open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кәаӷәаниа, Валентин Асҭамыр-иԥа

**Валентин Асҭамыр-иԥа Кәаӷәаниа**, ма **Валентин Асҭамыр-иԥа Коӷониа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, адраматург, алитературатә критик, апедагог.

## Абиографиа
Диит 1959 шықәса жәабранмза 13 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. 

1976 шықәсазы В. Коӷониа дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭҟарратә педагогтә институт, далгоит 1981 шықәсазы. 

1981-1986 шықәсқәа рзы Москватәи адунеитә литература аинститут аспирантура акурс дахысуеит. 

Афилщлщгиаә наукақәа дыркандидатуп.

Акьыԥхь, аҟны - 1975 шықәса раахыс.

## Абиблиографиа
*Аамҭа аҳамта. Аҟәа, 1983 шықәса.
*Ажәҩан ԥсҭазаара. Аҟәаб 1986 шықәса.
*Ииасхьоу амшқәа рашәаю Аҟәа, 1990.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Когониа Валентин Астамурович 
*Кәаӷәаниа Валентин Асҭамыр-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Кәаӷәаниаа
Акатегориа:1959 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 13 рзы ииз
Касланӡиа, Валери Платон-иԥа

**Валери Платон-иԥа Касланӡиа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион, Аԥснытәи АССР) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1943 шықәса абҵарамза 23 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. 

1962 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки изьӡ зху  Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт аҭоурыхтә факультет, далгоит 1970 шықәсазы.

## Абиблиографиа
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1961 шықәса инаркы.
*Аҵәаҵлақәа шәҭует. Аҟәа, 1983 шықәса.
*Амш хазына. Аҟәа, 1986 шықәса.
*Алакә ԥхыӡ. Аҟәа, 1989 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Касландзия Валерий Платонович 
*Касланӡиа Валери Платон-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Касланӡиаа
Акатегориа:1943 шықәсазы ииз
Акатегориа:Абҵарамза 23 рзы ииз
Лагәлаа, Анатоли Ианкәа-иԥа

**Анатоли Ианкәа-иԥа Лагәлаа** (; , Ҷлоу ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа поет, прозаик, апублицист.

## Абиографиа
Диит 1961 шықәса рашәарамза 1 рзы Ҷлоу ақыҭа Очамчыра араион. 

1979 шықәсазы дҭалоит аԥсуа ҳәынҭқарратә университет, далгоит 1984 шықәсазы. 

Акьыԥхь аҿы - 1980 шықәса инаркны. 

2004 шықәса инаркы А. Лагәлаа ажурнал «Алашара» даредактор хадоуп.

## Абиблиографиа
*Урҭ аблақәа. Аҟәа, 1984 шықәса.
*Агәҭыха. Аҟәа, 1990 шықәса.
*Нарсоу. Аҟәа, 1994 шықәса.
*Адгьыл гәалак амоул. Аҟәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Лагулаа Анатолий Янкович 
*Лагәлаа Анатоли Ианкәа-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:1961 шықәсазы ииз
Акатегориа:Рашәарамза 1 рзы ииз
Акатегориа:Лагәлаақәа
Аҳашԥҳа, Инна Никәала-иԥҳа

**Инна Никәала-иԥҳа Аҳашԥҳа** (; , Ԥақәашь ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.

## Абиографиа
Диит 1953 шықәса лаҵарамза 20 рзы Ԥақәащь ақыҭа Очамчыра араион. 1974 шықәсазы дҭалоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә институт, далгоит 1979 шықәсазы. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1972 шықәсазы.

1995-2007 шықәсқәа рзы И. Аҳаш-ԥҳа Д. И. Гәлиа иҩны-амузеи дадиректорул, 2007 шықәса раахыс ажурнал «Амцабз» даредактор хадоуп.

## Абиблиографиа
*Имазоу адунеи. Аҟәа, 1981 шықәса.
*Сгәыӷра абӷьыцқәа. аҟәа, 1984 шықәса.
*Ашәахәақәа рхац. Аҟәа, 1986 шықәса.
*Схәыцрақәа рааԥыню Аҟәаб 1990 шықәса.
*Адгьыл азьааю Ақәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Хашба Инна Николаевна 
*Аҳашба Инна Никәала-иԥҳа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Ҳашаа
Акатегориа:1953 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 20 рзы ииз
Ҳашԥҳа, Римма Арсен-иԥҳа

**Римма Арсен-иԥҳа Ҳашԥҳа** (; , Аҟәа — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, афольклор аҟәшаҟны ҵарауаҩ.

## Абиографиа
Диит Аҟәа, 1934 шықәса абҵарамза 19 рзы. Лыԥсҭазаара далҵит 2007 ш. зы. 

1955 шықәсазы  дҭалоит  А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет. Далгоит 1960 шықәсазы. 

Афилологиатә наукақәа дыркандидатуп. 

Акыьԥхь аҿы дцәырҵит 1980 шықәса инаркны. 

## Абиблиографиа
*Абхазский детский фольклор. Аҟәа, 1980 шықәса. 
*Ҵи-ҵи, кәа-каа. Аҟәа, 1989 шықәса. 

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
* Любовь во главе: памяти Риммы Хашба, Спутник Аԥсны. 
* Габниаԥҳа Римма Ҳашԥҳа лзы: аҵарауаҩ хатәра, ауаҩы лаша, Sputnik Аԥсны. 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Аԥсны аҵарауаа
Акатегориа:Ҳашаа
Акатегориа:1934 шықәсазы ииз
Акатегориа:Абҵарамза 19 рзы ииз
Акатегориа:2007 шықәсазы иԥсыз
Џьапуа, Зураб Џьота-иԥа

мини|Зураб Џьапуа, 2015 ш.
**Зураб Џьота-иԥа Џьапуа** (, Ҭхьына ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, афольклорист, акритик.

## Абиографиа
Диит 1960 шықәса ԥхынгәымза 5 рзы Ҭхьына ақыҭа Очамаыра араион. 

1979 шықәсазы дҭалоит Аԥснытәи аҳәынҭкарратә университет, дапгоит 1984.

1984 - 1989 шықәсқәа рзы Москватәи адунеитә литература аинститут аспирантура акурс дахысуеит. Афшлологиатә наукақәа дырдокторуп. Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа алахәыла-корреспондентуп.

1996 шықәса инаркы З. Џьапуа Аԥсны Анаукақәа ракадемиа иатәу Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт вдиреқтор дихаҭыԥуаҩуп.

Акьыԥхь - 1982 шықәса инаркы.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Зураб Джотович Джапуа 
*Џьапуа Зураб Џьота-иԥа 

Акатегориа:1960 шықәсазы ииз
Акатегориа:Мшаԥымза 16 рзы ииз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аԥсны афольклористцәа
Акатегориа:Џьапуаа
Акатегориа:Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аушьҭымҭацәа
Акатегориа:Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет арҵаҩцәа
Хәарцкиа, Игор Иван-иԥа

**Игор Иван-иԥа Хәарцкиа** (; , Жәандрыԥшь аҟыҭа, Гәдоуҭа араион, Аԥснытәи АССР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, ажурналист, апублицист.

## Абиографиа
Хәарцкиа Игор Иван-иԥа - Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла иалоу, ажурналистцәа Реидгыла Аконфедерациа алахәыла, Аԥсуа шәҟәыҩҩцәа рассоциациа алахәыла, Еиуеиԥшым аамҭақәа рзы аус иуан Аԥсуа радиои агазеҭ “Аԥсны Ҟаԥшьи” рҿы корреспондентс, ашәҟәҭыжьырҭа “Алашара” редакторс дыҟан, агазеҭ «Республика Абхазия» аҿы аус иуан. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәеи апрозатә ԥҵамҭақәеи реизгақәа ԥсышәалеи урысшәалеи. 2009ш. рзы Аԥсуа шәыҟәҭыжьырҭаҿы иҭыҵит иажәабжьқәеи иессеқәеи реизга “Гора мудрецов”. Игор Иван-иԥа Хәарцкиа авторс дрымоуп акыр усумҭақәа адинҭҵааратәи аҭҵаарадырратәи хәыцшьақәа зныԥшуа аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рыспицифика иазкны, иара убас аусумҭақәа Урыстәыла аҭыԥ ԥшьақәеи аҭыԥ ԥшӡарақәеи ирызкны. Аԥсни уи анҭыҵи еицырдыруа иреиуоуп Л. Регельсони иареи иаԥырҵаз ашәҟәы “Земля Адама”. Иара убас, И.И. Хварцкиа акыр ҩымҭақәа аурыс классика аҟынтә аԥсуа бызшәахь еиҭагоу ажәеинраалақәа авторс дрымоуп.

## Абиблиографиа
Акьыԥхь аҟны - 1980 шықәса инаркы.
*Ӡыда аҟәара. Аҟәа, 1985 шықәса.
*Аԥаимбар абра диаст. Аҟәа, 1991 шықәса.

## Алитература
*Акрызҵазкуа арыцхәқәа рамзар, Аҟәа, 2015 ш.
*
*Абхазское поэтическое слово - на русском и армянском языках://РА. - 2013. - 4-5июля, (№73). - Ст. 5. - С.

## Азхьарԥшқәа
*Хварцкия Игорь Иванович 
*Хәарцкиа Игор Иван-иԥа 

Акатегориа:1955 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 15 рзы ииз
Акатегориа:Хәарцкиаа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Адлеиԥҳа, Еҭери Сардиан-иԥҳа

**Еҭери Сардиан-иԥҳа Адлеи-ԥҳа** — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит а-70-тәи ацықәсқәа инадиркны. Дышқәԥшыз лыԥсҭазаара далҵит.

## Абиблиографиа
*Наӡаӡатәи ақәыԥшра. Аҟәа, 1986 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Адлеиаа
Кәыҵниаԥҳа, Гәында Сергеи-иԥҳа

**Гәында Сергеи-иԥҳа Кәыҵниа-ԥҳа** (; , Аҭара, Очамчыра араион, Аԥснытәи АССР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, аиҭагаҩ.

## Абиографиа
Диит 1965 шықәса хәажәкырамза 21 рзы Аҭара Очамчыра араион. 1982 шыҟәсазы дҭалоит Аԥсуа ҳәыннҭқарратә университет, далгоит 1987 шықәсазы ҳазҭагылоу аамҭазы аус лукит аԥсуа бызшәа аҳәынҭқарратә фонд адиректор.

## Абиблиографиа
*Агәыкра. Аҟәа, 1987 шықәса.
*Мшаԥымза. Аҟәа, 1990 шықәса.
*Абзиабара аҭәҳәа. Аҟәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Квициния Гунда Сергеевнаа 
*Кәыҵниа Гәында Сергеи-иԥҳа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Кәыҵниаа
Акатегориа:1965 шықәсазы ииз
Акатегориа:Хәажәкырамза 22 рзы ииз
Лашәриа, Адгәыр Леуард-иԥа

**Адгәыр Леуард-иԥа Лашәриа** (, Кәтол аәыҭа, Очамчыра араион, Аԥснытәи АССР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1961 шықәса лаҵарамза 9 рзы Кәтол аәыҭа, Очамчыра араион. 

1980 шықәсазы дҭалиот Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афиологиатә факултет, далгоит 1985 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы - 1985 шықәса инадыркны.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Лашәриаа
Акатегориа:1961 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 9 рзы ииз
Хәырцлаа, Камыгә

**Камыгә Хәырцлаа** — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Дҭахеит аҩбатәи аднеитә еибашьраҿы. Антологиаҿ икьыԥхьу иажәеинраала аагоуп аизга «Аԥсадгьыл азы» аҟнытә /Аҟәа, 1966 шықәса/.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Капба, Владимир

**Владимир Николаи-иԥа Капба** (; , Арасаӡыхь, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа ажурналист.

Дҭахеит аҩбатәи адунеитә еибащьраҿы. Антолгиаҿы иарбоу иҩымҭа аагоуп аизга «Аԥсадгьыл азы» аҟнытә /Аәҟа, 1966 шықәса/.

## Алитература
*Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 910

## Азхьарԥшқәа
* НА 72-ОМ ГОДУ УШЕЛ ИЗ ЖИЗНИ ЗАСЛУЖЕННЫЙ ЖУРНАЛИСТ АБХАЗИИ ВЛАДИМИР КАПБА. Абхазия Информ. 

Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:1949 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 7 рзы ииз
Акатегориа:2020 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Лаҵарамза 14 рзы иԥсыз
Ладариаԥҳа, Светлана Фридон-иԥҳа

**Светлана Фридон-иԥҳа Ладариа-ԥҳа** (; , Аҟәа, Аԥснытәи АССР) — Аԥсуа журналист.

## Абиографиа
Диит 1959 шықәса жьҭаарамза 21 азы Аҟәа. 

1976 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭҟарратә педагогтә институт. Далгоит 1981 шыҟәсазы.

## Абиблиографиа
*Аҵх. Аҟәа, 1989 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Абиографиа - sputnik-abkhazia.info

Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:Ладариаа
Акатегориа:1959 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жьҭаарамза 21 рзы ииз
Џьопуа, Рауфбеи

**Рауфбеи Џьопуа** — Аԥсуа шәҟәыҩҩы.

Дҭахеит Аҩбатәи адунеитә еибашьраҿы. Антолгиаҿы иарбоу иҩымҭа аагоуп аизга «Аԥсадгьыл азы» аҟнытә /Аәҟа, 1966 шықәса/.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Џьопуаа
Кәарҷиа, Алхас Заур-иԥа

**Алхас Заур-иԥа Кәарҷиа** (, Ҷлоу ақыҭа, Очамчыра араион, Қырҭтәыла ССР — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1968 шиқәса жәабранмза 16 рзы Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭа. Иԥсҭазаара далҵит 1994 шықәса ԥхынгәымза 12 рзы. Джуп Ҷлоу ақыҭа.

1985 шықәсазы дҭалоит Аԥсуа ҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет, далгеит 1992 шықәсазы.

## Абиблиографиа
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1981 шықәсазы.
*Быжь-дунеик рыгәҭа, Аҟәа, 1994 шықәса.
*Ашькәакәа ианцәоу, Аҟәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Кәарҷиаа
Акатегориа:1968 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 16 рзы ииз
Акатегориа:1994 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ԥхынгәымза 12 рзы иԥсыз
Ҭориа, Шалуа

**Шалуа Ҭориа** (; , Гал — 1941?–1945?) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Ҭориа Аҩбатәи Адунеитә еибашьраҿы дҭахеит. Антологиаҿ икьыԥхьу иажәеинраала аагоуп аизга «Аԥсадьыл азы» аҟнытә (Аҟәа, 1966 ш.).

## Алитература
*

## Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аибашьра иалаӡыз
Акатегориа:Ҭориаа
Акатегориа:1913 шықәсазы ииз
Џьонуа, Алықьса Нестор-иԥа

**Алықьса Нестор-иԥа Џьонуа** (; , Ҷлоу ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, аиҭагаҩ, ауаажәларратә усзуҩы.

## Абиографиа
Диит 1920 шықәса лаҵарамза 7 рзы Члоу ақыҭа Аимара аҳабла иахьатәи Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1989 шықәса жәабранмза 27 азы. джуп Аҟәа ашьхараҿб ашәқәыҩҩцәеи усзуҩцәеи рпантеон аҿы. Иқыҭа гәакьаҿ алагарҭатә ҵара аниоу, 1932 шықәсазы дҭалгоит Д.Лакоба ихьӡ зху Ақәатәи аԥсуа школ, далгоит 1938 шықәсазы. Иара абри ашықәсан А.Џьонуа дҭалгоит Ақәатәи ахәынҭҟарратә педагогә институт, далгеит 1947 шықәсазы. далахәын аҩбатәи адунеитә еибашьра. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1937 шықәсазы. Аус иухьан ажурнал «Алашара» аредактор хадас,Аԥсны Аҵарадырра аминистрс. 1986-1989 шықәсазқәа рзы А.Џьонуа аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла данапхгаҩын. Ипоезиатә рҿиамҭақәа премиа. 

## Абиблиографиа
*Ашьыжьтәи ашәахәақәа. Аҟәа, 1949 шықәса.
*Аԥсадгьыл ахьӡала. Аҟәа, 1953 шықәса.
*Аҭоуба. Аҟәа, 1956 шықәса.
*Арҩаш. Аҟәа, 1958 шықәса.
*Ажәеинраалеи анасыԥи. Аәҟа, 1964 шықәса.
*Уаҵәазы. Аҟәа, 1967 шықәса.
*Иалкаау.Аҟәа, 1970 шықәса.
*Сара сгәыӷра. Аҟәа, 1974 шықәса.
*Еснагь иҳацу.Аҟәа, 1978 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Ашьеи абзиабареи. Аҟәа, 1980 шықәса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ - Аҟәа, 1980 шықәса.
*аԥхьарца. Аҟәа, 1986 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1990 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Джонуа Алексей Несторович 
*Џьонуа Алықьса Нестор-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Џьонуаа
Акатегориа:1920 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 7 рзы ииз
Акатегориа:1989 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Жәабранмза 27 рзы иԥсыз
Ломиа, Кәымф Шьрын-иԥа

**Константин (Кәымф) Шьрын-иԥа Ломиа** (, Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1928 шықәса жәабранмза 14 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1999 шықәса хәажәкырамза 3 рзы. Джуп Аҟәа ашьхараҿ, ашәҟәыҩҩцәа ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

1944-1946 шықәсқәа рзы К.Ломиа аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум аҿы. Уи даналга, 1946 шиқәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт. Далгоит 1950 шиқәсазы.

Иара абри ашықәсан К.Ломиа дрыдыркылт А. М. Горки ихьз зху Москватәи Алитературатә институт аҟны/аԥшьбатәи акурс инаркны/. Да лгоит 1952 шиқәсазы.

1957-1984 шықәсқәа рзы К. Ломиа Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Раидгыла аусбарта дамазаныҟәгаҩыню

## Абиблиографиа
*Адгьыл аҿтәи аеҵәақәа. Аҟәа, 1954 шықәса.
*Амахәҭа ҿыц. Аҟәа, 1957 шықәса.
*Абзиабареи амшыни.  Аҟәа, 1959 шықәса.
*Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1963 шықәса.
*Шьыбжбон. Аҟәа, 1968 шықәса.
*Асы иаҵәа. Аҟәа, 1973 шықәса.
*Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1977 шықәса.
*Ахәыцра мшын. Аҟәа, 1979 шықәса.
*Ааԥын. Аҟәа, 1981 шықәса.
*Ашәа рҳәон ахрақәеи сыҵхқәеи. Аҟәа, 1987 шықәса.
*Амцеи анасыԥи. Аҟәа, 1990 шықәса.

Иеиҭагақәа рахьтә:
В.Маиаковски. Апоема «В.И. Ленин», Аҟәа, 1970 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Ломия Кумф Ширинович 
*Ломиа Кәымф Шьрын-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Ломиаа
Акатегориа:1928 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 14 рзы ииз
Џьонуа, Ҷиҷико Михаил-иԥа

**Ҷиҷико Михаил-иԥа Џьонуа**, *Ҷыҷыкәа Махаз-иԥа Џьонуа* (; , Ҷлоу ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1915 шықәса лаҵарамза 27 рзы Ҷлоу ақыҭа Аимара аҳабла иахьатәи Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1975 шықсәса жәабранмза 25 рзы. Джуп Аҟәатәи ашьхараҿ - ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Аимара аҳаблаҿтәи алагарҭатә школ даналга, аҵара иҵон Аҭара, Мықә ақыҭақәа рҿтәи ашколқәа рҟны. 1931 шыҟәсазы Ҷиҷико Џьонуа дҭалоит Аҟәатәи адрамстудиа. Уи даналга, ԥыҭраамҭак Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы актиорс аус иуан.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1936 шықәсазы.

Далахәын Аҩбатәи адунеитә еибашьра.

Ҷ. Џьонуа акыр шықәса ажурнал «Алашара» редактор хадас даман.

Ипоезиатә рҿиамҭақәа рзы иаҭәашьан Ареспублика аԥсны Д. Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭәарратә премиа.

## Аҭаацәа
* **Иаб** — Махаз Дауҭ-иԥа Џьапуа
* **Иан** — Анна Ҳабаџьа-иԥҳа Инаԥшьԥҳа
* **Иашьцәа** — Володиа, Авдениа (Шамил), Џьавдеҭ, Гьаргь (Џьоба)

## Абиблиографиа
*Ашәҭқа ртәыла. Аҟәа, 1950 шықәса.
*Апоемақәа. Аҟәа, 1956 шықәса.
*Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1957 шықәса.
*Амаамын сасра ишцаз. аҟәа, 1962 шықәса.
*Аныҳәаҿа. Аҟәа, 1964 шықәса.
*Анықәаҿа. Аҟәа, 1966 шықәса.
*Ацәқәырԥақәа гәаҭеиуеит. Аҟәа, 1972 шықәса.
*Иалкаау. Ҩ-томкны. Аҟәа, 1975-1976 шықәсәа.
*Ашәҭқәеи сареи. Аҟәа, 1979.
*Аныҩбжьы. Ажәеинраалақәеи аиҭагақәеи. Аҟәа, 1982 шықәса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ. Аҟәа, 1985 шықәса.
*сара сашәақәа. Аҟәа, 1987 шықёса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Джонуа Чичико Михайлович 
*Џьонуа Ҷиҷико Михаил-иԥа 

Акатегориа:1915 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 27 рзы ииз
Акатегориа:1975 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Жьҭаарамза 25 рзы иԥсыз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аԥсны аиҭагаҩцәа
Акатегориа:Џьонуаа
Кьиласониа, Платон Дауҭ-иԥа

**Платон Дауҭ-иԥа Кьиласониа** (; , Кәтол акыҭа Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы, апоет.

## Алитература
Диит 1908 шықәсазы Кәтол акыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далԥит 1977 шықәсазы. Джуп кәтол.

Алагарҭатсә школ даналгаб аҵара иҵои аҟәа, аҟыҭанхамҩатә техникум аҿы. Акыр шықәса инеԥынкылан агрономс аус иуаню

Акьыԥхь абраҟатәи аҿы дԥәырҵит а-40-тәию ашықәсҟасқәа рзы. Иқыҭа гәакьҿа арҿиара ус знапы алазкуаз аҿар рахь анырра ҟаимаҭ иман, дҿырԥшыган, азәырҩы инапы рыпшьын.

Апсуа жәлар рашәақәаи ражәабжьқәеи. Аҟәа, 1956 шықәсазы. Иудкыл сашәа. Ажәаеинраалақәа, ажәабжьқәа, ажәаԥҟәа, абна бызшәфю. Аҟәа, 1990 шықәаса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Кьиласониаа
Акатегориа:1908 шықәсазы ииз
Акатегориа:1977 шықәсазы иԥсыз
Гочуа, Михаил Дырмит-иԥа

**Михаил Дырмит-иԥа Гочуа** (1906, Лӡаа ақыҭа, Гагра араион — , Севастополь) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.

## Абиографиа
Диит 1906 шықәсазы Гагра араион Лӡаа ақыҭа. Дҭахеит 1941 шықәса ииул мзазы, Севастополь ахьчараан аӷа итанк иҽаҵаижьт. 

Аҵара иҵон Лӡаатәи ашкол аҿы, нас — Калдахәара, 1925 шықәсазы Аҟәа аԥсуа педагогтә техникум дҭалоит, уи даналга, 1931 шықәсазы Москва Аредакциатбә-ҭыжьырҭатә институт даанахәоит, аха шықәсык аиҳа дызнымхкитб дычмазаҩхеит, дхынҳәнуит Аԥсныҟа. 

Ашьҭахь, 1936 шыкәсазы иҵара ацҵаразы ҩаԥхьа Москваҟа дцоит, дҭалоит Ажурналистика аҳәынҭқарратә институт, аха абраҟагь деиҭачмазаҩхоит, шықәсык ашьҭахь Аҟәеҟа дыхнымҳәыр амуит. 

1941 шыкәсазы афашист Германиа СССР ианақәла, М. Гочуа ихата гәаԥхарала афронт ахь дцоит. 

Гочуа аус иуан аиҭагатә жанр аҿгьы. Уи иеҭагамиҭақәоул А. М. Горки ирҿиамҭә «Аҵан» /иеиҭаргеит В. Маани иареи/, Лопе де Вега иаԥҵамҭа «Лауренсиа», Дырмит Гәлиеи иареи еицеиҭаргеит «Игор ир ирыхҳәаау ажәа»/ иҭыҵит 1940 шыкәсазы/; ашәҟәы ианиҵон жәлар рҿаԥыцтә хәамҭақәа.

## Абиблиографиа
*Ианҵамҭақәеи иеиҭагамҭақәеи. Аҟәа, 1962 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:1906 шықәсазы ииз
Акатегориа:1941 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аибашьра иалаӡыз
Акатегориа:Гочуаа
Амқәабԥҳа, Лидиа Бардыӷә-иԥҳа

**Лидиа Бардыӷә-иԥҳа Амқәаб-ԥҳа** (, Маркәыла ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1912 шықәса ажьырныҳәамза 10 рзы Маркәыла ақыҭа Очамчыра араион. Лыԥсҭазаара далҵит 1990 шықәса жәабранмза 6 рзы. Джуп аҟәа.

Ҵараиурҭа далыьгацызт, аҩны илоуз лҵара-дырреи жәлар рҳәамҭа аӷәбылреи роуп ажәа сахьарк абзиабара лылазааӡаз.

Дыҩуан 1930 шықәса инаркны.

## Абиблиографиа
*Асоура. Аҟәа, 1976 шықәса.
*Ан лныҳәаҿа. Аҟәа, 1979 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Амқәабаа
Акатегориа:1912 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 10 рзы ииз
Акатегориа:1990 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Жәабранмза 6 рзы иԥсыз
Лашәриа, Алықьса Едгьы-иԥа

**Алықьса Едгьы-иԥа Лашәриа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1927 шықәса абҵарамза 15 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далцит 1959 щықәса мшаԥымза 30 рзы. Джуп Кәтол ақыҭа. 

Иқыҭаетәи ацара даналга, 1944 шықәсазы А.Лашариа даанахәоит Аҟәатәи ацара даналга, 1944 шықәсазы А.Лашәриа даанахәоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум, далгоит 1946 шықәсазы. Иара абри ашықәсан дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт. Араҟа ацара ицон ҩышықәса. Нас, 1948 шықәсазы, дцоит Москваҟа, дҭалоит А. М. Горки ихьз зху Москватәи Алитературатә институт. Далгоит 1953 шықәсазы.

Аус иуан Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аусбарҭа амазаныҟәгаҩыс. 

Иҩымҭақәа акьыԥхь рбоит 1944 шықәса инаркны.

## Абиблиографиа
*Аҿар рыбжьы. Аколлективтә еизга. Аҟәа, 1949 шықәса. 
*Аҿара ашәакәа. Аҟәа. 1954 шықәса.
*Хашҭра зқәым.  Аҟәа. 1956 шықәса.
*Смал. Аҟәа. 1957 шықәса.
*Сареи ааԥынреи. Аҟәа, 1959 шықәса. 
*Иалкаау. Аҟәа, 1960 шықәса.
*Сҩызцәа рахь. Аҟәа, 1970 шықәса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ –  Аҟәа, 1970 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Ласуриа Алексей Едгиевич 
*Лашәриа Алықьса Едгьы-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Лашәриаа
Акатегориа:1927 шықәсазы ииз
Акатегориа:Абҵарамза 15 рзы ииз
Акатегориа:1959 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Мшаԥымза 30 рзы иԥсыз
Ҭарба, Иван Константин-иԥа

**Иван Константин-иԥа Ҭарба** (; , Баслахә, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы, асовет политик.

## Абиографиа
Диит 1921 шықәса март 21 азы Баслахә ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1994 шықәса ианвар 29 рзыю Джуп аҟәатәи ашьхарҿ-ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы. 

Аԥхьа аҵоит иқыҭа гәакьаҿ, Баслахә, нас Очамчыратәи ашкол-интернат аҟны.

1947 шиқәсазы И.Ҭарба далгоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт.

Акьыԥхь аҿы дцәыҵуеит 1937 шықәсазы.

1948-1953, 1958-1979 шықәсқәа рзы И.Ҭарба Аԥснытәи Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла данапхгаҩуп. 1953-1954 шықәсқәа рзы Аԥсны аҵара-дырра даминистыруп, 1954-1958 рзы апартиа Аԥснытәи аобласттә комитет дамаӡаныҟәгаҩуп.

1954 шықәсазы И. Ҭарба СССР Иреиҳаӡоу Асовет ашҟа депутатс далырхуенит.

Иаҭәашьоуп Д.И.Гәлиа ихьӡ зху Ареспублика Аԥсны аҳәынҭқарратә премиа /ипрозатә ре́иамҭа ароман «Амра ҳара ҳе́ы игылоит» азы/.

## Абиблиографиа
*ашьха ӡыхь. Аҟәа, 1948 шықәса.
*Ицәажәоит агәы. Аҟәа, 1954 шықәса.
*Абзиаразы еиниаша. Аҟәа, 1955 шықәса.
*Аԥышаәара. Аҟәа, 1956 шықәса.
*Аҳамҭа. Аҟәа, 1964 шықәса.
*ацҳа. Аҟәа, 1969 шықәса.
*Иалкаау иҩымҭақәа. X-томкны, 1971-1973 шықәсқәа.
*Ашьыжь иацу ашәахәа. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Иҩымҭақәа. X-томкны, 1981-1983 шықәсқәа.
*Аԥырра аамҭа. Аҟәа, 1985 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Тарба Иван Константинович 
*Ҭарба Иван Константин-иԥа 

Акатегориа:1921 шықәсазы ииз
Акатегориа:Хәажәкырамза 21 рзы ииз
Акатегориа:1994 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 29 рзы иԥсыз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Асовет шәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Асовет поетцәа
Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа
Акатегориа:Асовет политикцәа
Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Акатегориа:Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу Ахеилак адепутатцәа
Акатегориа:Ҭараа
Акатегориа:Аԥснытәи АССР аминистрцәа
Ачба, Кьыҵа Хабыгә-иԥа

**Кьыҵа (Константин) Хабыгә-иԥа Ачба** (; , Ԥақәашь ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1918 шықәса хәажәкырамза 16 рзы Ԥақәашь ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1984 шықәса хәажәкырамза мзазы. Джуп Аҟәа.

ԥақәашьтәи ақыҭа школ даналга 1935 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә училишьче. Далгоит 1939 шықәсазы. Иара абри ашықәсан арратә маҵуархьы иԥхьоит. Уаҟа уи дрылгеит еиуеиԥшым арратә ҵареиурҭақәа.

Далахәын аҩбатәи адунеитә еибашьра.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1939 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Ашлацқәа. Аҟәа, 1968 шықәса.
*Ҭагалан. Аҟәа, 1986 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Ачаа
Акатегориа:1918 шықәсазы ииз
Акатегориа:Хәажәкырамза 16 рзы ииз
Акатегориа:1984 шықәсазы иԥсыз
Сангәлиа, Шьалуа Михаил-иԥа

**Шьалуа Михаил-ица Сангәлиа** (; , Џьгьарда ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апрозаик, адраматург.

## Абиографиа
Диит 1922 шықәса лаҵарамза 7 рзы Џьгьарда ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1982 шықәса ԥхынгәымза 26 рзы. Джуп Абжьаҟәа ақыҭа. 

Аҵара иҵон иқыҭаҿтәи ашкол Акны, Аӡҩыбжьа, Очамчыратәи аԥсуа школ аҿы - далгоит 1941шықәсазы. 

1948 шықәсазы Шь. Сангәлиа дҭалоит А.С. Пушин ихьӡ зху Қарҭтәи ахәынҭқарратә институтб ихиркәшоит 1952 шықәсазы. 

1969 - 1971 шықәсқәа рзы дырхысуеит А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи Алитературатә институт аҟны иеиҿкаау Иреихау Алитературатә курскәа. 

Далахәын аҩбатәи адунеита уибашьра. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1939 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Сымҩанызаҩ.  Аҟәа, 1957 шықәса.
*Сыԥсадгьыл ааԥынра. Аҟәа, 1968 шықәса.
*Ицәажәоит Бзыԥҭа. Аҟәа, 1976 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1972 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1982 шықәса.
*Аԥсҭазаара амҩала. Иалкаау. Аҟәа, 1983 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
* Сангулиа Шалва Михайлович 
* Сангәлиа Шьалуа Михаил-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Сангәлиаа
Акатегориа:1922 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 7 рзы ииз
Акатегориа:1982 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ԥхынгәымза 26 рзы иԥсыз
Џьапуаԥҳа, Марина Владимир-иԥҳа

**Марина Владимир-иԥҳа Џьапуаԥҳа** () — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1960 шықәсазы жьҭаарамза 17 рзы Аҟармара, Тҟәарчал.

1978 шықәсазы дҭалоит Аԥсуа ҳәынҭқарратә университет афилологиатә факултет, далгоит 1983 шықәсазы.

## Абиблиографиа
Акьыԥхь аҟны - 1980 шықәса инаркы.
*Ахәламҭәи ашамҭуи. Аҟәа, 1994 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Џьапуаа
Акатегориа:1960 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жьҭаарамза 17 рзы ииз
Ҭҳаиҵыкәԥҳа, Заира Шьалуа-иԥҳа

**Заира Шьалуа-иԥҳа Ҭҳаиҵыкәԥҳа** (; , Арасаӡыхь ақыҭа, Очамчыра араион, Аԥснытәи АССР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет, апублицист.

## Абиографиа
Диит 1966 шықәса ажьырныҳәамза 29 рзы Арасаӡыхь ақыҭа Очамчыра араион.

1986 шықәсазы дҭалоит Аԥсуа ҳәынҭқарратә университет афилологиатә факултет. Далгоит 1992 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1988 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Ааԥынра сҳьымӡар. Аҟәа, 1995 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Тхайцук Заира Шалвовна 
*Ҭҳаиҵыкә Заира Шьалуа-иԥҳа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:Ҭҳаиҵыкәаа
Акатегориа:1966 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 29 рзы ииз
Амқәаб, Шьыма

**Шьыма Амқәаб** — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Антологиаҿ икьыԥхьу иажәеинраала аагоуп аизга «Алитературатә журнал» /1939, 2-3/ аҟнытә.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Амқәабаа
Ҵабриа, Сергеи

**Сергеи Ҵабриа** — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Дҭахеит аҩбатәи адунеитә еибащьраҿы. Антолгиаҿы иарбоу иҩымҭа аагоуп аизга «Аԥсадгьыл азы» аҟнытә /Аәҟа, 1966 шықәса/.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Ҵабриаа
Макачааԥҳа, Лариса Заабеҭ-иԥҳа

**Лариса Забеҭ-иԥҳа Макачаа-ԥҳа** (; , Абӷархықә ақыҭа, Гәдоуҭа араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апублицист.

## Абиографиа
Диит 1950 шықәса лаҵарамза аказы Гәдоуҭа араион Абӷархықә ақыҭа. 1973 шықәсазы Қарҭ ақалақь аҿы далгеит аалых лас иазку атехникум.

## Абиблиографиа
*Ишәы ухала. Аҟәа, 1996 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
* Макачава Лариса Заабетовна 
* Макачаа Лариса Заабеҭ-иԥҳа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Макачаақәа
Акатегориа:1950 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 1 рзы ииз
Делԥҳа, Саида Бадра-иԥҳа

**Саида Бадра-иԥҳа Делԥҳа** (; , Тҟәарчал, Аԥснытәи АССР, СССР — , Тҟәарчал, Аԥсны) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1965 шықәсазы, Тҟәарчал ақалақь аҿы. Дҭахуит аԥсуақырҭуа Тҟәарчал ақыҭа Аҟуарчаԥан аҳабла. 

1982 шықәсазы дҭалоит Аԥснытәи аҳаынҭқарратә университет афилологиатә факултет. 1985 шықәсазы диаган М. Ломоносов ихьӡ зхыу Москватәи аҳәинҭқарратә университет ажурналистика афакультет ахь. Ашьҭахь, 1985 шықәсазы, убраҟа аҵара ааныжбны, наанӡа дахьҭаз Аԥсуа ҳәынҭқарратә университет ахь диасуеит, дагьалгоит 1989 шықәсазы.

1990 шықәсазы аус луеит  Дәрыԥшьтәи абжьаратәи ашкол аҿы. 1991 шықәсазы Гәдоуҭа иҭыҵуаз агазеҭ «Аублаа» Даредактор хадан.

Саида Дел-ԥҳа лыԥсҭазаара далҵаанӡа илкьыԥхьхаз: раԥхьатәи лажәеинраала адунеи абеит ажурнал «Алашараҿ» /1984, 1/, /иара абраҟа икьыԥхьын иеиҳа инарҭбааз уи лықәгылара, аа-жәеинраалак «Алашара», /(1986, 3)/, даҽа акы-ҩба жәеинраала лзанын агазеҭ «Аԥснытәи ауниверситет» /хыԥхьаӡарала абарҭ зегьы ҳышәҟа цәаҳәа иреиҳамызт/

Абҵарамза 30 1992 урҭ руак аан Очамчыра араион Маркәыла ақыҭан ахәра ӷәӷәа лоуеит. Лара Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраҿы дҭахеит.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Делба Саида Бадровна 
*Делба Саида Бадра-иԥҳа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетессацәа
Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:Аибашьра иалаӡыз
Акатегориа:Делаа
Акатегориа:1965 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ԥхынгәымза 27 рзы ииз
Акатегориа:1992 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Абҵарамза 30 рзы иԥсыз
Бганба, Шамил Камшьышь-иԥа

**Шамил Камшьышь-иԥа Бганба** (; , Аацы ақыҭа, Гәдоуҭа араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1921 шықәса ажьырныҳәамза мзазы Аацы ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәса хәажәкырамза 25 аҽны.

Иқыҭаҿтәи алагарҭатә школ даналга иҵара наигӡоит Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи аԥсуа бжьаратә школ аҿы. Далахәын аҩбатәи фдкнеитә еибашьра.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵқеит а-40-тәи ашықәсқәа рҽеиҩшамҭаз.

Абзиабара ааԥын. Аҟәа, 1976 шықәса.

Аинтерес аҵоуп, иаҳәоугьы рацәоуп Ш. Бганба иԥсҭазаара даналҵшаз, Сталин иаамҭақәа раан ииҩуаз /иаагоуп апоет изатә арзив аҟнытә/:
«Жәацы сыҟан Анхәа ақыҭа, саб иаҳәшьа... лҿы. Ақыҭа уаа рџьабаа цәгьоуп. Амра цеи ицәгыланы аус руеит, акы рхамшәалаӡо. Рҭыӡҭыԥ хәыҷқәа ирҭаадрыхуа аџьықәреи акқымзар, рхы зланыҟәырго акгьы рымам, аколхоз аҿы алшықәсанык ируа аус иалҵны хашәалак роуам. Ируа зегьы ԥгаладоуп, ҵа змам атыша иаҩызоуп, илҭахәаша ицоит, арахь еснагь ауал рықәуп... Жәкы атәарҭа иауҟарны анхаҩы дызҭадыртәаз убри идгьыл хәыҷы имамзар, даараӡа иԥсҭазаара уадаҩхон. Иссируп, ихазыноуп ҳәа имарҽхәаны, имаз зегь имхны дызларҵаз аколхоз дазныҟәымго иҟалеит.

Абри сансзхәыцуа, сгәы маҷхоит, анахаҩы иахьатәи иҭагылазаашьа хьаазгоит, исылшагәышьозеи акәымзар, иксуа, исышьҭуа, изыҩуа сгәы ахымло, сгәы сзақәымкуа иҟалоит. Абас иҟоу ақыҭа ԥсҭазаара иазкны аҩымҭақәа рыҩра, ибзиоушәа излаҟам ала рааԥшра - сара сымч рықәхом, уахь исыхо агәаҳәара сымам.»

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Бганаа
Акатегориа:1921 шықәсазы ииз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 17 рзы ииз
Акатегориа:1949 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Хәажәкырамза 25 рзы иԥсыз
Аргәын, Константин Шьаҳан-иԥа

**Константин Шьаҳан-иԥа Аргәын** (, Анхәа ақыҭа, Гәдоуҭа араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1924 шықәсазы Анхәа ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 1977 шықәсазы. Джуп Анхәа. Ԥсырӡхатәи абжьаратәи ашкол даналга, аҵара иҵон Тимириазев ихьӡ зху Московатәи ақыҭанхамҩатә академиаҿ (дҭалт 1948 шықәсазы). Акьыԥхь аӡы дцәырҵит 1946 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Аеҵә рыгәҭаны. Аҟәа, 1958 шықәса.
*Ԥсырӡхазы ашәа. Аҟәа, 1960 шықәса.
*Амшқәа. Аҟәа, 1976 шықәса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ։ Аҟәа, 1986 шықәса.

## Алитература
*

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аргәынаа
Акатегориа:1924 шықәсазы ииз
Акатегориа:1977 шықәсазы иԥсыз
Чачхалиа, Кьыршьал Шамил-иԥа

**Кьыршьал Шамил-иԥа Чачхалиа** (, Ԥақәашь ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1918 шықәса лаҵарамза 25 рзы Ԥақәашь ақыҭа Кәыдрытәи аучастка (иахьатәи Очамчыра араион). Иԥсҭазаара далҵит 1970 шықәса рашәарамза 4 рзы. Джуп Аҟәа ашьхараҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратәсусзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Ԥақәашь ақыҭатә школ даналга, 1937-1938 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭәарратә педагогтә техникум аҿы. 1956 шықәсазы Кьыршьал Чачхалиа Москватқи Алтературатә институт аҟны иеиҿкаау Иреиҳау Алитературатә курсқәа дырҭалоит, дрылгоит 1958 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1937 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1955 шықәса.
*Сҳаблаҿ. Аҟәа, 1956 шықәса.
*Амахәҭа шәҭит. аҟәа, 1958 шықәса.
*Ашәа ҿыцқәа. Аҟәа, 1960 шықәса.
*Ашәҭи ақәыци. Аҟәа, 1963 шықәса.
*Ахәрыбӷьыц. Аҟәа, 1967 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1968 шықәса.
*Ааԥынтәи ахәыцрақәа. Аҟәа, 1971 шықәса.
*Ақьиацәа рымҩа. Аҟәа, 1978 шықәса.
*Алирика. Аҟәа, 1979 шықәса.
*Алирика. Асатира. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Алирика, Асатира. Ахәыҷқәа ирызку. Алитературатә ҭынха. Аҟәа, 1981 шықуса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ։ Аҟәа, 1984 шықәса.
*Ажәеинраалакәа. Аҟәа, 1988 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Чачхалиа Киршал Шамилович 
*Чачхалиа Кьыршьал Шамил-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Чачхалиаа
Акатегориа:1918 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 25 рзы ииз
Акатегориа:1970 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Рашәарамза 4 рзы иԥсыз
Гәыблиа, Гьаргь Константин-иԥа

**Гьаргь Константин-иԥа Гәыблиа** (, , Ҟәланырхәа ақыҭа, Гәдоуҭа араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1928 шықәса лаҵарамза 15 рзы Ҟәланырхәа ақыҭа Гәдоуҭа араион. 1949 шықәсазы дҭалоит Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, далгоит 1954 шықәсазы. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1950 шықәса инаркны.

Афилологиатә наукақәа дыркандидатуп, ддоцентуп. Аусиухьеит ажурнал «Алашара» аредактор хадас, ашәҟәҭыжьырҭа «Алашара» адиректорс.

Иаҭәашьоуп Д.Гәлиа ихьӡ зху Ареспублика Аԥсны Аҳәыеҭқарратә премиа (Д.Гәлиа иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи ирызку иусумҭазы).

## Абиблиографиа
*Сыԥхьарца. Аҟәа, 1956 шықәса.
*Мҩамш. Аҟәа, 1958 шықәса.
*Схәышҭаара ацыԥхьқәа. Аҟәа, 1963 шықәса.
*Ашьха мҩа. Аҟәа, 1967 шықәса.
*Аиҩызара ашәа. Аҟәа, 1972 шықәса.
*Амшыни сареи. Аҟәа, 1975 шықәса.
*Аҿара амҵәыжәҩақәа, Аҟәа, 1984 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1988 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Гублия Георгий Константинович 
*Гублиа Гьаргь Константин-иԥа 
* Ушел из жизни поэт и прозаик Георгий Гублиа

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Гәыблиаа
Акатегориа:1928 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 15 рзы ииз
Акатегориа:2019 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Абҵарамза 6 рзы иԥсыз
Аџьынџьал, Анатоли Ҭархәына-иԥа

**Анатоли Ҭархәына-иԥа Аџьынџьал** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.

А. Аџьынџьал ипоезиатә ҭынха тематикалеи жанрлеи еиуеиԥшым. Иреиӷьу иажәеинраалақәа рҿы ашәа рзиҳәон идгьыл гәакьеи, Аԥсны аԥсабареи, иуаажәлари. Анатоли Ҭархәына-иԥа ипоезиа иаҷыдаратә ҟазшьоуп жәлар ҿырҳәалатәи рҿаԥыцтә рҿиамҭа абеиара иманшәаланы ахархәара. А.Ҭ. Аџьынџьал еснагь активла ихы алаирхәуан Аԥсны алитературатәи ауаажәларратәи ԥсҭазаара, далырххьан Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла анапхгара алахәылас.

## Абиографиа
Диит 1930 рашәарамза 6 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1977 абҵарамза 12 рзы. Джуп Кәтол. 1947 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭҟарратә педагогтә училишьче, далгеит 1951 шықәсазы. 1952 шықәсазы даанахәоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи апедагогтә институт, далгоит 1956 шықәсазы. 1972 - 1974 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит Москва, А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи Алитератә институт аҿы иҟоу Иреиҳау Алитературатә курсқәа дырхысует.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1948 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Игәакьоу асахьақәа. Аҟәа, 1957 шықәса.
*Амҵәыжәҩақәа. Аҟәа, 1959 шықәса.
*Амҩақәа. Аҟәа, 1965 шықәса.
*Ацәашьы иаҵәақәа. Аҟәа, 1969 шықәса.
*Ахаҳәқәа рышәшьыраҿ. Аҟәа, 1972 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1980 шықәса.
*«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ: Аҟәа, 1984 шықәса

## Алитература
*
*Акрызҵазкуа арыцхәқәа рамзар, Аҟәа, 2015 ш.
*Салакая Ш. Самобытный талант: [к 50-летию со дня рождения А. Аджинджал]//Сов.Абх. - 1980. - 17 декабря.
*Аджинджал Анатолий Тархунович//Сов.Абх. - 1977. - 16 ноября. - С.3

## Азхьарԥшқәа
*Аджинджал Анатолий Тархунович 
*Аџьынџьал Анатоли Ҭархәына-иԥа 

Акатегориа:1930 шықәсазы ииз
Акатегориа:Рашәарамза 6 рзы ииз
Акатегориа:1977 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Абҵарамза 12 рзы иԥсыз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аџьынџьалқәа
Анқәаб, Владимир Платон-иԥа

**Владимир Платон-иԥа Анқәаб** (; , Гагра, ССР Аԥсны — , Москва, Урыстәылатәи АСФСР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет, литератураҭҵааҩ, ауаажәларратә усзуҩы.

## Абиографиа
Диит 1928 шықәса жәабранмза 23 рзы Гагра. Иԥсҭазаара далҵит 1987 шықәса абҵарамза 14 рзы. Джуп Аҟәа ашьзарҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Хәаԥтәи алагарҭатә школ даналга, а-7-тәи акласс аҟынӡа аҵара иҵион Аҷандаратәи ашкол аҿы, уи ашҭахь диасуеит Тҟәарчалҟа, ашаҳтаҿ аусуреи уахыналатәи абжьаратә школ аҿы.

Абжьаратәи ашкол алгаразы 1953 шықәсазы аԥышәарақәа иҭиуеит Пушкин ихьӡ зху Аҟәатәи вҩбатәи абжьаратә школ аҿы.

Абжьаратә ҵара-дырра аниоу 1954 шықәсазы дҭалоит аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт.

1956 шықәсазы абраҟа иҵара ааныжьны дцоит Москваҟа, дҭалоит А.М.Горки ихьз зху москватәи алитературатә институт. Далгоит 1961 шықәсазы.

1969 - 1971 шықәсқәа рзы Москватәи аҳәынҭқарратә педвгогтә институт аҿы аспирантура акурс дахысуеит. 

Афилологиатә наукақәа дыркандидатын, ддщцентыи.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1954 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Сышьха ӡиас. Аҟәа, 1958 шықәса.
*Бзыԥ аԥшаҳәа. Аҟәа, 1960 шықәса.
*Сыбзиабара. Аҟәа, 1964 шықәса.
*Абрыскьыл. Аҟәа́, 1966 шықәса.
*Сышьха хыҵырҭа. Аҟәа, 1971 шықәса.
*Асхыс. Аҟәа, 1975 шықәса.
*Ааԥыни анаҟәи. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Иалкаау. Сышьха ӡиас. Аҟәа, 1987.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Анкваб Владимир Платонович 
*Анқәаб Владимир Платон-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:КПСС алахәылацәа
Акатегориа:Анқәабаа
Акатегориа:1928 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 23 рзы ииз
Акатегориа:1987 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Абҵарамза 14 рзы иԥсыз
Тапаӷәуа, Џьота Константин-иԥа

**Џьота (Џьадон) Константин-иԥа Тапаӷәуа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, аиҭагаҩ.

## Абиографиа
Диит 1924 шықәса цәыббрамза 20 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион.

1940 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә тухникум, далгоит 1944 щықәсазы

1953 шықәсазы далоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт, далгоит 1957 щықәсазы.

Далахәын аҩбатәи адунеитә еибашьра.

Апедагогтә наукақәа дыркандидатуп.

Акьыпхь аҿы дцәырҵит 1958 шықәса инаркны.

## Абиблиографиа
*Аԥхьатәи ашьаҿа. Аҟәа, 1958 щықәса.
*Иҷырҷыруеит ажәҵыс. Аҟәа, 1961 шықәса.
*Арҵу-каԥа. Аҟәа, 1966 щықәса.
*Арбаӷь ԥагьа. Аҟәа, 1970 шықәса.
*Кәадац имархәац. Аҟәа, 1973 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1974 шықәса.
*Сареи саҳәшьа хәыҷи. Аҟәа, 1979 шықәса.
*Адеи аибани. Аҟәа, 1982 щықәса.
*Иалааку. Бзиа избоит ашьыжь. Аҟәа, 1984 шықәса.
*Иухоумыршҭын. Аҟәа, 1986 шықәса.
*Сҩызцәа хәыҷкәа шәахь. 1990 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Тапагуа Джота Константинович 
*Тапаӷәуа Џьота Константин-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Асовет аруаа
Акатегориа:Тапаӷәуаа
Акатегориа:1924 шықәсазы ииз
Акатегориа:Цәыббрамза 20 рзы ииз
Акатегориа:2013 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Лаҵарамза 1 рзы иԥсыз
Ҭыжәба, Борис Мақсим-иԥа

**Борис Мақсим-иԥа Ҭыжәба** (; , Аҟәа — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, ажурналист, апублицист.

## Абиографиа
Диит 1931 шықәса лаҵарамза 29 рзы Аҟәа ақалақь аҿы. 1947 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи апедагогтә училишьче, далгоит 1951 шықәсазы.

1953 - 1957 шықәсқәа рзы Борис Ҭыжәба иҵара наигӡоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳқынҭқарратә педагогтә институт аҟны (аҭоурыхтә факультет).

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1949 шықәсазы.

1992 шықәса раахыс Борис Ҭыжәба «Аԥсны» даректор хадоуп.

## Абиблиографиа
*Сарзҟы. Аҟәа, 1958 шықәса.
*Агәыӷра. Аҟәа, 1963 шықәса.
*Амра гылонаҵ. Аҟәа, 1966 шықәса.
*Аџь адацра. Аҟәа, 1981 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Тужба Борис Максимович 
*Ҭыжәба Борис Мақсим-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:Ҭыжәаа
Акатегориа:1931 шықәсазы ииз
Акатегориа:Лаҵарамза 29 рзы ииз
Акатегориа:2012 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Цәыббрамза 20 рзы иԥсыз
Ҷкадуа, Шьоҭа Еугьан-иԥа

**Шьоҭа Еугьан-иԥа Ҷкадуа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, асатирик, адраматург.

## Абиографиа
Диит 1932 шықәса нанҳәамза 20 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 2003 шықәса азы. Джуп Кәтол ақыҭа.

Аҵара иҵон Кәтолтәи, Тамшьтәи ашколқәа рҿы.

1952 шықәсазы Шоҭа Ҷкадуа дҭалоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭкарратә педагогтә институт. Далгеит 1956 шықәсазы.

Акыр щықәса инеиԥынкылан аус иуан агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» аредакциаҿ, литературатә усзуҩыс, Аҟәша аиҳабыс. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҿ.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1946 шықәсазы, поет ҳасабла /рапхьатәи иажәеинраалақәа кьыԥхьуп агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь», «Альманах» рдаҟьақәа рҿы.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Чкадуа Шота Евгеньевич 
*Ҷкадуа Шоҭа Еугьан-иԥа 
* КОӶОНИАԤҲА, Елеонора. "Атеатри абзиабареи енагь еицын…". Спутник Аԥсны. 

Акатегориа:1932 шықәсазы ииз
Акатегориа:Нанҳәамза 20 рзы ииз
Акатегориа:2003 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ажьырныҳәамза 2 рзы иԥсыз
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Ҷкадуаа
Герхьелиа, Кәасҭа Маџьгәыр-иԥа

**Кәасҭа (Константин) Маџьгәыр-иԥа Герхьелиа** (; , Ӷәада ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет, аиҭагаҩ, публицист.

## Абиографиа
Диит 1933 шықәса жәабранмза 22 рзы Ӷәада ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1996 шықәса лаҵарамза 17 рзы. Джуп Ӷәада ақыҭа.

1949 шыиқәсазы Константин Герхелиа дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум, далгоит 1956 шықәсазы. Иара абри ашықәсан даанахәоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт, далгоит 1961 шықәсазы.

Акыр шықәса аус иуан Аԥсуа телехәапшреи арадиодырраҭареи рҳәынҭқарратә Комитет аҟны, аԥсуа радиодырраҭара данапхгаҩын.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1950 шықәсазы.

## Абиблиографиа
*Аԥсҭазаара абжьы. Аҟәа, 1959 шықәса.
*Анарха. Аҟәа, 1963 шықәса.
*Наҳар. Аҟәа, 1971 шықәса.
*Ацәлаа анышәҭуа. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Иалкаау. Ахәыцрақәа ррыԥхра. Аҟәа́, 1982 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Герхелиа Константин Меджгурович 
*Герхелиа Кәасҭа Маџьгәыр-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Герхьелиаа
Акатегориа:1933 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 22 рзы ииз
Акатегориа:1996 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Лаҵарамза 17 рзы иԥсыз
Ԥлиа, Шамил Хәсеин-иԥа

**Шамил Хәсеин-иԥа Ԥлиа** (; , Оҭҳара ақыҭа Гарԥ аҳабла, Гәдоуҭа араион — , Аҟәа) — Аԥсуа поет, апрозаик, ажурналист, апублицист, ауаажәларратә усзуҩы.

## Абиографиа
Диит 1932 шықәса абҵарамза 15 рзы Оҭҳара ақыҭа Гарԥ аҳабла Гәдаоуҭа араион.

Оҭҳаратәи абжьаратә школ даналга, 1949 шықәсазы дҭалеит Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, далгеит 1954 шықәсазы. Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1952 шықәсазы.

Аус иуеит рҵаҩыс, агазеҭ «Аԥсны ҟаԥщь» арудакциаҿ, Аԥсны асахьаҭыҳыҩцәа рфонд адиректорс; 1971 - 1978 шықәсқәа рзы СССР амшын флот иатәу аҳәаанырҵәҟа иныҟәо аӷбақәа ркапдан актәи ихаҭыԥуаҩыс /комиссарс/ дыҟоуп, 1978 шықәса инаркны 1993 шықәса ԥхынҷкәынмза мзанӡа Аԥсуа телехәаԥшреи арадиодырраҭареи рҳәынҭкарратә Комитет дахантәаҩуп. 1997 шықәса инаркны акыраамҭа Аԥсны аҳәынҭқарра Ахада иҟны иаԥҵоу ауааажәларратә хеидкыла дахантәаҩуп.

## Абиблиографиа
*Сымхы. Аҟәа, 1959 шықәса.
*Ажәҩашқәа амшьын ихуп. Аҟәа, 1965 шықәса.
*Нарҭ-ӡы. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Гәбаа арҩаш. Аҟәа, 982 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Пилиа Шамиль Хусейнович 
*Ԥлиа Шамиль Хәсеин-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Аԥсны ажурналистцәа
Акатегориа:Ԥлиаа
Акатегориа:1932 шықәсазы ииз
Акатегориа:Абҵарамза 15 рзы ииз
Акатегориа:2013 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 21 рзы иԥсыз
Гогәуа, Алықьса Ноча-иԥа

**Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа** (; , Гәыԥ, Аџьамазра аҳабла, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, ауаажәларратә усзуҩы.

## Абиографиа
Диит 1932 шықса хәажәкырамза 15 рзы Гәыԥ Аџьамазра аҳабла Очамчыра араион.

Алагарҭатә ҵара далгеит Аџьамԥазратәи ашкол аҿы, быжь класск - Тҟәарчалтәи быжьшықәсатәи  ашкол аҟны, абжьаратә - Ԥақәашьтәи абжьаратә школ аҿы.

1951 шықәсазы Алықьса Гогәуа дталоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт аурыс филологиатә факультет. 1955 шықәсазы, уи даналга, дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Москватәи алитературатә институт. Далгоит 1960 шықәсазы.

Аус иуан Аԥсны ашәҟәҭыжьырҭаҿ, редактор еиҳабыс, ажурнал «Алашара» аҭакзыԥхыкәу амазаныкәгаҩыс, ажурнал «Амцаба» аредактор хадас (1975-1989).

1988 шықәса инаркны 1991 шықәсанӡа А. Гогәуа Аԥсны ауаажәларратә хеидкыла, жәлар рфорум «Аидгылара» напхгара азиуан.

1989-1997 шықәсқәа рзы Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аусбарҭа дахантәаҩуп.

1989 шықәсазы А. Гогәуа далхын СССР жәлар рдепутатс.

Ипрозатә рҿнамҭақәа рзы иаҭәашьоуп Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсны аҳәынҭқарратә премиа.

Аҩра далагеит дышмаҷыз, раԥхьатәи иажәабжь иҩит хә-класск рҿы дантәаз. Ақьыԥхь аҿы дцырцыт поет ҳасабла, 1948 шықәсазы.

Инеицылкылан апрозатә жәар аҿы аус шыуагьы, апоезиа шизааигәац изааигәоуп, ипрозаҿ акырџьара апроза-поезиа ҳәа изышҭоу аҳарҳәара амоуп. Антологиаҿ иарбоугьы, хадарала, А. Гогәуа ипрозатә, идраматургиатә рҿиамҭақәа рахьтә иаагоуп.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Гогуа Алексей Ночевич 
*Гогәуа Алықьса Ноча-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Гогәуаа
Акатегориа:1932 шықәсазы ииз
Акатегориа:Хәажәкырамза 15 рзы ииз
Гәыргәлиа, Борис Алмасхан-иԥа

**Борис Алмисхан-иԥа Гәыргәлиа** (, , Кәтол ақ., Очамчыра араион — , Тамшь ақ.) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

## Абиографиа
Диит 1935 шықәса рашәарамза 20 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Абжьаратәи аҵара-дырра аиураан аҵара иҵон Кәтолтәи, Тамшьтәи ашколқәа рҿы.

1953 шықәсазы Борис Гәыргәлиа даанахәоит Қарҭтәи аҳәынҭқёрратә университет афилологиатә факультет ажурналистика аҟәша. Далгоит 1958 шықәсазы. 1963 шықәсазы  борис Гәыргәлиа дҭалоит А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи адунеитә литература аинститут аспирантура, дталгоит 196 шықәсазы.

Афилологиатә наукақәа дыркандидатуп, ддоцентуп. 1997 шықәса мшаԥымза инаркны Борис Гәыргәлиа Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла дахантәаҩуп.

## алитература
*Анапы разқәа. Аҟәа, 1961 шықәса.
*Амреи ауааи. Аҟәа, 1966 шықәса.
*Амшзырҳага. Аҟәа, 1974 шықәса.
*Ахарақәа. Аҟәа, 1978 шықәса.
*Адгьыл гьёакьа. Аҟәа, 1980 шықәса.
*Аамҭа. Аҟәа, 1985 шықәса.
*Ахьаа. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ажәабжьқәа, амшынҵақәа, астатиақәа, анҵамаҭақәа. Аҟәа, 1996 шықәса.

## Иеиҭагамҭа
Гьаргь Чачба (Шервашиӡе). Иҩымҭақәа. Аҟәа, 1964 шықәса, аҩбатәи аҭыжьра - 1983 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Гургулия Борис Алмасханович 
*Гәыргәлиа Борис Алмасхан-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Гәыргәлиаа
Акатегориа:1935 шықәсазы ииз
Акатегориа:Рашәарамза 20 рзы ииз
Акатегориа:2012 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Хәажәкырамза 1 рзы иԥсыз
Бебиа, Платон Хәамԥа-иԥа

**Платон Хәамԥа-иԥа Бебиа** (; , Кәытол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.

## Абиографиа
Диит 1935 шықәса жьҭаарамза 5 рзы Кәытол ақыҭа Очамчыра араион. Аҵара иҵон Џьгьардатәи, Кәтолтәи, Тамшьтәи ашколқәа рҿы. 1954 шықәсазы П. Бебиа дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт, далгоит 1959 шықәсазы.

1965-1968 шықәсқәа рзы дҭоуп /датәарада/ А. М. Горки ихьӡ зху Москватәи Алитературатә институт.

Акьыԥхь дцәырҵит 1952 шықәсазы.

1979 шықәса инаркны 2006 шықәсанӡа П. Бебиа ашәҟәҭыжьырҭа «Алашара» даредактор хадоуп. 2006 шықәса раахыс директорс дамоуп Аԥснытәи аҳәынҭқарратә педагогтә шәҟәҭыжьырҭа.

Иаҭәашьоуп Д. И. Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа.

## Абиблиографиа
*Ацқәырԥақәа. Аҟәа, 1959 шықәса.
*Алирика. Аҟәа, 1961 шықәса.
*Аеҵәақәа. Аҟәа, 1965 шықәса.
*Ицәоу аӡиас. Аҟәа, 1969 шықәса.
*Ахьы уардын. Аҟәа, 1973 шықәса.
*Адгьыл амҵәыжәҩақәа. Аҟәа, 1975 шықәса.
*Аӷба шқәақәа. Аҟәа, 1977 шықәса.
*Агәҭыха. Аҟәа, 1979 шықәса.
*Амш хьамԥш. Аҟәа, 1983 шықәса.
*Аԥсынҵры. Аҟәа, 1985 шықәса.
*Аҳәымца. Аҟәа, 1991 шықәса.
*Иҩымҭақәа. Ҩ-томкны: актәи атом —1995 шықәса, аҩбатәи атом — 1996 шықәса.

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
*Бебиа Платон Хуампович 
*Бебиа Платон Хәамԥа-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Бебиаа
Акатегориа:1935 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жьҭаарамза 5 рзы ииз
Миқаиа, Мушьни Ирод-иԥа

**Мушьни Ирод-иԥа Миқаиа** (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

## Абиографиа
Диит 1932 шықәса жәабранмза 22 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. 1947 - 1948 шықәсақәа рзы Мушьни Мқаииа аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум аҟны, 1957 шықәсазы далгоит џьгьардатәи абжьаратә тшкол. Иара абри ашықәсан даанахәоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳқынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет, далгоит 1961 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәыпҵит 1949 шықәсазы.

Акыр шықәса аус иуан ашәҟәҭыжьырҭа «Алашараҿ». Ҳазҭагылоу аамҭазы ажурнал «Алашара» апоезиа аҟәша деиҳабуп.

## Абиблиографиа
*Ашәҭи аӡаӡеи. Аҟәа, 1962 шықәса.
*Ааԥынтәи ашьжь. Аҟәа, 1965 шықәса.
*Амахә шкәакәа. Аҟәа, 1968 шықәса.
*Ашацкыра. Аҟәа, 1971 шықәса.
*Адәҳәыԥш. Аҟәа, 1977 шықәса.
*Аԥра шкәакәа. Аҟәа, 1979 шықәса.
*Аеҵәа ашьҭа. Аҟәа, 1981 шықәса.
*Иалкаау. Аҟәа, 1982 шықәса.
*Уаҵәтәи амш. Аҟәа, 1986 шықәса.
* Ашара ашьҭыбжь. Аҟәа, 1986 шықәса

## Алитература
*

## Азхьарԥшқәа
* Микая Мушни Иродович 
* Миқаиа Мушьни Ирод-иԥа 

Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Акатегориа:Аԥсны апоетцәа
Акатегориа:Миқаиаа
Акатегориа:1932 шықәсазы ииз
Акатегориа:Жәабранмза 22 рзы ииз
Акатегориа:2018 шықәсазы иԥсыз
Акатегориа:Лаҵарамза 23 рзы иԥсыз