Państwowe, administracyjne, wojskowe i wyznaniowe podziały terytorialne na ziemiach polskich.
Subtitle: Zarys popularny
Edition: 1
Publisher: Polskie Towarzystwo Historyczne o/Łódź
Published: 2000
Place of publication: Łódź
Number of pages: 240
Description: Książka odnosi się do problematyki podziałów administracyjnych w Polsce. Publikacja powstała w 2000 r. w czasie, gdy ostatnia reforma administracyjna zakończyła żywą i nieraz napastliwą dyskusją odnosząca się do reformy podziału administracyjnego państwa. Spór dotyczył zwłaszcza wyboru dwu lub trójstopniowego modelu podziału kraju i w dużym stopniu sprowadzał się do propozycji utworzenia powiatów (tzw. „reforma powiatowa"). Jednak nieuchronną konsekwencją wprowadzenia powiatów była redukcja liczby województw, a to stanowiło nader istotny powód zaostrzający niemal wszystkie polemiki. Silne były też tendencje do zwiększenia uprawnień władz terenowych a nawet autonomizacji niektórych dzielnic. Rezultatem tych dyskusji była reforma podziału terytorialnego kraju obowiązująca od l stycznia 1999 r. Budzi ona znów wiele nowych kontrowersji. Książka -zwięzłe kompendium wiedzy z zakresu geografii historycznej Polski w sposób przystępny omawia przekształcenia terytorium polskiego od zarania dziejów aż do współczesności oraz dokonywane na tym obszarze zmiany w podziale administracyjnym.
W myśl przyjętych w geografii historycznej zasad, książka moja opisuje nie tylko ścisłe zmiany granic i podziałów terytorialnych, lecz również opisuje przemiany etniczne, w tym zwłaszcza przesuwania się granic zasięgu narodu polskiego. W niedawnej dyskusji nad propozycjami reformy podziału administracyjnego kraju padały różne postulaty nadania lub zachowania określonym miastom stołecznego charakteru. W tej sytuacji autor uznał za użyteczne uzupełnienie opisu głównych krain polskich zwięzłymi informacjami o ośrodkach miejskich, które spełniały w dawnych czasach rolę centrów administracji lub współcześnie mają znaczenie ponadlokalne. 
W polskiej organizacji państwowej dużą rolę odgrywała organizacja kościelna, która była zwłaszcza istotnym ogniwem aparatu państwa przedrozbiorowego. Także później Kościół katolicki był ważnym czynnikiem cywilizacyjnym. Jest więc konieczne przekazanie podstawowych informacji geograficznych, zwłaszcza o podziałach diecezjalnych. Obok najliczniejszego wyznania, jakim jest w Polsce rzymski katolicyzm, od czasów średniowiecza żyją tu wyznawcy chrześcijaństwa wschodniego (głównie Cerkwi prawosławnej a od XVII-XVIII w. także staroobrzędowcy), od okresu reformacji aż po XX w. mieszkają zwolennicy szeregu wyznań protestanckich (inaczej ewangelicy) a wraz z napływem Żydów i innych ludów orientalnych pojawili się wyznawcy mozaizmu, islamu i karaimizmu a także monofizytyzmu chrześcijańskiego. Znalazło to także omówienie w książce.
Table of contents: class: section