open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha

[duimnael|links|[Longwood House, Sint Helena waar Napoleon aangehou is]]
duimnael|links|Napoleon Bonaparte op Sint Helena
**Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha** (Engels: *Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha*) is 'n oorsese gebied van die Verenigde Koninkryk in die Suid-Atlantiese Oseaan. Dit bestaan uit die eiland Sint Helena, sowel as die afhanklikhede Ascensioneiland en Tristan da Cunha.

Sint Helena is beroemd as die plek van bannelingskap van Napoleon Bonaparte tussen 1815 en sy sterfte in 1821. Twee plekke waar Napoleon gewoon het en die vallei waar hy begrawe is, is Franse gebiede.

Die hoofstad van Sint Helena is Jamestown. Die gebied Sint Helena bestaan uit drie gelyke dele:

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Nagtegaaleilande

Die **Nagtegaaleilande** is 'n groep van drie eilande in die Suid-Atlantiese Oseaan, deel van die Tristan da Cunha gebied. Dit bestaan uit Nagtegaaleiland, Middeleiland en Stoltenhoffeiland. Die eilande word deur die Verenigde Koninkryk bestuur as deel van die Britse oorsese gebied Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha. Die Nagtegaaleilande is onbewoon.
Haselaar

__NOTOC__
duimnael
duimnael
Die **Haselaar** (*Corylus avellana*) is 'n genaturaliseerde struik in wes-Europa.

## Algemene kenmerke 
Die haselaar is soos die *Forsythia* 'n "naakbloeier"; bloeisels verskyn voor blare en is afhanklik van windbestuiwing. Manlike en vroulike bloeiwyses sit apart. Manlike blommetjies is reeds in die somer aanwesig in die blaaroksels. Hulle begin net na midsomer oopgaan. Vroulike blommetjies sit drie tot vier in 'n klein knoppie bymekaar. Wanneer hule oopgaan is slegs die rooi style met stampers te sien. Die haselaar word tot 6&nbsp;m hoog en kan tien jaar neem om vrugte te dra. Geënte struike word egter beskikbaar gestel wat reeds na drie jaar vrugte dra.

## Ekonomiese aanwending 
Daar is verskeie haselneutkultivars vir produksie van groot neute gekweek. Hierdie kultivars is geoptimaliseer vir neutproduksie en vir neute met min vliesbedekking en is voortgebring uit kruisteling van diverse Corylus-soorte. Die klein neutjies van die haselaar smaak egter beter.

## Ekologiese belang 
Haselneute word deur voëls versprei. Die sade ontkiem en kom op aan bosrande. Verder versprei die haselaar homself deur worteluitlopers. 'n Ondersoek deur Frans Vera het aangetoon dat die haselaar se verspreiding ooreenkom met 'n omgewing van groot weidiere se mis. Die haselaar gedy ook op 'n minder vrugbare bodem.

## Etimologiese betekenis 
*Hasel* kom van die Angelsakserse *haes*. Dit beteken 'beveel' aangesien die haselaarsstaf vroeër 'n teken van gesag was. *Corylus* is afgelei van die Griekse *korys* wat helm beteken, 'n beskrywing van die vrughuls.

## Kultivars 
* Corylus avellana - Haselaar
** ''Corylus avellana 'Contorta'* (Kronkelhaselaar, Krulhaselaar)
** *Corylus avellana 'Pendula''' (Treurhaselaar)

### Gewilde kultivars 
Die volgende kultivars word as 'n reël in wes-Europa aangeplant:
* Camponica
* Gunslebert
* Gustav's Zeller
* Lang Tidlig Zeller
* Morell
* Negret
* Pauetet
* Tonda di Giffoni

## Siektes 
Die haselneutknopmyt veroorsaak dat die knoppe baie dik opswel en afsterf. Die boom word ook beskadig deur die haselneutboorder. Hierdie kewer lê eiertjies in die jong haselneute waar die larwes die vrugvlees opvreet. Die blaarsnuitkewer vreet die blaar en rol dit op.

## Galery 

Krulhazelaar.jpg|'n Variëteit ''Corylus avellana 'Contorta'''
Hazelnuts.jpg|Haselneute
Corylus avellana female flower - Keila.jpg|
Zenobia

__NOTOC__

**Zenobia** is die naam wat oor die algemeen gebruik word vir die dogter van (= "*bat*") Zabaai ben Selim, 'n Arabiese vors. Sy was die weduwee van Septimius Odenatus en het van 267 tot 272 as koningin van Palmyra regeer as regent vir haar jong seun, Vaballatus. 

## Lewe en bewind
Zenobia was ietwat militant en het 'n veldtog aangepak wat haar uiteindelik die heerser van 'n groot deel van Sirië en Klein-Asië gemaak het. Haar verklaarde doel was om die oostelike deel van die ryk teen die Sassanidiese Ryk te beskerm, oënskynlik om Rome se onthalwe, maar eintlik om aan haarself die mag te besorg. Deur Persië in die ooste teen Rome in die weste teen mekaar af te speel, het sy gehoop om hulle albei te oorheers.

In 269 het sy 'n Egiptenaar oorwin wat teen Romeinse heerskappy in opstand gekom het en haarself tot koningin van Egipte verklaar. Sy het beweer dat sy van Kleopatra VII van Egipte en Marcus Antonius afstam (en baie hedendaagse geskiedskrywers glo dit), asook van Dido (volgens die *Aeneïde* die eerste koningin van Kartago) en het gesê dat sy hulle politieke erfgenaam is.

Die Romeinse keiser Aurelianus, met sy beleid van hereniging van die Romeinse Ryk en omdat hy besonder bewus was van die gevaar wat Zenobia ingehou het, het 'n militêre veldtog gelei wat uitgeloop het op die verowering van haar koninkryk in 272. Zenobia en haar seun is gevange geneem terwyl hulle gevlug het om by Persië hulp te soek. Aurelianus het haar na Rome gebring en haar, vasgebind met goue kettings, in 274 in sy triomftog ten toon gestel. Aurelianus was beïndruk deur haar skoonheid en waardigheid en het haar later bevry en 'n villa in Tibur (nou Tivoli, Italië) gegee, waar sy die res van haar lewe as 'n filosoof en sosiale figuur deurgebring het. Party geskiedkundiges (eertyds en modern) glo dat sy met 'n Romeinse senator getrou het en dat hulle kinders gehad het, sodat die geslagslyn tot in die 4de eeu voortgeduur het.
 
## Bronne 
### Antieke bronne 
Die "Tyranni Triginta", 'n boek van die *Augustynse Geskiedenis* (wat in die 4de eeu geskryf is) bevat 'n halfspottende verslag van Zenobia se lewe en oorwinnings.
 
### Hedendaagse fiksie 
* *Beloved*, deur Bertrice Small, is 'n denkbeeldige vertelling van Zenobia se lewensverhaal.

## Sien ook 
* Lys van Romeinse keisers

## Skakels 
* Inskrywing oor Vaballatus en Zenobia
* Zenobia-munte

* Vertaal uit die ooreenstemmende artikel in die Engelse Wikipedia.
Avranches

**Avranches** is 'n stad in die Franse département Manche, in die administratiewe gewes Basse-Normandie (Neder-Normandië) met 8&nbsp;090 inwoners.

## Geografie 
Avranches lê in die suidelike deel van die skiereiland Cotentin langs die Europese grootpad E401 wat Saint-Lô met Bretagne verbind. Vanuit die stad kan 'n mens die Mont-Saint-Michel sien. Die abdy op hierdie eilandberg is in die 8ste eeu deur St. Aubert, 'n biskop van Avranches, gestig.

## Geskiedenis 
duimnael|links|250px|Die Jardin des plantes (Plantetuin)
Die Abrincates, 'n Keltiese stam, het hulle omtrent 900 v.C. in die gebied gevestig. Die nedersetting, wat in die Gallies-Romeinse tydperk aanvanklik as Legedia bekend gestaan het, het sy naam ná die 3de eeu na Avranches verander waarby, net soos in die geval van baie ander Galliese nedersettings, die plaaslike bevolking, vir wie dit as hoofstad gedien het, as naamgewer gedien het. In hierdie tyd het ook die ou Keltiese godsdiens herleef. Skulpture en inskripsies uit die laat-Romeinse periode, wat aan die ou Galliese godhede gewy is, word as verdere bewyse vir die herlewing van die Gallies-Keltiese kultuur beskou.

Die Engelse koning Hendrik II het hier op 21 Mei 1172 in Avranches boete gedoen vir die moord op die aartsbiskop van Kantelberg (Canterbury), Thomas Becket (1118-1170), en die sogenaamde "Ooreenkoms van Avranches" met die kerk gesluit.

Nadat Normandië reeds in 1204 weer by Frankryk ingesluit is, het die Franse koning Lodewyk IX Avranches later tot 'n koninklike stad verhef. Die "Bonne Ville" was een van Lodewyk IX se gunsteling-verblyfplekke en is derhalwe met 'n stadsmuur versterk.

Met die begin van die Geallieerde landing in Normandië is Avranches op 6 Junie 1944 deur bomaanvalle verwoes. Die bombardement het talle menselewens geëis. Sewe weke later het generaal George S. Patton daarin geslaag om deur die vyandelike linies naby Avranches te breek.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die webwerf van Avranches
Aberdeen, Oos-Kaap

:*Hierdie artikel handel oor die dorp in Suid-Afrika. Vir ander gebruike, sien Aberdeen (dubbelsinnig).*

**Aberdeen** is 'n dorp in die Kamdeboo (d.w.s. Oos-Kaapse Karoo) aan die voet van die Kamdeboo-berge, Suid-Afrika. Die N9 nasionale pad gaan langs die dorp verby.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|Die toring van die [NG gemeente Aberdeen|NG kerkgebou op Aberdeen is een van die hoogste in Suid-Afrika]]
duimnael|links|Poskantoor en landdroshof in Aberdeen
Dit is gestig in 1856 as 'n kerkdorp op die plaas Brakkefontein, na die NG gemeente reeds in 1852 gestig is. Die huidige kerkgebou is op 12 September 1925 ingewy. Die dorp is genoem na die geboorteplek in Skotland van ds. Andrew Murray sr., predikant van Graaff-Reinet.

## Distrik 
Die distrik is 6&nbsp;900&nbsp;km² groot. Dit is 'n sentrum vir veeteelt en skaapboerdery.

## Noemenswaardige boorlinge 
* Anaso Jobodwana, Suid-Afrikaanse naelloper.
* Laurens Meintjes, Suid-Afrika se eerste wêreldfietsrykampioen, is hier gebore op 9 Junie 1868.
* Oswald Pirow, Suid-Afrikaanse minister van verdediging en prokureur.
* Ds. F.J.B. Malan, predikant in die NG Kerk.
* Ds. Jan Weitz, predikant in die NG Kerk.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
## Bron 
* 

## Eksterne skakels 
*  Amptelike webwerf
Kamdeboo-berge

Die **Kamdebooberge** is die koppiesagtige bergwêreld noord van Aberdeen in die distrik Graaff-Reinet. Aan die noordekant sluit dit aan by die Onder-Sneeuberg. 

Die naam is ontleen aan die Kamdeboorivier. Dit is 'n Khoisan-woord wat groen hoogtes of heuwels beteken. Die gebied was voorheen bebos. Die Kamdeboo-boekenhout is in 2008 hier ontdek.

## Sien ook
* Kamdeboo

## Verwysings
Adelaide (Suid-Afrika)

[duimnael|links|200px|Die kerkgebou van die [NG gemeente Adelaide.]]

**Adelaide** is 'n dorp in die Oos-Kaap en gewese setel van die tans-ontbinde Nxuba Munisipaliteit. Adelaide lê aan die suidelike voet van die Winterberge op die oewer van die Koonaprivier, 22&nbsp;km oos van Bedford en 37&nbsp;km wes van Fort Beaufort.

## Geskiedenis 
Dit was oorspronklik 'n militêre pos wat genoem is na koningin Adelaide, die eggenote van die Britse koning William IV. Die dorp is in 1834 gestig, maar die gemeente van die NG Kerk het eers in 1890 afgestig van die moedergemeente Glen Lynden. Die Ons Erfenis-museum dateer uit die jaar 1855 en huisves meubilering, tradisionele kleredrag en ander voorwerpe uit die 19de eeu. Die museum is in Queenstraat geleë en het pragtige groot tuine in 'n parklandskap wat tot teen die rivier strek.

## Plekke van belang 
* Adelaide Provinsiale Hospitaal
* Adelaide Gimnasium (Hoërskool)
* Adelaide Gholfklub
* Lingelethu (voorheen Swartwoonbuurt)
* Bezuidenhoutville (voorheen Kleurlingwoonbuurt)

## Distrik 
Die distrik is 1&nbsp;500&nbsp;km2 groot. Adelaide is 'n belangrike sentrum van die skaapteelt. Bees-, wildsvleis en sitrusvrugte is ook belangrike produkte.

Drie riviere vloei rondom die dorp: die Koonap-, Cowie- en Kaalhoekriviere.

## Bekende boorlinge 
* Ds. Berning Malan, NG predikant en skrywer.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NG gemeente Adelaide

## Verwysings 
## Bronne 
*

## Eksterne skakels 
* Adelaide se NG kerkgebou op Google Maps
Fort Beaufort

**Fort Beaufort** (Xhosa: iBhofolo), amptelik hernoem na KwaMaqoma in Maart 2023, is een van die oudste dorpe aan die vroeëre Oosgrens in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp lê aan die voet van die Winterberg en op die oewer van die Katrivier.

## Geskiedenis 
In 1822 is hier 'n blokhuis opgerig as vestiging vir Engelse troepe – onder bevel van lt.kol H Maurice – wat toesig moes hou oor vyandige Xhosa-krygers in die vrugbare Katriviervallei. Dit het 'n dorp geword teen 1840 en 'n militêre fokuspunt in die Grensoorloë. Tydens die Agtste Grensoorlog, op 7 Januarie 1851, is die fort suksesvol verdedig teen 'n groot Xhosa-leërmag. Die dorp is vernoem na die hertog van Beaufort, vader van die Goewerneur, lord Charles Somerset.

Alhoewel dit reeds sedert 1840 'n dorp is, is die NG gemeente Fort Beaufort hier eers in 1949 afgestig van Alice, 'n gemeente wat weens demografiese veranderings en die Nasionale Party-regering se beleid van apartheid nie meer bestaan nie.

Die eerste pad na Fort Beaufort vanaf Grahamstad, via die Eccapas, is deur Andrew Geddes Bain gebou.

## Gesondheidsorg 
Fort Beaufort het drie staatshospitale, naamlik Fort Beaufort Provinsiale Hospitaal [[:en:Fort Beaufort Hospital|]], Tower Psigiatriese Hospitaal [[:en:Tower Psychiatric Hospital|]] en Winterberg TB-hospitaal. Daar is ook 7 primêre gesondheidsorgklinieke in die area, naamlik C.C. Lloyd (in die dorp), Newtown, Hillside, Thozamile, Lulama Kama, Healdtown en Mxelo.

## Distrik 
Die distrik is 1 280&nbsp;km2 groot. Die belangrikste produkte is beesvleis, merinowol en sitrusvrugte.

## Galery 

Lêer:Victoria Bridge in Fort Beaufort.JPG|Victoriabrug - hoeksteen gelê in 1840 en voltooi in 1844
Lêer:Martello Tower in Fort Beaufort.JPG|Martellotoring - voltooi in 1846
Lêer:Military Museum Fort Beaufort.JPG|Militêre museum

## Naburige dorpe 
## Sien ook 
* Martellotoring
* NG gemeente Fort Beaufort
* Fort Beaufort (kiesafdeling)
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë

## Bron 
*

## Verwysings
Kambuses

**Kambuses** is die Griekse weergawe van die naam van etlike heersers van die Achaemenidiese lyn van antieke Persië. Dieselfde naam verskyn as *Kambujija* (of moontlik *Kambaujija* of *Kamboujija*) in ou-Persies, as Kamboja in die Indiese epos Mahabharata, as *K-n-b-n-z-y* in Aramees, *Kambuzia* in Assiries, *Kambythet* in Egipties, *Kam-bu-zi-ia* in Akkadies, *Kan-bu-zi-ia* in Elamities en as *Kanpuzija* in Susaans. Dit was blykbaar 'n baie gewilde naam onder antieke Iraniërs. 

'n Noukeurige ondersoek van Ou-Persiese inskripsies en klassieke geskrifte openbaar dat daar ten minste drie regeerders met die naam Kambuses was in die koningslyn van die Achaemeniede.

**Kambuses I (Kambujija I)** was 'n vroeëre lid van die Achaemenidiese lyn (7de eeu v.C.). Hy was moontlik die seun en opvolger van Teispes van Ansjan, wat op sy beurt die opvolger was van Achaemenes, die grondlegger van die vorstehuis. (Herod., VII.II)

**Kambuses II (Kambujija II)** was 'n seun van Kores I en het tussen 600 en 559 v.C. regeer. Hy was 'n Persiese koning uit 'n goeie familie, aan wie koning Astuages van Medië sy dogter Mandane as vrou gegee het. Hulle seun was Kores II (Herod., I, 46, 107).

**Kambuses III (Kambujija III)** was die seun en opvolger van Kores II (of Kores die Grote, die Bybelse Kores, soos vermeld in Daniël 6:29) en het vanaf 530 tot 522 v.C. oor Persië regeer. Hy is beroemd weens sy verowering van Egipte, en die verwoesting wat hy in daardie land gesaai het.

Hooggeagte geleerdes soos dr. C. Lassen, dr. S. Levi, dr. E. Kuhn, dr. J. Charpentier, dr. H. W. Bailey, dr. M. Witzel en talle ander het die koningsnaam *Kambujija* of *Kambaujija* van die Achaemenid line met die etniese naam Kamboja van die antieke Sanskrit/Pali tekste en van koning Asjoka se Rots-edikte geassosieer. Tallose antieke bronne getuig daarvan dat die land van Kambojas die middelpunt van die Iranese beskawing was wat ook gesien kan word aan die Mazdaïese godsdiensgebruike van die antieke Kambojas, asook aan die Avestaanse taal wat hulle gepraat het. Die hedendaagse nasie Kambodja is blykbaar sy naam aan die Kambojas verskuldig.

**Sien ook die volgende vir vergelyking:** 
* Koressilinder
* Kambuses I van Ansjan
* Kambuses II van Persië
* Kambojas
* Etimologie van Kamboja

## Bron 
Vertaal uit die ooreenstemmende artikel in die Engelse Wikipedia.
Abilene, Kansas

**Abilene** is 'n dorp in die Amerikaanse staat Kansas, sowat 225&nbsp;km wes van Kansas City. Dit het in die 19de eeu ontwikkel as 'n sentrum vir die beesboerderybedryf en spoorweë. Dit het 'n bevolking van sowat 6&nbsp;800.
Kansas

**Kansas** is 'n Amerikaanse deelstaat op die Groot Vlaktes met 'n oppervlakte van 213&nbsp;064 vierkante kilometer. Dit word in die noorde deur Nebraska, in die ooste deur Missouri, in die suide deur Oklahoma, en in die weste deur Colorado begrens.

Die deelstaat is die vernaamste graanstaat in die VSA en die plaaslike landboubedryf lewer sorghum, mielies, suiwel sowel as beesvleis op.

Die hoofstad is Topeka, maar Kansas City is die grootste stad met 'n bevolking van meer as 1,5 miljoen - aan weerskante van die Missouririvier geleë - met die grootste bevolking in die staat Missouri.

Sedert Januarie 2019 is die staat se goewerneur Laura Kelly, met David Toland as die luitenant-goewerneur. Albei is Demokrate. 

## Eksterne skakels 
;Toerisme
----
* *Travel Kansas*
;Geskiedenis
----
* *Kansas Historical Society*
Kansas City

**Kansas City** lê weerskante van die Missouri-rivier in die state Kansas en Missouri. Die ligging van die stad aan die rivier maak dit die poort na die Weste. Dit is 'n vooraanstaande mark vir graan en lewende hawe. Die bevolking van die metropolitaanse gebied word in 2020 op sowat 2,39 miljoen beraam.
Coenie Burger

**Coenie Burger** (gebore Coenraad Wilhelm Burger) is ’n teoloog en die moderator van die Algemene Sinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk. Sy eerste gemeente was die Nuwekerk op Graaff-Reinet van 1975, waarna hy predikant is in die gemeente Stellenbosch-Sentraal. Hy is tans die direkteur van die Buro vir voortgesette Teologiese onderrig.
Graskop

**Graskop** is 'n dorp in die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika. Sabie is 25km suid van Graskop.

## Geskiedenis 
Die dorpie het in 1880 as 'n goudmynkamp ontstaan het, maar het intussen tot 'n beduidende sentrum van die bosbedryf ontwikkel. Daar is heelwat plantasies en ook saagmeulens in die omgewing. Die delwerye was op die plaas Graskop van Abel Erasmus. Vandag is al die goudmyne gesluit.

## Omgewing 
Graskop is op die Drakensberg-platorand geleë en staan ook bekend as die "rand van die Laeveld". Die dorp is deel van die Panoramaroete. Danksy sy ligging van sowat 1&nbsp;400 meter bo seevlak het Graskop 'n gematigde klimaat met baie reënval, terwyl daar gedurende die somermaande ook dikwels mis voorkom. 

Lêer:Bourke's Luck Potholes.jpg|Kolkgate by Bourke's Luck naby Graskop.
Lêer:Berlin Falls IMG 2556.JPG|Die Berlynwaterval naby Graskop.
Lêer:South Africa-Mpumalanga-Pinnacle001.jpg|Die naald naby Graskop.
Lêer:GodsWindow.jpg|"God's Window" naby Graskop.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Wondersig
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
*

## Verwysings
Vandalisme

duimnael|regs|Busruit wat deur vandale beskadig is.
duimnael|Verkeersteken wat deur vandale uitgehaal en in die water gegooi is.

**Vandalisme** is die begrip om dinge te vandaliseer, d.w.s. te beskadig, vervuil of selfs vernietig. Vandalisme is waarskynlik na die Vandale vernoem. Mense wat vandalisme pleeg, word dan ook wel vandale genoem. Die woord is afkomstig uit Frans en in 1794 gevorm deur Grégoire, 'n biskop uit Blois, om die optrede van die Paryse gepeupel te karakteriseer. Dit herinner aan die plunder van Rome deur die Vandale in die jaar 455.

## Sien ook 
* Wikipedia:Vandalisme, beleid rakende vandalisme op die Afrikaanse Wikipedia.
* .
Slag van Adoea

Die **Slag van Adoea** (Engels: *Adowa*; Italiaans: *Adua*) het op 1 Maart 1896 plaasgevind tussen Ethiopië en Italië naby die dorp Adoea, Ethiopië, in Tigray. Dit was die bepalende slag van die Eerste Italiaans-Abessiniese Oorlog.

Teen die einde van die negentiende eeu was Afrika opgedeel tussen die verskillende Europese magte, met die uitsondering van Liberië aan die weskus van Afrika en die antieke deur land omringde koninkryk van Ethiopië. Ethiopië grens aan die strategiese Horing van Afrika. Italië, 'n relatiewe nuweling tot die koloniale stormloop om Afrika, wat slegs oor die arm Eritrea en Somalië beheer gehad het, het beplan om sy invloed uit te brei deur Ethiopië te verower. Sodoende sou Italië 'n landbrug tussen sy twee Afrika kolonies skep. Na aanvanklike Italiaanse militêre oorwinnings het die Ethiopiese magte teen die einde van 1895 Italiaanse buiteposte begin bedreig en het die twee magte 'n dooiepunt in Tigray bereik.

Teen laat Februarie 1896 was voorrade aan beide kante grootliks uitgeput. Na druk van die Italiaanse regering gee Generaal Oreste Baratieri, die Italiaanse bevelvoeder, opdrag dat die Italiaanse mag gedurende die nag van 29 Februarie nader aan die Ethiopiese stellings moet beweeg. Hy het nie rekening gehou met die ongelyke terrein nie, en sy leër word gou verdeel in klein groepies wat nie meer kontak met mekaar gehad het nie. Dit is waargeneem deur die Ethiopiese bevelvoerder Ras Makonnen (vader van die latere keiser Haile Selassie), wat sy troepe opdrag gegee het om aan te val. Teen die oggend het troepe van keiser Menelik II en keiserin Taitoe Betoel ook aan die gevegte begin deelneem.

Die 14 527 Italianers was in getal oortref deur meer as 120 000 Ethiopiërs en word uiteindelik omsingel en verslaan. Verdere ongevalle het gevolg op hewige gevegte toe die Italianers teruggetrek het na hulle basisse. Die Italianers het 5 900 ongevalle gely en die Ethiopiërs ongeveer 10 000.

As 'n direkte gevolg van die geveg het Italië die Verdrag van Addis Abeba geteken, ingevolge waarvan Ethiopië as 'n onafhanklike staat erken word. Verantwoordelikheid vir die fiasko word in Italië op Baratieri geplaas en hy word van sy bevelspos ontneem. Die Italianers het veertig jaar later in 1935, Ethiopië na die Tweede Italiaans-Abessiniese-oorlog verower.

Die verslaan van 'n koloniale mag en daaropvolgende erkenning van Ethiopië se soewereiniteit sou 'n baken vir die latere swart nasionalisme in Afrika word, veral gedurende die stryd teen kolonialisme.

## Bibliografie 
* David Levering Lewis, "Pawns of Pawns: Ethiopia and the Mahdiyya" in The Race for Fashoda. New York: Weidenfield en Nicholson, 1987. 
* Chris Prouty, "War with Italy: Amba Alage, Meqellle, Adwa" in Empress Taytu and Menelik II: Ethiopia 1883–1910. Trenton: The Red Sea Press, 1986.
Alexanderbaai

duimnael|links|270px|In die vroeë jare het dié saal (links) as kerk sowel as bioskoop gedien.

**Alexanderbaai** (Engels: **Alexander Bay**) is 'n diamantmyndorp geleë in die mees noordwestelike hoek van Suid-Afrika, in die Noord-Kaap, sowat 10&nbsp;km suid van Oranjemund, wat aan die noordoewer van die Oranjerivier in Namibië geleë is. Die grensoorgang via die Ernest Oppenheimer-brug oor die Oranjerivier na  Oranjemund is 'n paar kilometer stroomop van die dorpie.

Die gebied om die dorp bevat die rykste neerslae alluviale (spoel-) diamante ter wêreld. Dit was egter koper wat tot die ontstaan van die dorp aanleiding gegee het, toe James Alexander, die vader van die koperbedryf in Namakwaland, koper op vragskuite hierheen laat dryf het om op skepe in die baai te laai. Dié stelsel was in gebruik tot die smalspoorlyn van Okiep na Port Nolloth in 1876 in gebruik geneem is. 

Alexanderbaai het tot 1926 in onbruik verval toe diamante hier ontdek is. Die vonds was so groot dat die regering binne 'n jaar beheer moes oorneem en die hele kusstrook tot by Port Nolloth moes sluit om te verhoed dat die mark oorstroom word. Alexanderbaai was vroeër bekend daarvoor dat hy heeltemal selfversorgend was ten opsigte van groente en vrugte en varswater gelewer het deur verdamping van seewater.

Oesters word ook hier gekweek.

## Lees ook 
* Anenouspas
* Eilande in die Oranjerivier
* Grensposte van Suid-Afrika
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings
Oranjemund

**Oranjemund** is 'n diamantmyndorp in die mees suidwestelike hoek van Namibië, 10&nbsp;km noord van Alexanderbaai in die Noord-Kaap. Dit bly een van die wêreld se vernaamste diamantsentrums. Dit is in 1944 gestig om werkers te huisves van die mynboumaatskappy wat daar bedrywig is. Groente en blomme word hier verbou deur moderne besproeiingsmetodes omdat die omliggende gebied te dor is om landbou te onderhou. Die dorp is merkwaardig omdat gemsbokke in die strate rondloop en soms die verkeer ontwrig. Die geskatte bevolking in 2006 was 8&nbsp;538, wat dit die 18de grootste dorp in Namibië gemaak het.

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Laingsburg

[duimnael|links|210px|Dr. [Adriaan Moorrees het die hoeksteen van Laingsburg se NG kerkgebou op 4 Junie 1904 gelê. Die argitekte was Hermann Kallenbach en A.M. Reynolds. Kallenbach was onder meer ook verantwoordelik vir die NG gemeente Jeppestown en die NG gemeente Barkly-Oos se ewe indrukwekkende kerkgebou.]]
duimnael|links|290px|'n Uitsig oor Laingsburg se sogenaamde bruin woonbuurt, Drawol.
duimnael|Karoo by Laingsburg
duimnael|Karoo by Laingsburg
duimnael|regs|200px|Die NG kerk is ingewy op 29 April 1905.

**Laingsburg** is 'n dorp in die Karoo (provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika), wat in 1881 gestig is en veral bekend staan om die verwoestende Laingsburgvloed 100 jaar later op 25 Januarie in 1981. Die N1 nasionale pad gaan deur die dorp.

## Geskiedenis
Laingsburg het op die plaas Zoute Vlakte tot stand gekom, wat in 1862 is deur Stephanus Carel Greeff gekoop is. Hy het glo gereeld verblyf en etes aan reisigers op pad na die Noorde verskaf.

Die ontdekking van minerale in die Vrystaat en Transvaal het die aanlê van 'n dorp, as 'n halfwegstasie tussen Worcester en Beaufort-Wes, genoodsaak. Boonop het die spoorlyn in 1879 die Buffelsrivier bereik en die Buffalo River-stasie het ontstaan.

Greeff het die plaas Vischkuyl, wat aan die Buffelsrivier gelê het, gekoop en proviand aan die spoorwegwerkers en reisigers verkoop. Ongemerk het 'n klein dorpie, Nassau, by die stasie ontwikkel en die eerste erwe is op 1 April 1880 uitgesit.

'n Bepaling dat daar 'n trekpad van 800 voet breed deur dié nedersetting moet wees, het byna die planne vir 'n volwaardige dorp in die wiele gery. Die Kommissaris van Kroongrond, John Laing, het ingegryp en die serwituut is tot 150 voet gewysig.

Uit dankbaarheid het die inwoners van die klein Nassau-gemeenskap besluit om die dorp na Laing's Town te herdoop. Later is dié naam verafrikaans na Laingsburg, veral toe neerhalend verwys is na dié dorp as Linkstoon. In 1882 is die eerste NG gemeente op Laingsburg gestig.

## Wapen 
Laingsburg se munisipale raad gebruik 'n skynheraldiese "wapen" wat toon (1) 'n ossewa, (2) 'n horing van oorvloed, (3) 'n brug oor 'n rivier en (4) 'n skaap in die veld.  Die wapenspreuk is "Noli procrastinare".

## Trivia 
Laingsburg word as die mees interessante geologiese gebied in die Groot Karoo beskou. Dit was in die 1870’s deur Stephanus Greeff begin toe hy sy plaas Vischkuil-aan-de-Buffelsrivier daar gekoop het. Na verskeie name het Laingsburg sy naam by John Laing gekry wat die destydse Kommissaris van Kroongrond hier was.

Die dorp Laingsburg was in 1881 uitgelê en word 'n munisipaliteit in 1904. Laingsburg se ekonomie rus op boerderye met bokke, skape, lusern (Alfalfa) en ook vrugte
## Sien ook 
* Laingsburgvloed, oorstromings van 1981.
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Eksterne skakels 
* Laingsburg Flood - Laingsburg Tourism 
* "Laingsburg se klipkerk tot gedenkwaardigheid verklaar" *Die Burger*, 4 Maart 1995.
Henning

Die naam **Henning** is inheems tot die Noord-Duitse gebiede Mecklenburg, Hannover, Hamburg, Holstein en Pommere. Veral die stede Stralsund en Greifswald, in Mecklenburg, naby die Baltiese See staan bekend as plekke waar die naam ontstaan het. Albei stede was tot en met die Dertigjarige Oorlog (1618 — 1648) deel van Denemarke. Tussen die jare 1300 en 1500 is die naam Henning as 'n gewilde bynaam aan Johannes se seun gegee. In die ou Baltiese dialek is 'n hoenderhaan 'n “hen” genoem (hen = manlik, henne = vroulik). Die Baltiese (of Noord-Duitse) “ing” is bygevoeg om aan te dui dat dit 'n naam is wat afgelei is van 'n vader of voorsaat se naam. In moderne Afrikaans sou ons hom Haantjie genoem het. Dit was dus ’n vriendelike manier om so ’n persoon aan te spreek.

Die naam het ontstaan onder edelmanne en ridders, soos 

* Henning = Johannes Older, wat in 1290 in die omgewing van Stralsund gewoon het.
* Henning = Johannes Brunswick, wat in 1305 te Kolberg gewoon het. Kolberg val vandag binne die grondgebied van Pole, maar was gedurende 1305 deel van die Staat wat vandag Duitsland genoem word.
* Henning = Johannes Dotenberg (Ridder), wat in 1326 in die omgewing van Greifswald woonagtig was. Daar word vermoed dat hy 'n nasaat van Johannes Older was.
* Graaf Henning van Irkesleve wat in 1330 in Haldslohe gewoon het.

Gedurende die 13/14e eeue het nasate van hierdie eerste Hennings versprei oor die gebiede wat vandag as Duitsland, Denemarke en Noorweë bekend is. Alle rekords uit hierdie tyd het egter met verloop van tyd verlore gegaan.

Gedurende die 17e en 18e eeu het verskeie Hennings begin om elders heen te verhuis — ook na die nuwe wêreld. So vind ons vandag een van die grootste Henning stamme in Suid-Afrika. Henning gesinne word vandag egter in bykans al die beskaafde lande van die Westerse wêreld gevind.

'n Paar Henning nasate het egter in die omgewing van Stralsund en Greifswald agtergebly. Dit is bekend dat Jacob Henning (die oue), gedurende 1635 te Demmin (naby Greiffswald) gebore is. Jacob Henning en sy nasate het as die Henning familie van Karnin bekend geword. Karnin is ongeveer 25 km vanaf Stralsund. Jacob Henning en sy nasate was groot en welgestelde grondeienaars wat in 'n kasteel gewoon het. Hierdie kasteel is gedurende 1945, tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Kommunistiese regering, wat Oos-Duitsland oorgeneem het, gekonfiskeer. Die familie het hierna oor Wes-Duitsland versprei.

## Mense 
### Suidelike Afrika 
* Andries Gerhardus Henning (1859–1932), Oranje-Vrystaatse politikus
* Francois Henning, Suid-Afrikaanse musikant wat onder die verhoognaam Snotkop optree
* Nan Henning (1910–2003), Afrikaanse skryfster
* Pieter Hendrik Henning (1886–1975), Argentynse en Suid-Afrikaanse outeur

### Verenigde State 
* Pat Henning (1908–1973), Amerikaanse akteur

## Notas 
## Boeke 
**Die Henning-familiekroniek*, 

## Eksterne skakels 
* Henningfamilies Wêreldwyd
Koekie (rekenaarkunde)

In rekenaarkunde is 'n **koekie** 'n simbool of 'n klein datapakkie wat tussen kommunikerende programme gestuur word. Die inhoud is onduidelik of betekenisloos vir die ontvanger, maar word geïnterpreteer as dit teruggestuur word aan die aanvanklike sender op 'n latere stadium. Die koekie kan gebruik word as 'n kaartjie; om 'n spesifieke gebeurtenis of transaksie te identifiseer.

Wanneer mens jou inkopiesakkies by 'n winkeltoonbank inhandig en 'n nommer in ruil ontvang - sien mens in werklikheid 'n koekiestelsel in die fisiese wêreld. Die nommer of kaartjie self is betekenisloos en nutteloos vir die houer, maar stel die bediener by die toonbank in staat om die korrekte sakkies weer terug te gee.

## HTTP-koekies 
Die algemeenste, en miskien mees omstrede gebruik van koekies is op die wêreldwye web. Koekies word deur middel van die HTTP-protokol deur die webbediener gestuur en deur die webblaaier tydelik of permanent gestoor. Die inhoud van die koekie word weer aan die bediener gestuur wanneer dieselfde bediener weer besoek word. Só kan koekies gebruik word om terugkerende besoekers te identifiseer of om die voorkeure van 'n gebruiker te stoor. Dit kan egter ook gebruik word om profiele van gebruikers saam te stel, wat gesien kan word as 'n skending van sensitiewe of vertroulike inligting.

HTTP-koekies is al misverstaan as om groot risiko's te dra, aangesien dit verkeerdelik "programme" genoem is. Dit is in werklikheid bloot klein stukkies data en kan self geen aksie op die leser se rekenaar uitvoer nie. Baie webwerwe maak vandag staat op koekies vir hulle werking en sal nie korrek funksioneer daarsonder nie.

## Bronne 
* Magic cookie by die Engelse Wikipedia
* HTTP cookie by die Engelse Wikipedia
* Cookie (internet) by die Nederlandse Wikipedia
Karasburg

**Karasburg** is 'n dorpie in die suide van Namibië in die administratiewe distrik Karas, 728&nbsp;km suid van die hoofstad, Windhoek, 51&nbsp;km noord van Warmbad, Namibië en 107&nbsp;km noordwes van Onseepkans in die Noord-Kaap. Dit is die handels- en administratiewe sentrum van die karakoelpelsbedryf.

## Geskiedenis 
Die plek was aan die Namas bekend as *Nomsoros*, maar die latere naam Kalkfontein-Suid is in 1939 na **Karasburg** verander om verwarring met Kalkfontein te vermy. Dit het dorpstatus in 1938 verkry, 'n dorpsbestuursraad in 1939 gekry en uiteindelik 'n dorpsraad in 1947. Die gemeente van die NG Kerk is in 1952 gestig, maar het sedert onafhanklikheidwording in 1989 met meer as die helfte belydende lidmate afgeneem tot nagenoeg 200 in 2006. 

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Karasburg
* Lys van nedersettings in Namibië

## Bronnelys 
* Raper, P.E., *Dictionary of South African Place Names*, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
* Mayhew, Vic (red.), *Illustrated Guide to Southern Africa*, Reader's Digest, Kaapstad, 1980.
* Symington, Johann (hoofred.), *Jaarboek van die NG Kerke 2006*, Tydskriftemaatskappy, Wellington, 2005.
Onseepkans

**Onseepkans** is 'n nedersetting aan die Oranjerivier in die Noord-Kaap, 57&nbsp;km noord van Pofadder en 107&nbsp;km suidoos van Karasburg, Namibië.

## Geskiedenis 
Die dorpie is in 1916 as besproeiingsnedersetting gestig en is sedert 1936 deur 'n dorpsbestuursraad beheer. Die naam is afgelei van die Khoekhoen woord wat *draai in die rivier waar die lemoendoringbome groei* beteken, 'n verwysing na *Parkinsonia africana*. Die bevolking was net meer as 2&nbsp;000 in 2011.

## Grenspos 
Onseepkans is ook 'n grenspos (oop 08:00&ndash;16:30); die grenspos aan Namibië se kant staan bekend as Velloorsdrif. Die brug oor die Oranjerivier is in 1962 geopen. Die R358-streeksroete verbind dié dorp met die N14-nasionale pad.

## Sien ook 
* Grensposte van Suid-Afrika
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Bronne 
* Green, Douglas G.: To the river's end. Kaapstad: Howard B. Timmins, s.j.
* 

## Verwysings
Sherbrooke

**Sherbrooke** is 'n stad in die suidooste van die Franssprekende Kanadese provinsie Quebec met 154&nbsp;601 inwoners (2011). Dit is die grootste stad in die Estrie-gebied en die vierde grootste metropolitaanse gebied in die provinsie. Sherbrooke is die ekonomiese, politieke, kulturele en opvoedkundige spilpunt van Estrie (in Engels bekend as die Eastern Townships). In die vroeë 20ste eeu is na die stad verwys as *The Queen of the Eastern Townships*.

Die nedersetting is deur Engelssprekende lojaliste uit die Dertien Kolonies gestig en het oorspronklik as Hyatt's Mill bekendgestaan. Dit is in 1818 hernoem tot Sherbrooke - ter ere van Sir John Sherbrooke (1764-1840), 'n Britse generaal wat as luitenant-goewerneur van Nova Scotia (1812-1816) en goewerneur-generaal van Brits-Noord-Amerika gedien het (1816-1818).

## Geskiedenis 
duimnael|links|Sherbrooke: rue King
Die huidige stadsgebied en sy omgewing is oorspronklik deur die Abenaki, 'n Indiaanse volk, bewoon. Die eerste blanke setlaars in die omgewing van Sherbrooke was Amerikaanse lojaliste wat hulle in 1793 in die gebied gevestig het. Gilbert Hyatt, 'n boer uit Schenectady in die deelstaat New York, het hier in 1802 'n meelblom- en 'n saagmeul opgerig. Grootskaalse ekonomiese ontwikkeling het begin met die bou van die eerste spoorweg in 1850.

Op 1 Januarie 2002 is die voorstede Ascot, Bromptonville, Deauville, Fleurimont, Lennoxville, Rock Forest en Saint-Élie-d'Orford by Sherbrooke ingesluit.

## Geografie en ekonomie 
Sherbrooke is geleë by die samevloeiing van die Saint-François- en Magogriviere. Dit is 'n belangrike landbougebied vir melkboerdery. Die plaaslike hokkiestokbedryf is die grootste ter wêreld.

## Besienswaardighede 
* **Sherbrooke Village** is 'n outentieke dorp en opelugmuseum uit die sestigerjare van die 19de eeu. Houtwerkers en skeepsbouers wys hier die ou ambagte en tegnieke van die pioniers. Die gerestoureerde geboue sluit 'n kunswinkel, woonhuise, 'n apteek, 'n poskantoor en die ou kerk in.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Die amptelike webwerf van Sherbrooke
Karl Jatho

duimnael|Karl Jatho (1907/1908)
duimnael| Jatho biplane 1907 op Vahrenwalder Heide
**Karl Jatho** was 'n Duitse pionier, uitvinder, vermaaklikheidster en siviele werker. Hy is gebore op 3 Februarie 1873 en is oorlede op 8 Desember 1933.   

Hy het in Hannover, Duitsland gebly toe hy begin belangstel in die lugvaart.  Hy het begin om 'n kragaangedrewe vliegtuig in die vroeë 1900's te ontwerp.  Hy het die Zanonia saad gebruik as patroon vir sy ongewone vlerk-ontwerp omdat dit lank en stabiel kan sweef. Die ontwerp het eers drie lae gehad maar het gou verander na twee lae toe hy begin toetse uitvoer het.  Krag is deur 'n 10 perdekrag-enjin wat 'n tweelemvliegskroef aangedryf het, voorsien.

Dit word beweer dat die eerste vlug van Jatho se vliegtuig op 18 Augustus 1903 plaasgevind het en deur 4 getuies gesien is  -  4 maande voor die Wright-broers hul eerste vlug gehad het!  Hy het net 'n vinnige hop gemaak van 61m lank en 3m hoog in teenstelling met Orville Wright se 36m in 12 sekondes.   Karl was nie baie gelukkig met sy vliegtuig nie, dit het nie genoeg krag gehad nie en die plat vlerke was nie so goed soos die Wright-broers se geboë vlerk nie.

Hy het op die ou einde opgegee met die volgende rede wat hy aangeteken het:  
: *"in spite of many efforts, cannot make longer or higher flights.  Motor weak" *

Meeste historici erken dat Jatho 'n kragaangedrewe vlug gehad het- maar sy vliegtuig se kontrolesisteem was nie goed genoeg nie, en sy vlug nie lank genoeg nie.  

Hy het later in 1909 'n suksesvolle vliegtuig gebou en gevlieg.  Karl Jatho het ook 'n vliegskool en vliegtuigfabriek tot stand gebring, maar nie een van die twee was suksesvol nie.

## Bronne 
* Die Engelse Wikipedia
* http://www.aerospaceweb.org/question/history/q0159.shtml

## Eksterne skakels 
*http://www.flyingmachines.org/jatho.html Webwerf wat foto's van sy vliegtuig wys
*http://www.karl-jatho.com/html/we_were_the_first.html
Dwerglangtoon

**Dwerglangtoon** (*Microparra capensis*) is 'n watervoël wat in Afrika suid van die Sahara voorkom. Hierdie voëls behoort aan die familie van langtone (*Jacanidae*). Dit is die enigste spesie wat aan die genus *Microparra* behoort. Hulle kom wydverspreid in gebiede met varswater voor.

## Ander name 
* Engelse naam: *Lesser Jacana*
* Wetenskaplike naam:  *Microparra capensis*

### Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
Maraboe

Die **maraboe** (*Leptoptilos crumeniferus*) is 'n groot waadvoël in die familie van ooievaars (*Ciconiidae*). Hulle broei in Afrika suid van die Sahara, in nat en droë habitatte, dikwels naby menslike bewoning, veral ashope. Hulle word soms "begrafnisondernemer-voëls" genoem as gevolg van hul vorm van agter: swart mantelagtige vlerke, wit bene en soms met 'n klossie wit hare op die kop.

duimnael|links|'n Maraboe
duimnael|links|Maraboes
duimnael|links|'n Maraboe in vlug

## Identifikasie 
'n Groot swart-wit ooievaar met veerlose kop en nek, afgetrek tussen sy skouers; hy het 'n pienk keelsak.

## Habitat 
Die veld en die bosveld in die noorde van Suid-Afrika; besoek die Krugerwildtuin af en toe.

## Verspreiding 
Die noordelike deel van Suid-Afrika.

## Leefwyse 
Dit is 'n aasvreter; daarom het hy 'n bles kop en nek.

## Ander name 
* Engels: Marabou Stork
* Wetenskaplike naam: *Leptoptilos crumeniferus*

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Nel, Flip: Die Maraboes van Shingwedzi. In: Custos. Tydskrif oor ons Natuur en Nasionale Parke. Deel 15, nr. 7, Oktober 1986. ISSN 0379-9921
* Newman se Voëls van Suider-Afrika.
Adendorp

**Adendorp** is 'n klein dorpie sowat 8&nbsp;km buite Graaff-Reinet in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. 

## Geskiedenis 
Adendorp is genoem na 'n vorige eienaar, Michiel Josef Adendorff, en gestig in 1855. Adendorp het sy plaas in hoewes onderverdeel om hom uit 'n finansiële verknorsing te kry. Hierdie hoewes het in 1878 'n dorp geword. Dit word baie bevoordeel deur die Van Ryneveldpasbesproeiingskema.

## Sien ook 
* Lys van dorpe in Suid-Afrika

## Verwysings 
*
Threskiornithidae

Die familie *Threskiornithidae* bestaan uit 36 groot waadvoëls. Die familie word in twee sub-families onderverdeel: ibisse en lepelaars. 

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Piet-my-vrou

Die **piet-my-vrou** (*Cuculus solitarius*) is 'n voël in die familie van  koekoeke (*Cuculidae*). Dit is 'n medium-groot voël wat 28 tot 30&nbsp;cm groot word. Die Afrikaanse naam van die spesie is van sy kenmerkende roep ontleen.

## Verspreiding en habitat 
duimnael|links|'n Piet-my-vrou

Dit kom in alle lande van Afrika suid van die Sahara voor. In Suid-Afrika is dit 'n algemene broeiende trekvoël, en word in die hele gebied behalwe die droër weste gevind.

Die voorkeur habitat van die piet-my-vrou is woude en plantasies. Dit word gewoonlik alleen waargeneem, eerder as in die geselskap van voëls van dieselfde spesie.

## Voortplantingsgedrag 
Die piet-my-vrou paar met meer as 'n enkele maat (dit is poligaam). Die piet-my-vrou se gewoonte is om die neste van ander voëls vir haar nageslag te gebruik (hulle is dus broeiparasiete). Die voël lê tot 20 bruinkleurige eiers per seisoen in verskillende neste. Omtrent vyftien spesies van kleiner voëls word geparasiteer, maar die mees algemene gashere is die gewone janfrederik (*Cossypha caffra*), die kwikkie (*Motacilla capensis*) en die witkeeljanfrederik (*Cossypha humeralis*). Die surrogaatouers maak dan (onwetend) die piet-my-vroukuiken groot.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronne 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika. 

## Verwysings
Hamerkop

:*Vir die haaispesie sien Hammerkophaai*

Die **hamerkop** (*Scopus umbretta*) is 'n mediumgrootte voël wat in Afrika suid van die Sahara en in Wes-Arabië aangetref word. As gevolg van die hamerkop se unieke eienskappe is die spesie self ook 'n genus (*Scopus*) en 'n familie (*Scopidae*).

## Identifikasie 
Mediumgrootte voël (56&nbsp;cm). Die vorm van die kop en kuif herinner aan 'n hamer en is die oorsprong van die voël se naam.Bruin vere bedek die hele voël.

## Verspreiding 
Afrika suid van die Sahara, Madagaskar en Suidwes-Arabië in alle vleiland-gebiede. Hierdie voëls word gewoonlik alleen of in pare aangetref.

## Dieet 
Voedsel bestaan uit vis, paddas, knaagdiere en klein ongewerweldes.

## Ander name 
* Engelse naam: *Hamerkop*
* Duitse naam: *Hammerkopf*
* Wetenskaplike naam: *Scopus umbretta*

## Fotogalery 

Hamerkop (Scopus umbretta) (32218377108).jpg
Hamerkop (Scopus umbretta) (12716831915).jpg
Lêer:Scopus umbretta -Kruger National Park, South Africa-8a.jpg|Ververende voël naby Skukuza, Krugerwildtuin
Lêer:Hamerkop (Scopus umbretta) iSimangaliso.jpg|In die ruie iSimangaliso-vleiland, KwaZulu-Natal
Lêer:Scopus umbretta (Malawi).jpg|Op die oewer van die Malawimeer in Malawi
Lêer:Scopus umbretta (flying).jpg|In vlug oor die Malawimeer

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Verwysings 
## Eksterne skakels
Omaruru

**Omaruru** is 'n dorpie in Namibië, 70&nbsp;km noord van Karibib en 220&nbsp;km noordwes van Windhoek, geleë op die oewers van die boomryke en waterryke Omarururivier, naby die skouspelagtige Omarurukoppie. Die naam kom van Herero vir *bitter dikmelk*, na aanleiding van die koeie wat sekere struikplante wat daar groei, eet. Die geskatte bevolking in 2011 was 6&nbsp;300.

## Geskiedenis 
[duimnael|links|280px|Die [Rynse Sendinggenootskap|Rynse sendingstasie op Omaruru, 1873.]]
Die dorp het ontwikkel uit 'n stasie wat eerw. Gottlieb Viehe van die Rynse Sendinggenootskap in 1870 hier gestig het nadat Herero onder hoofman Tjiseseta omstreeks die middel van die 19de eeu hier kom vestig het. Die eerste skool is kort ná die stasie se stigting opgerig en die eerste kerk het Viehe in 1874 ingewy. In 1876 het hier reeds 42 Europeërs gewoon, maar 'n skool wat Viehe in 1870 vir hul en die bruin inwoners se kinders gestig het, het ná ses maande gesluit. Die Duitsers het 'n militêre pos in 1894 opgerig en invallers het die plaaslike fort in 1904 tydens die Herero-oorlog beleër. Die garnisoen het gesukkel om die indertydse klein dorpie te verdedig en 123 Duitse burgerlikes en soldate het gesterf voor die beleg beëindig is. Nog onder die Duitse koloniale administrasie het die dorpie in Julie 1909 munisipale status verwerf. In latere jare is goud daar naby ontdek. 'n Groot romery, die eerste wat in Suidwes-Afrika geregistreer is, is in 1928 hier geopen.

## NG gemeente 
*Vir hoofartikel, sien NG gemeente Omaruru*

Die gemeente van die NG Kerk is op 1 Maart 1941 van die gemeente Otjiwarongo afgestig met Omaruru, Karibib, Usakos, Kalkfeld, Swakopmund en Walvisbaai as hoofsentrums. Uit die gemeente het deur die jare nagenoeg ses gemeentes ontstaan, maar die lidmaattal was nooit groot nie omdat dit altyd, wat die blanke bevolking betref, 'n oorwegend Duitse gemeenskap was. By afstigting het die grense egter ongeveer 400&nbsp;km van noord na suid en van oos na wes gestrek.

## Besienswaardighede 
Die imposante Franke-toring is in 1907 opgerig en vernoem na kaptein Victor Franke om die oorlewing van die Duitse troepe tydens die Herero-beleg te gedenk. Daar is ook 'n groot swembad en woonwapark in 'n boomryke omgewing.

## Bronnelys 
* Raper, P.E., *Dictionary of South African Place Names*, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
* 
* Mayhew, Vic (red.), *Illustrated Guide to Southern Africa*, Reader's Digest, Kaapstad, 1980
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

## Sien ook 
* Gereformeerde kerk Erongo
Veldpou

Die **veldpou** (*Neotis denhami*) is 'n groot voël wat tot die familie *Otididae* behoort. Hulle broei oor die grootste gedeelte van sub-Sahara Afrika.

## Ander name 
* Engels: ''Denham's (Stanley's) bustard*
* Wetenskaplike naam:  *Neotis denhami''

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika;
Gompou

Die **gompou** (*Ardeotis kori*) is 'n groot voël eie aan Afrika. Dit is 'n lid van die pou-familie, wat almal tot die orde *Gruiformes* behoort en in verspreiding beperk is tot die Ou Wêreld. Die spesifieke bynaam **kori** is afgelei van die Tswana-naam vir hierdie voëls – *Kgori*. Dit is die nasionale voël van Botswana.

## Identifikasie 
Dit is een van die vier spesies (wat wissel van Afrika na Indië en Australië) in die groot-geboude Ardeotis-genus. In werklikheid is die manlike gompou die swaarste lewende dier wat in staat is om te kan vlieg.

## Habitat 
Hierdie spesie, soos die meeste korhane, is 'n grondbewoner en 'n opportunistiese omnivoor.

## Voortplanting 
Mannetjiegompoue, wat meer as twee keer so swaar as die wyfies weeg, probeer met soveel henne as moontlik te paar, en help dan nie met die grootmaak van die kuikens nie. Die nes word vlak op die grond gebou, en word dikwels verberg deur nabygeleë beskuttende items soos bome.

## Ander name 
* Engels: *Kori bustard*
* Wetenskaplike naam: *Ardeotis kori*

## Fotogalery 

Lêer:Ardeotis kori MWNH 0044.JPG|'n Eier van die gompou.
Lêer:Kori Bustard (Ardeotis kori) chick ... (45344367474).jpg|'n Kuiken in die Kgalagadi-vredespark
Lêer:Kori Bustard at Maasai Mara.jpg|Manlike *A. k. struthiunculus* by Maasai Mara in Kenia
Lêer:Ardeotis kori.jpg|'n Gompoumannetjie naby Grünewald, westelike Nasionale Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Ardeotis kori 1.jpg|'n Gompoumannetjie naby Groot Okevi, oostelike Nasionale Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Ardeotis kori flying.JPG|'n Vlieënde gompou, noordoos van Windhoek, Namibië
Lêer:Kori bustard, Ardeotis kori, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (33692670664).jpg|'n Gompou neem 'n stofbad in die Kgalagadi-vredespark

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

## Bronnelys 
* Newman se Voëls van Suider-Afrika, 

## Eksterne skakels