open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bepaaldheid

**Bepaaldheid** in grammatika is 'n eienskap van naamwoordfrases en onderskei tussen entiteite wat spesifiek en identifiseerbaar is in 'n gegewe konteks (bepaalde naamwoordfrase) en entiteite wat nie is nie (onbepaalde naamwoordfrases).

Daar bestaan heelwat wisseling in die uitdruk van bepaaldheid in verskillende tale. In sommige tale, soos Afrikaans, word 'n bepaalde (die) of onbepaalde ('n) lidwoord gebruik om bepaaldheid aan te dui. In die algemeen kan 'n lidwoord vrye vorm hê, 'n frasale klitikum wees, of 'n affiks (toevoeging) tot die selfstandige naamwoord om die bepaalde naamwoordfrase te merk. Voorbeelde sluit in:

* Vrye vorm: Afrikaans *die seun*;
* Frasale klitikum: soos in Baskies: Cf. *emakume* ("vrou"), *emakume-a* (vrou-LIDWOORD: "die vrou"), *emakume ederr-a* (vrou mooi-LIDWOORD: "die mooi vrou")
* Selfstandige naamwoord affiks: soos in Roemeens: *om* ("man"), *om-ul* (man-LIDWOORD: "die man"); *om-ul bun* (man-LIDWOORD goed: "die goeie man")
* Voorvoegsel op beide selfstandige naamwoord en byvoeglike naamwoord: Arabies *al-kitāb al-kabīr* *الكتاب الكبير* met twee voorkomste van al- (BEPAALD-boek BEPAALD-groot, letterlik, "die boek die groot")

Germaanse, Romaanse, Keltiese, Semitiese, en hulptale  het gewoonlik 'n bepaalde lidwoord, wat soms as 'n postposisie gebruik word. Baie ander tale het nie 'n bepaalde lidwoord nie. Sommige voorbeelde daarvan is Chinees, Japannees, Fins, en die Slawiese tale behalwe Bulgaars en Macedonies. Indien nodig, mag sulke tale bepaaldheid aandui deur ander meganismes soos aanwysende voornaamwoorde.

Bepaaldheid koppel dikwels met die merk van naamvalle in sekere sintaktiese kontekste. In heelwat tale verkry direkte voorwerpe duidelike merke slegs wanneer dit bepaald is. In Turks byvoorbeeld, word die direkte voorwerp in die sin *adamları gördüm* ("Ek het die mans gesien") gemerk met die agtervoegsel *-ı* om bepaaldheid aan te dui. Die gebrek aan die agtervoegsel sou beteken dat die direkte voorwerp onbepaald sou wees ("Ek het mans gesien").

In Serwo-Kroaties, en tot 'n mindere mate in Sloweens, kan bepaaldheid morfologies uitgedruk word op prenominale byvoeglike naamwoorde. Die verkorte vorm van die byvoeglike naamwoord word geïnterpreteer as onbepaald (***nov** grad* "'n nuwe stad"), terwyl die lang vorm bepaald en/of spesifiek is (***novi** grad* "die nuwe stad, 'n sekere nuwe stad").

In Japannees, 'n taal wat selfstandige naamwoord funksies met postposisies aandui, kan die onderwerpmerker (wa) bepaaldheid insluit. Byvoorbeeld, "*uma wa*" kan beteken "die perd", terwyl "*uma ga*" kan beteken "'n perd".

In sommige tale affekteer die bepaaldheid van die voorwerp die oorganklikheid van die werkwoord.

## Bronnelys 
* 
* Hawkins, J.A. (1978) *Definiteness and indefiniteness: a study in reference and grammaticality prediction*. London:Croom Helm.
*Lyons, Christopher (1999) *Definiteness*. Cambridge University Press.
Woordeskat

Die **woordeskat** van 'n taal verwys na die algehele versameling woorde waaroor die taal beskik. Dit kan ook gebruik word om na die versameling woorde wat deur 'n skrywer gebruik word te verwys (vergelyk ryk woordeskat) of die versameling woorde wat deur 'n persoon verstaan word of wat die persoon waarskynlik sal gebruik om nuwe sinne mee saam te stel. 

Woordeskat-toetse vorm 'n integrale komponent van intellektuele meting in sielkunde. Daar is bevind dat woordeskatvlakke konsekwent algehele intellektuele funksie en opvoedingsprestasie aandui.

Woordeboeke kan ingespan woord om onbekende woorde na te slaan en sodoende 'n persoon se woordeskat uit te brei.
Pous Sagarias

**Sagarias** was die 91ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.

## Biografie 
**Pous Sagarias** is van Griekse afkoms, gebore in Kalabrië die seun van Polichronius. Op 10 Desember 741 volg hy Pous Gregorius III op en regeer tot sy dood op 15 Maart 752. Hy word opgevolg deur Pous Stefanus (II) wat slegs 3 dae geleef het na sy verkiesing en nooit in die amp bevestig is. Tot 1961 is Stefanus (II) wel as wettige pous erken, maar is in die jaar deur die Rooms-Katolieke Kerk van die register geskrap, iets wat al die latere pouse met die naam Stefanus se nommering verander het. Pous Sagarias is toe verder opgevolg deur nog 'n pous Stefanus, naamlik Pous Stefanus II (III). Die naam ‘Sagarias’ kom uit Hebreeus en beteken 'God gedenk'.

## Pontifikaat 
Tydens die pontifikaat van Sagarias het die Rooms-Katolieke Kerk 'n moeilike tyd belewe. Sy voorganger se ooreenkoms met die hertog van Spoleto het nie die Pouslike stede teen die Lombarde beskerm nie en die pous het direk met Liutprand die koning van die Lombarde onderhandel. Die pous het 'n groot invloed op Liutprand en sy opvolger Ratchis gehad.

Die gesag van die Europese heersers het sterk afgeneem sodat die pous feitlik die belangrikste heersers was, maar sonder militêre mag. Die Lombarde het Rome weer bedreig en die pous het hulp nodig gehad. In 751 besluit die Franke om hulle swak koning Childerik III te vervang met Pepyn III die Korte, seun van Karel Martèl. Op die manier het die pous 'n sterk bondgenoot bekom wat sy opvolger Pous Stefanus II in 753 kom help het in die stryd teen die Lombarde.

In sy betrekkinge met die Ooste was die pous minder suksesvol. Die pous het die ikonoklasme van keiser Konstantyn V van Bisantium sterk afgekeur en verhoudings het versleg. Toe die keiser se swaer Artabasdus 'n staatsgreep uitvoer het die pous hom as keiser erken. Dit was 'n fout. Konstantyn het sy swaer gou oorwin en weer keiser geword.

Op teologiese gebied het die pous 'n konsilie belê wat in 745 vasgestel het dat die aartsengel Uriël nie vereer mag word soos Rafaël, Migael en Gabriël nie, omdat hy slegs in die Apokriewe boek 3 (of 4) Esra voorkom.

## Verering 
Pous Sagarias word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 15 Maart.

## Bibliografie 
* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. 
* Duff, Eamon. *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press, 2001. bl. 62–63. 
* Maxwell-Stuart, P. G. *Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present*, Thames & Hudson, 2002, bl.&nbsp;47. .
* Migne, Jaques Paul.  Patrolog. lat., lxxxix. p.&nbsp;917 – 960. Briewe en dekrete.

## Eksterne skakels 
* 
* 

## Nota 
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.

## Opvolging 
|}
Solenoïed

duimnael|300px|regs|'n Solenoïed
duimnael|300px|regs|Magnetiese veld deur 'n solenoïed opgewek

'n **Solenoïed** is 'n draadspoel.  In fisika verwys die term **solenoïed** na 'n draadspoel wat dikwels om 'n metaalkern gewikkel is en 'n magnetiese veld laat ontstaan wanneer 'n elektriese stroom daardeur vloei.  Solenoïede is belangrik omdat hulle beheerde magnetiese velde kan skep en as elektromagnete gebruik kan word.  Die begrip *solenoïed* verwys spesifiek na 'n magneet wat ontwerp is om 'n eenvormige magnetiese veld in 'n volume in ruimte te skep.

In ingenieurswese kan die begrip **solenoïed** ook verwys na 'n verskeidenheid oorvormer-toestelle wat energie na lineêre beweging omskakel.  Die begrip word dikwels gebruik om na 'n solenoïed aangedrewe klep te verwys, wat 'n geïntegreerde toestel is met 'n elektromeganiese solenoïed wat of 'n hidrouliese- of pneumatiese klep aan te dryf of 'n skakelaar wat 'n spesifieke soort relê is wat 'n elektromeganiese solenoïed gebruik om 'n elektriese skakelaar aan te dryf; die aansitter solenoïede in motorvoertuie is 'n voorbeeld van 'n lineêre solenoïed wat die knormoer aan die vliegwielrat verbind tydens die aansitproses.

## Bronne 
* solenoid.  (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition.  Chicago: Encyclopædia Britannica.
Druk

duimnael|Die druk in 'n band word gemeet

**Druk** is 'n intensiewe fisiese grootheid van termodinamiese stelsels.
Druk word gewoonlik uitgedruk as 'n krag wat oor 'n oppervlakte uitgeoefen word en kan wiskundig as volg uitgedruk word:

P = \frac{F}{A}\ \mbox{of}\ P = \frac{dF}{dA}

waar:
: P die druk is,
: F die krag is,
: A die oppervlakte is.

Die afgeleide SI-eenheid van druk is die Pascal. In terme van eenheidsimbole:

: \text{Pa} = \frac{\text{N}}{\text{m}^2} = \frac{\text{kg} \cdot \text{m} / \text{s}^2}{\text{m}^2} = \frac{\text{kg}}{\text{m} \cdot \text{s}^2}

## Drukomskakelings 
Die volgende is alles 1 atmosfeer druk:

# Sommige bronne gebruik 33.19 vt H2O (@ 4 °C)
# Sommige bronne gebruik 10.2 m H2O (@ 4 °C)

## Atmosferiese druk vs hoogte bo seespieël 
Die atmosferiese druk as 'n funksie van hoogte bo seespieël is die volgende:

: P = 101.325 (1 - 2.25577 \times 10^{-5} H)^{5.25588}

waar:

: P = atmosferiese druk in kPa
: H = Hoogte bo seevlak in m

Kyk ook barometriese formule.

## Absolute- en meterdruk 
**Meterdruk** is die druk wat 'n meter meet. Byvoorbeeld, indien die druk in jou motorband 200 kPa (2 bar) is, is dit die meterdruk. Om te onderskei, word 'n "(g)" (vir gauge) agter die eenhede geskryf. Dus, 200 kPa meterdruk word ook geskryf as 200 kPa(g).

**Absolute druk** is omgewingsdruk + meterdruk. Die omgewingsdruk by seevlak is 101.325 kPa. As jou banddruk by seevlak 200 kPa(g) is, dan is die absolute druk in jou band 101.325 + 200 = 301.325 kPa(a). Indien jy nou na Pretoria ry waar die hoogte bo seespieël 1 339&nbsp;m is, en die atmosferiese druk 101.325×(1 – 2.25577×10-5×(1339))5.25588 = 86.2 kPa, dan verhoog jou banddruk na 101.325 + 200 – 86.2 = 215.1 kPa. Dus, alhoewel jy geen addisionele lug in jou band gepomp het nie, het jou banddruk verhoog.

Daarom is dit baie belangrik om jou fiets se wiele af te blaas as jy jou fiets met 'n vliegtuig vervoer: Indien jou fiets 'n padfiets is, en jy pomp dit gewoonlik teen 700 kPa, is jou absolute banddruk by seevlak 700 + 101 = 801 kPa(a). Indien 'n vliegtuig 10000 meter hoog vlieg, is die lugdruk 101.325×(1 – 2.25577×10-5×(10000))5.25588 = 26.4 kPa. Dus verhoog die banddruk in jou fiets se band na 700 + 101.325 – 26.4 = 774 kPa(g). Dit mag genoeg wees om die band te bars.

Nog 'n voorbeeld is, indien jy in Pretoria woon en by die see gaan vakansie hou, sal jy opmerk dat jou sjampoebottel ingeduik is as jy by die see kom. Dit is omdat die meterdruk van die bottel verminder het.

## Bylaag A: Drukomskakelingsberekeninge 
### kgf/cm2 → Pa 
kgf staan vir kilogram-krag.
1 kgf = 9.80665 Newton (kyk Swaartekragversnelling)

Verder, as \frac{N}{m^2} = Pa, dan:

::  1 \frac{kgf}{cm^2} \times \frac{9.80665 \ N}{1 \ kgf} \times \left ( \frac{100 \ cm}{1 \ m} \right )^2 = 98066.5\frac{N}{m^2} = 98066.5 \ Pa =
 98.0665 \ kPa

## Kyk ook 
* Pascal (eenheid)
* Barometriese formule

## Verwysings
Robert Bosch GmbH

duimnael|links|Kenteken by Bosch se Hoofkantoor
**Robert Bosch GmbH** is 'n gediversifiseerde tegnologiemaatskappy wat in 1886 deur Robert Bosch tot stand gebring is in Stuttgart, Duitsland.

Robert Bosch GmbH is die wêreld se grootste verskaffer van voertuigonderdele en het besigheidsverhoudings met bykans alle motorvervaardigers ter wêreld. Bosch se hoofkantoor is in Gerlingen naby Stuttgart geleë. Franz Fehrenbach is op 1 Julie 2003 as voorsitter aangestel. 

Die Bosch-groep bestaan uit meer as 275 filiaalmaatskappye.

## Statistiek 
Die Bosch-groep wat bedrywig is op die gebied van motorvoertuig- en nywerheidstegnologie, verbruikersgoedere en boutegnologie het in die 2006-boekjaar verkope van € 43.7 miljard aangeteken. 

Die maatskappy se hoofmededingers in die mark vir motorvoertuigonderdele is: Delphi Corporation, Visteon, DENSO Corporation en Continental AG.

In 2004 was Robert Bosch GmbH 17de op die lys van maatskappye waaraan die meeste patente toegeken is met 'n totaal van 907 patente. In 2003 was hulle in die 20ste plek met 758 patente en in 2002 was hulle 23ste met 683 patente.

## Verwysings
JTD-enjin

**JTD** (uniJet Turbo Diesel) is die Fiat-motorgroep se term vir hulle gemenedrukbuisbrandstofinspuitingstelsel turbodieselenjinreeks.  Die **MultiJet** naam word in die tweede geslag gemenedrukbuiseenhede gebruik.  Die meeste motors in die Fiat, Alfa Romeo en Lancia reekse het JTD-enjins.  Die eienaarskap van sommige van Fiat se JTD-ontwerpe word met General Motors gedeel as deel van 'n skikking na die mislukte samesmelting van die twee voertuigkonglomerate.

Die ontwerp kan gevind word in 1.3, 1.6, 1.9, 2.0, 2.2, 2.3, 2.4, 2.8 en 3.0 liter verplasingsenjins. Die algemeenste toepassing in Suid-Afrika is in die 1.9 liter weergawe wat in sekere Alfa Romeo 147 en 159 modelle gevind word asook in die Fiat Bravo 1.9 JTD.
Paramaribo

**Paramaribo** is die hoofstad en grootste stad van Suriname. Die stad het in 2012 'n bevolking van 240&nbsp;924  gehad en 'n oppervlakte van 182&nbsp;km². Paramaribo is waarskynlik 'n verbastering van 'n Indiaanse naam "Parmirbo". Die stad lê aan die wesoewer van die rivier Suriname en aan die kus neffens die Atlantiese Oseaan. Die bynaam van Paramaribo is '''Par'bo'*. Die historiese stadsentrum is in 2002 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

## Geskiedenis 
duimnael|links|Paramaribo se waterkant
duimnael|links|Die *Waterkant'' van Paramaribo soos vanaf die Suriname-rivier gesien
By die Indiaanse dorp Parmibo is in die begin van die 17de eeu 'n handelspos opgerig deur Nicolaes Baliestel en Dirck Claez. Dit het egter in Britse hande geval en die Britte het 'n fort, Fort Willoughby, gebou. In 1667 het die fort en die ligging in Zeeuse hande geval. Die fort word Fort Zeelandia, en Paramaribo word Nieuw Middelburg. Vanuit die fort word Paramaribo stadig uitgebrei.

## Demografie 
Paramaribo beslaan 'n oppervlakte van 182&nbsp;km² waarop 240&nbsp;924 mense woon. Paramaribo is van alle Surinaamse distrikte die kleinste maar ook die digs bevolkte. Ongeveer 50% van die Surinaamse bevolking woon in Paramaribo.

48% van die bevolking van Paramaribo is Christene, 14% Hindoes, 9% Moslems, 4% is andersgelowig, 4% het nie 'n geloof nie en 21% het in die volkstelling geen antwoord op hierdie vraag verstrek nie.

Nederlands is die mees gesproke taal. Altesame 64% van die inwoners praat Nederlands as moedertaal, terwyl alle ander huishoudings dit as tweede taal besig. Ander tale wat gebruik word, is Surinaams (Sranantongo), Sarnami Hindoestani en Javaans.

## Eksterne skakels 
*  
*   Amptelike Unesco-bladsy
Enjinbeheereenheid

duimnael|regs|300px|Binnekant van 'n Golf TDI se enjinbeheerstelsel.

'n **Enjinbeheereenheid** is 'n elektroniese beheereenheid wat verskeie aspekte van 'n binnebrandenjin se werking beheer.  Die eenvoudigste eenhede beheer slegs die hoeveelheid brandstof wat by elke silinder van die enjinsiklus ingespuit word.  Meer gevorderde beheereenhede op moderne motors beheer ook die ontstekingstydreëling, kleptydreëling die hoeveelheid druk wat deur die turboaanjaer gelewer word asook ander bybehore.

Enjinbeheereenhede bepaal die hoeveelheid brandstof, kleptydreëling en ander parameters deur die enjin te monitor aan die hand van verskeie sensors.  Hierdie sensors kan die verdeelpypdruksensor, die versnellerposisiesensor, die lugtemperatuursensor, suurstofsensor en vele ander insluit.  Hierdie sensors maak dan deel uit van 'n beheerlus (soos 'n PID-beheerder).

Voor die bekendstelling van enjinbeheereenhede was die meeste enjinparameters vasgestel gewees.  Die hoeveelheid brandstof per silinder per enjinsiklus was bepaal deur 'n vergasser of brandstofinspuitpomp.
DENSO Corporation

**DENSO Corporation** is 'n wêreldwye vervaardiger van motorkomponente met hul hoofkwartier in Kariya in die Aichi prefektuur in Japan.  Die maatskappy is op 16 Desember 1949 gestig en is 'n lid van die Toyota-motorgroep.  DENSO was aanvanklik die elektriese komponentvervaardigingsafdeling van die Toyota Motorgroep gewees maar is afgestig van die moedermaatskappy in die herkonstruksie-tydperk na die Tweede Wêreldoorlog toe die Japannese oorlogsmasjien ontbind is.

Met ingang 31 Maart 2005 het DENSO Corporation bestaan uit 171 dogtermaatskappye (64 in Japan, 33 in die Amerikas, 31 in Europa en 43 in Asië/Oseanië) met 'n totaal van 104 183 werknemers.  In 2006 was DENSO 207nde gelys op die Fortune 500 lys van maatskappye met 'n totale inkomste van V.S.A $ 1.5 miljard.

## Verkope 
In 2004 was DENSO se wêreldwye verkoopsyfers as volg versprei:
* Termiese Stelsels 34.9%
* Kragbron Beheerstelsels 22.7% 
* Elektroniese Stelsels 14.8% 
* Elektriese Stelsels 11.4% 
* Klein Motors 7.1%
* IVS (Intelligent Vervoerstelsels) 3.6%
* Nywerheidstelsels, Verbruikersgoedere 2.1%
* Ander Voertuigverwante produkte 1.4%

## Verwysings
Dieselenjin

duimnael|links|'n Moderne Mercedes-dieselenjin
duimnael|Die eerste dieselenjin van 1893
[duimnael|Dieselkragopwekker op 'n [olietenkskip]]

'n **Dieselenjin** is 'n binnebrandmotor wat die Dieselsiklus benut.  Dit is in 1892 deur die Duitse ingenieur, Rudolf Diesel uitgevind en was gebaseer op die warm gloeikop-ontwerp en is gepatenteer op 23 Februarie 1893.

Dieselenjins gebruik die **kompressie-ontstekingsmeganisme**, 'n proses waardeur die brandstof ingespuit word nadat die lug saamgepers is in die verbrandingskamer en veroorsaak dat die brandstof selfontbrand.  In teenstelling daarmee gebruik petrolenjins die Otto-siklus waar die brandstof met die lug vermeng word voordat die mengsel saamgepers en ontsteek word met behulp van 'n vonkprop.

## Omstredenheid oor die patent 
Terwyl Rudolf Diesel erken word as die uitvinder van die dieselenjin, het Herbert Akroyd Stuart en Charles Richard Binney reeds 'n kompressie-ontstekingsenjin gepatenteer wat ontwerp was om met steenkoolstof te werk.  Die erkenning vir die uitvinding hang dus grootliks daarvan af of die ontsteking van 'n petroleumgebaseerde brandstof die uitstaande kenmerk is.  Diesel se patent aansoek (No. 7241) is in 1892 ingedien.  Herbert Akroyd Stuart en Charles Richard Binney het egter reeds 'n patent (No. 7146) in 1890 verkry met die titel "Improvements in Engines Operated by the Explosion of Mixtures of Combustible Vapour or Gas and Air" (*Verbeteringe in enjins wat werk deur die ontploffing van mengsels van brandbare dampe of gas en lug*).  Akroyd-Stuart het die eerste kompressie-ontstekingsenjins wat met olie gewerk het in Bletchley in Engeland in 1891 gebou en die regte aan Richard Hornsby & Sons gelisensieer, wat teen Julie 1892, vyf jaar voor Diesel se prototipe, 'n werkende dieselenjin vir die *Newport Sanitary Authority* gebou het.

## Sien ook 
* Turbodiesel

## Verwysings
Yves Leterme

**Yves Camille Désiré Leterme** (Wervik (Wes-Vlaandere), 6 Oktober 1960) is 'n Belgiese christen-demokratiese politikus. Hy is lid van die politieke party CD&V.

Vanaf 20 Maart 2008 tot 30 Desember 2008 en vanaf 25 November 2009 tot 6 Desember 2011 was hy die Eerste Minister van België. Sedert 1995 is hy ook lid van die raad van Ieper en sedert 2007 ook senator.

Voor dit was hy minister, eerste minister van Vlaandere, partyvoorsitter, volksverteenwoordiger en skepe.

Leterme het in die regte, politieke wetenskap en bestuurswetenskap gestudeer. Hy is getroud en het drie kinders.
Massaproduksie

**Massaproduksie** is die vervaardiging van groot hoeveelhede gestandardiseerde produkte op monteerlyne.

Die vervaardigingstegniek is veral deur Henry Ford gewild gemaak in die 20ste eeu, veral deur sy vervaardiging van die Ford Model T.

Tydens massaproduksie word daar tipies gebruik gemaak van spore of vervoerbande om gedeeltelik voltooide produkte na medewerkers te vervoer, wat eenvoudige en herhalende take verrig om baie hoë produksietempos per werker te verseker sodat hoë volume vervaardiging van goedkoop goedere verseker kan word.  Massaproduksie is kapitaalintensief aangesien dit tot 'n groot mate van masjinerie gebruik maak relatief tot die aantal arbeiders.  Met laer arbeidskostes en 'n vinniger produksietempo, word die vereiste kapitaal vermeerder maar lopende uitgawes verminder.  Masjinerie wat benodig word om 'n massaproduksielyn op te stel is egter so duur dat daar verseker moet word dat die produk sukses sal behaal sodat die maatskappy verseker kan word van 'n goeie opbrengs op sy belegging.  Masjinerie vir massaproduksie soos robotte en persmasjiene se installasiekostes is ook baie hoog.  Massaproduksie is dus uiters geskik om groot, relatief homogene verbruikersgroepe te bedien wie se vraag na sodanige produkte lang produksielopies, wat die soort produksieproses vereis, sal regverdig.

## Bronne 
* Womack, Jones, Roos; The Machine That Changed The World, Rawson & Associates, New York. Gepubliseer deur Simon & Schuster, 1990.

## Eksterne skakels
Jaropolk I van Kiëf

duimnael|regs|235px|Die moord op Jaropolk

**Jaropolk I Swjatoslawitsj** (Russies: Ярополк I Святославич) was tussen 972 en 980 die jong en taamlik raaiselagtige prins van Kiëf.

Sy pa, Swjatoslaf I, het Kiëf in Jaropolk se hande gelaat toe hy op ’n veldtog teen die Donause Bulgare vertrek het. Kort ná Swjatoslaf se dood het ’n burgeroorlog egter uitgebreek tussen Jaropolk en sy broers. Volgens een weergawe het Oleg (sy een broer) vir Ljoet, die seun van Jaropolk se raadgewer en opperbevelhebber, Sweneld, vermoor. Laasgenoemde het daarop aangedring dat Jaropolk wraak neem, en dus het die prins teen sy broer opgetrek en hom vermoor. Daarna het Jaropolk sy manne na Nowgorod gestuur van waar sy ander broer Wladimir gevlug het ná die nuus van Oleg se dood. So het Jaropolk die enigste heerser van Kiëf-Roes geword.

In 980 het Wladimir teruggekeer met huursoldate en Jaropolk aangeval. Op pad na Kiëf het Wladimir die stad Polotsk beleër omdat Rogneda, dogter van Rogwolod, die prins van Polotsk, sy broer Jaropolk bo hom gekies het. Wladimir het Rogneda in die teenwoordigheid van haar pa verkrag. Hy het Rogwolod laat vermoor en Rogneda gedwing om met hom te trou. Daarna het hy Kiëf beleër met die hulp van die bojaar Bloed, wat ná Sweneld se dood Jaropolk se raadgewer geword het. Bloed het Jaropolk egter verraai deur hom aan te raai om uit Kiëf te vlug en hom terug te trek in die stad Rodja. Maar Wladimir het Rodja ook beleër en Jaropolk gevra dat hulle oor vrede onderhandel. Jaropolk het geglo dat Bloed en sy broer werklik vrede wou hê en het na Wladimir se hoofkwartier gegaan waar hy vermoor is.

## Verwysings 
: *Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Nederlandse Wikipedia-artikel :nl:Jaropolk I van Kiev*
Bar

Die **bar** is 'n eenheid van druk. Dit is nie 'n SI-eenheid nie maar word aanvaar vir gebruik met die SI-eenhede. Die bar word steeds gereeld gebruik om druk in uit te druk omdat dit byna gelyk is aan atmosferiese druk.

## Definisie 
Die bar, desibar en millibar word as volg gedefinieer:
* 1 bar = 100&nbsp;kPa (kilopascal)
* 1 dbar = 0.1 bar = 10&nbsp;kPa
* 1 mbar = 0.001 bar = 0.1&nbsp;kPa = 1&nbsp;hPa

(Een pascal is een newton per vierkante meter)

## Oorsprong 
Die woord *bar* vind sy oorsprong in die Griekse woord *βάρος* (baros) wat gewig beteken. Die amptelike simbool is bloot "bar".

Die bar en die millibar is deur Sir Napier Shaw in 1909 bekendgestel en internasionaal in 1929 in gebruik geneem.

## Eksterne skakels 
*
Krimpen aan den IJssel

**Krimpen aan den IJssel** is 'n munisipaliteit en dorp in die Nederlandse provinsie Zuid-Holland, met 'n bevolking van sowat 29&nbsp;000 in 2022 en 'n oppervlakte van sowat 9&nbsp;km².

Krimpen aan den IJssel lê in die noordweshoek van die Krimpenerwaard-streek in die ooste van die provinsie, waar die riviere Lek en Hollandse IJssel mekaar raak.

Die munisipaliteit is deel van die Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

## Plekke 
;Dorp:
* Krimpen aan den IJssel

;Gehuggies 
* Boveneind (gedeeltelik)
* De Noord ('n baie klein stukkie)

## Naburige munisipaliteite 
## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike webwerf
* Plaatsengids (beskrywing)
* AlleCijfers (statistiek)

links|duimnael|Hervormde kerk
Wervik

**Wervik** (Frans: *Wervicq*, Pikardies: *Wervi*) is 'n Belgiese stad en munisipaliteit in die suide van die Vlaamse provinsie Wes-Vlaandere. Die munisipaliteit grens in die suidweste aan die Waalse provinsie Hainaut en in die suide aan die Leie-rivier, wat hier die grens vorm met die Franse gewes Nord-Pas-de-Calais. Aan die suidoewer lê die Franse stad Wervicq-Sud. Die munisipale gebied het 'n oppervlakte van 44&nbsp;km² en sowat 18&nbsp;000 inwoners (2010).

## Geboortes 
* Yves Leterme (1960), politikus (Eerste Minister van België)

## Eksterne skakels 
*  Die amptelike webwerf van die munisipaliteit
Logossentrisme

**Logossentrisme** is waar die betekenis van 'n teks buite die teks gesoek word. Dit hou verband met die siening dat praat beter is as skryf, omdat daar meer informasie in die praathandeling as in die skryfhandeling betrokke is. Die voorkeur van praat bo skryf, het te doen met die dekonstruksionalistiese aanname dat betekenis nooit in 'n vaste vorm vasgevang kan word nie. Die gedagte vind ons by die Griekse filosoof Herakleitos wat gesê het dat alles beweeg (Παντα ρει). Die gevolg van logossentrisme is dat die sin of betekenis van 'n teks, buite die teks self soek gesoek word in 'n eksterne verwysingspunt buite die teks. Hiermee word die moontlikheid om waarheid neer te skryf of om daaroor te lees, afgestaan word.

## Sien ook 
* Logos
Oahu

**Oʻahu** is die derde grootste eiland in die Amerikaanse deelstaat Hawaii wat ondanks sy relatief klein oppervlakte van 1&nbsp;545 vierkante kilometer sowat 80 persent van Hawaii se bevolking huisves. Met Honolulu is ook die administratiewe, ekonomiese en kulturele sentrum van die deelstaat op Oʻahu geleë. Vanweë Oʻahu se strategiese ligging is sowat 'n kwart van die eiland se landoppervlakte tot militêre spergebied verklaar en is gevolglik ontoeganklik vir besoekers. Betreklik hoë lewenskoste vir eilandbewoners en beter beroepsgeleenthede op die Amerikaanse vasteland het tussen 2010 en 2018 'n negatiewe nettomigrasie van byna 62&nbsp;000 vir Oahu tot gevolg gehad.

[duimnael|links|250px|Die kristalblou water van [Waikikistrand (Honolulu)]]
In teenstelling met die meeste ander eilande beskik Oʻahu nie oor sy eie kleurryke bynaam nie – *The Gathering Island* ("Die Vergadereiland") is net 'n letterlike vertaling van die inheemse naam *Oʻahu*, maar is geleidelik as amptelike bynaam ingeburger. Die benaming dateer vermoedelik uit die tydperk toe die verskillende Hawaise koninkryke nog onderling oorlog gevoer het en die monarge in vredestye op hierdie eiland vir samesprekings vergader het. Aangesien die grootste deel van Hawaiï se bevolking tans op die eiland gekonsentreer is en ook meer as die helfte van die jaarlikse ses miljoen toeriste op Oʻahu tuisgaan, het die naam ook 'n nuwe moderne betekenis verkry.

Met 'n lengte van 70 kilometer en 'n wydte van 50 kilometer het Oʻahu die vorm van 'n ruit met 'n groot skiereiland in die suidooste waar talle vulkaankraters, die grootste stad Honolulu en 'n groot aantal besienswaardighede geleë is. Twee groot bergreekse strek langs die wes- en die ooskus dwarsoor die eiland; die Koolau-reeks met 'n lengte van 50 kilometer en 'n maksimale hoogte van sowat 960 meter, en die Waianae-berge met 'n lengte van sowat 25 kilometer en 'n maksimumhoogte van 1&nbsp;200 meter.

Die vlakte tussen die twee bergreekse bevat vrugbare landbougebiede waar onder meer pynappels en suikerriet verbou word. Die grootste deel van die bevolking is in Honolulu gekonsentreer, en die stadsgebied het lankal begin om na die landbougebiede en langs die kusstroke uit te brei.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
;Toerisme
----
* *Go Hawaii - Oahu*
Nordiese Raad

duimnael|Logo van die Nordiese Raad
[duimnael|Die hoofkantoor van die Nordiese Raad in [Kopenhagen, Denemarke.]]

Die **Nordiese Raad** en die **Nordiese Raad van Ministers** is 'n samewerkingsforum vir die parlemente en regerings van die Nordiese lande. Dit is na die Tweede Wêreldoorlog gevestig en die eerste konkrete resultaat wat dit bereik het was die invoer van gemeenskaplike arbeidsmark, maatskaplike versekering en bewegingsvryheid sonder paspoorte vir burgers van die lande in 1952.

Die Nordiese Raad bestaan uit verkose lede wat die vyf lande en drie outonome gebiede waaruit dit bestaan verteenwoordig. Die lede van die raad is lede van die nasionale parlemente van die lidlande van die Raad wat deur hulle onderskeie politieke partye genomineer word. Daar is dus nie 'n prosedure vir die verkiesing tot die Nordiese raad nie. Die Nordiese Raad wat deur 'n Presidium gelei word hou sedert 1996 elke herfs 'n gewone sessie en spesiale sessies word van tyd tot tyd om spesifieke temas gehou. Die Raad en lede van die lidlande se regerings kom ook op jaarlikse grondslag byeen om samesprekings te hou. Voortdurende politieke werk word deur komitee en party groepe behartig. 

## Lidlande 
duimnael|Lidlande van die Nordiese Raad
duimnael|Die vlae van die lidlande

Die Nordiese raad werk ook met die Baltiese Raad wat 'n soortgelyke organisasie vir die Baltiese lande Estland, Letland, en Litaue is. Die doel van die Nordiese raad se samewerking met die Baltiese Raad is ter wille van demokratiese, sosio-ekonomiese en kulturele ontwikkeling in die Oosseegebied en Noord-Europa. Samewerking met die Baltiese Raad neem verskillende vorms aan insluitend gesamentlike werksgroepe, werksvergaderings en sedert 2006 'n jaarlikse spitsvergadering. 

Die Nordiese Raad het inligtingskantore in al drie Baltiese lande asook in Rusland (in Sint Petersburg en Kaliningrad). Die Raad het ook spesifieke samewerkinsgprogramme met Duitsland en Pole.

Die Faroëreilande het te vore die wens uitgespreek om 'n volle lid eerder as assosiaat lid van die Raad te wees.

## Sekretaris-generaals 
Die Nordiese Raad is gestig op 12 Februarie 1953.

* Jan-Erik Enestam (Finland) Augustus 2007 - *hede*
* Frida Nokken (Noorweë) September 1999 - Julie 2007
* Berglind Ásgeirsdóttir (Ysland) Augustus 1996 - April 1999
* Anders Wenström (Swede) September 1994 - Julie 1996
* Jostein Osnes (Noorweë) Januarie 1990 - Augustus 1994
* Gehard af Schultén (Finland) Februarie 1987 - Desember 1989
* Ilkka-Christian Björklund (Finland) September 1982 - Januarie 1987
* Gudmund Saxrud (Noorweë) Augustus 1977 - Augustus 1982
* Helge Seip (Noorweë) Desember 1973 - Augustus 1977
* Emil Vindsetmoe (Noorweë) Julie 1971 - Junie 1973

## Sien ook 
* Benelux

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
* Amptelike tuisblad (Deens, Engels, Fins, Noors, Sweeds, Yslands)
* *Basic agreement* (Deens, Engels, Fins, Noors, Sweeds, Yslands)
*   Kantoor in Sint Petersburg 
*   Kantoor in Kaliningrad
Stemlose palataal-velêre frikatief

duimnael|regs|Stemlose palataal-velêre frikatief (tussen a's)

Die **stemlose palataal-velêre frikatief** (ook **stemlose dorso-palataal-velêre frikatief**, **stemlose postalveolaar en velêre frikatief**, **stemlose medegeartikuleerde velaar en palatoaalveolêre frikatief**) is 'n term wat vir 'n reeks soortgelyke klanke wat in meeste dialekte van Sweeds gebruik word om die foneem  uit te spreek. In Sweeds, word dit baie keer die *sje*-klank genoem, gegrond op een of meer van die algemene spellings wat in Sweedse ortografie gebruik word. Onder die mees opmerklike eienskappe van die klanke is dat hulle baie soortgelyke akoestiese eienskappe het en duidelike herkenbare labialisasie vertoon. Die IFA simbool vir die klank gebruik word in die amptelike tabelle van die Internasionale Fonetiese Assosiasie beskryf as 'n "gelyktydige  en ", maar nie alle fonetici stem hiermee saam nie.

Die klank herinner aan die Nederlandse of Duitse *ch*  wat op *e* óf *i* volg, soos in *ich*.

## Verwysings
Eiendomsagent

'n **Eiendomsagent** is 'n persoon wat namens 'n verkoper van nie-roerende goedere optree.  In Suid-Afrika moet alle eiendomsagente volgens die Wet op Eiendomsagenskapsake, Wet 112 van 1976, by die Raad vir Eiendomsagentskapsake geregistreer wees. Alle eiendomsagente word uitgereik met 'n Vertrouendsfonds-sertifikaat en moet voldoen aan die bepalinge van die gedragskode soos deur die wet bepaal.

## Verwysings
Grammatika

**Grammatika** is die studie van die reëls wat die gebruik van 'n gegewe natuurlike taal bepaal, en, as sodanig is dit 'n veld van taalkunde. Tradisioneel het grammatika morfologie en sintaks ingesluit; in moderne taalkunde word die subvelde aangevul deur fonetiek, fonologie, semantiek, en pragmatiek.

Dieselfde term word ook toegepas op enige stel reëls; dus, daar kan gesê word dat elke taal sy eie bepaalde grammatika het. Dus verwys "Afrikaanse grammatika" na die reëls van die Afrikaanse taal self, terwyl "*’n* Afrikaanse grammatika" verwys na 'n spesifieke studie of analise van die reëls. 'n Volledige eksplisiete grammatika wat die grammatikale konstruksies van 'n taal omvattend beskryf is 'n beskrywende grammatika. Spesifieke soorte grammatikas, of benaderings tot die konstruksie daarvan, staan bekend as grammatikale raamwerke. Die standaard raamwerk, generatiewe grammatika is die transformasionele grammatikamodel wat in die 1950's tot 1980's deur Noam Chomsky ontwikkel is.

## Eksterne skakels 
*
Klitikum

'n **Klitikum** (meervoud **klitika**) is 'n morfeem wat sintaktiese kenmerke van 'n woord het, maar tekens toon dat dit fonologies gebind is aan 'n ander woord.

In tale soos Frans en Nederlands bestaan daar *swak* vorme van voornaamwoorde wat tot klitika gereduseer word. Byvoorbeeld in Nederlands word die klitika *m’n*, *je*, *z’n* en *d’r* afgelei van die voornaamwoorde *mijn*, *jouw*, *zijn* en *haar*. Afrikaans maak egter nie die sterk-swak-onderskeid nie en die klitika kom oor die algemeen nie daarin voor nie.

Daar bestaan twee soorte klitika:
* 'n *proklitikum*, wat aan die begin van 'n morfeem voorkom; en
* 'n *enklitikum*, wat aan die einde van 'n morfeem voorkom.

## Eienskappe
Eienskappe van klitika sluit in:
* Fonologies gebonde maar sintakties vry
* Funksie op frase of bysin vlak
* Kan nie in standaard gesprek geïntegreer word sonder om aan een of ander ander vorm gebind te wees nie
* Het baie keer grammatikale eerder as leksikale betekenis
* Behoort aan geslote klasse soos voornaamwoorde, voorsetsels, hulpwerkwoorde en voegwoorde
* Word gewoonlik aan die rande van woorde geheg, buite die afleidings- en verbuigingsaffikse
* Heg baie keer aan verskeie sintaktiese kategorieë van woorde soos die hoof selfstandige naamwoord, nie-hoof selfstandige naamwoord, voorsetsel, werkwoord of bywoord
* Fonologies onbeklemtoon

## Verwysings
Elektriese drywing

Die **elektriese drywing** (P) van 'n elektriese apparaat is 'n grootheid vir die hoeveelheid energie wat die apparaat binne 'n bepaalde tydseenheid gebruik. Die mees gebruikte eenheid vir elektriese drywing is die **watt** (W).

Die elektriese drywing word deurgaans bereken deur middel van die volgende formule:
:\! P = V*I

waar:
**V*: die effektiewe waarde van die elektriese spanning, uitgedruk in volt
**I*: die effektiewe waarde van die elektriese stroom, uitgedruk in ampère

## Wisselstroom 
By wisselstroom word twee drywingsgroothede hanteer: Die **skynbare drywing** met eenheid **voltampère** (VA) en die **werklike drywing** met eenheid **watt** (W). Die verskil tussen die groothede bestaan deurdat sommige elektriese toestelle nie gedurende 'n volledige wisselstroomfase stroom gebruik nie. Hierdie verskynsel kom deurgaans voor by geskakelde voere. 'n Geskakelde voer sonder korreksie gebruik slegs energie as die wisselstroomamplitude maksimaal is.

Die elektriese infrastruktuur word bereken op die skynbare drywing, terwyl die daadwerklike energieopname laer is. Omdat dit 'n lae effektiewe gebruik van die elektriese infrastruktuur is word korreksie-elektronika in elektriese toestelle  gebruik. Hierdie elektronika verleng die fasedeel waarin drywing opgeneem word. Min toestelle is egter in staat om drywing op te neem as die wisselstroomamplitude klein is, sodat die verskil tussen beide groothede in die praktyk van belang is.
Aardklop

duimnael|*Propperse Dopperse poeding*, 'n kosstalletjie by Aardklop.
duimnael|Straatoptrede met djembés.

**Aardklop** is 'n Suid-Afrikaanse kunstefees wat sedert 1998 jaarliks in die stad Potchefstroom in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika aangebied word. Die fees bied hoofsaaklik Afrikaanse produksies in teater, dans, kabaret en visuele kunste. Dit is die naasoudste Afrikaanse Kunstefees in die land.

Dié kunstefees word tydens die Septembervakansie van die Noordwes-Universiteit en skole in Noordwes aangebied, aangesien die fees van die fasiliteite soos sale en koshuise van hierdie instellings gebruik maak. Dit word op verskillende plekke in die stad gehou, lok ongeveer 150&nbsp;000 besoekers en duur vyf dae lank.

Pryse wat uitgedeel word is die *Smeltkroes vir beste Afrikaanse verhoogteks* en die *Aardvark vir grensverskuiwende werk*.

## Verwysings 
## Eksterne skakel 
* Aardklop se webwerf
*
Enkelvoud

**Enkelvoud** is die grammatikale getal wat verwys na een lid van 'n aangewese klas.

Dit is die grondleggende grammatikale getal. Die mees algemene onderskeid in grammatikale getal is tussen enkelvoud en meervoud. Nie alle tale het grammatikale getal en daarom onderskeiding tussen enkel- en meervoud nie. Daar is egter ook tale wat ander onderskeid tref en spesifieke vorms vir twee, drie of 'n paar van 'n las objekte het. Sommige selfstandige naamwoord, soos melk of reën, kom in tale soos Afrikaans slegs in die enkelvoud voor.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Byvoeglike naamwoord

'n **Byvoeglike naamwoord** is 'n woord wat behoort aan 'n klas waarvan die lede selfstandige naamwoorde en voornaamwoorde aanpas. 'n Byvoeglike naamwoord spesifiseer naamlik eienskappe of attribute van 'n selfstandige naamwoord of voornaamwoord. Byvoeglike naamwoorde is een van die agt tradisionele woordsoorte. Taalkundiges onderskei egter vandag tussen byvoeglike naamwoorde en woorde soos bepalers wat te vore as byvoeglike naamwoorde gesien is.

Nie alle tale het byvoeglike naamwoorde nie, maar die meeste, insluitend Afrikaans, het. Voorbeelde van Afrikaanse byvoeglike naamwoord sluit in *groot*, *oud*, en *moeg*. Tale wat nie oor byvoeglike naamwoord beskik nie gebruik ander woordsoorte, baiekeer werkwoorde, om dieselfde semantiese doel te bereik. Selfs in tale wat byvoeglike naamwoorde het, kan 'n konsep wat in een taal daarmee uitgedruk word in 'n ander taal ontbreek en op 'n ander manier oorgedra word; soos byvoorbeeld die konsep *honger* wat in Afrikaans 'n byvoeglike naamwoord is (die honger man, ek is honger) word in Frans as "avoir faim" (letterlik "om honger te hê") uitgedruk.

In die meeste tale met byvoeglike naamwoorde vorm die woordsoort 'n oop klas; dit wil sê dat nuwe byvoeglike naamwoorde geredelik gevorm kan word deur prosesse soos afleiding.

## Kategorieë van byvoeglike naamwoorde en volgorde 
Byvoeglike naamwoorde kan in kategorieë ingedeel word:
* **Stoflike byvoeglike naamwoorde**: Hulle dui die materiaal aan, soos 'n sanderige eiland, versteende plante
* **Vormaanduidende byvoeglike naamwoorde**: Hulle sê iets oor die vorm van 'n byvoeglike naamwoord, soos rond, vierkantig, klein, groot.
* **Kleuraanduidende byvoeglike naamwoorde**: Hulle dui die kleur van 'n voorwerp aan, soos rooi of blou.
* **Oordeelgewende byvoeglike naamwoorde**: Hulle dui 'n oordeel oor die selfstandige naamwoord, soos mooi of lelik aan.

Daar is ook byvoeglike naamwoorde wat nie in die bogenoemde kategorieë val nie. Die kategorie van 'n byvoeglike naamwoord bepaal sy volgorde in 'n sin. Die volgorde wat deurgaans gebruik word is:

# byvoeglike naamwoorde wat 'n subjektiewe oordeel gee
# byvoeglike naamwoorde wat nie in een van die ander kategorieë val nie
# byvoeglike naamwoorde wat die kleur of vorm benoem
# byvoeglike naamwoorde wat die materiaal aandui

In 'n neutrale konteks word dus byvoorbeeld gesê: '' 'n mooi klein ou houthuis.''

Van hierdie volgorde kan afgewyk word as 'n byvoeglike naamwoord in 'n beperkende sin gebruik word. As 'n selfstandige naamwoord gebruik word om 'n bepaalde groep voorwerpe te beperk, dan kom dit voor die andere byvoeglike naamwoorde. Dit kom voor in vergelykings, as mens twee voorwerpe vergelyk, dan word byvoeglike naamwoorde gebruik om die groep te beperk en waardeur die leser kan opmaak watter voorwerp bedoel word.

As twee huise vergelyk word, kan mens dus sê: '' 'n groot mooi ou houthuis* en * 'n klein mooi ou houthuis''.

## Sien ook 
* Bywoord
* Selfstandige naamwoord
* Werkwoord
* Lidwoord
* Voegwoord
* Dieregeluide, werkwoorde wat die klanke van diere beskryf.
* Trappe van vergelyking
* Intensiewe

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*
Ortografie

Die **ortografie** van 'n taal spesifiseer die korrekte manier waarop 'n spesifieke skryfstelsel gebruik word om die taal te skryf (waar meer as een skryfstelsel bestaan, soos in die geval van Koerdies, kan daar meer as een ortografie wees). *Ortografie* is afgelei van die Grieks ὀρθός, **orthós** ("korrek") en *γράφειν* **gráphein** ("om te skryf"). Ortografie is nie dieselfde as tipografie nie.

Ortografie beskryf of definieer die stel simbole (grafeme en diakritiese tekens) wat gebruik word en die reëls oor hoe om die simbole te skryf. Afhangende van die aard van die skryfstelsel kan die reëls leestekens, spelwyse en hooflettergebruik insluit. Hoewel "ortografie" in die omgangstaal baie keer as sinoniem met spelwyse gebruik word is spelling slegs 'n onderdeel van ortografie.

## Kyk ook 
* Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT)
* Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT)
* Afrikaanse Woordelys en Spelreëls
* Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling
* Wikipedia:Algemene spelfoute
* Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels
* Speltoetser
* Woordeboek
* Afkappingsteken
* Akuut-aksentteken
* Deelteken
* Gravis-aksentteken
* Hoofletter
* Kappie (leesteken)
* Koppelteken
Foneem

In menslike taal is 'n **foneem** die kleinste onderskeibare strukturele eenheid wat betekenis oor dra. Foneme is nie die fisiese segmente self nie, maar, in teoretiese terme, kognitiewe abstraksies daarvan.

'n Voorbeeld van 'n foneem is die  klank in die woorde ***t**op, s**t**and, wa**t**er,* en *ka**t**.* (In transkripsie, word foneme soos hier tussen skuinsstrepe geskryf.) Hierdie voorbeelde van /t/ word as dieselfde klank beskou al word hulle in elkeen van die woorde effens anders uitgespreek, al is die verskille moontlik nie onderskeibaar selfs vir eerste taal sprekers nie. Foneme kan dus verskeie herkenbaar verskillende *spraakklanke,*, genaamd fone, omvat.  In die voorbeeld word die  in ***t**op* geaspireer, , terwyl die  in *s**t**and* nie geaspireer word nie,  (In transkripsie word spraakklanke wat nie foneme is nie in hakkies geskryf). In baie tale soos Koreaans en Spaans is hierdie fone verskillende foneme: Byvoorbeeld,  is "maan" in Koreaans, terwyl  is "om te brand". In Spaans is daar geen geaspireerde , maar die foon in Amerikaanse Englels *wri**t**er* is soortgelyk aan die Spaanse *r*  in kontras met die Spaanse .

Fone wat tot dieselfde foneem behoort soos  en  vir die Afrikaanse , word allofone genoem. 'n algemene toets om te bepaal of twee fone allofone of aparte foneme is berus daarop om minimale pare te vind: woorde wat slegs ten opsigte van die fone onder beskouing verskil. Byvoorbeeld, die woorde ***t**op* en ***d**op* illustreer dat  en  verskillende foneme is in Afrikaans, terwyl die gebrek aan kontras ( word byvoorbeeld as  uitgespreek) aandui dat dit in die taal allofone van 'n foneem  is.

In gebare tale word die basiese elemente van gebare en plek *cheremes* (of *cheiremes*) genoem, maar algemene gebruik het dit verander na *foneem*. Toonfoneme word soms **toneme** genoem en tydfoneme **chroneme**.

Sommige taalkundiges (soos Roman Jakobson) beskou foneme as verder afbreekbaar in eienskappe, sulke eienskappe verteenwoordig volgens die teorieë die ware minimale boublokke van taal. Eienskappe oorvleuel mekaar in tyd, soos wat suprasegmentale foneme in gesproke taal en talle foneme in gebare taal ook doen.

## Verwysings
Monoftong

'n **Monoftong** (Grieks μονόφθογγος, "monophthongos" = *enkele noot*) is 'n "suiwer" vokaalklank, een waarvan die uitspraak beide aan die begin en die einde betreklik vas is en wat nie op of af *gly* na 'n nuwe uispraakposisie nie; vergelyk diftong. 

Histories behandel sommige tale vokaalklanke wat te vore diftonge was as monoftonge. Dit is geval vir Sanskrit waarin die grammatika die klanke wat nou as  en  uitgespreek word, konsepsueel *ai* en *au*, en op daardie manier in die Devanagari en verwante alfabette geskryf word. Die klanke  en  bestaan in Sanskrit, maar word geskryf asof hulle *āi* en *āu* was, met lang aanvanklike vokale. Soortgelyke prosesse vir die skep van nuwe monoftonge uit ou diftonge word bewaar in die tradisionele spelling van tale soos divers soos Frans en moderne Grieks.

## Kyk ook 
* Vokaal
* Diftong
* Triftong
Potjomkin (dubbelsinnig)

Die term **Potjomkin** of **Potemkin** kan verwys na:

***Grigori Potjomkin**, ’n Russiese maarskalk.
*Die Russiese oorlogskip **Potjomkin**, wat na hom genoem is.
****Battleship Potemkin***, ’n rolprent oor die opstand op dié skip.
Vhembe-distriksmunisipaliteit

Die **Vhembe-distriksmunisipaliteit** is een van 5 distriksmunisipaliteite in Limpopo. Die setel van die munisipaliteit is in Thohoyandou. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is Vendasprekend. Die munisipaliteit se kode is DC34.

## Geografie 
### Bure 
Die munisipaliteit word omring deur:
* Zimbabwe in die noorde
* Mopani (DC33) in die suide
* Capricorn (DC35) in die suidweste

### Plaaslike munisipaliteite 
Die munisipaliteit bestaan uit die volgende plaaslike munisipaliteite:

## Demografie 
Die volgende statistiek is van die sensus in 2011.

### Geslag 
### Etniese groepering 
### Ouderdom 
## Politiek 
### Verkiesingsuitslae 
Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004.
* Bevolking 18 en ouer: 621 522 [51.80% van die totale bevolking] 
* Totale stemme: 386 629 [32.22% van die totale bevolking] 
* Stempersentasie: 62.21% van die persentasie van die stemgeregtigdes

## Verwysings 
## Bronne 
* Vhembe-dm webblad
* Munisipale Afbakeningsraad
Middelnederduits

**Middelnederduits** is die taal wat uit Oudnederduits ontstaan het en as die voorloper van moderne Nederduits beskou word. Dit was die gesproke taal van Noord-Duitsland, die skryftaal van die Hanse het gedien as die internasionale lingua franca van die Hanseverbond. Buurtale was Middelnederlands in die weste en Middelhoogduits in die suide, Slawiese tale in die ooste en Deens in die noorde. Dit is van omtrent 1100 tot 1600 gepraat.

As gevolg van die taal se rol as lingua franca van die Hanseverbond het dit 'n beduidende invloed op tale van Noord-Europa gehad. Die invloed sluit in talle leenwoorde in verskeie tale soos Sweeds, Fins, Russies en die Baltiese tale. Dit het verder ook bygedra tot morfologiese vereenvoudiging van die Middel-Skandinawiese tale wat ontwikkel het tot moderne Sweeds, Deens en Noors. Die vereenvoudingings sluit in die verlies in verbuiging in die Vasteland Skandinawiese tale.

## Verwysings 
## Eksterne skakels 
*