साम उ:प्मा मुन्धुम:
Subtitle: आत्मा, उपचार र उपनिवेशविरोधी चिन्तनको एक आदिवासी दर्शन
Publisher: Hamro Idea, Biratnagar, Nepal
Published: 2025
Place of publication: Nepal
Language: nep
Format: Philosophy
Number of pages: 71
ISBN-13: 9789937981088
Copyright date: 2025
Description: “साम–उप्मा मुन्धुम दर्शन” हाम्रो लागि समय सान्दर्भिक र अति आवश्यक आवाज हो, जसले किरात लिम्बू संस्कृतिको पवित्र माटोमा गढिएको आदिवासी ज्ञानलाई पुनःस्थापना र पुनर्जीवन दिने प्रयास गर्छ। डा. नवराज सुब्बा—एक अनुसन्धानकर्ता, कवि र सांस्कृतिक दार्शनिक—द्वारा प्रस्तुत गरिएको बौद्धिक तथा आध्यात्मिक आव्हान हो।
यस दर्शनको आधारभूत अवधारणा हो—व्यक्तिको "साम" (प्राण वा चेतनाको सार) छुट्टिएपछि पीडा उत्पन्न हुन्छ। लिम्बू सृष्टिजगतको सन्दर्भमा "उप्मा" (सातो बोलाउने विधि) केवल अनुष्ठान नभएर गहिरो दार्शनिक अभ्यास हो। मौखिक परम्परा, तत्वदर्शन र जीवनअनुभूतिमा आधारित यस कृतिले आत्मचिन्तन, समुदाय र ब्रह्माण्ड बुझ्नका लागि नयाँ दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्दछ।

यो पुस्तक १२ अध्यायमा विस्तारित छ, जसमा साम–उप्मा प्रणालीको अस्तित्ववाद (ontology), ज्ञानमीमांसा (epistemology), नीतिशास्त्र (ethics) र उपचारत्मक तर्क (healing logic) को विवेचना गरिएको छ। डा. सुब्बाले स्थानीय तथा वैश्विक सन्दर्भमा यस सिद्धान्तलाई सुसम्बद्ध रूपमा प्रस्तुत गर्दै आदिवासी दृष्टिकोण, अन्य दर्शन, अनुसन्धान र मुन्धुम मौखिक गाथालाई आधुनिक मनोविज्ञान, आध्यात्मिकता र उपनिवेश–मुक्त विचारसँग जोड्नुभएको छ।

“साम–उप्मा मुन्धुम दर्शन” केवल एक दर्शन होइन, यो पूर्वजहरूको ज्ञान, पवित्र सन्तुलन र उपचारको अभ्यासलाई पुनःस्थापित गर्न आवश्यक स्मरण हो—जसले हाम्रो वातावरण, समाज र आत्मासँग पुनःसम्बन्ध जोड्ने बाटो देखाउँछ।

यो पुस्तक प्राचीन स्मृतिहरू र आधुनिक व्याख्याबीचको सीमामा यात्रा गर्न चाहने बौद्धिक, खोजीकर्ताहरू र संस्कृतिकर्मीहरूका लागि लक्षित गरिएको छ।
Table of contents: title: विषय-सूची; title: साम उ:प्मा मुन्धुम:	ii; title: प्रतिलिपि अधिकार	iii; title: प्रस्तावना	iv; title: लेखकीय टिप्पणी	viii; title: विषय-सूची	xi; title: अध्याय १: परिचय	1; title: १.१ आत्मा, ज्ञान र मानसिक समभाव	1; title: १.२ मूल अवधारणाहरू	1; title: १.३ दार्शनिक संरचना	2; title: १.४ समसामयिक सान्दर्भिकता	3; title: १.५ सम्भावित प्रयोगहरू	4; title: अध्याय २: दर्शनको अवतरण	5; title: २.१ उत्पत्ति	5; title: २.२ आदिवासी विश्वदृष्टिको आवश्यकता	7; title: २.३ साम-उ:प्मा दर्शनको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक पृष्ठभूमि	8; title: अध्याय ३: मुख्य अवधारणाहरू	11; title: ३.१. साम (Sām): आत्मा र चेतन शक्ति	11; title: ३.२ उ:प्मा: आत्मा पुनःस्थापनाको सांस्कृतिक विधि	12; title: ३.३ मुन्धुम (Mundhum): मौलिक दर्शन र ज्ञान प्रणाली	13; title: ३.४ अन्तर्सम्बन्ध	14; title: ३.५ प्रतीकात्मक र उपचारात्मक भूमिका	14; title: ३.६ सैद्धान्तिक रूपरेखा	18; title: अध्याय ४: दार्शनिक संरचना	20; title: ४.१ अस्तित्ववाद: सम्बन्धात्मक अस्तित्व र मानव आत्मा	20; title: ४.२ ज्ञानमीमांसा: अनुभव, अनुष्ठान र ध्वनिबाट ज्ञान प्राप्ति	21; title: ४.३ विवेचना	22; title: ४.४. पीडा र उपचारको सिद्धान्त	23; title: ४.५ हेरचाह र उत्तरदायित्वको नैतिकता	23; title: अध्याय ५: मुन्धुमको सांस्कृतिक शक्ति	25; title: ५.१ मुन्धुम: मौखिक परम्पराबाट ब्रह्माण्ड दर्शनतर्फ	25; title: ५.२ मुन्धुम र आत्मा: सम्बन्धको पुनःस्थापना	26; title: ५.३ सांस्कृतिक अस्तित्वको रक्षा	27; title: ५.४ किरात परम्परामा शरीर र आत्माबीचको संवाद	27; title: ५.५ उपचारको सांगीतिक स्वरूप	29; title: ५.६ अन्तर्दृष्टि र टिप्पणीहरू	29; title: अध्याय ६: सातो हराउने अनुभवहरू — केस अध्ययन	30; title: ६.१ सातो हराउने अवस्था	30; title: ६.२ केस उदाहरण १: वनमा तर्सेपछि	31; title: ६.३ केस उदाहरण २: सुत्केरी अवस्था	31; title: ६.४ सामुदायिक उपचार: सामूहिक मनोविज्ञानको अभ्यास	32; title: ६.५ आधुनिक मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणसँग तुलना	32; title: अध्याय ७: विश्व दर्शनमा साम-उ:प्मा मुन्धुमको स्थान	36; title: ७.१ विश्व संवादमा आदिवासी चिन्तन	36; title: ७.२ दार्शनिक साम्य: तुलनात्मक दृष्टिमा साम-उ:प्मा	37; title: ७.३ उपनिवेशोत्तर ज्ञानमीमांसा: पश्चिमी वर्चस्वभन्दा पर	37; title: ७.४ उपचारको बहुलवादी दर्शनतर्फ	38; title: अध्याय ८: सम्भावना र चुनौतीहरू	39; title: ८.१. सम्भावनाहरू	39; title: ८.२. चुनौतीहरू	40; title: ८.३ साम-उ:प्माको समावेशी विकासतर्फ	40; title: अध्याय ९: साम-उ:प्मा दर्शन र आधुनिक मानसिक स्वास्थ्य	42; title: ९.१ उपचारको दृष्टिकोण: जैविक मोडेलसित तुलना	42; title: ९.२ आत्मा र सम्बन्धको मनोविज्ञान	42; title: ९.३ साम उ:प्मा अनुष्ठान	43; title: ९.४ उपचारको प्रकृति: व्यक्तिगत होइन, सामूहिक	43; title: ९.५ संवाद, पूरकता र भविष्य	43; title: ९.६ साम-उ:प्मा उपचार ढाँचा	44; title: अध्याय १०: तुलनात्मक विश्लेषण	47; title: १०.१ दार्शनिक पृष्ठभूमि:	47; title: १०.२ परिप्रेक्षहरू:	48; title: १०.३ मानसिक रोगको अवधारणा	48; title: १०.४ निको पार्ने दृष्टिकोणहरू:	49; title: १०.५ निको पार्ने / चिकित्सकको भूमिका:	50; title: १०.६ आत्माको अवधारणा:	50; title: १०.७ सांस्कृतिक र पारिस्थितिक सन्दर्भ:	51; title: १०.८ विश्वव्यापी मानसिक स्वास्थ्यको लागि प्रभाव:	51; title: १०.१० निष्कर्ष	52; title: अध्याय ११. दुई दशकको यात्रा फर्केर हेर्दा	53; title: अध्याय १२: निष्कर्ष — जीवन, आत्मा र उपचारको सन्देश	56; title: १२.१ आत्माको पुनःप्राप्ति: एक दार्शनिक जागरण	57; title: १२.२ सम्बन्धका धागाहरू पुनःजोड्नु	57; title: १२.३ विश्व चिन्तनका लागि उपनिवेशोत्तर दृष्टिकोण	58; title: १२.४ विश्वका लागि एक निम्तो	58; title: सन्दर्भसूची	60; title: परिशिष्ठ	62; title: सातो बोलाउने फेदाङ्बा गीत	62