Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede
Edition: 3., hersiene uitg.
Publisher: Nasou Beperk
Published: 1965
Place of publication: Elsiesrivier
Language: afr
Number of pages: 358
Subjects: Afrikaans literature; History and criticism
Description: "Die Afrikaanse Letterkunde van Aanvang tot Hede," geskryf deur Rob Antonissen, is 'n omvattende geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde. Antonissen se benadering tot literatuurgeskiedskrywing verskil van die tradisionele metode om poësie, prosa en drama apart te behandel. Hy argumenteer dat sodanige indeling die beeld van die literatuurgeskiedenis kan verdraai, aangesien hierdie genres nie los van mekaar ontwikkel nie en dikwels deur dieselfde skrywer beoefen word. Sy primêre fokus is op duidelike periodisering van literêre generasie-, deurbraak-, wendings-, oorgangs-, groeps-, rigtings- en genre-fenomene, asook 'n integrale behandeling van skrywersfigure.

Die boek is in vier hoofdele verdeel. Deel I: Voor 1875 begin met "Die Hollandse tyd" en bespreek die oudste geskrifte wat op Suid-Afrikaanse bodem ontstaan het, hoofsaaklik joernale en dagregisters soos dié van Jan Anthonisz van Riebeeck. Antonissen erken die historiese en selfs literêre betekenis van hierdie amptelike en private geskrifte, ondanks hul gebrek aan artistieke bedoeling. Hy noem ook die bydraes van Pieter van Meerhoff, Hendrik Claudius, en J. G. de Grevenbroeck. Die 18de eeu word gekenmerk deur 'n toename in dagboek-literatuur met 'n meer spesifiek-Afrikaanse inslag, soos die Dagregister van Adam Tas en die Journaal van Pieter Cloete. Die hoofstuk sluit af met 'n bespreking van die literêre reaksie op die politieke onrus teen die einde van die 18de eeu, insluitend satiriese rymwerke oor die Slag van Muizenberg en die werke van H. D. Campagne, H. R. van Lier, Cath. Allegonda van Lier, M. C. Vos en Meent Borcherds.

Hoofstuk II: Verengelsing van die Kaap en eksodus, fokus op die tydperk na die tweede Engelse besetting in 1806 en die gevolglike stelselmatige verengelsing, wat lei tot die Groot Trek. Antonissen bespreek die literêre uitinge van die Voortrekkers, wat hoofsaaklik bestaan het uit dagboeke, joernale en briewe. Hy identifiseer Louis Trigardt se Dagboek as die oudste Voortrekkerwerk met literêre waarde, en Erasmus Smit se Dagboek as 'n bewoë ooggetuieverslag van die sentrale episode van die Groot Trek. Sarel Cilliers se Journaal word uitgelig vir sy tipies Afrikaanse en Bybels-getinte taal. Die hoofstuk behandel ook die vroeë Hollands-Afrikaanse toneeltradisie, met C. E. Boniface en J. Suasso de Lima as sentrale figure. Boniface se *De Nieuwe Ridderorde of de Temperantisten* (1832) word as die oudste oorspronklike Dietse drama in Suid-Afrika beskou, met aansienlike gedeeltes wat doelbewus in Afrikaans geskryf is. Die monoloog "Kaatje Kekkelbek" (1838) deur Andrew G. Bain word ook genoem as 'n belangrike vroeë voorbeeld van klugtige volkskuns. Die ontstaan van die joernalistiek in Suid-Afrika, beginnende met die Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter in 1800 en die stryd om die vryheid van die drukpers, word ook bespreek.

Deel II: Die Tydperk van die Eerste Afrikaanse Beweging en Deel III: Die Tweede Afrikaanse Beweging en die Ontvoogding van die Letterkunde behandel die ontstaan en ontwikkeling van die Afrikaanse taalbewegings. Hoofstuk III: Die Afrikaanse en Hollandse Bewegings bespreek die aanleiding tot die Afrikaanse Beweging, die rol van die G.R.A. en die Patriot-tyd, asook die Taalbond en die tyd van Ons Klyntji. Hoofstuk IV: Die letterkunde in die laaste kwart van die 19e eeu gee 'n oorsig van die literêre produksie van hierdie tydperk, met spesifieke aandag aan F. W. Reitz, C. P. Hoogenhout, S. J. du Toit, J. L. Cachet en G. R. von Wielligh.

Hoofstuk V: Die Tweede Afrikaanse Beweging fokus op die ontstaan en organisasie van die Beweging, politieke ontwikkelinge sedert Unie, die rol van die pers en uitgewerye, en die "triomf van Afrikaans." Hoofstuk VI: Literêre situasie en oorsig 1900-1930 gee 'n oorsig van genres en generasies, tydskrifte, kritiek en polemieke. Hoofstuk VII: Preller en die geskiedkundige prosa behandel G. S. Preller en ander historiografie, biografieë en mémoires. Hoofstuk VIII: Die eerste digtersgenerasie bespreek die vroeë nuwe digkuns met Eugène N. Marais, Jan F. E. Celliers, Totius, en C. Louis Leipoldt. Hoofstuk IX: Die volkse romantiek fokus op J. H. H. de Waal en D. F. Malherbe. Hoofstuk X: „Wél-lewenskuns" en vertelkuns van Langenhoven tot M.E.R. behandel didaktiek, moralisasie en die opkomende vertelkuns, met C. J. Langenhoven en M. E. Rothmann. Hoofstuk XI: Opgang van die realisme bespreek H. Oost, J. Lub, L. Maré, Jochem van Bruggen, die psigologies-realistiese probleemroman, en die drama van J. F. W. Grosskopf en H. A. Fagan. Hoofstuk XII: Mens en dier in die oerwêreld fokus op jagherinnerings, Sangiro, en S. B. en G. C. Hobson. Hoofstuk XIII: Die tweede poëtiese ligting behandel Toon van den Heever, H. A. Fagan, Kleinjan, A. D. Keet, Theo Wassenaar, A. G. Visser, en W. C. W. Kamp, as 'n voorspel op Dertig.

Deel IV: Dertig en die Hedendaagse Letterkunde dek die literêre ontwikkelinge sedert 1930. Hoofstuk XIV: Hoofmomente in die algemene situasie sedert 1930 bespreek die politieke agtergrond, pers, persoonlikheid versus gemeenskap, en die uitgewery en boekbedryf. Hoofstuk XV: Literêre situasie en oorsig 1930-hede gee 'n oorsig van die werk van die ouer generasies, die oorgangsfase 1925-35, die Dertigers, prosa en drama, die Veertigers en daarna, asook tydskrifte, kritiek en polemieke. Hoofstuk XVI: Van Twintig na Dertig behandel C. M. van den Heever, P. de V. Pienaar, Eitemal, I. D. du Plessis, S. Ign. Mocke, E. A. Schlengemann, Th. J. Haarhoff, en S. J. du Toit. Hoofstuk XVII: Die digters van Dertig fokus op W. E. G. Louw, N. P. van Wyk Louw, Hettie Smit, Elisabeth Eybers, en Uys Krige. Hoofstuk XVIII: Digters van Veertig en Vyftig bespreek Ernst van Heerden, S. J. Pretorius, S. V. Petersen, Olga Kirsch, D. J. Opperman, G. A. Watermeyer, Ina Rousseau, P. J. Philander, A. J. J. Visser, R. K. Belcher, en B. J. Toerien. Hoofstuk XIX: Realisme tussen droom en probleem dek Jan van Melle, A. H. Jonker, Holmer Johanssen, P. W. S. Schumann, Fritz Steyn, K. van den Heever, Abel Coetzee, P. J. Schoeman, G. H. Franz, Mikro, Boerneef, G. Pretorius, Alba Bouwer, M. I. Murray, S. Willem van der Berg, H. S. van Blerk, F. A. Venter, W. A, de Klerk, G. J. Beukes, J. Meintjes, D . Richard, Anna Louw, Louise Behrens, Elise Muller, Henriette Grové, en Elsa Joubert. Hoofstuk XX: Jongste aanhef dek Peter Blum, Bartho Smit, Jan Rabie, Etienne Leroux, Dolf van Niekerk, Abraham de Vries, Chris Barnard; André P. Brink, Adam Small, Ingrid Jonker, George Louw, Barnard Gilliland, Pieter Venter, Louis Eksteen, en C. F. Rudolph.
Notes: Includes bibliographical references.