open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leopold Scholtz

**Leopold Scholtz** (gebore **Willem Leopold von Ranke Scholtz**; 30 Junie 1948 – 19 Oktober 2022) was ‘n Suid-Afrikaanse historikus, akademikus, skrywer en joernalis. Hy was onder meer adjunkredakteur van *Die Burger*, buitengewone hoogleraar aan die Universiteit Stellenbosch en lid van die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, en was  navorsingsgenoot aan die Noordwes-Universiteit (fokusarea Sosiale Transformasie, Potchefstroomkampus).

## Lewensloop 
Scholtz se vader, dr. G.D. Scholtz, was ’n gesiene historikus wat ook talle publikasies die lig laat sien het. 

Scholtz het aan die Universiteit Stellenbosch, die ou Randse Afrikaanse Universiteit (nou die UJ) en die Universiteit van Leiden gestudeer. Hy het in 1978 ’n doktorsgraad in geskiedenis aan die Universiteit van Leiden in Nederland behaal op grond van ’n proefskrif oor generaal Christiaan de Wet as veldheer. In Leiden het hy ook sy toekomstige vrou, Ingrid (ook ’n historikus), ontmoet. 

Hy het later ’n joernalis geword en sy professionele loopbaan in Suid-Afrika afgesluit as adjunkredakteur van *Die Burger*. Hy is die skrywer van talle boeke en meer as 50 ewekniebeoordeelde artikels in geakkrediteerde tydskrifte en hoofstukke in versamelwerke. Nadat hy na Delft, Nederland  verhuis het, het hy as Europese korrespondent vir Media24 se Afrikaanse koerante gedien, en was hy ook as navorsingsgenoot by universiteite betrokke. Hy was ook 'n gereelde rubriekskrywer vir *Maroela Media*. Hy het in 2022 in Delft aan leukemie gesterf.

## Boeke 
**Generaal Christiaan de Wet as Veldheer* (1978), 
**Beroemde Suid-Afrikaanse krygsmanne* (1984;  Rubicon-Pers), 
**Suid-Afrika en die Nuwe Wêreldorde* (medeskrywer) (1996; Human & Rousseau), 
**Waarom die boere die oorlog verloor het* (1999; Protea Boekhuis), 
**Die SAW in die Grensoorlog 1966-1989* (2013; Tafelberg), 
**Kruispaaie: Afrikanerkeuses van die 19de en 20ste eeu* (2016; Kraal Uitgewers), 
**The Battle of Cuito Cuanavale : Cold War Angolan Finale, 1987-1988* (2016; Helion and Company), 
**Ratels aan die Lomba: die storie van Charlie-eskadron* (2018; Jonathan Ball Uitgewers), 
* *Bondgenote en dwarstrekkers: Die Transvaalse en Vrystaatse regerings in die Anglo-Boereoorlog, 1899-1902*  (2019; Kraal Uitgewers), 
* ''Die Saw En Cuito Cuanavale: 'n Taktiese en strategiese analise* (2020; Jonathan Ball Uitgewers), 
* *Terreur en bevryding: Die ANC/SAKP, die kommunisme en geweld (1961–1990)'' (2022; Jonathan Ball Uitgewers), 

## Verwysings 
## Bronne
* https://www.litnet.co.za/author/leopold-scholtz/

* https://www.helion.co.uk/people/leopold-scholtz.php

* https://www.kraaluitgewers.co.za/product-category/skrywers/leopold-scholtz/

* https://mymaties.academia.edu/LeopoldScholtz
Edik van Milaan

duimnael|regs|Die Edik.
Die **Edik van Milaan** in Februarie 313 nC het die einde van die Christelike vervolging in die Romeinse Ryk gebring. Konstan­tyn die Grote het in 306 nC, met die dood van sy pa, Konstantius, 'n Romeinse keiser geword. Die Romeinse Ryk was in daardie stadium verdeel tussen ses Romeinse kei­sers waarvan almal, behalwe Konstantyn, die Christene vervolg het.

In 312 nC oorwin Konstantyn die magte van 'n ander Romeinse keiser, Maksentius. Laasgenoemde verloor sy lewe en Konstan­tyn verower Rome – alles onder vaandels waarop die kruis van Christus aangebring was. In 313 nC ontmoet Konstantyn nog een van die oorblywende Romeinse keisers, Lisinius, by Milaan. Lisinius het vroeër die Christene geweldig vervolg. By Milaan trou Lisinius egter met Konstantyn se suster, en word hy deur Konstantyn oortuig om 'n edik uit te vaardig wat aan die Christene godsdiensvryheid sou gee.

Die Edik van Milaan is nie by Milaan uitgevaardig nie. Die besluite wat tussen Konstantyn en Lisinius by Milaan geneem is, is egter in 'n omsendbrief vervat wat op 13 Junie 313 deur Lisinius uitgevaardig is. Daarvolgens word almal, ook die Christene, toegelaat om die godsdiens van hulle keuse te beoefen. Wette wat teen Christene uitgevaardig is, is herroep, en al die kerklike eiendom wat aan Christene behoort het, is aan hulle teruggegee. Eusebius* vertel ons uitvoerig hoe die Edik van Milaan tot stand gekom het.

Die Edik van Milaan het op wankelrige bene gestaan en die ander keisers, ook Lisinius, het gou weer begin om die Chris­tene te vervolg. Uiteindelik het Kon­­stan­tyn al die ander keisers oorwin, en in 324 nC alleenheerser geword.

## Bronne 
* Edik van Milaan (elektroniese Christelike Kernensiklopedie)

## Kyk ook 
* Vervolging van Christene in die Romeinse Ryk
* Christendom (uitbreiding en vervolging)
Nerine krigei

***Nerine krigei*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is inheems aan Gauteng, Limpopo, Mpumalanga en Zimbabwe.

Daar is twee subspesies:
* *Nerine krigei subsp. falcata* (W.F.Barker) G.D.Duncan
* *Nerine krigei subsp. krigei*

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Nerine pancratioides

***Nerine pancratioides*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan KwaZulu-Natal en het 'n voorkomsgebied van 11 200 km². Dit kom van Giant's Castle tot by Greytown en Kokstad voor en is deel van die graslande waar dit in nat gebiede groei. Die plant word bedreig deur oorbeweiding, indringerplante en bosbou bedrywighede.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Nerine platypetala

***Nerine platypetala*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan KwaZulu-Natal en Mpumalanga. Dit het 'n voorkomsgebied van 20 000 km² en kom van Wakkerstroom tot by Groenvlei voor. Daar is minder as tien subpopulasies. Die plant word bedreig deur bosbou aktiwiteite.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Nerine gibsonii

***Nerine gibsonii*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaap en kom by Cala en Engcobo voor. Daar is vier subpopulasies wat deur oorbeweiding bedreig word.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Rachel Marsden

**Rachel Marsden** (* 2 Desember 1974) is 'n Kanadese konserwatiewe politieke rubriekskrywer, televisiekommentator en universiteitsdosent. Sy woon in Parys. Sy is ook die HUB van Rachel Marsden Associates, 'n openbare betrekkinge- en media konsultasiefirma. Met ingang Maart 2016 is sy die gasheer van 'n Franstalige geopolitiese geselsprogram op Sputnik News vanuit hul Paryse ateljee. Die program word vier keer per week aangebied. Sy lewer gereeld bydrae vir Russia Today, die Russiese televisienetwerk. Met ingang 2020 swem sy ook op nasionale vlak in Frankryk en Kanada in onder andere die 50m, 100m, 200m en 400m kruipslag en 50m borsslag.

In die 2000's was sy 'n rubriekskrywer vir publikasies soos die *Toronto Sun*
en *Human Events* tydskrifte.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* 
*
Nerine gracilis

***Nerine gracilis*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Gauteng, Mpumalanga, Noordwes en die Vrystaat. Dit kom tussen Belfast, Ermelo en Wolmaransstad voor en het 'n voorkomsgebied van 11 158 km². Die plant word bedreig deur ontwikkeling, indringerplante en oorbeweiding.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Nerine bowdenii

Die **grootpienknerina** (*Nerine bowdenii*)  is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die inheems aan KwaZulu-Natal, Oos-Kaap en die Vrystaat. Dit kom op en van die suidelike Drakensberg tot by King William's Town voor. Daar is nege subpopulasies en geen bedreigings bekend nie. Die plant word as seldsaam beskou.

Die spesie het twee subspesies: 
* *Nerine bowdenii subsp. bowdenii*
* *Nerine bowdenii subsp. wellsii* C.A.Norris ex G.D.Duncan

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Nerine macmasteri

***Nerine macmasteri*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaap en kom voor op twee plase naby Cathcart in die Amatolaberge se voetheuwels.

## Bronne 
* Garden Explorer
* Plants of the World Online
Nerine pudica

***Nerine pudica*** is 'n geofiet wat tot die *Amaryllidaceae* familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Riviersonderendberge voor. Die plant word min gesien omrede dit slegs blom na 'n brand en word dus as seldsaam beskou. Die spesie is deel van die fynbos-bioom.

## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Ozoroa namaquensis

Die **Gariepharpuisboom** (*Ozoroa namaquensis*) is 'n immergroen boom wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die boom is inheems aan die Noord-Kaap en Namibië.

Die boom se FSA-nommer is 373.2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Manslag

**Manslag** is onbedoelde, onopsetlike of nalatige doodslag. Dit is dus die veroorsaking van iemand se dood sonder enige opsetlikheid of kwaadwilligheid. 

Verskeie jurisdiksies onderskei tussen verskillende grade van moord. Die onderskeid bestaan byvoorbeeld in die Kanadese en Amerikaanse reg tussen moord in die eerste graad (moord in Suid-Afrika) en moord in die tweede graad (manslag in Suid-Afrika).

Die doodslag van 'n mens is net strafbaar as dit sonder regverdiging geskied. As dit met opset geskied, is dit moord. As dit deur nalatige optrede veroorsaak word, is dit **strafbare manslag**. As die dood van 'n persoon nie voorsienbaar was nie, word iemand regtens nie vir so 'n daad aanspreeklik gehou nie. 

## Verwysings
Ozoroa

***Ozoroa*** (haarpuisbome) is 'n genus van plante in die Anacardiaceae familie, met 45 bekende spesies waarvan 44 endemies aan Afrika is.

## Spesies 
Op 25 Oktober 2022 was daar 45 spesies wat aan die genus hoort:

* *Ozoroa albicans* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa argyrochrysea* (Engl. & Gilg) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa aurantiaca* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa barbertonensis* Retief
* *Ozoroa benguellensis* (Engl.) R.Fern.
* *Ozoroa bredoi* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa cinerea* (Engl.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa concolor* (C.Presl ex Sond.) De Winter
* *Ozoroa crassinervia* (Engl.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa dekindtiana* (Engl.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa dispar* (C.Presl) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa engleri* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa fulva* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa gossweileri* (Exell) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa hereroensis* (Schinz) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa homblei* (De Wild.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa hypoleuca* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa insignis* Delile
* *Ozoroa kassneri* (Engl. & Brehmer) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa kwangoensis* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa longepetiolata* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa longipes* (Engl. & Gilg) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa macrophylla* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa marginata* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa mildredae* (Meikle) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa mucronata* (Bernh. ex C.Krauss) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa namaensis* (Schinz & Dinter) R.Fern.
* *Ozoroa namaquensis* (Sprague) Von Teichman & A.E.van Wyk
* *Ozoroa nigricans* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa nitida* (Engl. & Brehmer) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa obovata* (Oliv.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa okavangensis* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa pallida* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa paniculosa* (Sond.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa pseudoverticillata* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa pulcherrima* (Schweinf.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa pwetoensis* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa robusta* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa schinzii* (Engl.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa sphaerocarpa* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa stenophylla* (Engl. & Gilg) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa uelensis* (Van der Veken) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa verticillata* (Engl.) R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa viridis* R.Fern. & A.Fern.
* *Ozoroa xylophylla* (Engl. & Gilg) R.Fern. & A.Fern.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
2022 Meksikostad Grand Prix

Die **2022 Formule Een Meksikostad Grand Prix** is op 30 Oktober 2022 op die Autódromo Hermanos Rodríguez in Meksikostad, Meksiko gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees en die sewende keer sedert 1992 wat dit in Meksiko plaasgevind het.

## Bande 
Pirelli sal die volgende bande aan alle spanne te Meksiko verskaf:

## Vrye oefening 
## Kwalifisering 
*******1** Kevin Magnussen ontvang 'n roosterstraf van vyf plekke weens oorskreiding van sy kwota van motoronderdele.
*******2** Lance Stroll ontvang 'n roosterstraf van drie plekke weens sy botsing met Fernando Alonso tydens die vorige Grand Prix van die Verenigde State.

## Wedren 
### Renuitslag 
 George Russell ry vir die vierde keer in sy loopbaan die vinnigste ronde en verdien daarmee een ekstra punt.
**†** Fernando Alonso haal nie die eindstreep, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.

## Puntestand na die Grand Prix 
### Renjaers 
### Vervaardigers 
## Verwysings
Ozoroa argyrochrysea

***Ozoroa argyrochrysea*** is 'n boom of struik wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die plant is endemies aan Angola.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Premier van die Wes-Kaap

duimnael|140px|Premier Alan Winde
Die **Premier van die Wes-Kaap** is die regeringshoof van die Wes-Kaap provinsie van Suid-Afrika. Die huidige premier van die Wes-Kaap is die agbare Alan Winde, 'n lid van die Demokratiese Alliansie, wat in die 2019 verkiesing verkies is. Hy het sy amp op 22 Mei 2019 aanvaar.

## Funksies 
Ingevolge die provinsiale grondwet berus die uitvoerende gesag van die provinsie by die Premier. Die Premier stel die Provinsiale Kabinet aan wat uit tien lede van die provinsiale parlement bestaan; hulle staan bekend as Provinsiale Ministers. Die Premier het die vermoë om Provinsiale Ministers na sy/haar eie goeddunke aan te stel en af te dank.

Die Premier en die Provinsiale Kabinet is verantwoordelik vir die implementering van provinsiale wetgewing, tesame met enige nasionale wetgewing wat aan die provinsie opgedra is. Hulle stel provinsiale beleid op en bestuur die departemente van die provinsiale regering; hul optrede is onderhewig aan die nasionale grondwet en die provinsiale grondwet.

Ten einde 'n wet van die provinsiale parlement op die wetboek te plaas, moet die Premier dit onderteken. Indien hy/sy meen dat die wet ongrondwetlik is, kan dit terugverwys word na die provinsiale parlement vir heroorweging. Indien die Premier en die provinsiale parlement nie kan saamstem nie, moet die wet na die Konstitusionele Hof verwys word vir 'n finale beslissing.

Die Premier is ook *ex officio* 'n lid van die Nasionale Raad van Provinsies, die hoërhuis van die Parlement, as een van die spesiale afgevaardigdes van die provinsie.

## Lys van vorige premiers 
## Verkiesing 
Die verkiesing vir die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement word elke vyf jaar gehou, terselfdertyd met die verkiesing van die Nasionale Vergadering; die laaste sodanige verkiesing het op 8 Mei 2019 plaasgevind. Op die eerste vergadering van die provinsiale wetgewer na 'n verkiesing verkies die lede die premier. Die provinsiale wetgewer kan die premier dwing om te bedank deur 'n mosie van wantroue in te stel. As die premierskap (om welke rede ook al) vakant raak, moet die provinsiale wetgewer 'n nuwe premier verkies om die periode tot die volgende verkiesing uit te dien. Een persoon kan nie langer as twee termyne van vyf jaar as premier dien nie; wanneer 'n premier verkies word om 'n vakature te vul, tel die tydperk tot die volgende verkiesing egter nie as 'n termyn nie.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
Premier (Suid-Afrika)

In Suid-Afrika, is 'n **Premier** die regeringshoof van een van Suid-Afrika se nege provinsies. Die Premier van 'n provinsie speel 'n soortgelyk rol vir die provinsie soos die van die president vir die hele land.

## Verkiesing 
## Rol 
## Lys van huidige Premiers
## Tydlyn 
## Sien ook 
* Premier
* Politiek van Suid-Afrika
* Provinsies van Suid-Afrika

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Lys van Premiers volgens provinsie
* Fotogalery van Premiers
Vertellingstegniek

'n **Vertellingstegniek** (ook bekend as **literêre tegniek**) is enige van verskeie spesifieke metodes wat die skepper van 'n narratief gebruik om oor te dra wat hulle wil hê&mdash;met ander woorde, 'n strategie wat gebruik word in die maak van 'n narratief om inligting aan die gehoor oor te dra en veral om die narratief te ontwikkel, gewoonlik om dit meer volledig, kompleks of interessant te maak. Literêre tegnieke word onderskei van literêre middels, wat net in skryfwerke bestaan.

## Voorbeelde 
### Storielyn 
* Agtergrondinligting
* Raamvertelling

### Styl 
* Allegorie
* Alliterasie
* Anagram

### Tema 
* Ironie
* Metafoor

### Karakter 
* Vermensliking

## Verwysings 
## Bron 
*
Varus

**Varus** kan verwys na:

* Var-rivier of Varus, 'n rivier in Frankryk
* Stura di Lanzo of Varus, 'n rivier in Italië
* Varus (aandoening), 'n mediese term vir die inwaartse angulasie van die distale segment van 'n been of gewrig:
** Coxa vara, wat die heup aantas
** Genu varum, wat die knie aantas
** Hallux varus, wat die groottoon aantas
** Cubitus varus, wat die elmboog aantas
** Talipes equinovarus, wat die hakskeen aantas

## Mense met die naam 
* Publius Attius Varus (oorlede 45 v.C.), Romeinse goewerneur van Africa
* Publius Quinctilius Varus (46 v.C.–9 n.C.), politikus en veldheer van die Romeinse Ryk
* Publius Quinctilius Varus, die Jongere (omstreeks 1 n.C. –27 n.C.), seun van Publius Quinctilius Varus
* Marcus Plancius Varus (1ste eeu n.C.), politikus van die Romeinse Ryk
* Gaius Plancius Varus (1ste–2de eeu n.C.), seun van Marcus Plancius Varus en politikus van die Romeinse Ryk
* Titus Clodius Vibius Varus, Romeinse konsul, 160 n.C.
* Titus Vibius Varus, Romeinse konsul, 134 n.C.
* Titus Vibius Varus, Romeinse konsul, 115 n.C.
* Alfenus Varus, 1ste-eeuse Romeinse regsgeleerde en moontlike konsul
* Sint Varus (oorlede omstreeks 307 n.C.), vroeë Christelike martelaar, soldaat uit Egipte
Glynis Johns

duimnael|regs
**Glynis Johns** gebore **Glynis Margaret Payne Johns** (5 Oktober 1923-4 Januarie 2024) was 'n Suid-Afrikaans-gebore Britse aktrise, danser, musikant en sangeres. Johns, wat erken word as 'n rolprent- en broadway-ikoon, was veral bekend vir die oorspronklike rol van Desiree Armfeldt in *A Little Night Music* op Broadway, waarvoor sy 'n *Tony* gewen het. Toekenning vir beste aktrise in 'n musiekblyspel, en vir die vertolking van Winifred Banks in Walt Disney se musikale rolprent *Mary Poppins*. In albei rolle het Johns liedjies gesing wat spesifiek vir haar geskryf is, insluitend "Send In the Clowns", gekomponeer deur Stephen Sondheim, en "Sister Suffragette", geskryf deur die Sherman Brothers.

Johns was gebore in Pretoria, Suid-Afrika, terwyl haar ouers op toer was. Sy het haar toneelspeldebuut in 1938 gemaak met die filmverwerking van Winifred Holtby se postuum roman *South Riding*. Sy het in die 1940's bekendheid verwerf na haar rol as Anna in die oorlogsdramafilm *49th Parallel*, waarvoor sy 'n National Board of Review-toekenning vir beste toneelspel gewen het], en hoofrolle in *Miranda* en *Derde keer gelukkig*.

Die 1951 swart-en-wit lugvaart drama film *No Highway in the Sky*, 'n gesamentlike Brits-Amerikaanse produksie , was Johns se eerste rol in Hollywood-films. Sy het deur die 1950's en 1960's voortgegaan met hoofrolle in Brittanje en in die buiteland, en is genomineer vir die Akademie-toekenning vir Beste Ondersteunende Aktrise vir haar werk in die 1960-film *The Sundowners*.

Toe Olivia de Havilland in 2020 dood was, het Johns die oudste lewende Academy Award benoemde in enige toneelspelkategorie geword. Johns was bekend vir die asemrowende kwaliteit van haar heer stem en opgewekte persona, sy is een van die laaste oorlewende sterre uit die Klassieke Hollywood-bioskoop era en die klassieke jare van die Verenigde Koninkryk rolprentteater.

## Verwysings
Protorhus

***Protorhus*** is 'n genus van plante in die Anacardiaceae familie, met drie bekende spesies waarvan een endemies aan Suid-Afrika en twee aan Madagaskar is.

## Spesies 
Op 25 Oktober 2022 was daar drie spesies wat aan die genus hoort:
* *Protorhus longifolia* (Bernh.) Engl.
* *Protorhus perrieri* Courchet
* *Protorhus thouarsii* Engl.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings
Ozoroa mucronata

Die **Keiharpuisboom** (*Ozoroa mucronata*) is 'n boom wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die boom is endemies aan die Oos-Kaap.

Die boom se FSA-nommer is 373.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Publius Attius Varus

**Publius Attius Varus** († 17 Maart 45 v.C.) was die Romeinse goewerneur van Africa gedurende die burgeroorlog tussen Julius Caesar en Pompeius. Hy het oorlog teen Caesar verklaar, en aanvanklik teen Gaius Scribonius Curio geveg, wat in 49 v.C. teen hom opgestuur is.

## Bronne 
* Cicero, *ad Att.* viii. 13, b, 15, 20; *pro Ligar.* I.
* Julius Caesar, *Commentarii de Bello Civili* i. 12, 13, 31; ii. 23–44.
* Lucius Cassius Dio xli. 41, 42; xlii. 57, xliii. 30, 31.
* Appianus, *Bellum civile* ii. 44–46; ii. 105.
* Marcus Annaeus Lucanus, *Bellum civile* (aka *Pharsalia*) iv. 713, foll.
* Aulus Hirtius, *Bellum Afr.* 62, 63.
Protorhus perrieri

***Protorhus perrieri *** is 'n boom of struik wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die plant is endemies aan Madagaskar.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Ananya Panday

**Ananya Panday** (* 30 Oktober 1998, Moembaai) is 'n Indiese aktrise wat veral in Hindi films speel.

## Biografie 
Panday maak haar akteursdebuut met die tienerfilm *Student of the Year 2*. Alhoewel die film nie 'n sukses was nie ontvang dit die Filmfare-prys vir beste vroulike debuut.  Dit is gevolg deur 'n aantal films wat swak gevaar het, alhoewel haar rol in die drama *Gehraiyaan* (2022) beter ontvang is.
In 2019 lanseer Panday 'n inisiatief genaamd *So Positive* om bewustheid te skep oor boelies op sosiale media, negatiwiteit te voorkom en 'n positiewe gemeenskap op te bou.

Sy is die dogter van die akteur Chunky Panday.

## Filmografie
### Films
### Televisie en Webseries
## Verwysings
Rheinmetall

**Rheinmetall AG** is 'n Duitse motor en wapentuig vervaardiger met sy hoofkantoor gebaseer in Düsseldorf, Duitsland. Die maatskappy se aandele word verhandel op die Frankfurt aandelemark.

## Geskiedenis 
Rheinmetal is 1889 gestig. Een van die stigterslede en eerste voorsitter van die raad was Lorenz Zuckermandel (1847–1928), 'n bankier en belegger. Die maatskappy vervaardig staalprodukte insluitend wapentuig. Na die Eerste Wêreldoorlog-ontwapening moes die maatskappy diversifiseer maar het in die 1930's weer begin met die vervaardiging van wapentuig. Dit het in 1933 die maatskappy *A. Borsig GmbH* verkry; die maatskappy het lokomotiewe vervaardig.

## Verwysings
1998 Brasiliaanse Grand Prix

Die **1998 Formule Een Brasiliaanse Grand Prix** het op 29 Maart 1998 op die Autódromo José Carlos Pace in São Paulo, Brasilië plaasgevind. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Mika Häkkinen in 'n McLaren-Mercedes gewen.

## Uitslag
Groot Migrasie (Afro-Amerikaners)

thumb|240px|'n Familie kom op 30 Augustus 1920 in Chicago aan tydens die Groot Migrasie.

Die **Groot Migrasie**, ook bekend as die **Groot Noordwaartse Migrasie** of die **Swart Migrasie**, was die beweging van ses miljoen Afro-Amerikaners tussen 1910 en 1970 uit die plattelandse Suidelike state van Amerika na die stedelike Noordooste, Midweste en Weste. Dit was hoofsaaklik die gevolg van die swak ekonomiese toestande vir Afro-Amerikaners, sowel as die heersende rasseskeiding en  in die Suidelike state, waar Jim Crow-wette gegeld het. Veral voortdurende lynchteregstellings het 'n deel van die migrasie tot gevolg gehad, omdat Afro-Amerikaners sosiale verligting gesoek het. 

Die historiese verandering wat deur die migrasie teweeggebring is, is vergroot omdat die migrante hoofsaaklik na die grootste stede van destyds (New York, Chicago, Detroit, Los Angeles, Philadelphia, Cleveland en Washington) getrek het in 'n tyd toe daardie stede 'n sentrale kulturele, sosiale, politieke en ekonomiese invloed op die VSA gehad het. In dié stede het Afro-Amerikaners hulle eie invloedryke gemeenskappe geskep.

Van die vroegste Amerikaanse bevolkingstatistieke in 1780 tot in 1910 het meer as 90% van die Afro-Amerikaanse bevolking in die Suide gewoon. Dit was die meerderheid van die bevolking in drie Suidelike state, Louisiana (tot omstreeks 1890), Suid-Carolina (tot die 1920's) en Mississippi (tot die 1930's). Teen die einde van die Groot Migrasie het net meer as die helfte van die Afro-Amerikaanse bevolking in die Suide gewoon, terwyl net minder as die helfte in die Noorde en Weste gewoon het. 

Daarbenewens het die Afro-Amerikaanse bevolking uiters verstedelik geraak. In 1900 het net 'n vyfde van Afro-Amerikaners in die Suide in stedelike gebiede gewoon. Teen 1960 het die helfte in stedelike gebiede gewoon, In 1991 het die Amerikaanse akademikus Nicholas Lemann geskryf:

Sommige historici tref 'n onderskeid tussen 'n eerste Groot Migrasie (1910-'40), waarin 1,6&nbsp;miljoen mense van hoofsaaklik plattelandse gebiede in die Suide na noordelike nywerheidstede getrek het, en 'n tweede Groot Migrasie (1940-'70), wat ná die Groot Depressie begin het en waarin minstens 5&nbsp;miljoen mense uit die platteland na die Noorde en Weste getrek het.

Sedert die Burgerregtebeweging is die neiging omgekeer, met meer Afro-Amerikaners wat na die Suide verhuis, hoewel geleideliker. Dit word dikwels die Nuwe Groot Migrasie genoem en word hoofsaaklik aangedryf deur die ekonomiese probleme in stede in die Noord- en Middeweste, die toenemende aantal werke in die "Nuwe Suide" en die laer lewenskoste daar, familiebande en die afnemende diskriminasie deur wit mense.

## Verwysings
## Skakels
1995 Brasiliaanse Grand Prix

Die **1995 Formule Een Brasiliaanse Grand Prix** het op 26 Maart 1995 op die Autódromo José Carlos Pace in São Paulo, Brasilië plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees, en is deur die Duitser Michael Schumacher in 'n Benetton-Renault gewen.

## Uitslag
Madam Auring

**Aurea Elfero**, professioneel bekend as **Madam Auring** (11 Maart 1940 – 30 Oktober 2020), was 'n Filippynse waarsêer en aktrise.  Volgens haar eie weergawe was sy een van "die vyf bekendste vroue in Asië in die 1990's".  Sy is op 30 Oktober 2020 op die ouderdom van 80 oorlede.

## Verwysings
Emlyon Business School

duimnael|200px|Emlyon Business School se logo
**Emlyon Business School** is 'n sakeskool en een van die mees gesogte en selektiewe *grandes écoles* in Lyon, Frankryk. Emlyon is in 1872 gestig.
Die skoolprogramme is drie keer geakkrediteer - volgens die internasionale AMBA, EQUIS en AACSB standaarde.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Emlyon Business School
Mohammad Mossadegh

duimnael|Mohammad Mossadegh in 1951.
**Mohammad Mossadegh** (Persies: محمد مصدق, IPA: [mohæmˈmæd(-e) mosædˈdeɢ] (luister); 16 Junie 1882 – 5 Maart 1967) was 'n Iraanse politikus, skrywer en prokureur wat gedien het as die 35ste Eerste Minister van Iran van 1951 tot 1953, na aanstelling deur die 16de Majlis. Hy was 'n lid van die Iranse parlement vanaf 1923, en het deur 'n omstrede verkiesing van 1952 tot die 17de Iranse Majlis gedien, totdat sy regering omvergewerp is in die 1953 Iranse staatsgreep georkestreer deur die intelligensie-agentskappe van die Verenigde Koninkryk ( MI6) en die Verenigde State (CIA), gelei deur Kermit Roosevelt Jr. Sy Nasionale Front is vanaf die 1954-verkiesing onderdruk.

Voor sy verwydering uit die mag, het sy administrasie 'n reeks maatskaplike en politieke maatreëls ingestel, soos sosiale sekerheid, grondhervormings en hoër belasting, insluitend die instelling van belasting op die huur van grond. Sy regering se belangrikste beleid was die nasionalisering van die Iranse oliebedryf, wat sedert 1913 deur die Britte op Persiese lande gebou is deur die Anglo-Persian Oil Company (APOC/AIOC), later bekend as British Petroleum (BP).

In die nasleep van die omverwerping het Mohammad Reza Pahlavi in bewind teruggekeer en die Konsortiumooreenkoms van 1954 met die Britte onderhandel, wat tot 1979 verdeelde eienaarskap van Iranse olieproduksie tussen Iran en Westerse maatskappye gegee het. Mossadegh was vir drie jaar in die tronk, daarna onder huisarres geplaas tot sy dood en is in sy eie huis begrawe om 'n politieke woede te voorkom. In 2013 het die Amerikaanse regering formeel die Amerikaanse rol in die staatsgreep erken, as deel van sy buitelandse beleidsinisiatiewe, insluitend die betaling van betogers en omkoop van amptenare.

## Verwysings
Vervolging van Christene in die Romeinse Ryk

Van 30 nC tot 311 nC het die vroeë Christelike kerk erge vervolging beleef.

Die vervolging van Christene het sporadies en gewoonlik deur die hele Romeinse Ryk plaasgevind. Dit het in die 1ste eeu nC begin en in die 4de eeu nC geëindig. Die Christelike geloof, begin deur Jesus, het in ideologiese boting gekom met die Romeinse heidendom, wat oorspronklik politeïsties was. Heidense gebruike soos om offers aan die vergoddelikte keisers of ander gode te bring, was vir Christene afskuwelik aangesien hul oortuigings afgodediens verbied het. Die staat en ander lede van die burgerlike samelewing het Christene gestraf vir hoogverraad, verskeie misdade, onwettige vergadering, en vir die invoering van 'n vreemdelingkultus wat tot Romeinse afvalligheid gelei het.

Die eerste, gelokaliseerde Neroniese vervolging het onder die keiser Nero (r. 54-68) in Rome plaasgevind. 'n Meer algemene vervolging het plaasgevind tydens die bewind van Marcus Aurelius (r. 161–180). Na 'n stilte is vervolging onder die keisers Decius (r. 249–251) en Trebonianus Gallus (r. 251–253) hervat. Die Deciaanse vervolging was besonder omvangryk. Die vervolging van keiser Valeriaan (r. 253–260) het opgehou met sy noemenswaardige gevangeneming deur die Sasaniese Ryk se Shapur I (r. 240–270) tydens die Slag van Edessa tydens die Romeins-Persiese Oorloë. Sy opvolger Gallienus (r. 253–268) het die vervolgings gestuit.

Die Augustus Diocletianus (r. 283–305) het die Diocletianiese vervolging begin. Dit was die finale algemene vervolging van Christene, wat voortgegaan het om in dele van die ryk afgedwing te word totdat die Augustus Galerius (r. 310–313) die Edik van Serdica uitgevaardig het en die Augustus Maximinus Daia (r. 310–313) oorlede is. Nadat Konstantyn die Grote (r. 306–337) sy mededinger Maxentius (r. 306–312) in die Slag van die Milviese Brug in Oktober 312 verslaan het, het hy en sy mede-keiser Licinius die Edik van Milaan (313) uitgevaardig, wat toegelaat het dat alle godsdienste, insluitend die Christendom, geduld is.

## Kyk ook 
* Christendom (uitbreiding en vervolging)

## Verwysings
Ozoroa insignis

***Ozoroa insignis*** is 'n boom of struik wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die plant is inheems aan Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Djiboeti, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Jemen, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Somalië, Soedan, Tanzanië, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

## Subspesies 
Die plant het vier subspesies:
* *Ozoroa insignis subsp. insignis*
* *Ozoroa insignis var. intermedia* R.Fern.
* *Ozoroa insignis subsp. latifolia* (Engl.) R.Fern.
* *Ozoroa insignis subsp. reticulata* (Baker f.) J.B.Gillett

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Ozoroa pulcherrima

***Ozoroa pulcherrima*** is 'n struik wat aan die familie van mango-agtiges (*Anacardiaceae*) behoort. Die plant is endemies aan Benin, Burkina Faso, Ethiopië, Ghana, Guinee, Ivoorkus, Kameroen, Mali, Nigerië, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Soedan, Tsjad en Uganda.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Bron 
* Plants of the World Online
Peter Stuyvesant

thumb|200px|'n Skildery van Stuyvesant, dalk deur Hendrick Couturier (omstreeks 1660).

**Peter Stuyvesant** (in Nederlands ook *Pieter* of *Petrus* Stuyvesant, omstreeks 1610 - Augustus 1672) was die laaste Nederlandse direkteur-generaal van die Amerikaanse kolonie Nieu-Nederland, van 1647 totdat dit in 1664 aan Brittanje afgestaan is. Dit is daarna opgedeel in New York en New Jersey, met kleiner gebiede wat deel van ander kolonies, en later Amerikaanse deelstate, geword het. 

Stuyvesant was 'n belangrike figuur in die vroeë geskiedenis van New York en sy naam is aan verskeie landmerke en plekke van belang in die stad gegee. Sy suksesse as direkteur-generaal sluit in 'n groot uitbreiding van die nedersetting Nieu-Nederland verby die suidpunt van Manhattan. Onder die projekte wat Stuyvesant se administrasie aangepak het, is die beskermende muur in Wall Street, die kanaal wat later Broad Street geword het en Broadway. 

'n Sigarethandelsmerk wat deur British American Tobacco besit word, word "Peter Stuyvesant" genoem. Dié sigarette is gewild in Suid-Afrika, Australië, Nieu-Seeland, Maleisië, Duitsland, Griekeland en Zambië. Dit is in 1954 aanvanklik in Suid-Afrika van stapel gestuur.

## Verwysings 
## Eksterne Skakels
Lafayette-teater

Die **Lafayette-teater**, plaaslik bekend as *the House Beautiful*, was een van die bekendste teaters in Harlem, New York. Dit was geleë op die hoek van 132nd Street en Seventh Avenue. Die gebou is in 2013 afgebreek.

## Vroeë jare
Die Lafayette-teater was 'n tweeverdiepinggebou in die Renaissanceboustyl met 1&nbsp;500 sitplekke wat deur die bankier Meyer Jarmulowsky gebou en sy deure in November 1912 geopen het. 

Afro-Amerikaners is toegelaat om in gewone stoele te sit pleks van op die balkon soos in ander teaters. Die Lafayette Players, die teater se vaste toneelgeselskap, het voor feitlik heeltemal swart gehore opgetree in toneelstukke uit wit teaterrepertoriums en in klassieke werke. Die show wat as *Darktown Follies* bekend geword het, is in 1913 opgevoer. Dit en ander gesofistikeerde produksies met swart akteurs het gehelp om wit teatergangers na Bo-Manhattan te lok.

## Projekte
[links|thumb|[Duke Ellington in 1946.|153px]]
In 1923 het Duke Ellington sy New Yorkse debuut in 'n groep van Wilbur Sweatman by die Lafayette gemaak en later het hy met sy eie groep daar opgetree. Hy en sy orkers het ook in Oktober 1927 daar saam met die sangeres Adelaide Hall in *Jazz Mania* opgetree, met die eerste openbare opvoering van die bekende lied "Creole Love Call".  

Die Lafayette-teater het die hoogtepunt van sy roem bereik met die "Voodoo Macbeth", 'n opvoering van Shakespeare se *Macbeth* wat deur Orson Welles verwerk en van 14 April tot 20 Junie 1936 opgevoer is. Die hele geselskap was Afro-Amerikaans, van hulle bekende akteurs soos Canada Lee en Rose McClendon. Die produksie was voor die tyd al bekend as die "Voodoo Macbeth", omdat die omgewing van Skotland na 'n fiktiewe Karibiese eiland in Haiti verander en voodoobeelde gebruik is in die plek van die heksery in die oorspronklike toeneelstuk.

In 1951 is die gebou deur 'n kerkgroep gekoop. Die oorspronklike fasade is in 1990 vervang, tot die ontsteltenis van baie voorstanders van historiese bewaring.

## Verwysings
## Bronne
*Cullen, Frank; saam met Hackman, Florence, en  McNeilly, Donald. "Lafayette Theatre in Harlem", *Vaudeville Old & New: An Encyclopedia of Variety Performers in America* (New York: Routledge Taylor & Francis Group, 2007):643
*Dunlap, David W. "Williams Institutional C.M.E. Church", *From Abyssinian to Zion*

## Skakels
*Rolprentteaters ontwerp deur Victor Hugo Koehler.
*Stuart A. Rose Manuscript, Archives, en Rare Book Library, Emory-universiteit: "New Lafayette Theatre collection, 1968-2008"
Apollo-teater

Die ** Apollo-teater** is 'n musiekteater in West 125th Street in die woonbuut Harlem in Bo-Manhattan, New York. Dit is bekend vir sy Afro-Amerikaanse kunstenaars en is die tuiste van *Showtime at the Apollo*, 'n televisievariëteitsprogram wat van 1987 tot 2008 landwyd uitgesaai is om nuwe talent te wys. Dit is in 2018 weer begin.

Die teater, met 1&nbsp;506 sitplekke, het sy deure in 1913 geopen as '''Hurtig & Seamon's Music Hall'''. Dit is in 'n Neo-Klassieke styl. Veranderings is in dié jaar aangebring om rolprente te vertoon en die naam is in die Apollo-teater verander. (Daar is dikwels daarna verwys as "125th Street Apollo" om dit te onderskei van "Apollo on 42nd Street"). In 1924 het die Minsky-broers die teater vir burleskevertonings gehuur. 

In 1934 het die Apollo 'n venue vir swart kunstenaars geword en is dit vir die eerste keer vir swart klante oopgestel. In 1983 is die binne- en buitekant van die gebou aangewys as New Yorkse landmerke en die gebou is geplaas op die nasionale register van historiese plekke. Na raming besoek 1,3&nbsp;miljoen mense dit elke jaar.

## Verwysings
## Skakels
Laurie Green

**Lawrence George Green** (1900 – 14 Mei 1972), Suid-Afrikaanse skrywer en joernalis is in Kimberley gebore. Hy ontvang opleiding aan die *South African College Schools* in Kaapstad. Hy veg in die Eerste Wêreldoorlog as 'n vlieënier. Daarna sluit hy by die redaksie van die *Cape Argus* aan. Hy doen merkwaardige kennis op oor die minder bekende aspekte van Afrika wat hy in 'n reeks boeke oor reis, geskiedenis en herinneringe vasgelê het. Die totale verkope het 450 000 oorskry. Van die bekendste boeke is: *Grow Lovely, Growing Old*, *Beyond the City Lights*, *So Few are Free*, ''To the Rider's End* en *At Daybreak for the isles''. Hy is op 14 Mei 1972 oorlede.

## Bron 
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967
* Yates-Benyon, John: Lawrence Green - Memories of a Friendship. Kaapstad: Howard Timmins, 1973
* Werke deur, of oor Lawrence Green
Bofors

regs|duimnael|'n Bofors 283 mm kanon op die Sweedse HSwMS *Gustav V*
**AB Bofors** is 'n voormalige Sweedse wapentuigvervaardiger wat tans deur die Britse wapenmaatskappy *BAE Systems* besit word. Die naam word al vir 350 jaar met die ysterindustrie en artillerievervaardiging geassosieer.

## Verwysings
Presentisme

**Presentisme** is 'n manier van historiese analise waarin eietydse idees en perspektiewe gebruik word om die verlede te interpreteer.

Om 'n eenvoudige voorbeeld te noem: 200 jaar gelede was slawerny algemeen. Vandag word slawerny egter baie sterk veroordeel. Presentisme sou wees om te redeneer dat alle mense wat 200 jaar gelede slawe gehad het, onmenslik en wrede mense was.

Verskeie moderne historici probeer presentisme in hul werk te vermy omdat hulle meen dit lei tot misverstande. Hulle glo dat om die geskiedenis werklik te verstaan, jy die geskiedenis moet benader met die idees en perspektiewe van daardie tyd in gedagte.

## Bronne 
*
*

## Kyk ook 
* Historisisme
Eduardo Riedel

**Eduardo Riedel** (gebore 5 Julie 1969) is 'n Brasiliaanse politikus en sakeman, verbonde aan die Brasiliaanse Sosiale Demokrasie Party. Hy is verkies tot goewerneur van Mato Grosso do Sul in die 2022-verkiesing in Brasilië. Hy beklee tans die pos van Staatsekretaris vir Infrastruktuur van Mato Grosso do Sul vanaf 22 Februarie 2022 tot waarskynlik 1 Januarie 2023.

In 2022 het hy aan die staatsverkiesings in Mato Grosso do Sul deelgeneem vir goewerneur met Barbosinha as vise-goewerneur. Op 2 Oktober 2022 het hy 361 981 stemme (25,16%) getrek en het saam met nog 'n kandidaat, Renan Contar, na die tweede ronde deurgedring.

## Verwysings
Nyck de Vries

**Nyck de Vries** (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer wat tans as reserwejaer vir die Mercedes AMG Petronas F1-span dien. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy Formule Een-buiging in September 2022 vir Williams by die 2022 Italiaanse Grand Prix gemaak.

Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir AlphaTauri gaan jaag. Hy volg Pierre Gasly op wat na 2022 na Alpine verskuif.

## Formule 1-uitslae
***** Seisoen nog aan die gang.
† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het.

## Verwysings
Uitwerking van klimaatsverandering

Die **uitwerking van klimaatsverandering** strek oor die impak op fisiese omgewing, ekostelsel en menslike samelewings as gevolg van mensveroorsaakte klimaatsverandering. Die toekomstige impak van klimaatsverandering hang af van hoeveel state kweekhuisgasvrystellings verminder en by klimaatsverandering aanpas.  Effekte wat wetenskaplikes in die verlede voorspel het—verlies van see-ys, versnelde seevlakstyging en langer, meer intense hittegolwe—kom nou voor. Die veranderinge in klimaat is nie eenvormig oor die aarde nie. In die besonder het die meeste landgebiede vinniger opgewarm as die meeste seegebiede, en die Arktiese gebied word vinniger warm as die meeste ander streke. Die streeksveranderinge verskil: op hoë breedtegrade is dit die gemiddelde temperatuur wat toeneem, terwyl dit vir die oseane en trope veral die reënval en die waterkringloop is waar veranderinge waargeneem word. Aardverwarming verander streekklimaat deur die smelt van ys, veranderinge in die hidrologiese siklus (soos reënval) en veranderende strome in die oseane.

Fisiese veranderinge sluit uiterste weer, gletser-terugtrekking, seevlakstyging, afname in Arktiese see-ys en veranderinge in die tydsberekening van seisoenale gebeurtenisse in (soos vroeëre lenteblom). Sedert 1970 het die oseaan meer as 90% van die oortollige hitte in die klimaatstelsel opgeneem. Selfs al word die wêreldoppervlaktemperatuur gestabiliseer, sal seevlakke aanhou styg en sal die oseaan vir baie eeue aanhou om oortollige hitte uit die atmosfeer te absorbeer   Die opname van koolstofdioksied uit die atmosfeer lei tot versuring van die see.  Onlangse verwarming het natuurlike biologiese stelsels sterk beïnvloed.  Spesies wêreldwyd migreer poolwaarts na kouer gebiede. Op land kan spesies na hoër hoogtes beweeg, terwyl seespesies kouer water op groter dieptes vind.  Tussen 1% en 50% van spesies op land het 'n aansienlik groter risiko van uitsterwing as gevolg van klimaatsverandering.  Koraalriwwe en skulpvis is kwesbaar vir die gekombineerde bedreiging van seeverwarming en versuring.

Voedselsekerheid en toegang tot vars water is in gevaar weens stygende temperature. Klimaatsverandering het groot impak op menslike gesondheid, direk deur hittestres en indirek deur die verspreiding van aansteeklike siektes. Die kwesbaarheid en blootstelling van mense aan klimaatsverandering verskil volgens ekonomiese sektor en die land. Ryk geïndustrialiseerde lande, wat die meeste CO2 vrygestel het, het meer hulpbronne en is dus die minste kwesbaar vir aardverwarming. Ekonomiese sektore wat waarskynlik geraak sal word, sluit in landbou, visserye, bosbou, energie, versekering, finansiële dienste, toerisme en ontspanning. Sommige groepe kan veral die gevaar loop van klimaatsverandering, soos die armes, vroue, kinders en inheemse mense. Hulle het ook baie laer vlakke van kapasiteit beskikbaar om omgewingsverandering die hoof te bied. Klimaatsverandering kan omgewingsmigrasie tot gevolg hê, veral in ontwikkelende lande waar mense direk afhanklik is van grond vir voedsel.

## Verwysings
## Sien ook 
* Aardverwarming
* Klimaat
Pioneer H

regs|duimanel|250px|Pioneer H (diagram), gebruik dieselfde ontwerp as Pioneer 10 en 11
**Pioneer H** was 'n onbemande ruimtesending, as deel van die Pioneer-program, wat in 1974 gelanseer moes gewees het. Dit is nooit lanseer nie. Sou die sending wel plaasgevind het, sou die ruimtevlug as Pioneer 12 bekend gestaan het. Die naam is later gebruik vir die Pioneer Venus-projek.

## Verwysings
Pioneer P-1

**Pioneer P-1** was 'n mislukte sending van die Pioneer-program. Die ruimtetuig was 'n een meter sfeer met 'n aandrywing module en sou toegerus gewees het met 'n televisie kamera en magnetiese sensor. Dit sou ook tolgestabiliseer gewees het en was bekend as die *skepwiel* ruimtetuig.

Dit sou met 'n Atlas C-Able vuurpyl gelanseer word maar die vuurpyl is op 24 September 1959 vernietig in 'n ontploffing op die lanseerblad tydens 'n voor-lansering statiese afvuur toets. Die P-1 tuig en Able IV enjin was egter nie deel van die vuurpyl struktuur op daardie stadium nie en is later gebruik op die Pioneer P-3-sending.

thumb|Die enigste voorbeeld van die Atlas C-Able vuurpyl, wat die Pioneer P-1 sou gedra het, net voor die statiese afvuur oefening.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Atlas-C Able at Encyclopedia Astronautica
* Able IV information website
* Space Technology Laboratories Documents Archive
Cassipourea mossambicensis

Die **sanduiehout** (*Cassipourea mossambicensis*) is 'n struik wat aan die familie van mango-agtiges (*Rhizophoraceae*) behoort. Die spesie is inheems aan KwaZulu-Natal asook in Eswatini en Mosambiek. Die boom se FSA-nommer is 531.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronnelys 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Swazidoring

Die **Swazidoring** (*Vachellia swazica*) is 'n struik of 'n klein boompie (1,5 m) wat hoort tot die genus *Vachellia*. Die spesie is inheems aan Mpumalanga, Eswatini en Mosambiek. In die Krugerwildtuin kom dit in die Pretoriuskop en Malelane-gebied voor.

Die boom se FSA-nommer is 187.2.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Zoeloevalsdoring

Die **Zoeloevalsdoring** (*Albizia suluensis**)*** is 'n boom in die familie *Fabaceae*. Die spesie is endemies in Suid-Afrika en kom van Hlabisa tot by Hluhluwe voor. Die boom het 'n voorkomsgebied van 330-400 km². Daar is twee subpopulasies, die een in die Hluhluwe-natuurreservaat is veilig terwyl die ander subpopulasie geoes word vir gebruik as brandhout, medisyne en boumateriaal.

Die boom se FSA-nommer is 153.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Swartbitterbessie

Die **swartbitterbessie** (*Strychnos potatorum*) is 'n boomspesie wat behoort tot die genus *Strychnos* en familie *Loganiaceae*. In Suid-Afrika is die spesie inheems aan Limpopo. Dit kom ook in Botswana, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Indië, Madagaskar, Malawi, Mianmar, Mosambiek, Namibië in die Caprivistrook, Rwanda, Sri Lanka, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe voor.

Die sade van die boom word algemeen gebruik in tradisionele medisyne sowel as vir die suiwering van water in Indië en Mianmar.

Die boom se FSA-nommer is 630.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bronne 
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
Stride

thumb|200px|Thomas "Fats" Waller was 'n belangrike bydraer tot die strideklavierstyl.

**Stridejazzklavier**, dikwels afgekort tot **stride**, is 'n jazzklavierstyl wat uit ragtime ontstaan het. Belangrike stridepianiste sluit in James P. Johnson, Fats Waller, Luckey Roberts en Mary Lou Williams.

In stride is linkerhandtegnieke van ragtime, die groter gebruik van die klavier se omvang en vinnige tempo's aangewend. Liedjies is gekomponeer, maar was ook bedoel om geïmproviseer te word. 

Anders as ragtimepianiste was stridepianiste nie bekommerd oor die ragtimevorm nie en het hulle die popliedjies van die tyd in 'n stridestyl gespeel. Ragtime is gekomponeer, maar baie stridepianiste het geïmproviseer. Sommige stridespelers het nie musiek gelees nie. 

James P. Johnson, wat bekend is as die "vader van stride", het dié styl jazzklaviermusiek geskep saam met sy medepianiste Willie "The Lion" Smith, Thomas "Fats" Waller en Luckey Roberts. 

## Verwysings
## Skakels
Capparis hereroensis

Die **Namibkapperbos** (*Capparis hereroensis*) is 'n struik wat aan die familie *Capparaceae* behoort. Die plant is endemies aan Namibië.

Die boom se FSA-nommer is 129.9.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online
Ceraria longipedunculata

Die **langblaarwolftoon** (*Ceraria longipedunculata*) is 'n boom wat aan die familie van *Didiereaceae* behoort. Die boom is inheems aan Angola en Namibië.

Die boom se FSA-nommer is 104.5.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

## Verwysings 
## Bron 
* Plants of the World Online