open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лагәлаа, Левон

**Левон Лагәлаа** мамзаргьы **Леван Лагәлаа** — Қырҭтәыла еилаԥсоу еиқәԥарақәа реисҩы, ахьанҭаӡатәи акатегориа ахаҭарнак. Уи 1990-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы, 2000-тәи ашықәсқәа ралагамҭазы апрофессионалтә еицлабрақәа рҿы дрылахәын, еицырдыруа Урыстәылатәи асамбист Федор Емелианенкои иареи реисра ала ирацәаны ауаа дырдыруеит.

## Левон Лагәлаа иԥсҭазаареи ирҿиаратә мҩеи
Левон диит, ихәыҷра шықәсқәагьы Қырҭтәылатәи ССР аҿы ихигеит. Бжьышықәса анихыҵуаз, иаб илабжьара инақәыршәаны, Аҟәа ақалақь аҿы аиқәԥаратә секциа далалеит, анаҩс иеиқәԥаратә ҟазара дазҿлымҳахеит, 13-14 шықәса анихыҵуаз акарате ахь диасит, ҷыдала Киокусинкаи иҽазыҟаиҵон – абри астиль ала амаҟа еиқәа ианашьан. 1990-тәи ашықәсқәа рыбжьара еилаԥсоу аисратә ҟазарақәа апопулиарра аиура ианалага, Қырҭтәыла иаартыз аҟәшаҿы раԥхьаӡа акәны зҽазызҩызҵаз дыруаӡәкын.

## Азхьарԥшқәа
* https://matchtv.ru/articles/boy-s-fedorom-tula
* https://www.peoples.ru/sport/martial_art/levan_lagvilava/

Акатегориа:20-тәи ашәышықәсазы ииз
Акатегориа:Аспорт иадҳәалоу ауаа
Акатегориа:Ақырҭцәа
Гагратәи агәашьаркыра

300px|right|thumb|Гагратәи агәашьаркыра
**Гагратәи агәашьаркыра**, **Гагратәи аколоннада** () — Гагра ақалақь аҿы аргылара; Приморскитәи Апарки Приморскотәи абульвари аилаҵәараҿы. Aгьежьбжа еиԥш иҟоу, 60 м ҟынӡа аура змоу, 4-тәи аханқәа рыла ишьақәгылоуп, урҭ еидҳәалоу аркадақәа рыла ишьақәгылоуп. Архитекторцәа: Т. Канделаки, С. Цинцабаӡе. Аколоннада аргылара иалагеит 1949 азы; Аартра ду мҩаԥысит  азы.

## Ахыҵхырҭақәа
* Абхазия: краткая энциклопедия. Сухум, 2022

## Азхьарԥшқәа
* Гагрская колоннада – sputnik8.com
* Гагрская колоннада – abkhazia-info.ru

Акатегориа:Гагра
Акатегориа:Аԥсны иҟоу аблахкыгарҭақәа
Uma Dhar

мини|upright
**Принцесса III д-р Ума Дхар Сингх (en-** Uma Dhar**)** W.B.C.S.C., B.P.S.C., N.E.T., J.R.F., Ph.D. была индийским философом, изучавшей ум. Она занимала должность адъюнкт-профессора в Университете Видьясагар и была приглашённым преподавателем в Школе когнитивных наук Университета Джадавпур.

Она получила две общие стипендии от Индийского совета философских исследований (ICPR). Она была делегатом на Втором конгрессе традиционных наук и технологий Индии в Университете Анна, Мадрас, и участвовала в Национальном семинаре по вкладу Шри Ауробиндо в образование и культуру в Университете Джадавпур.

## Образование
Она получила должность ассистента профессора философии в Университете Видьясагар после успешного прохождения экзамена и интервью в Комиссии по обслуживанию колледжей Западной Бенгалии. Однако она продолжила свою диссертацию, несмотря на предложение о должности профессора.

Она завершила докторскую степень в Университете Джадавпур под руководством д-ра Амиты Чаттерджи, которая была первым вице-канцлером Университета Президенси в Калькутте. В 2003 и 2013 годах она получила две общие стипендии от ICPR.

Она представила свою исследовательскую работу "Медитация сострадания" на встрече участников ICPR в 2014 году. Также она была пожизненным членом Журнала Индийского совета философских исследований (JICPR).

## Биография
Ума Дхар Сингх родилась 21 сентября 1965 года в королевской семье Хатхколы. Она происходила из кашмирско-бенгальской аристократической среды. Она была потомком Раджи Шивнараяна Басу.

Она была праправнучкой Дивана Маюрбханджа Мохини Мохана Дхара, магистра искусств и права. Она также была внучкой принца Сэйлендры Ната Сиркара. Её дядьями были Нрипендра Натх Сиркар и Сатьендра Мохан Дхар.

Её родственниками были Бирендранатх Сиркар, продюсер фильмов и лауреат Падма Бхушан, а также д-р Манджит Мохан Дхар, директор Центрального института исследований лекарств. Её отец, Принц Читтаджит Мохан Дхар, был химическим промышленником и членом парламента.

Ума Дхар Сингх была второй женой Тхакура Раджива Сингха и матерью принца Тхакура Винайяка Сингха Обероя.

## Ссылки

Акатегориа:Индийские преподаватели
Акатегориа:Королевская семья Хатхкола
Адаргьынцәа

альт=Даргинский флаг|мини|Адаргьынцәа рбираҟ
**Адаргьынцәа** () — Даӷьсҭантәи жәларуп, Кавказ ажәларқәа иреиуоуп, ҭоурыхла Даӷьсҭан агәҭантәи ахәҭаҿы инхоит. Урҭ европатәи араса кавказтәи атип иаҵанакуеит. Адаргьынтәи адинхаҵаҩцәа Шафии мазҳаб аҟны иҟоу асунниттә ислам рыдыркылоит. 

Даӷьсҭан Ареспублика ауааԥсыра рҟынтә 17% даргьынцәа роуп. 2002 шықәсазы Урыстәылазегьтәи ауааԥсыра рҭаҩра инақәыршәаны, 510 нызқьҩык адаргьынцәа ыҟан, урҭ рҟынтә 426 нызқьҩык Даӷьстан инхон. 2010 шықәсазы Урыстәылазегьтәи ауааԥсыра рыԥхьаӡара инақәыршәаны, Урыстәыла инхон 589,386 даргьынцәа, урҭ рҟынтә 490,384 Даӷьстан инхон; 2021 шықәсазы Урыстәылазегьтәи ауааԥсыра рҭаҩра инақәыршәаны, 626,601 уаҩы ыҟан, урҭ рҟынтә 521,381 уаҩы Даӷьсҭан инхон.

## Абызшәа
Адаргьынцәа ирҳәоит Нхыҵ-Кавказтәи абызшәатә ҭаацәара анах-даӷьсҭантәи аҟәша иаҵанакуа адаргьын абызшәа. Адаргьын бызшәа адиалектқәа рацәаны ишоуп, урҭ рахь иаҵанакуеит акушински, урахински, цудахарски, каитагски, кубачи, чырагски, мегебски уҳәа убас иҵегьы.

## Адин
Ажәытәан урҭ адинтә ҵасқәа ирықәныҟәон, насгьы еиуеиԥшым ахьӡқәа рыла еицырдыруаз еиуеиԥшым анцәахәқәа ирымҵахырхәон.

Ԥыҭрак ашьҭахь урҭ ақьырсианра рыдыркылеит, 14-тәи ашәышықәса инаркны еиҳарак аԥсылманра рыдыркылеит.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Кавказтә жәларқәа
Vercetti Regular

мини|Vercetti Regular
**Vercetti Regular** — Филиппос Фрагкогианниси Ричард Мандонеи еимадаз шрифт, 2022.

## Азгәаҭақәа

## Азхьарԥшқәа
* Аофициалтә саит
* Licence Amicale
* Fonts In Use (Vercetti)

Акатегориа:Ашрифтқәа
Акатегориа:2022 шықәсазы ицәырҵит
Жәанызқь

**10000** (**жәанызқь**) — Иԥсабаратәу ахыԥхьаӡара. 

## Ахьарԥшқәа

10000
Акмол

**Акмол** (), ԥасатәи ахьӡ 2007 шықәсанӡа **Малиновка** () — Ҟазахсҭан иҟоу ақыҭа, Акмолатәи аобласт арегионалтә центр.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Ҟазахсҭан анхарҭаҭыԥқәа
Кочубеи (Даӷьсҭан)

**Кочубеи** () — Даӷьсҭан Тарумовтәи араион аҿы иҟоу қыҭоуп. Кочубеи ақыҭа ақыҭанхамҩа шьақәнаргылоит, уи аҩнуҵҟа ауаа ахьынхо ҭыԥ заҵәыкны иҟоуп.

Аҳәынҭқарратә еибашьраан абригада акомандаҟаҵаҩ И. А. Кочубеи ихьӡ ахҵоуп.

## Аҭоурых
18-тәи ашәышықәсазы, иахьатәи аҭыԥ аҿы иҟан «Кара Аџьармыкьа» («Аџьармыкьа Еиқәа»), Аҩада-Мраҭашәаратәи Кавказ аҿы зегь реиҳа идуу амаҵуҩцәа рџьармыкьақәа иреиуаз.

## Ауааԥсыра
Урыстәылазегьтәи ауааԥсыра рҭаҩра (2010) инақәыршәаны, уа инхон абарҭ ажәларқәа:

## Адин
; Ақьырсианра
* Аԥшьа Николаи Аџьашьахәыҟаҵаҩ иныха, насгьы аҳәахьатә школ

; Аԥсылманра
* 3 џьаамаки медресаки.

## Ахьарԥшқәа

Акатегориа:Даӷьсҭан
Лана Дел Реи

**Елизабет Вулриџь Грант** (; * Манҳеттан, Ниу-Иорк, ЕАА), занааҭла **Лана Дел Реи** () ҳәа дыԥхьаӡоуп — америкатәи ашәаҳәаҩ, ашәаҩҩы. Лара лмузыка акинематографиатә стиль ала иалкаауп, атрагедиатә романтикаи амеланхолиеи ртемақәа рыла абзиабара, иара убасгьы 1950-1960-тәи ашықәсқәа рзы Америкатәи апоп-культура ахь ацәажәара.

## Адискографиа

* *[[Lana Del Ray (альбом)|Lana Del Ray]]* (2010)
* *[[Born to Die]]* (2012)
* *[[Ultraviolence (альбом)|Ultraviolence]]* (2014)
* *[[Honeymoon (Lana Del Rey альбом)|Honeymoon]]* (2015)
* *[[Lust for Life (Lana Del Rey альбом)|Lust for Life]]* (2017)
* *[[Norman Fucking Rockwell!]]* (2019)
* *[[Chemtrails over the Country Club]]* (2021)
* *[[Blue Banisters]]* (2021)
* *[[Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd]]* (2023)
* Classic (2025)

## Азгәаҭақәа

## Ахархәара змоу алитература
*Гранде, П. Б. (2020 ш). Desire in Lana Del Rey. In Desire (pp. 195–226). Michigan State University Press. https://doi.org/10.14321/j.ctv11vcdwg.9*
*Чиркис, Б. (Хәажәкырамза 26, 2024 ш). How Lana Del Rey Promotes Feminism Through Her Sad Girl Persona. Trinity Tripod. https://trinitytripod.com/arts/how-lana-del-rey-promotes-feminism-through-her-sad-girl-persona/#:~:text=A%20lot%20of%20Del%20Rey's,feminine%20standards%20set%20by%20society.*

## Азхьарԥшқәа
* Аофициалтә саит
* Лана Дел Реи – AllMusic
* Лана Дел Реи – IMDb

Акатегориа:1985 шықәсазы ииз
Акатегориа:Рашәарамза 21 рзы ииз
Акатегориа:Америкатәи апоетцәа
Акатегориа:Америкатәи ашәаҳәаҩцәа
Непал

**Непал** (), аофициалла **Афедеративтә Демократиатә Республика Непал** () — Азиа атәыла иауакуп.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Афедеративтә республикақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә азиатәи амонархиақәа
Акатегориа:Асоциалисттә тәылақәа
Акатегориа:1769 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Grand Slang

мини|Grand Slang
**Grand Slang** — шрифт адгьыл Nikolas Wrobel, 2019.

## Азгәаҭақәа

## Азхьарԥшқәа
* Аофициалтә саит
* Fonts In Use (Grand Slang)

Акатегориа:2019 шықәсазы ицәырҵит
Акатегориа:Ашрифтқәа
Ҭырқәтәылатәи аԥсуа-абаза диаспора

**Ҭырқәтәылатәи аԥсуа-абаза диаспора** ()— адемографцәа ишырҳәо ала 300-500 нызқьҩык раҟара Ҭырқәтәыла тәылауаас иқәынхоии. Ҭырқәтәылатәи адиаспора адунеи аҿы зегь реиҳа ирацәоу, зегь реиҳа ижәытәӡатәиу аԥсуа диаспора ауп, Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рхыԥхьаӡара акырынтә рыԥсадгьыл аҿы инхо аԥсуаа рхыԥхьаӡара аасҭа еиҳауп.

## Аҭоурых
## Урҭ иахьынхо атәылаҿацәқәа
### [[Сақариа]]
### [[Каисери]]
### [[Диузџье]]
### [[Ескишьеҳир]]
### [[Самсун]]
### [[Шьаркышла]]
### [[Сҭампыл]]

## Азгәаҭақәа

## Азхьа [[Акатегориа:Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа]] [[Акатегориа:Ҭырқәтәыла инхо абазақәа]] [[Акатегориа:Аԥсуаа]] [[Акатегориа:Абазақәа]] [[Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу аевропауаа рдиаспора]] [[Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу ажәларқәа]] рԥшрақәа
https://apsuara.org/sakarya-il-sinirlarinda-kurulan-apsua-asua-ve-asharua-koylerimiz/
Калдахәара (аангыларҭа)

**Калдахәара** — Аԥсны Гәдоуҭатәи араион аҿы иҟоу Аԥснытәи аихамҩа аихамҩатә платформа ауп.

1944 шықәсазы иаартын. 1951 шықәсанӡа Агараки ҳәа иашьҭан, 1967 шықәсанӡа Калдахвари ҳәа иашьҭан.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Бедилҭаҳирбеи, Ақьиазы

** Бедилҭаҳирбеи**' (Балбалы) (;  ) — Апровинциа Сақариа Ақьиазы араион аҿы иҟоу аԥсуа ҳаблоуп.

## Иаланхо ажәлақәа
Агырба (4 ҩнаҭа), "Ауозбоуа?" (зегьымзар ԥыҭҩык ақыҭа аанрыжьит), Адлейба (ақыҭа аанрыжьит), Арӡынаа (2 ҩнаҭа), Асәба (1 ҩнаҭа), Ахба (ҩнаҭак), Ашәайба (ақыҭа иаанрыжьит), Азаа (ҩнаҭак), Базаа (7 ҩнаҭа), а-Гәымба (ҩнаҭак), Гәыжьгьер (3 ҩнаҭа), Гәыхәыуаа (2 ҩнаҭа), Гәыџь-иԥа//Гәыџьаа (ҩнаҭак), Ейқәысаа (ҩнаҭак), а-Йегба (ақыҭа иаанрыжьит), а-Жьыйба (6 ҩнаҭа), а-Зыхәба (ҩнаҭак), Инал-иԥа (ақыҭа иаанрыжьит), а-Инаԥҳа (10 ҩнаҭа), Копахьыйа(а) (ақыҭа иаанрыжьит), Кәаӡба (ҩнаҭак), Кәрыбз-иԥа (= Занҭарийа, ҩнаҭак), Қашаа (ҩнаҭак), а-Ҟәланба (выехали), Маркозийа (ҩнаҭак), а-Мықәба (ақыҭа аанрыжьит), Нахарыйа(а), Папаа (ҩнаҭак), Ԥаҭхәырыйа (ақыҭа аанрыжьит), а-Ҭарба (2 ҩнаҭа), Ҭыршаа//а-Ҭрышба (ҩнаҭак), Уарданьыйаа//Уарданаа (6 ҩнаҭа), Уаҭараа//а-Уаҭырба (ҩнаҭак), Хьацыйаа (ҩнаҭак.; Џьа́ҭ-иԥацәа Хьацыиаа рабиԥара ируакуп), Х'агәшьаа (4 ҩнаҭа), Х'ышба (3 ҩнаҭа), Ҳалуашь (ҩнаҭак), Ҳәатышь (7 ҩнаҭа), Цәышаа (5 ҩнаҭа), Чыкәбар (ҩнаҭак), Ҷыҷылаа (4 ҩнаҭа), Шарма́т (ақыҭа аанрыжьит).
## Ақыҭа ауаԥсыра

Акатегориа:Ҭырқәтәыла ақыҭақәа
Аџьамцәа

**Аџьамцәа** (аџьам. فارسی زبان [fɒːrsi-zæbɒːn], аџьам.: ерани [ирɒːni], аџьам.: فارس [fɒːrs], ажәытә аџьам бызшәала: پارس [Џьамтәыла иреиҳаӡоу ажәлар, аирантәи ажәларқәа ируаку ажәлар]) урҭ атәыла ауааԥсыра рҟынтә 56% инаркны 63% рҟынӡа иҟоуп).

## Аетимологиа

*
Акатегориа:Ирантәи амилаҭтә гәыԥқәа
Акатегориа:Џьамтәыла ажәларқәа
Акатегориа:Абжьаратәи Мрагылара аҿы иҟоу амилаҭқәа
Акатегориа:Мраҭашәаратәи Азиа ашьагәыҭтә жәларқәа
Акатегориа:Азиатәи ажәытәӡатәи ажәларқәа
Акатегориа:Мрагылара Ааигәа инхоз ажәытәӡатәи ажәларқәа
Амрагыларахьтәи Урымтәыла

**Амрагыларахьтәи Урымтәыла** (), мамзаргьы **Византиа**, аофициала **Римтәи аимпериа** () — Римтәи аимпериа мраҭашәаратәи атәылаҿацәқәа (провинциақәа) рыҟны  аҵыхәтәантәи ажәытәӡатәи аамҭақәеи абжьарашәышықәсатәи аамҭақәеи рзы, Мрагыларатәи Урымтәыла аимпериа аҳҭнықалақь Константинополь аныҟаз аҟынтәи иҟалаз аҳәынҭқарра.

## Аҭоурых
## Ахьӡ аетимологиа
## Арра

## Ахархәара змоу алитература
* 

## Азгәаҭақәа

## Азхьарԥшрақәа
* Византия — история, культура и искусство
* История и культура государства ромеев
* Ульянов О. Г. Византийское наследие Святой Горы Афон // Публичная лекция в Московском Доме Национальностей 9 апреля 2009 года
* ''Луговой О. М.'' «Крестоносцы-наёмники в Византии». Исследование участия скандинавов в крестовых походах и связанные с этим случаи их найма в византийскую армию 
* ''Белобров В. А.'' Византийская система мер длины
* ''Белобров В. А.'' Меры длины Средиземноморья: от Древнего Египта к средневековой Византии (книга)


Акатегориа:330-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵит
Акатегориа:1453 шықәсазы иӡыз
Акатегориа:Ақьырсиантә дунеи
Акатегориа:Ақьырсиантә тәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә африкатәи атәылақәа
Акатегориа:Балкантәи адгьылбжьахабжа иҟаз аҭоурыхтә тәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә европатәи атәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Мраҭашәаратәи Азиа иҟаз аҭоурыхтә тәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә трансконтиненталтә империақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә империақәа
Аорганоидтә интеллект

**Органоидтә интеллект** (OI) — акомпиутертә ҭҵаареи абиологиеи рҿы иҿио аҵаратә усхкы ауп, уи ауаҩы ихшыбаҩ аорганоидқәа 3D культурақәеи "ахшыбаҩ-машина" аинтерфеис атехнологиақәеи рыла абиологиатә аппаратла аҳасабра ҭнаҵаауеит.[1] Арҭ реиԥш иҟоу атехнологиақәа ОI ҳәа ирышьҭоуп.
Блабырхәа (аангыларҭа)

**Блабырхәа** — Аԥсны Гәдоуҭатәи араион аҿы иҟоу Аԥснытәи аихамҩа адәыӷбатә платформа ауп.

Аперрон аҿы апассаџьыртә дәыӷбақәагьы, аидарашьҭыхгақәагьы аангылом.

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Тамшь (астанциа)

**Тамшь** — Аԥсны Очамчыра араион адәыӷбатә астанциа. Иара убри ахьӡ змоу ақыҭаҿы иҟоуп.

Астанциа аартын 1940 ашықәс азы.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Тагилони (аангыларҭа)

**Тагилони** – Аԥсны аихамҩатә платформа Аԥсны Гал араион аҿы иҟоу аԥсуа-қырҭуатә ҳәаа азааигәара.

1940 азы иаартыз.

## Азгәаҭақәа
.

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Ашьыцра (аангыларҭа)

**Ашьыцра** – Аԥсны Гәдоуҭа араион аихамҩатә платформа ауп.

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Арбат (аметро астанциа)

300px|right|thumb|Арбат астанциа
**«А-Арбат»** — Москватәи аметро Арбат-Покровстәи ацәаҳәа астанциа. Иахьыҟоу «Ареволиуциа ашҭеи» «Смоленскаиеи» рыбжьара ауп. 

Астанциа иаартын 1953 шықәса, мшаԥымза (април) 5-зы.

Акатегориа:Москва
Ԥсырӡха (аангыларҭа)

250px|right|thumb|Аплатформа

**Ԥсырӡха** – Аԥсны Афон Ҿыц ақалақь аҿы Аԥсны аихамҩа ааҭгыларҭа.

1944 ашықәс азы иаартын. 2025 шықәса амаи 1 инаркны, Диоскуриа аелектриктә дәыӷба Аҟәа - Имеретинскитәи акурорт (Олимпиатә Парк) ҽнак ҩынтә аплатформаҿы иаангылеит.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Акатегориа:Афон Ҿыц
Очамчыра (астанциа)

250px|right|thumb|Астанциа авокзал

**Очамчыра** — Очамчыра ақалақь аҿы иҟоу Псоу - Ингур ацәаҳәаҿы иҟоу Аԥсны аихамҩа астанциа.

Астанциа аартын 1940 азы..

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Хәыӡырҭп (аангыларҭа)

**Хәыӡырҭп** — Аԥсны Гәдоуҭа араион аҟны аихамҩатә плимоуп.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Багдат аҭахкаара (1821)

**Багдат аҭахкаара** 1821 шықәсазы ақҭаб мзазы Багдат ақалақь иақәлаз Муҳаммад Али Мирза напхгара ззиуаз Қаџьартәи арреи, Давуд Паша инапхгара аҵаҟа иҟаз Османтәи Аимпериеи рыбжьара арратә еиҿагылара ҟалеит.

## Кәушаҭма
Давуд Ԥашьа Иран аҩадатәи атерриториа дақәлеит, аха имч ақәымхеит. Фатх Али Шаҳ игәы ԥжәаны, 1821 ашықәс азы Османтәыла аибашьра рылаирҵәеит. Аха, ар маҷк аманы, Давуд-ԥашьа Багдат дихьчеит, уи иахҟьаны Муҳаммад Али Мирза ичмазаҩра иахҟьаны дыԥсит. Мирза ачымазара иахҟьаны данԥсы ашьҭахь, Муҳаммад Ҳосеин Мирза Керманшаҳ аҳәынҭқарра ахадас дҟаҵан. Аибашьра ашьҭахь Давуд-ԥашьа азин ииҭеит Муҳаммад Али Мирза иҳаҭгәын Кербалаҟа аиагара. 

## Азхьарԥшқәа

Акатегориа:Османтәи аимпериа
Акармара (астанциа)

**Акармара** — Аԥсны иҟоу Ҭҟәарчал араион Акармара ақыҭан иҟоу аихамҩатә станциа.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Кусково (астанциа)

300px|right|thumb|Астанциа Кусково
**Кусково** — Москватәи адәыӷбамҩа Горки ицәаҳәеи МКД-4 ацәаҳәа аҿы иҟоу адәыӷбатә станциоуп, Москва Новогиреевои Вешниакии рҳәааҿы иҟоуп.

Астанциа аартын 1861 ашықәс азы.

Акатегориа:Урыстәылатәи аихамҩа
Адлер (астанциа)

**Адлер** — Краснодартәи атерриториа Шәача Адлертәи араион аҿы иҟоу Нхыҵ-Кавказтәи адәыӷбамҩа Тупастәи аобласт станциа. 1929 азы иаартуп.

2010-2013 шықәсқәа рзы авокзал ҿыц дыргылеит. Абрантәи Аԥсныҟа адәыӷбақәа ыҟоуп.

Акатегориа:Урыстәылатәи аихамҩа
Акатегориа:Шәача
Аҟәатәи десант

**Аҟәатәи адесант** — 1877-78 шықәсқәа рзы имҩаԥысуаз аурыс-ҭырқәа еибашьра епизодуп.

1877 шықәсазы маи 23 рзы Османтәи афлот қәҿиарала Аҟәа ақалақь аҿы адесанттә операциа мҩаԥнагеит, мраҭашәаратәи Амшын Еиқәаҿы Урыстәылатәи ар рыцәцаразы, насгьы арегион аҿы иҟаз Урыстәылатәи амчқәа рықәхразы. Аха Румелиа иҟаз афронт аҭахрақәа ирыхҟьаны, уа иҟаз ар 1877 шықәсазы сентиабр мзазы еивакуациа рзуны Варнаҟа ииаргеит.

Акатегориа:Урыстәыла аибашьратә ҭоурых
Акатегориа:Аҟәа ақалақь аҭоурых
Акатегориа:1877 шықәса
Кьалашәыр (астанциа)

**Кьалашәыр** — Аҟәеи Очамчыреи ирыбжьоу, афымцамҩа заҵәык змоу аҟәшаҿы иҟоу Аԥснытәи аихамҩа адәыӷбатә станциа. Иҟоуп Аҟәа аҳабла иаҵанакуа Кьалашәыр ақыҭа.

Астанциа аартын 1940 ашықәс азы.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Аӡҩыбжьа (астанциа)

**Аӡҩыбжьа** — Аԥснытәи Ареспублика Очамчыртәи араион аҿы иҟоу Аҟәа-Очамчыра аҟны иҟоу Аҟәатәи аихамҩатә ныҟәара Аԥснытәи аихамҩатә ныҟәара.

Уи аартын 1940 ашықәс азы.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны Аихамҩа
Тыва Аҳәынҭқарра аҳәынҭқарратә гимн

мини
**Аҳәынҭқарра Тыва аҳәынҭқарратә гимн** (Тувантәи:*мен тыва мен*) рыдыркылеит 2011 шықәса аҩбатәи амза 11 рзы.

## Ашәа ажәа

### Тувантәи
Арт–арттың оваазынга

Дажын салып чалбарган

Таңды, Саян ыдыынга

Агын өргээн тыва мен.

**Кожумаа:**

Мен – тыва мен,

Мөңге харлыг дагның оглу мен.

Мен – тыва мен,

Мөңгүн суглуг чурттуң төлү мен.

Өгбелерим чуртунда

Өлчей тарып иженген,

Өткүт хөөмей ырынга

Өөрүп талаан тыва мен.

**Кожумаа**

Аймак чоннар бүлези

Акы–дуңма найыралдыг,

Депшилгеже чүткүлдүг

Демниг чурттуг тыва мен.

**Кожумаа**

### Аԥсшәахь еиҭагоу
Зегь реиҳа иԥшьоу Оваа ахыҵырҭаҿы

Ахаҳә шьҭаҵаны сныҳәеит

Ҭанды иԥшьоу ашьхақәа, Саиан

Сара Ахш ҭасҭәоит – Сара Тувануп

**Припев:**

Сара Тувануп

Наӡаӡа асы зқәу ашьхақәа Рыҷкәын

Сара Тувануп

Атәыла араӡны ӡиасқәа рыԥҳа.

Сжәытәӡатәи сабацәа рыԥсадгьыл аҿы

Анасыԥ аԥынҵа ҿаҳәоуп

Аҟырҟы ашәа саҳауеит

Сара тувануп, анасыԥ атәыла

**Припев:**

Ҭаацәарак аҿы ажәларқәа

Аишьцәа реиԥш, ҳаиҩызцәоуп

Ԥхьаҟа шәцала ӷәӷәала!

Сара атәыла еидыскылароуп - Сара Тувануп

**Припев:**

## Ахыҵхырҭа

Акатегориа:Амилаҭтә символқәа
Урыстәыла аҳра

**Урыстәыла аҳра** () — Аҭоурыхтә аурыс ҳәынҭқарра Европеи Азиеи рҿы. Уи ыҟан 1547 шықәсазы Иван IV аҳ ихьӡ анига инаркны 1721 шықәсазы Урыстәылатәи аимпериа ашьаҭаркаанӡа.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:1547 шықәсазы иаԥҵаз аҳәынҭқаррақәеи атерриториақәеи
Акатегориа:1721 шықәсазы иаԥыхыз аҳәынҭқаррақәеи атерриториақәеи
Акатегориа:Аҭоурыхтә европатәи амонархиақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә европатәи атәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә азиатәи амонархиақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Аҭоурыхтә қьырсиантә тәылақәа
Акатегориа:Ицәырҵит 1547 шықәсазы Урыстәыла
Акатегориа:Иӡит 1721 шықәсазы Урыстәыла
Акатегориа:Урыстәыла 16-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых
Акатегориа:Урыстәыла 17-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых
Акатегориа:Урыстәыла 18-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых
Асоветқәа рыҩны (Аҟәа)

**Асоветқәа рыҩны** — Аҟәа иҟоу хыбрауп.

Ҩ-ганктәи амаҵәқәа дыргылеит 1935-1936 рзы (архитекторцәа: В. Шчуко, В. Гельфреих). Агәҭантәи аҟәша хыркәшахеит 1985 азы (архитекторцәа: Л. Г. Голубовски, А. Р. Корабельников). 1992-1993 шықәсқәа рзы арратә усмҩаԥгатәқәа раан ахыбра ааха аиуит.

Иахьа иблыз Аминистрцәа Реилазаара ахыбра амраҭашәаратәи аҟәша аус ауеит; Уаҟа иҟоуп Аԥсны Аҳәынҭқарра аҿар русқәеи аспорти рзы Аҳәынҭқарратә Еилакы, иара убас аҳәынҭқарратә наплакы "Абхазвторресурсы".

Акатегориа:Аҟәа ақалақь аҿы иҟоу ахыбрақәеи аргыларақәеи
Адунеизегьтәи ақалақь

**Адунеизегьтәи ақалақь** (Аглобалтәи ақалақь, алфа-қалақь, мамзаргьы адунеизегьтәи ацентр ҳәагьы ирышьҭоуп; ) — адунеизегьтәи аекономикатә системаҿы акыр зҵазкуа ҭыԥны иԥхьаӡоу ақалақьуп. Атермин еиқәлыршәеит Саскиа Сассен 1991 шықәсазы ласеи *«Адунеизегьтәи ақалақь»* аҟны, Ниу-Иорк, Лондон, Токио рзы.

## Альфа Глобалтәи Ақалақь

**Альфа Глобал Сити++**: Ниу-Иорк, Лондон.

**Альфа Глобал Сити+**: Лос-Анџелес, Париж, Токио, Сан-Франциско.

**Альфа Глобал Сити**: Амстердам, Бостон, Чикаго, Мадрид, Милан, Москва, Торонто.

## Глобалтәи Абета-қалақьқәа

**Глобалтәи Бета++ ақалақьқәа**: Берлин, Копенгаген, Мельбурн, Миунхен, Осло, Рим, Стокгольм.

**Глобалтәи Бета+ ақалақьқәа**: Бангкок, Пекин, Вена.

**Глобалтәи Бета-қалақьқәа**: Манила, Наироби, Оттава.

## Адунеизегьтәи ақалақьқәа Гамма

**Адунеизегьтәи ақалақьқәа Гамма+**: Франкфурт, Маиами, Миунхен, Осака, Сингапур, Гонконг, Сиднеи, Зурих.

**Адунеизегьтәи ақалақьқәа Гамма**: Абиджан, Аддис-Абеба, Атланта, Базель, Барселона, Каир, Денвер, Хараре, Лион, Манила, Мехико, Мумбаи, Нью-Дели, Сан-Паулу, Шанхай, Таипеи.

## Азхьарԥшқәа

* india-seminar.com
* lboro.ac.uk

Акатегориа:Акультуратә географиа
Акатегориа:Аекономиатә географиа
Акатегориа:Аекономикатә глобализациа
Акатегориа:Анҵарбақәа
Акатегориа:Ақалақьқәа
Акатегориа:Аметрополитантә ҭыԥқәа
Акатегориа:Ақалақьтә раионқәа
Будухәтәи абызшәа

**Будухә** ма **Будуӷ** (Будад мез, *Budad mez*) — Азербаиџьан Қьубатәи атәылаҿацә ахәҭақәа рҿы ирҳәо Кавказтәи Аҩада-Мраҭашәаратәи абызшәақәа рҭаацәара иаҵанакуа лезгиатәи бызшәоуп. Уи абызшәала ицәажәоит 1000 рҟынӡа Абудухцәа рҟынтә 200 рҟынӡа. Будух бызшәоуп даара ашәарҭара иҭагылоу бызшәоуп, убри аҟнытә ИУНЕСКО Адунеи абызшәақәа ршәарҭара иҭагылоу атлас ала уи аҩыза аклассификациа азууп.

Акатегориа:Адаӷьсҭан бызшәақәа
Акатегориа:Азербаиџьан
Жәларбжьаратәи афонетикатә алфавит

**Жәларбжьаратәи афонетикатә алфавит** (, ) — фонетикатә системоуп.
=Ашәҟәқәа=
### Агәаҵәажәпатә цыбжьыҟақәа

## Азхьарԥшқәа

* Аофициалтә саит
* Interactive IPA chart


Акатегориа:Алфавитқәа
Акатегориа:Афонетика
Акатегориа:Иуникод
Абжьы змоу абилабиалтә назалтә

**Абжьы змоу абилабиалтә назалтә** — еицырдыруа абжьыҟатә бжьы хкыуп, Жәларбжьаратәи афонетикатә алфавит аҿы уи асимвол [m] ма [b̃] ауп. Уи аԥсышәала иҟоуп.

Акатегориа:Афонетика
Prince (амузыкант)

**Принц Роџьерс Нельсон** (; , Миннеаполис ақ. – , Шанхассен) — америкатәи ашәаҳәаҩ, ашәаҩҩы, амузыкант, акәашаҩ, актиор.

Акатегориа:1958 шықәсазы ииз
Акатегориа:Рашәарамза 7 рзы ииз
Акатегориа:2016 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Мшаԥымза 21 рзы иԥсыз
Акатегориа:Америкатәи ашәаҳәаҩцәа
Ч̣

**Че ҵаҟа акәаԥ аманы** (Ч̣ ч̣; акурсив ала: *Ч̣ ч̣*) — ахархәара амоуп Уахи бызшәаҿы мацара.

Акатегориа:Акириллтә нбанқәа
Абаҳча ааӡара

**Абаҳча ааӡара** (Grow a Garden) - ари 2025 шықәса хәажәкырамза 26 азы Роблокс аҿы иҭыҵыз хәыда-ԥсада ахәмарратә видеохәмарроуп.

Ахәмарра еицырдыруеит ҷыдала иҳараку ахархәаҩцәа рхыԥхьаӡара аиурала (CCU), 22.3 миллионҩык ахәмарҩцәа рҟынӡа инеит онлаин  август 23, 2025.

Акатегориа:Роблокс
Акатегориа:Авидеохәмаррақәа
Бреинрот ӷьычтәуп

**Бреинрот ӷьычтәуп** (Steal a Brainrot) 2025 азы ахәмарҩцәа рацәа рзы иҟоу видеохәмарроуп, SpyderSammy иаԥиҵаз, насгьы Роблокс аҿы иҭыҵыз.

Ахәмарраҿы, ахәмарҩцәа аамҭа цацыԥхьаӡа аԥара зырҳауа италиатәи абреинрот амем шьаҭас измоу аперсонажқәа Бреинротқәа аархәоит иагьырӷьычуеит.

Акатегориа:Роблокс
Акатегориа:Авидеохәмаррақәа
Амбедкар, Бхимрао Рамжи

**Д-р Бхимрао Рамжи Амбедкар** (, ;  – ) — Ҳиндтәыла конституциа асасны еиқәыршәаҩы, қанундыр, аекономист, асоциал-рформатор, иара убас сиёсатә деятел иакәын. Ҳиндтәыла аҿы кастатә дискриминациа, «недотрогаемость» ҳәа атрадициа, асоциал инаравенство рҿагылан, иара иԥсҭазаара зегьы рыҿагыланы дықәԥон. Азиндара ашьҭахь, уи Ҳиндтәыла раԥхьатәи қанунминистр иакәын.

## Ажәытә ҳаҩатә
Амбедкар дииит Мһоу (Mhow), уажәатәи Мадхья-Прадеш, 1891 шықәса мшаԥымза 14 рзы. Уи «Махар» ҳәа изышьҭаз, кастатә дискриминациа зыдкылаз ауаажәларра аҟынтә дҩагылан. Иабагьы армияҿы амаҵуҩ иакәын, уи иҵарагәҵара Амбедкар иԥсҭазаараҿы важны роль наигӡон.

## Аҵара
Амбедкар Ҳиндтәыла, Англиа (London School of Economics) и Америкатәи Штатқәа (Columbia University) рҿы аҵара иҵеит. Уи аекономика, қанун, политика, социология рганахьала аҵара ду иоуит.

Уи далгылан далитқәеи, трудящих людьми, кастатә дискриминациа зцәаӷәахҵаз ауаа рзинқәа рзащитарада. Амбедкар «Equality», «Liberty» и «Fraternity» — демократиатә принципқәа рзы қәԥон. 1956 шықәсазы уи буддизм ахь диҿакын, иаци иақәшәаз миллионы ҳинд кастатә угнетённые ауаа.

Амбедкар иидеиақәа уажәгьы Ҳиндтәыла асоциал, сиёсатә ҳаҿкыраҿы абас еиԥшҵәҟьа важны роль нарыгӡоит. Уи Ҳиндтәылаҿы адалит аҵысрақәа ридеиолог иакын, убасгьы буддизм асоциал равенство философиа еиԥш иҿыц формала иӡырган.

Доктор Амбедкар «Ажәытә Ҳиндтәыла» аиҿкааҩ, ма «Ҳинд Республика» ашилпкар ҳәагьы ирыԥхьаӡоит. Ҳинд иаажәларратә ҳаёт аҟны иара инагӡытә хиоуит. Махатма Ганди ианышәалак, Ҳиндтәылаҿы зегь иреиҳаӡоу шәхысрала Амбедкар дыԥхьаӡоит. Иара 125 фут ҳәынҭқарра иҟоу икеи пҭал идыргыланы ишьақәыргылоуп.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:1891 шықәсазы ииз
Акатегориа:Мшаԥымза 14 рзы ииз
Акатегориа:1956 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 6 рзы иԥсыз
Акатегориа:Индиатәи аполитикцәа
Акатегориа:Индиатәи ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Индиатәи афилософцәа
Будда

мини|Будда

**Будда** () — философ, дини уа рухани аҵаҵаҩ, абуддизм (Будда дини) аԥызгаҩ, ааԥҵаҩы ҳәагьы дыԥхьаӡоуп. Уажәраанӡа адамзат аҭоурых аҟны зегь иреиҳау таъсир змоу, зегь реиҳау шәхыцәақәа рахь иԥхьаӡоуп. Будда — Индиа амилаҭтәхьыӡқәа ирызку, ауаҩтәы хәыцра, ахлахаҵара, ахымҩатә философиа рҿы гәыԥ ҵак ду адыгала ҟаиҵеит.

Будда анаҩс «Гаутама Будда» ҳәагьы, убас «Сиддхартха Гаутама» ҳәагьы иӡбахә рҳәоит. Уи князь иеиԥш дышьҭоуп, аха аԥсҭазаара, ахымҩа, азааҭгара, насгьы азнагара ирызку аҵак ду иԥшаара иазкыз амҩа даҳаит.

Будда иучениақәа, «Дхарма» ҳәа иышьҭоу, Бuddhism дини ашьақәгыларахь икын. Уи ахлахаҵара, ахымҩа, абзиабара, агәыӷра, ахьаақәа раха-хәҭа, насгьы аҭынчра иазкын. Будда иучениақәа Азия иҳәынҭқаррақәа рҿы, насгьы адунеи зегьы аҿы, миллионла ауаа ирызнеит.

Акатегориа:Буддаа
Хосе Антонио Каст

**Хосе Антонио Каст Рист** (; * , Сантиаго ак.) — Чилитәи ауааԥсыра рыхьчаҩ, политикуп, Германиа ихылҵшьҭра змоу, атәыла аконсервативтә зин аҿы зегь реиҳа иналукааша ауаа дыруаӡәкхеит. Иполитикатә кариера далагеит Буин акоммуна ақалақьтә советникс 1996 инаркны 2000 рҟынӡа, анаҩс ԥшьынтә еишьҭагыла Адепутатцәа рпалата далахәын, 2002 инаркны 2018 рҟынӡа. 24-тәи араион (Ла-Реина, Пеналолен). Акыр шықәса раахыс Ахьыԥшым Адемократиатә Еидгыла (АДИ) далахәыз, 2016 шықәса амаи мзазы апартиа аанрыжьит, ахьыԥшым амҩа даныларц азы. Уи иабзоураны 2018 ашықәс азы Ареспубликатә усмҩаԥгатә аиҿкаара аԥҵара далагеит, насгьы шықәсык ашьҭахь Ареспубликатә партиа аԥҵара далагеит. Хынтә аҳәынҭқарра ахадара далахәын: 2017 азы ихьыԥшымкәа аԥшьбатәи аҭыԥ аанкылеит, 2021 азы аҩбатәи ахәҭахьы днеит, аха даҵахеит, 2025 азы аҵыхәтәан аҳәынҭқарра ахадараҿы аиааира игеит.

2025 шықәсазы Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа рҿы, Каст лаҵарамза 16 азы актәи араунд аҿы аҩбатәи аҭыԥ ааникылеит, 23,93% абжьыҭирала, 26,85% абжьыҭирала аԥхьагылара змаз Жаннетта Џьара лышьҭахь. Акандидатцәа руаӡәкгьы 50% ахьизымнеиз азы, урҭ ҩыџьа аҩбатәи ахәҭахьы инеит декабрь 14 азы. Абри аиааира иара Чили аҭоурых аҿы иреиҳау абсолютнтә хыԥхьаӡара змоу иалху аҳәынҭқарра ахадас дҟанаҵеит – 7,254,850 – насгьы 1989 азы адемократиа ахынҳәра ашьҭахь аҩбатәи иреиҳау апроцент. Акампаниа аан Каст ацәгьоура иаҿагыло аполитика ӷәӷәа, аҳәаақәа рыхылаԥшра ӷәӷәа, атрадициатә ҵакқәеи ахатә хақәиҭрақәеи рахь ахынҳәра азгәеиҭеит.

Аӡәырҩы акьыԥхьтә усбарҭақәеи аполитикатә аналитикцәеи Хосе Антонио Каст ультраконсервативтә политикуп, насгьы арыӷьарахьтәи аган ахаҭарнак иаҳасабала дрыԥхьаӡоит. Уи еицырдыруеит атрадициатә ҭаацәаратә храқәа рыхьчара ӷәӷәала, аимак-аиҿак зҵоу аҭоурыхтә уаажәлар рыбзиабара, жәларбжьаратәи аконсервативтә еилазаарақәа рҿы активла инаигӡо ароль ала — 2022 инаркны 2024 рҟынӡа “Ахәдуқәа рзы аполитикатә еилазаара” апрезидентс дыҟан. еиднакылеит атрадициатә арыӷьарахьтәи асекторқәеи еиҳа арадикалтә гәыԥқәеи. Уи иаанарԥшуеит уаанӡатәи аҳәынҭқаррақәа рҿаԥхьа агәҭынчымра еизҳауеит, ҷыдала ашәарҭадареи амиграциеи рганахьала. Каст аҳәынҭқарра ахада имаҵура далагоит 2026 ашықәс март 11 азы, арратә диктатура анҵәамҭа ашьҭахь раԥхьаӡатәи Чили анапхгаҩы иакәны арыӷьарахьтәи аган иадҳәалоу.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:1966 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 18 рзы ииз
Акатегориа:Чили
Кобахиӡе, Иракли Гьаргь-иԥа

**Иракли Гьаргь-иԥа Кобахиӡе** (; ) — Қырҭтәыла аԥыза-министр, аполитик, профессор. Қырҭтәыла апарламент ахантәаҩы (2016-2019).

Иракли Кобахиӡе еиуеиԥшым арҵагашәҟәқәеи- амонографиақәеи- астатиақәеи дравторуп.

## Аҵара
* 1995-2000 - Иване Џьавахишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, аиуриспруденциа абакалавр иҩаӡара (ибзиаӡаны).
* 2002-2005 - Генрих Геине ихьӡ зху Диуссельдорфтәи ауниверситет, аиуриспруденциа амагистр иҩаӡара (ибзиаӡаны);
* 2002-2006 - Генрих Геине ихьӡ зху Диуссельдорфтәи ауниверситет, аиуриспруденциа адоктор иҩаӡара (Германтәыла);

## Аусуратә ԥышәа
* 2000-2001 - Америкатә Жәларбжьаратәи аҿиара агентра азеиԥш аҵара апроект арегионалтә координатор.
* 2011-2012 - афонд „Иаарту ауаажәларра - Қырҭтәыла" ауаҩытәыҩса изинқәеи азакәан аиҳаӡареи апрограмма аекспертцәа ркомитет алахәыла;
* 2011-2012 Қырҭтәыла иҟоу Евроеидгыла ахаҭарнакра аексперт астратегиатә планшьҭыхра ахырхарҭала;
* 2005-2012 - Иуане Џьавахьишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет ассистент-профессор;
* 2011-2014 - Кавказтәи ауниверситет ассоциациатә профессор;
* 2006-2014 - Иеиду амилаҭқәа рҿиара апрограмма аҭыԥантәи ахаланапхгареи арегионалтә аҿиареи апроектқәа рексперти ари ахырхарҭа анапхгаҩи;
* 2014 шықәса инаркны - Иуане Џьавахьишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет ассоциациатә профессор;
* 2015 шықәса инаркны - апартиа „Ақырҭуа гәахәтәы - адемократиатә Қырҭтәыла" алахәылеи аполитхеилак анагӡаратә маӡаныҟәгаҩи;
* 2016-2019 - Қырҭтәыла апарламент ахантәаҩы;
* 2021-2024 - апартиа "Ақырҭуа гәахәтәы" ахантәаҩы;
* 2024 шықәса инаркны - Қырҭтәыла аԥыза-министр;

## Азхьарԥшқәа
* ԤЫХЬAТӘИ АԤЫЗA–МИНИСТРЦӘA 

## Ахьарԥшқәа

Акатегориа:1978 шықәсазы ииз
Акатегориа:Цәыббрамза 25 рзы ииз
Акатегориа:Қырҭтәыла аԥыза-министрцәа
Акатегориа:Қырҭтәылатәи аполитикцәа
NHL ахәмарҩцәа рсиа 1,000 ма еиҳаны хыԥхьаӡара змоу

**NHL ахәмарҩцәа рсиа 1,000 ма еиҳаны хыԥхьаӡара змоу** — ари Амилаҭтә Хоккеитә Лига (МХЛ / NHL) иааиԥмырҟьаӡакәа аамҭахәҭа аан ампыл асисттә системаҿы 1000 инареиҳаны акариератә хыԥхьаӡарақәа змоу ахоккеистцәа рсиоуп. Аԥхьагылара ааннакылоит 1999 азы аԥсшьара иахьцаз Канадатәи Уаин Гретцки (2857 хыԥхьаӡара), насгьы аҩбатәи аҭыԥ аҿы иҟоу Чехиатәи Иаромир Иагр (1921 хыԥхьаӡара) 1,5 хынтә диаԥхьагылоуп. Ари NHL арекордқәа руакуп, ахаангьы иԥыххааса иҟаӡам, аекспертцәа рацәа ргәаанагарала.

103-ҩык ахоккеистцәа роуп 1000 хыԥхьаӡара ма еиҳаны еизызгаз. Уажәтәи ахәмарҩцәа рҟынтәи иреиӷьу ҳәа иԥхьаӡоуп Канадатәи Сидни Кросбии Урыстәылатәи Александр Овечкини, урҭ раԥхьатәи жәаҩык рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп.

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:NHL арекордқәа
Акатегориа:Аспорт
Никарагуа

**Никарагуа** (), аофициалтә хьӡы: **Никарагуа Ареспублика** () — Агәҭантәи Америка иҟоу тәылоуп.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа
Акатегориа:Алаҭынамерикатә тәылақәа
Акатегориа:Ареспубликақәа
Акатегориа:1821 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Оман

**Оман** (), аофициалла **Оман асулҭанра** ( [Салҭанат Умаан]) — Мраҭашәаратәи Азиа иҟоу Аравиатәи адгьылбжьахабжаҿы иҟоу атәылоуп.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Аԥсылмантә тәылақәа
Акатегориа:Аравиатәи адгьылбжьахабжа
Акатегориа:Асулҭанрақәа
Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Абжьаратәи Мрагылара
Акатегориа:751 шықәсазы ицәырҵит
Акатегориа:750-тәи ашықәсқәа раан ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Акатегориа:1971 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
2026

## Ахҭысқəа
### Ажьырныҳәамза
### Жәабранмза
### Хәажәкырамза
### Мшаԥымза
### Лаҵарамза
### Рашәарамза
### Ԥхынгәымза
### Нанҳәамза
### Цәыббрамза
### Жьҭаарамза
### Абҵарамза
### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
Пакисҭан

**Пакисҭан** (, аофициалла **Аисламтә Республика Пакисҭан** () — Аладатәи Азиа иҟоу тәылоуп. Ауааԥсыра рыла ахәбатәи аҭыԥ ааннакылоит, уа 241,5 миллионҩык нхоит

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Азиатәи атәылақәа
Акатегориа:Афедеративтә республикақәа
Акатегориа:Аисламтә республикақәа
Акатегориа:1947 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Парагәаи

**Парагәаи** (, ), аофициалтә хьʒы — **Парагәаи Ареспублика** (, ) — амшын ахь инеиуам тәылоуп, Аладатәи Америка агәҭаны иҟоу арегион аҿы иҟоуп.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа
Акатегориа:Ареспубликақәа
Акатегориа:1811 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Акатегориа:Ицәырҵит 1811 шықәсазы Аладатәи Америка
Абырзенцәа

thumb|280px|Абырзенцәа
**Абырзенцәа** () — амилаҭ.

## Ауааԥсыра
* : 9 903 268-ҩык.
* : 3 000 000-ҩык.
* : 721 000-ҩык.
* : 424 744-ҩык.
* : ~91 000-ҩык.
* : 85 640-ҩык.
* : 23 485-ҩык.
* : 15 166-ҩык (без Аԥсны Аҳәынҭқарра).
* : 1346-ҩык.

## Еицардыруа абырзенцәа

Афаил:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|Алеқсандр Македонски
Афаил:
Diogenes-statue-Sinop-enhanced.jpg|Диоген Синоптәи


Акатегориа:Бырзентәыла ажәларқәа

Акатегориа:Европатәи ажәытәӡатәи ажәларқәа
Акатегориа:Аиндоевропауаа
Агырцәа

**Агырцәа** (, ) — ақарҭвел амилаҭ.

## Ауааԥсыра
*  (Гыртәыла-Хыхьтәи Шәантәыла): ~368 000-ҩык.
* : 3201-ҩык.
* : 391-ҩык.

## Еицардыруа агырцәа

Афаил:Zviad Gamsakhurdia, Tbilisi, 1988.jpg|Звиад Гамсахурдиа
Афаил:Лаврентий Берия (1934).jpg|Лавренти Бериа
Афаил:Danelia.jpg|Георги Данелиа
Афаил:Leo Bokeria 2019.png|Лео Бокериа
Афаил:Zhiuli Shartava 2020 stamp of Georgia.jpg|Жиули Шартава


Акатегориа:Қырҭтәыла ажәларқәа

Акатегориа:Ақарҭвелцәа
Ашәануа

**Ашәануа** (, ) — ақарҭвел амилаҭ.

## Ауааԥсыра
* : 14 000-30 000-ҩык.
* : 46-ҩык (2010).

Акатегориа:Қырҭтәыла ажәларқәа
Акатегориа:Аԥсны ажәларқәа

Акатегориа:Ақарҭвелцәа
Алазцәа

thumb|280px|Алазцәа
**Алазцәа** (, , ) — ақарҭвел амилаҭ.

## Ауааԥсыра
* : ~103 900-ҩык.
* : 2000-ҩык.
* : 1000-ҩык.

## Еицардыруа алазцәа

Афаил:İskender Tzitaşi (İsqenderi Chitaşi).jpg|Искандер Циташи


Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу ажәларқәа
Акатегориа:Қырҭтәыла ажәларқәа

Акатегориа:Ақарҭвелцәа
Аукраинцәа

thumb|280px|Аукраинцәа
**Аукраинцәа** () — амилаҭ.

## Ауааԥсыра
* : 37 541 693-ҩык.
* : 3 269 992-ҩык.
* : 1 251 710-ҩык.
* : 1 200 000-ҩык.
* : 976 314-ҩык.
* : 442 000-ҩык.
* : 333 031-ҩык.
* : 272 000-ҩык.
* : 124 602-ҩык.
* : 1755-ҩык.

## Еицардыруа аукраинцәа

Афаил:Volodymyr Zelenskyy in 2024.png|Владимир Зеленски
Афаил:Petro Porochenko par Claude Truong-Ngoc juin 2014 cropped.jpg|Пиотр Порошенко


Акатегориа:Украина ажәларқәа

Акатегориа:Европатәи ажәытәӡатәи ажәларқәа
Акатегориа:Аиндоевропауаа