Suid-Viëtnam

duimnael|Vlag van Suid-Viëtnam.
**Suid-Viëtnam**, amptelik die Republiek van Viëtnam (Viëtnamees: *Việt Nam Cộng hòa*; Frans: *République du Viêt Nam*), was 'n land in Suidoos-Asië wat bestaan het van 1955 tot 1975, die tydperk toe die suidelike gedeelte van Viëtnam 'n lid was van die Wesblok tydens 'n deel van die Koue Oorlog na die verdeling van Viëtnam in 1954. Dit het eers in 1949 internasionale erkenning ontvang as die staat Viëtnam binne die Franse Unie, met sy hoofstad by Saigon (herdoop na Ho Chi Minh-stad in 1976), voordat dit 'n republiek geword het in 1955. Suid-Viëtnam is in die noorde deur Noord-Viëtnam begrens. Laos in die noordweste, Kambodja in die suidweste, en Thailand oor die Golf van Thailand in die suidweste. Die soewereiniteit daarvan is deur die Verenigde State en 87 ander nasies erken, hoewel dit nie daarin geslaag het om toelating tot die Verenigde Nasies te verkry as gevolg van 'n Sowjet-veto in 1957 nie. Dit is in 1975 deur die Voorlopige Revolusionêre Regering van die Republiek van Suid-Viëtnam opgevolg.

Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het anti-Japannese Việt Minh-guerrillamagte, gelei deur die kommunistiese vegter Hồ Chí Minh, die stigting van die Demokratiese Republiek van Viëtnam in Hanoi in September 1945 aangekondig. In 1949 het anti-kommunistiese politici 'n mededingende regering in Saigon gevorm onder leiding van voormalige keiser Bảo Đại. 'n Referendum van 1955 oor die staat se toekomstige regeringsvorm was hoogs betwis en het gelei tot die afsetting van Bảo Đại deur Eerste Minister Ngô Đình Diệm, wat homself op 26 Oktober 1955 tot president van die nuwe republiek verklaar het. Na die 1954 Genève-konferensie het dit sy aansprake op die noordelike deel van die land laat vaar en sy soewereiniteit oor die suidelike helfte van Viëtnam gevestig wat bestaan het uit Cochinchina (*Nam Kỳ*) - 'n voormalige Franse kolonie en dele van Annam (*Trung Kỳ*) - 'n voormalige Franse protektoraat. Diệm is vermoor in 'n militêre staatsgreep gelei deur generaal Dương Văn Minh met hulp van die CIA in 1963, en 'n reeks kortstondige militêre regerings het gevolg. Generaal Nguyễn Văn Thiệu het toe die land gelei ná 'n VSA-aangemoedigde burgerlike presidensiële verkiesing van 1967 tot 1975.

Die begin van die Viëtnamoorlog het in 1955 plaasgevind met 'n opstand deur die nuutgeorganiseerde Nasionale Bevrydingsfront vir Suid-Viëtnam (Viëtkong), gewapen en ondersteun deur die Noord-Viëtnam, met steun hoofsaaklik van die Volksrepubliek China en die Sowjetunie. Groter eskalasie van die opstand het in 1965 plaasgevind met Amerikaanse ingryping en die bekendstelling van gereelde magte van Mariniers, gevolg deur weermageenhede om die kader van militêre adviseurs aan te vul wat die Suidelike gewapende magte lei. 'n Gereelde bombardementveldtog oor Noord-Viëtnam is uitgevoer deur buitelandse Amerikaanse vlootvliegtuie, oorlogskepe en vliegdekskepe wat deur die lugmag-eskaders deur 1966 en 1967 aangesluit het. Gevegte het tot op daardie punt tydens die Tết Offensief van Februarie 1968, toe daar meer as 'n miljoen was Suid-Viëtnamese soldate en 500 000 Amerikaanse soldate in Suid-Viëtnam. Wat as 'n guerrilla-oorlog begin het, het uiteindelik in 'n meer konvensionele stryd verander namate die magsbalans gelykop geraak het. 'n Selfs groter, gepantserde inval vanuit die Noorde het tydens die Paasoffensief begin na die Amerikaanse grondmagte se onttrekking, en het sommige groot noordelike stede byna oorrompel totdat dit teruggedryf is.

Ten spyte van 'n wapenstilstandsooreenkoms ingevolge die Parys-vredesooreenkomste, wat in Januarie 1973 gesluit is na vyf jaar van aan-en-af onderhandelinge, het gevegte feitlik onmiddellik daarna voortgegaan. Die gereelde Noord-Viëtnamese weermag en Việt-Cộng-hulpsoldate het 'n groot tweede gekombineerde-wapen-konvensionele inval in 1975 geloods. Kommunistiese magte het Saigon op 30 April 1975 oorrompel, wat die einde van die Republiek Viëtnam gemerk het. Op 2 Julie 1976 het Noord-Viëtnam-beheerde Voorlopige Revolusionêre Regering van die Republiek van Suid-Viëtnam en die Demokratiese Republiek van Viëtnam (Noord-Viëtnam) saamgesmelt om die Sosialistiese Republiek Viëtnam te vorm.

## Verwysings