Poema

: *Hierdie artikel handel oor die soogdier van die familie Felidae, vir die Suid-Afrikaanse provinsiale rugbyspan, sien Pumas, en vir die genus, sien Puma (genus).*

Die **poema** (*Puma concolor*), voorheen bekend as die **bergleeu**, is ’n soogdier van die familie Felidae, wat eie is aan die Amerikas. Hierdie groot, enkellopende katsoort het die grootste verspreidingsgebied van alle groot wilde landsoogdiere in die Westelike Halfrond, terug te keer.

In Noord-Amerika is die poema inheems aan Wes-Kanada (veral Brits-Columbië en Yukon), Washington, Oregon en Noord-Carolina. Oregon op sigself is die tuiste vir meer as 5&nbsp;000 poemas, met die hoogste voorkoms in die Blue-gebergte in die noordoostelike gedeelte van die staat en in die suidwestelike Cascade-reeks. Hul vernaamste prooi bestaan hier uit takbokke, hoewel wasbere, elke, dikhoringskape en ander soogdiere en voëls ook as voedsel dien.

## Benaming en naamverklaring 
duimnael|links|'n Slapende poema
Omrede die poema so wydverspreid voorkom, dra hierdie dier verskeie name, inheemse mitologiese en hedendaagse verwysings saam met hom. *Cougar*, *puma* en *mountain lion* word die meeste in die Engelse taal gebruik, hoewel ander name soos *catamount*, *panther*, *mountain screamer* en *painter* ook soms gebesig word. Woordeboekskrywers beskou *painter* as ’n merendeels hoog-suidelike VSA taalvariant van *panther*, hoewel die volksetimologie aanvoer dat die tipiese donker stertpunt ’n skilderkwas versinnebeeld.

Die poema hou die Guinness Wêreldrekord vir die dier met die meeste aantal benaminge – met oor die 40 name net in Engels.

"Cougar" kan vanaf die Portugese *çuçuarana*, deur Frans, vanaf die oorspronklike Tupí-woord ontleen wees. Die huidige Brasiliaanse vorm is *suçuarana*. Dit kon ook vanuit Guaraní as *guaçu&nbsp;ara* of *guazu&nbsp;ara* ontleen wees.

"Puma" ken sy oorsprong deur Spaans vanuit die Quechua-taal.

## Klassifikasie en ewolusie 
duimnael|links|Afgesien van die poema se bonkige voorkoms, is hy die naaste aan die kleiner katsoorte verwant
Die poema is die grootste spesie onder die kleiner katsoorte. Dit word onder die subfamilie *Felinae* ingedeel, hoewel sy bonkige trekke met dié van die groot katte uit die subfamilie *Pantherinae* ooreenstem. omrede die katfossiele wat opgediep is maar aan die skraal kant is. Die Noord-Amerikaanse katsoorte het van daar sowat 3 miljoen jaar gelede Suid-Amerika binnegedring, tydens die Groot Amerikaanse Verwisseling, wat met die vorming van die Isthmus van Panama opgevolg is. Die poema is oorspronklik onder die *Felis*-genus geklassifiseer (*Felis concolor*), wat dieselfde genus is waaraan die huiskat behoort. Vanaf 1993 word die poema onder *Puma* ingedeel, saam met die jaguarandi, ’n katsoort wat ’n klein bietjie minder as ’n tiende van die poema se massa uitmaak.

Navorsing het bewys dat die poema en jaguarandi die naaste verwant is aan die moderne jagluiperd van Afrika en Wes-Asië, hoewel hierdie verband onopgeklaar bly.

Daar is al voorgestel dat die jagluiperd-afstammelinge uit die *Puma*-familie voortgespruit het in die Amerikas (sien Amerikaanse jagluiperd) en na Asië en Afrika teruggetrek het, Die uiteensetting van die Felinae-migrasie na die Amerikas bly steeds onduidelik.

Nuutgevonde navorsing toon hoë genetiese verwantskap onder die Noord-Amerikaanse poemabevolkings, wat aan die hand doen dat hulle almal as onlangse nakomelinge vanuit ’n klein voorvaderlike katgroep gespruit het. Culver *et al.* glo dat die oorspronklike Noord-Amerikaanse *Puma concolor*-bevolking gedurende die Pleistoseen-uitwissing ongeveer 10&nbsp;000 jaar gelede uitgesterf het, gesamentlik met ander groot soogdiere soos die Smilodon. Noord-Amerika is toe deur ’n groep Suid-Amerikaanse poemas herbevolk.

* Argentynse poema (*P. c. cabrerae*): wat die vorige subspesies en sinonieme *hudsonii* en *puma* (Marcelli, 1922) insluit;
* Costa Ricaanse poema(*P. c. costaricensis*)
* Noord-Amerikaanse poema (*P. c. couguar*): wat die vorige subspesies en sinonieme *arundivaga*, *aztecus*, *browni*, *californica*, *coryi*, *floridana*, *hippolestes*, *improcera*, *kaibabensis*, *mayensis*, *missoulensis*, *olympus*, *oregonensis*, *schorgeri*, *stanleyana*, *vancouverensis* en *youngi* insluit;
* Noordelike Suid-Amerikaanse poema (*P. c. concolor*): wat die vorige subspesies en sinonieme *bangsi*, *incarum*, *osgoodi*, *soasoaranna, sussuarana*, *soderstromii*, *sucuacuara* en *wavula* insluit;
* Oostelike Suid-Amerikaanse poema (*P. c. anthonyi*): wat die vorige subspesies en sinonieme *acrocodia*, *borbensis*, *capricornensis*, *concolor* (Pelzeln, 1883), *greeni* en *nigra* insluit;
* Suidelike Suid-Amerikaanse poema (*P. c. puma*): wat die vorige subspesies en sinonieme *araucanus*, *concolor* (Gay, 1847), *patagonica*, *pearsoni* en *puma* (Trouessart, 1904) insluit.

Wat betref die *Florida panther*, wat onder die Noord-Amerikaanse Poema ingedeel is, bly die status onseker. Dit word steeds gereeld onder die subspesie *P. c. coryi* in navorsingswerke aangetoon, wat dié met betrekking op omgewingsbewaring insluit.

Culver *et al.* self het ’n lae mikrosatelliet verskeidenheid in die *Florida panther* opgemerk, wat moontlik weens inteling toegeskryf kan word. In reaksie op hierdie navorsing het een bewaringsgroep genoem dat die mate waartoe die wetenskaplikes die resultate en voorgestelde taksonomiese verdeling van Culver *et al.* aanvaar, onbekend is.

## Biologie en gedrag 
### Fisieke eienskappe 
duimnael|links|Die poema se kopbeen en kakebeen

Die poema is ’n slanke en ratse kat. Die volwassenes se skouerhoogte is sowat 60 tot 76&nbsp;cm. Die volwasse poemamannetjies is gemiddeld 2,4&nbsp;m lank, van neuspunt tot stertpunt, wat tussen 1,5 en 2,75&nbsp;m kan afwissel. Die mannetjies se liggaamsmassa is ongeveer 53 tot 90&nbsp;kg, met 62&nbsp;kg as die gemiddelde. Selde sal 120&nbsp;kg oorskry word. Die wyfies se massa wissel tussen 29 en 64&nbsp;kg, met ’n gemiddelde van 42&nbsp;kg. Die poema se liggaamsbou is die kleinste by die ewenaar en raak geleidelik groter soos daar na die pole beweeg word.

Die kop is rondvormig, met regop ore. Sy kragtige voorbene, nek en kake is goed aangepas om groot prooidiere vas te gryp en te klou. Vyf intrekbare kloue is op die voorpote (die een is ’n valskloutjie) en vier op die agterpote teenwoordig. Die groter voorpote en kloue word ingespan om ’n beter houvas op die prooi te kry.

duimnael|links|Agterpoot van 'n poema
[duimnael|Hoewel poemas trekke van die tipiese [kat|huiskat het, is hulle omtrent net so groot soos ’n volwasse mens]]
Poemas kan amper so groot soos jaguars word, maar is minder gespierd en nie so sterk nie. Waar hierdie twee diere se tuisgebiede oorkruis, is die poema geneig om van ondergemiddelde grootte te wees. Die poema is omtrent so swaar soos die luiperd. Ten spyte van sy grootte word hy nie as ’n "groot kat" gereken nie, omrede die poema nie kan brul nie – die aangepaste strottehoof en gaapbeen van die *Panthera* ontbreek. Die poema kan wel soos die huiskat lae grom-, spoeg- en spingeluide voortbring, sowel as tjirp- en fluitklanke. Sy geskree is welbekend, soos in sommige van die poema se volksname (byvoorbeeld *mountain screamer*) vermeld word. Tog word hierdie geskree dikwels verkeerdelik toegeskryf as die geluide/geroep van ander diere.

Die pelskleur van die poema is effekleurig (vandaar die Latynse *concolor*), maar kan grootliks tussen indiwidue en selfs sibbe verskil. Die pels is kenmerkend geelbruin, maar wissel tot silwergrys of rooierig, met ligter vlekke wat op die ken, keel, bors en binnekante van die ledemate voorkom.

Welpies word met spikkels, blou oë en kringe op hul stertjies gebore;

Poemas het groot pote en na verhouding die grootste agterpote in die hele katfamilie. Horisontale spronge, vanuit ’n staande posisie, kan na bewering tussen 6 tot 12&nbsp;m ver wees. Die poema kan ’n snelheid van tussen 55 tot 72&nbsp;km/h behaal, maar sy uithouvermoë perk hom tot kort, vinnige stormlope, eerder as langafstand agtervolgings, in. Dit is ’n ligvoetige klimmer, waardeur hy hom sonder moeite van sy hondagtige mededingers kan ontglip. Ewenwel die poema nie met water vereenselwig word nie, kan hy swem.

### Jag en dieet 
As ’n suksesvolle, opportunistiese roofdier sal die poema bykans enige dier vreet wat hy kan vang, wat van insekte tot groot hoefdiere (van oor die 500&nbsp;kg) kan varieer. Soos alle katte is dit ’n karnivoor. Die Gemiddelde Gewig van Gewerwelde Prooidiere (Engels: *Mean weight of vertebrate prey (MWVP)*) is positief gekorreleer met die poema se gewig (r=0,875) en omgekeerd met die voedselnisruimte van regoor albei Amerikas bereken (r=-0,836). Oor die algemeen is die Gemiddelde Gewig van Gewerwelde Prooidiere minder in gebiede wat nader aan die ewenaar geleë is. Die prooidiere wat hoog op die poema se voorkeurlys is, sluit verskeie takbokspesies in, veral in Noord-Amerika, waar die muildierhert, witsterthert, elk en selfs groot Amerikaanse elande deur die kat platgetrek word. Ander diersoorte sluit dikhoringskape, die wilde perde van Arizona, mak perde en lewende hawe, soos beeste en skape, in. ’n Navorsingsopname oor Noord-Amerika het bevind dat 68% van alle prooidiere wat gevang word, hoefdiere is; takbokke by uitstek. Slegs die *Florida panther* se dieet is meer gevarieerd, met die bosvark en armadil wat voorkeur geniet. ’n Studie oor die wintervangste in Alberta (November – April) het bewys dat hoefdiere meer as 99% van die poema se dieet beslaan. Indiwiduele prooiherkenning, wat deur die poema aangeleer word, is al opgemerk, deurdat party poemas selde dikhoringskape sal aanval, terwyl andere ten felste op hierdie diere sal jagmaak.

In die Sentrale en Suid-Amerikaanse tuisgebied van die poema begin die verhouding van antilope in die dieet afneem. Klein tot middelmatige soogdiere word eerder gevang, wat groot knaagdiere, soos die kapibara, insluit. Hoefdiere maak slegs 35% van alle vangste uit, wat sowat die helfte minder as in Noord-Amerika die geval is. Die rede hiervoor kan moontlik toegeskryf word aan die teenwoordigheid van die jaguar.

### Voortplanting en lewensiklus 
Die poemawyfie word op 1½ tot 3-jarige ouderdom geslagsryp. Sy sal gewoonlik een werpsel elke twee tot drie jaar regdeur haar vrugbare lewensjare voortbring, hoewel die geboortetussenpose selfs net ’n jaar kan wees. Paring geskied kortliks maar herhaaldelik.

duimnael|links|Poemawelpies
Slegs die wyfies word by ouerskap betrek. Poemawyfies is heftig beskermend oor hul kleintjies en sal hulle onverskrokke teen ander roofdiere, soos die grysbeer, verdedig. Tussen een en ses welpies word per werpsel gebore; gewoonlik twee of drie. Grotte en alkowe bied beskutting om die welpies in groot te maak. Welpies word blind gebore en is aanvanklik heeltemal van hul ma afhanklik, waarna hulle op 'n ouderdom van omtrent 3 maande gespeen word. Soos hulle groter word sal hulle hul ma op rooftogte vergesel, deur eerstens die moordtoneel te besoek en na sowat 6 maande op eie houtjie klein prooidiere te jag.

In die poema se natuurlike omgewing is die lewensverwagting tussen 8 tot 13 jaar, wat uitwerk op ’n moontlike gemiddelde van tussen 8 tot 10 jaar. ’n Poemawyfie van ten minste 18-jarige ouderdom is al deur jagters te Vancouver-eiland van kant gemaak. Mortaliteitsfaktore wat die poema in die natuur kan beïnvloed, sluit onder meer gebreklikheid, siektes, mededinging met ander poemas, uithongering, ongelukke, sowel as jag deur die mens in.

Die katagtige immuniteitsgebrekvirus, ’n inheemse siekte soortgelyk aan vigs, kan ook ’n poema se gesondheid inkort.

### Sosiale struktuur en tuisgebied 
duimnael|Die *Florida Panther*
Soos die meeste ander katsoorte voer die poema ’n alleenlopersbestaan. Waar ’n groep van twee of meer poemas opgemerk word, sal dit gewoonlik ’n poemawyfie met haar welpe wees. Twee volwassenes sal deurgaans slegs gedurende paartyd saamgesien word. Dit is ’n sku skemerdier, wat die meeste om en by rooidag en skemeraand bedrywig is.

Territoriumgroottes wissel grootliks in omvang. Volgens *Canadian Geographic* is die grondgebied van die mannetjies tussen 150 tot 1&nbsp;000&nbsp;km² groot, met die wyfies s’n wat omtrent die helfte hiervan is. Die territoriums van die mannetjies kan dié van die wyfies s’n mee oorvleuel of heeltemal omsluit, maar nie met dié van ander mannetjies nie – dit vermy sodoende konflik. Die poemawyfies se territoriums sal mekaar soms effens oorvleuel.

Die wyfie lok die mannetjies en baken haar aktiwiteitsone af deur krapmerke, urineafskeiding en ontlasting. ’n Poemamannetjie kan sy gebied afmerk deur ’n hopie blare en gras bymekaar te skraap en dan daarop te urineer.

## Ekologie 
### Verspreiding en habitat 
duimnael|Poema by die Guaycolec Dierereservaat, Formosa, Argentinië
Die poema het die grootste tuisgebied van enige wilde landdier in die Amerikas. Hierdie sone oorspan 110 breedtegrade – vanaf die noordelike Yukon in Kanada tot by die suidelike Andesgebergte. Dit is een van slegs drie katsoorte, tesame met die los en rooikat, wat inheems aan Kanada is.

DNS-bewys steun hierdie opvatting, terwyl ’n saamgestelde kaart van gerapporteerde poemabesigtigings dui op ’n gebied wat strek vanaf die midwestelike Groot Vlaktes regdeur tot die oostelike Kanada strek. Die Quebecse natuurbewaring (plaaslik as die MRNF bekend) bedink dat die poema in hierdie provinsie ’n bedreigde spesie is, nadat vele DNS-toetse poemahare by los-paringsgebiede bevestig het. Die enigste onbetwyfelbare poemabevolking wat in die oostelike Amerikaanse streek voorkom, is die *Florida panther*, wat kritiek bedreig word. Daar is poemas in Elliotsville, Maine (in die sentrale deel van die staat) opgemerk, asook in New Hampshire, waarvan waarnemings tot so onlangs as 1997 terugdateer.

In 2009 het die Michigan Departement van Natuurlike Hulpbronne bevestig dat ’n poema in Michigan se Hoër Skiereiland opgemerk is. Jong mannetjies, wat ver buitekant die grense van die konvensionele waarskynlikheidsgebied voorkom, word gewoonlik by hierdie besigtigings betrek. Hierdie tendens kan verklaar word deurdat die mannetjie groot afstande kan aflê om ’n nuwe tuisgebied te kleim wat weg van die reedsgevestigde poemamannetjies se territoriums is; al vier bevestigde poemas wat in Iowa sedert 200 van kant gemaak is, was mannetjies.

Op 14 April 2008 het die polisie ’n poema aan die noordelie deel van Chicago, Illinois, doodgeskiet. Die DNS-resultate het ooreengestem met die poemas wat in die Black Hills van Suid-Dakota woonagtig is. ’n Ander poema is minder as ’n jaar later, 5 Maart 2009, in ’n boom afgeneem en onsuksesvol deur staatsnatuurlewebioloë verdoof naby Spooner, aan die noordwestelik deel van Wisconsin.

Aan die suide van die Rio Grande word die kat in bykans elke Sentraal- en Suid-Amerikaanse land deur die International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) gelys, behalwe in Costa Rica en Panama.

Die poema se totale bevolking word deur die IUCN op minder as 50 000, met ’n afwaartse neiging, geskat. Kalifornië het hul daarop toegespits om die dier te beskerm; daar word ook op ’n soortgelyke getal poemas, tussen 4&nbsp;000 en 6&nbsp;000 indiwidue, geraam.

### Ekologiese rol 
duimnael|Die voetspoor van die poema
[duimnael|Voorpootvoetspoor van ’n poema. ’n Volwassene se voetspoor is omtrent 10&nbsp;cm lank.

Die wolf en poema ding meer direk met mekaar om prooi mee, veral in die winter. Hoewel ’n poema sterker en meer opgewasse teenoor ’n enkele wolf staan, sal ’n alleenlopende poema nie ’n kat se kans teen ’n trop wolwe hê nie. ’n Trop wolwe kan die karkas buit en soms die poema op die plek doodmaak, soos waar ’n groot trop van veertien wolwe al ’n poemawyfie en haar welpies van kant gemaak het. Aan die ander kant loop enkellopende wolwe ook die gevaar om deur poemas gedood te word. Wolwe oefen ’n breedvoerige invloed op die poemabevolking se beweeglikheid en verspreiding uit, deur oor hul grondgebied en geleentheid om prooi baas te speel – wat hierdie katsoort se algehele gedrag ontwrig. In die Yellowstone Nasionale Park het voorlopige navorsing ’n verplasing van die poemas deur wolwe getoon. Waar daar ’n trop in die omte is, sal die poema ongemaklik om sy prooi voel, sowel as om kleintjies groot te maak. Dikwels sal ’n groot poema ’n wolf doodmaak, maar met die verskyning van ’n trop wolwe sal bordjies verhang wees. Al twee spesies is egter in staat om medium-grootte roofdiere, soos losse en prêriewolwe (*coyotes*) dood te maak en gevolglik hul getalle te onderdruk. Waar die grondgebied oorvleuel, is die jaguar geneig om groter prooi beet te pak, terwyl die poema kleiner prooi sal vang, wat aanleiding gee tot die poema se kleiner liggaamsbou.

Soos enige roofdier wat aan die bopunt van die voedselketting beweeg, beïnvloed die poema die prooibevolking. Sy jagtogte word verbind aan die verandering in die samestelling bokke wat in ’n gebied aangetref word. In Brits-Columbië het die muildierhert, ’n gunsteling onder die poemas, se getalle afgeneem, terwyl die witsterthert, wat minder gejag word, se bevolking aan die toeneem is.

Die Vancouver-eiland marmot, ’n bedreigde spesie wat inheems aan die streek met ’n digte poemabevolking is, se kwynende bevolking kan ook toegeskryf word aan poema- en wolfpredasie.

Aan die suide van Suid-Amerika is die poema 'n hoëvlakroofdier wat die guanaco-bevolking sedert die voorhistoriese tydperk beheer het.

## Kruisings 
[Lêer:Pumapard-1904.jpg|duimnael|upright|Poemaperd, 1904
'n Poemaperd spruit uit die kruising tussen 'n poema en 'n luiperd. Daar is drie kruisings deur Carl Hagenbeck in die laat 1890's en vroeë 1900's by sy dierepark te Hamburg, Duitsland, geteel. Die meeste het nie wasdom bereik nie. Een van hierdie kruisings is deur die Berlynse Dieretuin in 1898 aangekoop. 'n Soortgelyke kruising in die Berlynse Dieretuin wat van Hagenbeck aangekoop is, was 'n kruising tussen 'n luiperdmannetjie en 'n poemawyfie. Die een van die Hamburgse Dieretuin, in die swart en wit foto, het 'n poema-pa en 'n Indiese luiperd-ma gehad.

Oftewel 'n poemaperd uit 'n poemawyfie en luiperdmannetjie of uit 'n poemamannetjie en luiperdwyfie gebore word, word daar 'n tipe verdwerging oorgeërf. Poemaperds sal slegs tot die helfte van hul ouers se grootte groei. Dit word gekenmerk deur die lang lyf van 'n poema (in verhouding tot die ledemate, hoewel steeds kleiner as dié van die ouers) en kort bene. Die pels word omskryf as hetsy rooierig, geelbruin of grysbruin of kastaiingbruin, met vaal rosette.

## Bewaringstatus 
Die Wêreld Bewaringsunie (IUCN) lys tans die poema onder die “veilige” spesies. Die poema word gereguleer onder Bylaag I van die Konvensie op Internasionale Handel van Bedreigde Wilde Dier- en Plantspesies (CITES), wat die handel van hierdie dier of sy liggaamsdele as onwettig verklaar.

duimnael|links|Die poema se voortbestaan is rondom die bewaring van sy habitat geskoei
In die Verenigde State oos van die Mississippirivier is die enigste onbetwisbare bekende poemabevolking dié van die *Florida panther*. Die Verenigde State se Vis en Wildlewe Diens erken beide die Oostelike poema en die *Florida Panther*, wat onder die Bedreigde Spesies Wet beskerm word. Sekere taksonomiese owerhede het beide spesies onder die Noord-Amerikaanse poema ingedeel, met die Oostelike en Florida subspesies wat nie onafhanklik erken word nie,

Die poema word ook reg oor die res van sy tuisgebied beskerm. Vanaf 1996 is die jag op poemas verbode in Argentinië, Brasilië, Chili, Colombia, Costa Rica, Frans-Guyana, Guatemala, Honduras, Nicaragua, Panama, Paraguay, Suriname, Venezuela en Uruguay. (Costa Rica en Panama word nie deur die IUCN as deel van die poema se tuisgebied ingereken nie.)

Die poema word nie deur die wet in Ecuador, El Salvador en Guyana beskerm nie.

Doodgemaakte diere hoef nie by die Texas Parke en Natuurlewedepartement aangemeld te word nie. Bewaring in Texas word wel uitgeoefen deur ’n nie-winsgewende organisasie, Balanced Ecology Inc (BEI), as deel van hul Texas Mountain Lion Conservation Project. Poemas word gewoonlik met ’n trop honde gejag, totdat die dier in ’n boom vasgekeer word. Sodra die jagter op die toneel verskyn, skiet hy die poema vanaf ’n klein skootafstand uit die boom uit. Dit is teen die wet om enigsins in Kalifornië ’n poema te dood, behalwe onder baie ernstige omstandighede, soos wanneer die indiwidu as ’n gevaar vir die publiek verklaar word.

Van die dier se grootste bedreigings sluit in: die vervolging en uitroeiing as ’n ongewenste dier, omgewingsagteruitgang, habitatversnippering en die vermindering van prooidiere. Hul vrylike, natuurlike deurloop (vrybeweeglikheid) en voldoende tuisgebied is van kernbelang om die volhoubaarheid van poemabevolkings te handhaaf.

Navorsingsimulasies toon dat die poema ’n lae uitsterwingsrisiko in gebiede van 2&nbsp;200&nbsp;km² of meer sal loop. Sou so min as een tot vier nuwe poemas per jaar per bevolking bygevoeg word, sal die poema se voortbestaan aansienlik versterk. Die klem word dus geplaas op die belangrikheid van die vrylike beweging van die poema tussen onderskeie habitatte en streke.

## Verhouding teenoor die mens 
### Mitologie 
Die krag en grasie van die poema is deur baie van die Amerikaanse inheemse volke bewonder. Die Inkastad, Cusco, is in die vorm van ’n poema uitgelê, terwyl die dier se naam ook aan baie Inkastreke en mense toegeken is. Die Moche-volk het dikwels die poema deur hul erdewerk voorgestel. Die hemel- en dondergod van die Inka, Viracocha, is met die dier vereenselwig.

In Noord-Amerika het die mitologiese omskrywings van die poema in die stories verskyn van die Hoçak-taal ("Ho-Chunk" or "Winnebago") van Wisconsin en Illinois, sowel as die Cheyenne. Die Apache en Walapai, van Arizona, het die gekerm van die poema as ’n voorbode van die dood beskou.

### Veeslagtings 
In die aanvang van Amerika se veeboerdery is poemas as net so vernietigend soos die wolf bestempel. In Texas is daar in 1990 86 kalwers (0,0006% uit ’n totaal van 13,4 miljoen beeste en kalwers in Texas), 253 angorabokke, 302 angoraboklammers, 445 skape (0,02% uit ’n totaal van 2,0 miljoen skape en skaaplammers in Texas) en 562 skaaplammers (0,04% uit 1,2 miljoen skaaplammers in Texas) deur poemas gevang.

In Nevada is daar in 1992 9 kalwers, 1 perd, 4 hingste, 5 bokke, 318 skape en 400 skaaplammers platgetrek. Die skape is in beide bogenoemde state die meeste geteiken. Soms is die verlies van tot 20 skape in een aanval aangeteken. Poemas maak dikwels kalwers, skape en bokke dood deur die boonste gedeelte van die nek of kop te byt, wat grootliks verskil van die nekbyt van prêriewolwe en die woeste verminking wat deur wilde swerwerhonde toegepas word.

Die grootte van die bytmerke kan ook help om die tussen die vangste van poemas en dié van kleiner roofdiere te onderskei.

### Aanvalle op die mens 
duimnael|Bergleeu-padpredikant
Soos die menslike bevolking uitbrei, sal die poematuisgebiede toenemend met mensbewoonde gebiede oorvleuel. Aanvalle op mense kom selde voor, omrede prooiherkenning ’n aangeleerde gedrag is en poemas in die reël nie die mens as prooi eien nie. Aanvalle op mense, vee en troeteldiere kan plaasvind sodra die kat aan mense gewoond raak of wanneer uitgehongerdheid die dier voortdryf. Die aanvalle vind die meeste in die laatlente en somer plaas, wanneer jong poemas hul ma’s verlaat om nuwe grondgebied te soek. Teen 2004 het die getal tot 88 aanvalle en 20 sterftes gestyg.

Binne Noord-Amerika is die aanvalle oneweredig verspreid. Die digbevolkte Kalifornië het sedert 1986 op 12 aanvalle te staan gekom (ná slegs 3 voorvalle sedert 1890 tot 1985), wat 3 sterfgevalle insluit.

’n Poema sal soos enige roofdier verwoed aanval wanneer dit in ’n hoek gedryf word, indien ’n voortvlugtende mens hul jaaginstink prikkel, of wanneer ’n persoon maak asof hy dood is. Deur strak oogkontak, harde maar kalm geskreeu of enige ander aksie om groter en meer dreigend te vertoon, kan dit die poema die aftog laat blaas. Deur met stokke en rotse of selfs met die kaal vuiste terug te veg, is dikwels doeltreffend om die aanvallende poema te laat terugval.

Wanneer poemas wel aanval, sal hulle gewoonlik hul kenmerkende nekbyt aanwend; met die doel om hul tande tussen die werwelbeen en binne-in die rugmurg in te druk.
Nek- kop- en werwelkolombeserings is algemeen en soms noodlottig. Kinders loop die grootste risiko om aangeval te word en sal heelwaarskynlik nie oorleef nie. Voor 1991 was 64% van alle slagoffers – en bykans alle sterfgevalle – dié van kinders. Die meeste aanvalle het in Brits-Columbië plaasgevind, veral rondom Vancouver-eiland, waar die poemabevolkings die digste is.

## Verwysings 
## Verdere leeswerk 
*  
*  {{cite book |last1=Bolgiano |first1=Chris |title=Mountain Lion:An Unnatural History of Pumas and People |place=Mechanicsburg, PA |publisher=Stackpole Books |year=2001 |edition=Paperback |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/mountain.htm |isbn=0-8117-2867-6 }
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Eksterne skakels