Post-skaarste ekonomie

duimnael|KI-gegenereerde illustrasie van die post-skaarste ekonomie.
**Post-skaarsheid** is 'n teoretiese ekonomiese situasie waarin die meeste goedere in groot oorvloed met minimale menslike arbeid geproduseer kan word, sodat hulle baie goedkoop of selfs vrylik vir almal beskikbaar word.
Post-skaarsheid beteken nie dat skaarste vir alle goedere en dienste uitgeskakel is nie. In plaas daarvan beteken dit dat alle mense maklik hul basiese oorlewingsbehoeftes kan bevredig, tesame met 'n beduidende deel van hul begeertes vir goedere en dienste. Skrywers oor die onderwerp beklemtoon dikwels dat sommige kommoditeite skaars sal bly in 'n post-skaarsheidsamelewing.

## Modelle
### Spekulatiewe tegnologie
Futuriste wat van "post-skaarste" praat, stel ekonomieë voor gebaseer op vooruitgang in outomatiese vervaardigingstegnologieë, wat in teorie byna alle goedere in oorvloed kan produseer, gegewe voldoende grondstowwe en energie.

Meer spekulatiewe vorme van nanotegnologie soos molekulêre samestellers of nanofabrieke, wat tans nie bestaan nie, verhoog die moontlikheid van toestelle wat outomaties enige gespesifiseerde goedere kan vervaardig met die korrekte instruksies en die nodige grondstowwe en energie, en baie nanotegnologie-entoesiaste het voorgestel dat dit 'n wêreld sonder skaarste sal inlui.

In die nabye toekoms word die toenemende outomatisering van fisiese arbeid met behulp van robotte dikwels bespreek as 'n manier om 'n ekonomie na skaarste te skep.

Toenemend veelsydige vorme van vinnige prototiperingsmasjiene, en 'n hipotetiese selfrepliserende weergawe van so 'n masjien bekend as 'n RepRap, is ook voorspel om te help om die oorvloed goedere te skep wat nodig is vir 'n post-skaarste ekonomie. Voorstanders van selfrepliserende masjiene soos Adrian Bowyer, die skepper van die RepRap-projek, voer aan dat sodra 'n selfrepliserende masjien ontwerp is, aangesien enigiemand wat een besit meer kopieë kan maak om te verkoop (en ook vry sal wees om 'n laer prys as ander verkopers te vra), markmededinging natuurlik die koste van sulke masjiene tot die absolute minimum sal dryf wat nodig is om 'n wins te maak, in hierdie geval net bo die koste van die fisiese materiale en energie wat as inset in die masjien gevoer moet word, en dieselfde moet geld vir enige ander goedere wat die masjien kan bou.

Selfs met volledig outomatiese produksie, sal beperkings op die aantal goedere wat geproduseer word, voortspruit uit die beskikbaarheid van grondstowwe en energie, sowel as ekologiese skade wat verband hou met vervaardigingstegnologieë.

Voorstanders voer ook aan dat die beskikbare energie en grondstowwe aansienlik uitgebrei kan word deur na hulpbronne buite die Aarde te kyk. Byvoorbeeld, asteroïde-ontginning word soms bespreek as 'n manier om die skaarste vir baie bruikbare metale soos nikkel aansienlik te verminder. Terwyl vroeë asteroïde-ontginning bemande missies kon behels, hoop voorstanders dat die mensdom uiteindelik outomatiese ontginning deur selfrepliese masjiene kan laat doen. As dit gedoen word, sou die enigste kapitaaluitgawe 'n enkele selfrepliese eenheid wees (hetsy roboties of nanotegnologies). Die eenheid kan dan sonder verdere koste repliseer, slegs beperk deur die beskikbare grondstowwe wat nodig is om meer te bou.

Murray Bookchin se 1971-essayversameling *Post-Scarcity Anarchism* beskryf 'n ekonomie gebaseer op sosiale ekologie, libertariese munisipalisme en 'n oorvloed van fundamentele hulpbronne, en voer aan dat post-industriële samelewings die potensiaal het om ontwikkel te word tot post-skaarste samelewings. Sodanige ontwikkeling sou "die vervulling van die sosiale en kulturele potensiaal wat latent in 'n tegnologie van oorvloed lê, moontlik maak".

Bookchin beweer dat die uitgebreide produksie wat moontlik gemaak is deur die tegnologiese vooruitgang van die twintigste eeu, in die nastrewing van markwins en ten koste van die behoeftes van mense en van ekologiese volhoubaarheid was. Die ophoping van kapitaal kan nie meer as 'n voorvereiste vir bevryding beskou word nie, en die idee dat obstruksies soos die staat, sosiale hiërargie en voorhoede-politieke partye nodig is in die stryd om vryheid van die werkersklasse, kan as 'n mite verdryf word.

### Marxisme
Karl Marx het in 'n gedeelte van sy *Grundrisse* wat bekend geword het as die "Fragment oor Masjiene", aangevoer dat die oorgang na 'n post-kapitalistiese samelewing gekombineer met vooruitgang in outomatisering beduidende vermindering in arbeid wat nodig is om noodsaaklike goedere te produseer, moontlik sou maak, en uiteindelik 'n punt sou bereik waar alle mense beduidende hoeveelhede vrye tyd sou hê om wetenskap, die kunste en kreatiewe aktiwiteite na te streef; 'n toestand wat sommige kommentators later as "post-skaarste" bestempel het. Marx het aangevoer dat kapitalisme – die dinamiek van ekonomiese groei gebaseer op kapitaalakkumulasie – afhang van die uitbuiting van die surplusarbeid van werkers, maar 'n post-kapitalistiese samelewing sou die volgende moontlik maak:

 "Die vrye ontwikkeling van individualiteite, en dus nie die vermindering van noodsaaklike arbeidstyd om surplusarbeid te postuleer nie, maar eerder die algemene vermindering van die noodsaaklike arbeid van die samelewing tot 'n minimum, wat dan ooreenstem met die artistieke, wetenskaplike ens. ontwikkeling van die individue in die tyd wat vrygestel is, en met die middele wat vir hulle almal geskep is."

Marx se konsep van 'n post-kapitalistiese kommunistiese samelewing behels die vrye verspreiding van goedere wat moontlik gemaak word deur die oorvloed wat deur outomatisering verskaf word. Daar word gepostuleer dat die volledig ontwikkelde kommunistiese ekonomiese stelsel ontwikkel het uit 'n voorafgaande sosialistiese stelsel. Marx het die siening gehuldig dat sosialisme – 'n stelsel gebaseer op sosiale eienaarskap van die produksiemiddele – vordering in die rigting van die ontwikkeling van volledig ontwikkelde kommunisme moontlik sou maak deur produktiewe tegnologie verder te bevorder. Onder sosialisme, met sy toenemende vlakke van outomatisering, sou 'n toenemende proporsie goedere vrylik versprei word.

Marx het nie geglo in die uitskakeling van die meeste fisiese arbeid deur tegnologiese vooruitgang alleen in 'n kapitalistiese samelewing nie, omdat hy geglo het dat kapitalisme sekere tendense bevat wat toenemende outomatisering teengewerk het en verhoed het dat dit verder as 'n beperkte punt ontwikkel, sodat handmatige industriële arbeid nie uitgeskakel kon word tot die omverwerping van kapitalisme nie. Sommige kommentators oor Marx het aangevoer dat hy ten tyde van die skryf van die *Grundrisse* gedink het dat die ineenstorting van kapitalisme as gevolg van toenemende outomatisering onvermydelik was ten spyte van hierdie teenneigings, maar dat hy teen die tyd van sy hoofwerk *Kapitaal: Kritiek van die Politieke Ekonomie* hierdie siening laat vaar het en tot die oortuiging gekom het dat kapitalisme homself voortdurend kon hernu tensy dit omvergewerp word.

### Surplus-ekonomie
Surplus-ekonomie is 'n heterodokse ekonomiese teorie wat fokus op die implikasies van ekonomiese surplus – produksie bo en behalwe noodsaaklike behoeftes – en die rol daarvan in die vorming van moderne ruilekonomieë. In teenstelling met die ortodokse ekonomiese fokus op skaarste, voer surplus-ekonomie aan dat die werklike ekonomiese uitdaging die bestuur van die gevolge van oorvloed is, insluitend ongelykheid, verbruik en motivering. Die teorie stel voor dat moderne kapitalisme nie funksioneer om skaars hulpbronne doeltreffend toe te ken nie, maar om surplus te absorbeer en te vernietig deur middel van produksie- en ruilpatrone.

## Fiksie
### Literatuur
*Die 1954-novelle *Die Midas-plaag* deur Frederik Pohl beskryf 'n wêreld van goedkoop energie, waarin robotte die kommoditeite wat die mensdom geniet, oorproduseer. Die laerklas "armes" moet hul lewens in paniekerige verbruik deurbring en probeer om tred te hou met die robotte se buitensporige produksie, terwyl die hoërklas "rykes" lewens van eenvoud kan lei. 
**A for Anything deur Damon Knight*, 'n roman uit 1961. In die nabye toekoms vind 'n wetenskaplike die "Gismo" uit, 'n toestel wat enigiets, selfs 'n ander Gismo, kan dupliseer en stuur pare daarvan na verskeie mense regoor die wêreld. Die beskawing stort amper onmiddellik in duie. Aangesien alle materiële voorwerpe in wese vry geword het, is die enigste kommoditeit van waarde menslike arbeid, en die outeur stel voor dat 'n slawe-ekonomie (van submense wat deur Gismo's gekopieer word en deur feodale here beheer word) die onvermydelike gevolg sou wees.

**Die Mars-trilogie* deur Kim Stanley Robinson karteer die terravorming van Mars as 'n menslike kolonie en die vestiging van 'n post-skaarsheid-samelewing.
**Beyond This Horizon*, 'n novelle deur Robert Heinlein uit 1942.
**Die Kultuur*-romans deur Iain M. Banks fokus op 'n post-skaarsheid-ekonomie waar tegnologie so gevorderd is dat alle produksie outomaties is, en daar geen nut is vir geld of eiendom nie (behalwe persoonlike besittings met sentimentele waarde). Mense in die Kultuur is vry om hul eie belange na te streef in 'n oop en sosiaal-permissiewe samelewing.
*Die samelewing wat in die *Kultuur*-romans uitgebeeld word, is deur sommige kommentators beskryf as "kommunisties-blok" of "anargo-kommunisties". Banks se goeie vriend en mede-wetenskapfiksieskrywer Ken MacLeod het gesê dat *The Culture* gesien kan word as 'n verwesenliking van Marx se kommunisme, maar voeg by dat "hoe vriendelik hy ook al teenoor die radikale linkses was, Iain min belangstelling gehad het om die langtermyn-moontlikheid van utopie met radikale politiek in die hier en nou te verbind. Soos hy dit gesien het, was dit belangrik om die utopiese moontlikheid oop te hou deur tegnologiese vooruitgang, veral ruimte-ontwikkeling, voort te sit, en intussen om enige beleide en politiek in die werklike wêreld te ondersteun wat rasioneel en menslik was."
**The Rapture of the Nerds* deur Cory Doctorow en Charles Stross speel af in 'n post-skaarste samelewing en behels "ontwrigtende" tegnologie.

### Televisie en film
Die 24ste-eeuse menslike samelewing wat uitgebeeld word in die televisiereekse *Star Trek: The Original Series*, *Star Trek: The Next Generation*, *Star Trek: Deep Space Nine*, *Star Trek: Voyager* en *Star Trek: Enterprise*, is 'n post-skaarste-samelewing wat teweeggebring is deur die uitvinding van die "replikator", 'n masjien wat energie onmiddellik in materie omskakel.  In die rolprent *Star Trek: First Contact* beweer Kaptein Jean-Luc Picard: "Die verkryging van rykdom is nie meer die dryfkrag van ons lewens nie. Ons werk om onsself en die res van die mensdom te verbeter." In hierdie sterrestelsel (ten minste die Verenigde Federasie van Planete) was geld teen die 22ste eeu op Aarde verouderd (alhoewel dit steeds bestaan het met verwysing na ander spesies in die Star Trek-heelal, veral die Ferengi).

## Sien ook 
* Trekonomie

## Verwysings