Perspektief en profiel
Publisher: Persboekhandel
Published: 1960
Language: afr
Format: Hardcover
Number of pages: 504
Description: Die boek "Perspektief en Profiel" is 'n literatuurgeskiedenis van Afrikaans, met die tweede uitgawe wat in 1960 deur P. J. Nienaber saamgestel is. Nienaber het vir hierdie uitgawe die medewerking van jonger literatore verkry, en bestaande studies is herskryf, bygewerk, of verkort om by die nuwe formaat van die boek te pas. Die boek is aansienlik kleiner in omvang as die eerste druk en word deur die samesteller beskryf as 'n nuwe Afrikaanse literatuurgeskiedenis.

Die eerste hoofstuk, "Die Eerste Letterkundige Pogings in Afrikaans," deur Prof. G. S. Nienaber, fokus op die vroeëre Afrikaanse literêre voortbrengsels, veral dié van die negentiende eeu. Dit begin met 'n bespreking van volkskuns en die "verkleuring" van ou Nederlandse liedjies en vertellings na Afrikaans, soos in die geval van "Skoon Isabel" en "Ek ging op hoge berge staan." Die hoofstuk beklemtoon ook die volkskepping en die ongeskrewe letterkunde, met 'n gedetailleerde ontleding van die beurtsang "Wanneer kom ons troudag, Gertjie?" waar die outeur die oorspronklike teks uit 1879 vergelyk met latere, gewysigde weergawes om die veranderinge in taal en vorm te illustreer. Daar word ook kortliks verwys na die oorsprong van ander bekende volksliedjies soos "Jannie met die Hoepelbeen" en "Sarie Marais."

Verder word die geskrewe letterkunde in Afrikaans ondersoek, beginnende met die oudste bekende aaneenlopende Afrikaanse stuk, "Lied ter Ere van de Swellendamsche en Diverse andere helden bij de bloedige actie aan Muisenberg in dato 7 Aug. 1795." Die skrywer dryf hierin die spot met die "helde" en hul binnelandse taalgebruik. Die hoofstuk bespreek ook die opkoms van die burgerlike drukpers in Kaapland in die negentiende eeu en die verskyning van Afrikaanse stukke in koerante en tydskrifte. Charles Etienne Boniface (1787-1853), die redakteur van De Zuid-Afrikaan, word geïdentifiseer as die eerste Afrikaanse skrywer wat by naam bekend is, en sy bydrae tot die vroeë Afrikaanse drama word uitgelig deur middel van 'n aanhaling uit sy werk "De Nieuwe Ridderorde of de Temperantisten," wat sy taalrealisme en uitbeelding van Hottentot-Afrikaans demonstreer.

Die monoloog "Kaatje Kekkelbek," geskryf deur A. G. Bain en George Rex, word ook bespreek as die eerste "suksesstuk" in Afrikaans. Die rol van Louis Henry Meurant (1811-1893) as 'n sentrale figuur voor 1875 word breedvoerig behandel, veral sy werk "Zamenspraak tusschen Klaas Waarzegger en Jan Twijfelaar," wat as die heel eerste doelbewus in Afrikaans gestelde boekwerk beskou word. Meurant se vermoë om lewendige en grappige verslae te skryf, veral sy "Parlementêre briewe van 1861," word uitgelig vir hul bydrae tot die bevordering van die Afrikaanse taalsaak. Die hoofstuk noem ook die publikasie van die eerste digwerk in Afrikaans in 1861, naamlik die "Liederen" van D. C. Esterhuyse.

Verder word die bydraes van Samuel Zwaartman (skuilnaam van Henry W. A. Cooper) met sy "Boeren-brieven" en "Kaapsche Schetsen" bespreek, asook die werk van F. W. Reitz (vader en seun), wat Burns se "Tam O-Shanter" na die Suid-Afrikaanse konteks oorgedra het in "Klaas Gezwint en syn Paert." Die gedig "Die steweltjies van Sannie" van F. W. Reitz word ook genoem vir sy volkse toon en lewensdigte dialoog. Die hoofstuk eindig met 'n bespreking van die wegbreiding vir die Afrikaanse Taalbeweging deur figure soos Arnoldus Pannevis, C. P. Hoogenhout, en ds. S. J. du Toit, wat Afrikaans as 'n volwaardige kultuurmiddel wou vestig. Dit lig die G.R.A.-beweging se strewe uit om Afrikaans te verhef en die stryd teen die verengelsing van die taal. Die boek bevat ook besprekings van die poësie van die G.R.A.-tydperk, die bydrae van J. L. Cachet, veral sy novelles wat later in "Sewe Duiwels en wat hulle gedoen het" gebundel is, en ander mindere skrywers van die tyd. Daar is ook 'n afdeling oor die Afrikaanse Letterkunde vanaf 1900 tot vandag, wat die voortsetting van die Eerste Taalbeweging, die Nederlandse taalstrewe, en die invloed van die Anglo-Boereoorlog op die literatuur bespreek.