DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme
Publisher: Tafelberg
Published: 2014
Place of publication: Kaapstad
Language: afr
Translated from: eng
Translation of: DF Malan and the rise of Afrikaner nationalism
Number of pages: 492
ISBN-13: 9780624055853
Description: Lindie Koorts se *DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme*, wat in 2014 deur Tafelberg uitgegee is, is 'n diepgaande biografie wat die lewe van D.F. Malan, een van die sentrale figure in die Afrikaner-nasionalistiese beweging en later Eerste Minister van Suid-Afrika, ondersoek. Die boek poog om 'n genuanseerde beeld van Malan te skets en bied 'n "agter-die-skerms-blik" op die Afrikaner-nasionalistiese politiek, wat tradisionele sienings van sy eensgesindheid uitdaag.

Die "Skrywersnota" meld dat aanhalings uit vroeë Afrikaanse dokumente, wat in die tydperk van die boek se fokus geskryf is, behou is om die taal se wordingstyd en die gebrek aan gestandaardiseerde spelling en grammatika te weerspieël. Die dankbetuigingslys is omvattend en erken die hulp van verskeie historici, argivarisse, bibliotekarisse en familie, wat die omvang van die navorsing beklemtoon.

Die "Inleiding" begin met 'n kritiese kyk na die terme "Afrikaner nationalism," "apartheid," en "white supremacy," en argumenteer dat dit afsonderlike, dog verwante, verskynsels is wat nie as sinonieme gebruik moet word nie. Koorts stel die toneel met Malan se laaste dae in Stellenbosch, waar hy aan H.B. Thom, rektor van die Universiteit Stellenbosch, vertel het sy grootste diens was om sy volk te verenig – 'n bewys van sy diepgaande Afrikaner-nasionalistiese oortuiging. Die boek erken die hedendaagse persepsie van Malan as 'n simbool van rasseverdrukking, maar beklemtoon die skrywer se plig om die verlede sonder regverdiging of apologetiek te verstaan, en die kompleksiteit van die geskiedenis en sy individue te belig. Koorts stel dat die biografie nie die verhaal van 'n beweging is wat deur die lens van 'n enkele man se lewe vertel word nie, maar eerder die verhaal van 'n man waardeur die leser vertroud raak met 'n beweging wat dikwels deur interne verdeeldheid en persoonlike vetes gekenmerk is.

Die navorsing is gebaseer op argivale rekords, veral die dokumente van leiers van die Nasionale Party in die eerste helfte van die 20ste eeu. Die outeur merk op dat hierdie dokumente 'n voorspelbare beheptheid met Afrikaner-nasionalisme en partypolitiek openbaar, en dat rasseaangeleenthede selde bespreek is. Kontak of besprekings oor swart politieke organisasies was byna heeltemal afwesig in Malan se korrespondensie voor 1948, wat dui op die mate waarin gepolitiseerde Afrikane en Afrikaner-nasionaliste in aparte wêrelde geleef het. Hierdie afwesigheid word nie gesien as 'n verwaarlosing van swart politiek nie, maar as 'n weerspieëling van die Afrikaner-nasionaliste se isolasie van die meerderheid van Suid-Afrika se bevolking, en hoe hul wêreldbeeld, wat op "Afrikanersake" soos die armblanke-vraagstuk gefokus het, tot die apartheidsbeleid kon bydra.

Hoofstuk 1, "Die skaam jong man" (1874-1900), begin met 'n intieme kykie na Daniël Francois Malan se kinderjare op die plaas Allesverloren buite Riebeek-Wes. Hy word beskryf as 'n bysiende, teruggetrokke kind wat 'n harnas gedra het vir sy krom skouers en selde sy mond oopgemaak het, wat sy pa hom die bynaam "Eenwoord" besorg het. Die ruwe landskap van die Swartland, met sy droë somers en nat winters, het 'n blywende indruk op hom gelaat. Die Malan-gesin word uitgebeeld as gegoede, vooruitstrewende boere en deel van 'n gevestigde klas Kaapse Afrikaners. Die hoofstuk beskryf die verengelsing van Kaapse Afrikaners en die groeiende bewustheid van hul bande met die Voortrekkers en die stryd teen die Britse Ryk ná die ontdekking van diamante en goud in die 1870's.

Malan se ouers, Daniël Francois sr. en Anna Malan (née du Toit), was diepgodsdiens en Hugenote-afkoms, en godsdiens het 'n sentrale rol in die huishouding gespeel. Die Groot Herlewing van die 1870's het Riebeek-Wes beïnvloed, en hoewel Malan nie 'n spesifieke bekering beleef het nie, het hy 'n roepingsbewustheid ervaar. Sy pa het hom nie as boer gesien nie en hom aangemoedig om verder te studeer.

Malan was 'n skrander leerling, maar in die skadu van sy suster Cinie en Jan Smuts. Sy skoolmeester, Theunis Stoffberg, het 'n blywende indruk op hom gemaak en hom die leuse "Enigiets wat die moeite werd is om te doen, is die moeite werd om góéd te doen" geleer. Die hoofstuk belig ook Malan se jeugdige kattekwaad, sy vriendskap met bruin huishulpe (wat hy as 'n "uitgebreide dog paternalistiese familie" beskou het) en sy vroeë geloof dat rasseverskille slegs op opvoedingspeil berus.

Sy studentetyd aan die Stellenbosch Gimnasium en Victoria-kollege word beskryf, insluitend sy skaamheid en minderwaardigheidsgevoelens wat hom aanvanklik geïsoleer het. Ten spyte hiervan het hy sukses behaal in die Unie Debatsvereniging, wat 'n slypskool vir jong Afrikaner-nasionaliste was. Sy eerste debat, waarin hy krities was oor buitelandse kapitaal en die uitwerking daarvan op die Kaapkolonie, toon reeds sy anti-kapitalistiese en anti-sosialistiese sienings. Sy beskrywing van "Afrikaners" as 'n konserwatiewe groep wat beskerming teen onsekere tye nodig het, is 'n vroeë aanduiding van sy politieke denke.

Die hoofstuk eindig met Malan se besluit om teologie te studeer, 'n pad wat hy as 'n Godgegewe roeping beskou het. Sy inskrywing by die Stellenbosse Kweekskool, beïnvloed deur die ortodokse, patriotiese en romantiese Réveil-beweging uit Nederland, het sy teologiese en nasionalistiese vorming versterk. 

Die boek se deurlopende doel is om Malan se lewe te verken en te wys hoe sy persoonlikheid en dade 'n volk en 'n land gevorm het, selfs in die lig van die "ongemaklike waarheid" van die verlede.