Klaargemengde beton

**Klaargemengde beton**, algemeen bekend as **Ready-mix concrete (RMC)** (die Engelse benaming daarvoor), is beton wat in 'n lotaanleg vervaardig word, volgens 'n vaste gemanipuleerde mengselontwerp. Klaargemende beton word normaalweg op twee maniere gelewer.

Eerstens is daar die vatvragmotor of in-transito mengers. Hierdie tipe vragmotor lewer beton in 'n plastiese toestand by die terrein af.

Tweedens is die volumetriese betonmenger. Dit lewer die mengsel gereed in 'n droë toestand en meng dan die beton op die bouperseel.

Lotaanlegte kombineer 'n presiese hoeveelheid gruis, sand, water en sement volgens massa (as 'n mengselontwerpformulering vir die graad beton wat deur die strukturele konsultant aanbeveel word), wat toelaat dat spesiale betonmengsels ontwikkel en geïmplementeer word op konstruksieterreine. Die eerste fabriek vir klaargemengde beton is in die 1930's gebou. Die bedryf het eers in die 1960's aansienlik uitgebrei en het sedertdien aanhou groei.

Klaargemende beton word dikwels in plaas van ander materiale gebruik as gevolg van die koste en wye verskeidenheid gebruike in bouwerk, veral in groot projekte soos hoë geboue en brûe. Dit het 'n lang lewensduur in vergelyking met ander produkte van soortgelyke gebruik, soos paaie. Dit het 'n gemiddelde lewensduur van 30 jaar onder hoë verkeersdruk in vergelyking met die 10 tot 12 jaar lewensduur van asfaltbeton met dieselfde verkeer.

Klaargemengde beton verwys na beton wat spesifiek vir klante se konstruksieprojekte vervaardig word, en as 'n enkele produk ter plaatse aan die klant verskaf word. Dit is 'n mengsel van Portland- of ander sement, water en aggregate: sand, gruis of gebreekte klip. Alle aggregate moet van 'n gewaste tipe materiaal wees met beperkte hoeveelhede fynstowwe of vuilheid en klei. 'n Byvoeging word ook bygevoeg om die werkvermoë van die beton te verbeter en/of die stoltyd van die beton te verhoog (met vertraagmiddels) om die tyd wat nodig is vir die deurvoermenger om die perseel te bereik in te reken.

Klaargemengde beton word gebruik in konstruksieprojekte waar die konstruksieterrein nie bereid is of nie in staat is om beton op die perseel te meng nie. Deur gebruik te maak van klaargemengde beton beteken die produk word afgelewer, op aanvraag, in die spesifieke hoeveelheid benodig, in die spesifieke mengselontwerp wat benodig word. Vir 'n klein tot medium projek kan die koste en tyd van die huur van mengtoerusting, arbeid, plus aankoop en berging vir die bestanddele van beton, bydrae tot omgewingsbekommernisse (sementstof is 'n luggesondheidsgevaar)  eenvoudig nie die moeite werd wees wanneer in vergelyking met die koste van klaargemengde beton, waar die kliënt betaal vir wat hulle gebruik, en ander toelaat om die werk tot op daardie stadium te doen. Vir 'n groot projek beteken die uitkontraktering van betonproduksie aan verskaffers van klaargemengde beton dat die gehaltebeheer en toetsing, materiaallogistiek en voorsieningskettingkwessies en mengselontwerp gedelegeer word aan spesialiste wat reeds vir daardie take gevestig is.

Klaargemengde beton word per volume verkoop – uitgedruk in kubieke meter. Afmeet en vermenging word onder gekontroleerde toestande gedoen. In die VK word klaargemengde beton óf informeel gespesifiseer, volgens samestellende massa of volume (1-2-4 of 1-3-6 is algemene mengsels) óf met behulp van die formele spesifikasiestandaarde van die Europese standaard EN-A1, wat in die VK aangevul word deur BS&nbsp;8500. Dit stel die klant in staat om te spesifiseer wat die beton moet weerstaan in terme van grondtoestande, blootstelling en sterkte, en stel die betonvervaardiger in staat om 'n mengsel te ontwerp wat aan daardie vereiste voldoen deur gebruik te maak van die materiaal wat plaaslik beskikbaar is vir 'n bondelaanleg. Dit word geverifieer deur laboratoriumtoetse, soos om kubustoetse uit te voer om druksterkte te verifieer  en aangevul deur veldtoetse, soos insinkingstoetse wat op die terrein gedoen word om plastisiteit van die mengsel te verifieer.

Die werkverrigting van 'n betonmengsel kan deur die gebruik van bymiddels verander word. Bymiddels kan gebruik word om watervereistes te verminder, lug in 'n mengsel in te voer, om oppervlakduursaamheid te verbeter, of selfs beton te superplastiseer om dit self-nivellerend te maak. Die gebruik van bymiddels vereis presisie in dosering en mengontwerp, wat moeiliker is sonder die doseer-/meettoerusting en laboratoriumondersteuning van 'n bondelaanleg.

Beton het 'n beperkte lewensduur tussen die uitmeet, vermenging en verharding. Dit beteken dat klaargemengde beton binne 30 tot 45 minute van die bondelproses geplaas moet word om insinking en meng-ontwerpspesifikasies in die VSA te hou, alhoewel in die VK, omgewings- en materiaalfaktore, plus in-transito vermenging, dit toelaat vir tot twee uur om te verloop. Moderne bymiddels en waterverminderaars kan daardie tydsduur tot 'n mate verander.

Klaargemengde beton kan met 'n aantal metodes vervoer en op die terrein geplaas word. Die mees algemene en eenvoudigste is die geut wat aan die agterkant van transito-mengervragmotors aangebring is, wat geskik is om beton naby plekke te plaas waar 'n vragmotor kan terugstoot. Dumpervragmotors, hyskraanbakke, vragmotorgemonteerde vervoerbande en, *in die uiterste geval*, kruiwaens, kan gebruik word om beton van vragmotors af te laai waar toegang nie direk is nie. Sommige betonmengsels is geskik om met 'n betonpomp gepomp te word.

## Verwysings