onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 722- nedir?
(1) Düzenleyen, ciranta veya aval veren kişi, senet üzerine “gidersiz”,
“protestosuz” kayıtlarını ya da bunlara eş anlamlı diğer herhangi bir ibareyi yazıp imzalayarak,
hamili başvurma hakkını kullanmak için kabul etmeme veya ödememe protestosu düzenleme
yükümünden kurtarabilir.
(2) Bu kayıt, hamili, poliçeyi süresinde ibraz etmek ve gereken ihbarları yapmak
yükümlülüklerinden kurtarmaz. Sürelere uyulmadığını ispat, bunu hamile karşı ileri süren
kişiye düşer.
(3) Bu kayıt poliçeyi düzenleyen tarafından yazılmış ise, poliçeden dolayı borç altına
girmiş olanların hepsi hakkında geçerli olur; bir ciranta veya aval veren kişi tarafından
yazıldığı takdirde, hüküm yalnız ona uygulanır. Düzenleyen tarafından yazılan kayda rağmen
hamil yine protesto çekerse giderler kendisine ait olur.
(4) Kayıt bir ciranta veya aval veren kişi tarafından konduğu takdirde, bu kayda
rağmen çekilmiş olan bir protestonun gerektirdiği giderleri, poliçeden dolayı borç altına
girenlerin hepsi tazminle yükümlüdür.
III - İhbar zorunluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 709- nedir?
(1) Muhatap, poliçeyi öderken hamil tarafından bir ibra şerhi yazılarak
poliçenin kendisine verilmesini isteyebilir.
(2) Hamil kısmi ödemeyi reddedemez.
(3) Kısmi ödeme hâlinde muhatap bu ödemenin poliçe üzerine yazılmasını ve
kendisine bir makbuz verilmesini isteyebilir.
III - Vadeden önce ve vadesinde ödeme
Türk Ticaret Kanunu madde 100- nedir?
(1) Taraflardan birinin alacaklısının ona ait artan tutarı haczettirdiği
gün hesap kapatılarak artan tutar saptanır.
(2) Bu hâlde, borcundan dolayı haciz tebliğ edilen taraf, onbeş gün içinde haczi
kaldırtmazsa, diğer taraf sözleşmeyi feshedebilir; etmezse haciz ettiren kimsenin durumu cari
hesaba yeni kalemler geçirilmek suretiyle ağırlaştırılamaz. Meğerki, hesaba geçirilen kalemler
haciz tarihinden önce doğmuş bulunan hukuki bir ilişkiden kaynaklansın.
(3) Haciz ettiren alacaklı bakiyeden, kendi alacağını karşılayan kısmının ödenmesini
ancak hesabın 94 üncü maddeye göre kapatılması gereken anda isteyebilir.
E) Zamanaşımı
Türk Ticaret Kanunu madde 119- nedir?
(1) Acente, müvekkilindeki bütün alacakları ödeninceye kadar, acentelik
sözleşmesi dolayısıyla alıp da gerek kendi elinde gerek özel bir sebebe dayanarak zilyet olmakta
devam eden bir üçüncü kişinin elinde bulunan taşınırlar ve kıymetli evrak ile herhangi bir eşyayı
temsil eden senet aracılığıyla kullanabildiği mallar üzerinde hapis hakkına sahiptir.
(2) Müvekkile ait mallar acente tarafından sözleşme veya kanun gereği satıldığı
takdirde, acente bu malların bedelini ödemekten kaçınabilir.
(3) Müvekkil aciz hâlinde bulunduğu takdirde, acentenin henüz muaccel olmamış
alacakları hakkında da birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır.
(4) Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrasıyla, 951 ilâ 953 üncü
maddeleri hükümleri saklıdır.
E) Müvekkilin borçları
Türk Ticaret Kanunu madde 1185- nedir?
(1) Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında
taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin
eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde
gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak
belirtilmesi gereklidir.
(2) Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu
husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek yoktur.
(3) Gerçek veya muhtemel bir zıya veya hasarın söz konusu olması hâlinde taşıyan ve
gönderilen, eşyanın incelenmesi ve koli sayısının belirlenmesi için birbirlerine uygun olan her
türlü kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.
(4) Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın
eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya
hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri
geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir.
(5) Eşyanın teslimindeki gecikmenin, gönderilen tarafından, onun kendisine teslimi
tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak altmış gün içinde taşıyana yazılı olarak
bildirilmesi şarttır. Süresinde bildirim yapılmayan gecikme zararları için tazminat ödenmez.
(6) Eşya, fiilî taşıyan tarafından teslim edilmişse, bu madde uyarınca kendisine yapılan
her bildirim taşıyana yapılmış gibi ve taşıyana yapılan her bildirim de fiilî taşıyana yapılmış
gibi hüküm ifade eder. Kaptan ve sorumlu gemi zabiti dâhil olmak üzere, taşıyan veya fiilî
taşıyan ad ve hesabına hareket eden bir kişiye yapılan bildirim, taşıyana veya fiilî taşıyana
yapılmış sayılır.
VI- Sorumluluğu sınırlandırma hakkı
1. Sorumluluk sınırları
Türk Ticaret Kanunu madde 314- nedir?
(1) Komanditerler, kanuna ve şirket sözleşmesine göre düzenlenen ve kâr
gösteren bir bilançoya göre, iyiniyetle aldıkları ancak usulsüz tahakkuk etirilmiş kâr paylarını
veya şirket sözleşmesi ile kabul edilmiş olan faizleri geri vermeye zorunlu tutulamazlar.
V - Ortaklığın geçişi
1. Devir hâlinde
Türk Ticaret Kanunu madde 16- nedir?
(1) Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten
vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre
yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile
diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.
(2) Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri ile kamu
yararına çalışan dernekler ve gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere
harcayan vakıflar, bir ticari işletmeyi, ister doğrudan doğruya ister kamu hukuku hükümlerine
göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler, kendileri tacir sayılmazlar.
III - Donatma iştiraki
Türk Ticaret Kanunu madde 493- nedir?
(1) Şirket, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebi ileri sürerek
veya devredene, paylarını, başvurma anındaki gerçek değeriyle, kendi veya diğer pay
sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek, onay istemini reddedebilir.
(2) Pay sahipleri çevresinin bileşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin
işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini haklı
gösteriyorsa, önemli sebep oluşturur.
(3) Bundan başka, devralan, payları kendi adına ve hesabına aldığını açıkça beyan
etmezse şirket, devrin pay defterine kaydını reddedebilir.
(4) Paylar; miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî
icra gereği iktisap edilmişlerse, şirket, payları edinen kişiye, sadece paylarını gerçek değeri ile
devralmayı önerdiği takdirde onay vermeyi reddedebilir.
(5) Devralan, paylarının gerçek değerinin belirlenmesini, şirketin merkezinin
bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden isteyebilir; bu hâlde mahkeme şirketin karar
tarihine en yakın tarihteki değerini esas alır. Değerleme giderlerini şirket karşılar.
(6) Devralan, gerçek değeri öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde bu fiyatı reddetmezse,
şirketin devralma önerisini kabul etmiş sayılır.
(7) Esas sözleşme devredilebilirlik şartlarını ağırlaştıramaz.
b) Hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 669- nedir?
(1) Hamile yazılı olan ipotekli borç senediyle irat senedine ilişkin özel
hükümler saklıdır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Kambiyo Senetleri
A) Borçlanma ehliyeti
Türk Ticaret Kanunu madde 1080- nedir?
(1) Deniz alacaklarından sorumluluğun sınırlandırılmasıyla ilgili
hükümler saklı kalmak üzere, paydaş donatanlar, iştirakin borçlarından dolayı üçüncü kişilere
karşı iştirak payları oranında şahsen sorumludurlar.
2. İştirak payının devredilmiş olması hâlinde
Türk Ticaret Kanunu madde 732- nedir?
(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması
için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya
kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline
karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.
(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi
ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına
düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.
(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.
(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten
itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.
C) Poliçe karşılığının devri
Türk Ticaret Kanunu madde 1482- nedir?
(1) Sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri, sigorta konusu
olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.
II - Zorunlu sorumluluk sigortaları
1. Sözleşme yapma zorunluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 144- nedir?
(1) Birleşme sözleşmesinin imzalandığı tarih ile bilanço günü arasında
altı aydan fazla zaman geçmişse veya son bilançonun çıkarılmasından sonra, birleşmeye
katılan şirketlerin malvarlıklarında önemli değişiklikler meydana gelmişse, birleşmeye katılan
şirketler bir ara bilanço çıkarmak zorundadır.
(2) Aşağıdaki hükümler saklı olmak kaydı ile, ara bilançoya yıllık bilançoya ilişkin
hüküm ve ilkeler uygulanır. Ara bilanço için;
a) Fizikî envanter çıkarılması gerekli değildir;
b) Son bilançoda kabul edilen değerlemeler, sadece ticari defterdeki hareketler
ölçüsünde değiştirilir; amortismanlar, değer düzeltmeleri ve karşılıklar ile ticari defterlerden
anlaşılmayan işletme için önemli değer değişiklikleri de dikkate alınır.
4. Birleşme sözleşmesi ve birleşme raporu25
a) Birleşme sözleşmesi
aa) Birleşme sözleşmesinin yapılması
Türk Ticaret Kanunu madde 338- nedir?
(1) Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha
fazla kurucunun varlığı şarttır. 330 uncu madde hükmü saklıdır.
(2) Pay sahibi sayısı bire düşerse, durum, bu sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren
yedi gün içinde yönetim kuruluna yazılı olarak bildirilir. Yönetim kurulu bildirimi aldığı
tarihten itibaren yedi gün içinde, şirketin tek pay sahipli bir anonim şirket olduğunu tescil ve
ilan ettirir. Ayrıca, hem şirketin tek pay sahipli olarak kurulması hem de payların tek kişide
42 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 67 nci maddesi ile bu fıkraya “onaylandığı” ibaresinden sonra
gelmek üzere “veya ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzaladığı” ibaresi eklenmiştir.
43 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “kurucular
beyanı” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
44 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ile işlem
denetçisi raporu,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
toplanması hâlinde tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı da tescil ve ilan edilir.
Aksi hâlde doğacak zarardan, bildirimde bulunmayan pay sahibi ve tescil ve ilanı yaptırmayan
yönetim kurulu sorumludur.
(3) Şirket, tek pay sahibi olacak şekilde kendi payını iktisap edemez; ettiremez.
IV - Esas sözleşme
1. İçerik
Türk Ticaret Kanunu madde 1268- nedir?
(1) Yolcunun ölümünden, yaralanmasından, bagajının zıyaı veya
hasarından dolayı, taşıyana veya fiilî taşıyana karşı, yalnızca bu Bölüm hükümleri uyarınca
tazminat davası açılabilir.
XIV- Bagajın zıyaı veya hasara uğradığının bildirimi
Türk Ticaret Kanunu madde 1042- nedir?
(1) Yeni bir gemi ipoteği kurulurken tescil edilmiş bir gemi ipoteğinin
derecesinin bu ipotek lehine değiştirilebilmesi için, gemi maliki ile derecesi değiştirilen ipotek
alacaklısının, imzaları noterden onaylı bir sözleşme yapmaları veya gemi sicil müdürlüğünde
anlaşmaları ve bu durumun gemi siciline tescili gereklidir.
(2) Mevcut gemi ipoteklerinin derecelerinin sonradan değiştirilebilmesi için, derecesi
ilerleyen ipotek hakkı sahibi ile derecesi düşen ipotek hakkı sahibinin, imzaları noterce onaylı
bir sözleşme yapmaları ya da gemi sicil müdürlüğünde anlaşmaları, malikin buna onay
vermesi ve durumun gemi siciline tescili şarttır. Değişme sonucunda derecesi düşen ipotek
üzerinde hak sahibi kişiler varsa bunların da onayları gerekir.
(3) İpotekli alacağın bölünmesi hâlinde, kısmi ipoteklerin kendi aralarındaki
derecelerini değiştirmek için malikin onayı aranmaz.
(4) Derece değişikliği, dereceleri değiştirilen ipotekler arasında bulunan ipoteklere
zarar vermez.
cc) İpotekli alacağın yerine başka bir alacağın konulması
Türk Ticaret Kanunu madde 1354- nedir?
(1) Türk Bayraklı gemiler hakkında ihtiyati haciz kararı sadece,
geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı veya kızağa alındığı yer
mahkemesi ya da aşağıda gösterilen mahkemeler tarafından verilebilir:
a) Bir Türk Gemi Siciline kayıtlı gemilerde, sicil yeri mahkemesi.
b) Sicile kayıtlı olmayan gemilerde malikin yerleşim yeri mahkemesi.
c) 941 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tutulan özel sicile kayıtlı gemilerde
kiracının yerleşim yeri mahkemesi.
bbb) Yabancı bayraklı gemiler
Türk Ticaret Kanunu madde 750- nedir?
(1) Zamanaşımı; dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın
ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesiyle kesilir.
2. Hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 412- nedir?
(1) Pay sahiplerinin çağrı veya gündeme madde konulmasına ilişkin
istemleri yönetim kurulu tarafından reddedildiği veya isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap
verilmediği takdirde, aynı pay sahiplerinin başvurusu üzerine, genel kurulun toplantıya
çağrılmasına şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi karar verebilir.
Mahkeme toplantıya gerek görürse, gündemi düzenlemek ve Kanun hükümleri uyarınca
çağrıyı yapmak üzere bir kayyım atar. Kararında, kayyımın, görevlerini ve toplantı için
gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerini gösterir. Zorunluluk olmadıkça mahkeme
dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir. Karar kesindir.
II - Gündem
Türk Ticaret Kanunu madde 502- nedir?
(1) Genel kurul, esas sözleşme uyarınca veya esas sözleşmeyi
değiştirerek, bedeli kanuna uygun olarak yok edilen payların sahipleri, alacaklılar veya
bunlara benzer bir sebeple şirketle ilgili olanlar lehine intifa senetleri çıkarılmasına karar
verebilir. Bu senetlere 348 inci madde uygulanır.
(2) Kurucular için çıkarılanlar da dâhil olmak üzere, intifa senetleri emre ve hamiline
yazılı olabilir.
B) Hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 397- nedir?
(1) (Değişik: 26/6/2012-6335/18 md.) Dördüncü fıkra uyarınca
denetime tabi olan anonim şirketlerin ve şirketler topluluğunun finansal tabloları denetçi
tarafından, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan
uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarına göre denetlenir.
Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen
finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetim kapsamı
içindedir.
(2) (Değişik: 26/6/2012-6335/18 md.) Denetime tabi olanlar, hazırlanmış olan
finansal tablolarının denetimden geçip geçmediğini, denetimden geçmiş ise denetçi görüşünü
ilgili finansal tablonun başlığında açıkça belirtmek zorundadır. Bu hüküm, yönetim kurulunun
yıllık faaliyet raporu için de uygulanır. Denetime tabi olduğu hâlde, denetlettirilmemiş
finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, düzenlenmemiş hükmündedir.
(3) Şirketin ve topluluğun finansal tabloları ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet
raporu, denetleme raporunun sunulmasından sonra değiştirilmişse ve değişiklik denetleme
raporlarını etkileyebilecek nitelikteyse, finansal tablolar ile, birinci fıkra çerçevesinde yönetim
kurulunun yıllık faaliyet raporu yeniden denetlenir. Yeniden denetleme ve bunun sonucu,
raporda özel olarak açıklanır. Denetçi görüşünde de yeniden denetlemeyi yansıtan uygun
eklere yer verilir.
(4) (Ek: 26/6/2012-6335/18 md.) 398 inci madde kapsamında denetime tabi olacak
şirketler Cumhurbaşkanınca belirlenir.51
(5) (Ek: 28/3/2013-6455/80 md.) Dördüncü fıkra kapsamı dışında kalan anonim
şirketler (…)52 bu fıkra hükümlerine göre denetlenir. Denetime ilişkin usul ve esaslar ile bu
fıkra uyarınca denetim yapacak denetçilerin niteliklerine, uyacakları etik ilkelere, görev ve
yetkilerine, seçilmelerine, görevden alınmalarına veya ayrılmalarına; denetimin ve denetim
raporlarının içeriğine ve raporun genel kurula sunulmasına ilişkin hususlar Cumhurbaşkanınca
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Kanunun denetçinin sorumluluğuna ilişkin hükümleri, bu
fıkra uyarınca denetim yapacak denetçilere de kıyasen uygulanır.51
(6) (Ek: 28/3/2013-6455/80 md.) Beşinci fıkra kapsamında denetime tabi olduğu
hâlde söz konusu denetimi yaptırmayanların finansal tabloları ve yönetim kurulu yıllık
faaliyet raporu düzenlenmemiş hükmündedir.
51 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 192 nci maddesiyle 397 nci
maddenin dördüncü fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde ve beşinci fıkrasında yer alan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar
Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
52 21/10/2021 tarihli ve 7339 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer
alan “ile 4572 sayılı Kanun kapsamındaki kooperatifler ve bunların bağımsız denetime tabi olmayan
üst kuruluşları” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
B) Konu ve kapsam
Türk Ticaret Kanunu madde 405- nedir?
(1) Şirket ile denetçi arasında şirketin ve topluluğun yılsonu
hesaplarına, finansal tablolarına ve yönetim kurulunun faaliyet raporuna ilişkin, ilgili
kanunun, idari tasarrufun veya esas sözleşme hükümlerinin yorumu veya uygulanması
konusunda doğan görüş ayrılıkları hakkında, yönetim kurulunun veya denetçinin istemi
üzerine şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi dosya üzerinden
karar verir. Karar kesindir.
(2) Dava giderlerinin borçlusu şirkettir.
I) Topluluk ilişkileri için özel denetçi denetimi
Türk Ticaret Kanunu madde 1019- nedir?
(1) Alacak faizsiz veya faiz oranı o tarihte geçerli asgari kanuni faiz
oranını düzenleyen hükümde belirlenen orandan aşağı ise, ipotek, dereceleri eşit olan veya
sonradan gelen hak sahiplerinin onayına gerek olmaksızın bu kanuni faizi de kapsayacak
şekilde genişletilebilir.
(2) Faizin ödeme zamanında ve yerinde yapılacak değişiklikler için bu hak sahiplerinin
onayına gerek yoktur.
6. İpoteğin kapsamı
a) Gemi, gemi payı, bütünleyici parça, eklenti, gemi yerine geçen satış veya
kamulaştırma bedeli ve tazminat istemleri
Türk Ticaret Kanunu madde 640- nedir?
(1) Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararı ile şirketten
çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir.
(2) Çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden
itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
(3) Şirketin istemi üzerine ortağın mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak
şirketten çıkarılması hâli saklıdır.
IV - Ayrılma akçesi
1. İstem ve tutar
Türk Ticaret Kanunu madde 925- nedir?
(1) Önceki taşıyıcı veya taşıma işleri komisyoncusunun alacakları,
sonraki taşıma işleri komisyoncusu tarafından ödenirse, önceki komisyoncu veya taşıyıcının
istem ve hapis hakları sonraki taşıma işleri komisyoncusuna geçer.
IX - Komisyoncunun taşıma işini üzerine alması
Türk Ticaret Kanunu madde 487- nedir?
(1) Pay senetlerinin; şirketin unvanını, sermaye tutarını, kuruluş
tarihini, bu tarihteki sermaye tutarını, çıkarılan pay senedinin tertibini, bunun tescili tarihini,
senedin türünü ve itibarî değerini, kaç payı içerdiğini belirtmesi ve şirket adına imza etmeye
yetkili olanlardan en az ikisi tarafından imza edilmiş olması şarttır. Kapalı şirketlerde baskı
şeklinde imzanın delikli olması veya sahtekârlığı engelleyici diğer güvenlik önlemlerinin
uygulanması gerekir.
(2) Nama yazılı pay senetlerinin ayrıca; sahiplerinin adı ve soyadını veya ticaret
unvanını, yerleşim yerini, pay senedi bedelinin ödenmiş olan miktarını da açıklaması gerekir.
Bu senetler şirketin pay defterine kaydolunur.
IV - Yıpranmış pay senetleri
Türk Ticaret Kanunu madde 650- nedir?
(1) Nama veya emre yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç
yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı senede dönüştürülebilir. Bu muvafakatın
doğrudan senet üzerine yazılması gerekir.
(2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi
hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son hâlde hak veya borç sahibi kişilerden birinin
muvafakatı bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına
doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder.
E) İptal kararı
I - Şartları
Türk Ticaret Kanunu madde 1111- nedir?
(1) Kaptan, donatanın muvafakati olmaksızın kendi hesabına gemiye
eşya yükleyemez. Bu yasağa uymadığı takdirde, kaptan bu gibi yolculuklarda benzer eşya
için, yükleme yerinde ve zamanında istenebilecek en yüksek navlunu donatana ödemeye
zorunludur. Donatanın kaptanın ödediği navlunun karşılamadığı zararı için tazminat isteme
hakkı saklıdır.
III- Yükle ilgili olanların menfaatlerini koruma yükümlülüğü
1. Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 556- nedir?
(1) Zarara uğrayan şirketin iflası hâlinde, tazminatın şirkete ödenmesini
isteme hakkını şirket alacaklıları da haizdir. Ancak, pay sahiplerinin ve şirket alacaklılarının
istemleri önce iflas idaresince ileri sürülür.
(2) İflas idaresi birinci fıkrada öngörülen davayı açmadığı takdirde, her pay sahibi
veya şirket alacaklısı mezkûr davayı ikame edebilir. Elde edilen hasıla, İcra ve İflas Kanunu
hükümlerine göre, önce dava açan alacaklıların alacaklarının ödenmesine tahsis olunur;
bakiye, sermaye payları oranında davacı pay sahiplerine ödenir; artan iflas masasına verilir.
(3) Şirketin istemlerinin devrine ilişkin İcra ve İflas Kanununun 245 inci maddesi
hükmü saklıdır.
III - Teselsül ve başvuru
Türk Ticaret Kanunu madde 283- nedir?
(1) Tasfiye memurlarının atanmalarına, değiştirilmelerine, görevden
alınmalarına ve yetkilerine ilişkin şirket sözleşmesinin hükümleri ile ortaklar veya mahkeme
tarafından verilen tasfiyeye ilişkin kararların tescil ve ilanı şarttır.
VI- Ücret
Türk Ticaret Kanunu madde 913- nedir?
(1) Taşıyıcı, seyahat ücretinin teminatı olarak, Türk Medenî
Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca bagaj üzerinde hapis hakkını haizdir.
F) Taşıyıcının sorumluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 883- nedir?
(1) Taşıyıcı, zıya veya hasardan sorumlu olduğu hâllerde, 880 ilâ 882 nci
maddelere göre ödenmesi gereken tazminatı ödedikten başka, taşıma ücretini geri verir ve
taşıma ile ilgili vergileri, resimleri ve taşıma işi nedeniyle doğan diğer giderleri de karşılar.
Ancak, hasar hâlinde, birinci cümle uyarınca yapılacak ödemeler 880 inci maddenin ikinci
fıkrasına göre saptanacak bedel ile orantılı olarak belirlenir. Başkaca zararlar karşılanmaz.
VIII - Diğer zararlarda sorumluluğun en yüksek tutarı
Türk Ticaret Kanunu madde 1195- nedir?
(1) Taşınmak üzere teslim alınan eşya için navlun miktarı
kararlaştırılmamışsa, yükleme zamanı ve yerinde mutat olan navlun ödenir.
(2) Taşınmak üzere teslim alınan eşya kararlaştırılmış olandan fazla ise, fazlası için de
sözleşmede belirlenen miktarın oranlanmasına göre navlun ödenir.
d) Navlun dışında kalan prim ve giderler