onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 541- nedir?
(1) Alacaklı oldukları şirket defterlerinden veya diğer belgelerden
anlaşılan ve yerleşim yerleri bilinen kişiler taahhütlü mektupla, diğer alacaklılar Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesinde ve şirketin internet sitesinde ve aynı zamanda esas sözleşmede
öngörüldüğü şekilde, birer hafta arayla yapılacak üç ilanla şirketin sona ermiş bulunduğu
konusunda bilgilendirilirler ve alacaklarını tasfiye memurlarına bildirmeye çağrılırlar.
(2) Alacaklı oldukları bilinenler, bildirimde bulunmazlarsa alacaklarının tutarı
Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek bir bankaya depo edilir.
(3) Şirketin, henüz muaccel olmayan veya hakkında uyuşmazlık bulunan borçlarını
karşılayacak tutarda para notere depo edilir; meğerki, bu gibi borçlar yeterli bir şekilde
teminat altına alınmış veya şirket varlığının pay sahipleri arasında paylaşımı bu borçların
ödenmesi şartına bağlanmış olsun.
(4) Yukarıdaki fıkralarda yazılı hükümlere aykırı hareket eden tasfiye memurları
haksız olarak ödedikleri paralardan dolayı 553 üncü madde uyarınca sorumludur.
3. Diğer tasfiye işleri
Türk Ticaret Kanunu madde 827- nedir?
(1) Emre yazılı havale kabul için ibraz edilemez.
(2) Buna rağmen ibraz edilir ve kabulden de kaçınılırsa hamilin bu sebepten dolayı
başvurma hakkı yoktur.
3. Kabulün hükümleri
Türk Ticaret Kanunu madde 1161- nedir?
(1) Yolculuk çarteri sözleşmesine veya taşıtanın sonradan verdiği
geçerli bir talimata göre eşya, aynı limanda birden çok kişiden teslim alınacaksa, hazırlık
bildiriminin taşıtana yapılması gereklidir. 1152 ilâ 1160 ıncı madde hükümleri, birden çok
yükleten bulunması dikkate alınmaksızın uygulanır. Yükletenler, her bir eşya için, geminin
yükleme yerinin değiştirilmesini isteyebilir; şu kadar ki, yer değiştirmenin, manevrası da dâhil
olmak üzere bütün giderleri taşıtana aittir ve yükleme ile sürastarya süreleri yer değiştirme
manevrası sırasında işlemeye devam eder.
2. Birden çok taşıtan
Türk Ticaret Kanunu madde 900- nedir?
(1) Eşyanın zıyaından veya hasara uğramasından doğan istem hakları,
889 uncu maddenin birinci ve ikinci fıkralarından farklı olarak;
a) Eşyanın zıyaa veya hasara uğramış olduğu açıkça görülüyorsa, en geç teslimi izleyen
üç iş günü içinde veya
b) Zıyaın veya hasarın açıkça görünmemesi hâlinde en geç teslimi izleyen ondört gün
içinde,
taşıyıcıya bildirilmemişse sona erer.
H) Sorumluluğu sınırlama hakkının kaybı
Türk Ticaret Kanunu madde 386- nedir?
(1) 384 ve 385 inci maddeler uyarınca elden çıkarılamayan paylar,
sermayenin azaltılması yoluyla hemen yok edilir.
ı) Saklı tutulan hükümler
Türk Ticaret Kanunu madde 15- nedir?
(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli
yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına
dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen
sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53
üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara
da uygulanır.
II - Tüzel kişiler
Türk Ticaret Kanunu madde 523- nedir?
(1) Kanuni ve esas sözleşmede öngörülen isteğe bağlı yedek akçeler
ayrılmadıkça pay sahiplerine dağıtılacak kâr payı belirlenemez.
(2) Genel kurul;
a) Aktiflerin yeniden sağlanabilmesi için gerekliyse,
b) Bütün pay sahiplerinin menfaatleri dikkate alındığında, şirketin sürekli gelişimi ve
olabildiğince kararlı kâr payı dağıtımı yönünden haklı görülüyorsa,
Kanunda ve esas sözleşmede öngörülenlerden başka yedek akçe ayrılmasına da karar
verebilir.
(3) Esas sözleşmede hüküm bulunmasa bile, genel kurul, şirketin işçileri için yardım
sandıkları ve diğer yardım örgütleri kurulması veya bunların sürdürülebilmesi amacıyla veya
diğer yardım ve hayır amaçlarına hizmet etmek üzere, bilanço kârından yedek akçe ayırabilir.
D) Çeşitli hükümler
I - İlan
Türk Ticaret Kanunu madde 1392- nedir?
(1) Sıra cetvelinin üçüncü sırasına, 1320 nci maddenin birinci
fıkrasının (a) ilâ (e) bentlerinde düzenlenmiş olan gemi alacaklılarından 1390 ıncı maddeye
girmeyenler kaydedilir.
(2) Birinci fıkrada sayılan alacaklar, 1324 üncü maddede gösterilen sıraya tabidir.
e) Dördüncü sıra
Türk Ticaret Kanunu madde 815- nedir?
(1) Bu Kısımda geçen “banka”dan amaç, Bankacılık Kanununa tabi
olan kuruluşlardır. Ancak, ödeme yeri Türkiye dışında olan çekler hakkında “banka”
teriminden hangi kuruluşların anlaşılacağı ödeme yeri hukukuna göre belirlenir.
E) Süreler
I - Tatil günleri
Türk Ticaret Kanunu madde 1468- nedir?
(1) Sigorta olunan menfaatin değeri önceki sözleşmeyle tamamen
teminat altına alınamamışsa bu menfaat, geri kalan değerine kadar bir veya birkaç defa daha
sigorta ettirilebilir. Bu takdirde, o menfaati sonradan sigorta eden sigortacılar, bakiyeden
dolayı sözleşmenin yapılış tarihleri sırasıyla sorumlu olurlar. Aynı günde yapılmış olan
sözleşmeler, aynı anda yapılmış sayılır.
e) Sigortacının sigortalanan menfaati inceleyebilmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 1362- nedir?
(1) Alacaklının, alacağının 1352 nci maddede sayılan deniz
alacaklarından olduğu ve parasal değeri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delil
göstermesi yeterlidir.
5. Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 328- nedir?
(1) Kollektif şirketlerin sona ermesine, tasfiyesine ve ortakların
şirketten çıkma ve çıkarılmasına ilişkin 243 ilâ 303 üncü madde hükümleri komandit
şirketlerde de uygulanır. Ancak, şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça
komanditerin ölümü veya kısıtlanması şirketin sona ermesi sonucunu doğurmaz.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Anonim Şirket
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler, Kuruluş ve Temel İlkeler
A) Genel Hükümler
I - Tanım
Türk Ticaret Kanunu madde 928- nedir?
(1) Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan eşyanın
zıyaından ve hasarından sorumludur. 876 ilâ 878 inci, 880 ve 881 inci maddeler ile, 882 nci
maddenin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları ve 883 üncü, 885 ilâ 887 nci maddeler kıyas
yoluyla uygulanır.
(2) Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan malın zıyaından veya
hasarından kaynaklanmayan bir zarardan sadece 918 inci madde uyarınca kendisine düşen bir
yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde sorumludur. Tedbirli bir tacirin göstereceği özene rağmen
zarar önlenemeyecek ise komisyoncu sorumluluktan kurtulur.
(3) Zararın oluşmasına, gönderenin bir davranışı veya eşyanın özel bir ayıbı da sebep
olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde bu olguların ne
ölçüde etkili olduğu dikkate alınır.
II - Yardımcıların kusuru
Türk Ticaret Kanunu madde 268- nedir?
(1) Tasfiye memurları tasfiye süresince ortakların tasfiyeye ilişkin
oybirliğiyle verdikleri kararlara göre hareket ederler.
(2) Tasfiye memurlarının atanmaları ve görevden alınmaları veya onlara verilecek
talimatla ilgili kararlara katılma hakkı, bir ortağın iflasında iflas idaresine, ölümünde
mirasçılara ve kısıtlanması durumunda kanuni temsilcisine aittir. Mirasçılar kendilerini,
oybirliğiyle atayacakları bir temsilci ile temsil ettirirler. Oybirliğine ulaşılmadığı takdirde
temsilcinin atanması mahkemeye aittir.
(3) Ortaklarla tasfiye memurları arasında çıkan uyuşmazlıklar, basit yargılama usulüne
göre karara bağlanır. Yargılamada tasfiye memurları ve ortaklar dinlenir. Kararın en kısa
zamanda verilmesi gerekir. Bu husustaki kararlar kesindir.
II - Tüzel kişiliğin devamı
Türk Ticaret Kanunu madde 416- nedir?
(1) Bütün payların sahipleri veya temsilcileri, aralarından biri itirazda
bulunmadığı takdirde, genel kurula katılmaya ve genel kurul toplantılarının yapılmasına
ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, çağrıya ilişkin usule uyulmaksızın, genel kurul olarak
toplanabilir ve bu toplantı nisabı varolduğu sürece karar alabilirler.
(2) Çağrısız toplanan genel kurulda, gündeme oybirliği ile madde eklenebilir; aksine
esas sözleşme hükmü geçersizdir.
59 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı 28 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “10/A” ibaresi “13 üncü”
şeklinde değiştirilmiştir.
E) Toplantının yapılması
I - Hazır bulunanlar listesi60
Türk Ticaret Kanunu madde 1380- nedir?
(1) Gemi alacaklıları ile alacakları gemi üzerinde hapis hakkı ile
temin edilmiş olan alacaklılar, ihtiyati haczi tamamlamak veya alacağı doğrudan takip etmek
için taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilirler. Bu hüküm, Türk ve yabancı
bayraklı bütün gemilere uygulanır.
b) İpotek sahiplerinin
Türk Ticaret Kanunu madde 1334- nedir?
(1) Ölüm ve yaralanmadan doğan alacakların, 1976 tarihli Sözleşmenin
6 ncı maddesinin ikinci paragrafı uyarınca sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi kaydıyla,
aynı maddenin üçüncü paragrafında sayılan alacaklar, birinci paragrafının (b) bendinde yazılı
diğer alacaklara oranla önceliklidir.
(2) Bu öncelik, paylaştırmada aşağıdaki sıra izlenerek gerçekleştirilir:
a) 1976 tarihli Sözleşmenin 6 ncı maddesinin birinci paragrafının (b) bendinde sayılan
alacaklarla, ikinci paragrafında yazılı alacakların arasındaki paylaştırma oranı belirlenir.
b) Bu oranlara göre, ikinci paragrafta yazılı alacaklara düşen paylar belirlenir.
c) Fondan, bu paylar ve üçüncü paragrafta sayılan öncelikli alacaklar ödenir.
d) Bakiyeden, birinci paragrafın (b) bendinde yazılı diğer alacaklar ödenir.
e) Fon, ikinci paragrafta yazılı alacaklara düşen payları ve üçüncü paragrafta yazılı
öncelikli alacakları karşılamaya yetmezse, fonun tamamı bu alacaklılar arasında garameten
paylaştırılır.
VIII - Fon kurmadan sorumluluğun sınırlanması
Türk Ticaret Kanunu madde 1509- nedir?
(1) Kazaya karşı sigorta, sigorta ettirenin veya başkasının uğrayabileceği
kazalara karşı yapılabilir.
IV - Uygulanacak hükümler
Türk Ticaret Kanunu madde 692- nedir?
(1) Düzenleyen, bir süre belirleyerek veya belirlemeden poliçenin
kabule arz edilmesini şart koşabilir.
(2) Düzenleyen, üçüncü bir kişinin yerleşim yerinde veya muhatabın yerleşim
yerinden başka bir yerde ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi gereken poliçeler
hariç olmak üzere, poliçenin kabule arzını menettiğini poliçeye yazabilir.
(3) Düzenleyen, poliçenin belirli bir tarihten önce kabule arz edilmemesini de şart
koşabilir.
(4) Düzenleyen, poliçenin kabule arzını menetmiş olmadıkça, bir süre koyarak veya
koymayarak, her ciranta poliçenin kabule arzını şart koşabilir.
III - Görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi gereken poliçelerde
Türk Ticaret Kanunu madde 433- nedir?
(1) Oy hakkının kullanılmasına ilişkin sınırlamaları dolanmak veya
herhangi bir şekilde etkisiz bırakmak amacıyla, payların veya pay senetlerinin devri ya da pay
senetlerinin başkasına verilmesi geçersizdir.
(2) Yetkisiz katılmalarla ilgili olarak her pay sahibi, toplantı başkanlığına itirazda
bulunabilir, itirazını ve yönetim kuruluna da itirazda bulunmuş olduğunu tutanağa geçirtebilir.
III - Oy hakkı
1. İlke
Türk Ticaret Kanunu madde 902- nedir?
(1) Bu Kitabın Birinci ve İkinci Kısım hükümleri, aşağıdaki şartların
tamamının bir arada varlığı hâlinde, değişik tür araçlar ile taşıma sözleşmelerine de uygulanır:
a) Eşyanın taşınması bütünlük gösteren bir taşıma sözleşmesine dayanıyorsa.
b) Bu sözleşme bağlamında taşıma değişik türde araçlarla yapılacaksa.
c) Taraflar, her bir türdeki araç için ayrı sözleşme yapmış olsalardı, söz konusu
sözleşmelerin en az ikisi farklı hükümlere bağlı tutulacak idiyse.
d) Aşağıdaki hükümlerle, uygulanması gerekli milletlerarası sözleşmelerde aksi yolda
bir düzenleme yoksa.
B) Bilinen zarar yeri
Türk Ticaret Kanunu madde 1407- nedir?
(1) Temsilci, sigorta ettiren tarafından, sigorta şartlarıyla ilgili
herhangi bir talimat verilmemişse, sigorta sözleşmesini, sözleşmenin yapıldığı yerdeki mutat
şartlara göre yapar.
3. Sigorta menfaatinin yokluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 976- nedir?
(1) 975 inci maddede yazılı hâllerde gemi siciline, sicil kaydının doğru
olmadığı hakkında bir itiraz tescil olunabilir.
(2) İtiraz, bir ihtiyati tedbir kararına yahut sicildeki kaydın değiştirilmesi sonucunda
hakkı zarar görecek olan kişinin onayına dayalı olarak sicile geçirilir. İhtiyati tedbir kararının
verilmesinde hakkın tehlikede olduğuna dair yaklaşık ispat şartı aranmaz.
V- Şerhler
1. Verilebilecekleri hâller
Türk Ticaret Kanunu madde 1472- nedir?
(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının
yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu
hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip
başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı
uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam
ettirebilir.
(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde
davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı
kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur.
B) Sorumluluk sigortaları
I - Genel hükümler
1. Sözleşmenin konusu ve kapsamı
Türk Ticaret Kanunu madde 1436- nedir?
(1) Sigortacı sigorta ettirene, cevaplaması için sorular içeren bir liste
vermişse, sunulan listede yer alan sorular dışında kalan hususlara ilişkin olarak sigorta ettirene
hiçbir sorumluluk yüklenemez; meğerki, sigorta ettiren önemli bir hususu kötüniyetle
saklamış olsun.
(2) Sigortacı, liste dışında öğrenmek istediği hususlar varsa bunlar hakkında da soru
sorabilir. Söz konusu soruların da yazılı ve açık olması gerekir. Sigorta ettiren bu soruları
cevaplamakla yükümlüdür.
ccc) Bağlantı
Türk Ticaret Kanunu madde 5- nedir?
(1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya
tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki
2 Bu üst başlık “IV - Ticari davalar ve delilleri” iken, 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
3 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan
“doğan hukuk davaları” ibarelerinden sonra gelmek üzere “ve çekişmesiz yargı işleri” ibareleri ve “ticari
dava” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi” ibaresi eklenmiştir.
4 22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yüz bin” ibaresi
“beş yüz bin” şeklinde değiştirilmiştir.
5 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “beş yüz bin”
ibaresi “bir milyon” şeklinde değiştirilmiştir.
6 Bu madde başlığı “2. Ticari davaların görüleceği mahkemeler” iken, 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı
Kanunun 2 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.7
(2) Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde
bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret
mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret
davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı
yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya
birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz
sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir.
(3) (Değişik: 26/6/2012-6335/2 md.) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk
mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda
göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.
(4) (Değişik: 26/6/2012-6335/2 md.) Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı
çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı
verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi, davaya devam eder.
3. Dava şartı olarak arabuluculuk
Türk Ticaret Kanunu madde 379- nedir?
(1) Bir şirket kendi paylarını, esas veya çıkarılmış sermayesinin onda
birini aşan veya bir işlem sonunda aşacak olan miktarda, ivazlı olarak iktisap ve rehin olarak
kabul edemez. Bu hüküm, bir üçüncü kişinin kendi adına, ancak şirket hesabına iktisap ya da
rehin olarak kabul ettiği paylar için de geçerlidir.
(2) Payların birinci fıkra hükmüne göre iktisap veya rehin olarak kabul edilebilmesi
için, genel kurulun yönetim kurulunu yetkilendirmesi şarttır. En çok beş yıl için geçerli olacak
bu yetkide, iktisap veya rehin olarak kabul edilecek payların itibarî değer sayıları belirtilerek
toplam itibarî değerleriyle söz konusu edilecek paylara ödenebilecek bedelin alt ve üst sınırı
gösterilir. Her izin talebinde yönetim kurulu kanuni şartların gerçekleştiğini belirtir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralardaki şartlara ek olarak, iktisap edilecek payların bedelleri
düşüldükten sonra, kalan şirket net aktifi, en az esas veya çıkarılmış sermaye ile kanun ve esas
50 Bu maddenin “b) İflasın ertelenmesi” olan başlığı, 28/2/2018 tarihli ve 7101 sayılı Kanunun 62 nci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
sözleşme uyarınca dağıtılmasına izin verilmeyen yedek akçelerin toplamı kadar olmalıdır.
(4) Yukarıdaki hükümler uyarınca, sadece, bedellerinin tümü ödenmiş bulunan paylar
iktisap edilebilir.
(5) Yukarıdaki fıkralarda yer alan hükümler, ana şirketin paylarının yavru şirket tarafından
iktisabı hâlinde de uygulanır. Pay senetleri borsada işlem gören şirketler hakkında, Sermaye
Piyasası Kurulu şeffaflık ilkeleri ile fiyata ilişkin kurallar yönünden gerekli düzenlemeleri yapar.
b) Kanuna karşı hile
Türk Ticaret Kanunu madde 967- nedir?
(1) Tescil edilmiş bir gemi hakkında yirmi yıldan beri hiçbir kayıt
işlemi yapılmamış ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından alınan bilgiye göre
de geminin artık var olmadığına veya denizcilikte kullanılamayacak hâle geldiğine kanaat
getirilmiş olursa, gemi üzerinde ipotek veya intifa hakkı tescil edilmiş bulunmadığı takdirde,
sicil memurunun önerisi üzerine mahkeme, 966 ncı maddede yazılı usule gerek kalmaksızın,
gemi kaydının silinmesine karar verir.
D) Gemi tasdiknamesi
I- İçeriği
Türk Ticaret Kanunu madde 512- nedir?
(1) Haksız yere ve kötüniyetle kâr payı veya hazırlık dönemi faizi alan
pay sahipleri, bunları geri vermekle yükümlüdür. Yönetim kurulu üyelerinin kazanç payları
hakkında da aynı hüküm uygulanır.
(2) Geri alma hakkı, paranın alındığı tarihten itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına
uğrar.
II - Şirketin iflası hâlinde
Türk Ticaret Kanunu madde 183- nedir?
(1) Tür değiştirmede ortakların şirket payları ve hakları korunur. Oydan
yoksun paylar için sahiplerine eşit değerde paylar veya oy hakkını haiz paylar verilir.
(2) İmtiyazlı payların karşılığında aynı değerde paylar verilir veya uygun bir tazminat
ödenir.
(3) İntifa senetleri karşılığında aynı değerde haklar verilir veya tür değiştirme planının
düzenlendiği tarihte gerçek değer ödenir.
3. Kuruluş ve ara bilanço
Türk Ticaret Kanunu madde 1264- nedir?
(1) Taşıyan ve yolcu, 1262 ve 1263 üncü maddelerde öngörülenden
daha yüksek sorumluluk sınırlarını aralarında açıkça ve yazılı olarak kararlaştırabilirler.
(2) 1262 ve 1263 üncü maddelerdeki sorumluluk sınırlarına, faiz alacakları ve
yargılama giderleri dâhil değildir.
X- Taşıyanın adamlarının savunmaları ve sorumluluk sınırları
Türk Ticaret Kanunu madde 679- nedir?
(1) Düzenleyen, poliçenin kabul edilmemesinden ve ödenmemesinden
sorumludur. Düzenleyen, kabul edilmeme hâlinde sorumlu olmayacağını şart edebilirse de
ödenmemeden sorumlu olmayacağına ilişkin kayıtlar yazılmamış sayılır.
IV - Açık poliçe
Türk Ticaret Kanunu madde 1243- nedir?
(1) Bir navlun sözleşmesinde veya konişmentoda yahut diğer bir
denizde taşıma senedinde yer alıp da;
a) Taşıyanın borç ve sorumluluklarına ilişkin 1141, 1150, 1151 ve 1178 ilâ 1192 nci
maddeler,
b) Taşıtan ve yükletenin borç ve sorumluluklarına ilişkin 1145 ilâ 1149, 1165 ve 1208
inci maddeler,
c) Denizde taşıma senetlerine ilişkin 1228 ilâ 1242 nci maddeler,
hükümlerinden kaynaklanan borç ve sorumluluklar doğrudan veya dolaylı olarak
önceden kaldıran veya daraltan bütün kayıt ve şartlar geçersizdir.
(2) Sigortadan doğan hak ve alacakların taşıyana devredilmesi veya taşıyana buna
benzer menfaatler sağlanması ve kanunlarla düzenlenmiş bulunan ispat yükünün taşıyan
lehine tersine çevrilmesi sonucunu doğuran bütün kayıt ve şartlar birinci fıkra hükümlerine
tabidir.
(3) Sorumluluğu kaldıran veya daraltan kayıt ve şartların geçersizliği, navlun sözleşmesinin
veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin geri kalan hükümlerinin geçersizliği
sonucunu doğurmaz.
(4) Taşıyanın borçlarını ve sorumluluğunu genişleten veya ağırlaştıran kayıt ve şartlar
ise geçerlidir.
B) İstisnalar
Türk Ticaret Kanunu madde 19- nedir?
(1) Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan
bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça
bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.
(2) Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine
hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.
2. Ücret isteme hakkı
Türk Ticaret Kanunu madde 1368- nedir?
(1) Bir geminin ihtiyati haczi, borçlunun o geminin işletilmesinden
elde ettiği geliri ve menfaatleri de kapsar.
(2) İcra dairesi, geminin idaresi ve işletilmesi ile bakımı ve korunması için gerekli her
türde önlemi alır.
7. İhtiyati haciz hakkının kullanılması
Türk Ticaret Kanunu madde 264- nedir?
(1) Şirketin borçları için, şirket alacaklılarının ortaklara ileri
sürebilecekleri istem hakları, ortağın şirketten ayrılmasının, şirketin sona erdiğinin veya
iflasının ilan edildiğinin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasından itibaren üç yıl
geçmesiyle zamanaşımına uğrar; ancak, niteliği nedeniyle, alacağın daha kısa bir zamanaşımına
bağlandığı durumlarda o zamanaşımı süresi uygulanır.
(2) Alacak ilandan sonra muaccel olursa, zamanaşımı muacceliyet anından itibaren
işlemeye başlar.
(3) Bu maddede öngörülen zamanaşımı ortakların birbirlerine karşı olan alacaklarına
uygulanmaz.
f) Özel durumlar
Türk Ticaret Kanunu madde 221- nedir?
(1) Şirket işlerinin yönetimi, ortakların tümüne veya birkaçına verilmiş
ise, bunların her biri yalnız başına yönetim hak ve görevini haizdir. Bununla beraber, şirketi
yönetmekle yükümlü olan ortaklardan bazısı, yapılacak bir işin, şirketin menfaatlerine uygun
olmadığını ileri sürerlerse, yönetim hak ve görevini haiz diğer ortaklar, çoğunluk kararıyla o
işi yapabilirler.
(2) Şirket sözleşmesinde şirket işlerinin yönetimi kendilerine verilmiş ortakların
birlikte hareket etmeleri yazılı ise, ortakların, gecikmesinde tehlike görülen hâller istisna
olmak üzere, her işte anlaşmaları gerekir. Anlaşamadıkları takdirde durum ortaklar kuruluna
götürülür ve bu kurulca verilecek karara göre hareket edilir.
4. Diğer ortakların itirazı
Türk Ticaret Kanunu madde 1027- nedir?
(1) Sigortacı, sigorta ettirenin veya sigortalının fiili yüzünden,
tazminat ödeme borcundan kurtulsa bile, ipotekli alacaklıya karşı olan borcu varlığını
sürdürür. Sigortacının rizikonun gerçekleşmesinden sonra sözleşmeden cayması hâlinde de
aynı hüküm geçerlidir.
(2) Sigortacı;
a) Sigorta primi zamanında ödenmediği,
b) Gemi, denize veya yola elverişsiz bir hâlde yola çıktığı,
c) Gemi bildirilen veya mutat rotadan ayrıldığı,
için borcundan kurtulursa, birinci fıkranın birinci cümlesi uygulanmaz.
ee) İpoteğin ödeyen sigortacıya geçmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 1234- nedir?
(1) Eşya, kaptan veya taşıyanın diğer bir temsilcisi tarafından
taşınmak üzere teslim alınınca konişmentonun, konişmento gereğince eşyayı teslim almaya
yetkili olan kişiye teslimi, 1235 inci madde hükümleri saklı kalmak şartıyla, Türk Medenî
Kanununun 957 ve 980 inci maddelerinde yazılı hukuki sonuçları doğurur.
bb) Birden çok konişmento hamili
Türk Ticaret Kanunu madde 1374- nedir?
(1) 1370 ilâ 1372 nci maddeler uyarınca teminat veren kişi her zaman,
bu teminatın miktarının azaltılması, türünün değiştirilmesi veya iptali için mahkemeye
başvurabilir.
9. Yeniden veya aynı alacak için ihtiyati haciz
Türk Ticaret Kanunu madde 848- nedir?
(1) Makbuz senedi ve varanttan doğan istem hakları, poliçeler
hakkındaki zamanaşımı sürelerine tabidir. Cirantalara karşı başvurma için zamanaşımının
başlangıcı, eşyanın satış günüdür.
E) Senetlerin zıyaı