onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 868- nedir?
(1) Gönderen taşıyıcıya, taşımanın yapılması için emir ve talimât
verebileceği gibi, taşımanın durdurulması, eşyanın geri getirilmesi, başka bir varma veya
teslim yerine götürülmesi ya da başka bir gönderilene teslim edilmesi şeklinde tasarruflarda
da bulunabilir. Gönderenin bu tür emir, talimat ve tasarrufları, taşıyıcının işletmesi için
sakıncalıysa veya diğer gönderenlerin ve alıcıların gönderileri için bir zarar tehdidini
beraberinde getiriyorsa, taşıyıcı bunları yerine getirmekle yükümlü değildir. Taşıyıcı,
gönderenden aldığı emir ve talimat ile tasarruflarının yerine getirilmesi için gerekli olan
giderleri ve uygun bir ücret isteyebilir. Taşıyıcı emir, talimat ve tasarrufların uygulanmasına
başlanmasını bir avansın ödenmesi şartına bağlayabilir.
(2) Eşyanın teslim yerine ulaşması ile, gönderenin emir ve talimat verme yetkisi ve
tasarrufta bulunmak hakkı sona erer. Bu andan itibaren söz konusu yetki ve haklar
gönderilene ait olur. Birinci fıkranın ikinci ilâ dördüncü cümle hükümleri burada da
geçerlidir.
(3) Gönderilen, tasarruf hakkını kullanarak eşyanın bir üçüncü kişiye teslimini
istemişse, bu kişi başka bir gönderilen belirleyemez.
(4) Taşıma senedi düzenlenmiş ve her iki tarafça imzalanmışsa, gönderen, taşıma
senedinde öngörülmüş olması şartıyla, ancak kendisine ait olan nüshayı ibraz ederek tasarruf
hakkını kullanabilir.
(5) Taşıyıcı, kendisine verilen emir ve talimatları ve gönderenin tasarruflarını yerine
getiremeyecekse, bunu gönderene bildirmelidir.
(6) Tasarruf hakkının kullanılması, taşıma senedinin ibrazı şartına bağlanmış ve
taşıyıcı herhangi bir talimatı, taşıma senedi ibraz edilmeden yerine getirmişse, bundan
doğacak zararlar için hak sahiplerine karşı sorumludur. Taşıyıcının sorumluğunu sınırlayan
hükümler geçersizdir.
XIV - Taşıma ve teslim engelleri
Türk Ticaret Kanunu madde 1041- nedir?
(1) Gemi ipoteğinin içeriğinin değiştirilmesi için malik ile alacaklı
arasında bu hususta imzaları noterce onaylı bir anlaşma yapılması veya gemi sicil
müdürlüğünde anlaşmaları ve değişikliğin gemi siciline tescili gereklidir. Tescile 1016 ncı
maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.
(2) Gemi ipoteği üçüncü bir kişinin hakkı ile sınırlandırılmış bulunuyorsa, değişikliğe
o kişinin de onayı gerekir. Onay, sicil müdürlüğüne veya lehine değişiklik yapılacak kişiye
beyan edilmelidir. Onaydan rücu edilemez.
bb) İpoteğin derecesinin değiştirilmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 244 nedir?
- (1) Şirket sözleşmesinde belirli bir veya birkaç sebep göstermeksizin
hükümde infisah sebeplerinden herhangi birinin varlığı hâlinde şirketin sona ermeyeceğinin
ifade edildiği genel nitelikteki hüküm geçerli olmaz. Ancak, kanunun emredici hükümlerine
aykırı olmamak kaydıyla, bazı belirli fesih sebeplerinin şirketin sona ermesi sonucu
doğurmayacağı şirket sözleşmesinde kabul olunabilir.
3. Haklı sebepler
Türk Ticaret Kanunu madde 571- nedir?
(1) Şirketi yönetmek ve temsil etmekle görevli olan komandite ortaklar,
kollektif şirketin yönetimine ve temsiline görevli ortaklar için kanunda belirlenen hâllerde ve
öngörülen şartlar uyarınca görevden alınabilirler. Görevden alma kararının tescili ile,
görevden alınan ortağın şirketin bu tarihten sonra doğacak borçlarından dolayı kişisel
sorumlulukları sona erer.
III - Rekabet yasağı
Türk Ticaret Kanunu madde 200- nedir?
(1) Hâkim şirketin her pay sahibi genel kurulda, bağlı şirketlerin
finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile hesap sonuçları, hâkim şirketin bağlı şirketlerle,
bağlı şirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri, yöneticileri ve bunların
yakınlarıyla ilişkileri, yaptıkları işlemler ve bunların sonuçları hakkında, özenli, gerçeği aynen
ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine uygun, doyurucu bilgi verilmesini isteyebilir.
VII - Hakların donması
Türk Ticaret Kanunu madde 118- nedir?
(1) Avans ve olağanüstü giderler hakkında 20 nci maddenin birinci
fıkrasının ikinci cümlesi hükmü uygulanır.
IV - Hapis hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 37- nedir?
(1) Tescil kaydı ile ilan edilen durum arasında aykırılık bulunması
hâlinde, tescil edilmiş olan gerçek durumu bildikleri ispat edilmediği sürece, üçüncü kişilerin
ilan edilen duruma güvenleri korunur.
3. Sorumluluk
Türk Ticaret Kanunu madde 1326- nedir?
(1) 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ilâ (e) bentlerinde sayılan
gemi alacaklılarının sahip oldukları rehin hakkı, gemi alacağının doğduğu tarihten itibaren
geçecek bir yılın sonunda düşer; meğerki, bu sürenin geçmesinden evvel gemi ihtiyaten
haczedilmiş ve bunun sonucunda cebrî icra yolu ile satılmış olsun. Bu bir yıllık süre;
a) 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan alacaklar bakımından,
alacaklının gemiden ayrılması tarihinde,
b) 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ilâ (e) bentlerinde sayılan alacaklar
bakımından, kanuni rehin hakkıyla teminat altına alınan alacakların doğduğu tarihte,
işlemeye başlar.
(2) 1320 nci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde sayılan gemi alacaklılarının
sahip olduğu rehin hakkı;
a) Geminin, zararın tespitinin ve paylaştırılmasının yapılacağı varma yerine ve eğer
gemi buraya varmazsa yolculuğun bittiği limana vardığı günden itibaren işleyecek altı ay
içinde; gemi cebrî icra yoluyla satışla sonuçlanacak şekilde ihtiyaten haczedilmemişse altı
ayın geçmesiyle,
b) Geminin iyiniyetli bir üçüncü kişiye satılması hâlinde, alıcının gemiyi, sicil yeri
hukukuna uygun olarak kendi adına tescil ettirdiği günden itibaren işleyecek altmış günün
sonunda,
düşer. Bu sürelerin ikisi de işlemeye başlamışsa, rehin hakkı ilk sürenin dolmasıyla
düşer.
(3) Geminin ihtiyati haczinin hukuken caiz olmadığı zaman aralığı, bu sürelerin
hesabında dikkate alınmaz. Diğer sebeplerden sürenin durması veya kesilmesi söz konusu
değildir.
VII- Zamanaşımı
Türk Ticaret Kanunu madde 1475- nedir?
(1) Sigortalı sorumluluğunu gerektirecek olayları, on gün içinde,
sigortacıya bildirir.
(2) Sigortalı kendisine yöneltilen istemi, aksi kararlaştırılmamışsa derhâl sigortacıya
bildirir. Bu bildirim üzerine veya zarar görenin sigortacıya doğrudan başvurması hâlinde 1427
nci madde uygulanır.
(3) Bildirim yükümlülüğünün ihlali hâlinde, 1446 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkra
hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.
4. Sigortacının yardımları
Türk Ticaret Kanunu madde 431- nedir?
(Mülga: 15/2/2018-7099/23 md.)
62 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı 30 uncu maddesiyle, bu fıkraya “ispat eden” ibaresinden sonra
gelmek üzere “ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirilen” ibaresi eklenmiştir.
4. Birden çok hak sahibi
Türk Ticaret Kanunu madde 567- nedir?
(1) Esas sözleşme, ikinci fıkrasının (f) bendi hariç olmak üzere 339
uncu maddede yer alan tüm kayıtları içermelidir.
II - Kurucular
Türk Ticaret Kanunu madde 11- nedir?
(1) Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde
gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.
(2) Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.9
(3) Ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf
işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebilir ve diğer
hukuki işlemlere konu olabilir. Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını,
işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli
olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur. Bu devir
sözleşmesiyle ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak
yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir.
9 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 192 nci maddesiyle bu fıkrada yer
alan “Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir” ibaresi “Cumhurbaşkanı kararıyla
belirlenir” şeklinde değiştirilmiştir.
B) Tacir
I - Gerçek kişiler
1. Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 376- nedir?
(1) Son yıllık bilançodan, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının
yarısının zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılırsa, yönetim kurulu, genel kurulu hemen
toplantıya çağırır ve bu genel kurula uygun gördüğü iyileştirici önlemleri sunar.
(2) Son yıllık bilançoya göre, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte
ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşıldığı takdirde, derhâl toplantıya çağrılan genel
kurul, sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenin tamamlanmasına karar vermediği
takdirde şirket kendiliğinden sona erer.
(3) (Değişik: 26/6/2012-6335/16 md.) Şirketin borca batık durumda bulunduğu şüphesini
uyandıran işaretler varsa, yönetim kurulu, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem
de muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkartır. Bu bilançodan aktiflerin, şirket
alacaklılarının alacaklarını karşılamaya yetmediğinin anlaşılması hâlinde, yönetim kurulu, bu
durumu şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını
ister. Meğerki, iflas kararının verilmesinden önce, şirketin açığını karşılayacak ve borca batık
durumunu ortadan kaldıracak tutardaki şirket borçlarının alacaklıları, alacaklarının sırasının diğer
tüm alacaklıların sırasından sonraki sıraya konulmasını yazılı olarak kabul etmiş ve bu beyanın
veya sözleşmenin yerindeliği, gerçekliği ve geçerliliği, yönetim kurulu tarafından iflas isteminin
bildirileceği mahkemece atanan bilirkişilerce doğrulanmış olsun. Aksi hâlde mahkemeye bilirkişi
incelemesi için yapılmış başvuru, iflas bildirimi olarak kabul olunur.
b) Konkordato50
Türk Ticaret Kanunu madde 726- nedir?
(1) Poliçe bedelini ödemiş olan kişi kendisinden önce gelen borçlulardan;
a) Ödemiş olduğu tutarın tamamını,
b) Ödeme tarihinden itibaren bu tutarın faizini,
c) Yaptığı giderleri ve
d) Poliçe bedelinin binde ikisini aşmamak üzere komisyon ücretini,
isteyebilir.
VI - Makbuz
1. Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 112- nedir?
(1) Acente, müvekkiline ait olan parayı göndermekle veya teslim
etmekle yükümlü olup da bunu yapmazsa, yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren faiz
ödemek ve gerekirse ayrıca tazminat vermek zorundadır.
D) Acentenin hakları
I - Ücret
1. Ücrete hak kazandıran işlemler
Türk Ticaret Kanunu madde 915- nedir?
(1) Yolcu, yolculuk sırasında ölürse, taşıyıcı, mirasçıların çıkarlarını
korumak için yolcuya ait bagaj ile eşyayı ilgililerine teslim edinceye kadar bunların iyi hâlde
korunmaları için gerekli önlemleri alır.
(2) Ölünün yakınlarından biri orada bulunuyorsa, bu işlemleri denetleyebilir ve
taşıyıcıdan, birinci fıkrada belirtilen eşyanın kendi elinde bulunduğuna ilişkin yazılı bir beyan
isteyebilir.
H) Yönetmelik
Türk Ticaret Kanunu madde 1223- nedir?
(1) Taşıtanın eşya üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmadığı hâllerde,
ona ait fesih hakkı eşya üzerinde tasarruf yetkisi olan kişi tarafından kullanılır.
V- Fesih hakkının kullanılması
1. Feshin bildirimi
Türk Ticaret Kanunu madde 1148- nedir?
(1) Denizde can ve mal koruma hakkındaki mevzuata göre tehlikeli
sayılan eşya kaptanın bunlardan veya bunların tehlikeli cins veya niteliklerinden bilgisi
olmaksızın gemiye getirilirse, taşıtan veya yükleten, kendilerine bir kusur isnat edilmese dahi,
1145 inci maddeye göre sorumludur. Bu hâlde kaptan eşyayı her zaman ve herhangi bir yerde
gemiden çıkarmaya, imha etmeye veya başka suretle zararsız hâle getirmeye yetkilidir.
(2) Kaptan, eşyanın tehlikeli cins veya niteliğini bildiği hâlde, yüklemeye onay
vermişse, eşya gemiyi veya diğer eşyayı tehlikeye soktuğu takdirde aynı şekilde hareket
etmeye yetkilidir. Bu hâlde de taşıyan veya kaptan, zararı tazmin etmekle yükümlü değildir.
Müşterek avarya hâlinde zararın paylaşılmasına ilişkin hükümler saklıdır.
3. Bilgi
Türk Ticaret Kanunu madde 368- nedir?
(1) Yönetim kurulu, ticari mümessil ve ticari vekiller atayabilir.
5. Özen ve bağlılık yükümlülüğü
Türk Ticaret Kanunu madde 2- nedir?
(1) Kanunda aksine bir hüküm yoksa, ticari örf ve âdet olarak kabul edildiği
belirlenmedikçe, teamül, mahkemenin yargısına esas olamaz. Ancak, irade açıklamalarının
yorumunda teamüller de dikkate alınır.
(2) Bir bölgeye veya bir ticaret dalına özgü ticari örf ve âdetler genel olanlara üstün
tutulur. İlgililer aynı bölgede değillerse, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe, ifa
yerindeki ticari örf ve âdet uygulanır.
(3) Ticari örf ve âdet, tacir sıfatını haiz bulunmayanlar hakkında ancak onlar
tarafından bilindiği veya bilinmesi gerektiği takdirde uygulanır.
III - Ticari işler
Türk Ticaret Kanunu madde 694- nedir?
(1) Muhatap, poliçenin, kendisine arz edildiği günü izleyen günde bir
daha ibrazını isteyebilir. İlgililer, bu istemin yerine getirilmediğini, ancak bu istem protestoya
yazılmışsa ileri sürebilirler.
(2) Hamil, kabule arz edilen poliçeyi muhataba bırakmak zorunda değildir.
B) Kabul
I - Şekli
1. Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 304- nedir?
(1) Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan,
şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış ve diğer
ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket komandit
şirkettir.
(2) Sorumluluğu sınırlı olmayan ortaklara komandite, sorumluluğu sınırlı olanlara
komanditer denir.
(3) Komandite ortakların gerçek kişi olmaları gerekir. Tüzel kişiler ancak komanditer
ortak olabilirler.
B) Uygulanacak hükümler
Türk Ticaret Kanunu madde 975- nedir?
(1) Gemi sicilinin içeriği; mülkiyet, gemi ipoteği, ipotek üzerindeki bir
hak, intifa hakkı yahut 983 üncü maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yazılı türden
bir tasarruf sınırlaması bakımından gerçek hukuki duruma uymadığı takdirde, hakkı tescil
edilmemiş veya yanlış tescil edilmiş yahut var olmayan bir hakkın veya sınırlamanın tescili
sonucunda hakkı ihlal edilmiş kişi, değişiklik sonucunda hakkı ihlal edilecek olan kişiden
kaydın değiştirilmesine onay vermesini isteyebilir.
(2) Gemi sicili, ancak birinci fıkra gereğince yükümlü olan kişinin hakkı tescil
edildikten sonra değiştirilebilecekse, bu kişi, istem üzerine hakkını tescil ettirmek zorundadır.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yazılı bulunan değişikliği isteme hakları zamanaşımına
uğramaz.
IV- İtirazlar
Türk Ticaret Kanunu madde 1267- nedir?
(1) Zarara, böyle bir zarara sebep olmak kastıyla veya pervasızca bir
davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinci ile işlenmiş bir fiilinin
veya ihmalinin sebebiyet verdiği ispat edilen taşıyan, 1262 ve 1263 üncü maddelerle 1264
üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen sorumluluk sınırlarından yararlanamaz.
(2) Zarara, böyle bir zarara sebep olmak kastıyla veya pervasızca bir davranışla ve
böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinci ile işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin
sebebiyet verdiği ispat edilen taşıyanın veya fiilî taşıyanın adamları, birinci fıkrada belirtilen
sorumluluk sınırlarından yararlanamaz.
XIII- İstemlerin dayanağı
Türk Ticaret Kanunu madde 145- nedir?
(1) Birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Sözleşme, birleşmeye
katılan şirketlerin, yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurulları tarafından onaylanır.
bb) Birleşme sözleşmesinin içeriği
Türk Ticaret Kanunu madde 767- nedir?
(1) Poliçe ile yapılan borçlanmaların şekli, bu borçlanmaların
imzalandığı ülkenin hukukuna tabidir.
(2) Bir poliçeye ilişkin borçlanma, yapıldığı ülkenin hukuku uyarınca şekil
bakımından geçerli olmamakla beraber, aynı poliçeye ilişkin sonraki bir borçlanmanın
yapıldığı ülke hukukunca geçerli bulunursa, ilk borçlanmanın şekil bakımından geçerli
olmayışı, sonraki borçlanmanın geçerliliğini etkilemez.
(3) Bir Türkün, yabancı ülkede poliçeyle borçlanması, Türk hukukunun gösterdiği
şekle uygun bulunduğu takdirde, Türkiye’de başka bir Türke karşı geçerlidir.
II - Hakların kullanılması ve korunmasına ilişkin işlemler
Türk Ticaret Kanunu madde 211- nedir?
(1) Kollektif şirket ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında
işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu
şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir.
B) Sözleşme
I - Şekil
Türk Ticaret Kanunu madde 927- nedir?
(1) Taşıma işleri komisyoncusu kendi hesabına yapılmış bir taşıma
sözleşmesine dayanarak, eşyayı başka bir gönderenin eşyasıyla birlikte taşıtma hakkına
sahiptir.
(2) Komisyoncu bu hakkını kullanırsa, toplama yükün taşınması konusunda taşıyıcının
veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur.
C) Sorumluluk
I - Komisyoncunun sorumluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 890- nedir?
(1) Birinci ve İkinci Kısım hükümlerine tabi taşımadan doğan hukuki
uyuşmazlıklarda, malın teslim alındığı veya teslim için öngörülen yer mahkemesi de
yetkilidir.
(2) Fiilî taşıyıcıya karşı açılacak dava, asıl taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde,
asıl taşıyıcıya karşı açılacak dava fiilî taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.
XV - Hapis hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 637- nedir?
(1) Sona erme, iflastan ve mahkeme kararından başka bir sebepten ileri
gelmişse müdür, birden fazla müdürün bulunması hâlinde en az iki müdür, bunu ticaret
siciline tescil ve ilan ettirir.
C) Çıkma ve çıkarılma
I - Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 1456- nedir?
(1) Sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait
menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin
hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder.
(2) Sigortacıya, mal üzerinde sınırlı ayni hak bulunduğu bildirildiği takdirde, ayni hak
sahiplerinin izni bulunmadıkça, sigortacı sigorta tazminatını sigortalıya ödeyemez. Ayni
hakkın sicille alenileştiği veya sigortacının bunu bildiği durumlarda bildirime gerek yoktur.
Sigortalı menfaate konu malın tamiri veya eski hâline getirilmesi amacıyla ve teminat
gösterilmesi şartıyla, tazminat sigortalıya ödenebilir.
(3) İkinci fıkra hükmüne aykırı hareket eden sigortacı, sınırlı ayni hak sahipleri
ödemeye sonradan yazılı onay verdikleri takdirde, bunlara karşı sorumluluktan kurtulur.
(4) Sigortacı, sigorta ettirenin prim ödeme borcunda temerrüde düştüğünü ve prim
farkı istemi dolayısıyla sigorta ettirene ihtarda bulunduğunu, ayni hakkını kendisine bildirmiş
olan ve kendisi tarafından bilinen ayni hak sahiplerine de bildirir.
(5) Sigorta ettiren veya sigortacı tarafından sözleşme feshedildiğinde veya sözleşmeden
cayıldığında; sigortacı, fesih veya cayma bildirimi kendisi tarafından yapılmışsa, söz konusu
bildirim tarihinden, diğer hâllerde sözleşmenin sona ermesinden itibaren, onbeş gün içinde,
durumu sınırlı ayni hak sahiplerine bildirir. Sigorta sözleşmesi, ayni hak sahipleri yönünden
sözleşmenin sona ermesinden itibaren onbeş gün süre ile geçerli olur. Durumu öğrenen ayni hak
sahibi, bu onbeş gün içinde sözleşmeye devam edeceğini sigortacıya bildirmediği takdirde,
sigorta sözleşmesi, ayni hak sahibi için de geçersiz hâle gelir. Ayni hak sahibi sözleşmeye
devam etmek isterse, sigortacı haklı bir neden olmadığı sürece bu istemi reddedemez.
(6) Sigortacı, istem üzerine, sınırlı ayni hak sahibi olduğunu bildiren kişiye sigorta
koruması ile sigorta bedelinin miktarı hakkında bilgi verir.
(7) Hak sahipliğini sigortacıya bildiren sınırlı ayni hak sahibi hakkında da 1416 ncı
madde uygulanır.
(8) Bu madde hükümleri sigorta ettiren lehine kurulmuş sınırlı ayni haklar için
uygulanmaz.
b) Haciz
Türk Ticaret Kanunu madde 561- nedir?
(1) Sorumlular aleyhinde şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye
ticaret mahkemesinde dava açılabilir.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Cezai Sorumluluk
A) Suçlar ve cezalar7778
Türk Ticaret Kanunu madde 841- nedir?
(1) Varant ile makbuz senedinin zıyaından, mirastan veya iflastan
kaynaklanan uyuşmazlıklar hariç olmak üzere, umumi mağazalara tevdi olunan şeyler
üzerinde haciz, el koyma veya rehin yapılamaz.
II - Malın geri alınması
1. Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 1210- nedir?
(1) Gemi, yolculuk başladıktan sonra umulmayan bir hâl yüzünden
zayi olduğu takdirde; taşıyana o ana kadar doğmuş bulunan alacakları dışında, zayi olan
gemiden kurtarılan ve emniyet altına alınan eşya başka bir limana getirilmiş olsa bile mesafe
navlunu da ödenmesi gerekir.
(2) Mesafe navlunu kurtarılan eşyanın miktarına, geminin zayi olduğu ana kadar
alınan mesafeye, yolculuğun giderlerine, süresine, katlanılan rizikolarına ve zorluk derecesine
göre hakkaniyete uygun bir şekilde hesap edilir.
(3) Mesafe navlunu, kurtarılan eşyanın emniyet altına alındığı yer ve tarihteki değerini
aşamaz.
b) Kaptanın yükümlülükleri
Türk Ticaret Kanunu madde 803- nedir?
(1) Bir çekin düzenleyeni veya hamili onu, 804 üncü maddede
gösterilen sonuçları doğurmak üzere çizebilir.
(2) Çekin çizilmesi, çekin ön yüzüne birbirine paralel iki çizgi çekilerek yapılır. Çek,
genel veya özel olarak çizilebilir.
(3) İki çizgi arasına hiçbir ibare konmamış veya “banka” kelimesi veya buna benzer
bir ibare konmuş ise çek, genel olarak çizilmiş demektir.
(4) İki çizgi arasına belirli bir bankanın ticaret unvanı yazılmış ise çek, özel olarak
çizilmiş demektir.
(5) Genel çizgi özel çizgiye dönüştürülebilir; özel çizgi genel çizgiye dönüştürülemez.
(6) Çizgilerin veya zikredilen bankanın ticaret unvanının silinmesi hükümsüz sayılır.
2. Hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 116- nedir?
(1) Acentenin hak kazandığı ücretin, doğumu tarihinden itibaren en geç
üç ay içinde ve her hâlde sözleşmenin sona erdiği tarihte ödenmesi gerekir.
(2) Ücret istemi, muacceliyeti ve hesaplanması bakımından önemli olan bütün konular
hakkında acente bilgi istediği takdirde müvekkil bu bilgileri vermek zorundadır. Ayrıca acente,
ücrete bağlı işlemlere ilişkin defter kayıtlarının suretlerinin de kendisine gönderilmesini
müvekkilinden isteyebilir. Müvekkil, defter suretini vermekten kaçınırsa ya da defterlerin
doğruluğu ve tamlığı konusunda kuşku duymayı gerektiren haklı nedenler varsa, acente, ticari
defter ve belgelerin ilgili kısımlarını ya kendisi inceler ya da bir uzmana inceletebilir. Müvekkil
buna izin vermezse sorunu mahkeme duruma en uygun şekilde karara bağlar.
(3) Bu hükümlerin aksinin kararlaştırılması acentenin aleyhine olduğu ölçüde geçersizdir.
II - Olağanüstü giderlerin karşılanması
Türk Ticaret Kanunu madde 1032- nedir?
(1) İpotekli geminin maliki, borçlunun alacaklıya karşı sahip olduğu
def’ileri ipotekli alacaklıya karşı ileri sürebileceği gibi, borçlu, borcuna temel olan hukuki
işlemi feshedebildiği sürece alacaklının hakkını gemiden alabilmesine de engel olabilir.
Bunun gibi, borçlu, borcunu alacaklıdan olan muaccel bir alacağı ile takas etmek imkânına
sahip bulundukça, gemi maliki ipotekli alacaklının hakkını gemiden almasını önleyebilir.
Borçlu ölürse malik, mirasçıların borçtan ancak sınırlı bir şekilde sorumlu olduklarını ileri
süremez.
(2) Malik aynı zamanda borçlu değilse, borçlunun bir def’iden vazgeçmesi ile malik o
def’iyi ileri sürme hakkını kaybetmiş olmaz.
bbb) Alacağın muacceliyeti için bildirimde bulunma hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 873- nedir?
(1) Taşıyıcı, eşyayı, kararlaştırılan sürede, bir süre kararlaştırılmamışsa
şartlar dikkate alındığında özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek makul bir süre içinde, teslim
etmekle yükümlüdür.
XIX - Zıya karinesi
Türk Ticaret Kanunu madde 296- nedir?
(1) Tasfiye memurları, tasfiye sırasında elde edilen paraların bin Türk
lirasından fazlasını, mahkemece belirlenecek bir bankaya, şirket adına yatırırlar.
VI - Borçların ödenmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 929- nedir?
(1) Taşıma işleri komisyoncusu;
a) Kendi adamlarının,
b) Taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin,
görevlerini yapmaları sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi
sorumludur.
D) Zamanaşımı
Türk Ticaret Kanunu madde 1086- nedir?
(1) Donatma iştirakinin feshi yahut geminin devri kararlaştırılmışsa,
gemi açık artırmayla satılır ve iştirak tasfiye olunur. Geminin tamir kabul etmez veya tamire
değmez bir hâlde bulunduğu mahkeme kararıyla saptanmadıkça satış, ancak gemi, bağlama
limanında veya bir Türk limanında bulunup da yerine getirmekle yükümlü olduğu bir navlun
sözleşmesiyle henüz bağlı bulunmadığı bir sırada yapılabilir. Satış şekli ve şartları, paydaş
donatanların oybirliğiyle değiştirilebilir.
(2) Satış şekli ve şartları veya tasfiye memurunun atanması hususunda paydaş
donatanların uzlaşamamaları veya feshe mahkemece karar verilmiş olması hâlinde, mahkeme
gemiyi satmak ve iştiraki tasfiye etmek üzere bir tasfiye memuru atar. Bu memurun hakları,
görevleri ve sorumluluğu hakkında kollektif şirket tasfiye memurları hakkındaki hükümler
kıyas yoluyla uygulanır.
XII- Yetkili mahkeme