open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies

duimnael|Die Verenigde Nasies se embleem.
[duimnael|[António Guterres, sekretaris-generaal sedert 1 Januarie 2017.]]
duimnael|Kaart van lande wat al 'n sekretaris-generaal opgelewer het.
duimnael|Die sekretariaatgebou is 'n 154&nbsp;m (505&nbsp;voet) hoog wolkekrabber en die middelpunt van die Verenigde Nasies se hoofkwartier.

Die **sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies** (SGVN) is die hoof van die Sekretariaat van die Verenigde Nasies, een van die belangrikste organe van die instituut. Die persoon wat die pos beklee word daarom feitelik as die hoof van die Verenigde Nasies beskou. Die sekretaris-generaal se magte is in hoofstuk XV (artikels 97–101) van die Handves van die Verenigde Nasies vervat, waar hy as die "*die hoogste amptenaar van die organisasie*" geskryf word. Sedert 1997 bestaan die amp van die adjunk-sekretaris-generaal.

## Oorsig 
Die sekretaris-generaal word normaalweg vir 'n termyn van vyf jaar aangestel, wat meestal tot tien jaar verleng word. So 'n persoon word deur die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies op aanbeveling van die Veiligheidsraad verkies. Die meeste sekretarisse het 'n vleklose agtergrond en kom uit middelgroot lande. Slegs Kurt Waldheim was omstrede a.g.v. sy betrokkenheid by die Duitse Wehrmacht. Groot name word soms benoem vir die amp, maar hulle word nooit verkies nie.

Die pos van sekretaris-generaal word m.b.v. 'n rotasiestelsel oor die kontinente toegeken. In 2007 was Asië o.a. aan die beurt. Die Veiligheidsraad het Ban Ki-moon, Suid-Korea se minister van Buitelandse Sake, amptelik op 9 Oktober 2006 as kandidaat voorgestel. Verskillende stemrondes het plaasgevind, waartydens kandidate van ander Asiatiese lande uitgestem is of onttrek het. Op 13 Oktober is Ban deur die Algemene Vergadering as opvolger van Kofi Annan (uit Afrika) benoem.

Die sekretaris-generaal word in die Amerikaanse Verdedigingsdepartement as 'n vierster-generaal behandel. Hy is ook 'n erkende "*fons honorum*" (iemand wat titels kan toeken). In die hoedanigheid skep en verleen hy onderskeidings, waaronder talle medaljes vir vredesmissies.

## Sekretarisse-generaal 
Die volgende persone het as sekretaris-generaal van die VN gedien:

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*       Amptelike webwerf van die Sekretarisse-generaal van die Verenigde Nasies
Transaktinied

regs|300px

Die **transaktiniede** of **superswaar elemente** is die chemiese elemente met atoomgetalle van 104 tot 120. Hul atoomgetalle is net groter as dié van die aktiniede, waarvan die swaarste lid lawrensium (atoomgetal 103) is.

Die chemikus en Nobelpryswenner Glenn T. Seaborg het eerste die idee van die aktiniede voorgestel en dit het gelei tot die aanvaarding van die aktiniedreeks. Hy het ook die transaktiniedreeks voorgestel vir elemente van 104 tot 120, asook die superaktiniedreeks, min of meer van element 121 tot 155. Die transaktinied seaborgium is na hom genoem.

Per definisie is die transaktiniede ook transurane – met ’n atoomgetal groter as dié van uraan (92).

Die transaktiniede het almal in hul basiese toestand elektrone in die 6d-subskil. Buiten rutherfordium en dubnium het selfs die langsdurende isotope van transaktiniede ’n uiters kort halfleeftyd van sekondes of minder. 

Transaktiniede is radioaktief en word net sinteties in laboratoriums geskep. Hulle is almal genoem na chemici, fisici of belangrike plekke wat betrokke was by die vervaardiging van die spesifieke element.

## Lys van die bekende transaktiniede 
*104 Rutherfordium, Rf
*105 Dubnium, Db
*106 Seaborgium, Sg
*107 Bohrium, Bh
*108 Hassium, Hs
*109 Meitnerium, Mt
*110 Darmstadtium, Ds
*111 Röntgenium, Rg
*112 Kopernikium, Cn
*113 Nihonium, Nh
*114 Flerovium, Fl
*115 Moskovium, Mc
*116 Livermorium, Lv
*117 Tennessien, Ts
*118 Oganesson, Og

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Darmstadtium

**Darmstadtium** is ’n superswaar, sintetiese element met die atoomgetal 110 en simbool **Ds**. Dit is ’n uiters radioaktiewe element. Die stabielste isotoop, darmstadtium-281, het ’n halfleeftyd van ongeveer 10&nbsp;sekondes. Darmstadtium is in 1994 die eerste keer vervaardig by die Sentrum vir Swaarioonnavorsing in Darmstadt, Duitsland, waarna dit genoem is.

In die periodieke tabel lê dit in die d-blok, in periode 7 en groep 10, hoewel geen chemiese eksperimente al uitgevoer is om te bevestig dat dit optree soos die swaarder homoloog van platinum net bo dit nie. Daar is bereken darmstadtium het dieselfde eienskappe as sy ligter homoloë, nikkel, palladium en platinum.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
* Darmstadtium by *The Periodic Table of Videos* (Universiteit van Nottingham)
Douglas SBD Dauntless

Die **Douglas SBD Dauntless** was 'n verkenningsvliegtuig en duikbomwerper wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Amerikaanse Vloot gebruik is. Die Dauntless het diens gedoen op die vliegdekskip USS *Hornet*.

## Tegniese besonderhede 
## Bronnelys 
* *Bombers 1939–1945* Kenneth Munson, Bounty Books 2012
Gadolinium

|}

**Gadolinium** is 'n chemiese element met simbool **Gd** wat tot die lantaniede behoort.

Dit is 'n silwergrys ferromagnetiese metaal. Die Switserse chemikus Jean Charles Galissard de Marignac het in 1880 die element spektroskopies in die minerale didymia en gadoliniet aangetoon. Vandag word dit veral uit die minerale monasiet en bastnäsiet verkry.

Galissard de Marignac het die element na Johan Gadolin genoem. Dit is 'n reaktiewe metaal wat met suurstof en water reageer en daarvoor behoed moet word. Die metaal word deur reduksie van die fluoried  met die metaal kalsium verkry.

:2GdF_3 + 3Ca \to 3CaF_2 + 2Gd

Dit het in die verlede in televisieskerms toepassing gevind. Vandag word dit aan legerings met yster en chroom bygevoeg wat die bewerkbaarheid en die weerstand teen hoë temperature verbeter. Dit word ook gebruik in die geneeskunde in magnetiese resonansiebeelding (MRI). Dit het geen bekende biologiese rol nie en besit 'n lae giftigheid.

In oplossings en vastestowwe kom gadolinium in die oksidasietoestand 3+ voor. Die -ioon het 'n [Xe]4f7 elektronkonfigurasie besit. Dit het 'n baie groot totale spinkwantumgetal S=7/2 wat 'n oktettoestand verteenwoordig. Dit maak dit geskik vir MRI omrede hierdie paramagnetiese ioon die spinrelaksasietyd verkort. Die metaal is ferromagneties met 'n Curietemperatur wat naby kamertemperatuur geleë is (293K).

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* webelements.com Gadolinium
Fairey Battle

Die **Fairey Battle** was 'n enkelmotorige bomwerper wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Britse Lugmag gebruik is. Die vliegtuig (model K 4303) het sy nooiensvlug op 10 Maart 1936 voltooi. Hierdie vliegtuig is ontwerp na aanleiding van Spesifikasie P.27/32 van die Britse regering vir 'n tweesitplekbomwerper vir daggebruik. Dit moes die Hawker Hart dubbeldekkervliegtuig vervang.

## Tegniese besonderhede 
## Bron 
* *Bombers 1939–1945* Kenneth Munson, Bounty Books 2012
Die Avonture van Pinocchio

**Die Avonture van Pinocchio** (Italiaans: **Le avventure di Pinocchio** [le avvenˈtuːre di piˈnɔkkjo]) is 'n kinderboek oor 'n houtpop met die naam Pinocchio en die vele avonture wat hy beleef. Die boek is deur Italianer Carlo Lorenzini (onder die skuilnaam Carlo Collodi) geskryf en deur Enrico Mazzanti geïllustreer. Dit is aanvanklik op 1883 deur Libreria Editrice Felice Paggi in Florence gepubliseer.

Hierdie klassieke kinderboek is intussen in 240 verskillende tale vertaal en het wêreldwyd 'n oplaag van omtrent 35 miljoen bereik. Sedertdien is dit in verskeie tale (waaronder Afrikaans) vertaal en ook vir ander media (soos TV-reekse en rolprente) verwerk.

## Verdere naleeswerk 
* .
* , .
* .
* .
* 

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Bohrium

**Bohrium** is ’n superswaar, kunsmatige element met die atoomgetal 107 en simbool **Bh**. Dit kom nie in die natuur voor nie, kan net in ’n laboratorium vervaardig word en is radioaktief. Die stabielste bekende isotoop, bohrium-270, het ’n halfleeftyd van ongeveer 61&nbsp;sekondes.

Die element is genoem na die Deense fisikus Niels Bohr.

Op die periodieke tabel lê dit in die d-blok, in groep 7 en periode 7. Dit is dus die vyfde lid van die 6d-reeks oorgangsmetale. Chemiese eksperimente het bevestig dit tree op soos die swaarder homoloog van renium net bo dit. Sy eienskappe is net gedeeltelik vasgestel, maar dit stem baie ooreen met dié van ander elemente in groep 7.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Bohrium by *The Periodic Table of Videos* (Universiteit van Nottingham)
* 
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Vickers Wellington

Die **Vickers Wellington** was 'n tweemotorige bomwerper wat hoofsaaklik deur die Britse Lugmag gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig het sy nooiensvlug voltooi op 15 Junie 1936. Die Vickers Wellington het die bynaam *Wimpey* gehad. Tesame met die Armstrong Whitworth Whitley en die Handley Page Hampden was dit die enigste tweemotorige bomwerpers waaroor die Britse Lugmag beskik het toe die oorlog op 9 September 1939 uitgebreek het. Hierdie drie bomwerpers het die Britse bomaanvalle gedra totdat die eerste viermotorige bomwerpers eers in 1941 beskikbaar geraak het. Brittanje het oor slegs 179 Wellingtons beskik met die uitbreek van die oorlog.

## Ontwikkeling 
Die protoptipe was ontwikkel na aanleiding van spesifikasie B.9/32 en het op 15 Junie 1936 sy nooiensvlug voltooi. Die produksievliegtuie, wat bestel was na aanleiding van spesifikasie 29/36, se romp en rigtingroer het drasties ontwerpveranderinge ondergaan. Die eerste produksievliegtuie het reeds op 23 Desember 1937 begin met vlugtoetse en die eerste Wellington is in Oktober 1938 aan Nr. 9 Eskader afgelewer. Die vliegtuie, wat in diens was toe die oorlog uitgebreek het, was aangedryf deur Pegasus-motors en was Mk1- en Mk IA-modelle. Op daardie stadium was daar van Model Mk IC egter die meeste gebou: 2,685 vliegtuie. Daar was ook reeds voor die oorlog prototipes ontwikkel wat met ander motors toegerus was: Mk II was met Merlinmotors en Mk III was met Bristol Hercules-stermotors toegerus.

Die eerste Britse bomaanval op Duitse teikens is deur Wellington en Bristol Blenheim vliegtuie gedoen; hulle het Duitse skeepsvaart te Brunsbüttel aangeval. Gedurende middel Desember 1939 het hulle begin met nagtelike bombardering en was deel van die eerste aanval op Berlyn in Augustus 1940. Gedurende September 1940 het die Wellington sy verskyning gemaak in die Midde-Ooste en in die Verre-Ooste in 1942. Op daardie stadium was die Mk III die model in produksie waarvan 1,519 gebou was. Twee eskaders was egter ook reeds voorsien van Mk IV modelle; hulle was toegerus met Twin Wasp-motors. Die eerste maritieme verkenningsvliegtuig vir *Coastal Command*, die Mk VIII, het in die lente van 1942 verskyn. Daar was 394 eenhede van Mk VIII gebou. Hulle het soortgelyke motors as model Mk IC gehad.

Daarna het verskeie modelle gevolg: Mk XI, XII, XIII en XIV. Hulle het verskillende weergawes van die Bristol Hercules-motors gehad asook verskille in operasionele toerusting. Terselfdertyd het die Wellington steeds diens gedoen in die ander oorlogsfronte; die Mk X (3,804 eenhede gebou) in die Midde-Ooste en asook Italië. Ander Wellingtons was verander na torpedodraers, seemynlêers, transportvliegtuie en die model D.W.1 was toegerus met elektromagnetiese ringe om seemyne te laat ontplof.

## Tegniese besonderhede 
## Bron 
* *Bombers 1939–1945* Kenneth Munson, Bounty Books 2012
BMW R1100S

links|duimnael|BoxerCup replika
Die **BMW R1100S** is 'n sportmotorfiets wat vervaardig is deur BMW Motorrad tussen 1999 en 2005. Dit is ongeveer 25 jaar na die R90S, die maatskappy se eerste sportfiets, die R90S, vrygestel. Die R1100S was die eerste BMW fiets met aanknip handvatsels, agterste voetrusplekke en 'n verwyderbare dekking vir die passasiersitplek. Dit het byna 100&nbsp;perdekrag gelewer, en is wyd beskryf as 'n "sportiewe sporttoerfiets".

## Ontwerp 
Die enjin is 'n plattweesilinder "oilhead" wat lugverkoelde silinders maar olieverkoelde koppe het. Afgelei van die BMW R1100RS, is die 1085&nbsp;cc brandstofingespuite agtklepenjin ingestel vir 'n maksimum uitset van 73&nbsp;kW teen 8400&nbsp;opm. Die ohk-enjin het kettinggedrewe nokaste in die silinderkoppe gemonteer, wat die kleppe via kort stootstange en kantelarms beweeg. Enjins wat na 2003 vervaardig is, het dubbele ontsteking, met twee vonkproppe per silinder. Die kompakte nabyverhouding vyf- en daarna 'n sesgangratkas is afgelei van die BMW K1200RS.

## Verwysings
Ressano Garcia

**Ressano Garcia** is 'n klein dorpie op die grens tussen Suid-Afrika en Mosambiek, teenoor Komatipoort.

## Vervoer 
duimnael|links|Blik op Ressano Garcia, direk agter die grenspos.
duimnael|links|Ressano Garcia se treinstasie
Beide die pad en treinspoor kruis die grens hier van Mosambiek na Suid-Afrika.

## Energiebedryf 
'n Gasgedrewe kragstasie het in 2014 begin met bedryf. Die kragstasie word mede-besit deur EDM en Sasol. Dit ontvang natuurlike gas met 'n pyplyn van die Temane en Pande gasvelde in die ooste van Mosambiek. Die eerste aanleg het 'n opwekkingsvermoë van 175 MW.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Robert Stephenson and Company

**Robert Stephenson and Company** was 'n lokomotief-vervaardigingsmaatskappy wat in 1823 gestig is. Dit was die eerste maatskappy wat gestig is om spesifiek spoorlokomotiewe te vervaardig.

## Stigting en vroeë sukses 
duimnael|links|Fabriekskantore in Suidstraat, Newcastle, Engeland.
Die maatskappy is gestig in 1823 in Forthstraat, Newcastle-upon-Tyne in Engeland deur George Stephenson en sy seun, Robert, saam met Edward Pease en Michael Longridge (die eienaar van die ysterwerke op Bedlington). Die bestuurder van die fabriek was aanvanklik James Kennedy.

Die maatskappy se eerste lokomotief was *Locomotion No 1*, wat die Stockton en Darlington-lyn geopen het, gevolg deur drie meer: Hope, Black Diamond en Diligence. Hul vertikale silinders het veroorsaak dat hierdie lokomotiewe oormatig geskud het, en op die Hetton steenkoolspoorlyn het Stephenson selfs "stoomvere"  ingestel wat as onbevredigend bewys is. In 1828 het hy die "Eksperiment" van stapel gestuur, 'n lokomotief met skuisgemonteerde silinders, wat verbeterde stabiliteit beteken het en gemonteer kon word op vere. Oorspronklik was dit 'n vierwiel, maar dit is aangepas vir ses wiele, en nog 'n voorbeeld, *Victory*, is gebou. Rondom hierdie tyd is twee lokomotiewe vir Amerika gebou. Die eerste, 'n vier-gekoppelde loko met die naam *America*, is deur die Delaware en Hudson Spoorweg bestel. Die tweede, 'n ses-gekoppelde loko met die naam *Whistler*, is vir die Boston and Providence Spoorweg gebou in 1833.

## Ontwerp van die langketel 
Die toename in die afstand deur baie treine afgelê, het probleme uitgewys met die vuurherte en skoorstene. In samewerking met die North Midland Railway by hul Derbywerke, het Stephenson die temperatuur van die uitlaatgasse gemeet, en besluit om die ketels op toekomstige stoomenjins te verleng. Aanvanklik was hierdie "langketelenjins" 2-2-2 ontwerpe, maar in 1844 het Stephenson die volgwiele na die voorkant verskuif in 4-2-0 uitleg, sodat die silinders tussen die ondersteuningswiele gemonteer kon word. In 1846 voeg hy weer 'n paar volgwiele by - die eerste lokomotief met agt wiele. Nog 'n belangrike innovasie in 1842 was die Stephenson skakelbeweging.

## In die twintigste eeu 
Vir res van die eeu, was die maatskappy vooruitstrewend ten spyte van toenemende mededinging, deur die verskaffing van toerusting aan plaaslike asook oorsese spoorweë.
Teen 1899 was reeds 3&nbsp;000 lokomotiewe gebou, en 'n nuwe maatskappy met beperkte aanspreeklikheid is gevorm, **Robert Stephenson and Company**. Die fabriek en werke is verskuif na Darlington, waar die eerste lokomotief die werkswinkel verlaat in 1902.

## Eksterne skakels
Handley Page Hampden

Die **Handley Page Hampden** was 'n tweemotorige bomwerper hoofsaaklik gebruik deur die Britse Lugmag tydens die Tweede Wêreldoorlog. Tesame met die Vickers Wellington en die Armstrong Whitworth Whitley was dit die enigste tweemotorige bomwerpers waaroor die Britse Lugmag beskik het toe die oorlog op 9 September 1939 uitgebreek het. Hierdie drie bomwerpers het die Britse bomaanvalle gedra totdat die eerste van die viermotorige bomwerpers, die Short Stirling, eers in 1941 beskikbaar geraak het. 

## Tegniese besonderhede 
duimnael|Handley Page Hampden

## Bron 
* Munson, Kenneth: *Bombers 1939–1945*. Bounty Books. 2012.
Plurisentriese taal

'n **Plurisentriese** of **polisentriese taal** word in die sinchroniese taalkunde beskou as 'n taal met meerdere standaardvariëteite. So strek die taalgebied van 'n plurisentriese taal dikwels, maar nie altyd nie, oor staatsgrense heen, of selfs oor meer as een vasteland soos in die geval van Engels, Frans of Portugees.

In die diachroniese taalkunde word 'n plurisentriese taal gedefinieer as 'n taal wat gedurende sy ontwikkeling deur meer as een taalkundige sentrum in gelyke mate beïnvloed is.

## Voorbeelde vanuit 'n sinchroniese perspektief 
In sy taalkundige werk *Pluricentric Languages* behandel die Australiese taalkundige Michael Clyne (1939–2010) Arabies, Armeens, (Hoog-)Chinees, Duits, Engels, Frans, Hindi-Oerdoe (Hindoestani), Koreaans, Maleis, Nederlands, Portugees, Sweeds, Serwokroaties, Spaans, Tamil en Pidgin-Engels in die Stille Oseaangebied (Tok Pisin, Bislama, Pijin en Torres Creole) as belangrike voorbeelde van polisentriese tale. Plurisentrisme is dus allesbehalwe 'n uitsondering ten opsigte van tale met baie sprekers, maar eerder die reël.

Maar daar is selfs relatief klein tale soos Karpato-Rusyns met vier verskillende standaardvariëteite in Slowakye, Oekraïne, Hongarye en Pole. Ander voorbeelde van klein plurisentriese tale is Inuktitut, Pandjabi, Persies, Roemeens, Suid-Sotho en Swahili. Selfs "dooie" tale kan plurisentries wees, soos byvoorbeeld Latyn wat danksy die invloed van plaaslike volkstale gedurende die Middeleeue en die vroeë moderne tyd verder ontwikkel is in verskillende variëteite, Kerkslawies of Sanskrit waarvoor in verskillende streke in Indië ook met verskillende alfabette geskryf word.

In sommige opsigte kan ook Hebreeus by die lang lys van plurisentriese tale gevoeg word – nie net vanweë 'n afwykende woordeskat en grammatika nie, maar ook weens die afwykende uitspraak in die sinagogale liturgiese konteks. Hier word die uitspraak bepaal deur die kulturele agtergrond en herkoms van 'n spreker. Die moderne Hebreeuse uitspraak baseer nogtans op die tradisionele Sefardiese uitspraak met enkele Asjkenasi-elemente.

### Drie standaardterme vir "slagroom" in die plurisentriese Duitse taalgebied 
## Verwysings
Johan Gadolin

**Johan Gadolin** (5 Junie 1760, Turku, Finland  - 15 Augustus 1853, Wirmo, Finland) was 'n Finse chemikus en mineraloog.

Hy is veral bekend vir sy navorsings op die gebied van die lantaniede. Hy het die element yttrium ontdek. Hy het 'n swart mineraal bestudeer wat deur Karl Axel Arrhenius  gevind is. Hierde mineraal is later gadoliniet genoem en Galissard de Marignac het later ook een van die lantaniede na hom gadolinium genoem.

Johan Gadolin memorial stone.jpg|Gedenksteen uit die Ytterby-myn in Mynämäki, Finland, waar Gadolin sy laaste jare gewoon het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Rederykerskamer Aurora

duimnael|regs|200px|Melt Brink.

**Aurora** was 'n rederykerskamer wat van 1866 tot 1887 in Kaapstad bestaan het.

Om die destydse regering se verengelsing van die Kaapse bevolking teen te werk het 'n groep Nederlandssprekende inwoners oorgegaan tot die vorming van 'n rederykerskamer. Die doel was om die Nederlandse taal- en letterkunde te bevorder deur opleiding te verskaf in die skryf, opvoer en voordra van gedigte, toneelstukke en toesprake.  Vyf Nederlandse immigrante het die kamer op 4 Oktober 1866 gestig en dit het 'n ledetal van tot 500 gehad. Melt Brink het vir 20 jaar as sekretaris, skrywer, regisseur en akteur 'n leidende rol in die beweging gespeel. Alhoewel gewoonlik stukke opgevoer is wat uit Nederland afkomstig was, is daar tog dikwels stukke aangebied wat deur die lede self geskryf is. In die tyd van sy bestaan het Aurora 'n 900 oefeningsbyeenkomste gehad en 103 aanbiedings aan die algemene publiek gebied, meesal in die Templer’s Hall in Pleinstraat.

Na die ontdekking van diamante en goud het 'n beduidende aantal rederykers na die noorde van die land vertrek. In Kimberley het selfs 'n tyd 'n Diggers’ Aurora bestaan. Vanaf 1891 tot 1899 was daar in Pretoria die rederykerskamer Onze Taal met as doel “welsprekendheid in de Hollandsche taal”. Bekende rederykers onder sy lede was Jan F.E. Celliers, Anton van Wouw en P.H.C. Pohl. Die rederykerskamer Oefening Baart Kunst het probeer om toneelstukke en musiekspele van 'n hoër standaard aan die publiek van Pretoria te bied.

Al hierdie verenigings het verdwyn met die verheffing van Afrikaans tot skryftaal en  weens die veranderde tydsgees wat meer klem gelê het op sport as tydverdryf. Op inisiatief van die Algemeen Nederlands Verbond het Aurora tussen 1909 en 1914 'n kortstondige herlewing gehad.

## Bibliografie 
* Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner.  Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk.,1968.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 1. Kaapstad: Nasou, 1970.
Frankium

**Frankium** of **fransium** is ’n chemiese element met die atoomgetal 87 en simbool **Fr**. Dit is die tweede skaarsste element wat natuurlik voorkom (naas astaat) en ’n hoogs radioaktiewe metaal wat in astaat, radium en radon verval. As ’n alkalimetaal het dit een valenselektron.

Massahoeveelhede frankium is nog nie waargeneem nie. Na aanleiding van die algemene voorkoms van die ander elemente in dié periode van die periodieke tabel word aanvaar frankium sal ’n hoogs reaktiewe metaal wees as genoeg byeengekry kan word om as ’n massavastestof of  waar te neem. Om so ’n monster te kry is hoogs onwaarskynlik omdat die hoë vervalhitte (die halfleeftyd van sy langslewende isotoop is net 22 minute) dadelik enige waarneembare hoeveelheid van die element sou laat verdamp.

Frankium is in 1939 deur Marguerite Perey in Frankryk ontdek, vandaar die naam. Dit is die laaste element wat eers in die natuur ontdek is eerder as deur sintese. Buite die laboratorium is frankium uiters seldsaam, met spoorhoeveelhede wat aangetref word in uraan- en toriumerts, waar die isotoop frankium-223 voortdurend vorm en verval. Net sowat 20–30&nbsp;g bestaan op enige gegewe tydstip in die aardkors; die ander isotope (buiten frankium-221) is geheel en al sinteties. Die grootste hoeveelheid wat in die laboratorium vervaardig is, was ’n tros van meer as 300 000 atome.

## Notas 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Frankium by *The Periodic Table of Videos* (Universiteit van Nottingham)
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
* webelements.com Frankium
Metalloïed

’n **Metalloïed** (ook **metalloïde**) is enige chemiese element wat eienskappe tussen dié van metale en niemetale het, of ’n mengsel van albei. Daar is nie ’n standaarddefinisie van die term of algehele ooreenstemming oor die elemente wat sodanig geklassifiseer word nie. Desondanks word die term steeds in chemiegeskrifte gebruik.

Van die elemente wat gewoonlik daarby gereken word, is:
*Boor
*Silikon
*Germanium
*Arseen
*Antimoon
*Telluur

Nog vyf elemente word minder dikwels sodanig geklassifiseer:
*Koolstof
*Aluminium
*Seleen
*Polonium
*Astaat

Dié 11 elemente lê op die periodieke tabel in ’n diagonale strook in die p-blok, van boor links bo tot astaat regs onder, tussen die metale en niemetale. Hulle is dikwels halfmetale, maar die terme is nie sinoniem nie. Daar is baie verbindings en allooie wat halfmetale is, nie net elemente nie.

Tipiese metalloïede het ’n metaalagtige voorkoms, maar is bros en net redelike geleiers van elektrisiteit. Chemies tree hulle meestal op as niemetale. Hulle kan allooie vorm met metale. Die meeste van hul ander eienskappe is tussenin. Hulle en hul verbindings word gebruik in allooie, katalisators, glasse en elektronika.

Die term "metalloïed" is oorspronklik vir niemetale gebruik. Die mees onlangse gebruik, as ’n kategorie elemente met tussinin-eienskappe, het in 1940–1960 gewild geraak. Die term halfmetale word ontmoedig omdat dit in fisika ’n ander betekenis het as in chemie. In fisika verwys dit meer spesifiek na die elektroniese bandstruktuur van ’n stof.

Metalloïede het elektronegatiwiteite van ongeveer 2, wat min of meer halfpad op die elektronegatiwiteitskaal lê. Dit beteken hulle kan met metale soos natrium as oksidant optree en met niemetale soos fluoor as reduksiemiddel. Hulle is vastestowwe en hul struktuur bestaan uit kovalente netwerke, nie uit molekules soos by niemetale of digpakkings soos by metale nie. Hul elektriese eienskappe is ook 'n tussenvorm. Hulle is veral halfgeleiers.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Chemiese kinetika

**Chemiese kinetika** is 'n tak van die fisiese chemie wat bestudeer met watter snelheid 'n chemiese reaksie plaasvind.

## Reaksietempo 
'n Belangrike begrip in die chemiese kinetika is die *reaksietempo* wat met verskeie simbole aangedui word. Hierdie snelheid hang van talle faktore af, soos:
#die hoeveelhede van die reaktante, 
#soms ook die produkte, 
#die temperatuur
#die druk
#die ioonsterkte
#teenwoordigheid van 'n katalisator
#soms die teenwoordigheid van lig
#soms die elektriese potensiaal aan 'n elektrode
#ensomeer

Die reaksietempo kan ook op party maniere gemeet word.
#deur die hoeveelheid reaktante te volg
#deur die hoeveelheid produkte te volg
#deur die hoeveelheid warmte wat vrygestel/opgeneem word te volg
#deur die elektriese geleidbaarheid te volg
#ensomeer.

## Tempokonstantes 
Indien die reaksie spesies in verdunde sisteme betref, soos gasmolekule of ione in oplossing kan die reaksietempo in veranderings van hulle konsentrasie uitgedruk word. Daarby moet met die reaksie se stoigiometrie rekening gehou word. Byvoorbeeld vir 'n reaksie:

:rR + sS \to pP + qQ

waar r,s,p en q die stoigiometriese konstantes van die spesies R en S (reaktante) en P en Q (produkte) verteenwoordig, kan die reaksietempo gedefinieer word as:

: R_t = {-1 \over r} {{d[R]} \over {dt}}= {-1 \over s} {{d[S]} \over {dt}}= {1 \over p} {{d[P]} \over {dt}}= {1 \over q} {{d[Q]} \over {dt}} 

In die algemene geval moet die afhanklikheid van Rt van die konsentrasies, druk ensomeer *empiries* bepaal word. Dit word deur die reaksiemeganisme bepaal en gewoonlik *nie* deur die stoigiometriese vehoudings nie, behalwe naby 'n chemiese ewewig. Dié afhanklikheid kan baie ingewikkeld wees, maar soms volg dit taamlik eenvoudige wette.

Een van die eenvoudigste wette is die kinetika van eerste orde. In so 'n eerste-orde proses is die reaksietempo direk eweredig aan net een van die konsentrasies, byvoorbeeld:

:R_t = k[S] 

Die eweredigheidskonstante k word die tempokonstante genoem.

### Reaksies van die eerste orde 
duimnael|Die konsentrasie en sy logaritme tydens 'n eerste-orde reaksie
Die eerste-orde wet is 'n differensiaalvergelyking van die eerste orde

:R_t = k[S] 
:{-1 \over s} {{d[S]} \over {dt}} = k[S]

Dit kan deur skeiding van die veranderlikes opgelos word:

:{{d[S]} \over {[S]}} = -skdt

Integrasie van t=0 na t=t' gee:

: ln{{[S]} \over {[S_o]}} = -skt'
: [S] = [S_o]e^{-skt'}

Die logaritme van die konsentrasie neem lineêr af in die tyd. Die konsentrasie self volg 'n eksponensiële verval-kurwe.
Hierdie wiskundige probleem is dieselfde as wat by radioaktiewe vervalprosesse aangetref word en kan ook met 'n halfleeftyd beskryf word .

## Verwysings
Eswatini-spoorweë

Die **Eswatini-spoorweë**, voorheen bekend as **Swazi Rail**, is die nasionale spoorwegkorporasie van Eswatini. 

## Oorsig 
regs|duimnael|Kaart van die Eswatini-spoorweë se netwerk

Soos in die res van Suider-Afrika, is die 301&nbsp;km-lange spoorstelsel van Eswatini volgens die smal Kaapspoor van 1&nbsp;067&nbsp;mm gebou. Die Eswatini-spoorweë bied slegs vervoerdienste van goedere aan, geen passasiers nie.

Die spoorweë word gebruik om die landingeslote land met die see te verbind. Die ooswesskakel, genoem die Goba-lyn, lei van Matsapha (naby Manzini) deur Sidvokodvo, Phuzumoya en Mpaka na Goba in Mosambiek. Van Goba bied 'n lyn van die Mosambiekse Hawens en Spoorweë verbindings na die hawens van Matola en Maputo. 

Die Eswatini-spoorweë besit ook twee verbindings na Suid-Afrika: 'n noordelike skakel vanaf Mpaka te Komatipoort in Mpumalanga op die Pretoria–Maputo spoorlyn, en 'n suidelike skakel van Phuzumoya te Golela in KwaZulu-Natal, waar die Transnet-netwerk dit verbind met die hawens van Richardsbaai en Durban.

## Swazilink 
In Januarie 2012 is die Swazilink-projek aangekondig, wat Sidvokodvo met Lothair in Mpumalanga, Suid-Afrika, sou verbind. Dit sou die steenkoolvragverkeer herlei na die Richardsbaailyn, en daardeur druk op die huidige Mpumalangalyne verlig. In Junie 2014 het Swazi Rail egter beraam dat die skakel R17 miljard sou kos, en waarskynlik eers diens sou betree in 2017.

## Eksterne skakels 
*  Eswatini Railways

## Verwysings
B'nai B'rith

regs|raamloos
duimnael|Lidmaatskapsertifikaat, 1876

'''B'nai B'rith'* (Hebreeus: *בני ברית*; Afrikaans: *Kinders van die verbond'') is 'n internasionale organisasie van Jode wat anti-Semitisme bestry en Joodse mense oor die wêreld help. Dit is die oudste Joodse diensorganisasie ter wêreld. Die organisasie beywer hom vir die veiligheid en kontinuïteit van die Joodse volk en die staat Israel, asook die bekamping van antisemitisme en onverdraagsaamheid. Sy missie is om persone van die Joodse geloof te verenig en die Joodse identiteit deur middel van die bevordering van Joodse gesinslewe te versterk, om breë-gebaseerde dienste tot voordeel van senior burgers te lewer, en om voorspraak en aksie namens Jode oor die wêreld te fasiliteer.

B'nai B'rith is op 13 Oktober 1843 deur 12 Duits-Joodse immigrante onder leiding van Henry Jones in New York Stad gestig. Die historiese wortels van die organisasie stam uit 'n stelsel van broederlike losies. Soos broederlike organisasies in die Verenigde State van Amerika afgeneem het, het die organisasie in 'n tweeledige stelsel van beide losies en eenhede ontwikkel.

Die organisasie het honderde duisende lede met ondersteuners uit lande oor die wêreld. Dit het 'n begroting van ongeveer $14&nbsp;000&nbsp;000. Nagenoeg 95% van sy lede is in die Verenigde State.

B'nai B'rith is by die Joodse Wêreldkongres geaffilieer.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* B'nai B'rith Internasionaal
Samarium

|}

**Samarium** is 'n chemiese element wat tot die lantaniede behoort.

Samarium is 'n silwerwit metaal. Dit is in 1879 deur Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran ontdek. Die mineraal samarskiet, waaruit samarium die eerste keer geïsoleer is, is vernoem na kolonel Samarsky, 'n Russiese mynbeampte. 

Samarium is die vyfde volopste van die lantaniede en is byna vier keer so algemeen as tin. Dit word nooit vry in die natuur gevind nie, maar is vervat in baie minerale, insluitend monasiet, bastnäsiet en samarskiet. Samariumbevattende ertse word gevind in die VSA, China, Brasilië, Indië, Australië en Sri Lanka. Wêreldproduksie van samariumoksied is ongeveer 700 ton per jaar en wêreldwye reserwes word op ongeveer 2 miljoen ton geraam.

Daar is nege sterk radioaktiewe isotope van samarium wat sintesies vervaardig kan word. Van hierdie nege het net twee halfleeftye lank genoeg om kommer by die Departement van Energie (DOE) te regverdig. Die halfleeftye van die ander samarium-isotope is minder
as een jaar. Radioaktiewe samarium-isotope word geproduseer deur die splitsing van uraan en plutonium, wat in kernkragreaktors algemeen is. Die samarium-isotope met korter lewensduur (dié met halfleeftye minder as een jaar) wat 20 jaar gelede geproduseer is, het sedertdien lank verval. Van die twee langerlewende isotope, is samarium-146 nie 'n groot kommer by DOE-terreine nie as gevolg van sy geringe voorkoms en baie lank halfleeftyd, wat vertaal in 'n laag spesifieke aktiwiteit. Dit beperk sy radioaktiewe gevare. Dié isotoop wat die meeste kommer verwek, is samarium-151. Dit is 'n radionuklied met 'n halfleeftyd van 90 jaar wat verval deur 'n relatief lae-energie beta-deeltjie uit te straal. Die struktuur is eers in 1953 deur Ellinger en Zachariasen bepaal . Die eenheidsel bestaan uit 'n stapeling van nege lae met digpakking. Later het Daane *et. al*  die struktuur opnuut bepaal en gevind dat die struktuur wanorde bevat. Waarom 'n metallike element so'n ingewikkelde struktuur besit, is nie duidelik nie.
## Gebruike
Die verbinding met kobalt  word gebruik om 'n permanente magneetmateriaal te maak.
Samarium word as 'n katalisator in sekere organiese reaksies gebruik: die samariumjodied  word deur organiese navorsingskemikers gebruik om sintetiese weergawes van natuurlike produkte te maak. Die oksied, samaria, word gebruik vir die maak van spesiale infrarooi adsorberende glas en kerns van koolstofbooglamp-elektrodes en as 'n katalisator vir die dehidrasie en dehidrogenering van etanol. 

*Sien ook :Kategorie:Verbindings van samarium

## Verwysings
## Eksterne skakels 
* webelements.com Samarium
Steven Bochco

**Steven Bochco** (1943-2018) was ’n Amerikaanse draaiboekskrywer en vervaardiger van TV-programme. Hy het talle gewilde reekse ontwikkel, soos *Hill Street Blues*, *LA Law*, *NYPD Blue* en *Murder One*. Hy was ook vir skouspelagtige flaters, soos *Cop Rock*, verantwoordelik. Bochco het verskeie pryse vir sy werk ontvang, waaronder 'n Emmy vir sy skryfwerk in 1981 en in 1987.

## Lewensloop 
Bochco is op 16 Desember 1943 in New York Stad in 'n Joodse gesin gebore. Sy ma was 'n skilder en sy pa 'n violis. Bochco word aan die *Manhattan High School of Music and Art* opgelei en studeer daarna toneel en teater aan die *Carnegie Institute for Technology* in Pittsburgh. In 1966 verwerf hy sy BA-graad in Beeldende Kunste.

Hy begin as 'n skrywer by Universal Studios en word later 'n redakteur. Hy werk onder andere aan TV-reekse soos *Ironside*, *Columbo* en *MacMillan and Wife*. Hy doen filmwerk en skryf die scenario vir die TV-fliek *The Counterfeit Killers* (1968). Hy werk ook aan *Silent Running* (1972) en *Double Indemnity* (1973). In 1978 begin hy by *MTM Enterprises*, waar hy ook 'n kans kry om te produseer.

Bochco was suksesvol met die TV-reeks *Hill Street Blues* vir NBC. Die reeks draai van 1981 tot 1987 met Bochco as mede-ontwikkelaar. Hy werk ook as skrywer en vervaardiger aan die reeks. Ondanks positiewe kritiek en talle onderskeidings was die reeks nooit regtig lonend nie. In 1985 is Bochco by MTM weggestuur ná die mislukking van die *Bay City Blues*-projek in 1983.

Vervolgens maak Bochco die reeks *L.A. Law* (1986–1994) vir NBC. Hy kry in 1987 'n lonende kontrak by ABC wat hy gebruik om sy eie maatskappy te stig en die reeks *Doogie Howser, M.D.* (1989–1993) en die flop *Cop Rock* (1990) te finansier. Hy kom later terug met die reeks *NYPD Blue* (1993), wat vir Amerikaanse gehore taamlik kontroversieel was. Daarna werk hy aan reekse soos *Murder One*, *Brooklyn South* en *City of Angels*. In 2005 bring hy die oorlogsreeks *Over There* saam met Chris Gerolmo uit. Die reeks handel oor 'n groep jong soldate aan die front in Irak.

Bochco is in 1969 met die aktrise Barbara Bosson getroud, maar weer in 1998 geskei.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Niemetaal

’n **Niemetaal** of **nie-metaal** in chemie is ’n chemiese element wat min eienskappe van metale het. Hulle is gewoonlik baie vlugtig, het ’n klein mate van elastisiteit en is goeie niegeleiers van hitte en elektrisiteit. Wat chemiese eienskappe betref, het hulle ’n hoë ionisasie-energie en elektronegatiwiteitswaardes, en hulle kry elektrone by of deel hulle wanneer hulle reageer met ander elemente of verbindings. Altesaam 17 elemente word gewoonlik as niemetale geklassifiseer (regs in swart rame aangedui); die meeste is gasse (waterstof, helium, stikstof, suurstof, fluoor, neon, chloor, argon, kripton, xenon en radon); een is ’n vloeistof (broom) en ’n paar is vastestowwe (koolstof, fosfor, swael, seleen en jodium).

## Voorkoms 
Hoewel daar vyf keer soveel metale as niemetale is, maak waterstof en helium meer as 99 persent van die elemente in die waarneembare heelal uit en suurstof amper die helfte van die aarde se kors, oseane en atmosfeer. Lewende organismes bestaan ook feitlik geheel en al uit niemetale, en niemetale vorm baie meer verbindings as metale.

## Chemie 
Die edelgasse (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn) neem binne die niemetale 'n eie plaas in. Hulle is monatomiese gasse wat 'n beperkte chemie besit. Van helium en neon is geen verbindings bekend nie. Van argon is net eksimere bekend, maar geen stabiele verbindings nie en van kripton en xenon net 'n paar verbindings met fluoor en suurstof. Die rede vir hulle beperkte chemiese reaktiwiteit is dat hul elektronkonifigurasie 'n volle skil is ([..]ns2np6).

Die ander niemetale het 'n onvolledige skil en kan verbindings vorm waarin hierdie skil vol raak. Die atoom verkry daarby 'n negatiewe oksidasietoestand en vorm 'n anioon. Dit maak veral elemente soos F, Cl en O baie reaktief en hulle vorm met metale verbindings wat deur ioonbinding gekenmerk word.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Natuurfotografie

duimnael|'n Natuurfotograaf aan die werk.
**Natuurfotografie** is dié tak van fotografie wat spesialiseer in die fotografeer van die natuur. Die fotograwe is gespesialiseer in die maak van foto's van landskappe, diere, plante en nabyskote van natuurlike tonele en teksture.

## Dissiplines 
Natuurfotografie bestaan uit verskillende vertakkings, en meeste natuurfotograwe spesialiseer in 'n bepaalde onderdeel.

Die mees beoefendes is:
* landskapfotografie
* makrofotografie
* onderwaterfotografie
* wildlewe- en voëlfotografie
duimnael|'n Voëltjie kyk in 'n kameralens

Daar is verskillende strominge binne natuurfotografie wat die inhoudelike vul. Eén groep wil die werklikheid so akkuraat as moontlik vertoon (registratiewe fotografie), en sien natuurfotografie hoofsaaklik as van illustratiewe en wetenskaplike belang. Ander probeer weer om deur middel van hul werk, soveel moontlik  van die groter publiek oortuig van die skoonheid van die natuur.

Natuurfotografie se rol word dikwels onderskat. Dié fotografievorm vereis baie geduld en afgesien van koue sowel as warm temperature, verg dit heelwat liggaamlike vermoeiing, voorbereiding, tegniese kennis van die materiaal en randapparatuur (rekenaarkennis, geologie en ekologie, GPS en navigasie, kartografie, literatuur en biologie) en ook groot belegging in materiaal. Die opbrengs mag egter beperk wees, en die aanbod is wêreldwyd groot en die afsetmark maar klein. Die meeste natuurfotograwe is dan ook fanatieke amateurs, wat baie toegewyd is aan hul stokperdjie.
Teater

Die **teater** is 'n samewerkende vorm van uitvoerende kuns wat lewendige kunstenaars, tipies akteurs of aktrises, gebruik om die ervaring van 'n werklike of verbeelde gebeurtenis voor 'n lewendige gehoor op 'n spesifieke plek aan te bied. Die kunstenaars kan hierdie ervaring aan die gehoor kommunikeer deur kombinasies van gebare, spraak, sang, musiek en dans. Dit is die oudste vorm van drama, hoewel lewendige teater nou by moderne opgeneemde vorms aangesluit is. Elemente van kuns, soos geverfde agtergronde en verhoogtegnike soos beligting, word gebruik om die liggaamlikheid, teenwoordigheid en onmiddellikheid van die ervaring te verbeter.

links|190px|

## Sien ook 
* Teater van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Bristol Blenheim

Die **Bristol Blenheim** is 'n tweemotorige bomwerper wat tydens die Tweede Wêreldoorlog hoofsaaklik deur die Britse Lugmag gebruik was. Die prototipe het sy nooiensvlug op 25 Junie 1936 voltooi.

## Tegniese besonderhede 
duimnael|regs|'n Bristol Blenheim Mk I in vlug

## Bron 
* *Bombers 1939–1945* Kenneth Munson, Bounty Books 2012
Stephenson-klepratwerk

regs|duimnael|125px|'n Eenvoudige Stephenson rat gedeeltelik weggesny
Die **Stephenson kleprat** of **Stephenson skakel** of **verskuiwende skakel** is 'n eenvoudige ontwerp van 'n klepratwerk wat wyd oor die wêreld gebruik word in alle vorme van stoomenjins. Dit is vernoem na Robert Stephenson, maar is eintlik deur sy werknemers uitgevind.

Die Stephenson-kleprat is 'n gerieflike reëling vir enige enjin wat nodig het om te ritereer, en word wyd toegepas op spoorweglokomotiewe, traksie-enjins, stoommotorenjins en stilstaande enjins wat nodig het om om te keer, soos rolmeule se enjins. Dit was gebruik op die oorweldigende meerderheid van mariene enjins. Die Great Western Railway gebruik Stephenson-ratwerk op die meeste van sy lokomotiewe, hoewel die latere viersilinderenjins Walschaerts-klepratwerk gebruik.

## Verwysings
Konstantin von Tischendorf

duimnael|Konstantin von Tischendorf
duimnael|Die Kodeks Sinaiticus

**Lobegott Friedrich Konstantin von Tischendorf** (Lengenfeld, in die huidige Sakse, 18 Januarie 1815 – Leipzig, 7 Desember 1874) was 'n Duitse, Lutherse teoloog en Bybelwetenskaplike. Hy was 'n lid van die teologiese fakulteit van die universiteit van Leipzig en is veral bekend vir die ontdekking van die *Kodeks Sinaiticus*, 'n 4de-eeuse manuskrip van die Bybel, wat in 'n klooster aan die voet van die Sinaigebergte in Egipte gevind is.

Tischendorf het die *Kodeks Sinaiticus* in Februarie 1859 ontdek. Dit dateer uit ongeveer 330 tot 350 en bevat die Ou Testament in Septuagint-vorm, asook 'n volledige weergawe van Nuwe Testament. Dit is met die hand in Koine-Grieks geskryf en is die wêreld se oudste (oorspronklik) volledige Bybel. Die kodeks kan in die Britse Biblioteek in Londen of as 'n gedigitaliseerde weergawe op die internet besigtig word. Die *Kodeks Sinaiticus* en die *Kodeks Vaticanus* (ook uit die 4de eeu, maar minder volledig) is met mekaar vergelyk om tekstuele verskille op te los.

Hy ontdek daarnaas nog 'n aantal ander handgeskrewe Bybelskrifte en versorg 'n kritiese teks van die Nuwe Testament, wat nog steeds van belang geag word. So ontdek hy 'n vyfde-eeuse Bybelteks in die *Kodeks Ephraemi Rescriptus* onder 'n hagiografie van Efrem die Siriër (St. Efrem) uit die twaalfde eeu.

Tischendorf ontvang in 1865 eredoktorsgrade van die Universiteit van Oxford en die Universiteit van Cambridge. Hy is in 1869 vanweë sy werk tot die adelstand verhef.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Universiteit van Leipzig
*
Inkatoubrug

**Inkatoubrûe** is eenvoudige brûe wat oor klowe en riviere (*pongos*) gebou is deur die Inkaryk. Die brûe is 'n integrale deel van die Inca padstelsel en illustreet Inca innovasie in ingenieurswese. Brûe van hierdie tipe is nuttig aangesien die Inca mense nie oor die gebruik van wielvervoer beskik het nie - verkeer was beperk tot voetgangers en vee.

## Konstruksie en instandhouding 
Die Inkas het natuurlike vesel gebruik wat hulle in die plaaslike plantegroei gevind het om brûe te bou. Hierdie vesel is saamgeweef om 'n sterk tou te lewer, en is versterk met hout om 'n kabelvloer te skep. Elke kant was dan verbonde aan 'n paar rotsankers aan beide kante van die kloof, met massiewe kabels van geweefde gras wat hierdie twee toringstaanders verbind het. Toegevoeg tot hierdie konstruksie, het twee bykomende kabels opgetree as handrelings. Die kabels wat die voetpadjie ondersteun was versterk met gevlegte takke. Hierdie multi-struktuurstelsel het die brûe sterk genoeg gemaak om selfs die Spanjaarde op hul ryperde te kan dra. Die ontwerp sak natuurlik in die middel.

Deel van die brug se sterkte en betroubaarheid was vanweë die feit dat elke kabel elke twee jaar vervang is deur die plaaslike inwoners as deel van hul openbare diens of verpligting. In sommige gevalle het die plaaslike bevolking as uitsluitlike taak die handhawing en herstel van hierdie brûe gehad sodat die Inkapaaie of -padstelsels kon voortgaan om te funksioneer.

Die herstelwerk aan hierdie brûe was gevaarlike werk, en diegene wat herstelwerk moes doen, het dikwels met die dood kennis gemaak. 'n Incaskrywer prys die Spaansgeboude messelwerkbrûe, omrede dit nie die behoefte aan herstel van die toubrûe gehad het nie.

## Verwysings
Likwidasie

Die **likwidasie** van 'n onderneming gebeur wanneer hy aan die einde van sy lewe kom. In prinsiep is al die onderneming se bates verkoop en die opbrengs versprei in die volgorde volgens die wet totdat al die bate of geld versprei is. Die gewone volgorde is:
#Die likwidateurs se fooie
#Belasting
#Voorkeur krediteure
#Gewone krediteure
#Aandeelhouers of eienaars van die onderneming. 

As daar nie genoeg bate of geld is om 'n bepaalde kategorie uit te betaal, kry elkeen in daardie kategorie dieselfde persentasie van die geld wat aan hulle geskuld is en die krediteure in laer kategorieë kry niks nie. 

Die is nie altyd nodig om al die bate te verkoop nie, soms sal 'n krediteur sekere bate in plaas van geld oorneem.
Edik

duimnael|Edik van Nantes

'n **Edik** (Latyn: *edicere*, verkondig) is 'n aankondiging van 'n wet en word geassosieer met monargie. Die Pous van die Rooms-Katolieke Kerk is 'n voorbeeld van iemand wat in vandag se tyd nog edikte uitreik.

## Voorbeelde van edikte 
* Edik van Nantes (13 April 1598)
* Edik van Fontainebleau (22 Oktober 1685)
* Edik van Potsdam (8 November 1685)
Geloof

**Geloof** kan na die volgende verwys:
* Vertroue in 'n persoon of ding
* Die waarneming van 'n verpligting uit lojaliteit
* Trou aan 'n persoon, belofte, of verbintenis
* 'n Stelsel van religieuse oortuigings

## Eksterne skakels 
*
Outokrasie

**Outokrasie** is 'n regeringstelsel waarin die hoogste gesag in die hande van één persoon gekonsentreer is. Hierdie persoon se besluite is nie onderworpe aan eksterne wetlike beperkinge of aan beheer deur die bevolking nie. Die bekendste vorme van outokrasie is absolute monargie (bv. in Saoedi-Arabië) en diktatorskap (bv. in Noord-Korea).
Antisemitisme

duimnael|Geen Jode
duimnael|Duitsland 1933: 'Duitsers! Verdedig jouself! Moenie by Jode koop nie!'
[duimnael|Slagoffers van die 1905-[pogrom in Dnipro.]]

**Antisemitisme** is 'n haat vir, of vooroordeel teenoor Jode (m.a.w. **Jodehaat**). Jode het oor die geskiedenis dikwels met teenstand en selfs haat van ander te doen gekry. Antisemiete diskrimineer teen Jode as gevolg van hulle etnisiteit of godsdiens. Verskeie vorme van weerstand is later met die term 'antisemitisme' saamgevat. Dit sluit diskriminerende wette, en selfs moord op Jode, soos tydens pogroms en die Sjoa (*Holocaust*) in.

Hoewel die woord 'antisemitisme' haat jeens alle Semiete (sprekers van Semitiese tale, waaronder Arabiere) insluit, is die term slegs op Jode van toepassing. Die term *antijudaïsme* word ook soms gebruik, veral deur teologiese teenstanders van die Jodedom (dus nie op etnisiteit, maar teen die Joodse geloof gerig).

Antisemitisme het sy hoogtepunt tussen 1933 en 1945 met die Sjoa, ook bekend as die finale oplossing, bereik. Die plan was om van die totale Joodse bevolking in Europa ontslae te raak. Ongeveer ses miljoen Europese Jode is as gevolg van die Nazi-leier Adolf Hitler se optrede dood. Volgens hom was die Jode 'n rasgroep met swak natuurlike eienskappe.

Antisemitisme is vandag steeds algemeen. 'n Opname in 2011 deur die *Pew Research Center* toon dat Moslem-lande in die Midde-Ooste oor die algemeen steeds 'n slegte indruk van Jode het. Slegs 2% van Egiptenare, 3% van die Libanese Moslems en 2% Jordaniërs het 'n gunstige houding jeens Jode. In 'n 2013-opname van 5847 Jode in Europa, het 76% gedink dat antisemitisme oor die afgelope vyf jaar toegeneem het en 29% het emigrasie oorweeg omdat hulle onveilig voel.

## In die Bybel 
Die Nuwe Testament bevat antisemitiese inhoud:

## Sien ook
* *Happy Merchant*

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Kettery

[duimnael|230px|[Galileo Galilei skuldig bevind aan kettery]]
duimnael|230px|Verbranding van 'n ketter. *(Il Sassetta 1430–1432)*

**Kettery** is 'n geloof of teorie wat teenstrydig is met gevestigde gelowe en gebruike. 'n Ketter is 'n voorstander van só 'n teenstrydige geloof of teorie.

Kettery in Christendom, Judaïsme en Islam is op verskillende tye met afkeuring ontmoet, wat gewissel het van ekskomunikasie tot die doodstraf.

Kettery is onderskeibaar van afvalligheid, wat die uitdruklike afstanddoening van iemand se godsdiens, beginsels of saak is; en van godslaster, wat 'n onvrome uiting of handeling rakende God of heilige dinge is. Ketterskunde is die studie van kettery.

## Eksterne skakels 
*