open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
New Park

[duimnael|links|Die kerkgebou van die [NG gemeente Kimberley, die sogenaamde Newtonkerk, genoem na die ou naam van die voorstad.]]
**New Park** is 'n residensiële voorstad van Kimberley, die hoofstad van die Noord-Kaap, Suid-Afrika.

New Park dateer van die vroeë dae van diamantontginning in Kimberley en was eers bekend as Newton, maar nadat die plaaslike krotbuurte op groot skaal opgeruim is, het dit in 1945 die nuwe naam New Park gekry. Die Newtonkerk was die eerste permanente kerkgebou wat in Kimberley opgerig is. Genl. J.B.M. Hertzog het kleintyd Sondagskoolklasse in die kerk bygewoon en ds. J.D. Kestell het sy loopbaan as predikant in die NG Kerk in dié gemeente begin. Hy was die stigter van die Newton-kinderhuis. Volgens oorlewering het die meester van die Vrede-en-Harmonie-Vrymesselaarslosie die weeshuis se hoeksteen gelê terwyl al die lede van die losie die geleentheid bygewoon het in hul volle Vrymesselaars-mondering.

New Park word begrens deur Albertynshof, genoem na nog 'n plaaslike predikant, ds. J.R. Albertyn, Kestellhof in die noordweste, genoem na ds. Kestell, en Hadison Park in die weste. In die noordooste grens dit aan die middestad.

Vir sensusdoeleindes beslaan New Park 1,54&nbsp;km². In 2011 was hier 1&nbsp;635 inwoners van wie amper 61 persent wit was, net meer as 19 persent swart en sowat 18 persent bruin. Amper 71 persent van die inwoners se huistaal was in daardie jaar Afrikaans en net meer as 15 persent s'n Engels.

## Bron 
*  Potgieter, D.J. 1973. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.

## Verwysings
Carters Glen

**Carters Glen** is een van die grootste voormalige wit woongebiede van Kimberley, die hoofstad van die Noord-Kaap, Suid-Afrika, wat sowel oppervlakte as inwonertal betref.

Die voorstad is geleë in die weste van die stad en genoem na Carter's Ridge, 'n plaas wat uitkyk oor dié deel van die Diamantstad, waar Boere-gewere in die Tweede Vryheidsoorlog geplaas is tydens die Beleg van Kimberley. Op 25 November 1899 het die onverskrokke maj. Henry Scott-Turner en 21 van sy manskappe gesneuwel nadat hulle hul veilige vesting verlaat en met die Boere slaags geraak het. 'n Baken van klip dui die plek aan waar hulle op die slagveld gesterf het.

Vir sensusdoeleindes beslaan Carters Glen 1,46&nbsp;km². In 2011 was hier 2&nbsp;252 inwoners van wie amper 62 persent wit, amper 27 persent swart en sowat 10,5 persent bruin was. Afrikaans was toe die grootste huistaal (71,36 persent) en Engels (14,36 persent) die naasgrootste.

## Bron 
*  Potgieter, D.J. 1971. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*  Besonderhede oor gedenktekens in Kimberley. URL besoek op 28 Februarie 2016.
Craighall

**Craighall** is 'n voorstad van Johannesburg, Gauteng, Suid-Afrika, sowat 10&nbsp;km noord van die stadsaal, oos van Blairgowrie, wes van Sandhurst en suid van Hurlingham.

Craighall is omstreeks 1902 aangelê op grond wat W. Grey Rattray omstreeks 1891 aangekoop het. Hy het dit Craighall genoem na aanleiding van Craighall in Skotland, waarvandaan hy gekom het. Craighall Park, suid van Craighall, se naam het dieselfde oorsprong.

## Bronne 
*  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.
Cramerview

**Cramerview** is 'n voorstad van Johannesburg (voorheen van Sandton), 14&nbsp;km&nbsp;noord van Johannesburg se stadsaal. Dis in 1954 aangelê op die plaas Driefontein en genoem na die bemarkers van die nuwe voorstad, die Cramer-broers.

## Bron 
*  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.

## Eksterne skakels 
*  Die ligging van Cramerview volgens Google Maps. URL besoek op 28 Februarie 2016.
Verwoerdpark, Kimberley

**Verwoerdpark** is 'n residensiële voorstad in die weste van Kimberley, die hoofstad van die provinsie Noord-Kaap, Suid-Afrika. 

Vir sensusdoeleindes beslaan Verwoerdpark 0,74&nbsp;km². In 2011 het hierdie voorstad, wat genoem is na dr. Hendrik Verwoerd, eerste minister van Suid-Afrika van 1958 tot sy dood in 1966, 1&nbsp;318 inwoners gehad met 'n redelike gelykop verdeling tussen wit (525), swart (411) en bruin (360). Net meer as 57 persent van die inwoners was destyds Afrikaanssprekend.

## Sien ook 
* Verwoerdpark, Alberton

## Verwysings
Tarentaal-blaasop

Die **tarentaal-blaasop** (*Arothron meleagris*) is 'n vis wat wydverspreid in die Indiese en Stille oseane en die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal voorkom. In Engels staan die vis bekend as die *Guineafowl puffer*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 50&nbsp;cm lank en is grysbruin tot swart van kleur. Die lyf, kop en stert is bedek met klein, digte, wit kolletjies. Soms is van die bevolking heldergeel met 'n paar verspreide swart kolle op die lyf.

Hierdie vis leef in tropiese strandmere en vlak koraal- en rotsriwwe in water wat 1 tot 20 m diep is. Hulle is gewoonlik alleenlopers en vreet die punte van korale, alge en ongewerweldes.

Hierdie blaasop lyk baie soos die swartspikkel-blaasop (*Arothron nigropunctatus*) wat in sy geel fase is.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Arothron-meleagris.html
Beloetsje

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Beloetsji.*

Die **Beloetsje** (Beloetsji: بلوچ) is 'n Irannese etniese groep inheems aan Iran en Pakistan wat Beloetsji, 'n Irannese taal, as moedertaal praat.

duimnael|links|Vlag van die Beloetsje in Iran
[duimnael|links|Verspreiding van etniese groepe in Pakistan volgens die [Central Intelligence Agency|CIA in 1980]]
Wêreldwyd leef byna 10 miljoen Beloetsje, waarvan sowat 7 miljoen in Pakistan (3,6% van die bevolking) en omtrent 1,6 miljoen in Iran (2%). Hulle is veral aanhangers van die Soennitiese Islam en leef in die grensgebied tussen albei lande, asook in Suid-Afghanistan. Die stamgebied van die Beloetsje, Baloetsjistan, streek oor die suidooste van Iran, die weste van Pakistan, die suide van Afghanistan en grens in die suide aan die Arabiese See, 'n see van die Indiese Oseaan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Liza Minnelli

**Liza May Minnelli** (gebore op 12 Maart 1946) is ’n Amerikaanse aktrise en sangeres. Sy is veral bekend vir haar vertolking van Sally Bowles in die 1972-musiekprent *Cabaret*, waarvoor sy ’n Oscar vir beste aktrise gewen het. Sy is die dogter van die rolprentregisseur Vincente Minnelli en die aktrise en sangeres Judy Garland.

## Loopbaan 
[duimnael|links|200px|’n Jong Liza in 1950 by haar ma, [Judy Garland, op die stel van *Summer Stock*.]]
duimnael|180px|In haar spesiale konsert *Liza with a Z*, 1972.
[duimnael|180px|Saam met [Mikhail Baryshnikov in *Baryshnikov on Broadway*, 1980.]]

Sy het haar loopbaan in haar tienerjare begin as ’n musiekteater-aktrise en nagklubsangeres in New York. In 1965 het sy haar Broadway-debuut in die musiekspel *Flora the Red Menace* gemaak en het sy die Tony vir beste aktrise in ’n musiekspel gewen – op 19 was sy die jongste aktrise in Broadway se geskiedenis wat dit kon regkry. Sy het ook lof gekry vir haar dramatiese spel in die prent *The Sterile Cuckoo* (1969), maar dit is die musiekprent *Cabaret* (1972) wat haar beroemd gemaak het, asook die spesiale TV-program *Liza with a Z* (ook 1972), wat ’n Emmy gewen het.

Baie van haar daaropvolgende rolprentprojekte het kommersieel misluk en swak resensies gekry, tot met die 1981-komedie *Arthur*. Sy het in 1977 ook na die verhoog teruggekeer in die Broadway-musiekspel *The Act*. Sy het in die 1960's en 1970's popmusiek opgeneem.

Minnelli het gesukkel met dwelmmisbruik en was een van die eerste bekendes wat openlik oor dwelmrehabilitasie gepraat het. Van die laat 1970's af het sy gefokus op konserttoere en nagklubvertonings. Sy het onder meer in Oktober 1982 by Sun City in Suid-Afrika (destyds in Bophuthatswana) opgetree. In 1979 en 1987 het sy lof gekry vir haar optredes in Carnegie Hall en in 1991 en 1992 in die Radio City Music Hall. Sy het ook die popalbum *Results* opgeneem wat deur die Pet Shop Boys vervaardig is.

Sy het harsingontsteking opgedoen en in 2002 ’n terugkeer gemaak met haar vertoning ''Liza's Back*. Sy het ook van 2003 tot 2013 gasverskynings gemaak in die sitkom *Arrested Development'', terwyl sy steeds internasionaal getoer en in 2008/'09 ''Liza's at The Palace...!* op Broadway opgevoer het.

Minnelli word as ’n Amerikaanse en ’n gay ikoon beskou. Sy het ’n Oscar, twee Golden Globes, ’n Emmy, twee Tonys, ’n Grammy-legendeprys en ’n spesiale Tony gewen, sowel as baie ander pryse. Sy is in 2000 in die Amerikaanse teater-eresaal opgeneem.

## Verwysings 
## Verdere leesstof 
* Leigh, Wendy (1993), *Liza: Born a Star*. E.P. Dutton
* Mair, George (1996), *Under the Rainbow: The Real Liza Minnelli*. Carol Publishing
* Spada, James (1983), *Judy and Liza''. Doubleday

## Eksterne skakels 
* Amptelike webtuiste: www.officiallizaminnelli.com 
* 
* 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Faye Dunaway

**Dorothy Faye Dunaway** (gebore op 14 Januarie 1941) is ’n Amerikaanse aktrise wat veral bekend is vir haar rolprentrolle van die 1960's af.

## Loopbaan 
duimnael|links|180px|In die 1971-toneelstuk ''Hogan's Goat*.
duimnael|links|180px|Saam met Mirosław Baka in *Balladyna''.
Dunaway se loopbaan het in die vroeë 1960's op Broadway begin. Sy het haar rolprentdebuut in die 1967-fliek *The Happening* gemaak, ook met Anthony Quinn, en dit is gevolg deur 'n byspelerrol in die prent *Hurry Sundown* (ook 1967), met Michael Caine en Jane Fonda as medespelers.

In dieselfde jaar nog het sy beroemd geraak danksy haar rol as Bonnie in die rampokkerprent *Bonnie and Clyde*, ook met Warren Beatty as Clyde. Die prent was omstrede, maar ’n groot treffer. Volgens *Newsweek* was Dunaway se spel "die openbaring van die jaar" en die tydskrif het haar met die aktrise Marilyn Monroe vergelyk. Die fliek is vir 10 pryse benoem, onder meer Oscar vir beste prent en vir beste aktrise (vir Dunaway, maar sy het teen Katharine Hepburn verloor). Dunaway het wel die Bafta vir die mees belowende nuweling gewen.

Van haar latere noemenswaardige prente sluit in die misdaadfliek *The Thomas Crown Affair* (1968), die neo-noir-raaiselprent *Chinatown* (1974), waarvoor sy haar tweede Oscar-benoeming gekry het, die rampdrama *The Towering Inferno* (1974), die politieke riller *Three Days of the Condor* (1975) en die satiriese *Network* (1976), waarvoor sy die Oscar vir beste aktrise gewen het.

Daarna het sy meer karakterrolle vertolk, dikwels in onafhanklike prente. Die eerste was haar vertolking van Joan Crawford in die 1981-prent *Mommie Dearest*. Ander prente sluit in die riller *Eyes of Laura Mars* (1978), die drama *Barfly* (1987) en die surrealistiese komediedrama *Arizona Dream* (1993).

Dunaway het drie Golden Globes, ’n Bafta en ’n Emmy gewen, en was die eerste ontvanger van ’n Leopard Club-prys op die Locarno-rolprentfees. In 2011 het die Franse regering haar ’n offisier van die land se Orde van Kuns en Lettere gemaak.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Glenda Jackson

**Glenda May Jackson**, CBE (9 Mei 1936 - 15 Junie 2023) was ’n Britse verhoog- en rolprentaktrise en ’n politikus.

## Loopbaan 
Jackson is reeds sedert die 1950's ’n aktrise en was van 1964 af vier jaar lank lid van die Royal Shakespeare Company. Sy het twee Oscars gewen – vir haar spel in die rolprente *Women in Love* (1970) en *A Touch of Class* (1973). Brian McFarlane, die hoofskrywer van *The Encyclopedia of British Film*, het haar vir haar rol in eersgenoemde prent groot lof toegeswaai. Ander bekroonde rolle sluit in Alex in *Sunday Bloody Sunday* (1971) en die titelrol in die BBC-televisiereeks *Elizabeth R* (ook 1971); sy het vir laasgenoemde ’n Emmy gewen.

Van 1992 tot 2010 was Jackson LP vir Hampstead en Highgate en vroeg in Tony Blair se regering, van 1997 tot 1999, was sy ’n junior minister van vervoer. Sy het in 2011 aangekondig sy sal haar weens haar ouderdom nie in 2015 se algemene verkiesing beskikbaar stel nie. Die verkiesing het twee dae voor haar 79ste verjaarsdag plaasgevind.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Lodewyk XIII van Frankryk

**Lodewyk XIII** (Frans: *Louis XIII*; 27 September 1601—14 Mei 1643) was die koning van Frankryk van 1610 tot en met sy dood in 1643. Koning Lodewyk XIV was die seun van Lodewyk XIII.

## Bibliografie 
*Swart, Marius J.: Nogtans leiers. Kaapstad: Nasou, 1969.
James Caan

**James Edmund Caan** (26 Maart 1940 - 6 Julie 2022) was ’n Amerikaanse akteur. Ná vroeë rolle in rolprente soos *El Dorado* (1966), het Caan in die 1970's meer bekend geraak in groot rolle in prente soos ''Brian's Song* (1971), *The Godfather* (1972), *The Gambler* (1974), *Rollerball* (1975) en *A Bridge Too Far* (1977).

Van sy latere noemenswaardige prente sluit in *Thief* (1981), *Misery* (1990), *For the Boys* (1991), *Bottle Rocket* (1996) en *Elf* (2003), sowel as die rol van "Big Ed" Deline in die televisiereeks *Las Vegas* (2003–2008). Vir sy rol in *The Godfather* was hy vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler benoem.

## Loopbaan
Caan het in Off-Broadway-produksies verskyn voordat hy in 1961 sy Broadway-debuut in *Blood, Sweat and Stanley Poole* gemaak het. Hy was ook in TV-reekse soos *The Untouchables* (1959), *The Alfred Hitchcock Hour'' (1955-'60), *Kraft Suspense Theatre* (1963-'65), *Combat!* (1962-'67), *Ben Casey* (1961-'66), *Dr. Kildare* (1961-'66), *Route 66* (1960-'64) en *Naked City* (1958-'63).

[duimnael|200px|links|Caan (links) saam met [Karyn Kupcinet en Roy Thinnes in *Death Valley Days*.]]

Sy eerste noemenswaardige rolprentrol was in die 1964-riller *Lady in a Cage*. In 1965 het hy sy eerste hoofrol in *Red Line 7000* gekry. In 1966 het hy in *El Dorado* gespeel saam met John Wayne en Robert Mitchum en in 1968 in *Countdown*.

In 1972 was Caan die humeurige Sonny Corleone in *The Godfather*. Hy is vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler benoem vir sy spel.

Van 1982 tot 1987 het hy aan depressie gely weens sy suster se dood aan leukemie, ’n groeiende probleem met kokaïen en wat hy as "Hollywood burnout" beskryf het, en hy het vir ’n ruk nie in rolprente verskyn nie. Caan het in dié tyd kinders in sport afgerig en later gesê dit het vrede in sy gemoed gebring.

In 1987 het hy ’n terugkeer gemaak in *Gardens of Stone*, ’n prent oor die uitwerking van die Viëtnamoorlog op Amerika. In 1988 en 1990 was hy in die prente *Alien Nation*, *Dick Tracy* en *Misery*. Laasgenoemde was ’n treffer. Op 27 Februarie 2007 het hy aangekondig dat hy nie na die reeks gaan terugkeer vir die vyfde seisoen nie omdat hy hom op rolprentwerk wil toespits. Hy is deur Tom Selleck vervang.

Caan het in 2008 die rol van die Amerikaanse president in *Get Smart* vertolk. In 2012 was hy ’n gasspeler in *Hawaii Five-0*, saam met sy seun Scott Caan. In 2014 het hy in die dramakomedie *Preggoland* verskyn.

## Verwysings
## Eksterne skakels
* 
* 
* *Bright Lights Film Journal*-onderhoud
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Natuurfilosofie

**Natuurfilosofie** (Lat: *philosophia naturalis*) was die filosofiese studie van die natuurlike wêreld, wat uitgemond het in die natuurwetenskappe.

Die bekendste natuurfilosoof was Aristoteles.
Britannia (provinsie)

duimnael|Kaart van die Romeinse provinsie Britannia

**Britannia** was die naam wat deur die Grieke en Romeine gebruik is om die huidige eiland van Groot-Brittanje aan te dui en ook van die Romeinse provinsie wat daar van 43 tot omtrent 410 bestaan het.

In die tyd van Julius Caesar is die eiland bevolk met Keltiese stamme wat baie aan die stamme van Gallia verwant is. Caesar het besef dat dit 'n probleem is indien die Romeine Gallië wil oorheers. Hy poog in 55 v.C. en opnuut in 54 v.C. om die suidooste van die eiland te onderwerp, maar hy moet vanweë politieke gebeure in Rome sy planne prysgee.

duimnael|links|'n Moontlike ligging van die provinsies omtrent 410
Amper 'n eeu later kan keiser Claudius begin om Caesar se planne te verwesenlik. Hy verower die suidooste en sy opvolgers brei die provinsie uit. Net die noorde *Caledonia*, wat nou Skotland genoem word, het nooit 'n Romeinse provinsie geword nie.

Later word die provinsie eers in twee, dan in vier en uiteindelik in vyf provinsies onderverdeel:
# Britannia Prima
# Britannia Secunda
# Flavia Caesariensis
# Maxima Caesariensis
# Valentia

Waar hierdie provinsies presies geleë was, is nie heeltemal duidelik nie.

Omtrent 409 word al die Romeinse soldate na die vasteland teruggeroep en ná die tyd word die eiland deur die Sakse, Jute en Angele gekoloniseer.
Laerskool Louw Geldenhuys

duimnael|200px|links|Louw Geldenhuys se embleem teen 'n buitemuur van die skoolterrein.

[duimnael|regs|380px|Emmarentia en [Lourens Geldenhuys en hul gesin. Die skool is na hom genoem.]]

Die **Laerskool Louw Geldenhuys** is ’n Afrikaansmediumskool in die Johannesburgse voorstad Linden.

Die skool is in 1902 in ’n skuur op die plaas van die welgestelde politikus en weldoener Lourens Geldenhuys met 40 leerlinge gestig. Aan die begin was die skool se voertaal Engels en het dit bekendgestaan as die Braamfontein Government School. Met die verskuiwing na Linden in 1916 het die naam verander na Linden Government School. 

Vier jaar later is Afrikaans as onderrigmedium vir gr. 1 tot 4 ingestel. Teen die tyd dat die nuwe kompromislandsvlag op 31 Mei 1928 ook hier by die Lindense skool gehys is, was die buurt ’n gevestigde hoewegemeenskap waar veral met perskes geboer is. 

Louw Geldenhuys is in 1929 oorlede en in 1936 is die skool ter nagedagtenis aan hom die Louw Geldenhuys-skool genoem. Eers in 1952 het dit ’n volwaardige Afrikaanse skool geword en die huidige naam gekry, die Laerskool Louw Geldenhuys. In 1965 het die skool sy huidige skoolgebou betrek, in 2002 sy eeufees gevier en in 2015 is nuwe geboue in gebruik geneem.

## Bekende oudleerders 
* Regardt van den Bergh, akteur en regisseur
* Sybil Coetzee, aktrise

## Bronne 
*  Die geskiedenis van die skool op sy webtuiste weergegee . URL besoek op 29 Februarie 2016.

## Sien ook 
* Hoërskool Linden
Natuurgeskiedenis (Plinius)

Die **Natuurgeskiedenis** (Latyn: *Naturalis historia*) is 'n vroeë ensiklopedie van Plinius die ouere.

Dit is een van die langste boekwerke wat uit die tyd van die Romeinse Ryk bewaar is. Die werk probeer al die kennis wat op die gebiede van sterrekunde, wiskunde, geografie, ethografie, antropologie, fisiologie, dierkunde, plantkunde, landboukunde, farmasie, mynboukunde, mineralogie, edelstene, beeldhou- en skilderkuns bestaan, saam te vat.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Emmarentia

[duimnael|links|270px|Emmarentia en [Lourens Geldenhuys en hul gesin. Die voorstad is na haar genoem.]]

[duimnael|links|280px|Op dié Johannesburgse straatkaart van 1929 was die gebied waarop Emmarentia en Greenside uitgelê sou word, nog 'n oop gedeelte van die plaas [Braamfontein (plaas)|Braamfontein. "Laurensstraat" (waarskynlik Lourens na aanleiding van Lourens Geldenhuys) is later herdoop tot Barry Hertzoglaan. Emmarentia is nou wes van die pad geleë en Greenside oos.]] 

**Emmarentia** is 'n boomryke, gevestigde en betreklik gegoede voorstad van Johannesburg, Gauteng, Suid-Afrika. Dis sowat 4&nbsp;km noord van die stadsaal geleë. Dit word begrens deur Linden in die noorde, Greenside in die ooste, Melville in die suide en Roosevelt Park in die weste.

Die voorstad is op die welgestelde politikus en weldoener Lourens Geldenhuys, na wie die Laerskool Louw Geldenhuys in die aangrensende Linden genoem is, se plaas Braamfontein aangelê en genoem na sy vrou, Emmarentia. Die voorstad is op 28 April 1937 geproklameer en Uitbreiding 1 op 4 Julie 1945. Die ou Rustenburgpad, wat later die naam Barry Hertzogrylaan gekry het, skei Emmarentia en Greenside.

## Demografie 
Die voorstad, in die vorm van 'n agterstevoor  sewe, beslaan vir sensusdoeleindes 3,81&nbsp;km2 en het in 2011 'n inwonertal van 5&nbsp;116 gehad van wie 41% wit was, 27% Indiërs en 26% swart. Engels was in albei gevalle die grootste huistaal, maar terwyl 60,2% dit in 2001 as huistaal aangedui het, was dit in 2011 die huistaal van 67,2% van die inwoners. Afrikaans het teruggesak van die huistaal van 12,6% van die inwoners in 2001 tot 10,2% in 2011.

## Sien ook 
* Emmarentiadam

## Bron 
* Potgieter, D.J. (red.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).

## Verwysings
Sainte-Catherine, Quebec

**Sainte-Catherine** is 'n klein stad in die suidweste van die Franssprekende Kanadese provinsie Quebec wat net buite Montreal aan die suidoewer van die Sint-Laurensrivier geleë is.

Administratief val Sainte-Catherine, waarvan die bevolking in die Kanadese sensus van 2011 as 16&nbsp;762 bepaal is, onder die streeksdistriksmunisipaliteit (*municipalité régionale de comté, MRC*) Roussillon.
Scare Force One

**Scare Force One** is 'n album van Lordi wat in 2014 vrygestel is. 

## Snitte 
# SCG7: Arm Your Doors and Cross Check
# Scare Force One
# How To Slice a Whore
# Hell Sent in the Clowns
# House of Ghosts
# Monster is My Name
# Cadaver Lover
# Amen’s Lament to Ra II
# Nailed by the Hammer of Frankenstein
# The United Rocking Dead
# She’s a Demon
# Hella’s Kitchen
# Sir, Mr. Presideath, Sir 

## Enkelsnitte 
* Nailed by the Hammer of Frankenstein

## Albumbesetting 
* Mr. Lordi (Tomi Putaansuu)
* Amen (Jussi Sydänmaa)
* Ox (Samer el Nahhal)
* Mana
* Hella
Valentinianus I

duimnael|links|Valens en Valentinianus
**Valentinianus I, die Grote** (Flavius Valentinianus) (3 Julie 321 – 17 November 375) was keiser van die Wes-Romeinse Ryk van 364 tot 375.

In Valentinianus se tyd is die projek om die 6&nbsp;400&nbsp;km lang grense te versterk wat onder Diocletianus begin het amper voltooi.

In die oostelike deel regeer Valens wat deur sy oudere broer Valentinianus aangestel is. Hy word self ná die dood van Jovianus deur die leër as keiser benoem. Die twee dele van die ryk begin onder hom en sy broer uit mekaar te groei. In die ooste is die Arianisme baie populêr en Valens bekeer hom tot hierdie vorm van Christendom. Valentinianus bly trou aan die eerste konsilie van Nicea, soos die meeste christene in die weste. Valentinianus kry veral te doen met invalle in Britannia en vanuit Germania aan die Ryn, wat in die boek *de rebus bellicis* beskryf word.

Aan die noordelike grense probeer hy om Germaanse hoofde te gebruik om die situasie daar te verbeter. In 372 benoem hy byvoorbeeld Fraomarius as koning van die Bucinobantes. Later maak hy hom tibuun van 'n eenheid Alamanni en verplaas hom na Britannia om daar 'n krisis op te los.

Hy word opgevolg deur Gratianus.

## Sien ook 
* Lys van Romeinse keisers
* Lys van Bisantynse keisers

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Frantz Fanon

**Frantz Omar Fanon** (Fort-de-France, 20 Julie 1925 – Washington, D.C., 6 Desember 1961) was 'n Franse psigiater, skrywer, Pan-Afrikaanse denker en vryheidsvegter in Algerië.

## Lewensloop 
Fanon is in Martinique gebore as die seun van 'n doeaneamptenaar. Hy word groot in 'n middelklasgesin, en gaan skool by die  *Lycée Schoelcher*, toe die mees gesogte hoërskool in Martinique. Aimé Césaire, een van die stigters van die négritude beweging in die Franse literatuur, was een van sy onderwysers in Martinique. Tydens die Tweede Wêreldoorlog dien hy in die  leër van die Vrye Franse en vervolgens studeer hy geneeskunde en psigiatrie in Frankryk. Hy werk van 1952 tot 1956 as psigiater in Algerië. waar hy betrokke raak by die  Algerynse onafhanklikheidstryd, en wel as redakteur van die nuusblad van die FLN (*Front de Libération Nationale*).

Hy is veral bekend vir sy boeke. Sy eerste boek, *Peau noire, masques blancs* (*Black Skin, White Masks,* 1952), gaan oor die psigologiese gevolge van kolonisasie en onderdrukking. Met sy tweede boek, *Les damnés de la terre*  (*The Wretched of the Earth,*1961), verwerf hy wêreldwye roem as 'n bron van inspirasie vir vryheidsvegters in die Derde Wêreld. Fanon stel homself nie tevrede met net nasionale of ekonomiese onafhanklikheid nie, maar doen 'n oproep op 'n totale herontwaking, ook in kulturele en intellektuele opsigte. Fanon se siening is veral in die postkoloniale stroming invloedryk. Fanon sterf op 36-jarige leeftyd.

## Bibliografie 
* *Black Skin, White Masks* (1952), (1967 vertaal deur Charles Lam Markmann: New York: Grove Press)
* *A Dying Colonialism* (1959), (1965 vertaal deur Haakon Chavalier: New York, Grove Press)
* *The Wretched of the Earth* (1961), (1963 vertaal deur Constance Farrington: New York: Grove Weidenfeld)
* *Toward the African Revolution* (1964), (1969 vertaal deur Haakon Chavalier: New York: Grove Press)

## Eksterne skakels
Brie Larson

**Brie Larson** (gebore as **Brianne Sidonie Desaulniers**; 1 Oktober 1989) is ’n Amerikaanse aktrise en sangeres.

## Loopbaan 
Sy het haar loopbaan as gaskunstenaar op televisie begin – haar debuut was in 1998 in die *The Tonight Show with Jay Leno*. In 2003 het sy haar rolprentdebuut in *Right on Track* gemaak en daarna in die 2004-prente *13 Going on 30* en *Sleepover* verskyn. In 2005 het sy haar debuutalbum, *Finally Out of P.E.*, uitgereik. Haar spel in die komedieprent *Hoot* (2006) is geprys en het gelei tot wyer erkenning en ander rolle in *Tanner Hall* (2009), *Greenberg* (2010), *Scott Pilgrim vs. the World* (2010) en *21 Jump Street* (2012). 

Larson is ook bekend vir haar rol van 2009 tot 2011 as Kate Gregson in die TV-reeks *United States of Tara*. In 2015 was sy te sien in die drama *Room* en die komedie *Trainwreck*. Vir eersgenoemde het sy ’n Oscar, Bafta, Golden Globe, Critics' Choice-, Independent Spirit- en Screen Actors Guild-prys gewen.

## Eksterne skakels 
*
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Kaart-blaasop

Die **kaart-blaasop** (*Arothron mappa*) is 'n vis wat wydverspreid in die Indiese Oseaan en Stille Oseaan voorkom. Dit kom ook aan die ooskus van Afrika voor en verskyn soms tot by die suide van KwaZulu-Natal. Hierdie spesie is seldsaam en word in Engels die *Map puffer* genoem.

## Identifikasie 
Die vis word tot 60&nbsp;cm lank. Sy lyf is swaarder as die normale blaasop lyf met die pens wat uithang en rond is. Die lyf is grys met onreëlmatige vlekke en kolle wat op die lyf voorkom. Die onderkant van die vis is witterig tot geel. Daar is lyne wat vanaf die oog uitstraal.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 5 tot 30 m diep is. Hulle is alleenlopers, skaam en word gevind naby grotte en rotsoorhange. Hulle vreet alge, sponse en bodemongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* Dennis King & Valda Fraser. *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/Arothron-mappa.html

## Verwysings
Koerde

: *Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Koerdies.*

Die **Koerde** (Koerdies: کورد, *Kurd*) is 'n Irannese etniese groep inheems aan Irak, Iran, Sirië en Turkye en hulle praat Koerdies, 'n Irannese taal asook Gorani en Zazaki. Koerde leef hoofsaaklik in die streek van Koerdistan wat oor die noorde van Irak, die noordweste van Iran, die noordooste van Sirië en die suidooste van Turkye strek.

[duimnael|links|[Vlag van Koerdistan en die Koerde]]
[links|duimnael|Verspreiding van Koerde in die [Midde-Ooste volgens die CIA in 1986]]
Wêreldwyd leef tussen 30 en 32 miljoen Koerde, waarvan tussen 12 en 16 miljoen in Turkye (15–25% van die bevolking), 4 tot 6,5 miljoen in Irak (15–23%), 3,35 tot 8 miljoen in Iran (5–10%) en 1,3 tot 2,5 miljoen in Sirië (6–15%). Hulle vorm die belangrikste etniese minderheid in drie van die vier lande; in Iran vorm Koerde die tweede belangrikste etniese minderheid naas die Azerbeidjanners. Daarbenewens vorm Koerde inheemse minderhede in die drie lande van die Kaukasus: Armenië, Azerbeidjan en Georgië. Behalwe die Turkse suidooste leef belangrike groepe van Koerde nog in groot stede soos Ankara en Istanboel, waar hulle naas Turke die belangrikste bevolkingsgroep vorm.

Die meeste Koerde is aanhangers van die Soennitiese Islam met minderhede van Sjiïsme en Soefisme. Jesiede vorm 'n eie etnies-godsdienstige groep wat soms as Koerde beskou word met hul eie geloof.

As gevolg van politiese konflikte in die Midde-Ooste het 'n Koerdiese diaspora van sowat 2 miljoen in lande van Wes-Europa soos Duitsland, Noord-Amerika en Oseanië gevestig. Koerdiese nasionaliste maak sedert die einde van die Eerste Wêreldoorlog en die ondergang van die Ottomaanse Ryk aanspraak op 'n eie Koerdiese staat in Koerdistan.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
88ste Oscar-toekenningsaand

Die **88ste Oscar-toekenningsaand** is op 28 Februarie 2016 deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in die Dolby-teater in Hollywood, Los Angeles, gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 2015. Chris Rock was vir die tweede keer die aanbieder (die vorige keer was in 2005).

Die prent wat die meeste pryse ingepalm het, was *Mad Max: Fury Road* (ses) met onder andere Charlize Theron. Een van dié Oscars, vir beste rolprentredigering, is gewen deur die Suid-Afrikaans gebore Margaret Sixel.

*The Revenant* het drie Oscars gewen nadat dit vir 12 benoem is, onder andere vir beste regisseur en beste akteur. Ander wenners sluit in *Spotlight* (twee), en *A Girl in the River: The Price of Forgiveness*, *Amy*, *Bear Story*, *The Big Short*, *Bridge of Spies*, *The Danish Girl*, *Ex Machina*, *The Hateful Eight*, *Inside Out*, *Room*, *Son of Saul*, *Spectre* en *Stutterer* (een elk).

## Pryse 
Hier volg ’n lys van die belangrikste benoemdes. Die wenners word eerste genoem en is in vet druk.

### Erepryse 
* Spike Lee
* Gena Rowlands

### Jean Hersholt- Humanitêre Prys 
* Debbie Reynolds

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Fraaiblaasop

Die **Fraaiblaasop** (*Chelonodon pleurospilus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan en word aangetref by Durban en die suidkus van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Blaasop beauty*. Die spesie is seldsaam.

## Identifikasie 
Die vis word tot 20&nbsp;cm lank. Sy lyf is bedek met 'n kleurpatroon wat soos militêre kamoeflering lyk. Die boonste helfte van die lyf is groenbruin met silwerwit lyne wat onreëlmatig op die lyf voorkom. Daar kom ook onreëlmatige bruin vlekke op die rug en sye voor. Die onderkant van die lyf is silwerwit met verspreide, klein ligbruin vlekke op. Daar is 'n prominente oranje ring om die oë.

Die vis leef in beskutte rotsareas by die kus en aflandige riwwe in water wat 1 tot 20 m diep is. Hulle is alleenlopers en bly gewoonlik naby die bodem. Hulle dieet is onbekend.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* Chelonodon pleurospilus by Fishbase.
Tweekleur-tobie

Die **Tweekleurtobie** (*Canthigaster smithae*) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Indiese en Stille Oseaan en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Bicoulored toby*.

## Identifikasie 
Die vis word tot 13&nbsp;cm lank. Die vis se rug is bruin en dit is wit aan die onderkant. Daar is 'n bruin tot geel streep vanaf die ken tot die onderste gedeelte van die stertvin se basis. Daar is ook 'n korter geel streep oor die boonste gedeelte van die rug. Die iris is geel met blou strepies wat uitstraal vanaf die oë. Die onderste gedeelte van die lyf is bedek met klein, blou spikkels. Die stertvin se rant is donker.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 15 tot 40 m diep is. Hulle bly gewoonlik by die basis en die hellings van die riwwe. Die vis is alleenlopers en vreet alge en 'n verskeidenheid hardedopongewerweldes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 

## Eksterne skakel 
* http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?ID=12768&genusname=Canthigaster&speciesname=smithae&AT=Canthigaster+smithae&lang=English

## Verwysings
Truman Capote

**Truman Garcia Capote** (New Orleans, 30 September 1924 – 25 Augustus 1984) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy het fiksie, niefiksie, kortverhale én toneelstukke geskryf. Sy bekendste werk was *In Cold Blood* (1966. Deur B.A. Schoeman In Afrikaans vertaal as "Koelbloedig") en die novelle ''Breakfast at Tiffany's''). Minstens 20 rolprente en televisiereekse is al van sy werk gemaak. Sien Breakfast at Tiffany's, die rolprent.

## Biografie 
thumb|200px|links|Truman Capote in 1959.
### Jeug 
Capote word as Truman Streckfus Persons in New Orleans gebore. Hy is 'n eensaame kind en leer homself lees voordat hy skool toe gaan. 

Op sy vierde verjaarsdag verhuis die gesin na Monroeville waar hy bevriend raak met Harper Lee, die buurmeisie. Hy het 'n lewenslange vriendskap met haar en het 'n invloed op haar bekendste werk, *To Kill a Mockingbird*.

Capote begin op sy agtste verjaarsdag skryf en beweer hy het op nege al 'n boek geskryf. Toe hy 11 word, begin hy ernstig te skryf. In 1933 verhuis hy na New York Stad om saam met sy moeder en dié se tweede eggenoot, Joseph Garcia Capote, te gaan woon. Dié neem hom aan en hernoem hom "Truman Garcia Capote".

Toe hy sewentien word, begin hy vir die tydskrif *The New Yorker* skryf.

### Aktiwiteite as skrywer 
Sy debuutroman is *Other Voices, Other Rooms* (1948), wat 'n groot sukses en blitsverkoper word. Die boek bly meer as nege weke boaan die letterkundelys van die *New York Times*.

Ná *Other Voices, Other Rooms* volg werke soos ''Breakfast at Tiffany's'', wat 'n sukses is, en *In Cold Blood*, 'n niefiksieroman oor 'n wrede moord op 'n gesin in Holcomb, Kansas. Capote doen diepgaande navorsing en praat met almal betrokke in die saak, onder wie die twee ter dood veroordeelde moordenaars. Hy raak bevriend met die moordenaars, wat dit vir hom moeilik maak om die boek te voltooi. Hierdie konflik is die grondslag van die prent oor dié tydperk van sy lewe, *Capote* (2005). Capote word in hierdie film gespeel deur Philip Seymour Hoffman, wat vir sy rol in 2006 'n Oscar wen as beste akteur.

### Karakter 
Capote was openlik homoseksueel in 'n tyd toe dit nog nie algemeen was nie. Hy het uitgestaan as gevolg van sy hoë, lispelende stem en unieke kleredrag. Hy was beroemd in die letterkundige kringe van die Verenigde State en het beweer dat hy baie beroemdes intiem ken, wat nie altyd waar blyk te gewees het nie. Op 28 November 1966 gee hy 'n legendariese gemaskerde bal in die groot balsaal van die Plaza Hotel in New York ter ere van die uitgewer Katharine Graham.

### Latere lewe en dood 
In sy latere lewe bly Capote grootliks in afsondering. Hy raak verslaaf aan drank en dwelms. Dit het 'n groot inpak op sy gesondheid en hy beleef gereeld hallusinasies. Hy sterf op 25 Augustus 1984 op 59-jarige leeftyd as gevolg van 'n dwelmoordosis in die huis van Joanne Carson, voormalig eggenote van die TV-aanbieder Johnny Carson.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Manish Dayal

**Manish Dayal** (gebore Manish Patel, Orangeburg, Suid-Carolina, 17 Junie 1983) is ’n Amerikaanse TV- en rolprentakteur wat veral bekend is vir sy herhalende rol as Raj Kher in *90210* en hoofrol in die rolprent *The Hundred Foot Journey* (2014).

## Lewensloop 
Dayal se ouers, Hema en Sudhir Patel, kom uit Gujarat in Indië. Hy is die derde van vier kinders. Nadat hy sy skoolopleiding aan die Episkopale skool Heathwood Hall voltooi het, het hy verder studeer aan die George Washington-universiteit, waar hy in 2005 afgestudeer het. Hy het in 'n sakerigting studeer omdat, hoewel hy van kleintyd af gek was oor die rolprentwese en dit sy loopbaan wou maak, hy van plan was om 'n regisseur of vervaardiger te word, nie 'n akteur nie. Daarna het hy na New York verhuis om ’n loopbaan in film en televisie na te streef. Vyf jaar later, in 2010, het hy na Kalifornië verhuis waar hy vandag nog woon. Hy gebruik sy oupa se voornaam, Dayal, as sy verhoognaam.

## Loopbaan 
Dayal se loopbaan het begin met verskynings in nasionale reklameflitse vir McDonald's, Windows, Nintendo en Domino's Pizza. In 2008 het hy 'n hoofrol vertolk in The New Group se Off-Broadway-produksie *Rafta, Rafta*, waarvan die speelvak twee maal verleng is. Hy het ’n klein rol vertolk in ''The Sorcerer's Apprentice* en in Paula van der Oest se *Domino Effect*. Ná ’n gasrol in *CSI: Las Vegas* het Dayal die rol vertolk van Hal, ’n rekenaarontleder, in die AMC-reeks *Rubicon*. Hy het ook gespeel in die romantiese comedy *Walkaway*, wat handel oor die liefde en kultuur in New York. In 2010 en 2011 was hy Ravi in *Outsourced*, ’n komediereeks op NBC. In die derde en vierde seisoen van *90210* was hy Raj Kher, ’n student wat van kanker herstel.

In die rolprent *The Hundred Foot Journey'' van 2014, sy groot filmdeurbraak, het hy Hassan Kadam gespeel teenoor Helen Mirren. Omdat hy in Amerika gebore en getoë is, was die grootste uitdaging van dié rol om die Indiese aksent, gebruike en maniërismes te bemeester. Die karakters wat sy ouers in die fliek speel, Om Puri en Juhi Chawla, kon hom baie hiermee help omdat hulle 'n noue verbintenis met Bollywood het.

Middel November daardie jaar het die Amerikaanse tydskrif *People* hom aangewys as hul sexyste man van die week.

In die tweede helfte van Oktober 2015 het hy en onder andere Hugh Bonneville en Gillian Anderson in Jodhpur, Indië, verfilm aan die regisseur Gurinder Chadha se rolprent *Viceroy’s House*, wat handel oor die Verdeling van Indië en die grootste volksverhuising in menseheugenis.

## Bronne 
*  Biografie op IMDB.com. URL besoek op 1 Maart 2016.
*  Manish Dayal Is The Summer Crush You Never Knew You Wanted, buzzfeed.com. URL besoek op 1 Maart 2016.

## Verwysings
Swartkrans (berg)

**Swartkrans** is 'n 2&nbsp;342&nbsp;m hoë berg in die Witterberg-reeks in die Vrystaat, Suid-Afrika, sowat 22 km noordwes van Fouriesburg. 

## Bron 
*  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.

## Sien ook 
* Swartkrans, 'n grot in Gauteng
Pole (volk)

duimnael|links|Verspreiding van die Poolse diaspora:
Die **Pole** (Pools: *Polacy* [pɔˈlat͡sɨ]; manlike enkelvoud: *Polak*, vroulike enkelvoud: *Polka*) is 'n Slawiese nasie en etniese groep inheems aan Pole wat 'n gemeenskaplike Poolse afkoms, kultuur en geskiedenis deel, en Pools as moedertaal praat. Alternatiewelik is Pole diegene wat in Pole woon of in Pole gebore is.

Pole vorm die titulêre nasie van Pole, waar hulle byna 97% van dié land se bevolking vorm en nog klein erkende minderhede soos Duitsers, Kasjoebe en Silesiërs leef. Behalwe Pole kom Poolse minderhede nog in Europese lande soos Duitsland, Frankryk, Litaue, Oekraïne, Rusland, die Verenigde Koninkryk en Wit-Rusland voor.

Wêreldwyd leef omtrent 60 miljoen Pole, waarvan meer as die helfde in Pole woonagtig is. Daarbenewens het miljoen van Pole in Noord- en Suid-Amerikaanse lande soos Brasilië, Kanada en die Verenigde State asook Australië en Israel gevestig. Die Poolse diaspora word in Pools *Polonia* genoem, afgelei van die Latynse naam vir dié land.

Pole is oorwegend aanhangers van die Rooms-Katolieke Kerk en Pole is een van die Europese lande met die hoogste persentasie van Rooms-Katolieke: sowat 92% van dié land se bevolking. Minderhede sluit in Oosters-Ortodokse, Protestante, Jode en Moslems.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Mangaandioksied

**Mangaandioksied** of Mangaan(IV)oksied is 'n bruin of swart vastestof met formule .

Die stof kom as die mineraal pirolusiet voor en word ook bruinsteen genoem.

## Mangaanertse 
Mangaanertse bevat mangaankarbonaat of mangaandioksied en is taamlik algemeen in die aardkors. Ertse wat suiwer genoeg is om te myn word in Australië, China, Gaboen en Ghana gevind. Die dioksiederts word as 'n poeier in oonde gereduseer tot mangaanoksied  wat in swaelsuur oplosbaar is. Dié oplossing word gesuiwer deur koper, nikkel, kobalt, molibdeen, antimoon en arseen te verwyder. Die gesuiwerde oplossing word dan deur elektrolise op titaanelektrodes as elektrolitiese mangaandioksied (EMD) neergeslaan. EMD word veral in droë alkaliese batterye gebruik. Naas EMD bestaan daar ook natuurlike mangaandioksied en chemiese mangaandioksied.

'n Belangrike vervaardiger van EMD in Suid Afrika was *Delta EMD* wat egter sy werksaamhede in 2014 beëindig het.

## Kristalstrukture 
Mangaandioksied kristalliseer in verskeie strukture: α-, β-, γ-, δ-, ε-, en λ-, wat se []-oktaëders effens anders verbind is.

β- het die tetragonale rutiel-struktuur (C4 in die strukturbericht-klassifikasie). Pitrolitiese β- is effens nie-stoigiometries en 'n ontaarde halfgeleier met 'n bandgaping van 2eV en 'n taamlik hoë geleidbaarheid van ~1 Ωcm en 'n aktiweringsenergie van ~0,1eV. Teen ~80K ondergaan dit 'n halfgeleier-na-metaal-oorgang wat dalk saamhang met 'n magnetiese oorgang na 'n antiferromagnetiese spinstruktuur.

## Eienskappe 
Dit vorm groen kaliummanganaat onder verhitting met kaliumkarbonaat en suurstof:

2MnO_2 + 2K_2CO_3 + O_2 \xrightarrow{hitte} 2K_2MnO4 + 2CO_2

Mangaandioksied is 'n goeie katalis wat byvoorbeeld die ontbinding van waterstofperoksied bevorder.

Die Neanderdallers het dit gebruik om vuur te maak. Mangaandioksied verlaag die ontstekingstemperatuur van hout van 350 grade na 250 grade Celsius.

## Mangaandioksiedbatterye 
Die oudste toepassing van die stof in 'n battery is die sink / mangaandioksied-battery van Lelanchl'e (1866). Die katode bestaan uit 'n koolstofstaaf in 'n mengsel van koolswart en mangaandioksied in 'n poreuse pot. Die anode is van sink en die (nat) elektroliet is 'n oplossing van ammoniumchloried. 

:|C|C,||, , (aq)|Zn|

Die battery lewer aanvanklik 1,55V tot 1,70V, wat tot omtrent 0,8V afneem.

Later is die ontwerp gewysig om dit 'n droë sel te maak. Die elektroliet is nou 'n pap van ammonium- en sinkchloried, geïmpregneer in 'n veselvlies.

## Verwysings
Lebohang

**Lebohang** is 'n swart woonbuurt van Leandra, 'n dorp van gemengde rasse in Mpumalanga, Suid-Afrika.   Die buurt is 20&nbsp;km wes van Kinross geleë, tussen die N17 nasionale pad en die R50-pad.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Lys van Afrikaanse Universiteite

Hierdie is 'n **lys van universiteite waar die primêre voertaal Afrikaans** is.

## Lys van Afrikaanse universiteite 
### Seminare, institute en kolleges vir private graadtoekenning 
* Afrikaanse Protestantse Akademie
* Akademia
* Aros

### Openbare universiteite 
Die Potchefstroomkampus (voorheen die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys of afgekort PU vir CHO) van die Noordwes-Universiteit is tans die enigste staatsuniversiteit waar Afrikaans as primêre voertaal gebruik word,  wat betreurenswaardig is en die posisie en toekoms van Afrikaans as ontwikkelde kultuur- en wetenskapstaal in 'n onbenydenswaardige posisie plaas. Sien *Gelyke Kanse en Andere v Voorsitter van die Senaat van die Universiteit van Stellenbosch en Andere [2019] ZACC 38*

## Openbare universiteite waar Afrikaans sedert 1994 as primêre voertaal afgeskaf is 
* Universiteit van Stellenbosch
* Universiteit van Pretoria
* Universiteit van Suid-Afrika
* Universiteit van die Vrystaat
* Randse Afrikaanse Universiteit—nou deel van die Universiteit van Johannesburg

## Verwysings
Donna Haraway

**Donna J. Haraway** (Denver, 6 September 1944) is 'n Amerikaanse feministiese sosioloog.

## Lewensbeskrywing 
Donna Haraway het haar skoolloopbaan in katolieke skole voltooi. Sy studeer aan die Colorado-kollege en gradueer in 1966 in dierkunde en filosofie. Sy woon een jaar in Parys waar sy die filosofie van evolusie bestudeer. In 1972 behaal sy 'n PhD in biologie aan die Universiteit van Yale met 'n proefskrif oor die funksie van metafore by die vormgee van ondersoek in die ontwikkelingsbiologie in die 20ste eeu.

Haraway het op verskillende plekke klas gegee in vrouestudies en algemene wetenskappe; onder andere aan die Universiteit van Hawaï en die Johns Hopkins Universiteit. Sedert 1980 werk sy as dosent aan die Universiteit van Kalifornië in Santa Cruz waar sy hoogleraar in feministiese teorievorming en wetenskap is by die afdeling Geskiedenis van die Bewussyn.

In 2000 ontvang sy die J.D. Bernal Award vir haar hele *oeuvre*, die hoogste onderskeiding van die *Society for Social Studies of Science*. In 2025 is sy met die Erasmusprys bekroon.

## Filosofie 
Donna Haraway het op verskillende vakgebiede gefokus en dit is moontlik om haar te  karakteriseer as 'n bioloog, filosoof en feminis. Haar multidissiplinêre essay waarmee sy bekend geword het, is *A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist-Feminism in the Late Twentieth Century* (1985). Hier voer sy 'n pleidooi vir die afskaffing van die rigiede grense tussen mense en diere, organismes en masjiene, mans en vroue. Sy wil wel gesprekvoer oor die verskille tussen dié dinge, maar sy wil haarself nie verbind op die vlak van verpligte kategorieë nie. Dit doen sy deur 'n ironiese toekomsbeeld te skets van mense wat hulself ontwikkel as kuborge, deur die onvoldoende en gebrekkige funksies van hul liggame aan te vul met tegnologie. So gesien, stel Haraway, is mense in 'n sekere sin reeds al kuborge. Deur so die relevantheid van die grense tussen organisme en masjien te toon, gee sy tegelykertyd 'n beskrywing en 'n visioenêre toekomsbeeld van kuborge.

## Werke 
* *Crystals, Fabrics and Fields: Metaphors of Organicism in Twentieth-Century Developmental Biology* (Yale University Press, 1976)
* *A Cyborg Manifesto* (1985)
* *Primate Visions: Gender, Race, and Nature in the World of Modern Science* (Routledge, 1989)
* *Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature* (Routledge,1991)
* *Modest_Witness@Second_Millennium.FemaleMan©_Meets_Oncomouse™* (Routledge, 1997)

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Valens

Flavius Julius **Valens** (Cibalae,

## Bronne 
Die meeste van wat ons van Valens weet kom van die geskiedskrywer Ammianus Marcellinus (330-395), wat sy tydgenoot was en hom in vyf boeke beskryf het. Ammianus was 'n heiden en is op sommige punte wat die Christendom betref nie heeltemal vry van vooroordele nie. Maar daar is ook ander bronne soos Eunapius van Sardis. Ongelukkig is sy oorspronklike werk nie bewaar nie, maar dele daarvan is deur Constantyn Porphyrogenitus oorgeneem en ook Zosimus het materiaal van Eunapius gebruik. Daar is ook vyf kerklike verslae (van Rufinus, Philostorgius, Socrates, Soaomen en Theoderet) wat insig gee in Valens se vervolgingspolitiek teen die ortodokse (Niceense) kerk. Valens was 'n volgeling van Arius en een van dié verslae (Philostorgius) is van 'n Ariaanse skrywer.

Daar is ook Armeense bronne soos die ''Buzandaran Patmut'iwink''' wat uit die laat 5de eeu kom, maar net 'n bietjie inligtings oor Valens se handellinge in Armenië lewer.

## Agtergrond 
Valens en sy broer kom uit Pannonië, waar hulle boere en militêre was. Vir staatsbeheer en vir kennis van die wet was hy grootliks afhanklik van amptenare wat lang jare in hulle poste was. Valens spreek ook geen Grieks nie, wat in die Griekse stad Konstantinopel 'n groot nadeel is.

Op 21 Julie 365 tref 'n groot aardbewing Kreta. Land word 9 meter opgehef en honderde dorpe word verwoes. 'n Tsoenami verwoes die kuste van Sisilië, die Peloponnesus, die Egeïese See en selfs Egipte. Valens hoor van hierdie ramp op pad na die ooste in Kappadosië. Dan hoor hy van nóg 'n probleem. Sy oom Valens verloor sy geduld en besluit alleen aan te val. Die Slag van Adrianopel word 'n groot ramp en Valens sterf op die slagveld.

## Sien ook 
* Lys van Bisantynse keisers
* Lys van Romeinse keisers

## Verwysings 
## Eksterne skakels