open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yangambi-botterbaber

Die **Yangambi-botterbaber** (*Schilbe yangambianus*) is 'n varswatervis wat voorkom in die boonste gedeelte van die Zambezirivier en die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as die *Yangambi butterbarbel*.

## Voorkoms 
Die vis is 'n donker sjokoladebruin met 'n gelerige basiskleur. Daar is 'n groot swart vlek agter die kop. Die onderkant van die kop en pens is ligter van kleur. Die dorsale en pektorale vinne is lank en dun. Die kop is kort en gerond met vier pare baarde om die mond. Die vis word tot 132&nbsp;mm lank.

## Habitat 
Die vis leef in kleiner woudstrome met rotsbodems. Hulle vreet hoofsaaklk insekte.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. 

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* http://fishbase.org/summary/Schilbe-yangambianus.html
Ptolemeus-sterreswerm

Die **Ptolemeus-sterreswerm** (ook bekend as **Messier&nbsp;7** of **NGC&nbsp;6475**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Skerpioen. Dit is in 1746 deur Jean-Dominique Maraldi ontdek. Dit kan maklik met die blote oog gesien word, naby die angel van die Skerpioen.

M7 is sedert die antieke tyd bekend; dit is vir die eerste keer deur die 1ste-eeuse Grieks-Romeinse sterrekundige Ptolemeus waargeneem, wat dit in 130 n.C. as ’n newel beskryf het. Die Italianer Giovanni Batista Hodierna het dit voor 1654 gesien en 30 sterre daarin getel. In 1764 het die Fransman Charles Messier dit as die sewende lid van sy katalogus van komeetagtige voorwerpe aangeteken.

Met ’n teleskoop kan sowat 80 sterre gesien word. Teen ’n afstand van 980 ligjare beteken dit die swerm is sowat 25 ligjare breed. Dit het ’n massa van sowat 735 sonmassas en is sowat 200&nbsp;miljoen jaar oud. Die helderste ster het ’n magnitude van 5,6.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Messier 7, SEDS: Messier 7

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Malombemeer

duimnael|links|'n Uitsig oor die Malombemeer
Die **Malombemeer** (Engels: *Lake Malombe*) is 'n natuurlike meer in die Shirerivier in die suide van Malawi. Die meer vorm deel van die Groot Skeurvallei en is die suidelikste meer van al die mere in die Groot Skeurvallei. Die meer is ryk aan vis.

## Bron 
* ''Africa's Great Rift Valley'' Nigel Pavitt. 2001. 

## Eksterne skakels
Lagunenewel

Die **Lagunenewel** (ook bekend as **Messier&nbsp;8** of **M8**) is ’n groot newel of interstellêre wolk in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is in 1747 deur Guillaume le Gentil ontdek en is een van min stervormende newels wat met die blote oog sigbaar is.

Die newel se afstand van die Aarde af word geraam op sowat 4&nbsp;000 – 6&nbsp;000 ligjare en dit is sowat 110&nbsp;x&nbsp;50&nbsp;ligjare groot. Soos baie newels lyk dit pienk op foto's met ’n lang beligting, terwyl dit grys lyk as deur ’n teleskoop daarna gekyk word. Dit bevat ’n paar donker, instortende wolke of protostellêre materiaal, waarvan die prominentstes deur Edward Emerson Barnard as B88, B89 en B296 geïdentifiseer is. Dit bevat ook ’n tregtervormige of tornadoagtige struktuur wat veroorsaak word deur ’n warm O-tipe ster wat ultravioletlig uitstraal en gasse op die oppervlak van die newel verhit en ioniseer.

In die middel van die newel is ’n tweede een, die Uurglas-newel, wat deur John Herschel so genoem is en nie verwar moet word met die bekender Uurglas-newel in die sterrebeeld Vlieg nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Messier 8, SEDS: Messier 8
* NightSkyInfo.com – M8

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 9

**Messier&nbsp;9** of **M9** (ook bekend as **NGC&nbsp;6333**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Slangdraer. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek. M9 is een van die naaste bolswerms aan die middel van die Melkweg – sowat 5&nbsp;500 ligjare. Dit is 25&nbsp;800 ligjare van die Aarde af.

Die totale magnitude van die swerm is sowat 120&nbsp;000 helderder as dié van die son – sowat -8,04. Die helderste individuele sterre is van magnitude 13,5 en kan deur ’n teleskoop van gemiddelde grootte gesien word. Daar is 13 bekende veranderlike sterrre.

Naby M9 is twee dowwer bolvormige sterreswerms, NGC&nbsp;6356 sowat 80' na die noordooste en NGC&nbsp;6342 sowat 80' na die suidooste.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 9

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Skoenlappersterreswerm

Die **Skoenlappersterreswerm** (ook bekend as onder meer **Messier&nbsp;6** en **NGC&nbsp;6405**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Skerpioen. Dit is in 1746 deur Jean-Dominique Maraldi ontdek. Die naam kom van die feit dat dit vaagweg soos ’n skoenlapper lyk.

Giovanni Battista Hodierna was in 1654 die eerste sterrekundige wat die bestaan van die swerm gedokumenteer het en Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus opgeneem as M6. Die getal, afstand en ander eienskappe van die sterre is egter eers in die 20ste eeu bestudeer.

Die meeste van die helder sterre in die swerm is warm, blou B-tipe sterre, maar die helderste een is ’n K-tipe oranje reus, BM Scorpii, wat duidelik op foto's teen die omringende sterre uitstaan. Dit is ’n veranderlike ster, waarvan die oënskynlike magnitude wissel tussen 5,5 en 7.

Skattings van die sterreswerm se afstand van die Aarde af het oor die jare gewissel, met ’n gemiddelde skatting van sowat 1&nbsp;600 ligjare. Sy algehele magnitude is 4,2.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 6

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 10

links|duimnael|150px|Messier 10 soos gesien deur ’n amateur-teleskoop.

**Messier&nbsp;10** of **M10** (ook bekend as **NGC&nbsp;6254**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Slangdraer. Dit is op 29 Mei 1764 deur Charles Messier ontdek, wat dit as die tiende voorwerp in sy Messier-katalogus gelys het en dit beskryf het as ’n newel sonder sterre. William Herschel het individuele sterre onderskei en dit beskryf as ’n "pragtige swerm van uiters saamgeperste sterre". Die eerste sterrekundige wat die afstand van die sterreswerm geraam het, was Harlow Shapley, hoewel sy berekening van 33&nbsp;000 ligjare verskil van die moderne skatting (14&nbsp;300 ligjare).

Die getyradius van M10 is 19,3 boogminute, wat sowat twee derdes van die maan se oënskynlike deursnee is. Deur ’n mediumgroot teleskoop is dit omtrent die helfte so groot omdat sy helder kern net sowat 35 ligjare breed is.

Wat elemente anders as waterstof en helium betref, is M10 redelik arm aan wat sterrekundiges metale noem. Die ystergehalte is net sowat 3,5% persent van dié van die son.

Omdat dubbelsterre in die algemeen ’n groter massa as normale sterre het, neig die dubbelsterre om na die middel van die swerm te beweeg. Sowat 14% van hulle lê in die streek van die kern teenoor sowat 1,5% in die buitenste streke. Vier veranderlike sterrre is in die swerm geïdentifiseer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 10
* Messier 10, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Wilde-eendsterreswerm

Die **Wilde-eendsterrestelsel** (ook bekend as **Messier&nbsp;11**, **M11** en **NGC&nbsp;6705**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Skild. Dit is in 1681 deur Gottfried Kirch ontdek. Charles Messier het dit in 1764 in sy Messier-katalogus opgeneem.

Die Wilde-eend is een van die rykste en kompakste oop sterreswerms bekend; dit bevat sowat 2&nbsp;900 sterre. Sy ouderdom word geraam op sowat 220&nbsp;miljoen jaar. Die naam kom van die helderste sterre wat ’n driehoek vorm wat kan lyk soos ’n swerm vlieënde eende.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 11

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 12

**Messier&nbsp;12** of **M12** (ook bekend as **NGC&nbsp;6218**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Slangdraer. Dit is op 30 Mei 1764 deur Charles Messier ontdek, wat dit beskryf het as ’n newel sonder sterre. In donker toestande kan dit dofweg deur ’n verkyker gesien word.

Die swerm is sowat 3° van die sterreswerm M10 en 5,6° van die ster Lambda Ophiuchi. Dit is sowat 15&nbsp;700 ligjare van die Aarde af en het ’n deursnee van sowat 75&nbsp;ligjare. Die helderste ster het ’n skynbare magnitude van 12. Die sterre is redelik losweg verbind vir ’n bolswerm en daar is aanvanklik vermoed dit is ’n kampakte oop swerm. Dertien van sy sterre is veranderlike sterre.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 12
* Messier 12, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 13

**Messier&nbsp;13** of **M13** (ook bekend as **NGC&nbsp;6205** of die **Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules**) is ’n bolswerm van sowat 300&nbsp;000 sterre in die sterrebeeld Hercules. Dit is in 1714 deur Edmond Halley ontdek en in 1764 deur Charles Messier in sy Messier-katalogus opgeneem.

Met ’n skynbare magnitude van 5,8 is dit op ’n donker nag skaars met die blote oog sigbaar. Dit het ’n deursnee van sowat 145&nbsp;ligjare. Die helderste ster in die swerm, wat sowat 25&nbsp;100 ligjare van die Aarde af is, is die veranderlike ster V11 met ’n magnitude van 11,95.

## Arecibo-boodskap 
Die Arecibo-boodskap van 1974, wat bedoel was om die bestaan van menslike lewe aan hipotetiese buiteruimtelike wesens oor te dra, is na M13 uitgestuur. Daar is gereken dat die moontlikheid van lewe daar groter is omdat die sterbevolking daar so dig is. M13 sal egter nie meer in daardie posisie wees as die boodskap dié deel van die ruimte bereik nie. Die stuur van die boodskap was ’n tegnologiese demonstrasie eerder as ’n werklike poging om met intelligente lewe kontak te maak.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 13
* Messier 13, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 14

**Messier&nbsp;14** of **M14** (ook bekend as **NGC&nbsp;6402**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Slangdraer. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek.

Die sterreswerm is sowat 30&nbsp;000 ligjare van die Aarde af. Dit is sowat 100 ligjare breed en bevat verskeie honderdduisende sterre. Met sy oënskynlike magnitude van 7,6 kan dit met ’n verkyker gesien word. Die helderste ster het ’n magnitude van 14.

Die algehele helderheid van M14 is sowat 400&nbsp;000 keer dié van die Son, wat neerkom op ’n absolute magnitude van -9,12. Daar is altesaam 70 bekende veranderlike sterre. In 1938 het ’n nova verskyn, maar dit is nie ontdek tot in 1964 toe fotografiese plate van daardie tyd bestudeer is nie. Daar word gereken die nova het ’n maksimum helderheid van 9,2 mag bereik: meer as vyf keer dié van die helderste "normale" ster in die swerm.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 14
* M14, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Ravenna

**Ravenna** (Italiaans: [raˈvenna], ) is die hoofstad en grootste stad van die provinsie Ravenna in die streek Emilia-Romagna in Italië. Die stad het 'n bevolking van 159&nbsp;692 in 2011 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 652 km². Die stad is 'n vroeëre hawestad, wat destyds aan die Adriatiese See geleë was. Vandag is Ravenna egter sowat 9 km van die kus af. Die stad is veral bekend om sy verskeie monumente uit die laat antieke tydperk en die vroeë Middeleeue. Die vroeë Christelike Monumente van Ravenna is in 1996 deur UNESCO as wêrelderfenisgebied gelys.

duimnael|links|Graftombe van Theodorik die Grote in Ravenna
Tussen 402 en 476 het Ravenna as hoofstad van die Wes-Romeinse Ryk‎‎ onder die laaste keisers gedien. Daarop is die stad deur Gote verower. In 540 het Oos-Romeinse troepe onder Belisar die stad vir keiser Justinianus I ingeneem en in 751 het die Lombarde die stad oorwin.

## Eksterne skakels 
*  
*  
*   Amptelike Unesco-bladsy
Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad

Die **Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad** (**WNNR**) is ’n navorsingsinstelling en ontwikkelingsorganisasie in Suid-Afrika.  Dit is op 5 Oktober 1945 gestig en het sy eie kampus in Pretoria.  Dit is die grootste navorsings- en ontwikkelingsorganisasie in Afrika en is verantwoordelik vir ongeveer 10% van die totale navorsingsbegroting van Afrika. Daar is ongeveer 3&nbsp;000 tegniese en wetenskaplikes werksaam, wat dikwels in multidissiplinêre spanne saamwerk.

## Navorsingsareas 
duimnael|Die *Skyfly*, ’n WNNR/Aerotek teikenrobotprototipe van 1992 by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum
Die WNNR se hoof navorsingsareas is:
*Biowetenskap
*Bou-omgewing
*Verdediging, vrede, veiligheid en sekuriteit
*Inligting- en kommunikasietegnologie
*Lasertegnologie
*Materiaalkunde en vervaardiging
*Mobiele intelligente outonome stelsels
*Nanotegnologie
*Natuurlike hulpbronne en die omgewing
*Ruimtetegnologie
*Sintetiese biologie

;Navorsingsentrums by die WNNR
*Nasionale Lasersentrum
*Meraka-instituut
*Sentrum vir Myninnovasie

## Voorsitters 
* Dr. Basil Schonland – Stigterspresident (1945–1951)
* Dr. P.J. du Toit (1951–1952)
* Dr. S. Meiring Naudé (1952–1971)
* Dr. Chris Brink (1971–1980)
* Dr. Chris Garbers (1980–1984)
* Dr. Brian Clarke (1984–1994)
* Dr. Geoff Garrett (1994–2000)
* Albert Jordaan (2001)
* Dr. Sibusiso Sibisi (2002–huidig)

## Presidente 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die WNNR se webtuiste
Omega-newel

Die **Omega-newel** (ook bekend as die Swaan-, Kreef- of Hoefyster-newel, **Messier&nbsp;17** en **NGC&nbsp;6618**) is ’n emissienewel in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is in 1745 deur Philippe Loys de Chéseaux ontdek en Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. Dit is geleë in die ryk stervelde van die Boogskutter-gebied van die Melkweg.

Die Omega-newel is tussen 5&nbsp;000 en 6&nbsp;000 ligjare van die Aarde af en strek sowat 15 ligjare ver. Die wolk van interstellêre materiaal waarvan die newel deel is, het ’n deursnee van sowat 40 ligjare en ’n massa van 30&nbsp;000 sonmassas. Omega self se massa word geraam op sowat 800 sonmassas. Dit word beskou as een van die helderste en grootste stervormende streke in ons sterrestelsel.

’n Oop sterreswerm van 35 sterre lê in die newelagtigheid en veroorsaak dat die gasse van die newel glinster vanweë bestraling deur hierdie warm jong sterre. Daar is egter heelwat meer sterre in die newel, tot 800.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 17
* Omega by ESA/Hubble 

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 18

**Messier&nbsp;18** of **M18** (ook bekend as **NGC&nbsp;6613**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek wat dit in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem het.

Van die Aarde af gesien, lê M18 tussen die Omega-newel (M17) en die Boogskutter-sterwolk (M24). Dit is na raming sowat 32&nbsp;miljoen jaar oud en is 4&nbsp;900 ligjare van hier.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 18

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 19

**Messier&nbsp;19** of **M19** (ook bekend as **NGC&nbsp;6273**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Slangdraer. Dit is op 5 Junie 1764 deur Charles Messier ontdek en hy het dit in dieselfde jaar in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. William Herschel het in 1784 die individuele sterre geëien.

M19 is een van die mees afgeplatte bekende bolvormige swerms. Hierdie afplatting weerspieël dalk nie die ware vorm van die sterreswerm nie, aangesien lig aan die oostekant in ’n groot mate deur gas en stof geabsorbeer word. Wanneer dit in infrarooi besigtig word, is daar feitlik geen afplatting nie. Die swerm is 28,7 ligjare van die sonnestelsel af  en is baie na aan die Melkweg se middelpunt (sowat 6,5 ligjare ver).

Die swerm se massa is sowat ’n miljoen keer dié van die son en is sowat 11,9 miljard jaar oud. Dit bevat minstens vyf veranderlike sterre.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 19
* Messier 19, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Chris de Clerq

**Chris de Clerq** is 'n Suid-Afrikaanse akteur. De Clerq begin sy loopbaan as akteur in 1989 in 'n advertensie in Los Angeles, Kalifornië. Teen 1992 was hy 'n bekende gesig op Suid-Afrikaanse televisie as *Paul Brink* in M-Net se sepie, *Egoli: Plek van Goud*. Daarna was hy 'n aanbieder op SAUK se tydskrifprogram, *Pasella* en later op *Reise en Soetkyse*, 'n reisprogram op kykNET.

## Filmografie 
* Stilte, 2012 as Oom Hans
Verraaiers (Rolprent)
Ballade vir Robbie de Wee (Rolprent)
Alles wat Mal is (Rolprent)
Kamera Ligte Liefde (Rolprent)
Seun (Rolprent)
Bond of Blood (Rolprent)

* Reise en Soetkyse (aanbieder)
* Pasella (aanbieder)
* Egoli: Plek van Goud as Paul Brink
Chanté Hinds

**Chanté Hinds** is 'n Suid-Afrikaanse aktrise. Hinds is op 2 Augustus 1968 in Kaapstad gebore, maar word in Johannesburg groot. Sy matrikuleer by die Hoërskool Kemptonpark en verwerf daarna 'n B.A.-graad in Drama en Engels aan die Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O..

Hinds trou aanvanklik met Evan Schoombie en daarna met Christian Zimelka. In 2007 tree sy vir 'n derde keer in die huwelik met 'n wolboer, Jan Möller. Die egpaar se oudste kind, die 18 maande oue seuntjie Jan Daniël Möller verdrink in 2009 in 'n plaasdam, net minder as twee jaar nadat haar broer in die see verdrink het.

## Filmografie 
* Stilte, 2012 as Tannie Dorrette
* Jakhalsdans, 2010 as Bokkie de Wet
* Begeertes (TV-reeks), 2007  as Barbara
* Goeiemôre Suid-Afrika
* Orkney Snork Nie (Die Moewie) 1992

## Verwysings
André Frauenstein

**André Frauenstein** is 'n Suid-Afrikaanse akteur. Hy maak sy debuut in 2010 in die rolprent, *Eternity*, wat as Suid-Afrika se eerste vampier-rolprent beskou word.

## Filmografie 
* Treurgrond, 2015 as Andre van Staden
* Stilte, 2012 as Pieter
* Angel of the Skies, 2012 as Ray
* Ek lief jou, 2011 as Danie
* Eternity, 2010 as die vampier Billy

## Eksterne skakels 
* Ontmoet 'Eternity' se Billy
*
Driespletige Newel

Die **Driespletige Newel** (ook bekend as onder meer **Messier&nbsp;20** en **NGC&nbsp;6514**) is ’n H II-gebied in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is ’n ongewone kombinasie van ’n oop sterreswerm, ’n emissienewel (die onderste rooi deel), ’n refleksienewel (die boonste blou deel) en ’n donker newel (die oënskynlike gapings in die emissienewel wat aan die struktuur sy driespletige voorkoms gee). Laasgenoemde word ook **Barnard 85** genoem.

## Eienskappe 
Die Driespletige Newel is in 1997 deur sterrekundiges ondersoek deur middel van die Hubble-ruimteteleskoop. Filters is gebruik wat emissies van waterstofatome, geïoniseerde swaelatome en dubbelgeïoniseerde suurstofatome isoleer. Die beelde is saamgevoeg vir ’n foto om te wys hoe die newel dalk vir ’n waarnemer sal lyk.

Die nabyskote wys ’n digte wolk van stof en gas wat die geboorteplek van nuwe sterre is. Dié wolk is sowat 8 ligjare van die newel se sentrale ster. ’n Straal van sowat 0,75 ligjare peul uit die kop van die wolk. Die bron van die straal is ’n jong stellêre voorwerp diep binne-in die wolk. Sulke strale is die uitlaatgasse van stervorming. Straling van die newel se sentrale ster laat die straal gloei.

In Januarie 2005 het Nasa se Spitzer-ruimteteleskoop 30 sterre in wording en 120 nuut gevormde sterre ontdek wat nie op foto's met sigbare lig gesien is nie.

Die newel is sowat 5,2 kilo-ligjare van die Aarde af en het ’n magnitude van 6,3.

## Galery 

Lêer:TrifidHunterWilson.jpg|M20 deur ’n amateur-teleskoop.
Lêer:trifid.nebula.arp.750pix.jpg|Die Driespletige Newel. Die deel in die blok word regs vergroot. (Bron: Nasa/ESA).
Lêer:trifid.nebula.jet.arp.750pix.jpg|Hubble-foto van ’n sterrestraal in die newel. (Bron: Nasa/ESA).
Lêer:Trifid 3.6 8.0 24 microns spitzer.png|Die newel in infrarooi soos gesien deur Spitzer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Spitzer-ontdekkings 
* Messier 20, SEDS: Messier 20
* ESA/Hubble

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 21

**Messier&nbsp;21** of **M21** (ook bekend as **NGC&nbsp;6531**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is op 5 Junie 1764 deur Charles Messier ontdek wat dit in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem het.

M21 is ’n relatief jong sterreswerm van net sowat 4,6&nbsp;miljoen jaar. Dit is ’n digte swerm, maar bevat sowat 57 sterre. Die meeste is klein en dof, maar ’n paar blou reuse is geëien. Dit is nie met die blote oog sigbaar nie, maar wel op ’n donker nag met ’n verkyker.

## Eksterne skakels 
* Messier 21, SEDS: Messier 21

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Cobus Grobbelaar

**Cobus Grobbelaar ** (gebore in Randfontein op 27 Mei 1981) is 'n rugbyspeler wat vir die Goue Leeus in die Curriebeker en die Lions in Superrugby speel.

## Verwysings 
*SA rugbyprofiel 
*Lions rugby 
*itsrugby.co.uk profiel
Synodontis

**Synodontis** (skreeubabers) is 'n vis genus wat hoort tot die familie Mochokidae. Die genus bestaan uit meer as 100 spesies wat in Afrika voorkom met nege spesies wat in Suider-Afrika voorkom.

## Kenmerke 
Die eksemplare is redelik groot en verkies om in stadigvloeiende strome met baie plantegroei te leef. Die genus het sy naam verkry na aanleiding van die geluide wat die visse maak sodra hulle uit die water gehaal word. Die dorsale vin is lank en skerp en met die goed ontwikkelde en skerp pektrale vinne kan die genus homself goed verdedig.

## Spesies 
Die volgende spesies kom in Suider-Afrika voor:
::* *Synodontis leopardinus* - Luiperdkol-skreeubaber
::* *Synodontis macrostigma* - Grootvlek-skreeubaber
::* *Synodontis macrostoma* - Grootbek-skreeubaber
::* *Synodontis nebulosus* - Newelrige skreeubaber
::* *Synodontis nigromaculatus* - Spikkel-skreeubaber
::* *Synodontis thamalakanensis* - Borrelbaard-skreeubaber
::* *Synodontis vanderwaali* - Fyntand-skreeubaber
::* *Synodontis woosnami* - Bo-Zambezi-skreeubaber
::* *Synodontis zambezensis* - Bruinskreeubaber

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001.
H I-gebied

’n **H&nbsp;I-gebied** is ’n groot interstellêre wolk van neutrale atomiese waterstof, plus ’n hoeveelheid helium en ander elemente. Dié streke skyn nie lig uit nie.

Wanneer ’n H I-gebied met uitspreiende geïoniseerde gas bots (soos ’n H II-gebied, sal laasgenoemde helderder skyn as gewoonlik. Die graad van ionisering in ’n H I-gebied is baie klein teen sowat 10−4 (dus een deeltjie per 10&nbsp;000). Die temperatuur van so ’n gebied is sowat 100&nbsp;K en word gewoonlik as isotermies beskou, behalwe naby ’n uitspreiende H II-gebied. 

## Verwysings 
## Sien ook 
*H II-gebied
Sarel Pretorius

**Sarel Pretorius ** (gebore op Reitz op 18 April 1984) is 'n rugbyspeler wat op skrumskakel vir die Cheetahs in Superrugby speel.  Hy het ook in 2007 tot 2011 vir die Griekwas in die Curriebeker gespeel.

In 2012 het hy superrugby onder kontrak vir die oorsese Waratahs gespeel, maar het teruggekeer huis toe om weer vir die Cheetahs te speel in 2013.

## Eksterne skakels 
Pretorius se profiel op itsrugby.co.uk

## Verwysings
Messier 22

**Messier&nbsp;22** of **M22** (ook bekend as **NGC&nbsp;6656**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit was een van die eerste bolswerms wat ontdek is, in 1665 deur Abraham Ihle, en Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

Dit is een van die helderste bolvormige swerms in die hemelruim. Dit was ook een van die eerste sodanige swerms wat deeglik bestudeer is, eers deur Harlow Shapley in 1930. Hy het sowat 70&nbsp;000 sterre ontdek en het gevind dit het ’n digte kern. Daarna het Halton Arp en William G. Melbourne dit in 1959 bestudeer.

M22 is een van die naaste bolvormige sterreswerms aan die Aarde – sowat 10&nbsp;600 ligjare. Dit bevat 32 bekende veranderlike sterre. Ondanks sy relatiewe nabyheid word sy helderheid deur ruimtestof verdof en het hy ’n oënskynlike magnitude van net 5,5.

M22 is ongewoon danksy die feit dat dit net een van vier bolvormige sterreswerms is wat sover bekend ’n planetêre newel bevat (die ander drie is M15, NGC 6441 en Palomar 6). Dié newel se sentrale ster is ’n blou ster. Die newel is bekend as GJJC1 en is na raming maar sowat 6&nbsp;000 jaar oud.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 22
* Messier 22, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 23

**Messier&nbsp;23** of **M23** (ook bekend as **NGC&nbsp;6494**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is op 20 Junie 1764 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M23 is sowat 2&nbsp;150 ligjare van die Aarde af en het ’n radius van sowat 15-20 ligjare. Daar is sowat 150 geëiende sterre in die swerm, waarvan die helderste een ’n magnitude van 9,2 het.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 23

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Boogskutter-sterrewolk

Die **Boogskutter-sterrewolk** (ook bekend as **Messier&nbsp;24**, **Delle Caustiche** en **IC&nbsp;4715**) is ’n sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

Die swerm is sowat 600 ligjare breed. Die sterre, swerms en ander voorwerpe waaruit dit bestaan, is deel van die Carina-Sagittarius-arm van die Melkweg. Messier het dit beskryf as ’n "groot newelagtigheid wat baie sterre bevat".

Dit is die digste konsentrasie van individuele sterre wat met ’n verkyker gesien kan word, met sowat 1&nbsp;000 sterre wat binne ’n enkele gesigsveld sigbaar is.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 24

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 25

**Messier&nbsp;25** of **M25** (ook bekend as **IC&nbsp;4725**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is in 1745 deur Philippe Loys de Chéseaux ontdek en in 1764 deur Charles Messier in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M25 is sowat 2&nbsp;000 ligjare van die Aarde af en is sowat 19&nbsp;ligjare breed. Dit bevat minstens een veranderlike ster, U&nbsp;Sagittarii.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 25

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 26

**Messier&nbsp;26** of **M26** (ook bekend as **NGC&nbsp;6694**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Skild. Dit is in 1766 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. M26 is sowat 22&nbsp;ligjare breed en sowat 5&nbsp;000&nbsp;ligjare van die Aarde af. Die helderste ster het ’n skynbare magnitude van 11,9. Die swerm is sowat 89&nbsp;miljoen jaar oud.

’n Interessante eienskap van M26 is die lae digtheid van die sterre naby sy kern; dit word waarskynlik veroorsaak deur ’n wolk of instellêre materiaal tussen die Aarde en die swerm.

## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 26

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 15

**Messier&nbsp;15** of **M15** (ook bekend as **NGC&nbsp;7078** en **GCl&nbsp;120**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Vlieënde Perd. Dit is in 1746 deur Jean-Dominique Maraldi ontdek. Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. Teen ’n geraamde ouderdom van 12&nbsp;miljard jaar is dit een van die oudste bekende bolvormige swerms.

M15 is sowat 33&nbsp;600 ligjare van die Aarde af en het ’n deursnee van 175&nbsp;ligjare.

M15 het sowat 100&nbsp;000 sterre, waarvan 112 sover bekend veranderlike sterre, is en 8 pulsars, insluitende ’n dubbel-neutronsterstelsel, M15&nbsp;C. M15 bevat ook Pease&nbsp;1, die eerste planetêre newel wat in ’n bolvormige sterreswerm ontdek is (in 1928). Sedertdien is nog net drie ander ontdek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 15
* Messier 15, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Arend-newel

Die **Arend-newel** (ook bekend as onder meer **Messier&nbsp;16** en **NGC&nbsp;6611**) is ’n jong oop sterreswerm in die sterrebeeld Slang. Dit is in 1745-'46 deur Jean-Philippe de Cheseaux ontdek en daarna deur Charles Messier in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. Dit is die tuiste van die bekende Skeppingspilare wat op ’n foto deur die Hubble-ruimteteleskoop gesien kan word as pilare van stervormende interstellêre gas en stof.

## Eienskappe 
duimnael|links|160px|Die toring gas in M16, die Arend-newel.
Die Arend-newel is deel van ’n emissienewel, of H II-gebied, wat gelys word as IC&nbsp;4703. Die streek met sy aktiewe stervorming is sowat 7&nbsp;000 ligjare van die Aarde af. ’n Toring gas wat uit die newel kom, is sowat 9,5 ligjare of 90&nbsp;biljoen kilometer hoog.

Die helderste ster in die newel (HD&nbsp;168076) het ’n skynbare magnitude van 8,24 en kan dus met ’n verkyker gesien word. Dit is eintlik ’n dubbelster bestaande uit ’n O3.5V-tipe en ’n O7.5V-tipe ster.

Die sterreswerm wat met die newel verbind word, het sowat 460 sterre, waarvan die helderste een ’n massa van sowat 80 sonmassas en ’n helderheid van tot 1&nbsp;miljoen keer dié van die son het. Sy ouderdom word geraam op 1-2&nbsp;miljoen jaar.

## Skeppingspilare 
Foto's wat in 1995 deur Jeff Hester en Paul Scowen met behulp van die Hubble-ruimteteleskoop geneem is, het sterrekundiges se begrip van die prosesse in die newel grootliks verbeter. Een van die foto's is van die wolkkolomme bekend as die Skeppingspilare. ’n Groot gebied van stervorming kan daarop gesien word. Die klein, donker gebiede is waarskynlik protosterre. Die pilaarstruktuur van die streek lyk baie soos die heelwat groter stervormende gebied wat in 2005 deur die Spitzer-ruimteteleskoop geneem is in die sterrebeeld Kassiopeia en wat die Siel-newel genoem word.

Die langste pilaar is 7 ligjare hoog. Weens die geweldige afstand van die Aarde af kan daar reeds ’n jong klomp sterre in die plek van die pilare wees sonder dat ons dit weet. Vroeg in 2007 het sterrekundiges wat die Spitzer-ruimteteleskoop gebruik, bewyse gevind wat dalk daarop dui dat die pilare sowat 6&nbsp;000 jaar gelede vernietig is deur ’n supernova-ontploffing daar naby, maar die lig wat wys hoe die nuwe vorm van die newel nou lyk, sal die Aarde eers oor ’n millennium bereik.

## Galery 

Lêer:Pillars of creation 2014 HST WFC3-UVIS full-res denoised.jpg|Die Skeppingspilare in die Arend-newel.
Lêer:M16 - Eagle nebula.jpg|’n Infrarooi foto van die Pilare wys die verskillende strukture.
Lêer:ESO-Head of Column in the Eagle Nebula.jpg|Kop van die Kolom in die Arend-newel.
Lêer:Messier 16 Northwestern.jpg|Noordwestelike deel van die streek, ’n hele ent van die kern af.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Seds.org, SEDS: Messier 16
* Spacetelescope.org , Hubble-foto's van M16

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Patrick Lambie

**Patrick Lambie** (17 Oktober 1990, Durban) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler. Hy het tot 2017 op losskakel gespeel vir die  (in die Superrugbykompetisie) en die Natal Haaie in die Curriebekerreeks. Hy het 57 toetse vir die Springbokke gespeel, meestal op heelagter of losskakel, en gereeld ook as plaasvervanger in dieselfde twee posisies. Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die Rugbywêreldbeker 2015.

## Jeug 
Hy matrikuleer in 2008 by die prestige privaatskool **Michaelhouse** te Balgowan in die KwaZulu-Natal Middeland. Hy was hoofseun en kaptein van die skool se die eerste krieket- en rugbyspan in sy matriekjaar. Hy speel ook vir die SA Skolespan en was beide KwaZulu-Natal krieket- en Cravenweekkaptein.

## Springbok 
Lambie maak sy debuut vir die Springbokke op 6 November 2010 teen Ierland in Dublin. Daarna is hy 'n plaasvervanger in twee Drienasiestoetse en in die beginvyftiental op losskakel teen die All Blacks op 30 Julie 2011. Tydens die Rugbywêreldbeker 2011 het Lambie op heelagter gespeel in al die groepfase wedstryde asook in die kwarteindstryd, waartydens Australië ongelukkig die Springbokke uitgeskakel het.

Lambie se veelsydige spel en sy vyfde plek op die puntetabel in superrugby het bygedra dat hy ingesluit is in die Springbokgroep vir Engeland se toer na Suid-Afrika in 2012. Hy draf op die veld ná rustyd met die telling gelyk op 6-6; daarna verseker hy die Springbokke se oorwinning van 22-17 oor Engeland. Dit was sy twaalfde toets.

Hy word ingesluit as die Springbokke se plaasvervangerheelagter vir die 2012-Rugbykampioenskapreeks. Lambie word heelaas in Augustus 2012 op die reserwebank gehou terwyl Zane Kirchner, die eerstekeuse heelagter, in die twee wedstryde teen Argentinië op die veld is. Op 6 Oktober 2012 verskyn hy in die 64ste minuut op die veld as heelagter teen die All Blacks in die FNB-stadion te Soweto.

Hy word gekies as Springboklosskakel en -stelskopper vir die toer na die Britse Eilande en Ierland gedurende November 2012, en behaal 11 punte in elk van die drie toetse, dus 33 punte op die toer. Patrick Lambie word erken vir sy bestendige en uitsonderlike spel in 2012 deur 'n nominasie as SARU se Speler-van-die-Jaar.

Aan die einde van die 2016-seisoen word hy ook kortstondig die Springbokkaptein, alhoewel dit nie vir 'n amptelike toetswedstryd was nie, maar wel teen die Barbarians.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* 
* Patrick Lambie  se Sharks profiel
* Patrick Lambie by itsrugby.co.uk
Messier 28

**Messier&nbsp;28** of **M28** (ook bekend as **NGC&nbsp;6626**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Boogskutter. Dit is op 27 Julie 1764 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

In die lugruim is dit minder as ’n graad noordwes van die ster Kaus Borealis, wat ’n helderheid van 3 mag het. Deur ’n verkyker is dit sigbaar as ’n mistige kol.

M28 is sowat 17&nbsp;900 ligjare van die Aarde af. Dit is 2&nbsp;miljard jaar oud en het ’n massa van 551&nbsp;000 sonmassas. Daar is 18 veranderlike sterre in die swerm. In 1986 was dit die eerste bolvormige sterreswerm waarin ’n millisekonde-pulsar, PSR&nbsp;B1821–24, gevind is. Sedertdien is nog 11 gevind. In 2011 was dit die derde grootste bekende getal pulsars in ’n swerm.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 28
* Messier 28, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Pretville

**Pretville** is 'n Afrikaanse rolprent wat op 23 November 2012 in fliekteaters landswyd begin draai het.  Die rolprent het in sy openingsnaweek meer as R900 000 verdien.

Die rolprent handel oor 'n klein fiktiewe dorpie in die laat 1950's wat in die harte van alle Suid-Afrikaners lê. Hier is alles moontlik en allerhande interessante dinge gebeur. Pretville is die blyplek van ʾn paar bekende akteurs en sangers, maar daar is ook nuwe intrekkers met nuwe, vars talent. Die dorp doen sy naam gestand en daar is altyd 'pret' in Pretville!

## Genre 
Die rolprent is 'n musiekblyspel.

## Hoofrolspelers 
* Marlee van der Merwe as Serah Somers
* Eugene Jensen as Dawid de Witt
* Annette Engelbrecht as Ouma Sarie
* Terence Bridgett as Pierre Lukuveer
* Emo Adams as Jakkie
* Jakkie Louw as Bennie
* Steve Hofmeyr as Eddie Elektriek
* Lizz Meiring as Lollie le Roux
* Willem Botha
* Liesl du Toit as die verpleegster, Santjie
* Hykie Berg as Meyer Labuschagne
En andere.

## Verwysings 
## Sien ook 
* Lys van Afrikaanse rolprente

## Eksterne skakels 
*
Charl McLeod

**Charl McLeod** (gebore op 5 Augustus 1983 in Johannesburg) is 'n Suid-Afrikaanse beroepsrugbyspeler. Hy speel op skrumskakel vir die Sharks (in die Superrugbykompetisie) en die Natal Haaie in die Curriebekerreeks. 

Charl is opgeroep vir die Springbokspan in die middel van hulle toer na die Britse Eilande op 18 November 2010. Hy het een rugbytoets vir die Springbokke gespeel.

## Eksterne skakels 
* 
*Sharks profiel 
*itsrugby.co.uk Profile

## Verwysings
Messier 29

**Messier&nbsp;29** of **M29** (ook bekend as **NGC&nbsp;6913**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Swaan. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M29 is in die vol gebied van die Melkweg naby Gamma Cygni geleë, sowat 4&nbsp;000 ligjare van die Aarde af.

Volgens die Sky Catalog 2000 is M29 in die Cygnus OB1-assosiasie en beweeg dit teen 28&nbsp;km/s in die Aarde se rigting. Dit is sowat 10&nbsp;miljoen jaar oud en sy helderste vyf sterre is almal reuse van spektraaltipe B0. Die helderste ster het ’n skynbare magnitude van 8,59 en die totale absolute helderheid van die swerm is ’n indrukwekkende -8,2&nbsp;mag, of dié van 160&nbsp;000 Sonne.

Die sterreswerm lyk taamlik geïsoleer in die lug. Die helderste vier sterre vorm ’n vierhoek en drie ander ’n driehoek noord daarvan.

## Eksterne skakels 
* LRGB-foto van Messier 29
* SEDS: Messier 29

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Handgewignewel

Die **Handgewignewel** (ook bekend as **Messier&nbsp;27** en **NGC&nbsp;6853**) is ’n newel in die sterrebeeld Vos. Dit is die eerste planetêre newel wat ontdek is, in 1764 deur Charles Messier. Hy het dit in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M27 is sowat 1&nbsp;360 ligjare van die Aarde af. Dit het ’n sigbare magnitude van 7,5 en ’n deursnee van sowat 8&nbsp;boogminute. Dit kan met ’n verkyker gesien word en is gewild onder amateur-sterrekundiges.

Die Handgewignewel lyk soos ’n verlengde, afgeplatte bol en is een van die helderste planetêre newels. Aangesien dit uitdy teen ’n snelheid van 6,8&nbsp;boogsekondes per eeu, word die ouderdom op 3&nbsp;000 tot 4&nbsp;000 jaar geraam. Sommige sterrekundiges trek dié ouderdom in twyfel. So het Burman bereken die newel dy uit teen 1&nbsp;boogsekonde per eeu, wat beteken dit is sowat 48&nbsp;000 jaar oud.

M27 se sentrale ster is redelik helder met ’n magnitude van 13,5. K.M. Cudworth van die Yerkes-sterrewag het ook ’n dowwe, geel metgesel by die ster gevind met ’n magnitude van 17.

## Eksterne skakels 
* M27 by astro-pics.com
* M27, SEDS

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Duikereiland

**Duikereiland** is 'n eiland net suid van Houtbaai naby Kaapstad in Suid-Afrika. Die eiland is 77 meter by 95 meter groot, met 'n oppervlak van ongeveer 0,4 hektaar. Die eiland is bekend vir sy mariene natuurlewe, soos voëls en pelsrobbe. Dit word gereeld deur toeriste en fotograwe per boot vanaf ''Mariner's Wharf'' in Houtbaai besoek.

duimnael|links|'n Uitsig oor Duikereiland in die Houtbaai
Op 13 Oktober 2012 het 'n huurboot genaamd *Maroskha* met 41 mense aan boort naby die eiland omgeslaan. Twee persone, 'n Britse toeris en 'n bemanningslid, het tydens die voorval omgekom.

## Sien ook 
* Lys van eilande van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Andromeda-sterrestelsel

Die **Andromeda-sterrestelsel** (ook bekend as onder meer **Messier&nbsp;31** en **NGC&nbsp;224**) is 'n spiraalsterrestelsel sowat 2,5&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af

In 2005 het sterrekundiges 'n heel nuwe soort sterreswerm in M31 ontdek. Hulle bevat honderdduisende sterre nes bolvormige swerms. Wat hulle egter onderskei, is dat hulle baie groter is – verskeie honderde ligjare in deursnee – en honderde kere minder dig.

## Satelliete 
Nes die Melkweg, het Andromeda verskeie satelliet-sterrestelsels – sover bekend 14 dwergstelsels. Die bekendstes en mees bestudeerdes is M32 en M110. Onlangse getuienis wys daarop dat M32 in die verlede na aan Andromeda verbybeweeg het. Dit kon aanvanklik 'n groter stelsel gewees het waarvan die sterskyf deur Andromeda opgeneem is.

Dit lyk ook of daar 'n interaksie tussen M110 en Andromeda is. Sterrekundiges het in laasgenoemde se halo 'n stroom metaalryke sterre gevind wat lyk of dit van hierdie satelliet-stelsels weggeruk is.

In 2006 is ontdek dat nege van die satelliete op 'n vlak lê wat Andromeda se kern kruis, eerder as dat hulle lukraak versprei is soos wat verwag sou word. Dit kan daarop dui dat hulle 'n gemeenskaplike gety-oorsprong het.

## Toekomstige botsing met die Melkweg 
Die Andromeda-sterrestelsel beweeg teen sowat 100 tot 140&nbsp;km/s (400 ligjare elke miljoen jaar) in die rigting van die Melkweg. Die twee stelsels sal dus na verwagting in sowat 4,5&nbsp;miljard jaar bots. 'n Waarskynlike resultaat van die botsing sal wees dat die twee stelsels saamsmelt om 'n reusagtige elliptiese sterrestelsel te vorm. Sulke botsings vind gereeld plaas tussen sterrestelsels in 'n sterrestelselgroep. Dit is onbekend wat met die Aarde of ons sonnestelsel sal gebeur in so 'n botsing. As die twee stelsels nie saamsmelt nie, is daar 'n klein kans dat die sonnestelsel uit die Melkweg gewerp en in Andromeda opgeneem kan word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 31
* StarDate: M31-feite 
* Simbad-data oor M31
* M31 en sy sentrale kernspiraal
* Bolvormige sterreswerms in M31 by die Curdridge-sterrewag
* Andromeda-sterrestelsel by SolStation.com
* M31 by NightSkyInfo.com

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bjorn Basson

**Bjorn Basson** (gebore in King William's Town op 11 Februarie 1987) is 'n oud-Springbokrugbyspeler wat lank vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die  in Superrugby op vleuel gespeel het. Basson het skoolgegaan by Dale-kollege in sy tuisdorp. Hy begin sy provinsiale rugbyloopbaan by die Wildeklawer Griekwas, en draf 55 keer vir hul uit sedert sy Curriebekerdebuut in 2007 voordat hy na die Blou Bulle skuif in 2011.

## Eksterne skakels 
* 
* 
* Bulls profiel
* itsrugby.co.uk profiel
Messier 30

**Messier&nbsp;30** of **M30** (ook bekend as **NGC&nbsp;7099**) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Steenbok. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek en in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. Hy het dit beskryf as ’n ronde newel sonder ’n ster.

M30 kan goed deur ’n verkyker gesien word as ’n kol newelagtige lig wat sowat 4&nbsp;boogminute breed is. Met ’n groter instrument kan individuele sterre gesien word.

Die sterreswerm is sowat 29&nbsp;400 ligjare van die Aarde af en is sowat 93 ligjare breed. Sy ouderdom word op rofweg 12,93 miljard jaar geraam en sy massa op sowat 160&nbsp;000 sonmassas. Dit volg ’n retrograde baan (in ’n teenoorgestelde rigting) in die binneste galaktiese halo wat daarop kan dui dat M30 nie in die Melkweg ontstaan het nie, maar uit ’n ander sterrestelsel kom.

M30 is deur ’n proses wat kerninstorting genoem word, en het nou ’n konsentrasie massa by sy kern van sowat ’n miljoen keer die Son se massa per kubieke parsek. Dit maak dit een van die digste streke in die Melkweg. Sterre wat so dig bymekaar lê, sal ’n hoë mate van interaksie hê wat kan lei tot onder meer die ontstaan van dubbelsterre.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 30
* Messier 30, Galactic Globular Clusters Database

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Bibcode

Die **bibcode** is ’n bepaler wat deur ’n aantal astronomiese datastelsels gebruik word om geskrifte aan te dui. Die kode het ’n vasgestelde lengte van 19 karakters en het die vorm
YYYYJJJJJVVVVMPPPPA,
waar YYYY die jaartal van die geskrif is en JJJJJ aandui waar dit gepubliseer is. In die geval van ’n joernaalverwysing is VVVV die volume, M die seksie van die joernaal (bv. L vir die Briewe-seksie), PPPP gee die bladsynommer en A is die eerste letter van die skrywer se van. Leestekens (.) word gebruik om leë velde aan te dui of velde langer te maak wat te kort is; dit word gedoen aan die regterkant vir die publikasiekode en aan die linkerkant vir die volume en bladsynommer. 

Voorbeelde:

## Verwysings
Messier 32

duimnael|links|’n Foto van die Andromeda-sterrestelsel, met M32 links bo van die middel.

**Messier&nbsp;32** of **M32** (ook bekend as onder meer **NGC&nbsp;221**) is ’n dwergsterrestelsel sowat 2,65&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Andromeda. Dit is ’n satellietstelsel van die bekende Andromeda-sterrestelsel (M31) en is in 1749 deur Le Gentil ontdek. Charles Messier het dit in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M32 is net 6&nbsp;500&nbsp;ligjare op sy breedste. Soos die meeste elliptiese sterrestelsels bevat dit meestal ouer, dowwe rooi en geel sterre met omtrent geen stof of gas nie, wat beteken geen nuwe sterre word gevorm nie. Daar is egter tekens van stervorming in die relatief onlangse verlede.

Die struktuur en sterre van M32 is moeilik om te verduidelik aan die hand van tradisionele modelle. Onlangse simulasies dui op ’n nuwe scenario: dat die getyveld van M31 die spiraalsterrestelsel in ’n kompakte elliptiese stelsel kon verander het. Wanneer ’n klein sterrestelsel in die sentrale dele van M31 beland, word die grootste deel van die buitenste lae van die kleiner stelsel weggestroop. Die sentrale romp van die kleiner stelsel word veel minder beïnvloed en behou sy vorm. Gety-effekte ontketen ’n massiewe steruitbarsting in die kern, en dit veroorsaak die groot digtheid wat in M32 gesien kan word. Daar is ook bewyse dat M32 ’n buitenste skyf het.

Nog ’n hipotese oor die ontstaan van die stelsel is dat M32 die grootste oorblyfsel is van ’n voormalige spiraalsterrestelsel, **M32p**, wat toe die derde grootste lid van die Plaaslike Groep was (vermoedelik sowat 2,5&times;1010 M☉).

## Swartkolk 
M32 bevat ’n supermassiewe swartkolk, waarvan die massa geraam word op tussen 1,5 en 5&nbsp;miljoen sonmassas.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* StarDate: M32 
* SEDS: Messier 32

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Messier 34

**Messier&nbsp;34** of **M34** (ook bekend as **NGC&nbsp;1039**) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Perseus. Dit is voor 1654 deur Giovanni Batista Hodierna ontdek. Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem.

M34 is sowat 1&nbsp;500 ligjare (470 parsek) van die Aarde af.

Die ouderdom van M34 is iewers tusen dié van die Plejades (100 miljoen jaar) en die Hiades (800 miljoen jaar). Vergelykings tussen waargenome sterspektrums en die waardes wat voorspel word deur evolusiemodelle, plaas M34 se ouderdom tussen sowat 200&nbsp;miljoen en 250&nbsp;miljoen jaar. Dit is min of meer wanneer sterre met ’n sonmassa van 0,5 die hoofreeks binnegaan. In vergelyking daarmee gaan sterre soos die Son die hoofreeks na 30&nbsp;miljoen jaar binne.

Minstens 19 sterre in die swerm is wit dwerge. Dit is oorblyfsels van sterre van tot 8&nbsp;sonmassas wat deur die hoofreeks beweeg het en nie meer energie verwek nie. Van die 19 is 17 van spektraaltipe DA of DAZ, een is tipe DB en die laaste een tipe DC.

## Metaalinhoud
Die gemiddelde proporsie van elemente met ’n hoër atoomgetal as helium word in sterrekunde metale genoem. Dit word uitgedruk deur die logaritme van die verhouding van yster tot waterstof, in vergelyking met dieselfde proporsie in die Son. Vir Messier 34 het die metaalinhoud ’n waarde van [Fe/H]&nbsp;=&nbsp;+0,07&nbsp;±&nbsp;0,04. Dit is die ekwivalent van ’n proporsie van 17% of hoër in vergelyking met die Son. Ander elemente kom in ’n soortgelyke hoeveelheid voor, met die uitsondering van nikkel, waarvan daar minder aangetref word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* SEDS: Messier 34

* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Aplocheilidae

**Aplocheilidae** is 'n varswatervisfamilie van die orde Cyprinodontiformes. Die familie staan ook bekend as die *kuilvisse*. Die familie bevat ses genera; twee kom voor in Suider-Afrika en die ander in Madagaskar en Asië.

## Genera 
Die volgende genera en gepaardgaande spesies is deel van die familie:
* *Nothobranchius*
::* *Nothobranchius furzeri* - Blougroen-kuilvissie
::* *Nothobranchius kafuensis* - Kafue-kuilvissie
::* *Nothobranchius kuhntae* - Beira-kuilvissie
::* *Nothobranchius orthonotus* - Spikkel-kuilvissie
::* *Nothobranchius rachovii* - Reënboog-kuilvissie

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

## Bron 
* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001.