In dienst van het Koninkrijk
Subtitle: Beroepsontwikkeling van hervormde predikanten in negentiende-eeuws Nederland
By: David Bos.
Publisher: Bert  Bakker
Published: 1999
Place of publication: Amsterdam
Language: dut
Number of pages: 468
Subjects: Nederlandse Hervormde Kerk -- Clergy -- History -- 19th century.
First sentence: Wie dit leest, ziet het inderdaad voor zich: een pastorie, liefst onder lindebomen, en een predikant die daar, in het middelpunt van het dorpsleven, 'het wondere ambt bekleedt'. Het beeld van zo'n herder en leraar, van zijn doen en laten in en rond de kerk, verschijnt als vanzelf voor het geestesoog. Dat is de kracht van Bilderdijks stijl maar ook die van het imago waarmee het predikambt omgeven is: het is een beroep dat als weinig andere tot de verbeelding spreekt. Goethe zei het al:  geen onderwerp zo geschikt voor een idylle als een dorpspredikant. Tot enkele decennia geleden speelde 'de dominee' -- met een kloeke vrouw en een bende kinderen -- een prominente rol in menige streekroman en kinderboek; er verschenen zelfs tientallen 'pastorienovellen'. De sociale positie die in dergelijke fictie aan de dominee wordt toegeschreven is meestal een zeer vooraanstaande. Qua welstand mag hij onderdoen voor de plaatselijke arts of edelman maar zijn invloed en gezag -- die steunen op beschaving en morele integriteit -- zijn ongeëvenaard. Of dit beeld historisch correct is, valt natuurlijk te betwijfelen. Al in de negentiende eeuw, toen de eerste pastorieromans verschenen, was de plaats van predikanten in de Nederlandse samenleving al niet meer vanzelfsprekend. Over het verloop van dat proces is echter niet zoveel bekend.
Twintig jaar geleden promoveerde de historicus Gerrit Groenhuis op een veelgeroemde, ofschoon niet onweersproken studie over de sociale positie van 'gereformeerde' (lees: hervormde) predikanten in de zeventiende-eeuwse Republiek. Afgezien van het baanbrekende artikel van Peter van Rooden over de 'professionalisering' van het predikantenberoep en de nauwgezette prosopografie van Van Lieburg is het echter stil gebleven op dit terrein. Over de positie van predikanten in de negentiende-eeuwse Nederlandse samenleving is nauwelijks literatuur te vinden. Terwijl in het buitenland, Groot-Brittannië vooral, voortreffelijke sociaal-historische monografieën over de clergy verschenen, bleef het hier bij stukjes en beetjes.
Description: An English translation will be published in 2010 by Brill, Leiden / Boston: "Servants of the Kingdom: Profesionalization among Ministers of the Nineteenth-Century Netherlands Reformed Church"  (ISBN 9789004183926; Brill's Series in Church History, vol. 43 / Religious History and Culture Series, vol. 3)
Notes: Includes bibliographical references (p. 383-410), an English summary (p. 365-368) and index.
Originally presented as the author's thesis (doctoral)--Universiteit van Amstedam, 1999.
Table of contents: title: Inleiding
pagenum: 11; title: 'Voor preekstoel en gemeente': Predikantswerk in de negentiende eeuw
label: 1
pagenum: 39; title: 'Ambtenaren met den titel van profeten': De hervormde kerk in Willems koninkrijk
label: 2
pagenum: 93; title: 'Een geleerde stand in de maatschappij': Godgeleerdheid aan de universiteit
label: 3
pagenum: 129; title: 'Meneer de bidder': Theologanten in de studentensamenleving
label: 4
pagenum: 155; title: 'Dat heertje met zijn witte das': Godgeleerden in de Nederlandse letterkunde
label: 5
pagenum: 197; title: 'Van vijf, de minste': De opkomst van de jonge doctor in de theologie
label: 6
pagenum: 225; title: Ongelijkheid en broederschap: De sociale structuur van het preikantencorps
label: 7
pagenum: 263; title: In dienst van de gemeente? Hervormde predikanten in betrekking tot hun gehoor
label: 8
pagenum: 307; title: Besluit
pagenum: 357; title: Summary
pagenum: 365; title: Dankwoord
pagenum: 369; title: Tabellen
pagenum: 371; title: Bronnen en literatuur
pagenum: 383; title: Noten
pagenum: 411; title: Verklarende woordenlijst
pagenum: 451; title: Register
pagenum: 463