is. Hemorragie is die mediese naam vir bloeding.

## Simptome 
duimnael|'n Bontpootbosluis

Kongokoors begin met griepagtige simptome soos koors en lyfseer. Die eerste simptome is tussen een en nege dae ná die byt sigbaar. 'n Paar dae begin die pasiënt gewoonlik inwendig te bloei. Noodlottige multi-orgaanversaking kan later intree.

Tipiese simptome:
* Hoofpyn, koors, kouekoors en spierpyn, veral in die lae rug en bobene
* Naarheid, braking, maagpyn en selfs diarree
* Seer, rooi oë, die oë traan bloed
* Pasiënt kneus en/of bloei maklik
* Die pasiënt kry dikwels ’n uitslag of velbloeding
* Neusbloeding, bloedbraking, bloed in die urine en stoelgang

## Behandeling 
Pasiënte word afgesonder om verspreiding te voorkom. Dit word hoofsaaklik simptomaties deur middel van bloedoortappings en koorswerende medisyne behandel. Die antivirale middel, ribavirin, blyk suksesvol teen die virus te wees.

## Voorkoming 
Daar bestaan nie 'n antibiotikum teen Kongokoors of 'n entstof om dit te voorkom nie. Immunisering is al probeer, maar daar is geen bewyse dat dit suksesvol was nie.

Bosluise moet nooit met die kaal hande tussen die vingers dooddruk word nie (die bloed kan besmet wees). Persone wat met die bloed van vee en ander diere in aanraking kom, behoort beskermende klere en handskoene te dra. In gebiede met baie bosluise kan klere met insekgif behandel word.

Bosluise kan by diere beheer word deur hulle te dip.

## Kongokoors in Suid-Afrika 
Sowat 25 mense kry elke jaar in Suid-Afrika Kongokoors.

Hoewel hierdie bosluise redelik algemeen voorkom, is hulle minder geneig as ander bosluise om mense te byt. Slegs 'n klein persentasie bontpootbosluise is draers van die virus.

## Verwysings
Bloeding

**Bloeding** is die verlies van bloed uit 'n lewende liggaam. Die mediese term hiervoor is **hemorragie**. Dit kom voor as die bloedvate sodanig beskadig is, dat bloed daaruit ontsnap.

Bloeding kan inwendig plaasvind, waar die bloed uit bloedvate in die liggaam lek, of uitwendig, hetsy deur 'n onderbreking in die vel, of deur 'n natuurlike opening soos die mond, neus of oor.

Skielike en ernstige bloeding kan tot skok lei en kan selfs noodlottig wees. Vinnige mediese ingryping is nodig. Langdurige, selfs geringe, bloedverlies lei gewoonlik tot bloedarmoede as die ystervoorraad van die liggaam opraak, en hemoglobien (bloedkleurstof) nie meer geskep kan word nie.

duimnael|links|Blou oog, 'n voorbeeld van inwendige bloeding.
'n Gesonde persoon kan 10% tot 15% van sy totale volume bloed sonder ernstige mediese probleme verloor. Tydens bloedskenking word ongeveer 8% tot 10% van die skenker se bloed getrek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
2013 Maleisiese Grand Prix

Die **2013 Formule Een Maleisiese Grand Prix** is op 24 Maart 2013 in Sepang, Maleisië, gehou. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in sy Red Bull Renault gewen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag
1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1993 Formule Een Suid-Afrikaanse Grand Prix** is op 14 Maart 1993 op die Kyalami Grand Prix-renbaan in Midrand, Suid-Afrika gehou. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Alain Prost in sy Williams-Renault gewen.

## Renuitslag 
## Noemenswaardighede 
* Slegs vyf motors kon die eindpunt in gure weerstoestande bereik.
* Dit was die laaste Suid-Afrikaanse Grand Prix tot op hede.

## Statistiek 
## Verwysings
1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1965 Formule Een Suid-Afrikaanse Grand Prix** is op Vrydag, 1 Januarie 1965 op die Prins George-renbaan in Oos-Londen, Suid-Afrika gehou. Dit was die eerste wedren van die 1965 kampioenskapseisoen en is deur Jim Clark in sy Lotus-Climax gewen.

## Klassifikasie 
## Verwysings
1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1967 Formule Een Suid-Afrikaanse Grand Prix** (amptelik die Eerste AA Suid-Afrikaanse Grand Prix) is op 2 Januarie 1967 op die Kyalami Grand Prix-renbaan in Midrand naby Johannesburg, Suid-Afrika gehou. Dit was die eerste wedren van die 1967-kampioenskapseisoen en is deur die Meksikaner Pedro Rodríguez in sy Cooper-Maserati gewen.

## Renuitslag
1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1969 Formule Een Suid-Afrikaanse Grand Prix** het op Saterdag 1 Maart 1969 op die Kyalami Grand Prix-renbaan naby Johannesburg, Suid-Afrika plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die 1969-kampioenskapseisoen en is deur Jackie Stewart in sy Matra-Ford gewen.

## Renuitslag 
## Statistiek 
## Verwysings
1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix

Die **1968 Formule Een Suid-Afrikaanse Grand Prix** het op 1 Januarie 1968 op die Kyalami Grand Prix-renbaan naby Johannesburg, Suid-Afrika plaasgevind. Die ren was amptelik die Tweede AA Suid-Afrikaanse Grand Prix genoem. Dit was die eerste wedren van die 1968-Wêreldkampioenskapseisoen vir bestuurders en die Internasionale Beker vir Formule Een-vervaardigers in 1968.

Die wedren van 80 rondtes is deur die tweemalige wêreldkampioen vir jaers en die 1965 Indianapolis 500-wenner, Jim Clark, met 'n Lotus-Ford gewen, nadat hy in die voorste plek weggespring het. Die ren was nie net die laaste Formule Een-ren wat Clark gewen het nie, maar ook die laaste waarin hy ooit deelgeneem het, weens sy noodlottige ongeluk op die Hockenheimring in Duitsland drie maande later. 

Tydens hierdie wedren het *Team Gunston* die eerste Formule Een-span geword om hul motors in hul borg se kleure te verf, toe hulle vir John Love 'n privaat Brabham en 'n LDS vir Sam Tingle ingeskryf het.

## Renuitslag 
## Verwysings
Minardi

duimnael|300px|'n Ou Minardi van 1985 word hier op Brands Hatch deur Rodrigo Gallego in 2005 bestuur.
[duimnael|300px|Die (laaste) Minardi PS05 neem aan die [2005 Britse Grand Prix deel.]]

Die **Minardi F1-span**, is 'n voormalige Italiaanse Formule Een-wedrenspan wat in 1979 in Faenza deur Giancarlo Minardi gestig is. Ná sy bankrotskap in 2001 is die span aan Paul Stoddart verkoop. Na 'n verdere uitkoop in 2005 deur Red Bull Racing is die span se naam verander na Scuderia Toro Rosso.

## Eksterne skakels 
*
Laer

'n **Laer** kan na een van die volgende verwys:

* Laer, 'n aantal waens in die veld wat teen mekaar getrek is om mense en diere teen 'n vyand te beskerm.
* Laer, meganiese toestel wat interaksie tussen bewegende dele bewerkstellig.
* Laer, die vergrotende trap van laag (laag, laer, laagste).

## Eksterne skakels 
*
Akker

duimnael|280px|'n Akker (rooi) in vergelyking met 'n Amerikaanse voetbalveld (groen) en 'n sokkerveld (blou).

'n **Akker** is 'n eenheid waarmee oppervlakte gemeet word. Dit word veral gebruik om landbougrond uit te meet. Histories is 'n akker die hoeveelheid grond wat 'n man met een os in een dag kan ploeg. Internasionaal gesproke word 'n akker as 'n reghoek van 4046,8564224&nbsp;m² gedefinieer.

Om dit in perspektief te stel, 'n akker is gelykstaande aan ongeveer:
* Die grootte van 'n sokker of Amerikaanse voetbalveld;
* 'n Vierkant waarvan die sye 63,61 meter of 208,71 voet lank is.

## Geskiedenis 
Die Engelse woord "*acre*" is afkomstig van die Oud Engelse "*æcer* (oorspronklik beteken dit "ope veld", gelykstaande aan die Duitse "*Acker*", die Nederlandse "*akker*", die Latynse "*ager*" en die Griekse "*agros*"). In die Domesday Book van 1086 word 'n akker as die hoeveelheid land wat 'n man met een ploeg en een os in 'n dag kan ploeg.

Aangesien hierdie grootte na gelang van die boer en die gesondheid van sy beeste gevarieer het, is daar later besluit om die eenheid vas te stel. Vir die rede het konings Eduard I, Eduard III, Hendrik VIII en George IV wette ingestel om die eenheid te definieer.

Onder die heerskappy van Victoria van die Verenigde Koninkryk stel die Britse "*Weights and Measures Act*" van 1878 'n akker as 4,840 vierkante jaart vas. Lande van die Britse Statebond en die Verenigde State van Amerika het later soortgelyke wetgewing ingebring.

## Sien ook 
* Britse en Amerikaanse maateenhede

## Eksterne skakels 
*
Brabham

**Motor Racing Developments Ltd.**, algemeen bekend as **Brabham**, was 'n Britse renmotorvervaardiger asook 'n Formule Een-renspan. Dit is in 1960 deur twee Australiërs, die renjaer Jack Brabham en die ontwerper Ron Tauranac, gestig. Die span het vier bestuurders- en twee vervaardigerswêreldkampioenskappe in sy 30-jaarlange Formule Eengeskiedenis verower. 

In die 1960s was Brabham die wêreld se grootse vervaardiger van oopwielrenmotors wat aan kliëntespanne te koop was, deur die bou van meer as 500 motors teen 1970. Spanne wat Brabhammotors in hierdie tydvak gebruik het, het kampioenskappe in Formule Twee en Formule Drie gewen. Brabhamprodukte het ook in die *Indianapolis 500* en *Formule 5000* meegeding. 

In die 1970s en 1980s het **Brabham** nuwe uitvindings op die proef gestel, soos 'n Gordon Murray-ontwerpte "fan car" — wat sy nooienswedren gewen het voor sy onttrekking — met aanboord-brandstofhervulling, koolstofremkussings, en hidropneumatiese suspensie.

File:Brabham BT3.jpg|Die Brabham BT3, die eerste Brabham
File:1970 Brands Hatch Race of Champions Jack Brabham BT33.jpg|Brabham BT33 in 1970
File:Piquet - Brabham-BMW BT 54 1985-08-02.jpg|Nelson Piquet in sy BT54 sukkel op Pirelli bande in 1985.
File:2001 Goodwood Festival of Speed Brabham BT46B Fan car.jpg|Die 1978 BT46B "Fan car" het sy enigste Grand Prix gewen voor dit onttrek is.
Laer (fortifikasie)

[duimnael|280px|Die seremoniële ysterwaens met [koperbeslag by die Bloedrivier-monument in Kwazulu-Natal.]]
duimnael|280px|Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier.
: *Vir ander gebruike van die woord, sien laer.*

'n **Laer** (ook **wa-laer** of **ossewalaer**) is 'n mobiele fortifikasie van waens (tipies ossewaens) om mense en diere teen 'n vyand te beskerm. Die waens word gewoonlik naby mekaar in die vorm van 'n sirkel of vierkant getrek, hoewel ander formasies ook moontlik is. Die waens word soms aan mekaar vasgebind en ekstra versterkings (soos doringtakke) word tussenin aangebring.

'n Laer verskaf 'n veilige hawe wat maklik teen aanvalle verdedig kan word. Dit dien ook as 'n basis vir berede manskappe. In die middel word tente opgeslaan, gekook en lewende hawe versorg. Die buitenste deel word deur wagte beman wat die groep teen aankomende gevaar kan waarsku. Tydens aanvalle kan daar van onder en langs die waens op die vyand losgebrand word.

*Laer* is 'n eg Suid-Afrikaans woord wat van die Nederlandse *leger* afgelei is, en ook in Engels gebruik word. Laers is veral in die 1830's gedurende die Groot Trek ingespan, hoewel soortgelyke fortifikasies eeue tevore al gebruik is.

Laers is byvoorbeeld suksesvol deur die Hussiete gedurende die Hussiete-oorlog (1419-1434) en deur die Voortrekkers tydens die Slag van Bloedrivier (1838) gebruik. In die 19de eeu het pioniers in Amerika dieselfde tegniek gebruik om waens tydens aanvalle in sirkels te trek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Jordan Grand Prix

[duimnael|Bertrand Gachot tydens Jordan se F1-debuut by die [1991 Verenigde State Grand Prix|1991 VSA Grand Prix.]]
[duimnael|Tiago Monteiro tydens die [2005 Verenigde State Grand Prix.]]

Die **Jordan Grand Prix-span** is 'n voormalige Ierse Grand Prix-renmotorvervaardiger wat van 1991 tot 2005 aan Formule Een deelgeneem het. Die span is gestig deur die Ierse sakeman Eddie Jordan en het sake bedryf by hulle fabriek by Silverstone in die Verenigde Koninkryk, maar het met 'n Ierse lisensie meegeding.

Vroeg in 2005 is die span verkoop aan die Midland Groep, wat vir een laaste seisoen as "Jordan" meegeding het, voordat die span herdoop is as MF1 Racing vir die 2006-seisoen. Later dieselfde jaar is dit aan die Nederlandse motorvervaardiger Spyker verkoop om Spyker F1 te  word vir 2007, en toe weer verkoop om Force India in 2008 te word. In 2018, as gevolg van die finansiële ineenstorting van die Force India-span, en die daaropvolgende uitkoop daarvan deur 'n konsortium gelei deur Lawrence Stroll, is die span se FIA-inskrywing nie oorgeplaas, en die Jordan Grand Prix se oorspronklike inskrywing het tot 'n einde gekom.

## Verwysings
Absolute waarde

duimnael|260px|y=abs(x)

In wiskunde is die **absolute waarde** van 'n reële getal die nie-negatiewe waarde van die getal sonder inagneming van die getal se teken.  Die absolute waarde van **-10** is gelyk aan **10**, waar die absolute waarde van **10** ook gelyk is aan **10**. Dit kan dus gesien word as die getal se afstand vanaf nul.

## Eienskappe 
* |x.y| = |x|.|y|\!
* |x+y|\leq |x| + |y|
* ||x|-|y|| \leq |x+y|

## Voorbeelde 
: |x| = x
: |-x| = x
: |5| = 5
: |-5| = 5

Die notasie vir absolute waarde is as volg: Die absolute waarde van 'n getal word met twee obeliske aan beide kante van die getal aangedui. Die absolute waarde van x word aangedui met |x|.
Diagonaal dominante matriks

In wiskunde en lineêre algebra word 'n matriks as *diagonaal dominant* beskryf wanneer die absolute waarde van die diagonale elemente groter of gelyk is as die som van die absolute waarde van die ander terme in die ry.

Daar is drie gevalle wanneer daar na diagonale dominansie gekyk word:
* Streng diagonaal dominant;
* Diagonaal dominant;
* Nie-diagonaal dominant;

## Voorbeelde 
### Streng diagonaal dominant 
Die matriks A:

:\mathbf A = \begin{bmatrix}
-4 & 2 & 1\\
1 & 6 & 2\\
1 & -2 & 5\end{bmatrix}

gee:

:|a_{11}| > |a_{12}| + |a_{13}| &nbsp; aangesien &nbsp; |-4| > |2| + |1|

:|a_{22}| > |a_{21}| + |a_{23}| &nbsp; aangesien &nbsp; |6| > |1| + |2|

:|a_{33}| > |a_{31}| + |a_{32}| &nbsp; aangesien &nbsp; |5| > |1| + |-2|.

Omdat die absolute waarde van elke diagonale element **groter as** (>) die som van die ander terme in die ry is kan ons sê die matriks is **streng diagonaal dominant**
### Diagonaal dominant 
Die matriks B:

:\mathbf B = \begin{bmatrix}
3 & -2 & 1\\
1 & -3 & 2\\
-1 & 2 & 4\end{bmatrix}

gee:

:|b_{11}| \ge |b_{12}| + |b_{13}| &nbsp; aangesien &nbsp; |3| \ge |-2| + |1|

:|b_{22}| \ge |b_{21}| + |b_{23}| &nbsp; aangesien &nbsp; |-3| \ge |1| + |2|

:|b_{33}| \ge |b_{31}| + |b_{32}| &nbsp; aangesien &nbsp; |4| \ge |-1| + |2|.

Omdat die absolute waarde van elke diagonale element **groter of gelyk aan** (\ge) die som van die ander terme in die ry is kan ons sê die matriks is **diagonaal dominant**. Let wel: Die matriks is nie streng diagonaal dominant nie omdat |a_{22}| = |a_{21}| + |a_{23}|.
### Nie-diagonaal dominant 
Die matriks C:

:\mathbf C = \begin{bmatrix}
-2 & 2 & 1\\
1 & 3 & 2\\
1 & -2 & 0\end{bmatrix}

Maar,

:|c_{11}|  &nbsp; aangesien &nbsp; |-2| 

:|c_{22}| \ge |c_{21}| + |c_{23}| &nbsp; aangesien &nbsp; |3| \ge |1| + |2|

:|c_{33}|  &nbsp; aangesien &nbsp; |0| .

Omdat |c_{11}| en |c_{33}| minder is as die absolute waarde van die som van die ander elemente in hul afsonderlike rye is C **Nie-diagonaal dominant**.
Vliegboot

duimnael|'n *De Havilland Canada DHC-3 Otter*-vliegboot.
[duimnael|Die *[Consolidated PBY Catalina|PBY Catalina* land tydens die Tweede Wêreldoorlog op NAS Jacksonville.]]
[duimnael|*Lake Hood Seaplane Base* in [Anchorage, Alaska is die wêreld se grootste vliegboot-lughawe. Op besige somerdae land en vertrek hier sowat 600 vliegbote]]
'n **Vliegboot** is 'n vliegtuig wat ontwerp is om op water te dryf, vanaf die water op te styg en daarop te land. Vliegbote wat van beide die water en land (vanaf 'n vliegveld) kan opstyg, word 'n amfibiese vliegtuig genoem.

Die voordeel van 'n vliegboot is dat dit op bykans enige watervlak kan land. Dit is nie soos gewone vliegtuie tot 'n vaste lughawe met 'n loopbaan beperk nie. Omdat die weerstand van die water hoog is, het 'n vliegboot 'n kragtige enjin nodig om genoeg spoed op te bou om te kan opstyg.

Daar is twee soorte vliegbote wat volgens die metode waarop hulle dryf onderskei word. Sommige vliegbote het drywers waar normale vliegtuie wiele het, ander land weer op die romp (wat dan as 'n skeepsromp dien). Laasgenoemde tipe is gewoonlik groter en het 'n groter dravermoë.

Die grootste vliegboot ooit, die  Spruce Goose, het op 2 November 1947 vanaf Long Beach in Kalifornië op sy nooiensvlug opgestyg. Die vlieënier was Howard Hughes.

Sedert die Tweede Wêreldoorlog het die gebruik van vliegbote geleidelik afgeneem, deels as gevolg van die belegging wat tydens die oorlog in lughawens gemaak is. In die 21ste eeu word vliegbote nog vir bepaalde gebruike aangewend, soos vir brandbestryding, lugvervoer rondom eilande, en toegang tot onderontwikkelde of onbereikbare gebiede, waarvan sommige oor varswatermere beskik.

## Verwysings 
*
Eselsbrug

duimnael|300px|Pirosmani, *Donkey Bridge*

'n **Eselsbrug**, **eselsbruggie**, **geheuebrug**, of *pons asinorum* is 'n hulpmiddel wat (gewoonlik deur middel van kunsmatige assosiasies) gebruik word om 'n probleem op te los of om iets mee te onthou. Volgens die Woordeboek van die Afrikaanse Taal was die eselsbrug oorspronklik benoem deur Jean Buridan (±1300 tot 1358), "omdat by die oorgang oor die "brug" die skerpsinniges onderskei word van die traes van gees".  Die "brug van die esels" is egter die vyfde stelling van die eerste boek van Euklides (''die basishoeke van 'n gelykbenige driehoek is altyd gelyk aan mekaar*), met dié afleiding: die brug van esels is enigiets wat beginners moeilik vind en "bewaar die beginner wat sonder die nodige begrip kortpad probeer kies!" 

Fiksie word dikwels beskou as ’n *pons asinorum* om komplekse verskynsels verstaanbaar te maak. In die
alledaagse taalgebruik sê ons dat die son opkom en ondergaan, terwyl die aarde in die werklikheid om die son wentel en om sy eie as draai. Tyd kan egter makliker so oorgedra word aan die toehoorder waar geen horlosies beskikbaar is nie: "voor die son sak" of "voor die son opkom". Daarop volg ook relatiewe omskrywings soos "maande" / "mane" (verwysing na die siklus van die volmaan), seisoene en getye om tyd vas te pen, wat op sigself uiters vloeibaar is.

In *Die Afrikaanse Volksgeloof'' (1938) skryf Abel J. Coetzee die volgende:

## Voorbeelde 
## Verwysings
Vogtigheidsmeter

duimnael|'n Eenvoudige grondvogmeter vir tuiniers.

'n **Vogtigheidsmeter** is 'n instrument waarmee die waterinhoud van 'n voorwerp of medium bepaal word. Die voginhoud van mure moet byvoorbeeld na vloedskade bepaal word voordat herstelwerk begin kan word. Die voginhoud van landerye word soms gemeet om besproeiing effektief toe te pas en nie onnodige water te mors nie.

## Grondvogmeter 
'n **Grondvogmeter** bepaal die hoeveelheid water in die grond. Vir direkte meting moet die grond uitgegrawe, gedroog en geweeg word. Daarteenoor gebruik grondvogmeters eerder indirekte metodes, soos elektriese weerstand, die diëlektriese konstante of interaksie met neutrone. Vir afstandswaarneming in hidrologie en landbou kan gedeflekteerde mikrogolfbestraling gemeet word.
Die verhouding tussen die gemete eienskap en die grondvog moet gekalibreer word, en hang van omgewingsfaktore soos die grondtipe, temperatuur en elektriese geleiding af. Draagbare instrumente is ook vir boere en tuiniers beskikbaar.

## Higrometer 
'n **Higrometer** is 'n toestel waarmee lugvog (die humiditeit van die atmosfeer) gemeet word. 
'n Psigrometer is 'n tipe higrometer wat uit 'n droë-bol en 'n nat-bol termometer bestaan.

## Verwysings
Helmut Schmidt

**Helmut Heinrich Waldemar Schmidt** (* 23 Desember 1918 in Hamburg; † 10 November 2015 in Hamburg) was 'n Duitse staatsman en politikus van die Sosiaaldemokratiese Party van Duitsland (SPD) wat tussen 1974 en 1982 as regeringsleier van 'n sosiaaldemokraties-liberale koalisieregering en vyfde bondskanselier (eerste minister) van die Federale Republiek van Duitsland (Wes-Duitsland) gedien het.

Vanaf 1961 het Schmidt as senator van Hamburg se polisiediens gefungeer en in die volgende jaar, toe die hawestad deur 'n vernietigende stormvloed getref is, groot gewildheid as krisisbestuurder verwerf. Tussen 1967 en 1969 was hy voorsitter van die Sosiaaldemokratiese Party se lede in die federale parlement, die *Bundestag*, het vanaf 1969 tot 1972 as minister vir verdediging gedien en in 1972 gelyktydig ses maande lank ook die amp van federale minister vir ekonomie en finansies beklee. Vervolgens het hy die laasgenoemde amp tot en met 1974 beklee.

Vanaf 1983 tot en met sy afsterwe was hy mede-uitgewer van die gesiene weekblad *Die Zeit*.
Debenhams

**Debenhams plc** is 'n Britse multinasionale kleinhandelketting wat afdelingswinkels in die Verenigde Koninkryk en Ierland en konsessiewinkels in ander lande bedryf. Die onderneming het sy oorsprong in 'n enkele winkel wat in die 18de eeu in Londen gevestig is en het intussen tot 'n handelsreus met 178 winkels op die Britse Eilande en in Denemarke gegroei waar onder meer klere, huishoudelike ware en meubels verkoop word. 'n Eie reeks ontwerpersklere is in 1993 onder die handelsmerk *Designers at Debenhams* ingevoer.

Debenhams, wat sy hoofkwartier in Regent's Place in die Londense Borough of Camden het, word op die Londense Effektebeurs genoteer waar dit deel uitmaak van die FTSE 250-indeks. Naas sy Ierse dogtermaatskappy bedryf Debenhams ook die Deense afdelingswinkelketting *Magasin du Nord*.

Nadat Britse media in 2018 reeds oor Debenhams se toekoms gespekuleer het, het die onderneming met £491 miljoen voor belasting die grootse verlies in sy geskiedenis aangeteken. Debenhams het die sluiting van sowat vyftig winkels met die moontlike verlies van 4&nbsp;000 werkgeleenthede aangekondig. Op 9 April 2019 het die onderneming bekendgemaak dat dit onder finansiële administrasie geplaas is nadat sy skuldlas tot meer as £600 miljoen gestyg het.

Krediteurs het Debenhams se voorgestelde herstruktureringsplan in Mei 2019 goedgekeur. Die plan maak voorsiening vir die sluiting van 22 winkels en onderhandelinge met verhuurders om laer huurgelde vir die ander filiale.

## Verwysings
Daglelie

'n **Daglelie** (*Hemerocallis*) is 'n genus van meerjarige plante met trompetvormige blomme.

Die blomme open as die son opkom en hou tipies net een dag lank. Omdat die bloeisteel talle blomknoppe het, blom die plant aaneen gedurende die somermaande. Die blomme kom in skakerings van geel, oranje, pers en bruin voor. Die blomme van sommige daglelies is eetbaar en word in Sjinese kombuise gebruik.

Die plant het nie 'n bol of risoom soos gewone lelies nie, maar het 'n eenvoudige wortelstelsel wat in 'n digte pol gekonsentreer is. Die blare kom uit die kroon en lyk baie soos breë grasblare. Hoewel hulle meerjarig is, is daar immergroen en bladwisselende spesies.

Daglelies is oorspronklik van Europa, China, Korea en Japan afkomstig, maar het sedertdien oor die hele wêreld versprei. Dit is gewild onder tuiniers, omdat dit maklik groei en 'n groot verskeidenheid kultivars beskikbaar is.

Daglelies aard goed in die meeste klimaatsones in Suid-Afrika. Dit kan in volle son geplant word en groei maklik in enige tipe grond. Dit is bykans plaagvry en word selde deur insekte gevreet. Die plante kan elke drie tot vier jaar verdeel en herplant word.

## Etimologie 
Die genus se takonomiese naam, *Hemerocallis*, is uit Grieks afgelei: *ἡμέρα* (hēmera) beteken "een dag" en *καλός* (kalos) beteken "mooi".

## Galery 

Hemerocallis lilioasphodelus.jpg|Hemerocallis lilioasphodelus
Daylily "Hush Little Baby".jpg|Var. "Hush Little Baby"

## Spesies 
* *Hemerocallis altissima*
* *Hemerocallis aurantiaca*
* *Hemerocallis citrina*
* *Hemerocallis cordata*
* *Hemerocallis coreana*
* *Hemerocallis darrowiana*
* *Hemerocallis dumortierii*
* *Hemerocallis esculenta*
* *Hemerocallis exaltata*
* *Hemerocallis forrestii*
* *Hemerocallis fulva*
* *Hemerocallis hakuunensis*
* *Hemerocallis hongdoensis*
* *Hemerocallis japonica*
* *Hemerocallis lilioasphodelus*
* *Hemerocallis littorea*
* *Hemerocallis micrantha*
* *Hemerocallis middendorffii*
* *Hemerocallis minor*
* *Hemerocallis multiflora*
* *Hemerocallis nana*
* *Hemerocallis pedicellata*
* *Hemerocallis plicata*
* *Hemerocallis sempervirens*
* *Hemerocallis sendaica*
* *Hemerocallis serotina*
* *Hemerocallis sulphurea*
* *Hemerocallis taeanensis*
* *Hemerocallis thunbergii*
* *Hemerocallis vespertina*
* *Hemerocallis washingtonia*
* *Hemerocallis yezoensis*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Hans van Manen

**Hans Arthur Gerard van Manen** (Nederlands: [ɦɑns ˈɑrtyr ˈɣeːrɑrt vɑn ˈmaːnən]; * 11 Julie 1932 – 17 Desember 2025) was 'n Nederlandse balletdanser, choreograaf en fotograaf.

In 1960 was hy een van die stigtingslede van die Nederlands Dans Theater en het tussen 1961 en 1970 as dié dans-ensemble se artistieke leier gedien. Van Manen was daarna as vryskutter werksaam en was tussen 1974 en 1987 by die Nederlandse Nasionaalballet betrokke.

Van Manen word as een van die groot vernuwers van Europese balletkuns beskou. Met sy klassisistiese danstaal, wat regstreeks uit die musiek ontwikkel is en sy voorbeeld oorspronklik in George Balanchine gevind het, het van Manen uiteindelik sy eie persoonlike styl geskep. Manlike en vroulike dansers speel 'n gelykwaardige rol in sy choreografieë.

Meer as 120 choreografieë maak deel uit van Van Manen se lewenswerk. Baie van hulle het ingang gevind tot die standaardrepertoire van gesiene dans-ensembles in Europa, Kanada, die Verenigde State en Japan.

Naas sy werk as choreograaf was Hans van Manen ook meer as tien jaar lank as fotograaf aktief. Van sy fotografiese werke is in boekvorm gepubliseer en op uitstallings vertoon.

Hans van Manen is op 17 Desember 2025 in Amsterdam oorlede, hy was 93 jaar oud.

## Eerbewyse 
Van Manen se werk is met verskeie eerbewyse bekroon:
* 1993 – *Deutscher Tanzpreis* (Duitse Dansprys)
* 2000 – Erasmusprys
* 2004 – Musiekprys van die Stad Duisburg
* 2005 – *Prix Benois de la Danse* (vir sy lewenswerk) en *Grand Pas Award*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Hans van Manen-stigting
Swartbeer

duimnael|'n Asiatiese swartbeer

**Swartbeer** kan na een van die volgende verwante beerspesies verwys:

* Asiatiese swartbeer
* Amerikaanse swartbeer

Meeste swartbere het 'n swart pels, maar swartbere met 'n wit pels is al opgemerk.

## Verwysings
Bazley

**Bazley** is 'n kusdorpie suid van Scottburgh, in die provinsie KwaZulu-Natal.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bron
Verdampingsverkoeler

duimnael|'n Tipe verdampingsverkoeler wat in die droeër dele van die Amerikaanse Weste gebruik word.

'n **Verdampingsverkoeler** is 'n toestel wat lug afkoel deur die verdamping van water. Verdampingsverkoelingstelsels verskil van tipiese lugversorgingstelsels wat van gas-kompressie en uitsetting siklusse gebruik maak in die vorm van 'n hittepomp. Verdampingsverkoelers geniet onlangs meer aandag omrede dit aansienlik minder elektrisiteit as 'n tradisionele lugversorgingstelsel benodig om dieselfde verkoeling te bied.

## Werking 
Verdampingsverkoelers gebruik die beginsel van verdampingswarmte om water as 'n vloeistof te verdamp en deur die fase verandering, van die vloeistof na gas, energie te absorbeer vanaf die lug. Deurdat energie vanaf die lug geabsorbeer word deur die water, koel die lug af. Dit word dan in 'n vertrek in 'n gebou in geblaas deur pype om sodoende die gebou te verkoel.

## Vergelyking met lugreëling 
Daar is beide voordele en nadele as verdampingsverkoelers met hittepomp lugreëlings vergelyk word:
Amerikaanse swartbeer

Die **Amerikaanse swartbeer** (*Ursus americanus*) is ’n beer van gemiddelde grootte wat in Noord-Amerika voorkom. Dit is die kleinste en algemeenste van die drie  Noord-Amerikaanse beerspesies. Swartbere is omnivore wat beide vleis en plante vreet. Hulle leef hoofsaaklik in bewoude gebiede, maar verlaat soms die woude op soek na kos. Hierdie bere raak soms as gevolg van 'n gebrek aan voedsel tot menslike aktiwiteit aangetrokke.

Amerikaanse swartbere hiberneer gewoonlik in die winter. Gedurende hierdie tyd neem die bere se metabolisme af en hulle hartklop kan so laag as een slag in twintig sekondes daal. Hulle liggaamstemperatuur neem ook af tot 31&nbsp;°C (88&nbsp;°F).

In Januarie en Februarie word 1 tot 6 (gewoonlik 2 of 3) jong beertjies gebore.

Hierdie beer is direkte familie van die Asiatiese swartbeer. Daar word vermoed dat beide 'n gemeenskaplike Europese voorouer deel. Hulle is nader aan mekaar verwant as enige ander beerspesies.

## Subspesies 
* **Amerikaanse swartbeer**, *Ursus americanus*
** *U. a. altifrontalis*
** *U. a. amblyceps*
** *U. a. americanus*
** *U. a. californiensis*
** *U. a. carlottae*
** *U. a. cinnamomum*
** *U. a. emmonsii*
** *U. a. eremicus*
** *U. a. floridanus*
** *U. a. hamiltoni*
** *U. a. kermodei*
** *U. a. luteolus*
** *U. a. machetes*
** *U. a. perniger*
** *U. a. pugnax*
** *U. a. vancouveri*

## Fotogalery 

Lêer:Inspecting Newborn Black Bear Cubs.jpg|Klein swartbeertjies
Lêer:American Black Bear close-up.jpg|'n Amerikaanse swartbeer
Lêer:Schwarzbär-Omega Park.jpg|Amerikaanse swartbeer in Kanada
Lêer:Baribal-drawing.jpg|Skets van 'n swartbeer

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Erasmusprys

Die **Erasmusprys** is een van Europa se mees gesogte eerbewyse. Die Nederlandse Praemium Erasmianum-stigting ken dit jaarliks toe aan mense of instellings wat 'n buitengewoon belangrike bydrae op kulturele, maatskaplike of sosiaal-wetenskaplike gebied gelewer het. Die prys is na die Nederlandse Renaissance-humanis Desiderius Erasmus genoem. Die prysgeld beloop tans (2025) €150&nbsp;000.

Die Erasmusprys van 2015 is aan die Wikipediagemeenskap toegeken en in 2023 het Trevor Noah die prys ontvang.

## Pryswenners 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*   Amptelike webtuiste
Divali

duimnael|'n Versierde Nepalese tempel

**Divali** (ook **Dipavali**) is 'n belangrike Hindoefees. Die woord "*divali*" beteken letterlik "*rye van brandende lampe*". Dit is as 'n fees van ligte bekend en die meeste Indiese mense en Hindoes vier dit met blydskap. Tydens die fees versier mense hul huise en winkels met lampe en ander  ornamente om dit te verlig. Omdat die lampe die donker in hul strate en huise verduister simboliseer dit ook dat die lig die duisternis verdryf. Dit beteken dat die "goeie" die "slegte" verdryf. Die Hindoegod Ganesja word aanbid om vir goeie welsyn en welvaart te vra. Laksjmi, die godin van rykdom en wysheid, word ook aanbid.

In Indië, Sri Lanka, Mauritius, Guyana, Trinidad en Tobago, Suriname, Maleisië, Singapoer en Fidji is Dipavali 'n amptelike vakansiedag.

Gedurende hierdie tyd probeer die Hindoes weer vrede maak met mense met wie hulle baklei het. Daar word ook gesing en gedans.

## Sien ook 
* Chanoeka, Joodse ligtefees
* Kersfees, Christelike ligtefees
2013 Duitse Grand Prix

Die **2013 Formule Een Duitse Grand Prix** is op 7 Julie 2013 op die Nürburg-renbaan in Duitsland gehou. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in sy Red Bull Racing-Renault gewen.

## Renuitslag
2014 Duitse Grand Prix

regs|140px
duimnael|360px|Die Hockenheim-baan
Die **2014 Formule Een Duitse Grand Prix** het op 20 Julie 2014 op die Hockenheim-renbaan in Duitsland plaasgevind. Dit was die tiende wedren van die kampioenskapseisoen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag 
## Verwysings
Olifantshoek, Limpopo

**Olifantshoek** is 'n nedersetting in Makhado Plaaslike Munisipaliteit in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Kranspoort

**Kranspoort** is 'n dorp in die Makhado Plaaslike Munisipaliteit in Limpopo, Suid-Afrika. 

Kranspoort was 'n sendingstasie van die Nederduitse Gereformeerde Kerk sedert die vroeë 1900s.
Roggeveld

[duimnael|regs|300px|[Sutherland is die enigste dorp in die Roggeveld van enige noemenswaardige grootte.]]
[duimnael|'n [Sanbewoner van die Roggeveld aan die Kaap die Goeie Hoop, deur Johannes Schemaker, omstreeks 1776-'77.]]

Die **Roggeveld** is ’n hoogliggende streek in die Suid-Afrikaanse provinsie Noord-Kaap wat min of meer strek van die Komsbergreeks in die distrik Sutherland tot in die omgewing van die nedersetting Middelpos in die distrik Calvinia.

Die eerste trekboere het hulle vroeg in die 18de eeu in dié gebied kom vestig en dit na ’n soort wilde rog, *Secale africanum*, genoem. In ’n stadium is dié soort gras ernstig bedreig, maar danksy die weikampstelsel en grondbewaring is dit in oorvloed hervestig. Die gemiddelde reënval is 250&nbsp;mm per jaar, maar op sommige plekke 330 tot 500&nbsp;mm. Die winters is bitter koud.

Die eerste persoon by wie ’n vermelding van die streeknaam Roggeveld voorkom, is die Sweedse reisiger en plantkundige Thunberg in 1774. Volgens hom is die streek so genoem "na ’n soort rog wat hier volop tussen die bosse wild groei". Hinrich Lichtenstein, in sy *Travels in Southern Africa*, staaf dié oorsprong van die naam: "The truth is, that the name is taken from a species of grass which grows very much among clefts, resembling rye, and which the colonists call wild rye."

## Bronne 
*  Potgieter, D.J. 1973. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.

## Verwysings 
## Sien ook 
* NG gemeente Sutherland
* Lys van streeksname in Suid-Afrika
* Roggeveldberge
Secale

**Secale** is 'n genus van plante wat aan die familie van ware grasse (*Poaceae*) behoort. Die bekendste lid van die genus is die graangewas rog (*Secale cereale*). Die Roggeveld in Suid-Afrika is na 'n soort wilde rog, ook 'n spesie van hierdie genus, genoem.

## Spesies 
# *Secale africanum* Stapf - Noord-Kaap, Suid-Afrika
# *Secale anatolicum* Boiss. - Griekeland, Bulgarye, Turkye, Kaukasus, Irak, Iran
# *Secale cereale* L. - Turkye, wyd verbou en in baie plekke genaturaliseer
# *Secale ciliatiglume* (Boiss.) Grossh. - Turkye, Irak, Iran
# *Secale iranicum* Kobyl. - Iran
# *Secale montanum* Guss.  -van Spanje + Marokko tot Pakistan
# *Secale segetale* (Zhuk.) Roshev. - Sentraal-Asië, Xinjiang, Kashmir, Pakistan, Afghanistan, Iran, Irak, Kaukasus
# *Secale sylvestre* Host - Balkan, Hongarye, Oekraïne, die Europese Rusland, Kaukasus, Sentraal-Asië
# *Secale vavilovii* Grossh. - Turkye, Kaukasus, Irak, Iran

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Vlag van Saoedi-Arabië

Die **nasionale vlag van Saoedi-Arabië** is op 15 Maart 1973 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n eenvoudige groen baan met die sjahada-inskripsie en ’n swaard in wit in die middel van die vlag.

## Ontwerp 
Die Arabiese inskripsie op die vlag, in kalligrafiese Thuluth-skrif, is die *sjahada* of die Islamitiese geloofsverklaring:

: لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله
: ''*
: *Daar is geen god buiten God nie, Muhammad is die boodskapper van God.*

Die groen kleur van die vlag verteenwoordig Islam en die swaard staan vir die Huis van Saoed, die stigtersdinastie van die land, of die militêre mag en vaardigheid van Saoedi-Arabië.

Die vlag se voor- en agterkante is identies om te verseker dat die *sjahada* korrek van beide kante gelees word (van regs na links). Die swaard is gepunt na links, in die rigting waarin die skrif loop. Die vlag moet só gehys word dat die vlagpaal vir die aanskouer aan die regterkant is, in teenstelling met die meeste ander vlae waar die vlagpaal aan die linkerkant van die vlag is. Die vlag se groen is Pantone 349 C (C90, M12, Y95, K40)

## Geskiedenis 
Die Huis van Saoed, die regerende familie van Saoedi-Arabië, word lank reeds verbind met die Wahabisme. Die Wahabi’s het sedert die 18de eeu die *sjahada* op hul vlae gebruik. In 1902 het Abdulaziz Abdulrahman Al-Saoed, leier van die Huis van Saoed en toekomstige stigter van die Koninkryk van Saoedi-Arabië, ’n swaard tot hierdie vlag toegevoeg.

Die vlag word nooit op halfmas vertoon as roubetoon nie omdat die stryk van die vlag op laster neerkom. Die vlag van Somaliland word ook nooit op halfmas vertoon nie.

Volgens wetgewing mag die vlag ook nie vertikaal vertoon word nie. Spesiale vertikale vlae word hiervoor gebruik, waar die inskripsie en die embleem gedraai is om reg te vertoon. Dit kom egter selde voor aangesien die meeste Arabiese lande nie hul vlae vertikaal hys nie.

## Ander vlae 
Die burgerlike vaandel wat vir handelskepe op see gebruik word, is ’n groen vlag met die staatsvlag in die skildhoek (met ’n wit fraiing. Die koninklike standaard is die staatsvlag met die palmboom en swaarde in die skildhoek.

Lêer:Royal Standard of Saudi Arabia.svg|  Koninklike Standaard
Lêer:Civil Ensign of Saudi Arabia (obverse).svg|  Burgerlike vaandel
Lêer:Chief of General Staff flag of the Saudi Armed Forces.svg|  Oorlogsvlag van Saoedi-Arabië
| Vlag van die Saoedi gewapende magte
|  Vlag van die Koninklike Saoedi Grondmag
Lêer:Naval base flag of the Royal Saudi Navy.svg|  Vlag van die Koninklike Saoedi vloot
Lêer:Naval Jack of Saudi Arabia.svg| Vlootgeus
Lêer:Naval Ensign of Saudi Arabia.svg|  Vlootvaandel van Saoedi-Arabië
| Vlag van die Koninklike Saoedi Lugmag
Lêer:Flag of the Royal Saudi Air Defense Forces.svg|  Vlag van die Koninklike Saoedi Lugverdedigingsmag
|  Vlag van die Koninklike Saoedi Strategiese Missielmag
|  Vlag van die Saoedi Ministerie van Nasionale Garde
|  Vlag van die Saoedi Koninklike Garderegiment
|  Vlag van die Saoedi Ministerie van Binnelandse Sake

## Sien ook 
* Sjahada

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Saoedi-Arabië by *Flags of the World''.
*
Sendinginstituut

duimnael|regs|320px|Samuel, sedert 1883 die tuiste van die Sendinginstituut op Wellington.
[duimnael|regs|320px|Studente en dosente van die Sendinginstituut op [Wellington, Wes-Kaap|Wellington in 1909 afgeneem saam met ds. Andrew Murray.]]

Die **Sendinginstituut van die NG Kerk** was van 1877 tot 1962 ’n opleidingsentrum vir sendelinge in die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Bolandse dorp Wellington. 

Ds. Andrew Murray, leraar van die plaaslike NG gemeente, het die instituut as privaat stigting onder die NG Kerk se toesig begin. Sy oogmerk was dat mindergegoede jong manne wat geroepe gevoel het om die evangelie aan die heidene in Suider-Afrika te verkondig, daar opgelei kon word.

Ten einde met hul opleiding te begin, het ds. Murray vir George Ferguson uit Amerika laat kom wat in 1877 klasse vir sowat 10 studente in teologiese vakke aangebied het. Die eerste van dié studente is in 1880 gelegitimeer en nog drie die jaar daarna. Onderrig was uitsluitlik in Engels tot eerw. J.C. Pauw, ’n Wellingtonse sendeling, in 1878 as medelektor aangestel is. Die eerste gebou is in 1883 in gebruik geneem en het bestaan uit ’n klaskamer, ’n woonstel vir die personeel en slaapkamers vir die studente. Aangesien die bewoording op die voorgewel die woord "Samuel" bevat het, het dié gebou weldra as "Samuel" bekendgestaan. In 1898 het C.T. Wood, ook uit Amerika, aangekom om Ferguson by te staan.

In 1903 het die Sinode van die Kaapse Kerk die instituut oorgeneem en van toe af is predikante van die NG Kerk as lektore aangestel: G.F. Marais (1905–'11), J. Rabie (1913–'21), Henri Gonin (1913–'32), D. Lategan (1922–'25), David Wilcocks (1925–'32), G.B.A. Gerdener (1933–'37), C.F. Kies (1933–'62), J.H. Greyvenstein (1935–'62), P.B. Ackermann (1941–'42), A.C. van Wyk (1943–'62) en C.H. Badenhorst (1951–'62). Laasgenoemde was die eerste (en ook laaste) afgestudeerde van die instituut wat in die personeel aangestel is. Ná geslaagde pogings om die teologiese kursus aan te pas sodat dit ooreenstem met dié van die Stellenbosse Kweekskool en om geld in te samel, is nuwe lesingslokale in 1941 in gebruik geneem en die kursus van drie tot vier jaar verleng. In 1950 is die dosente se status verhoog tot dié van professor. In 1953 het die instituut sy 75-jarige bestaan gedenk. In sy bestaan het hy honderde bekwame en toegewyde sendelinge vir diens in Suid-Afrika, Njassaland, Rhodesië en Nigerië opgelewer.

In 1957 het die Sinode van die Kaapse Kerk besluit om die instituut te sluit en so die onderskeid tussen predikant en sendeling op te hef. Die instituut is tyd tot einde 1962 gegun sodat die laaste klas kon afstudeer. Daarna is die eienaarskap van die geboue aan die Hugenote-kollege oorgedra.

## Bronne 
*  Kies, C.F. in Potgieter, D.J. 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.
Grysbeer

#WPWP
Die **grysbeer** of **grizzlybeer** (*Ursus arctos horribilis*) is 'n subspesie van die bruinbeer wat in Noord-Amerika voorkom.

Ná die kodiakbeer is die grysbeer die grootste subspesie van die genus *Ursus arctos*. Hulle kan tot 600 kg weeg. As die bere op hul agterpote staan, kan hulle 'n hoogte van 3 meter bereik.

As die bere met rus galaat word, is hulle normaalweg nie 'n bedreiging vir mense nie. Die Kanadese parkeraad beveel aan dat 'n afstand van minstens 100 meter gehandhaaf word. Wyfies met kleintjies is meer geneig om aan te val om hulle kroos te beskerm.

As iemand wel aangeval word, is dit raadsaam om roerloos te bly lê sodat die beer dink dat sy aanvaller dood is, of ten minste nie meer 'n bedreiging inhou nie. Dit help nie om terug te veg nie. Dit is ook onwys om weg te hardloop, omdat hulle vinniger as mense is. 

## Eksterne skakels 
* 
*
Nicolaas Vlok

[regs|duimnael|230px|Nicolaas Vlok van die plaas Klipfontein, distrik [Sutherland.]]

**Nicolaas Vlok** (Onder-Roggeveld, 10 September 1818 – plaas Klipfontein, distrik Sutherland, Roggeveld, 21 Junie 1872) was een van die stigters van die NG gemeente Sutherland. Met sy dood is hy beskryf as "de voornaamste man in zyne buurt van de afdeeling (Fraserburg) . . . aan wie voornamelyk de eer toekomt van het oprigten der Nederduitsche Gereformeerde Kerk (te Sutherland)". 

Vlok in 1818 in die Onder-Roggeveld gebore as oudste seun van Arnoldus Christiaan Vlok en Maria Catharina Louw. Terselfdertyd as twee van sy susters tree hy op 5 November 1839 op Worcester in die huwelik, en wel met Maria Johanna van Wyk, 'n dogter van Abraham van Wyk en Hilletje Maria van der Westhuysen. Sy vader sterf op Oujaarsdag 1841 op die plaas Klipfontein en in 1843 trou die weduwee met Jacobus W.A. Nel. Nadat ds. Henry Sutherland, na wie die Roggeveldse NG gemeente genoem is, sy eerste vrou verloor het, het sy gedagtes in die rigting van die Roggeveld gegaan waar hy miskien die deugde van die eertydse mev. Vlok tydens huisbesoek geleer waardeer het en hulle twee is toe getroud. Sy is in Januarie 1872 op Worcester oorlede waar sy saam met sy eerste vrou aan die sy van die vroeëre leraar teen die ringmuur van die ou moederkerk rus. 

Uit Nicolaas Vlok se huwelik is elf kinders gebore, van wie twee kleintyd oorlede is. 'n Seun wat sy vader se naam gedra het, het in 1861 in die dorp onder 'n wa verongeluk toe hy 17 jaar oud was. Terwyl hy met besoek na sy kinders in die Karoo gegaan het, het Nicolaas ernstig siek geword aan longvliesontsteking. Hy is na Klipfontein teruggebring waar hy op 21 Junie 1872 beswyk het. Reisigers en toggangers wat met hul waens onder die verskriklike Vloksberg te staan gekom het, het gewoonlik 'n boodskap na Klaas “Berg" gestuur wat dan 'n voorspan spesiaal geoefende Afrikanerosse gestuur het om die waens die steilte uit te sleep. Nicolaas se twee broers, Adriaan en Jan, het ook in die kerkraad gedien, terwyl sy seun Abraham vyf termyne as diaken en sewe as ouderling uitgedien het. Sy vrou se twee broers was Nicolaas Petrus van Wyk van Modderfontein en Gert van Wyk, wat die voorvader is van die Van Wyk-familie wat later op Gunstfontein gewoon het en van wie die digterbroers N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw afgestam het. Onder Sutherland het Nicolaas Vlok slegs een termyn as diaken gedien en toe onafgebroke vyf termyne lank as ouderling. Ook was hy 'n nuttige lid van die Afdelingsraad van Fraserburg sedert die stigting daarvan in 1862.

Die apartheidsera Wet- en Ordeminister Adriaan Vlok is 'n nasaat van Nicolaas Vlok.

## Bron 
*  Hopkins, ds. H.C. 1955. *Eeufees-Gedenkboek van die Ned. Geref. Kerk Sutherland 1855–1955*. Sutherland: NG Kerkraad.
Kodiakbeer

Die **Kodiakbeer** (*Ursus arctos middendorffi*) is die grootste subspesie van die bruinbeer. Sommige individue is selfs groter en swaarder as die ysbeer. Die bere kom in Alaska en op die Noord-Amerikaanse eilande Afognak, Shuyak en Kodiak voor, waarvan die beer se naam ook afgelei is.

Kodiakbere is die grootste bere en ook die grootste landroofdiere op aarde. Die mannetjies weeg gemiddeld 400&nbsp;kg, terwyl die wyfies ietwat kleiner is. Die swaarste individu in ballingskap het 757&nbsp;kg geweeg. Ondanks hulle grootte kan hulle snelhede van tot 50&nbsp;km/h bereik en vir lang tye volhou. Mense het al gesien hoe 'n Kodiakbeer 'n perd agternasit, inhaal en doodmaak.

In die somer vreet hulle hoofsaaklik plantaardige voedsel, soos bessies en wortels. Daarbenewens jag hulle op takbokke. In die herfs vreet hulle hoofsaaklik salm. Hierdie tyd van die jaar moet hulle baie eet, sodat hulle genoeg vet kan opbou om hulle deur hul winterslaap te hou.

Bere is gewoonlik alleenlopers. Hulle kom net bymekaar om te paar, of by spruite om salm te vang. Byna al die mannetjies het letsels op hulle koppe van al die gevegte waarin hulle betrokke is.

Daar is normaalweg min kontak tussen mense en Kodiakbere. Die gebied waarin hulle leef is nog relatief ylbevolk. As gevolg hiervan is daar min aanvalle op mense, hoewel enkele aanvalle al aangeteken is, veral as daar te min voedsel in die veld is.

Lêer:Kodiakberen 1.jpg|Kodiakbere in die Emmen-dierepark
Lêer:Kodiakbeer.jpg|Kodiakbeer in Emmen-dierepark
Lêer:Cody-Buffalo Bill Center of the West - Kodiak bear 11-09-2014 15-24-03.JPG|'n Opgestopte Kodiakbeer in die *Buffalo Bill Center of the West*

## Eksterne skakels
Lourierboom

Die **lourierboom** (*Laurus nobilis*) is struik of klein boompie met glasende groen blare. Die plant is immergroen en verkies volson. Die blare word gebruik as kruie om bredies, potjiekos of omtrent enige vleisgereg te geur.

duimnael|links|'n Lourierboom-struik
duimnael|links|*Laurus nobilis* in 'n pot

## Bron 
* *Waterslim-kruie vir die braaiplek*, Beeld, 14 November 2015

## Eksterne skakels 
* 
*
2014 Japannese Grand Prix

Die **2014 Formule Een Japannese Grand Prix** is op 5 Oktober 2014 op die Suzuka Internasionale Renbaan in Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Lewis Hamilton in sy Mercedes gewen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag 
## Verwysings
President van die Switserse Konfederasie

[duimnael|[Doris Leuthard die huidige president van die Switserse Konfederasie (1 Januarie – 31 Desember 2024)]]

Die **President van die Switserse Konfederasie** (Duits: *Bundespräsident(in) der Eidgenossenschaft*, Frans: *Président(e) de la Confédération*, Italiaans: *Presidente della Confederazione*, Romansch: *President(a) da la Confederaziun*) is die voorsitter van die Switserse Federale Raad, 'n raad wat uit sewe gelykes bestaan. Die president van die konfederasie is dus nie die staats- of regeringshoof van Switserland nie, maar eerder word die hele Switserse Federale Raad as 'n gesamentlike hoof beskou.
St. Georgespark, Port Elizabeth

**St. Georgespark** is 'n veeldoelige park in Port Elizabeth, Suid-Afrika. Die park is die oudste park in Port Elizabeth en word meestal verbind met die '''St. George's Oval''', 'n krieketstadion wat binne die park geleë is. Die grond is bekend vir sy blaasorkes wat tydens groot wedstryde speel en tot 'n unieke atmosfeer bydra.

Dit is die tuisveld van die Warriors-krieketspan. St. Georgespark is tydens die Krieketwêreldbeker 2003 vir vyf wedstryde gebruik. Dit is ook tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2023 gebruik.

## Wedstryde 
### Krieketwêreldbeker 2003 
### T20I-vrouewêreldbeker 2023 
## Sien ook 
* Lys van stadions in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  St. Georgespark op ESPNcricinfo
*  Geskiedenis van St. Georgespark
2011 Maleisiese Grand Prix

Die **2011 Formule Een Maleisiese Grand Prix** is op 10 April 2011 in Sepang, Maleisië, gehou. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in sy Red Bull-Renault gewen.

## Kwalifisering 
## Renuitslag
Bungeni

**Bungeni** is 'n groeiende nedersetting in Makhado Munisipaliteit in Limpopo, Suid-Afrika. Die groot woongebied lê weerskante van die R578-teerpad ongeveer halfpad tussen Louis Trichardt en Giyani. 

Bungeni se buurdorp na die oostekant is die woongebied Hlanganani. Die meeste inwoners is Tsongasprekend.
 
## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings