Filozofia i jej zadanie
Publisher: Spółka Wydawnicza Polska
Published: 1899
Place of publication: Kraków
Language: pol
Description: http://www.ultramontes.pl/morawski_filozofia.htm
Table of contents: title: SPIS RZECZY; title: Wstęp; title: Przyczyny obecnego upadku filozofii: – wykluczenie jej ze szkół – rozwój umiejętności przyrodniczych – rozpanoszenie się materializmu – winy samej filozofii: – rozbrat ze zdrowym rozsądkiem – zawiłość i ciemność – przyczynienie się do tryumfu materializmu. – Potrzeba filozofii – czy ona wrogą jest religii? – czy się przeżyła? – nasz wiek szczególnie potrzebuje filozofii – choroby społeczne – wymaganie dzisiejszych umiejętności. – Powód, założenie i rozkład tej książki.; title: ROZDZIAŁ I.; title: Ogólne pojęcie filozofii i jej zadania; title: Rozmaite orzeczenia filozofii – wspólna ich treść – co to jest umiejętność a co filozofia. – Z danego pojęcia filozofii wyprowadza się: początek filozofii – zarys jej zadania teoretycznego – zarys jej zadania praktycznego – treść jej stosunków do innych umiejętności i do religii – znaczenie imienia Filozofii.; title: ROZDZIAŁ II.; title: Pogląd na dzieje filozofii – prądy filozofii i prawo ich toku; title: Prawo dziejowe filozofii – dawniejsze i nowsze zdania o tym prawie – gdzie tego prawa szukać? – trzy ostoje możliwe w rozwoju filozofii – jaka ich konieczność i stałość? – stwierdzenie tego prawa w dziejach. – Dwie szkoły greckie przed Sokratesem – Sokrates i jego następcy – Plato i Arystoteles – Epikureizm i Stoicyzm. – Powstanie i stanowisko filozofii chrześcijańskiej – Apologeci – Szkoła Aleksandryjska – Filo, Neoplatończycy i Ojcowie Kościoła. – Średnie wieki – trzy szkoły: arabska, żydowska i chrześcijańska – nominalizm i realizm – Scholastyka – Reformacja w filozofii – Bako i Kartezjusz – walka tych kierunków – Locke i sensualizm. – Trzy prądy filozofii w naszym wieku.; title: ROZDZIAŁ III.; title: Idealizm w naszym wieku, rozwój historyczny filozofii transcendentalnej; title: Potęga idealizmu niemieckiego – jego główna myśl – imię filozofii transcendentalnej. – Geneza tej filozofii – stosunek Kanta do szkoły transcendentalnej – dwie drogi po Kancie – Jacobi, Lamennais, Libelt. – Fichte i jego teoria o jaźni – następstwa tej teorii. – Stanowisko Schellinga – zarys jego filozofii – źródło wszystkich teorii panteistycznych. – Jak Hegel uzupełnia filozofię transcendentalną – system Hegla – Fenomenologia – Encyklopedia. – Epigoni Hegla w Niemczech, we Francji i w Polsce.; title: ROZDZIAŁ IV.; title: Ocenienie krytyczne filozofii transcendentalnej; title: Zasługi tej filozofii – jej ujemne strony. – Jej punkt wyjścia w Krytyce Kanta – ciekawa Kanta logiczność – jego sceptycyzm. – Trzy walne zasady szkoły transcendentalnej: 1) Bezwzględny aprioryzm – konieczność świata – intuicja Absolutu – błędne kółko Hegla – hipoteza w filozofii. – 2) Absolut immanentny – zestawienie tego Absolutu z Absolutem chrześcijańskim – Polscy filozofowie o Absolucie. – 3) Tożsamość myśli i bytu – głos natury w tej mierze – wyznania Humego i Kremera. – Ta zasada tożsamości jest kluczem całej filozofii transcendentalnej – jej doniosłość w dziejach filozofii – skąd tak sprzeczne zdania o filozofii transcendentalnej?; title: ROZDZIAŁ V.; title: Jedność panteistyczna filozofii transcendentalnej w zestawieniu z jednością chrześcijańską; title: Czy żałować należy jedności transcendentalnej? – Jedność panteizmu a jedność Chrystianizmu – charakterystyka jedności chrześcijańskiej, jedność w mnogości – jej czynnikiem, miłość. – Jedność w porządku natury – Trójca Święta jako pierwowzór stworzeń – zestawienie z panteizmem – w panteizmie nie ma ani życia, ani wolności, ani postępu – Bóstwo panteistów jest Molochem. – Jedność w porządku łaski – jej czynniki – Wcielenie Słowa jako łącznia wszystkiego – myśl kardynała Berulle i św. Franciszka Salezego. – Jedność w porządku chwały – myśl św. Tomasza – wiedza transcendentalna w przyszłym życiu.; title: ROZDZIAŁ VI.; title: Skutki filozofii transcendentalnej w umiejętności, religii moralności i polityce; title: Owoce filozofii transcendentalnej. – W dziedzinie umiejętności: następstwa zasad Kanta, Hegla itp. – W dziedzinie religii: Racjonalizm transcendentalny – panteizm i ateizm. – W dziedzinie moralności: Kantowska autonomia i jej następstwa – egoizm transcendentalny Fichtego – własna apoteoza Hegla. – W dziedzinie polityki: ugoda społeczna Fichtego – Staatsomnipotenzlehre Hegla – Hegel i książę Bismarck – Hegelianizm we Włoszech. – Domówienie: czy można ochrzcić Hegla?; title: ROZDZIAŁ VII.; title: Empiryzm w naszym wieku. – Rozwój historyczny nowoczesnego materializmu. – Materializm dogmatyczny i system Hartmana; title: Empiryzm zgodny z ideą i empiryzm materialistyczny. – Początek nowożytnego materializmu, sensualizm – materialiści przeszłego wieku – charakter ich teorii – wpływ Kanta – Feuerbach i przejście do dzisiejszego materializmu. – Powody nadzwyczajnego rozkrzewienia tego kierunku w naszym wieku – materializm dogmatyczny i materializm sceptyczny. – Doktryny kierunku dogmatycznego: o myśli i duszy ludzkiej – o początku człowieka i rodzajów żyjących – o powstaniu życia – o początku świata. – Uwieńczenie tych doktryn w filozofii Hartmana.; title: ROZDZIAŁ VIII.; title: Ocenienie krytyczne Materializmu dogmatycznego; title: Zdanie pospolite o walce z materializmem – od czego zawisła wygrana? – Pewniki materialistów: 1) Nieskończoność i wieczność materii – dowody Büchnera – duch wszechwiedzący Laplac'a – dogmat stworzenia wobec umiejętności natury i wobec metafizyki. 2) Początek życia przez samorodztwo – świadectwo umiejętności o tej kwestii – sąd rozumu. – 3) Rozwój rodzajów – przejście do czucia – Leibnitz, Dubois-Reymond i Bayle o tej kwestii – bezwzględna niemożebność by materia czuła. – 4) Przejście z czucia do myśli – właściwe pojęcie duszy i jej władz – u człowieka władze zmysłowe i umysłowe – u zwierzęcia tylko zmysłowe – jak Darwin tę kwestię bada? – jak dowodzą materialiści, że dusza jest materialną – czy podstawy tych dowodów są umiejętne – czy wniosek logiczny. – Dowody niematerialności duszy – wywód Cycerona – pojedynczość myśli – ogółowość myśli – wolność woli – streszczenie rzeczy o materializmie. – Czy Hartman poratuje materializm? – Absurda w systemie Hartmana – następstwa moralne.; title: ROZDZIAŁ IX.; title: Materializm sceptyczny i Pozytywizm; title: Skąd i od kiedy sceptycyzm w obozie materialistów – czy zagadnienia nadempiryczne dają się usunąć – czy są nieumiejętne – czy nierozwiązalne – Dubois-Reymonda Ignorabimus. – Pozytywizm jako filozofia materializmu sceptycznego – jego zasady spekulatywne i socjalne – jego rodowód – Kartezjusz, Bako i Comte – czy można odrzucić wszelkie zasady a priori – aprioryzm w matematyce – w naukach przyrodniczych – zasada przyczynowości – jej pochodzenie i doniosłość. – Pozytywizm jest ateizmem i materializmem – skutki jego moralne i społeczne. – Dzisiejsze hasło: sekularyzacja umiejętności.; title: ROZDZIAŁ X.; title: Kierunek empiryczno-idealny w Scholastyce. – Rozwój historyczny starej Scholastyki; title: Scholastyka jako przedstawicielka kierunku empiryczno-idealnego – sądy o Scholastyce – stanowisko jakie zajęła w Polsce. – Scholastyka jest syntezą filozofii z teologią – początek tej syntezy u Ojców kościelnych – Klemens Aleksandryjski – Augustyn – czemu Scholastycy przeszli od platonizmu Ojców do arystotelizmu – Plato i Arystoteles – Arystotelesa stanowisko – jego prace w naukach przyrodniczych – jego fizyka, metafizyka i etyka – w czym przewyższał Platona? – Przedświt Scholastyki w IX w. – stagnacja w wieku X i XI – wiek XII – walka nominalistów i realistów – jej doniosłość – wszechnice – dysputy – Abelard, Wilhelm z Champaux, Anzelm, Lombardus – ówczesny stosunek filozofii do teologii. – Wiek XIII, złoty wiek Scholastyki – zetknięcie Scholastyków z Arabami – wojna krzyżowa w umiejętności – czym był Arystoteles u Scholastyków? – Dzieła filozoficzne XIII wieku: komentarze, pisma polemiczne, studia przyrodnicze, Summy.; title: ROZDZIAŁ XI.; title: Treść dawnej Scholastyki w summach XIII wieku; title: Summy scholastyczne i Encyklopedia Hegla – stanowisko i przedmiot Summ – Summa Aleksandra z Hales – Albert Wielki, jego życie i olbrzymie prace – jego Summy – Albert i Tomasz z Akwinu – młodość Tomasza – jego prace i sława – Summa contra gentes – historia, plan i treść tego dzieła. – Wykład Tomasza – Summa teologiczna – jej wstęp – zarzuty przeciwko stanowisku Scholastyki – Brücker, Hermes, Günter, Hegel itp. – protestanci o Scholastyce – pamiętne słowo Lutra – wyjaśnienie rzeczy u Tomasza. – Rozkład Summy teologicznej – jej budowa gotycka – jej styl – Scholastyka i architektura XIII wieku. – Inne zarzuty przeciwko Scholastyce – jej niebotyczność – wykończenie szczegółów – treściwość – słownictwo scholastyczne.; title: ROZDZIAŁ XII.; title: Przekwit starej Scholastyki i Scholastyka dzisiejsza; title: Reakcja przeciwko św. Tomaszowi – spór Zakonów św. Franciszka i św. Dominika (pierwsza przyczyna przekwitu Scholastyki) – wystąpienie Duns Skota – charakter Skotyzmu. – Brak przeciwników (druga przyczyna upadku Scholastyki). – Wilhelm Okam – burza, którą wywołał – wpływ nominalizmu (trzecia przyczyna upadku). – Wiek XV, żelazny wiek Scholastyki – istotne jej wady i powody takowych: drobiazgowość, abstrakcje, zbytnia powaga Arystotelesa. – Obudzenie się Scholastyki w XVI w. – wojna z reformacją – zupełny upadek Scholastyki w w. XVIII. – Dzisiejsze jej odrodzenie – czemu się nie ostały inne szkoły chrześcijańskie: Kartezjanizm, szkoła szkocka, tradycjonalizm, szkoła niemiecka? – Reforma i życie w dzisiejszej Scholastyce – Balmes i Dmowski. – Nauka nowszych Scholastyków – co mają wspólnego z dawnymi, a co nowego – dwie szkoły – co sądzić o dzisiejszej Scholastyce? – strona ujemna i strona dodatnia – powody obecnego jej upośledzenia w opinii – co jej rokuje przyszłość?; title: ROZDZIAŁ XIII.; title: Całokształt filozofii i bliższe określenie jej zadania; title: Cel i stanowisko tego całokształtu – skąd ma się wyprowadzać rozkład filozofii. – Podział filozofii na logikę, metafizykę i etykę – jak rozumieć podział filozofii na teoretyczną i praktyczną – Logika – jej zadanie – jej stosunek do logiczności naturalnej – jej potrzeba w życiu praktycznym i w naukach – jej podział na Krytykę i Dialektykę. – Trudne zadanie i treść Krytyki – Balmes i Fichte – punkt wyjścia filozofii i podwaliny pewności. – Zadanie i doniosłość Dialektyki – Leibnitz i Locke. – Metafizyka – mylne o niej pojęcia – czym ona jest – na co się przyda – jakim torem postępuje – jej podział. – Metafizyka ogólna, czyli Ontologia – jej treść – skutki braku ontologii u nowszych filozofów. – Teodycea, jej zadanie i wpływ na całą filozofię – jej metoda. –Pneumatologia i Psychologia – studia filozoficzne o duchach – wadliwy podział psychologii na empiryczną i racjonalną – treść i metoda psychologii. – Kosmologia albo filozofia natury – jej stosunek do umiejętności przyrodniczych – plan kosmologii – kosmogonia – teleologia. – Etyka – jej ważność w dzisiejszych czasach – szkoła historyczna i szkoła filozoficzna w etyce – podział etyki – błąd Kanta w tej mierze. – Etyka ogólna i specjalna – stosunek etyki do umiejętności politycznych i do historii. – Rozkład synoptyczny całej filozofii.; title: ROZDZIAŁ XIV.; title: Metoda w wykładzie filozofii; title: Najdawniejsza metoda dialogowa – metoda Sokratesa – sztuka heurystyczna – jej tajemnica wyjaśniona przez św. Tomasza – dodatnie strony dialogu – jego strony ujemne – o ile dziś ta forma może być użyteczną. – Metoda wykładowa – sposób wykładania Arystotelesa – wykłady jego ranne dla uczniów, wieczorne dla publiki. – Metoda dialektyczna u Scholastyków – dysputy – ich doniosłość – czemu i o ile dziś ustały dysputy? – dysputy w formie sylogistycznej – istotna ich wartość – ich wpływ na wykłady i na myślenie. – Metoda wykładowa nowomodna – wpływ ducha wolnego myślenia – prawdziwa wolność i niewola myśli – dzisiejszy stan rzeczy pod względem metody wykładowej – wnioski praktyczne.; title: ROZDZIAŁ XV.; title: Stosunek filozofii do wiary; title: Związek tej kwestii z poprzednimi. – Czym jest wiara w ogólności i jej doniosłość. – Wiara w powagę ludzką – wpływ tej powagi w filozofii – przesada Kartezjusza w odrzucaniu tej powagi – przesada innych w jej uznawaniu – prawdziwa zasada względem powagi ludzkiej w filozofii. – Wiara w powagę Boską – jej strona podmiotowa – rozumność wiary. – Stosunek przedmiotowy wiary do filozofii – czy jest niezgoda? – trzy możliwe systemy w tej mierze: Nihilizm rozumu – w pierwszych wiekach Kościoła – u protestantów – Credo quia absurdum. – Racjonalizm – losy systemów wierze przeciwnych – Apologeci starzy i nowi – nieracjonalność racjonalizmu. – Teoria rozjemcza: wiara i rozum pojęte jako incommensurabilia – wziętość tego kompromisu w Polsce – niemożebność takiego kompromisu. – Zgoda wiary i rozumu – nauka Soboru Watykańskiego o tej kwestii: – Jak rozum przysługuje się wierze – jego czynność względem przesłanek wiary – jego czynność w rozwoju umiejętności wiary. – Jak wiara przysługuje się rozumowi – zboczenia filozofii pogańskiej – powody takowych – dogmaty wiary jako drogowskazy w filozofii – tajemnice, źródłem światła dla rozumu. – Obowiązki filozofii względem wiary. – Wiara "pochodnią w miejscu ciemnym".