onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 404- nedir?
(1) (Değişik birinci cümle: 26/6/2012-6335/21 md.) Denetçi ve özel
denetçi, bunların yardımcıları ile denetleme yapmasına yardımcı olan temsilcileri, denetimi
dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmak ve sır saklamakla yükümlüdür. Faaliyetleri sırasında
öğrendikleri, denetleme ile ilgili olan iş ve işletme sırlarını izinsiz olarak kullanamazlar.
Kasten veya ihmal ile yükümlerini ihlal edenler şirkete ve zarar verdikleri takdirde bağlı
şirketlere karşı sorumludurlar. Zarar veren kişi birden fazla ise sorumluluk müteselsildir.
(2) Birinci fıkrada öngörülen yükümün yerine getirilmesinde ihmali bulunan kişiler
hakkında, verdikleri zarar sebebiyle, her bir denetim için yüzbin Türk Lirasına, pay senetleri
borsada işlem gören anonim şirketlerde ise üçyüzbin Türk Lirasına kadar tazminata
hükmedilebilir. İhmalleriyle zarara sebebiyet veren kişilere ilişkin bu sınırlama denetime
birden çok kişinin katılmış veya birden çok sorumluluk doğurucu eylemin gerçekleştirilmiş
olması hâlinde uygulandığı gibi, katılanlardan bazılarının kasıtlı hareket etmiş olmaları
durumunda da geçerlidir.
(3) Denetçinin bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilen bir sermaye şirketi
olması hâlinde sır saklama yükümü bu kurumun yönetim kurulunu ve üyelerini ve çalışanlarını
da kapsar.57
(4) Bu hükümlerden doğan tazmin yükümü sözleşme ile ne kaldırılabilir ne de
daraltılabilir.
(5) Denetçinin bu maddeden doğan sorumluluğuna ilişkin istemler rapor tarihinden
başlayarak beş yılda zamanaşımına uğrar. Ancak, fiil suç oluşturup da Türk Ceza Kanununa
göre süresi daha uzun dava zamanaşımına tabi bulunuyorsa, tazminat davasına da o
zamanaşımı uygulanır.
(6) Ceza mevzuatının, suç ihbarına ilişkin hükümleri saklıdır.
H) Şirket ile denetçi arasındaki görüş ayrılıkları
Türk Ticaret Kanunu madde 727- nedir?
(1) Kendisine başvurulan veya başvurulması mümkün olan borçlu,
başvurma konusu olan bedeli ödeyince, poliçe ve protesto belgesinin ayrıca doldurulacak bir
makbuz ile birlikte kendisine verilmesini istemek hakkını haizdir.
(2) Poliçeyi ödemiş olan her ciranta, kendi cirosunu ve kendisinden sonra gelen
borçluların cirolarını çizebilir.
2. Kısmi kabul hâlinde
Türk Ticaret Kanunu madde 218- nedir?
(1) Ortaklardan her biri, ayrı ayrı şirketi yönetme hakkını ve görevini
haizdir. Ancak, şirket sözleşmesiyle veya ortakların çoğunluğunun kararıyla yönetim işleri
ortaklardan birine, birkaçına veya tümüne verilebilir.
(2) Ticari mümessillere ve diğer ticari vekillere ilişkin hükümler saklıdır.
2. Görevden alma
a) Şirket sözleşmesiyle atama
Türk Ticaret Kanunu madde 191- nedir?
(1) Birleşmede, bölünmede ve tür değiştirmede ortaklık paylarının ve
ortaklık haklarının gereğince korunmamış veya ayrılma karşılığının uygun belirlenmemiş
olması hâlinde, her ortak, birleşme, bölünme veya tür değiştirme kararının Türkiye Ticaret
Sicili Gazetesinde ilanından itibaren iki ay içinde, söz konusu işlemlere katılan şirketlerden
birinin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, uygun bir denkleştirme
akçesinin saptanmasını isteyebilir. Denkleştirme akçesinin belirlenmesinde 140 ıncı maddenin
ikinci fıkrası uygulanmaz.
(2) Davacı ile aynı hukuki durumda bulunmaları hâlinde, mahkeme kararı, birleşmeye,
bölünmeye veya tür değiştirmeye katılan şirketlerin tüm ortakları hakkında da hüküm doğurur.
(3) Davanın giderleri devralan şirkete aittir. Özel durumların haklı göstermesi hâlinde,
mahkeme giderleri kısmen veya tamamen davacıya yükletilebilir.
(4) Ortaklık paylarının veya ortaklık haklarının korunmasını inceleme davası birleşme,
bölünme veya tür değiştirme kararının geçerliliğini etkilemez.
2. Birleşmenin, bölünmenin ve tür değiştirmenin iptali ve eksikliklerin sonuçları
Türk Ticaret Kanunu madde 210- nedir?
(Değişik: 26/6/2012-6335/13 md.)
(1) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bu Kanunun ticaret şirketlerine ilişkin hükümlerinin
uygulamasıyla ilgili tebliğler yayımlamaya yetkilidir. Ticaret sicili müdürlükleri ve şirketler
bu tebliğlere uyarlar. Ticaret şirketlerinin, bu Kanun kapsamındaki işlemleri, Gümrük ve
Ticaret Bakanlığı denetim elemanları tarafından denetlenir. Bu denetimin ilkeleri ve usulü ile
denetime tabi işlemler Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.
(2) Diğer bakanlık, kurum, kurul ve kuruluşlar, ancak kendilerine kanunla tanınan
yetkinin sınırları içinde kalmak şartıyla ve öngörülen amaç, konu ve şekle tabi olarak şirketlere
ilişkin düzenlemeler yapabilir.
(3) Kamu düzenine veya işletme konusuna aykırı işlemlerde veya bu yönde hazırlıklarda
ya da muvazaalı iş ve faaliyetlerde bulunduğu belirlenen ticaret şirketleri hakkında, özel
kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca, bu tür işlem,
hazırlık veya faaliyetlerin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde fesih davası açılabilir.
İKİNCİ KISIM
Kollektif Şirket
BİRİNCİ BÖLÜM
Şirketin Niteliği ve Kuruluşu
A) Tanım
Türk Ticaret Kanunu madde 1381- nedir?
(1) Akdî veya kanuni gemi ipoteği alacaklıları, ipoteğin paraya
çevrilmesi yoluyla takip yapabilirler. Bu hüküm, Türk ve yabancı bayraklı bütün gemilere
uygulanır.
III - Cebrî satış
1. Haciz
Türk Ticaret Kanunu madde 741- nedir?
(1) Araya girilerek poliçe ödendiğinde, ödeme kimin için yapılmış ise,
o kişi gösterilmek suretiyle poliçe üzerine makbuz niteliğinde bir kayıt yazılır. Kimin için
ödendiği gösterilmediği takdirde ödeme, düzenleyen için yapılmış sayılır.
(2) Poliçenin, varsa protestonun, araya girerek ödemede bulunan kişiye verilmesi
gereklidir.
5. Hakların devri, araya girenlerin birden fazla olması hâli
Türk Ticaret Kanunu madde 251- nedir?
(1) Şirketi yönetmeye yetkili olanlar, sona ermiş şirket adına ve
hesabına işlem yapamazlar; aksi takdirde bu işlemlerinden müteselsilen ve sınırsız sorumlu
olurlar. 252 nci madde hükümleri saklıdır.
(2) Fesih, kanuna uygun bir şekilde tescil ve ilan edilmedikçe bütün ortakların üçüncü
kişilere karşı sorumluluğu devam eder.
3. Geçici yönetim
Türk Ticaret Kanunu madde 1429- nedir?
(1) Sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta ettirenin, sigortalının,
lehtarın ve bunların hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları kişilerin ihmallerinden
kaynaklanan zararları tazmin ile yükümlüdür. Sigorta ettiren, sigortalı ve tazminat ödenmesini
sağlamak amacıyla bunların hukuken fiillerinden sorumlu oldukları kişiler, rizikonun
gerçekleşmesine kasten sebep oldukları takdirde, sigortacı tazminat borcundan kurtulur ve
aldığı primleri geri vermez.
(2) 1495, 1503 ve 1504 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü saklıdır.
2. Sigorta ettirenin borç ve yükümlülükleri
a) Prim ödeme borcu
aa) Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 26- nedir?
(1) Ticaret sicili müdürlüğünün kurulması, sicil defterlerinin tutulması,
tescil zorunluluğunun yerine getirilmesine ilişkin usul ve esaslar, sicil müdürlerinin kararlarına
karşı itiraz yolları, sicil müdür ve yardımcıları ile diğer personelde aranacak nitelikler, disiplin
işleri ile bu konuyla ilgili diğer esas ve usuller Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte
düzenlenir.13
B) Tescil
I - Şartları
1. İstem
Türk Ticaret Kanunu madde 1050- nedir?
(1) İpotek, alacaklının feragati ve bunun üzerine sicilden ipotek
kaydının silinmesi ile düşer. Şu kadar ki, ipotek üzerinde hak sahibi kişiler varsa onların da
onayları şarttır.
(2) Malik, ipoteğin ileri sürülmesini sürekli olarak imkânsız kılan bir def’e sahip
bulunduğu takdirde, alacaklıdan ipotekten feragatini isteyebilir.
(3) Vazgeçme beyanı imzası noterce onaylı bir senetle veya sicil müdürlüğünde
yapılır.
(4) Alacaklı ipotekten vazgeçmek veya diğer bir ipoteğe öncelik hakkı tanımak
suretiyle borçluyu ipotekten hakkını almak imkânından yoksun bıraktığı oranda borçlu
borcundan kurtulur.
ccc) İpoteğin süresinin dolması
Türk Ticaret Kanunu madde 763- nedir?
(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası
açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa,
mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.
V - İptal kararı
Türk Ticaret Kanunu madde 788- nedir?
(1) Açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi
lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir.
(2) “Emre yazılı değildir” kaydıyla veya buna benzer bir kayıtla belirli bir kişi lehine
ödenmesi şart kılınan bir çek, ancak alacağın temlikiyle devredilebilir. Bu devir, alacağın
temlikinin hukuki sonuçlarını doğurur.
(3) Ciro, düzenleyen veya çekten dolayı borçlu olanlardan herhangi biri lehine de
yapılabilir. Bu kişiler çeki yeniden ciro edebilirler.
B) Ciro
I - Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 168- nedir?
(1) Bölünme sözleşmesinde veya bölünme planında tahsisi yapılmayan
malvarlığı konuları üzerinde;
a) Tam bölünmede, devralan tüm şirketlerin, bölünme sözleşmesi veya planına göre
kendilerine geçen net aktif malvarlığının oranına göre, devralan tüm şirketlere paylı mülkiyet
hakkı düşer.
b) Kısmi bölünmede söz konusu malvarlığı, devreden şirkette kalır.
(2) Birinci fıkra hükmü kıyas yoluyla alacaklara ve maddi olmayan malvarlığı haklarına
da uygulanır.
(3) Tam bölünmeye katılan şirketler, bölünme sözleşmesi veya bölünme planına göre
herhangi bir şirkete tahsis edilmeyen borçlardan müteselsilen sorumludurlar.
c) Bölünme raporu
aa) İçerik
Türk Ticaret Kanunu madde 481- nedir?
(1) Payların bedelleri, yönetim kurulu tarafından, esas sözleşmede
başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, pay sahiplerinden ilan yoluyla istenir. İlanda, ödenmesi
istenen sermaye borcunun oranı veya tutarı ile ödeme tarihi ve ödemenin nereye yapılacağı
açıkça belirtilir.
(2) İkincil yükümlülükler hakkında, esas sözleşmede, sözleşme cezası da öngörülebilir.
C) Temerrüt
I - Sonuçları
Türk Ticaret Kanunu madde 621- nedir?
(1) Aşağıdaki genel kurul kararları, temsil edilen oyların en az üçte
ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada
bulunması hâlinde alınabilir:
a) Şirket işletme konusunun değiştirilmesi.
b) Oyda imtiyazlı esas sermaye paylarının öngörülmesi.
c) Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılması, yasaklanması ya da kolaylaştırılması.
d) Esas sermayenin artırılması.
e) Rüçhan hakkının sınırlandırılması ya da kaldırılması.
f) Şirket merkezinin değiştirilmesi.
g) Müdürlerin ve ortakların, bağlılık yükümüne veya rekabet yasağına aykırı faaliyette
bulunmalarına genel kurul tarafından onay verilmesi.
h) Bir ortağın haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkarılması için mahkemeye
başvurulması ve bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebepten dolayı şirketten çıkarılması.
ı) Şirketin feshi.
(2) Kanunda belli kararların alınabilmesi için ağırlaştırılmış nisap aranıyorsa, bu nisabı
daha da ağırlaştıracak şirket sözleşmesi hükümleri, ancak şirket sözleşmesinde öngörülecek
çoğunlukla kabul edilebilir.
(3) (Ek: 12/7/2013-6495/52 md.) Bir ortağın şirketten çıkarılma sebeplerinin sonradan
şirket sözleşmesine konulabilmesine dair sözleşme değişikliği, şirket sermayesini temsil eden
tüm ortakların genel kurul toplantısında oy birliği ile karar almasıyla mümkündür.
IV- Genel kurul kararlarının butlanı ve iptali
Türk Ticaret Kanunu madde 1535- nedir?
(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
6102 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO
Değiştiren Kanunun/
KHK’nin veya İptal Eden 6102 Sayılı Kanunun Değişen
Yürürlüğe Giriş Tarihi
Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen maddeleri
Kararının Numarası
6273 814 3/2/2012
4, 5, 24, 25, 26, 27, 33, 35, 38, 39,
51, 64, 65, 84, 88, 138, 139, 145,
147, 148, 149, 156, 157, 166, 169,
170, 171, 174, 175, 186, 187, 188,
193, 207, 210, 310, 336, 341, 343,
349, 351, 353, 354, 358, 359, 376,
395, 398, 397, 400, 401, 403, 404,
407, 408, 422, 431, 457, 458, 461,
462, 469, 470, 471, 472, 473, 478,
6335 1/7/2012
479, 505, 524, 525, 526, 528, 552,
553, 554, 562, 563, 585, 586, 587,
605, 615, 616, 628, 635, 642, 644,
832, 1522, 1523, 1524, 1526, 1527,
Geçici madde 1, Geçici madde 2,
Geçici madde 3, Geçici madde 5,
Geçici madde 6, Geçici madde 7,
Geçici madde 8, Geçici madde 9,
1534 ve ibare değişiklikleri
6353 Geçici madde 6 12/7/2012
1/1/2013 tarihinden geçerli
64
6455 olmak üzere 11/4/2013
359, 397, 400, 635 11/4/2013
6462 1507 3/5/2013
6495 621 2/8/2013
371,629, Geçici madde 7, Geçici
6552 11/9/2014
madde 10
40, 184, 189, 212, 215, 335, 336,
339, 345, 349, 457, 543, 545, 562,
6728 9/8/2016
586, 566, 575, 585, 587, 780, 781,
Geçici madde 11
Değiştiren Kanunun/
KHK’nin veya İptal Eden 6102 Sayılı Kanunun Değişen
Yürürlüğe Giriş Tarihi
Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen maddeleri
Kararının Numarası
KHK/691 399 22/6/2017
KHK/694 24, 25 25/8/2017
KHK/696 401, 403 24/12/2017
7069 399 8/3/2018
7078 24, 25 8/3/2018
7079 401, 403 8/3/2018
40, 64, 428, 430, 431 10/3/2018
7099
575, 585, 587 15/3/2018
7101 4, 377, 634 15/3/2018
24/6/2018 tarihinde birlikte
yapılan Türkiye Büyük Millet
Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı
11, 26, 46, 332, 397, 476, 580,
KHK/700 seçimleri sonucunda
953, 994
Cumhurbaşkanının andiçerek
göreve başladığı tarihte
(9/7/2018)
7155 5/A, Geçici madde 12 1/1/2019
7244 Geçici madde 13 17/4/2020
7251 4 28/07/2020
64 31/12/2020
7262 415, 417, 426, 486, 489, 562,
1/4/2021
Geçici madde 14
7263 40, 373 3/2/2021
7339 397 26/10/2021
7341 543 6/11/2021
7408 88 4/6/2022
7417 82 5/7/2022
4 5/4/2023
7445
5/A 1/9/2023
7418 1000, 1350, 1384, 1385 1/4/2023
Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 Geçici madde 13 1/8/2023
Değiştiren Kanunun/
KHK’nin veya İptal Eden 6102 Sayılı Kanunun Değişen
Yürürlüğe Giriş Tarihi
Anayasa Mahkemesi veya İptal Edilen maddeleri
Kararının Numarası
tarihli ve E: 2020/56, K: 2023/108
sayılı Kararı
Anayasa Mahkemesinin
22/6/2023 Tarihli ve E: 2023/33, Geçici madde 7 15/9/2023
K: 2023/117 Sayılı Kararı
Anayasa Mahkemesinin
18/1/2024 Tarihli ve E: 2021/28, 562 3/4/2024
K: 2024/11 Sayılı Kararı
366, 375, 392, Geçici madde 7, Geçici
7511 29/5/2024
madde 15
7519 1259 9/7/2024
Türk Ticaret Kanunu madde 1404- nedir?
(1) Sigorta ettirenin veya sigortalının, kanunun emredici hükümlerine,
ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı bir fiilinden doğabilecek bir zararını teminat
altına almak amacıyla sigorta yapılamaz.
II - Hükümler
1. Sözleşmenin yapılması sırasında susma
Türk Ticaret Kanunu madde 1520- nedir?
(1) 1487 nci maddenin ikinci fıkrası, 1490 ıncı maddenin ikinci
fıkrasının ilk cümlesi ile dördüncü fıkrası, 1504 üncü madde ve 1515 inci maddenin birinci
fıkrasının birinci cümlesi hükümlerine aykırı sözleşmeler geçersizdir.
(2) 1490 ıncı maddenin üçüncü fıkrası, 1491 inci maddenin ikinci fıkrası, 1496 ncı
maddenin birinci fıkrası, 1506 ncı madde, 1507 nci maddenin birinci fıkrası, 1510 uncu
madde, 1511 inci madde, 1514 üncü maddenin ikinci fıkrası, 1515 inci maddenin birinci
fıkrasının ikinci cümlesi ile ikinci fıkrası, 1518 inci madde ve 1519 uncu madde hükümlerine
aykırı sözleşme şartları geçersizdir.
(3) 1489 uncu madde, 1490 ıncı maddenin ikinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri,
1492 nci madde, 1497 ilâ 1503 üncü maddeler, 1515 inci maddenin birinci fıkrasının
dördüncü cümlesi ve 1517 nci madde hükümleri sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine
değiştirilemez; değiştirilirse bu Kanun hükümleri uygulanır.
SON HÜKÜMLER
A) Şirket davalarında yargılama usulü
Türk Ticaret Kanunu madde 1282- nedir?
(1) Belirlenen günde hazır bulunanlarla duruşma yapılır. Dispeçe
karşı, duruşmada veya daha önce bir itiraz yapılmamış olduğu takdirde dispeç onaylanır.
İtiraz yapılmışsa ilgililer dinlenir. İtirazın yerinde olduğu görülür veya başka surette bir
anlaşmaya varılırsa dispeç buna göre düzeltilerek onaylanır.
(2) İtirazın hemen karara bağlanması imkânının bulunmaması hâlinde, dispeç
raporunun itirazın kapsamı dışında kalan kısımları, ayrı bir kararla onaylanır ve itiraz edilen
kısım hakkında duruşmaya devam olunur.
3. Uygulanacak usul hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 813- nedir?
(1) Hamiline yazılı çekler hariç olmak üzere; bir ülkede düzenlenip de
diğer bir ülkede veya aynı ülkenin denizaşırı bir kısmında ödenmesi şart olan ve aksine, bir
ülkenin denizaşırı bir kısmında düzenlenip o ülkede ödenmesi şart olan ya da aynı ülkenin
denizaşırı olan aynı kısmında yahut çeşitli kısımlarında düzenlenip ödenmesi şart olan her
çek, birbirinin aynı olarak çeşitli nüshalar hâlinde düzenlenebilir. Bu nüshalar senet metninde
teselsül eden sıra numaraları ile gösterilir. Aksi takdirde her nüsha ayrı bir çek sayılır.
C) Zamanaşımı96
Türk Ticaret Kanunu madde 1313- nedir?
(1) Kurtaranın bu Bölümde düzenlenen alacaklarına, kurtarılan
şeylerin 1303 üncü maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca teslim alınmaları gereken
tarihten ve eşya teslim edilemiyorsa özel tazminat bakımından kurtarma faaliyetinin
sonuçlandığı tarihten başlayarak faiz yürütülür. Faizle ilgili diğer hususlarda genel hükümler
uygulanır.
4. Ödeme zamanı ve teminat
Türk Ticaret Kanunu madde 117- nedir?
(1) Acente, yükümlülüklerini yerine getirmek için yaptıklarından ancak
olağanüstü giderlerin ödenmesini isteyebilir.
III - Faiz isteme hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 1339- nedir?
(1) 1992 tarihli Fon Sözleşmesinin 7 nci maddesinin dördüncü ve
altıncı paragraflarına dayanarak “1992 Uluslararası Petrol Kirliliğinden Doğan Zararların
Tazminat Fonu”nun, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 49 uncu maddesi uyarınca
ihbar üzerine veya aynı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca müdahale yoluyla davaya
katılması için, bu istemini içeren bir dilekçeyi mahkemeye vermesi yeterlidir; ayrıca
mahkemenin veya tarafların kabulü veya onayı aranmaz.
V - Yabancı hukukun uygulanması
Türk Ticaret Kanunu madde 591- nedir?
(1) Şirket sözleşmesinde veya artırma kararında aksi öngörülmemişse,
88 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “, denetçinin
yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olması hâlinde adı, soyadı, yerleşim yeri,
meslek odası numarası” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
her ortak, esas sermaye payı oranında, esas sermayenin artırılmasına katılmak hakkını haizdir.
(2) Genel kurulun sermaye artırımına ilişkin kararıyla, ortakların yeni payları almaya
ilişkin rüçhan hakkı, ancak haklı sebeplerin varlığında ve 621 inci maddenin birinci fıkrasının
(e) bendinde öngörülen nisapla sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Özellikle, işletmelerin,
işletme kısımlarının, iştiraklerin devralınmaları ve işçilerin şirkete katılmaları haklı sebep
olarak kabul edilebilir. Rüçhan hakkının sınırlandırılması veya kaldırılması suretiyle hiç
kimse haklı görülemeyecek şekilde yararlandırılamaz veya kayba uğratılamaz.
(3) Rüçhan hakkının kullanılabilmesi için en az onbeş gün süre verilir.
II - Esas sermayenin azaltılması
Türk Ticaret Kanunu madde 1112- nedir?
(1) Kaptan, yolculuk esnasında yükle ilgili olanların menfaati gereği
eşyanın en iyi şekilde korunması için mümkün olan özeni göstermekle yükümlüdür.
(2) Kaptan, bir zararın önüne geçilmesi veya azaltılması için özel önlemlerin alınması
gerektiğinde, yükle ilgililerin menfaatlerini göz önünde bulundurmaya ve mümkünse
talimatlarını almaya ve durumun gereğine göre bu talimatları yerine getirmeye zorunludur.
Talimat alınması mümkün olmadığı takdirde, kaptan kendi takdirine göre hareket eder; ancak
yükle ilgili olanları, bu gibi durumlardan ve alınan önlemlerden gecikmeksizin bilgilendirmek
için üzerine düşeni yapar.
(3) Kaptan, bu gibi durumlarda eşyayı tamamen veya kısmen boşaltmaya ve eşyanın
bozulması yüzünden veya diğer sebeplerden ileri gelebilecek büyük bir zararın başka surette
önüne geçilemeyeceği anlaşılıyorsa, eşyayı satmaya; korunması yahut daha ileri götürülmesi
için gereken parayı sağlamak için rehnetmeye yetkilidir.
(4) Kaptan, yükle ilgili olanların zamanında bizzat yapabilecek durumda olmamaları
koşuluyla, eşyanın zıyaından ve hasara uğramasından doğan istem haklarını, mahkemelerde
veya mahkeme dışında kendi adına kullanmaya yetkilidir.
2. Rotadan sapma
Türk Ticaret Kanunu madde 866- nedir?
(1) Taşıyıcı, taşınması kararlaştırılan eşyanın tamamı yüklenmiş
olmasa bile, gönderenin istemi üzerine yola çıkmak zorundadır. Bu durumda taşıyıcı;
a) Sözleşmede kararlaştırılmış olan taşıma ücretinin tamamını,
b) Doğmuş bekleme ücretini,
c) Eksik yükleme sebebiyle yapmak zorunda kaldığı giderleri ve uğradığı zararı,
d) Alacakları, eksik yükleme sebebiyle kısmen veya tamamen teminatsız kalmışsa,
kendisine ek teminat gösterilmesini,
isteyebilir. Ancak, kısmen yüklenmeyen eşyanın yerine başka bir sözleşme uyarınca
eşya taşınmışsa, bu eşya için alınacak taşıma ücreti, (a) bendine göre istenecek ücrete mahsup
edilir.
(2) Eksik yükleme, taşıyıcının riziko alanına giren sebeplerden kaynaklanıyorsa,
taşıyıcı, birinci fıkrada belirtilen istem haklarına, fiilen taşınan yük oranında sahiptir.
XII - Yükleme süresine uyulmaması hâlinde taşıyıcının hakları
Türk Ticaret Kanunu madde 28- nedir?
(1) Tescil istemi ilgililer, temsilcileri veya hukuki halefleri tarafından
yetkili sicil müdürlüğüne yapılır.
(2) Bir hususun tescilini istemeye birden çok kimse zorunlu ve yetkili olduğu takdirde,
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, bunlardan birinin talebi üzerine yapılan tescil tümü
tarafından istenmiş sayılır.
12 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle, bu maddenin başlığında yer alan
“Tüzük” ibaresi “Yönetmelik”, birinci fıkrasında yer alan “bir tüzükle” ibaresi “Gümrük ve Ticaret
Bakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiştir.
13 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan
“Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.
14 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “memurlukları” ibaresi
“müdürlükleri”, “evraklarının” ibaresi “evrakının” ve “bir” ibaresi “birer” şeklinde değiştirilmiştir.
3. İstemin şekli
Türk Ticaret Kanunu madde 708- nedir?
(1) Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten
belirli bir süre sonra ödenecek bir poliçenin hamili, poliçeyi ödeme gününde veya onu izleyen
iki iş günü içinde ödenmek üzere ibraz etmelidir.
(2) Poliçenin bir takas odasına ibrazı, ödeme için ibraz yerine geçer.
II - Makbuz istemek hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 1389- nedir?
(1) Türk veya yabancı bayraklı bir gemi, cebrî icra yoluyla
satıldığında, satış tutarı bütün alacaklıların alacağını ödemeye yetmezse, icra dairesi,
alacaklıların bir sıra cetvelini yapar. Alacaklar bu cetvele 1390 ilâ 1397 nci maddelerde
belirtilen sıra ile kaydedilir.
(2) Bir donatanın iflası hâlinde birden çok gemisi paraya çevrilirse, 1390 ilâ 1397 nci
maddelerde belirtilen sıralama her gemi için ayrı ayrı yapılır ve o sıraya göre ödemede
bulunulur.
(3) Bir sıradaki alacaklılar, alacaklarını tamamen almadıkça, sonra gelen sıradaki
alacaklılara ödemede bulunulmaz.
(4) Sıra cetvelinin birinci ilâ yedinci sıralarına kabul edilen alacaklılar, alacaklarının
tamamını tahsil edemezse, borçlunun kalan malvarlığına başvururken bir öncelikten
yararlanamazlar.
b) Birinci sıra
Türk Ticaret Kanunu madde 968- nedir?
(1) Sicil müdürlüğü, geminin sicile kaydolunduğuna ilişkin bir gemi
tasdiknamesi düzenler. Tasdiknameye, sicil kayıtları aynen ve tam olarak geçirilir.
(2) Gemi tasdiknamesinde ayrıca geminin tescili için aranan belgelerin ibraz edildiği
ve onun Türk Bayrağını çekme hakkına sahip olduğu da gösterilir.
(3) Gemi malikine istemi üzerine gemi tasdiknamesinin onaylı bir özeti verilir. Bu
özete yalnız 960 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) ilâ (f) bentlerinde yazılı hususlarla
geminin Türk Bayrağını çekme hakkına sahip olduğu yazılır.
II- Yeniden düzenlenmesi