Gewone luislang

Die **Suider-Afrikaanse luislang** of **gewone luislang** (*Python natalensis*), voorheen ook genoem die **Afrika-rotsluislang**, **Natalse rotsslang**, **rooibokslang**, **konstriktorslang**, **bosveldslang** en verkeerdelik **boa**, is 'n slangsoort van die familie *Pythonidae* en word by die subfamilie van die luislange ingedeel. Die spesie is voorheen as 'n subspesie van die *Python sebae* beskou en word eers as 'n afsonderlike spesie in 1999 erken. Met 'n bevestigde lengte van meer as vyf meter is die Suider-Afrikaanse luislang een van die grootste slange ter wêreld. Die verspreiding beslaan die tropiese en subtropiese dele van Sentraal- tot Suid-Afrika. Die spesie hou hoofsaaklik in die oop savanne, nie te ver van water nie. As kultuurvlugter vermy die luislang menslike nedersettings en word soms net teëgekom in matig intensief verboude plantasies.

Na gelang van die grootte van die luislang wissel die voedsel van klein tot medium, bitter selde tot groot gewerwelde diere. Volwasse luislange vreet dikwels klein boksoorte. In uitsonderlike gevalle word ook prooidiere van oor die 25 kilogram, soos halfvolgroeide rooibokke en waterboklammers, en klein jagluiperdwelpies gevang. Die Suider-Afrikaanse luislange is soos al die slangsoorte van die genus *Python* eierlêend (ovipaar) en behoort tot die soort waar die wyfie nie die broeitemperatuur deur spierbewings nie, maar deur die son reguleer. Weens verdelging voor die voet en habitatvernietiging het die aantal luislange in hul oorspronklike verspreidingsgebied drasties verminder; die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur beskou hierdie slang egter steeds as 'n nie-bedreigde spesie.

## Beskrywing 
Die jong, onvolgroeide slange is baie slank gebou, terwyl die volgroeide Suider-Afrikaanse luislange 'n baie kragtige lyf het.
Die breë, groot kop is duidelik van die nek onderskeibaar. Die snoet is na die punt toe afgerond. Hier sit die neusgate skuins tussen die bo- en die sykante van die kop. Die grypstert maak sowat 11% van die wyfies en tot oor die 13% van die mannetjies se totale lengte uit.

### Skubbe 
duimnael|Die Suider-Afrikaanse luislang is minder kontrasterend van kleur as die Afrika-rotsluislang
By slange word na skubbe dikwels as skilde verwys. 'n Skild is 'n skub met 'n spesiale beskermende funksie.

Een groot paar *internasale skilde* (tussenneusskilde) volg twee groot pare *prefrontale skilde* (voor-voorhoofskilde). Die res van die bokant van die kop is kenmerkend met klein, onreëlmatige skilde bedek. So is die *frontale skilde* (voorhoofskilde), in teenstelling met die Afrika-rotsluislang, in vele individuele skilde verdeel en daarom nie meer as sodanig herkenbaar nie. Daarvan is die *supraokulêre skilde* (bo-oogse skubbe) in teenstelling met die ander spesie in twee of drie individuele skubbe verdeel. Dit vorm 'n groot bo- en een tot twee kleiner onder- *preokulêre skilde* (vooroogskilde), drie tot vier *postokulêre skilde* (agteroogskilde) en meestal drie *infraokulêre skilde* (onderoogskilde). Van bo gesien dra die *rostrale skild* (snoetskild) twee diep labiaalgroewe (lipholtes). Van die 10 tot 16 *supralabiale skilde* Individue met 'n lengte van meer as 4,6 meter is 'n seldsame verskynsel. Wat lengte en massa betref bestaan daar by hierdie slangsoort 'n geslagsdimorfisme: die wyfies is gewoonlik aansienlik groter en swaarder as die mannetjies.

## Verspreidingsgebied 
[duimnael|Verspreidingsgebied van die Suider-Afrikaanse luislang (rooi) en die [Afrika-rotsluislang (groen) en oorvleuelingsgebiede (geel)]]
Die verspreidingsgebied van die Suider-Afrikaanse luislang wissel op die Afrika-vasteland vanaf die ewenaar suidwaarts na Suid-Afrika. In Sentraal-Afrika is hierdie slangsoort in Suid-Angola, in die oostelike en suidoostelike deel van die Demokratiese Republiek van die Kongo en in Zambië verspreid. In Oos-Afrika kry mens hierdie luislang in Kenia, Suid-Tanzanië, Burundi, Malawi, Mosambiek en Zimbabwe. In Suider-Afrika strek sy voorkoms van Noord-Namibië oor Botswana, eSwatini tot in die suidoostelike deel van Suid-Afrika. Die spesie is afwesig in die woestyngebiede aan die weste en die suide van Namibië en Botswana en in die westelike helfte van Suid-Afrika. In Kenia is daar 40&nbsp;km noordwes van Mwingi vandag nog 'n gebied waar die twee luislangspesies se habitatte oorvleuel. Ook in Burundi en in die ooste van die Kivuprovinsie van die Demokratiese Republiek van die Kongo bestaan daar nog oorblywende bevolkings. In Tanzanië oorvleuel die verspreidingsgebiede van beide spesies oor 'n ruim 900 kilometer. In die plantasies wat matig intensief verbou word maak hy egter gereeld jag op knaagdiere. Hy sal ook soms op plase deur die reuk van vee nadergelok word. wat hom op die grond gemaklik tot vinnig en reguit kan voortbeweeg. Sommiges kan vir lang tye onder vlak water by die oewer lê met net die neusgate en oë wat bo die oppervlakte uitsteek. Vanuit hierdie goed gekamoefleerde posisie kan prooidiere dikwels beloer word wat na die water om drinkdoeleindes kom. Teen herfs is die temperature weer gunstig vir dag- en nagaktiwiteite. Om sonder kos in die koel wintermaande klaar te kom, verhoog hul soektogte in hierdie herfstyd na kos. In die koel winter bly die luislange in klimaatgunstige grotte en hul verlaat meestal slegs in die warm smiddae om in die son vir sowat twee ure te bak. Sommige van hulle bly ook met erg verminderde aktiwiteit vir 'n hele week lank ondergronds.

## Voortplanting 
In Sentraal-Afrika is paring en die lê van eiers oor die hele jaar heen waargeneem. Suidwaarts raak voortplanting meer seisoensgebonde. Die 48-63 sentimeter en 66-77 gram slangetjies is helderder en die patrone duideliker

## Roofvyande en parasiete 
Onder die talle nesrowers is daar rotte, (dwerg)muishonde, jakkalse Soms word hulle ook doodgemaak uit vrees dat kindertjies gedood sal word. Verder is hierdie luislang as kultuurvlugter geneig om uit digbevolkte gebiede pad te gee en om intensief verboude landbougrond te vermy.

Ten spyte van die sigbare agteruitgang oor die hele verspreidingsgebied heen, word die Suider-Afrikaanse luislang steeds as wydverspreid gesien, heel dikwels veral in enkele wildtuine. Op grond hiervan word hy deur die IUBN as 'n onbedreigde spesie beskou. beskou hierdie luislang egter as bedreig, is gelys in Bylae II en is onderhewig aan handelsbeperkings.

## Klassifikasie 
duimnael|350px|Illustrasie vir die eerste beskrywing (Smith, 1840)
Smith beskryf die spesie in 1840 op grond van 'n Suid-Afrikaanse eksemplaar uit die omgewing van die hawestad Durban, voorheen Port Natal. Die Suider-Afrikaanse luislang kry sy wetenskaplike naam *Python natalensis* van hierdie plek.
Die verwantskap tussen die groot Afrikaanse luislange, *Python sebae* (Gmelin 1789), *Python natalensis* (Smith 1840) en *Python saxuloides* (Miller&Smith 1979) was lank onduidelik. Daar was 'n gebrek aan eksemplare van elke spesie, veral uit die plekke waar hul simpatries of parapatries voorkom. Daarom is hierdie luislange in die 20ste eeu grotendeels slegs as 'n eensoortige spesie erken, naamlik *Python sebae*. In 2002 word egter berig van hibriedes naby die Tanzaniese stad Morogoro.

## Suider-Afrikaanse luislang en die mens 
### Gedrag teenoor mense 
Wildlewende Suider-Afrikaanse luislange is selde aggressief. As hulle skrik of versteur word, probeer hulle so gou moontlik te vlug. 'n  Luislang sal homself slegs in groot nood met 'n paar afwerende byte verdedig. Met sy skerp, teruggeboë tande kan hy diep, septiese wonde nalaat.

### Kultureel 
Vanweë hul grootte en geheimsinnige lewenswyse bestaan daar onder inheemse stamme verskillende legendes en 'n paar bygelowe omtrent hierdie luislange. Hulle is die gunstelingdiere van baie toordokters en word deur baie stamme as die beliggaming van afgestorwenes se siele gesien. Daarom word hul in baie dele van Afrika nie versteur of doodgemaak nie.

Aan die ander kant word Suider-Afrikaanse luislange deur sekere volkstamme baie graag en in groot hoeveelhede geëet. In die Demokratiese Republiek van die Kongo word hulle met spiese gejag of by die ingang van hul wegkruipplekke met strikke gevang. Koolgebraaide luislangsteak is besonder gewild. Dit smaak soos Atlantiese kabeljou en is baie smaaklik, sag en geurig. Daarbenewens word die luislangvet deur baie inheemse stamme uitwendig as 'n salf teen rumatiek en borskwale aangewend en as 'n drankie ingeneem teen verskeie siektes.

## Sien ook 
* Alfabetiese lys van slange

## Bronne 
### Verwysings 
### Literatuur 
*  G. J. Alexander: *Thermal Biology of the Southern African Python (Python natalensis): Does temperature limit its distribution?* In: R. W. Henderson and R. Powell (Eds.): *Biology of the Boas and Pythons*. Eagle Mountain Publishing Company, Eagle Mountain 2007, : bl. 51–75.
*  G. J. Alexander, J. Marais: *A Guide to the Reptiles of Southern Africa*. Struik Publishers, Cape Town 2007, , bl. 61–65.
*  D. G. Broadley: *A review of geographical variation in the African Python, Python sebae (Gmelin)*. British Journal of Herpetology 6, 1984, bl. 359–367.
*  D. G. Broadley: *FitzSimons’ Snakes of Southern Africa*. Delta Books 1983, , bl. 63–69.
*  S. Spawls, K. Howell, R. Drewes, J. Ashe: *A Field Guide to the Reptiles of East Africa*. Academic Press 2002, , bl. 305–310.

## Eksterne skakels 
*  reptile-database.reptarium.cz: *Python natalensis*