Швеицариа

**Швеицариа** (, , , , ), аофициалтә хьӡы: **Швеицариатәи Аконфедерациа** (, , , , ) — Европаҟны атәылоуп.

Швеицариа Мраҭашәаратәи, Агәҭантәи, Аҩадатәи Европа амҩеихдаҿы иҟоуп, амшын ахь анеира амаӡам, насгьы ҩадала Италиа иаҳәадоуп, мраҭашәарала Франциа, ҩадала Германиа, мрагыларала Австриа, Лихтенштеин. Атәыла географиала еиҟәшоуп Альпқәа, Швеицариатәи ашьхеибаркыра, Иура рыбжьара, зегьы ааидкыланы 41,285&nbsp;км2 аҵанакуеит. Альпқәа адгьыл аиҳарак ааныркылоит, аха 8,5&nbsp;миллионҩык раҟара Швеицариа инхо ауааԥсыра еиҳарак ашьхеибаркыраҿы инхоит, уаҟа иреиҳау ақалақьқәа ыҟоуп, ҩ-дунеизегьтәи ақалақьқәак, Циурихи Женевеи уахь иналаҵаны.

Ажәытә Швеицариатәи Аконфедерациа аԥҵара абжьаратәи ашәышықәсақәа рҵыхәтәантәи аамҭақәа рахь иаҵанакуеит, насгьы Австриеи Бургундиеи рҿагылараҿы еиуеиԥшым арратә еихьӡарақәа рылҵшәан. Швеицариа Иԥшьоу Римтәи Аимпериа аҟынтәи ахьыԥшымра официалла иазхаҵан 1648 ашықәс азы Вестфалиатәи Аҭынчраҿы. 1815 инаркны адәныҟатәи аибашьра мҩаԥнамгаӡеит, 2002 шықәсазы ауп ЕАР (ООН) иалахәыз; Ус шакәугьы, адунеи зегь аҿы аҭынчразы активтә Швеицариа адәныҟатәи аполитика мҩаԥнагоит. Швеицариа Аџьар Ҟаԥшь ахьиз ҭыԥуп, адунеи аҿы зегь реиҳа ижәытәӡоу, еицырдыруа агуманитартә еиҿкаарақәа иреиуоуп; еиуеиԥшым адунеизегьтәи аиҿкаарақәа рзы платформа, Еидҵоу Ажәларқәа Реиҿкаара аҩбатәи аофисгьы уахь иналаҵаны. Атәыла Европатәи Зхы иақәиҭу Ахәаахәҭратә Ассоциациа ашьаҭаркҩы иалахәуп (аха Европатәи Аидгыла, Европатәи Аекономикатә Зона, мамзаргьы Еврозона иахәҭакӡам), аха ҩганктәи аиқәшаҳаҭрақәа рыла Шенгентәи Азонеи Европатәи Иаку Аџьармыкьаи ирылахәуп.

Швеицариа милаҭрацәалатәи ҳәынҭқарроуп, еиуеиԥшым етнокультуратәи, бызшәатәи, динтәи, расатәи, милаҭтәи еиуеиԥшымра змоу.

Швеицариа ԥшь-бызшәатәи акультуратәи регионқәа амоуп: Агерман, Афранцыз, Италиа, Ароман. Ауааԥсыра реиҳараҩык ажәытә герман бызшәала ицәажәозаргьы, Швеицариатәи амилаҭтә хаҿра еицырзеиԥшу аҭоурыхтә ԥышәеи ахәдуқәеи рҿы ишьаҭаркуп: афедерализм, ииашоу адемократиа, Альптәи асимволизм. Бызшәрацәа ахьыҟоу азы, Швеицариа еиуеиԥшым ахьӡқәа рыла еицырдыруеит: Швеиц (алман бызшәала); Швеицариатәи (афранцыз); Свиццера (италиа); насгьы Свизра (романш), аха Швеицариатәи аԥарақәеи амҳәырқәеи рҿы, аԥшь-милаҭтә бызшәак рҭыԥан, атәыла алаҭын хьӡы ахархәара амоуп: Confoederatio Helvetica, лассы-лассы иркьаҿны «Helvetia» ҳәа.

Швеицариа адунеи аҿы зегь реиҳа иҿиахьоу атәылақәа иреиуоуп, зегь реиҳа иҳараку амал змоу, ахаҵа зныктәи Аԥснытәи апродукт аабатәи аҭыԥ аанызкыло. Уи еиуеиԥшым адунеизегьтәи арбагақәа рыла аԥхьагылара ааннакылоит, урҭ рҟны иҟоуп аекономикатә конкуренциа, аинновациақәа, ауаҩытәыҩсатә ҿиара. Циурих, Женева, Базель рыԥсҭазаара ахаҭабзиара азы адунеи аҿы иреиӷьу жәа-қалақьк рхыԥхьаӡараҿы иҟан, Циурих аҩбатәи аҭыԥ ааннакылоит. Швеицариатәи ҩ-қалақьк, Циурихи Базели, адунеи аҿы аҭҵаареи атехнологиеи рыкластерқәа шә-кластерк рхыԥхьаӡараҿы иҟан.

## Административтә шара
350px|мини|справа|Швеицариатәи акантонқәа
Швеицариа афедеративтә республика, 26 акантонқәа рыла ишоит.

## Азгәаҭақәа


Акатегориа:Европатәи атәылақәа
Акатегориа:Афедеративтә республикақәа
Акатегориа:Европа ахеилак иалахәу атәылақәа
Акатегориа:1291 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи
Акатегориа:1848 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи