Porphyrius (filosoof)

**Porphyrius van Tirus** (Koine-Grieks: Πορφύριος, Porphýrios; omstreeks 234 – omstreeks 305 n.C.) was 'n Nieu-platoniese filosoof. Hy is gebore in Tirus, Phoenice Syria gedurende die heerskappy van die Romeine. Sy ouers het hom *Malkos* of *Malchus* genoem (vgl. Aramees:מלכא,*malkā*]] 'koning'). Hy het dit egter later in sy lewe verander na "Basileus" "Koning", en in sy bynaam, "Porphyrius", "[geklee] in pers". Hy het onder Cassius Longinus in Athene grammatika en retoriek gestudeer en kennis gemaak met Middelplatonisme.

In 262 is hy na Rome, aangetrokke deur die reputasie van Plotinus, waar hy hom vir ses jaar gewy het aan die beoefening van Nieu-Platonisme, en waartydens hy sy dieet op ernstig aangepas het, en op 'n stadium selfmoord oorweeg het. Die twee mans het in die openbaar verskil oor die kwessie van teürgie (Teürgie (Grieks: θεουργία, transliterasie: theourgía), ook bekend as "goddelike magie", is een van die twee hoof vertakkings van die towerkuns, saam met "praktiese towerkuns" of taumaturgie. Teürgie beskryf die rituele gebruike wat geassosieer word met die aanroeping of oproeping van die teenwoordigheid van een of meer gode, veral met die doel om henosis (vereniging met die goddelike) te bereik en jouself sodoende te vervolmaak.).

In sy latere jare is hy getroud met Marcella, 'n weduwee met sewe kinders, en 'n student van filosofie. Omtrent sestig werke word toegeskryf aan Porphyrius, sommige in die vorm van fragmente en sommige wat verlore is. Sommige fragmente van sy werk word vandag nog gerekonstrueer. Min is bekend oor sy lewe, en die datum van sy dood is onseker.

## Werke 
### *Inleiding* (*Isagoge*) 
[duimnael|Denkbeeldige debat tussen [Averroes (1126–1198 n.C.) en Porphyrius (234–omstreeks 305 n.C.). Monfredo de Monte Imperiali *Liber de herbis*, 14de eeu.]]
Porphyrius is veral bekend vir sy bydraes tot die filosofie. Afgesien van die skryf van die *Sententiae ad Intelligibilia Ducentes* (Ἀφορμαὶ πρὸς τὰ νοητά), 'n basiese opsomming van Nieu-Platonisme, is hy veral bekend vir sy *Inleiding tot kategorieë* (*Introductio in Praedicamenta* of *Isagoge et in Aristotelis Categorias Commentarium*), 'n baie kort werk wat dikwels beskou word as 'n kommentaar op Aristoteles se *Kategorieë*, vandaar die titel. Volgens  is die korrekte titel egter bloot *Inleiding* (Εἰσαγωγή *Isagoge*), en is die boek as sulks nie 'n inleiding tot die *Kategorieë* in die besonder nie, maar tot logika in die algemeen, wat die teorieë van voorspelling, definisie en bewys bevat. Die *Inleiding* beskryf hoe eienskappe wat aan dinge toegeskryf word, geklassifiseer kan word, waarmee hy op roemryke wyse die filosofiese konsep van substansie afgebreek het in vyf komponente *genus*, *spesies*, *verskil *, *eienskap* en *toeval*. Porphyrius se bespreking van *toeval* het 'n langdurige debat ontketen oor die toepassing van *toeval* en *essensie/aard*.

Porphyrius se invloedrykste bydrae tot die filosofie, die *Inleiding tot kategorieë*, inkorporeer Aristoteles se logika in die Nieu-Platonisme, veral die leerstelling van die kategorieë van syn, geïnterpreteer in terme van entiteite (in latere filosofie "Universalia" of "universalië). Boethius se *Isagoge*, 'n Latynse vertaling van Porphyrius se *Inleiding*, was 'n standaard Middeleeuse handboek in Europese skole en universiteite, wat die weg gebaan het vir Middeleeuse filosofies-teologiese ontwikkelings van logika en die Universaliëstryd. In Middeleeuse handboeke illustreer die uiters belangrike *Arbor porphyriana* ("Porphyriese Boom") sy logiese klassifikasie van substansie. Taksonomie baat vandag nog by konsepte wat in "Porphyrius se Boom" uiteengesit is, soos die klassifikasie van lewende organismes. Porphyrius se daarstelling van die "Porphyriese Boom" word beskou as die eerste behoorlike kommentaar op Aristoteles se werk.
duimnael|'n Replika van die *Arbor porphyriana* (Porphyriese Boom) wat deur Purchotius (1730), Boethius (6de eeu) en Ramon Llull (in omstreeks 1305) gebruik is om kommentaar te lewer op Aristoteles se werk.

Die *Inleiding* is in Arabies vertaal deur Abd-Allāh ibn al-Muqaffaʿ uit 'n Siriese weergawe. Met die Arabiese naam *Isāghūjī* (إيساغوجي) was dit vir 'n geruime tyd lank die standaard inleidende logiese teks in die Moslemwêreld, en het dit die studie van teologie, filosofie, grammatika en regspraak beïnvloed. Benewens die verwerkings en epitome van hierdie werk, het baie onafhanklike werke oor logika deur Moslem-filosowe die titel Isāghūjī gedra.

### *Filosofieë van die Orakels*  (*De Philosophia ex Oraculis Haurienda*) 
Porphyrius is ook bekend as 'n teenstander van die Christendom en verdediger van die heidendom; sy presiese bydrae tot die filosofiese benadering tot tradisionele godsdiens kan ontdek word in die fragmente van *Filosofieë van die Orakels* (Περὶ τῆς ἐκ λογίων φιλοσοφίας; *De Philosophia ex Oraculis Haurienda*), wat oorspronklik drie boeke beslaan het. Daar heers debat of dit in sy jeug geskryf is (soos Eunapius berig

### Ander werke 
Porphyrius was gekant teen die teürgie (sien hierbo vir bespreking van die begrip) van sy dissipel Iamblichus. Baie van Iamblichus se misterieë is gewy aan die verdediging van mistieke teürgiese goddelike besitname teen die kritiek van Porphyrius. Die Franse filosoof Pierre Hadot hou vol dat geestelike oefeninge vir Porphyrius 'n noodsaaklike deel van geestelike ontwikkeling was.

Porphyrius was soos Pythagoras 'n voorstander van vegetarisme op geestelike en etiese gronde. Hierdie twee filosowe is miskien die bekendste vegetariërs uit die klassieke oudheid. Hy het die *Oor onthouding van diereprodukte* (Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων; *De Abstinentia ab Esu Animalium*) geskryf wat die verbruik van diereprodukte ontmoedig. Hy word tot die huidige dag met goedkeuring aangehaal in vegetariese literatuur. Hy het geglo dat alles geskep is vir wedersydse voordeel, en dat vegetarisme 'n wyse was waarop universele harmonie met die natuur bewaar kon word.

Porphyrius het ook geskryf oor musiekteorie, sterrekunde, religie en filosofie. Hy het 'n *Geskiedenis van Filosofie* (*Philosophos Historia*) met Biografieë van filosowe geskryf wat die lewe van sy leermeester, Plotinus, ingesluit het. Sy lewe van Plato uit boek iv bestaan slegs in die vorm van aanhalings deur Cyrillus. Sy *Vita Pythagorae*, oor die lewe van Pythagoras, moet nie verwar word met die gelyknamige boek deur Iamblichus nie. Sy kommentaar op Ptolemeus se *Harmonieë* The *testimonia* are published in Andrew Smith (ed.), *Porphyrius, Porphyrii Philosophi fragmenta. Fragmenta Arabica David Wasserstein interpretante*, Berlyn: Walter de Gruyter, 1993.
*'*n Verhandeling betreffende die geheime leerstellings van die filosowe.* Volgens John Toland word dit genoem deur Eunapius in "Clidophorus, of oor die eksoteriese en esoteriese filosofie."  Eunapius skryf dat Porphyrius "die medisyne van skerpsinnigheid geprys het, en nadat hy dit deur ondervinding geproe het, "'n Verhandeling betreffende die geheime leerstellings van die filosowe", wat die filosowe vir die vergetelheid nagelaat het, net soos die fabels van die digters, geskryf het, en dit op dié wyse aan die lig gebring het."
*Daar is 'n fragment uit Shem-Tov ibn Falaquera se ''De'ot ha-Filusufim'' uit die 13de eeu wat aan Porphyrius toegeskryf word. Dit is 'n Hebreeuse vertaling van 'n onbekende Arabiese vertaling van 'n verlore werk. Gad Freudenthal en Aaron Johnson aanvaar voorlopig die egtheid daarvan.

#### Toeskrywings wat onseker is 
* *Ad Gaurum* (die toeskrywing daarvan is onseker). Uitgawe: K. Kalbfleisch. Abhandlungen der Preussischen Akadamie der Wissenschaft. phil.-hist. kl. (1895): 33–62. Vertaalde teks: J. Wilberding, *To Gaurus On How Embryos are Ensouled*, *and On What is in our Power*. *Ancient Commentators on Aristotle*-reeks, R. Sorabji (red.), Bristol: Classical Press, 2011.
* #6 en #9 in *Corpus dei Papiri Filosofici Greci e Latini III: Commentari* – (Florence: Leo S. Olschki, 1995) is moontlik afkomstig van Porphyrius.

## Voetnote 
## Verwysings 
## Bronnelys 
* 
* 
*
* Beutler, R. (1894–1980). "Porphyrios (21)" in A. Pauly, G. Wissowa, W. Kroll, K. Witte, K. Mittelhaus en K. Ziegler, reds., *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*, vol. 22.1.
*
* 
*
* ook beskikbaar by tertullian.org
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
* 

## Uitgawes 
* *Porphyrios, „Contra Christianos“. Neue Sammlung der Fragmente, Testimonien und Dubia mit Einleitung, Übersetzung und Anmerkungen* [Porphyrios, „Contra Christianos“. Nuwe Versameling van die Fragmente, Getuienisse en Dubia (twyfelagtige werke) met 'n Inleiding, Vertaling en Aantekeninge]. Matthias Becker. Texte und Kommentare, volume 52. Berlyn, Boston: De Gruyter, 2016.
* Vertalings van verskeie fragmente word uiteengesit in Aanhangsel 1 van *Religion and Identity in Porphyry of Tyre* deur Aaron Johnson (Cambridge, 2013).
* *Select Works of Porphyry*. Vertaal deur T. Taylor (Guildford, 1994). Dit bevat *Weerhouding van diereprodukte*, die *Sententiae* en die *Grot van die nimfe*.
* *Porphyrii philosophi fragmenta*. Andrew Smith, Stvtgardiae et Lipsiae: B. G. Tevbneri, 1993.
* *Porphyre: La Vie de Plotin* [Porphyrius: Die Lewe van Plotinus]. Luc Brisson et al. 2 volumes, Parys: Vrin, 1982–1992.
* *Opuscula selecta*. Augusts Nauck, red. (Lipsiae: B. G. Tevbneri, 1886) (aanlyn by archive.org).

## Nog leesstof 
* Bidez, J. (1913). *Vie de Porphyre*. Gent.
* Clark, Gillian, "Porphyry of Tyre on the New Barbarians," in R. Miles (red), *Constructing Identities in Late Antiquity* (Londen: Routledge, 1999), 112–132; = in Eadem, *Body and Gender, Soul and Reason in Late Antiquity* (Farnham; Burlington, VT, Ashgate, 2011) (Variorum collected studies series, CS978), art. XIV.
* Clark, Gillian, "Philosophic Lives and the philosophic life: Porphyry and Iamblichus," in T. Hägg en P. Rousseau (reds), *Greek Biography and Panegyric in Late Antiquity* (Berkeley and Los Angeles, Drukpers van die Universiteit van Kalifornië, 2000), 29–51; = in Eadem, *Body and Gender, Soul and Reason in Late Antiquity* (Farnham; Burlington, VT, Ashgate, 2011) (Variorum collected studies series, CS978), art. XV.
* Clark, Gillian, "Fattening the soul: Christian asceticism and Porphyry On Abstinence," *Studia Patristica*, 35, 2001, 41–51; = in Eadem, *Body and Gender, Soul and Reason in Late Antiquity* (Farnham; Burlington, VT, Ashgate, 2011) (Variorum collected studies series, CS978), art. XVI.
* Emilsson, E., "Porphyry". Opgespoor op 19 April 2009.
* Girgenti, G. (1987) ''Porfirio negli ultimi cinquant'anni: bibliografia sistematica e ragionata della letteratura primaria e secondaria riguardante il pensiero porfiriano e i suoi influssi storici* Milaan.
* Hartmann, Udo (2018). *Der spätantike Philosoph. Die Lebenswelten der paganen Gelehrten und ihre hagiographische Ausgestaltung in den Philosophenviten von Porphyrios bis Damaskios* (in Duits). Bonn: Habelt, , veral pp. 50–117 en 433–459.
* Iamblichus: *De mysteriis''. Vertaal, met 'n inleiding en aantekeninge deur Emma C. Clarke, John M. Dillon en Jackson P. Hershbell (Society of Biblical Literature; 2003) .
* Smith, Andrew (1987) *Porphyrian Studies since 1913*, in W. Haase, ed., Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt II.36.2, pp.&nbsp;717–773.
* Smith, Andrew (1974) ''Porphyry's Place in the Neoplatonic Tradition. A Study in post-Plotinian Neoplatonism*, Den Haag, Nijhoff.
* Zuiddam, B. A. "Old Critics and Modern Theology," *Dutch Reformed Theological Journal* (Suid-Afrika), xxxvi, 1995, No. 2.

## Eksterne skakels 
* Porphyrius Malchus (wiskundige) – inskrywing in MacTutor History of Maths Archives.
* Περὶ τοῦ ἐν Ὀδυσσείᾳ τῶν Νυμφῶν Ἄντρου (*Die grot van die nimfe in die Odusseus*), oorspronklike Griekse teks.
* Εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Ἀποτελεσματικὴν τοῦ Πτολεμαίου (*Inleiding tot Ptolemeus se Tetrabiblos*), oorspronklike Griekse teks.
* Porphyry, *Oor weerhouding van diereprodukte*, Boek I, vertaal deur Thomas Taylor (Engels).
* Porphyry, *Oor weerhouding van diereprodukte*, Boek II, vertaal deur Thomas Taylor (Engels).
* Porphyry, *Oor weerhouding van diereprodukte*, Boek III, vertaal deur Thomas Taylor (Engels.
* Porphyry, *Oor weerhouding van diereprodukte*, Boek IV, vertaal deur Thomas Taylor (Engels).
* Porphyrius, *Oor die grot van Nimfe*, vertaal deur Thomas Taylor.
* Porphyrius, *Hulpmiddels tot die persepsie van verstaanbare nature*, vertaal deur Thomas Taylor (Engels).
* Porphyrius, *Isagoge*, vertaal deur Octavius Freire Owen (Engels).
* *Die Isagoge, of Inleiding deur Porphyrius'', vertaal deur Thomas Taylor met 'n uitgebreide voorwoord deur die vertaler (Engels).
* Porphyrius, *Oor die lewe van Plotinus* (Engels)
* Porphyrius, *Kommentaar op die Boek van Daniël*. (Engels)
* Bykomende tekste, geredigeer deur Roger Pearse