onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 549- nedir?
(1) Şirketin kuruluşu, sermayesinin artırılması ve azaltılması ile
birleşme, bölünme, tür değiştirme ve menkul kıymet çıkarma gibi işlemlerle ilgili belgelerin,
izahnamelerin, taahhütlerin, beyanların ve garantilerin yanlış, hileli, sahte, gerçeğe aykırı
olmasından, gerçeğin saklanmış bulunmasından ve diğer kanuna aykırılıklardan doğan
zararlardan, belgeleri düzenleyenler veya beyanları yapanlar ile kusurlarının varlığı hâlinde
bunlara katılanlar sorumludur.
II - Sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 616- nedir?
(1) Genel kurulun devredilemez yetkileri şunlardır:
a) Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi.
b) Müdürlerin atanmaları ve görevden alınmaları.
c) Topluluk denetçisi ile (…)90 denetçilerin atanmaları ve görevden alınmaları.
90 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “işlem denetçileri
de dâhil olmak üzere,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
d) Topluluk yılsonu finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporunun onaylanması.
e) Yılsonu finansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun onaylanması, kâr payı
hakkında karar verilmesi, kazanç paylarının belirlenmesi.
f) Müdürlerin ücretlerinin belirlenmesi ve ibraları.
g) Esas sermaye paylarının devirlerinin onaylanması.
h) Bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması.
ı) Müdürün, şirketin kendi paylarını iktisabı konusunda yetkilendirilmesi veya böyle
bir iktisabın onaylanması.
i) Şirketin feshi.
j) Genel kurulun kanun veya şirket sözleşmesi ile yetkilendirildiği ya da müdürlerin
genel kurula sunduğu konularda karar verilmesi.
(2) Aşağıda sayılanlar, şirket sözleşmesinde öngörüldükleri takdirde genel kurulun
devredilemez yetkileridir:
a) Şirket sözleşmesi uyarınca genel kurulun onayının arandığı hâller ile müdürlerin
faaliyetlerinin onaylanması.
b) Önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının kullanılması hakkında
karar verilmesi.
c) Esas sermaye payları üzerinde rehin hakkı kurulmasına ilişkin onayın verilmesi.
d) Yan edim yükümlülükleri hakkında iç yönerge çıkarılması.
e) Şirket sözleşmesinin 613 üncü maddenin dördüncü fıkrası uyarınca ortakların
onayını yeterli görmemesi hâlinde, müdürlerin ve ortakların şirkete karşı bağlılık yükümü
veya rekabet yasağı ile bağdaşmayan faaliyetlerde bulunabilmelerinin onayı için gereken
iznin verilmesi.
f) Bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerden dolayı şirketten çıkarılması.
(3) Tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Tek
ortağın genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmaları
şarttır.
II - Genel kurulun toplanması
1. Çağrı
Türk Ticaret Kanunu madde 87- nedir?
(1) İşletmesini ticaret siciline tescil ettirmekle yükümlü olan işletme
sahipleri için bu Kısım hükümleri, ticaret siciline tescil ettirme yükümlülüğünün doğduğu
andan itibaren geçerlidir.
VII – Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun yetkisi24
Türk Ticaret Kanunu madde 1175- nedir?
(1) Geminin kısımları veya belli yerleri için birden çok taşıtan ile
bağımsız yolculuk çarteri sözleşmeleri yapılmışsa, 1168 ilâ 1174 üncü maddeler her sözleşme
için ayrı ayrı uygulanır.
VI- Kırkambar sözleşmesi
1. Boşaltma işleri
Türk Ticaret Kanunu madde 807- nedir?
(1) Hesaba geçirilmek üzere düzenlenen bir çekin hamili; muhatabın,
çek bedelini kayıtsız ve şartsız bir alacak olarak hesaba geçirmekten kaçındığını veya ödeme
yerindeki takas odasının, bu çekin, hamilin borçlarına mahsup edilmek kabiliyetini haiz
olmadığını beyan etmiş bulunduğunu ispat ederse, başvurma haklarını kullanabilir.
B) Ödememe
I - Hamilin başvurma hakları
Türk Ticaret Kanunu madde 742- nedir?
(1) Araya girerek ödemede bulunan kişi, lehine ödemede bulunduğu
kişiye ve poliçeden dolayı ona borçlu olan kişilere karşı poliçeden doğan hakları iktisap eder.
Ancak, poliçeyi yeniden ciro edemez.
(2) Lehine ödemede bulunulan kişiden sonra gelen borçlular borçtan kurtulurlar.
(3) Araya girerek ödemede bulunmak hususunda çeşitli teklifler yapılmışsa bu
tekliflerden hangisi borçlulardan en çoğunu borçtan kurtaracaksa o tercih olunur. Ortada daha
iyi bir teklif bulunduğunu bildiği hâlde araya girerek ödemede bulunan kişi, en iyi teklif tercih
edilmiş olsaydı, kimler borçtan kurtulacak idiyseler onlara karşı başvurma hakkını kaybeder.
ALTINCI AYIRIM
Poliçe Nüshaları ve Suretleri
A) Poliçe nüshaları
I - İsteme hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 1388- nedir?
(1) Alıcı, icra dairesi tarafından gemi kendisine ihale edildiği veya
satıldığı anda, geminin mülkiyetini iktisap eder.
(2) Satış bedeli icra dairesine ödendiği anda, ipotek alacaklısının rızasıyla alıcı
tarafından yüklenilenler dışında, gemi üzerindeki bütün ayni ve kişisel haklar, külfetler ve
sınırlandırmalar sona erer. 1386 ncı maddenin dördüncü fıkrası hükmü burada da uygulanır.
(3) Bu madde, bayrağı ve sicile kayıtlı olup olmadığı dikkate alınmaksızın bütün
gemiler hakkında geçerlidir.
8. Sıra cetveli
a) İlkeler
Türk Ticaret Kanunu madde 1061- nedir?
(1) Donatan, gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi
malikine denir.
(2) Kendisinin olmayan bir gemiyi menfaat sağlamak amacıyla suda kendi adına
bizzat veya kaptan aracılığıyla kullanan kişi, üçüncü kişilerle olan ilişkilerinde donatan
sayılır. Malik, geminin işletilmesinden dolayı gemi alacaklısı sıfatıyla bir istemde bulunan
kişiyi, bu işletilme malike karşı haksız ve alacaklı da kötüniyet sahibi olmadıkça, hakkını
istemekten engelleyemez.
II- Gemi adamlarının kusurlarından doğan sorumluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 1465- nedir?
(1) Aynı menfaatin, aynı rizikolara karşı, aynı süre için, birden çok
sigortacıya, aynı veya farklı tarihlerde sigorta ettirilmesi hâlinde sigorta ettirene sigorta
bedelinden daha fazlası ödenmez.
(2) Birden çok sigortada, sigorta ettiren, sigortacılardan herbirine hem rizikonun
gerçekleştiğini hem de aynı menfaat için yapılan diğer sigortaları bildirir. Bu hükme aykırılık
hâlinde 1446 ncı madde hükmü uygulanır.
bb) Müşterek sigorta
Türk Ticaret Kanunu madde 764- nedir?
(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa,
iptaline karar verilir.
(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı
poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.
VI - Teminat
Türk Ticaret Kanunu madde 513- nedir?
(1) Şirketin iflası hâlinde, yönetim kurulu üyeleri şirket alacaklılarına
karşı, iflasın açılmasından önceki son üç yıl içinde kazanç payı veya başka bir ad altında
hizmetlerine karşılık olarak aldıkları ve fakat uygun ücreti aşan ve bilanço uygun bir ücret
miktarına göre tedbirli bir tarzda düzenlenmiş olsaydı ödenmemesi gereken paraları geri
vermekle yükümlüdürler.
(2) Sebepsiz zenginleşmeye ilişkin hükümler gereğince alınması mümkün olmayan
paraların geri verilmesi yükümlülüğü yoktur.
(3) Mahkeme, hâlin bütün gereklerini göz önünde bulundurarak takdir hakkını kullanır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Şirketin Finansal Tabloları, Yedek Akçeler
A) Anonim şirketlerin finansal tabloları ve yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu
I - Hazırlama yükümü
Türk Ticaret Kanunu madde 919- nedir?
(1) Gönderen, gerektiğinde eşyayı ambalajlamak ve işaretlemekle ve
gerekli belgeleri sağlamakla, ayrıca taşıma işleri komisyoncusunun edimlerini yerine
getirebilmesi için gerekli olan bilgileri ona vermekle yükümlüdür. Yük tehlikeli bir eşya ise
gönderen, taşıma işleri komisyoncusuna tehlikenin niteliğini, alınması gereken önlemleri
yazılı olarak ve zamanında bildirmekle yükümlüdür.
(2) Gönderen, kendisine herhangi bir kusur yüklenmese bile taşıma işleri komisyoncusunun;
a) Eşyanın yetersiz ambalajlanma ve işaretlenmesinden,
b) Yükün tehlikesi hakkında yeterli bilgi verilmemesinden veya
c) Eşya ile ilgili resmî işlemler için gerekli olan belgelerin ve bilgilerin eksikliğinden,
yokluğundan ya da gerçeğe aykırılığından,
kaynaklanan giderlerini ve zararını karşılamakla yükümlüdür. 864 üncü maddenin
ikinci ilâ beşinci fıkraları burada da uygulanır.
III - Ücretin muacceliyeti
Türk Ticaret Kanunu madde 40- nedir?
(1) Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde,
ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını, işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline
tescil ve ilan ettirir.
(2) (Değişik:28/1/2021-7263/22 md.) Gerçek kişi tacir ile tüzel kişi tacir adına imzaya
yetkili olanların imzaları, kamu kurum ve kuruluşlarınca veri tabanlarında tutulan imza
verilerinden elektronik ortamda temin edilerek merkezi ortak veri tabanındaki sicil dosyasına
kaydedilir. Kamu kurum ve kuruluşlarının veri tabanlarında imza kaydının bulunmaması
halinde, imzaya yetkili kişilerin imza beyanlarının ticaret sicili müdürlüğüne verilmesinin usul
ve esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Ticaret Bakanlığınca
çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.
(3) Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin şubeleri de bulundukları yerin
ticaret siciline tescil ve ilan olunur. Ticaret unvanına ve imza örneklerine ilişkin birinci ve
ikinci fıkra hükümleri bu işletmelere de uygulanır. Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça
merkezin bağlı olduğu sicile geçirilen kayıtlar şubenin bağlı bulunduğu sicile de tescil olunur.
Ancak, bu hususta şubenin bulunduğu yer sicil müdürlüğünün ayrı bir inceleme zorunluluğu
yoktur.
(4) Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri, kendi
ülkelerinin kanunlarının ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalmak şartıyla, yerli ticari
işletmeler gibi tescil olunur. Bu şubeler için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir
ticari mümessil atanır. Ticari işletmenin birden çok şubesi varsa, ilk şubenin tescilinden sonra
açılacak şubeler yerli ticari işletmelerin şubeleri gibi tescil olunur.
II - Ticaret unvanının şekli
1. Gerçek kişiler
Türk Ticaret Kanunu madde 287- nedir?
(1) Tasfiye memurları, önceden seçilmişlerse şirketin sona ermesini
hemen izleyen günlerde ve şirketin sona ermesinden sonra ortaklarca seçilmiş veya
mahkemece atanmışlarsa seçimlerinden ve atanmalarından hemen sonra şirket işlerini gören
kişileri çağırarak onlarla birlikte, gelmedikleri takdirde yalnız başlarına, şirketin finansal
durumunu gösteren bir envanter ile bilanço düzenlerler. Tasfiye memurları gerek görürlerse
şirket mallarına değer biçmek için uzmanlara başvurabilirler. Düzenlenen envanter ile
bilanço, tasfiye memurlarının önünde şirket işlerini yönetenler tarafından imzalanır.
(2) Envanter ve bilançonun imzasından sonra, tasfiye memurları sona ermiş bulunan
şirketin envanterde yazılı bütün malları ile belgelerine ve defterlerine el koyarlar.
2. Defterler
Türk Ticaret Kanunu madde 1405- nedir?
(1) Sigortacı ile sigorta sözleşmesi yapmak isteyen kişinin,
sözleşmenin yapılması için verdiği teklifname, teklifname tarihinden itibaren otuz gün içinde
reddedilmemişse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır.
(2) Teklifnamenin verilmesi sırasında yapılmış ödemeler, sözleşmenin yapılmasından
sonra prim olarak kabul edilir veya ilk prime sayılır. Bu ödemeler, sözleşme yapılmadığı
takdirde, kesinti yapılmadan, faiziyle birlikte geri verilir.
(3) 1483 üncü madde hükmü saklıdır.
2. Temsil
a) Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 865- nedir?
(1) Gönderen taşıma sözleşmesini her zaman feshedebilir.
(2) Gönderen sözleşmeyi feshederse, taşıyıcı;
a) Kararlaştırılan taşıma ücreti ile bekleme ücretinden ve tazmini gereken giderlerden,
sözleşmenin feshi sonucunda tasarruf ettiği giderlerin veya başka bir şekilde elde ettiği veya
kötüniyetli olarak elde etmeyi ihmal ettiği menfaatlerin indirilmesiyle kalan tutarı veya
b) Kararlaştırılan taşıma ücretinin üçte birini,
isteyebilir. Taşıma sözleşmesinin feshi, taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten
kaynaklanmışsa, bu fıkranın (b) bendi uyarınca bir istem ileri sürülemeyeceği gibi,
sözleşmenin ifasında gönderenin menfaati yoksa, taşıyıcının bu fıkranın (a) bendinden doğan
istem hakkı da düşer.
(3) Eşya, sözleşmenin feshinden önce yüklenmişse, taşıyıcı, giderleri gönderene ait olmak
üzere, 869 uncu maddenin üçüncü fıkrasının ikinci ilâ dördüncü cümlelerine uygun önlemleri
alabilir. Taşıyıcı, eşyanın boşaltılmasına, boşaltma, işletmesi için sakınca oluşturmadığı ve diğer
gönderilerin gönderenleri ve alıcıları bundan zarar görmediği takdirde izin verebilir. Fesih,
taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten kaynaklanıyorsa, taşıyıcı, birinci ve ikinci
cümlelerden farklı olarak, yüklenmiş bulunan eşyayı giderleri kendisine ait olmak üzere hemen
boşaltmak zorundadır.
XI - Kısmi taşımayı istem hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 193- nedir?
(1) Birleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemlerine herhangi bir
şekilde katılmış bulunan bütün kişiler şirketlere, ortaklara ve alacaklılara karşı kusurları ile
verdikleri zararlardan sorumludurlar. Kurucuların sorumlulukları saklıdır.
(2) (Mülga: 26/6/2012-6335/43 md.)
(3) 202 ilâ 208, 555, 557, 560 ıncı madde hükümleri saklıdır. Bir sermaye şirketinin
veya kooperatifin iflası hâlinde 556 ve 570 inci maddeler ile Kooperatifler Kanununun 98 inci
maddesi kıyas yoluyla uygulanır.
VI – Ticari işletme ile ilgili birleşme ve tür değiştirme
Türk Ticaret Kanunu madde 1315- nedir?
(1) Kurtarma ücreti alacaklarından dolayı kurtaran, kurtarılan gemi
üzerinde gemi alacaklısı hakkını ve kurtarılan diğer eşya üzerinde Türk Medenî Kanununun
950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca hapis hakkını haizdir.
(2) Kurtarılan aracın maliki, kurtarılan eşyanın malikinin kendi borcu, faizi ve
giderleri için yeterli teminat vermesi hususunda elinden gelen her türlü çabayı göstermekle
yükümlüdür.
(3) Kurtarılan araç ve diğer eşya, kurtaranın rızası olmaksızın, kurtarma faaliyetinin
tamamlanmasından sonra ilk olarak varılan liman veya yerden, kurtaranın alacakları için
yeterli teminat gösterilinceye kadar uzaklaştırılamaz.
6. Avans
Türk Ticaret Kanunu madde 245- nedir?
(1) Haklı sebep, şirketin kuruluşuna yol açan fiili veya kişisel
sebeplerin şirketin işletme konusunun elde edilmesini imkânsız kılacak veya güçleştirecek
şekilde ortadan kalkmış olmasıdır; özellikle;
a) Bir ortağın, şirketin yönetim işlerinde veya hesaplarının çıkarılmasında şirkete
ihanet etmiş olması,
b) Bir ortağın kendisine düşen asli görevleri ve borçları yerine getirmemesi,
c) Bir ortağın kişisel menfaatleri uğruna şirketin ticaret unvanını veya mallarını kötüye
kullanması,
d) Bir ortağın, uğradığı sürekli bir hastalık veya diğer bir sebepten dolayı, üstüne
aldığı şirketin işlerini yapmak için gerekli olan yeteneği ve ehliyetini kaybetmesi,
gibi hâller haklı sebeplerdendir.
(2) (a), (b) ve (c) bentleri gereğince kendisinde fesih sebebi doğmuş olan ortağın dava
hakkı yoktur.
4. Özel durumlar
a) Sermaye koyma borcunun yerine getirilmemesi
Türk Ticaret Kanunu madde 1280- nedir?
(1) Dispeç, ilgililerin oybirliğiyle atayacakları bir veya birden fazla
dispeççi tarafından yapılır. Oybirliği sağlanamazsa, dispeççiyi veya dispeççileri, dispeçin
yapılacağı yer mahkemesi atar.
(2) İlgililerden her biri dispeçin yapılması için gereken ve elinde bulunan belgeleri,
özellikle çarter partileri, konişmento ve faturaları, dispeççiye vermekle yükümlüdür.
(3) Dispeççinin istemi üzerine mahkeme, ellerinde bulunan ve kanunen ibrazla
yükümlü oldukları belgeleri dispeççiye teslim etmelerini, onları elinde bulunduranlara
emreder.
(4) Dispeççi, ilgililerin dispeçi incelemelerine izin ve istemleri üzerine giderlerini
ödemeleri şartıyla, bir örnek vermekle yükümlüdür.
II- Dispeçin onaylanmasını isteme hakkı ve dispeçe itiraz
1. Duruşma
Türk Ticaret Kanunu madde 663- nedir?
(1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, senedin zilyedi bulunmuş ve onu zâyi
etmiş olduğuna dair yaptığı açıklamaları inandırıcı bulursa, belli olmayan hamili ilan yoluyla,
senedi belirli bir süre içinde ibraz etmeye çağırır ve aksi takdirde senedin iptaline karar
verileceğini ihtar eder. Sürenin en az altı ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilan
gününden itibaren işlemeye başlar.
4. İlan şekli
Türk Ticaret Kanunu madde 504- nedir?
(1) Her çeşidi ile tahviller, finansman bonoları, varlığa dayalı senetler,
iskonto esası üzerine düzenlenenler de dâhil, diğer borçlanma senetleri, alma ve değiştirme
hakkını haiz senetler ile her çeşit menkul kıymetler, aksi kanunlarda öngörülmedikçe, ancak
genel kurul kararı ile çıkarılabilirler. Genel kurul bu kararı, kanunlarda farklı bir düzenleme
yoksa, 421 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları hükümlerine göre verir. Esas sözleşme
farklı bir nisap öngörebilir. Genel kurul kararının çıkarılacak menkul kıymete ilişkin, gerekli
bütün hüküm ve şartları içermesi gerekir. Genel kurul kararını yönetim kurulu yerine getirir. Bu
hükme tabi menkul kıymetler hamiline veya emre yazılı ve itibarî değerli olabilir. İtibarî değer
genel kurul ve yetkilendirilmiş olması hâlinde yönetim kurulunca belirlenir. Borçlanma
senetlerinin bedellerinin nakit olması ve teslimi anında tamamen ödenmesi şarttır.
B) Yönetim kurulu kararıyla
Türk Ticaret Kanunu madde 808- nedir?
(1) Zamanında ibraz edilmiş olan çekin ödenmemiş olduğu ve
ödememe hâli;
a) Resmî bir belge, “protesto” ile,
b) Muhatap tarafından, ibraz günü de gösterilmek suretiyle, çekin üzerine yazılmış
olan tarihli bir beyanla,
c) Bir takas odasının, çek zamanında teslim edildiği hâlde ödenmediğini tespit eden
tarihli bir beyanıyla,
sabit bulunduğu takdirde hamil; cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçlularına karşı
başvurma haklarını kullanabilir.
II - Protesto
Türk Ticaret Kanunu madde 484- nedir?
(1) Pay senetleri, hamiline veya nama yazılı olur.
(2) Bedelleri tamamen ödenmemiş olan paylar için hamiline yazılı pay senetleri
çıkarılamaz. Bu hükme aykırı olarak çıkarılanlar geçersizdir. İyiniyet sahiplerinin tazminat
hakları saklıdır.
2. Dönüştürme
Türk Ticaret Kanunu madde 846- nedir?
(1) Bir varant hamilinin, sadece sattırdığı tevdi olunan malların
alacağına yetmemesi hâlinde, borçlunun veya cirantaların mallarına başvurma hakkı vardır.
(2) Protesto çekmemiş veya kanuni süresi içinde tevdi olunan malları sattırmaya
teşebbüs etmemiş olan varant hamili, cirantalarına karşı bütün haklarını kaybederse de
borçluya karşı başvurma hakkı geçerliliğini sürdürür.
4. Sigorta
Türk Ticaret Kanunu madde 483- nedir?
(1) Kanunun 482 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının
uygulanabilmesi için, yönetim kurulu tarafından, mütemerrit pay sahibine, 35 inci maddede
yazılı gazete ile esas sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan yoluyla şirketin internet sitesinde de
yayımlanacak bir mesajla ihtarda bulunulur. Bu ihtarda, mütemerrit pay sahibinin temerrüde
konu olan tutarı bir ay içinde ödemesi, aksi hâlde, ilgili paylara ilişkin haklarından yoksun
bırakılacağı ve sözleşme cezasının isteneceği belirtilir.
(2) Nama yazılı pay senetlerinin sahiplerine bu davet ve ihtar, ilan yerine, iadeli
taahhütlü mektupla ve internet sitesi mesajı ile yapılır. Bir aylık süre, mektubun alındığı
tarihten başlar.
(3) Mütemerrit pay sahibi, yeni pay sahibinin ödemelerinden açık kalan tutar için
şirkete karşı sorumludur.
(4) 501 inci madde hükmü saklıdır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Menkul Kıymetler
BİRİNCİ AYIRIM
Pay senetleri
A) Ortak Hükümler
I - Türler
1. Şartlar
Türk Ticaret Kanunu madde 800- nedir?
(1) Çekin tedavüle çıkarılmasından sonra, düzenleyenin ölümü, medenî
haklarını kullanma ehliyetini kaybetmesi veya iflası çekin geçerliliğini etkilemez.
V - Ciroların incelenmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 1226- nedir?
(1) Navlun sözleşmesi yolculuk başladıktan sonra bu Ayırımda
öngörülen sebeplerle feshedilirse, taşıyana o ana kadar doğmuş bulunan alacakları dışında fesih
hakkı kullanılana kadar yapılan yolculuk için, eşya, yükleme limanına geri getirilmiş olsa bile
1210 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca hesap edilecek mesafe navlunu da ödenir.
(2) Taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça, eşya fesih hakkının kullanıldığı sırada
geminin bulunduğu veya en yakın olduğu limanda boşaltılır. Kısmi yolculuk çarteri
sözleşmeleri ile kırkambar sözleşmelerinde boşaltma, yolculuğun gecikmesine veya
aktarmaya sebebiyet verecekse, navlun sözleşmesinin feshi üzerine taşıtan, diğer taşıtanların
muvafakati olmadıkça, eşyanın varma limanından önce boşaltılmasını isteyemez; şu kadar ki,
taşıtan, boşaltmadan doğan giderlerle zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
(3) Sözleşmenin yolculuk başladıktan sonra feshi hâlinde de, kaptanın yükümlülükleri
hakkındaki 1211 inci madde hükmü uygulanır.
C) Birden çok yolculuğun özellikleri
Türk Ticaret Kanunu madde 580- nedir?
(1) Limited şirketin esas sermayesi en az onbin Türk Lirasıdır. 82
(2) Bu maddede yazılı en az tutar, Cumhurbaşkanınca on katına kadar artırılabilir.83
II - Ayni sermaye
Türk Ticaret Kanunu madde 734- nedir?
(1) Düzenleyen ve cirantalardan veya aval verenlerden her biri,
poliçeyi gereğinde kabul edecek veya ödeyecek olan bir kişiyi gösterebilir.
(2) Poliçe, aşağıda yazılı şartlar altında, poliçe dolayısıyla kendisine başvurulması
mümkün olan herhangi bir borçlu için araya giren bir kişi tarafından kabul edilebilir veya
ödenebilir.
(3) Muhatap da dâhil her üçüncü kişi veya poliçeyi kabul eden kişi hariç olmak üzere,
poliçeden dolayı zaten borçlu olan herkes araya girerek poliçeyi kabul edebilir veya bedelini
ödeyebilir.
(4) Araya girmek suretiyle kabul veya ödemede bulunan kişi, lehine araya girdiği
borçluya durumu iki iş günü içinde ihbar etmek zorundadır. Bu süreye uymazsa ihbarda
bulunmamış olmasından doğan zarardan, poliçe bedelini aşmamak üzere sorumlu olur.
II - Araya girme suretiyle kabul
1. Şartlar, hamilin durumu
Türk Ticaret Kanunu madde 1039- nedir?
(1) Malikin, eski alacaklı ile arasında mevcut hukuki ilişkiye
dayanarak gemi ipoteğine karşı ileri sürebileceği bir itiraz veya def’i, yeni alacaklıya karşı da
ileri sürülebilir. Gemi siciline güvenle ilgili 983 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkrası, 975
ve 976 ncı maddeler ile 985 inci maddenin son fıkrası hükümleri, bu def’i ve itiraz hakkında
da geçerlidir.
(2) Alacak, malikin devri öğrendiği üç aylık takvim döneminden veya bunu izleyen üç
aylık takvim döneminden daha geç bir tarihte muaccel olmayan faiz veya diğer ikincil
edimlere ilişkin ise, alacaklı, birinci fıkrada yazılı def’ilere karşı sicile güven ilkesinin
sağladığı korumadan yararlanamaz. Üç aylık dönemler, takvim yılının başından itibaren hesap
olunur.
cc) Devri genel hükümlere tabi alacaklar
Türk Ticaret Kanunu madde 1155- nedir?
(1) Sürastarya süresi için taşıyana “sürastarya parası” ödenir.
(2) Sürastarya parasının miktarı sözleşme ile kararlaştırılmışsa, taşıyan, sözleşmede
belirlenen miktarı aşan bir istemde bulunamaz.
(3) Sözleşmede miktarı kararlaştırılmamışsa, sürastarya parası olarak yükleme süresini
aşan bekleme nedeniyle, taşıyanın yaptığı zorunlu ve yararlı giderler istenebilir.
(4) Yükleme limanında doğan sürastarya parasının borçlusu taşıtan olup, sürastarya
parası ödenmeden veya yeterli teminat verilmeden, taşıyan, gemiyi yola çıkarmak zorunda
değildir. Bu sebeple fazladan beklediği süre için taşıyan, uğradığı zararın tamamını taşıtandan
isteyebilir.
(5) Yükleme limanında doğan sürastarya parası, sürastarya süresinin hesabında esas
alınan zaman biriminin sonunda muaccel olur. Kullanılmayan zaman birimi için sürastarya
parası istenemez.
(6) Navluna ilişkin hükümler, yükleme limanında doğan sürastarya parasına kıyas
yoluyla bile uygulanamaz.
5. Yükleme ve sürastarya sürelerinin hesabı
Türk Ticaret Kanunu madde 755- nedir?
(1) Poliçeyi kabul veya ödeme için ibraz etmek, protesto çekmek,
poliçenin bir nüshasının verilmesini istemek gibi belirli bir kişi nezdinde yapılacak olan bütün
işlemlerin, bu kişinin ticaret yerinde ve böyle bir yeri yoksa konutunda yapılması gereklidir.
(2) Ticaret yeri veya konutun bulunduğu yer dikkatle araştırılır. Kolluktan veya yerel
posta yönetiminden edinilen bilgilerden bir sonuç çıkmadığı takdirde başka araştırma
yapmaya gerek yoktur.
E) İmzalar
Türk Ticaret Kanunu madde 1179- nedir?
(1) Taşıyanın veya adamlarının kastından veya ihmalinden doğmayan
sebeplerden ileri gelen zarardan taşıyan sorumlu değildir. Taşıyanın veya adamlarının kastının
veya ihmalinin bu zarara sebebiyet vermediğini ispat yükü, taşıyana aittir.
(2) “Taşıyanın adamları” terimi, taşımada kullanılan geminin adamlarını, taşıyanın
taşıma işletmesinde çalışan veya kendisini temsile yetkili kıldığı kişileri ve taşıma
işletmesinde çalışmasa bile navlun sözleşmesinin ifasında kullandığı diğer kişileri kapsar.
Fiilî taşıyana ilişkin hükümler saklıdır.
2. Teknik kusur ve yangın