Safavian, Saghir ya Kabir
Subtitle: صفویان ، صغیر یا کبیر
Publisher: Moasherati
Published: 30/05/2018
Place of publication: Iran
Language: per
Format: glossy cover
Number of pages: 236
Copyright date: 2018
Other titles: صفویان صغیر یا کبیر
Notes: سخن مؤلف
تاریخ سرمنشأ زندگی است. هرچند از دیدگاه برخی، نگاه به تاریخ، نگاهی به گذشته است، اما فی‌الواقع می‌تواند نگاهی به سوی کرانه‌های آینده باشد. آینده‌ای که باید ساخت. همواره باید آموخت که دلایل و علل پیدایش عوامل مهم در زندگی چیست و سرمنشا آن کجاست.
 تاریخ علت و چگونگی پیدایش زمین، انسان، ملل مختلف، ادیان، حکومت‌ها، سیاست و ... را روشن می‌کند و آنگاه با دیدی وسیع می‌توان به آن نگریست. علم تاریخ و تاریخ‌شناسی از علوم پایه‌ای حکومت‌ها و جوامع بشری است. شناخت باورهای یک ملت و حتی فراتر از آن انسان، شناخت رفتارهای مختلف انسان‌ها در دوران و در قبال حکومت‌ها و ادیان مختلف، شناخت ضمائر گمشده در نهان حکومتداران و سردمداران یک ملت، همگی راه را برای آینده هموار می‌سازد.
این‌گونه است که فیلسوف بزرگ، برتراند راسل، می گوید: «جوهر علم و عرفان، چیز نیست جز گونه‌ای قوت و عمق احساس نسبت به باورهایی که انسان درباره جهان می‌سازد.» و این نگاه به علم و تاریخ است که مستوجب یافتن راهی برای آیندگان خواهد شد. جیمز کیلگیس می‌گوید: «خودشناسي داراي پيشينه دراز به اندازه تاريخ بشري است و با زندگي بهتر آغاز شده است. انسان بدون خودشناسي، انسانيت را نشناخته است.» و  این اوج اهمیت تاریخ را درخصوص آینده و نقشه راه آتی بیان می‌کند.
در این چارچوب می‌گنجد اگر بگوییم که به‌عنوان یک ایرانی، بایستی از تاریخ و تمدن خود آگاه باشیم. تاریخی که قدمتی بیش از سه هزار سال دارد و گنجینه‌های بسیاری را در خود جای داده است. مادها و پارت ها و پارس‌ها اقوام بزرگ ایرانی که به ایران آمده و سکنی گزیدند. تاریخ شهر سوخته، تاریخ کاخ‌های هخامنشیان و پاسارگاد و قوانین ایرانی کوروش، شاهنشاه سرزمین پرشیا تا ساسانیان و سامانیان و قس علیهذا.
سلسله‌های گوناگون در تاریخ سرزمین ایران آمده و رفته‌اند و این خاک جنگ‌ها به خود دیده است. نبردها و خشونت‌ها و همینطور ملایمت‌ها و مهربانی‌ها؛ با دشمنان و با دوستان و آنچه باقی‌مانده است ماحصل کار آنها است. این‌که آیندگان درباره آنان چگونه قضاوت خواهند کرد. این قضاوت دیروز، امروز و فردا انجام خواهد شد و چه نیک است که قضاوتی در خور و در شأن نام ایران زمین باشد؛ قضاوتی به محکمی تاریخ ایران.
به‌عنوان یک مسلمان شیعه، بیشتر لازم است بدانیم که نقطه عطف حکومت تشیع کجا بوده و این داستان از کجا سرچشمه می‌گیرد. همگی مسلمانان شیعه ایران در حال حاضر، تاریخ اسلام در شبه جزیره عربستان، عراق و شام و سوریه و مصر را می‌دانند، اما واقعاً سؤال اینجاست که چند نفر از آنان، نقطه عطف ایران و تشیع را می دانند ؟ چند نفر از مسلمین ایرانی می دانند که سلسله صفویان چگونه به‌قدرت رسید و یا حتی می‌توانند فقط چند تن از شاهان سلسله صفویان را نام ببرند؟ چند نفر از ایرانیان می‌دانند که مذهب شیخ صفی الدین اردبیلی چه بود و حکیم عمر خیام، دانشمند بزرگ و والامقام چگونه می‌زیسته است؟ این‌که شاه‌عباس هدفش از تشیع چه بوده. چرا با پای پیاده به حرم امام هشتم شیعیان می‌رود؟ اینکه چه استفاده‌هایی، چه مثبت و چه منفی از این رویداد انجام داده است. اهداف لشکرکشی‌های شاهان صفوی چه بوده است؟ علت کشتن جانشینان و خواهران و برادران شاهان صفوی توسط خود آن‌ها چه بوده است؟ علت لشکرکشی به بندر گمبرون چه بوده و نقش امام قلی‌خان چه بوده است؟ شاه اسماعیل یکم صفوی کیست؟ چند نفر می‌دانند که شخص مهمی بنام محمد خدابنده کیست و چگونه کشته شد؟ چه کسی می‌داند جد بزرگ شاه‌عباس، پدرش، شاه اسماعیل یکم و الباقی آنان مذهبشان چه بوده و شاه صفی الدین اردبیلی چگونه می‌زیسته است؟ و چرا شاه‌عباس هنگام شکست از عثمانی‌ها به مقبره وی می‌رود؟ 
متأسفانه روال تدریس علوم، بالأخص علوم تاریخی در نظام آموزشی ما به کل یک رویه تکراری و گاهی به‌صورت آزمون و خطا در آمد است. رویه‌ای که تنها بخش‌های کوتاهی از اتفاقات مهم گذشته را به‌تصویر می‌کشد. هرچند این تصویرسازی گاه و بیگاه به بیراهه نیز می‌رود و حتی در برخی کتب دیده شده که به تحریف کشیده شده است.
تحریف تاریخ یک جنایت است. جنایتی که در حق همه آیندگان و گذشتگان انجام می‌شود. کارهای خوب گذشتگان نادیده انگاشته شده و اعمال بد و نابخردانه آنان تلطیف گشته و به‌عنوان امور شاهانه و زیرکانه و موهبت‌های خدایی مورد پذیرش قرار می‌گیرد. نتیجه آن است که آیندگان با تصویری اشتباه از گذشته همان راه اشتباهی را می‌روند که به عقیده آنان و تحریف کنندگان تاریخ صحیح است! اما دریغا که عاقبت سرگذشتشان به مثابه آنان خواهد بود. تاریخ مملو از این اتفاقات است. شاه‌عباس صفوی، شاه اسماعیل و شاه تهماسب و بقیه آنان همگی از این امر مستثنی نبوده و نیستند و آیندگان نیز هم.
در این شرایط برآن شدم به‌عنوان یک پژوهشگر، در زمینه تاریخ سیاسی اجتماعی و دینی دوران عطف ایران و اسلام، به تحقیق پرداخته و ثمره آن را در کتابم بنام «صفویان ؛ صغیر یا کبیر؟» به چاپ برسانم. باشد که گوشه‌ای از زوایای نهفته این سرزمین را آشکار کرده و مورد استفاده علاقمندان قرار بگیرد.

         **محمد صادق معاشرتی**

![alt text][1]


  [1]: https://lh3.googleusercontent.com/-VviNVBc2RII/W5-q2PTP7wI/AAAAAAAADBY/IwDVC9dp_hsZG91BxWYzcZT7rz0h3s3SACEwYBhgLKs4DAL1OcqyVbI0kwxPH0brQYtssFuGWcc4bDCspMl2iXEy9Zrcy-dQtKLvNAwFPrPjsxvMqE-BXPi9nmyHPWpjnXRfK1r8M8YLZXVSMsItlPzcuTEXLL2ndRnOrNlLg3vWxp0e9HA2QUXRcSpgJRfoS0B1x1MVs92GVSWDnPUuGx_FTxv466ehFBjq-mAQoBfNYTd2YP17yfXreaMxlz8UK64Qmaz4fMPiM4ReUcjulzYyaCwH52XUh8SBoAld1G0BmXQqgmeYmNemujDFAEJcPwNCPkWKP4uTyaKhzNiHq0_6aCqADym6tDi3v6sF5zawaj8vf6ndoJXFJOLi0Z2OsvACZoz55ACCm3ZZxPksA6yvGAqNuBkoww1rN64KiCvMC_7jcp1OBTcS7k_MM2RICukK_j-M3n3lQl2Os-ufAxCzFE_0wMcjx65XP0OQt-zi0YBPljRZWjF_UMQi2HfWytP4FcGdKJfXDCitVMN47LfIf1RnyZqt3_czbHdMZa5K5SVgq29diYE1oPkprHuUyX7TVqPnIwFwLIcsfqK8TYucgSDAoGF7BhJPM2oql4m-hjxgye87FY47Sy1z7zTo2lslxxhWoqiblbjtzvXz2MMj-8PQF/w139-h140-p/photo_2018-09-17_15-22-31.jpg
Table of contents: title: فهرست; title: فصل اول: کلیات صفویان; title: صفویان	1; title: اصالت صفویان	1; title: شاهان صفوی به ترتیب (تاریخ قمری و خورشیدی)	3; title: ساختار حکومتی صفویان	4; title: ساختار قضایی	5; title: ساختار اجرایی	5; title: ساختار سپاهی و لشکری	7; title: زبان رسمی صفویان	9; title: دین و مذهب	9; title: اصلاحات در تصوف	11; title: ارزیابی تاریخی	11; title: سرنگونی و فروپاشی	13; title: عوامل سرنگونی و فروپاشی	13; title: فصل دوم:برآمدن صفویان; title: پیدایش	16; title: اسماعیل اول	21; title: جنگ چالدران	26; title: نکات شخصیتی اسماعیل	30; title: نظام تشکیلاتی صفویان	32; title: سیاست خارجی و تماس با اروپائیان	35; title: تجارت در دوره شاه اسماعیل	39; title: مذهب	41; title: فصل سوم:شاه تهماسب; title: حمله ازبک‌ها	48; title: جنگ با عثمانیان	53; title: اتفاقات نواحی دیگر ایران	58; title: شخصیت تهماسب	59; title: نظام تشکیلاتی صفویان	62; title: سیاست خارجی و تماس با اروپائیان	63; title: تجارت در دوره شاه تهماسب	66; title: فصل چهارم: شاه اسماعیل دوم ـ محمد خدابنده; title: شاه اسماعیل دوم	70; title: قبل از حکمرانی	71; title: درگیری‌های جانشینی شاه تهماسب	77; title: دوران پادشاهی	79; title: شخصیت شاه اسماعیل دوم	81; title: سیاست خارجی	84; title: مذهب	86; title: محمد خدابنده	90; title: اتفاقات نظامی	93; title: فصل پنجم: شاه عباس; title: کلیات	100; title: سیاست داخلی	101; title: الف) قتل مرشد قلی خان استاجلو	101; title: ب) کشتار نقطویان	104; title: ج) شورش مازندران	105; title: د) رفتار شاه‌عباس با سرداران و درباریان	109; title: 1ـ الله وردی خان و قرچغای خان	109; title: 2ـ گنجعلی خان و دیگر حکام	112; title: 3ـ نوازندگان و خوانندگان و دلقکان 	116; title: 4ـ اخترشناسان و دلقکان	118; title: 5ـ آدم خواران (زنده خواران) و جلادان	119; title: ه) فرزندان، همسران و حرمسرا	123; title: 1ـ پسران شاه‌عباس	123; title: صفی میرزا	124; title: حسن میرزا	133; title: سلطان محمد میرزا	134; title: اسماعیل میرزا	137; title: امام قلی میرزا	138; title: 2ـ دختران شاه‌عباس	140; title: شاهزاده بیگم	140; title: زبیده بیگم	141; title: خان آغا بیگم	142; title: حوا بیگم	143; title: شهربانو بیگم	143; title: ملک نسا بیگم	144; title: 3ـ برخی از اقوام مهم در زمان شاه‌عباس	144; title: 4ـ همسران شاه‌عباس	148; title: سیاست خارجی	153; title: الف) جنگ با ازبکان	153; title: ب) فتح قندهار	160; title: ج) برادران شرلی	162; title: د) جنگ با عثمانی	169; title: ه) جنگ با گرجستان	173; title: و) جنگ با خلیل پاشا در آذربایجان	176; title: ز) جنگ بغداد	185; title: ح) جنگ های ایران در خلیج فارس	187; title: 1ـ بندر‌عباس	188; title: 2ـ تصرف قشم	191; title: 3ـ فتح جزیره هرمز	192; title: تماس با اروپائیان	194; title: الف) روابط با دول اروپایی	194; title: ب) روابط ایران با روسیه	199; title: مذهب	201; title: نظام تشکیلاتی	210; title: مخلص کلام	214; title: منابع	215