Das deutsche Handwerk
Subtitle: der grosse Befähigungsnachweis (Meisterbrief) als Kriterium des Marktzutritts
By: Ingo Stüben.
Edition: 1. Aufl.
Publisher: Verlag Docupoint
Published: 2007
Place of publication: Magdeburg
Language: ger
Number of pages: 532
ISBN-13: 9783939665014
Subjects: Artisans -- Germany; Handicraft industries -- Germany; Trade regulation
Description: Das deutsche Handwerk 
Der große Befähigungsnachweis (Meisterbrief) als Kriterium des Marktzutritts 
"Handwerk hat goldenen Boden" heißt es gemeinhin.
In der Tat ist bzw. war es ein Stück Wahrheit aufgrund von Marktzugangsbeschränkung und kartellartigem Verhalten im Handwerk.
Historisch betrachtet war es im Jahre 1806, als Fürst von Stein-Hardenberg, als erster dem Wirtschaftsbereich Handwerk durch gesetzgeberische Reformen einen Einschnitt in die zünftlerisch organisierten Gewerke brachte. So ergab sich in Deutschland eine rund 100-jährige Phase der Gewerbefreiheit. Die Handwerksorganisationen ließen nichts unversucht, um den kartellartigen Zustand des Marktes wieder herzustellen. Erst im Jahre 1935 wurde der große Befähigungsnachweis (Meisterbrief) als Marktzugangsberechtigung wieder eingeführt. Es war ein Tribut Adolf Hitlers an die Mittelschichtwähler, die vielfach aus selbstständigen Handwerkern bestanden. Wie die wirtschaftssoziologische- und sozialgeschichtliche Arbeit aufzeigt, gab es gewissermaßen eine "Wiedergeburt" der Handwerksverordnung im Jahre 1953, nachdem das amerikanische Votum der Siegermacht nicht mehr bestand. Wichtiger Bestandteil der neuen Handwerksordnung (HWO) in der noch jungen Bundesrepublik war das Faktum der Verknüpfung von Meisterbrief mit der Berechtigung zur Lehrlingsausbildung und dem Recht zur selbstständigen unternehmerischen Berufsausübung überhaupt (Marktzutrittsberechtigung). Der neu formierten Handwerksorganisation war es somit nach dem Krieg gelungen, ihre Partikularinteressen, ähnlich wie aus zünftlerischen Zeiten bereits bekannt, als Gesetz durchzusetzen und den Bürgern suggerieren zu können, Qualität könne nur mit einer derartigen restriktiven Regelung wie der HWO in der handwerklichen Tätigkeitsausübung gewährleistet werden. Dass die Realität durchaus anders aussieht und aussah, beweisen neben den Klagen bei den Verbraucherzentralen auch die vielen Gerichtsurteile über Pfusch am Bau.
Die Arbeit beschreibt insgesamt die Auseinandersetzungen um den großen Befähi-gungsnachweis im Handwerk aus der historischen und aktuellen Sicht. 
Im Gegensatz zu fast allen anderen europäischen Ländern unterliegt die Herstellung, Montage und Reparatur in der BRD aufgrund der handwerklichen Handlungsweise einer restriktiven Gesetzesgrundlage wie der HWO und wirkt somit im Sinne einer Progression an selbstständigen Handwerkern in vielen Bereichen de facto als Regulativ. Da kann auch die novellierte Handwerksordnung vom Januar 2004 mit nunmehr erleichterten Marktzutrittsbedingungen für das deutsche Handwerk nicht darüber hinwegtäuschen.
Es werden insbesondere ordnungspolitische Aspekte des in Deutschland geforderten Befähigungsnachweises, dessen Erwerb eine obligatorische Weiterbildung voraussetzt, beleuchtet. Der Autor beschreibt aus dem Blickwinkel der gewerberechtlichen, berufsständischen sowie wirtschafts- und sozialpolitischen Bedingungen die Geschichte und den Wandel des Handwerks mit der Herausbildung der Zünfte und des modernen Handwerks mit seinem Korporativismus und stellt diese einander gegenüber. Hierauf folgt eine Diskussion der Probleme der quasi Kartellierung, der regionalen Monopolisierung und insbesondere des Spannungsfeldes zwischen Gewerbefreiheit (freier Markt) und Marktzugangsregulierung in Bezug auf die Handwerksbetriebe. 
Weiterhin wird der Leser über die aktuellen politischen und ökonomischen Rahmen-bedingungen des Handwerks informiert, da erst auf dieser Basis die Tragweite der Diskussion der Forderung nach mehr selbstständigen Gewerbetreibenden verständlich wird. Einen besonderen Stellenwert nimmt bei dieser Untersuchung das Phänomen der Eigentätigkeit (Do-it-yourself), als Form informeller Tätigkeit, und des sozialen Wandels ein.
Darüber hinaus findet auch die Abgrenzungspolitik von Industrie und Handwerk Er-läuterung, da sie in der Praxis fortlaufend zu gerichtlichen Auseinandersetzungen mit Konsequenzen wie Androhung von Betriebsstilllegungen führte. Ähnlich restriktiv wirkt sich die systematische Abgrenzung des handwerksähnlichen Gewerbes gegenüber dem Vollhandwerk aus, die vor dem Hintergrund der Funktion und Problematik des großen Befähigungsnachweises kontrovers diskutiert wird.
Um die Betrachtung auf die möglicherweise diskriminierenden Regelungen der Handwerksordnung zu lenken, die zu Verbrauchernachteilen im Zuge der Liberalisierung des Europäischen Marktes führen könnten, werden die subjektiven Gewerbezugangsvoraussetzungen im Handwerk der verschiedenen westeuropäischen Länder kurz erläutert und verglichen. Die Thematik findet mit einer Beurteilung, inwieweit die voneinander abweichenden nationalen Regelungen in einer freiheitlichen Wirtschaftsordnung zu Wettbewerbsverzerrungen führen und deutsche Handwerker bei Ihrer Berufsausübung benachteiligen, ihren Abschluss. Offensichtlich erweisen sich einige Bestimmungen der deutschen Handwerksordnung im europäischen Vergleich nach wie vor als wirtschaftshemmende Anachronismen, die weit mehr als nur Marktsegmente "auszubremsen" in der Lage sind. Das Handwerk "europafest" machen, wie es die Bundesregierung mit der Novellierung 2004 nannte, impliziert im Grunde nichts anderes, als das nationale Handwerk im europäischen Vergleich, konkurrenzfähig zu machen, und die tradierten, verkrusteten Strukturen des Handwerksrechts aufzubrechen. Mit dieser Novellierung war geplant die Konsumentensouveränität stark anzuheben, damit sich der Wettbewerb auf dem handwerklichen Markt durch diese Neuerung erhöhen sollte. Als weiteres Merkmal kann davon ausgegangen werden, dass die Beschäftigung ansteigen und damit ein wesentlicher Beitrag zur Verringerung der Arbeitslosigkeit gegeben sein wird. Ferner dürfte durch diesen Effekt eine Steigerung der Einnahmen der öffentlichen Haushalte und der sozialen Siche-rungssysteme erfolgen. Als Nebeneffekt des Wettbewerbs mit günstigeren Preisen für weniger umfangreichere Arbeiten (sog. nicht wesentliche Tätigkeiten, gemäß HWO) dürfte die Quantität der Schwarzarbeit sinken und auf die formelle Ökonomie verlagert werden. Insgesamt ist damit zu rechnen, dass bei sinkenden Preisen die Nachfrage nach offiziellen Handwerksleistungen steigen wird, die bisher aus einem Kostenkalkül heraus nicht nachgefragt wurden und stattdessen über soziale Netzwerke oder Schwarzarbeit erbracht wurden.
Es ist ein Anliegen der Arbeit, diese gesellschaftliche Problematik im europäischen Vergleich insbesondere unter Einbezug der neuerlichen Novellierung (1. Januar 2004) und Osterweiterung auch mittels einer Evaluation bei bundesdeutschen Hand-werksbetrieben näher darzustellen. Eine Forschungsrelevanz ergibt sich aus der Änderung des Handwerksrechts sowie der EU-Erweiterung und der daraus folgenden Implikationen. 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


German Crafts and Trade - their Special Feature: License to Market Access

The Crafts and Trade Code and its socio-economic significance


An Overview of the content


— The Crafts and Trade Code (HWO/CTC) defines the license to craftsmanship. This means that the Master Craftsman’s diploma is mandatory for self-employment. (Adequate qualifications are recognized through special permission). 

— The legislator regulates the practice of the profession. It defines the activities which are considered to be crafts and trade. It demarcates the career profiles and regulates the professional training. 

— Moreover, the tasks of the crafts and trade organizations are specified. 

—The Crafts and Trade Code (CTC) thus restricts the free choice of profession expressly given by the Article 12 and the Article 3 (Equality before the law) of German Constitution called Basic Law (GG). According to the said Article 12, all Germans have the right to freely choose their trade or profession, their place of work and their place of training. The said Article 3 (Equality before Law) says, that the practice of trades and professions may be regulated by law.

— As per the constitutional law and from the constitutional-economic point of view, the government interventions in the rights of an individual to freedom and to equality before law have to be explained.

— Accordingly, only those restrictions are generally acceptable, which serve the public interest.
— Laws are in accordance with this criterion, which are independent of the changing social and-political conditions capable of getting the approval in the long run.


What does the Master Craftsman’s Diploma certify?


— As a kind of "Brand product image", it certifies that the craftsman

a) has the professional and mercantile knowledge, abilities and experience, to carry out the respective work orders independently
b) so that the corresponding technical and entrepreneurial standards are guaranteed to protect the interests of the consumers (Consumer protection), of the crafts and trade (Quality of the craft and trade) and of the craftsmen themselves (Bankruptcy risk).

— Till the amendment of the law in January 2004, the regulatory purpose of the obligation to have the Master Craftsman’s Diploma (Big Certificate of Competency) was that “this should guarantee the level of efficiency, productive power of the crafts and trade and the younger talent for the whole trade and industry.

— Since this amendment in the law, the purpose of the obligation to have the Master Craftsman’s Diploma is to repel “the risks for the health or the life of the third party” in the Crafts and Trade

— A direct impact on the wording of the legal text cannot be inferred. However, the law must be interpreted according to the regulatory purpose intended by the legislator, because many things are not clearly regulated through the Crafts and Trade Code, so that the interpretation plays a very great role.
											


Quality Assurance


— The reason given by its proponents for retaining the Master Craftsman’s Diploma as a license to market access is that the vendors and customers are differently informed about the quality of the services offered (asymmetric information).It can otherwise initiate an unwanted competition downwards, if only the prices are compared.

— The proviso of the existing Master Craftsman’s Diploma would be then in the public interest, when it was to compensate for the shortcomings of the market or for a market failure (for instance due to asymmetric information in the Crafts and Trade sector). 

Partly, these reservations are to a certain extent already clarified through the reality (e.g. Internet), because due to the lack of purchasing power, the customer still  strives more for getting a more favourable price for a product or for  a service. On the whole, the market segments and prices for services in the crafts and trade are becoming more transparent through the Websites such as "undertool.de. 

— As per the argumentation, a negative breed is emerging among the vendors and a ruinous competition is emerging in the crafts and trade markets.

This trend of competition is anyway going to increase in Germany due to the EU-expansion towards the East, even if it is till date the case only in some small domains. Since due to a judgment of the European Court of Justice (ECJ) the obligation for registration according to the § 9 of the Crafts and Trade Code (CTC) has been abolished for the foreign companies, which would like to offer a service in Germany, a large part of the German Crafts and Trade is itself ousting this market access regulation in the long term.

— The Counter argument is: There is an unequal distribution of the information in many markets, not only within the domain of the crafts and trade. 

— But a special obligation of the state for a welfare service to the crafts and trade can not be derived from this. 

— It can be assumed that the customers can judge the quality latest after the service has been delivered and can, in case of discontent, change the vendor.

— One can also fall back on the experiences of the others (Reputation), be it through the recommendations or through expert knowledge (as this also works for the illicit work). 

— On the other hand, the crafts and trade companies can present the consumers the differences in quality through 
a)	voluntary warranty of quality
b)	service offers
c)	the Master Craftsman’s title as a voluntary comprehensive characteristic of quality 


Prevention of Danger


— Consumer protection from injuries to health through faulty products and services is in general interest. 

— Specifications for the Trade, Commerce and Industry Regulation Act, the technical standards, prescribed qualifications and the liability law can be derived from this.

— Especially in comparison with the overseas, high standards of technical training for the final examination of the apprentices already offer a preventive protection to the crafts and trade.

— Existing laws such as the Law of product liability or the German Construction Contract Procedures (GCCP) are sufficiently respected.

— Indeed the question arises, whether additional subjective restrictions for licensing such as the Master Craftsman’s Diploma and/or six-year professional experience, are appropriate for getting the special permission (4 years experience of apprentice in a key position according to the § 7b of the Crafts and Trade Code). This question is actually important because in the rest of Europe, such a restrictive law does not exist (Exceptions are Austria and Luxembourg with a similar, but moderate restriction). 

— To find the right measure is a normative decision and can ultimately be taken only on political level.

— However, the proof of "masterly" professional knowledge and talents can in this context only be justified with the prevention of danger.

— Knowledge of industrial management and pedagogy, which is also a part of the examination for the Master Craftsman’s Diploma, must be ignored because it is not relevant. After all, there is no mercantile examination for a Restaurant owner, but the bakers and confectioners have to undergo such an examination.

— Qualifications such as the Master Craftsman’s Diploma, once acquired lose their special meaning due to the rapid technical change, if one does not keep on undergoing some advanced training.

— A 100% protection from injuries due to a human or technical failure can’t be warranted even through additional qualifications. Mostly, the problems are caused by the bungling during the execution or inappropriate handling of the materials or machines and devices. 

— Despite the public welfare, which has been highlighted above, no standards for industrial and environmental safety have been, for example, incorporated in the Crafts and Trade Code. 


Equality before Law


— Regulations for a license to a profession and for practicing a profession need to also be regularly scrutinized, because they are related to the Basic principle of equality in the Article 3 of the German Basic Law (GG).

— Especially due to the changing economic framework, there is often a danger of discrimination (the so-called discrimination of natives, i.e. German craftsmen have a disadvantage over the other European craftsmen because of the hard market access). 

— We should not ignore the fact that the Crafts and Trade Code (CTC) of 1953 with its current regulation is based on a judgment of the Federal Constitutional Court of 1961 and for its decision, this court had that time relied upon the conditions and data of the 1950s.

— The court has justified the Big Certificate of Competency as a regulation for the choice of profession and not for practicing the profession.

— After considering the multitude of the factors, which are independent of the constitutional state and substantiate the special position of the class of craftsmen in the whole economy (e.g. turnover, number of employees, promotion of young people for the trade and industry, significance for the medium scale industry and the social set-up), the Honorable court came to the conclusion that these public interests constitute community goods of such high value that they justify a restriction on the free choice of profession.

— In the course of the freedom of service in the member states of European Union, the pressure of reforms has increased regarding this factor, especially through the expansion towards the East.

— With a relaxation of the laws for the entry to the market, the problem of the so called discrimination of the natives would get defused. 

— Due to the fall of the market access barrier, more and more people would be starting their own business and beside a favourable development in the job market, it could also lead to more dynamics in this market segment, since many jobs, which were earlier not carried out or executed only in the DIY- (Do-it-yourself) procedure or were illicit works, would be now onwards demanded on the official job market.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Niemieckie rzemiosło i jego osobliwość, polegająca na uprawnieniach rynkowych
Ustawa o rzemiośle i jej społeczno-ekonomiczne znaczenie

Zarys

	Poprzez ustawę o rzemiośle (HWO) ustawodawca określił wiążąco zasady zezwolenia wykonywania zawodu w zakresie rzemiosła, tzn. do rozpoczęcia pracy na własny rachunek jest niezbędny dyplom mistrza (adekwatne wykszałcenie zawodowe jest uznawane w drodze zezwolenia wyjątkowego). [1]
	Ustawodawca reguluje wykonywanie zawodu poprzez określenie czynności, które przypisuje się rzemiosłu, odgraniczenie pojedynczych zawodów i regulowanie nauki zawodu. 
	Ponadto określane są zadania organizacji rzemieślniczych. [2]
	HWO ogranicza tym samym wolność wybóru zawodu w znaczeniu artykułu 12 ustawy zasadniczej (GG), w którym to wyraźnie i wiążąco określona jest wolność wyboru zawodu, jak również artykułu 3 ustawy zasadniczej (GG). 
	Z perpektywy konstytucyjno-ekonomicznej i konstytucyjno-prawnej interwencje państwa w prawa  jednostki do wolności i równości muszą zostać uzasadnione. 
	Uzasadnione są tym samym tylko takie ograniczenia, które wynikają z interesu ogółu, tzn. ogólnie wspomagające dojście do porozumienia.
	Kryteria te spełniają ustawy, których uchwalenie jest niezależne od zmiennych politycznych i społeczych uwarunkowań. 

Co przedstawia sobą tzw. wielki dokument stwierdzający kwalifikacje do wykonywania określonego zawodu (dyplom mistrza)?

	Jako coś w rodzaju „produktu markowego“ ma on potwierdzać, że dany rzemiślnik
a) posiada fachową i kupiecką wiedzę, umiejętności i doświadczenie, ażeby samodzielnie móc się wywiązać z odnośnych zleceń.
b) tym samym zapewnia odpowiedni fachowy i przedsiębiorczy standard w interesie konsumenta (ochrona konsumenta), rzemiosła (jakość rzemiosła) jak i samych rzemieślników (niebezpieczeństwo upadłości).

	Do czasu nowelizacji ustawy w styczniu 2004 roku cel regulacyjny obowiązku posiadania dyplomu mistrza (wielki dokument stwierdzający kwalifikacje do wykonywania określonego zawodu) polegał na „przyczynieniu się do zapewnienia standardu usług i wydajności rzemiosła oraz młodej kadry w całej branży rzemieślniczej gospodarki“.
	Od czasu zmiany ustawy celem obowiązku posiadania dyplomu mistrza w rzemiośle jest ochrona „zdrowia oraz życia osób postronnych“.
	Bezpośredni wpływ na dosłowne brzmienie tekstu ustawy nie może zostać zrekonstruowany, mimo to ustawa musi być wykładana zgodnie z zamierzonym przez ustawodawcę celem regulacyjnym, a ponieważ wiele ustaleń ustawy o rzemiośle jest niejasno sformułowanych, to wykładnia jej odgrywa nadwyraz wielką rolę.


Zapewnienie jakości

	Zwolennicy zachowania dyplomu mistrza uzasadniają swoje stanowisko tym, że oferenci i nabywcy w różnym stopniu poinformowani są o jakości wykonanych usług (asymetryczna informacja) i że istnieje niebezpieczeństwo powstania niechcianej konkurencji zredukowanej jakości usług, jeżeli będą porównywane ceny. [3]
	W interesie publicznym byłoby zachowanie dyplomu mistrza wtedy, jeśli byłby on konieczny do zniwelowania braków rynkowych albo nawet do zakazu dostępu do rynku (np. z uwagi na asymetryczną informację w sektorze rzemieślniczym). [4]

Częściowo zastrzeżenia te są niwelowane przez samą rzeczywistość (np. internet), ponieważ ze wzgędu na słabą siłę nabywczą konsument dąży do nabycia danego produktu albo usługi za korzystniejszą cenę. Ogólnie rzecz biorąc segmenty rynkowe i ceny za usłgugi w rzemiośle stają się poprzez strony internetowe jak np. „undertool.de“ coraz bardziej transparentne. 

	W ten sposób – wedle powyższych argumentów – dochodzi do negatywnej selekcji oferentów jak również do rujnującej konkurencji na rynkach rzemieślniczych. [5]

Ten rozwój konkurencji w Niemczech będzie ze względu na rozszerzenie UE na wschód tak czy siak coraz bardziej narastał, nawet jeśli do dzisiaj tylko w pojedynczych branżach. Poprzez zniesienie obowiązku registracji zgodnie z § 9 ustawy o rzemiośle (HWO) na podstawie wyroku Europejskiego Trybunału Sądowego dla zagranicznych zakładów, zamierzajaych oferować w Niemczech dane usługi, duża część niemieckiego rzemiosła z pomocą regulacji w sprawie dostępu na rynek w skali długoterminowej zaszkodzi sama sobie. [6]

	Argumentacja przeciwnego stanowiska: nierówny stan informacji ma miejsce w wielu dziedzinach, nie tylko w rzemiośle. [7]
	Z tego nie wynika szczególny obowiązek opiekuńczy państwa względem rzemiosła. [8]
	Można wyjść z założenia, że konsumenci najpóźniej po wykonaniu danej usługi są w stanie ocenić tejże jakość i w razie niezadowolenia z niej zmienić oferenta.
	Można również skorzystać z doświadczenia innych (reputacja), np. poprzez rekomendacje albo wiedzę fachowców (funktjonuje także w wypadku pracy na czarno).
	Z drugiej strony zakłady  rzemieślnicze mogą sygnalizować konsumentom różnice jakości poprzez
a) dobrowolne gwarancje
b) oferty serwisowe
c)  dyplom mistrza jako (dobrowolny) znak jakości. [9]


Ochrona przed niebezpieczeństwem

	Ochrona konsumenta przed szkodami na zdrowiu spowodowanymi poprzez wadliwe produkty i usługi jest w interesie ogółu.
	Stąd wywodzą się m.in. przepisy ustawy o prowadzeniu ustawy gospodarczej, normy techniczne, przepisy dotyczące nauki zawodu oraz prawo o odpowiedzialności cywilnej.
	Wysokie fachowe standardy nauki zawodu i egzaminu czeladniczego w rzemiośle, zwłaszcza w porównaniu z zagranicą, gwarantują prewencyjną ochronę. 
	Obowiązujące ustawy jak np. ustawa o odpowiedzialności cywilnej producenta, dostawcy i sprzedawcy za szkody powstałe w związku z wadliwością produktu lub niewystarczającą instrukcją produktu lub ustawa o przydzielaniach zleceń budowlanych (VOB) uważa się za całkowicie wystarczającą.
	Powstaje pytanie, czy dodatkowe subjektywne ograniczenia jak dyplom mistrza lub sześciolenie doświadczenie zawodowe w celu uzyskania pozwolenia drogą wyjątku (z tego cztery lata na kierowniczym stanowisku jako czeladnik zgodnie z § 7b HWO) są stosowne w obliczu faktu, że w pozostałej części Europy tego rodzaju restryktywne przepisy nie egzystują (wyjątkiem o podobnej, aczkolwiek złagodzonej formie jest Austria i Luksemburg).
	Ustalenie stosownej miary jest decyzją normatywną i może być urególowane tylko na płaszczyźnie politycznej. [10]
	Jednakże wymóg wykazania się „mistrzowskimi“ fachowymi umiejętnościami może być  w tym kontekście uzasadniony jedynie ochroną przed niebezpieczeństwami. 
	Znajomości związane z ekonomiką przemysłu i pedagogiką pracy, będące również częścią egzaminu mistrzowskiego, musiałyby zostać ze względu na ich nieistotność zlikwidowane – w końcu posiadaczy restauracji także nie obowiązuje egzamin handlowy, którym z kolei są objęci piekarze i cukiernicy. 
	Jednorazowo zdobyte kwalifikacje takie jak egzamin mistrzowski tracą bez stałego dokształcania się w obliczu niezwykle szybkiego rozwoju technicznego na znaczeniu. 
	Stuprocentowej ochrony przed szkodami spowodowanymi zawiedzeniem przez człowieka lub maszynę nie moga zapewnić nawet dodatkowe kwalifikacje. Z reguły przyczyną problemów jest fuszerka albo niefachowe obchodzenie się z materiałami lub maszynami i sprzętami. 
	Pomimo nacisku na dobro powszechne przepisy dotyczące ochrony pracy i ochrony środowiska nie są zakotwiczone w HWO.

Prawo do równości

	Regulacje dotyczące dopuszczenia do zawodu i wykonywania zawodu wymagają również dlatego regularnej kontroli, ponieważ dotyczą zasady równości wobec prawa, zakotwiczonej w artykule 3 ustawy zasadniczej.
	Szczególnie w kontekście zmieniających się gospodarczych warunków ramowych powstaje często niebezpieczeństwo dyskryminacji (tzw. dyskryminacji krajowców, to znaczy niemiccy rzemieślnicy są pokrzywdzeni ze względu na utrudniony dostęp do rynku w porównianiu z innymi europejskimi rzemieślnikami). 
	Nie można pominąć faktu, że ustawa o rzemiośle (HWO) z 1953 roku i jej obecna regulacja opiera się na wyroku Federalnego Sądu Konstytucyjnego z roku 1961 i że podstawą wyroku sądu była sytuacja i dane z lat pięćdziesiątych. [11]
	W uzasadnieniu sąd podkreślił funkcję wielkiego dokumentu stwierdzającego kwalifikacje do wykonywania określonego zawodu (dyplom mistrza) jako regulację dotyczącą wyboru a nie wykonywania zawodu. 
	Z uwagi na mnogość rozważeń od strony prawnej, które miały dowieść szczególną pozycję rzemiślników w całej gospodarce (należałoby tu wymienić: obrót, liczbę zatrudnionych, popieranie młodej kadry w ramach działalności gospodarczej, znaczenie dla klasy średniej), sąd doszedł do wniosku, że interes publiczny usprawiedliwia ograniczenie wolności wyboru zawodu. 
	Z uwagi na wolność przepływu usług w krajach UE i zwłaszcza rozszerzenie Unii na Wschód wzmogła się w tym punkcie potrzeba reformy.
	Z pomocą liberalizacji ustaw dotycząych dostępu na rynek zostałby załagodzony problem tzw. dyskryminacji krajowców.
	Poprzez likwidację barier dostępu na rynek możliwy byłby wzrost założeń egzystencji, wzrost miejsc pracy i dynamiki w tym sektorze, także z uwagi na fakt, że wiele prac wykonywanych wcześniej drogą procedury DIY lub na czarno zlecanych by było na rynku oficjalnym. 


[1] por. Landman/Rohmer, Gewerbeordnung, Loseblattsammlung, tom 1, §1, cyfra 3, str. 6.

[2] por. Detlef Perner, Mitbestimmung im Handwerk? Die politische und soziale Funktion der Handwerkskammern im Geflecht der Unternehmensorganisation, Kolonia 1983;
Valentin Chesi, Struktur und Funktionen der Handwerksorganisation in Deutschland seit 1933, Berlin 1966;
Peter John, Handwerkskammern im Zwielicht, Frankfurt/M 1979.

[3] por. Gerd Habermann, Die deutsche Handwerksordnung als Relikt der Gewerbebindung, w: Ordo, Jahrbuch für die Ordnung von Wirtschaft und Gesellschaft, tom 41, 1990.

[4] por. Markus Fredebeul-Krein; Angela Schürfeld, Marktzutrittsregulierungen im Handwerk und bei technischen Dienstleistungen. Eine ökonomische Analyse, Kolonia 1998
Thomas Fellecker; Stefan Fellecker, Handwerksordnung und großer Befähigungsnachweis – die historische Wahrheit, Izba Handlowa w Lüneburgu, kwiecień 2003.

[5] por. ZDH, Die Stellungnahme des ZDH zur Reform der HWO, wydrukowano w: Orientierungen zur Wirtschafts- und Gesellschaftspolitik, 96, 2/2003.

[6] por. Birgit Buschmann; Wojciech Golenbiewski, Kooperationen im Handwerk mit Blick auf die EU-Osterweiterung, Mannheim 2003.

[7] por. Ingo Stüben, Das Deutsche Handwerk. Der große Befähigungsnachweis (Meisterbrief) als Kriterium des Marktzutritts, Magdeburg 2006.

[8] por. Ulrich Briefs, Deutsche Rückständigkeit. Alles verboten – Die deutsche Handwerksordnung gehört abgeschafft, w: Stefan Bollmann (wydawca), Patient Deutschland. Eine Therapie, Monachium 2002.

[9] por. Ingo Stüben, Das deutsche Handwerk. Eine Säule der Wirtschaft im Wandel, Hamburg 2006.

[10] por. Egon Tuchtfeld, Gewerbefreiheit als wirtschaftspolitisches Problem, Berlin 1955.

[11] por. wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, decyzja z 17.7.1961, 1 BvL 44/55, w: BverfGE 13,97, str. 104 f.

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Los oficios artesanales en Alemania con su particularidad del acceso al mercado
El reglamento de los oficios artesanales y su importancia socio-económica 

Ø	A través del reglamento de los oficios artesanales (HWO por sus siglas en alemán), el legislador ha establecido la autorización para el ejercicio de los oficios artesanales, es decir, para poder ejercerlos en forma independiente se requiere la posesión del diploma de maestría (otras formaciones profesionales apropiadas son reconocidas a través de autorizaciones excepcionales). [1]
Ø	El legislador regula el ejercicio profesional, es decir, determina cuáles actividades corresponden a los oficios manuales o artesanales, establece características típicas de los oficios y regula la formación profesional.
Ø	Adicionalmente se determinan las funciones de las organizaciones gremiales del artesanado. [2]
Ø	Así, el HWO limita la libre elección de la profesión en el sentido del artículo 12 de la Constitución alemana (GG por sus siglas en alemán), que establece expresamente la libre elección de la profesión, y del derecho de igualdad establecido en el artículo 3 de la Constitución (GG).
Ø	Desde el punto de vista económico-constitucional y constitucional, las intervenciones estatales en los derechos de libertad e igualdad del individuo deben estar fundamentadas.
Ø	De acuerdo con lo anterior solamente están justificadas aquellas limitaciones que sean de interés público, es decir, sobre las que se pueda alcanzar un consenso general.
Ø	Este criterio lo cumplen aquellas leyes que en última instancia puedan ser aprobadas independientemente de las condiciones políticas y sociales cambiantes.

¿Qué representa el certificado de aptitud mayor (diploma de maestría)?

Ø	Provisto de una especie de „imagen de artículo de marca“, el diploma de maestría ha de certificar que el artesano
a) posee los conocimientos, capacidades y experiencia profesionales y comerciales para ejecutar de manera autónoma los pedidos o trabajos que le sean encargados.
b) garantiza con ello el correspondiente nivel profesional y empresarial en el interés de los consumidores (protección del consumidor), del gremio artesanal (calidad del trabajo artesanal) y de los artesanos mismos (riesgo de quiebra).

Ø	Hasta la reforma de la ley en enero de 2004 el objeto de la obligatoriedad de tener el diploma de maestría (certificado de aptitud mayor) radicaba en que éste debía  “prestar una contribución al aseguramiento del nivel de rendimiento y de la capacidad de producción del artesanado y de la generación de relevo en pro de la economía productiva en general”.
Ø	A partir de la reforma de la ley el objeto de la obligatoriedad de poseer el diploma de maestría en los oficios artesanales es “prevenir riesgos para la salud y la vida de terceros”.
Ø	Si bien no es posible deducir una influencia directa sobre el tenor del texto legal, la ley debe ser interpretada de acuerdo con el objeto de regulación que el legislador se ha propuesto, ya que hay muchos aspectos que no están claramente regulados en el reglamento de los oficios artesanales por lo que la interpretación juega un papel muy importante.   

Aseguramiento de la calidad

Ø	Para sus defensores, la justificación de la conservación del diploma de maestría como requisito para el acceso al mercado radica en que oferentes y demandantes están desigualmente informados sobre la calidad de los servicios prestados (información asimétrica), por lo que de limitarse a una mera comparación de precios podría darse inicio a una indeseable competencia de servicios hacia abajo. [3]
Ø	La exigencia del diploma de maestría existente sería de interés público si este título fuese necesario para compensar carencias en el mercado o hasta un fracaso del mercado (por ejemplo debido a informaciones asimétricas en el sector de los oficios manuales). [4]

Estas reservas ya están siendo desarticuladas hasta cierto grado por la realidad misma (p.ej. Internet), pues a causa de un limitado poder adquisitivo el cliente se ve aún más motivado a obtener un producto o servicio a precios más asequibles.  En general, páginas web como por ejemplo "undertool.de" hacen más transparentes los segmentos de mercado y precios para los servicios artesanales.

Ø	Según la argumentación, está surgiendo una selección negativa entre los oferentes y se está desarrollando una competencia ruinosa en el mercado de los oficios manuales o artesanales. [5]

En Alemania este desarrollo de la competencia de todos modos se presentará cada vez más a raíz de la ampliación (de la UE) hacia el este, si bien hasta ahora ello sólo ha ocurrido en sectores pequeños y aislados. Debido a la eliminación de la obligación de registro para las empresas extranjeras que deseen prestar un servicio en Alemania prevista en el Art. 9 del reglamento de los oficios manuales (HWO), a raíz de una sentencia del Tribunal de Justicia Europea, en el largo plazo una gran parte del artesanado alemán se está marginando a sí misma con este reglamento de acceso al mercado. [6]

Ø	La argumentación opuesta: La distribución desigual de la información existe en muchos mercados, no solo en el área de los oficios artesanales. [7]
Ø	De lo anterior no se desprende un deber de asistencia especial por parte del estado hacia el artesanado. [8]
Ø	Se puede asumir que los clientes podrán evaluar la calidad de un servicio a más tardar cuando éste haya sido prestado y, en caso de no quedar satisfechos, podrán cambiar de proveedor.
Ø	También se puede echar mano de la experiencia de otros (reputación), ya sea a través de recomendaciones o a partir del conocimiento de expertos (en el caso del trabajo clandestino o negro también funciona así).
Ø	Por otra parte, las empresas artesanales podrán señalizar a los consumidores las diferencias en calidad a través de
a)	oferta voluntaria de garantías
b)	ofertas de servicios
c)	diploma de maestría como sello general de calidad (voluntario).
[9]

Protección contra riesgos

Ø	La protección del consumidor ante daños a la salud causados por productos y servicios defectuosos es de interés común.
Ø	De lo anterior se derivan, entre otras, disposiciones del código industrial, normas técnicas, normas para la formación profesional y el derecho de responsabilidad civil.
Ø	Sobre todo en comparación con el extranjero, los altos estándares profesionales del examen de oficial en los oficios artesanales ya ofrecen una protección preventiva.
Ø	Las leyes existentes, tales como p.ej. la ley de responsabilidad civil sobre productos o el reglamento de adjudicación y contratación de servicios de construcción civil (VOB por sus siglas en alemán) son consideradas como totalmente suficientes.
Ø	Ante la situación real de que en el resto de Europa no existe un manejo tan restrictivo del ejercicio de los oficios artesanales (a excepción de Austria y Luxemburgo, donde la situación jurídica es similar pero menos estricta), surge la interrogante acerca de si limitaciones al ejercicio profesional adicionales y subjetivas, tales como el examen de maestría o experiencia profesional de seis años (cuatro de ellos en función directiva, según el Art. 7b del HWO) para poder obtener una autorización excepcional resultan razonables.
Ø	El atinar a la medida justa constituye una decisión normativa que al final sólo podrá ser tomada en el ámbito político. [10]
Ø	Sin embargo, en este sentido la comprobación de conocimientos y destrezas profesionales "magistrales" solo es justificable en tanto a la protección contra riesgos se refiere.
Ø	Los conocimientos sobre administración de empresas y sobre pedagogía laboral, que también forman parte del examen de maestría, deben quedar por fuera en virtud de su falta de relevancia, pues al fin y al cabo tampoco existe un examen de conocimientos comerciales para dueños de restaurantes, aunque sí para panaderos y pasteleros.
Ø	Particularmente considerando el vertiginoso desarrollo tecnológico, las calificaciones adquiridas una sola vez, tales como el examen de maestría, pronto pierden valor informativo  si no media un continuado proceso de mejoramiento profesional.
Ø	Ni siquiera las calificaciones adicionales garantizan una protección del 100% contra daños causados por fallas humanas o técnicas. En la mayoría de los casos las causas de los problemas radican en la chapucería en la ejecución o en el manejo inadecuado de materiales, máquinas o equipos.
Ø	A pesar de lo destacado del bienestar común, el HWO no establece – por ejemplo – disposiciones sobre protección laboral o ambiental.

Derecho de igualdad

Ø	Las regulaciones sobre la habilitación profesional y la autorización para el ejercicio profesional también requieren una revisión constante por el hecho de que atañen al principio de igualdad consagrado en el artículo 3 de la Constitución (GG).
Ø	Particularmente debido a las cambiantes condiciones económicas surge a menudo el riesgo de discriminación (la llamada discriminación de nacionales, es decir, artesanos alemanes que son colocados en desventaja respecto a otros artesanos europeos haciéndoseles más difícil el acceso al mercado).
Ø	No podemos pasar por alto el hecho de que el reglamento de los oficios artesanales (HWO) de 1953 con su regulación actual se fundamenta en una sentencia del año 1961 de la Corte Constitucional Federal alemana y que ese tribunal para decidir se basó en los datos y en las condiciones imperantes en los años 1950. [11]
Ø	En sus considerandos el tribunal caracterizó el diploma de maestría como regulación de la elección del oficio y no del ejercicio profesional.
Ø	Entre una serie de consideraciones jurídico estatales que han de comprobar la especial situación del artesanado y de los oficios manuales en la economía en general (cabría mencionar: volumen de negocios, número de empleados, promoción de generaciones de relevo para la economía industrial, significado para la clase media y el entramado social), el tribunal llegó a la conclusión de que esos intereses públicos constituyen bienes comunitarios de tal importancia que justifican una restricción a la libertad profesional.
Ø	En el curso de la libertad de prestación de servicios existente en los estados miembros de la UE la presión en este punto ha aumentado, particularmente por la ampliación de la Unión hacia el este.
Ø	Con una flexibilización de las leyes sobre el ingreso al mercado se le restaría agudeza al problema de la llamada discriminación de nacionales.
Ø	Con la eliminación de la barrera de acceso a los mercados podría darse un aumento en la constitución de nuevas empresas y, aparte de un desarrollo más favorable de los niveles de empleo, este segmento del mercado también adquiriría una dinámica más ágil, pues muchas labores que antes no se realizaban o eran ejecutadas bajo el modelo “hágalo usted mismo“ o mediante trabajo clandestino ahora serían demandadas en el mercado formal.


[1] vea Landman/Rohmer, Gewerbeordnung, Loseblattsammlung, Band 1, §1 Randziffer 3, [= Código Industrial, colección de hojas sueltas, tomo 1, art. 1, cifra marginal 3], p. 6

[2] vea Detlef Perner, Mitbestimmung im Handwerk? Die politische und soziale Funktion der Handwerkskammern im Geflecht der Unternehmensorganisation [= ¿Cogestión en el gremio artesanal? La función política y social de las cámaras de artesanía en el entramado de la organización empresarial], Colonia 1983;
Valentin Chesi, Struktur und Funktionen der Handwerksorganisation in Deutschland seit 1933 [= Estructura y funciones de la organización artesanal en Alemania desde 1933], Berlín 1966;
Peter John, Handwerkskammern im Zwielicht [= Cámaras de artesanía entre dos luces], Francfort del Meno 1979

[3] vea Gerd Habermann, Die deutsche Handwerksordnung als Relikt der Gewerbebindung [= El reglamento alemán de los oficios artesanales como reliquia del compromiso industrial], en: Ordo, Jahrbuch für die Ordnung von Wirtschaft und Gesellschaft [= Ordo, Anuario del ordemaniemto de la economía y la sociedad], tomo 41, 1990

[4] vea Markus Fredebeul-Krein; Angela Schürfeld, Marktzutrittsregulierungen im Handwerk und bei technischen Dienstleistungen. Eine ökonomische Analyse [= Regulaciones de acceso al mercado en los oficios artesanales y en servicios técnicos. Un análisis económico], Colonia 1998
Thomas Fellecker; Stefan Fellecker, Handwerksordnung und großer Befähigungsnachweis – die historische Wahrheit [= El reglamento de los oficios artesanales y el certificado de aptitud mayor – la realidad histórica], Cámara de artesanía de Lüneburgo, abril 2003

[5] vea ZDH, Die Stellungnahme des ZDH zur Reform der HWO [= Toma de posición del ZDH ante la reforma del HWO, impresa en: Orientierungen zur Wirtschafts- und Gesellschaftspolitik [= Orientaciones sobre la política económica y social], 96, 2/2003

[6] vea Birgit Buschmann; Wojciech Golenbiewski, Kooperationen im Handwerk mit Blick auf die EU-Osterweiterung [= Cooperaciones en el gremio artesanal con miras a la ampliación de la UE hacia el este], Mannheim 2003

[7] vea Ingo Stüben, Das Deutsche Handwerk. Der große Befähigungsnachweis (Meisterbrief) als Kriterium des Marktzutritts [= El artesanado alemán. El certificado de aptitud mayor (diploma de maestría) como criterio de acceso al mercado], Magdeburg 2006

[8] vea Ulrich Briefs, Deutsche Rückständigkeit. Alles verboten – Die deutsche Handwerksordnung gehört abgeschafft [= Retraso alemán. Todo prohibido – El reglamento alemán de los oficios artesanales debe ser eliminado], en: Stefan Bollmann (ed.), Patient Deutschland. Eine Therapie [= Paciente Alemania. Una terapia], Munich 2002

[9] vea Ingo Stüben, Das deutsche Handwerk. Eine Säule der Wirtschaft im Wandel [= El artesanado alemán. Una columna de la economía en transformación], Hamburgo 2006

[10] vea Egon Tuchtfeld, Gewerbefreiheit als wirtschaftspolitisches Problem [= Libertad industrial como problema económico], Berlín 1955

[11] vea Sentencia de la Corte Constitucional Federal, decisión del 17.7.1961, 1 BvL 44/55, en: BverfGE [= Decisiones de la CCF] 13,97, p. 104 s.
Notes: Includes bibliographical references (p. 517-532).