onderveli/ttkmevzuat huggingface dataset:
Türk Ticaret Kanunu madde 1336- nedir?
(1) 24/7/2001 tarihli ve 24472 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
27/11/1992 tarihli Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile İlgili
Uluslararası Sözleşmenin 1 inci maddesinin altıncı paragrafında tanımlanan “kirlenme zararı”
hakkında bu Sözleşme ve 18/7/2001 tarihli ve 24466 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
27/11/1992 tarihli Petrol Kirliliği Zararının Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması
ile İlgili Uluslararası Sözleşme hükümleri uygulanır. Bu sözleşmelerin doğrudan veya bu
Kanun uyarınca uygulandıkları hâllerde, mevzuatın, bu sözleşmelerde düzenlenen hususlara
ilişkin diğer hükümleri uygulanmaz.
(2) 27/11/1992 tarihli Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile
İlgili Uluslararası Sözleşmenin Nihai maddelerinin 14 ve 15 inci maddeleri ile 27/11/1992
tarihli Petrol Kirliliği Zararının Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması ile İlgili
Uluslararası Sözleşmenin Nihai maddelerinin 32 ve 33 üncü maddeleri uyarınca yapılacak
değişikliklerin Türkiye Cumhuriyeti bakımından yürürlüğe girdikleri tarihten başlayarak, bu
madde, anılan değişiklikleri de içine alacak şekilde uygulanır.
(3) Bu Kısımda geçen;
a) “1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesi” ibaresi “27/11/1992 tarihli Petrol Kirliliğinden
Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile İlgili Uluslararası Sözleşme”yi ve bu Sözleşmeye
ilişkin değişikliklerden Türkiye Cumhuriyeti bakımından yürürlüğe girmiş olanları,
b) “1992 tarihli Fon Sözleşmesi” ibaresi “27/11/1992 tarihli Petrol Kirliliği Zararının
Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması ile İlgili Uluslararası Sözleşme”yi ve bu
Sözleşmeye ilişkin değişikliklerden Türkiye Cumhuriyeti bakımından yürürlüğe girmiş
olanları,
topluca ifade eder.
II - Yabancılık unsuru taşımayan hâller
Türk Ticaret Kanunu madde 1466- nedir?
(1) Bir menfaat birden çok sigortacı tarafından aynı zamanda, aynı
süreler için ve aynı rizikolara karşı sigorta edilmişse, yapılan birden çok sigorta sözleşmesinin
hepsi, ancak sigorta olunan menfaatin değerine kadar geçerli sayılır. Bu takdirde
sigortacılardan her biri, sigorta bedellerinin toplamına göre, sigorta ettiği bedel oranında
sorumlu olur.
(2) Sözleşmelere göre sigortacılar müteselsilen sorumlu oldukları takdirde, sigortalı,
uğradığı zarardan fazla bir para isteyemeyeceği gibi, sigortacılardan her biri yalnız kendi
sözleşmesine göre ödemekle yükümlü olduğu bedele kadar sorumlu olur. Bu hâlde ödemede
bulunan sigortacının diğer sigortacılara karşı haiz olduğu rücu hakkı, sigortacıların sigortalıya
sözleşme hükümlerine göre ödemek zorunda oldukları bedeller oranındadır.
cc) Çifte sigorta
Türk Ticaret Kanunu madde 497- nedir?
(1) Borsaya kote nama yazılı paylar borsada iktisap edildikleri takdirde,
paylardan kaynaklanan haklar payların devri ile birlikte devralana geçer. Borsaya kote nama
yazılı payların, borsa dışında iktisap edilmeleri hâlinde, söz konusu haklar, pay sahipliği
sıfatının şirket tarafından tanınması için, devralanın şirkete başvuruda bulunmasıyla devralana
geçer.
(2) Devralan, şirket tarafından tanınıncaya kadar, paylardan doğan, genel kurula
katılma ve oy hakkını ve oy hakkına bağlı diğer hakları kullanamaz. Tüm diğer pay sahipliği
haklarının, özellikle rüçhan hakkının kullanılmasında, iktisap eden herhangi bir sınırlamaya
tabi değildir.
(3) Şirket tarafından henüz tanınmamış bulunan devralanlar, hakların geçmesinden
sonra, oy hakkından yoksun pay sahibi olarak pay defterine yazılır. Söz konusu paylar genel
kurulda temsil edilemez.
(4) Red hukuka aykırı ise şirket, mahkeme kararının kesinleşme tarihinden itibaren, oy
hakkını ve buna bağlı hakları tanır. Şirket, kendisine herhangi bir kusurun yükletilemeyeceğini
ispat edemediği takdirde, devralanın red nedeniyle uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.
d) Red süresi
Türk Ticaret Kanunu madde 1386- nedir?
(1) Türk ve yabancı bayraklı gemilerde, malik aynı zamanda deniz
alacağının kişisel borçlusu ise, malikin istemiyle de satış yapılabilir.
(2) Geminin değeri hızla düşer veya korunması fazla masraflı olur, özellikle de yeni
gemi alacaklarının doğmasına veya sayılarının artmasına yol açarsa, icra müdürü veya
alacaklı, ihtiyaten veya kesin olarak haczedilmiş Türk veya yabancı bayraklı geminin
vaktinden evvel satılması için icra mahkemesine başvurabilir. İcra mahkemesi, dosyadan
anlaşılan ilgililerin görüşünü aldıktan sonra bu hususu karara bağlar. Bu karara karşı kanun
yolu açıktır. Başvurulan mahkeme bu başvuruyu öncelikle inceler. Kanun yoluna başvurma,
satış kararının uygulanmasını durdurur.
(3) Gemi veya içindeki eşya; insan, eşya ve çevre güvenliği açısından tehlike
gösterirse, icra müdürü veya liman başkanı, ihtiyaten veya kesin olarak haczedilmiş Türk
veya yabancı bayraklı geminin vaktinden evvel satılması için icra mahkemesine başvurabilir.
Bu başvuru hakkında ikinci fıkra hükümleri uygulanır; ancak, kanun yoluna başvurma, satış
kararının uygulanmasını durdurmaz.
(4) İcra müdürlüğü satış bedelini, hak sahipleri adına, üçer aylık vadeli hesaba
dönüştürerek, paylaştırma aşamasına kadar nemalandırmak amacıyla icra mahkemesince
belirlenecek bankaya yatırır.
6. Pazarlık suretiyle satış
101 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle; bu fıkraya “şartıyla” ibaresinden
sonra gelmek üzere “bir internet haber sitesi ve” ibaresi eklenmiştir.
102 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle; bu fıkraya “ilan,” ibaresinden
sonra gelmek üzere “bir internet haber sitesi ve” ibaresi eklenmiştir.
Türk Ticaret Kanunu madde 662- nedir?
(1) Dilekçe sahibinin istemi üzerine mahkeme, senedin borçlusunu,
aksine hareket ettiği takdirde iki defa ödemek zorunda kalacağını ihtar ederek bedelini
ödemekten yasaklar.
(2) Bir kupon belgesinin iptaline karar vermek gerektiği takdirde, vadeleri dava
sırasında dolan münferit kuponlar hakkında faiz kuponlarının iptaline ilişkin hükümler
uygulanır.
3. İlan ile çağrı, başvuru süresi
Türk Ticaret Kanunu madde 176- nedir?
(1) Bölünme sözleşmesi veya bölünme planıyla kendisine borç tahsis
31 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tirajı ellibinin
üstünde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan en az üç gazetede” ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.
32 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “bir işlem
denetçisinin raporuyla” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
edilen şirket, bu suretle birinci derecede sorumlu bulunan şirket, alacaklıların alacaklarını ifa
etmezse, bölünmeye katılan diğer şirketler, ikinci derecede sorumlu şirketler, müteselsilen
sorumlu olurlar.
(2) İkinci derecede sorumlu olan şirketlerin takip edilebilmeleri için, alacağın teminat
altına alınmamış ve birinci derecede sorumlu şirketin;
a) İflas etmiş,
b) Konkordato süresi almış,
c) Aleyhinde yapılan bir icra takibinde kesin aciz vesikası alınmasının şartları doğmuş,
d) Merkezi yurt dışına taşınmış ve artık Türkiye’de takip edilemez duruma gelmiş veya
e) Yurt dışındaki merkezinin yeri değiştirilmiş ve bu sebeple hukuken takibi önemli
derecede güçleşmiş,
olması gerekir.
bb) Ortakların kişisel sorumluluğu
Türk Ticaret Kanunu madde 1110- nedir?
(1) Donatan tarafından sınırlandırılmış olmadıkça, kaptan ile donatan
arasındaki ilişkilerde de kaptanın yetkilerinin kapsamı, 1103 ilâ 1105 inci maddelerde yer alan
hükümlere tabidir.
(2) Kaptan; donatana geminin durumu, yolculuk sırasında meydana gelen olaylar,
yaptığı sözleşmeler ve açılan davalar hakkında düzenli şekilde bilgi vermekle yükümlü
olduğu gibi, şartlar elverdikçe bütün önemli işlerde, özellikle 1105 inci maddede yazılı
durumlarda, yolculuğun değiştirilmesi veya kesilmesi gerektiğinde ve olağanüstü tamirler ile
alımlarda donatandan talimat istemek zorundadır.
(3) Kaptan, elinde donatana ait yeterli miktarda para bulunsa bile, olağanüstü tamirleri
ve alımları, ancak zorunluluk hâlinde yapabilir.
(4) Kaptan, geminin bağlama limanına dönüşünde veya her isteyişinde donatana hesap
vermek zorundadır.
(5) Kaptan; taşıtandan, yükletenden ve gönderilenden ödül veya tazminat gibi her ne
ad altında olursa olsun navlun dışında aldığı bütün paraları da donatanın hesabına alacak
yazmak zorundadır.
II- Kendi hesabına gemiye eşya yükleme yasağı
Türk Ticaret Kanunu madde 983- nedir?
(1) Hukuki bir işlem ile bir geminin mülkiyetini, intifa hakkını, gemi
ipoteğini veya ipotek üzerindeki bir hakkı iktisap eden kişi lehine gemi sicilinin içeriği, bu
haklarla ilgili olduğu ölçüde doğru sayılır; meğerki, iktisap eden kişi kaydın doğru olmadığını
bilmiş veya bilmesi gerekmiş olsun. Hak sahibinin kayıtlı bir hak üzerindeki tasarruf yetkisi
belli bir kişi lehine sınırlanmış ise, bu sınırlama iktisap eden hakkında ancak gemi sicilinde
yazılı olması veya onun sicil kaydının doğru olmadığını bilmesi veya bilmesinin gerekmesi
şartıyla hüküm ifade eder.
(2) Hakkın iktisabı için tescil şart olan hâllerde, kaydın doğru olmadığının bilinmesi
bakımından tescili istem tarihi asıldır.
(3) Gemi sicilinde lehine bir hak tescil edilmiş olan bir kişiye bu hakkı sebebiyle bir
edimde bulunulması veya bu kişinin üçüncü bir kişi ile, sicile kayıtlı bir hak üzerinde birinci
fıkrada yazılı olanlar dışında bir tasarruf işlemi yapılması hâllerinde de birinci ve ikinci fıkra
hükümleri uygulanır.
G) Zamanaşımı
Türk Ticaret Kanunu madde 769- nedir?
(1) Başvurma haklarının kullanılması için uyulması gereken süreler,
bütün poliçe borçluları hakkında poliçenin düzenlendiği yerde geçerli olan hukuka göre
belirlenir.
C) Borçlanmaların hükümleri
I - Genel olarak
Türk Ticaret Kanunu madde 1215- nedir?
(1) Sözleşmede ferden belirlenmemiş bulunan eşyanın yüklenmek
üzere tesliminden önce tamamı zayi olsa bile, taraflar arasındaki sözleşme sona ermez.
(2) Taşıtanın, kararlaştırılandan başka bir eşya yüklemeye ilişkin 1144 üncü maddeden
doğan hakkı saklıdır.
(3) Sözleşmede sadece tür ve cinsi ile gösterilmiş bulunan eşyanın yüklenmek üzere
teslimi, onu ferden belirlenmiş hâle getirir.
(4) Navlun sözleşmesinde tür ve cinsi ile gösterilmiş bulunan eşya henüz bekleme süresi
dolmadan gemiye yüklendikten veya gemiye yüklenmek üzere yükleme yerinde kaptan
tarafından teslim alındıktan sonra tamamen zayi olursa taşıtan, zayi olanlar yerine başka eşya
teslimine hazır olduğunu gecikmeksizin bildirdiği ve yine aynı süre içinde bu eşyanın teslimine
başladığı takdirde, sözleşme hükümden düşmez. Taşıtan, bu eşyanın yüklenmesini en kısa
zamanda bitirmek dışında bu yüklemenin fazla giderlerini üzerine almaya ve bu yükleme
yüzünden bekleme süresi uzarsa taşıyanın bu yüzden uğradığı zararını tazmine mecburdur.
2. Yolculuk başladıktan sonra
a) Eşyanın tamamının zayi olması
Türk Ticaret Kanunu madde 1157- nedir?
(1) Yüklemenin, sözleşmede kararlaştırılan yükleme süresinden önce
bitirilmesi hâlinde, taşıyanın, kullanılmayan süre için taşıtana bir para ödemesini öngören
anlaşmalar geçerlidir. Bu paraya ilişkin sürenin hesaplanmasında, yükleme süresinin hesabına
ilişkin kurallar uygulanır.
(2) Yapılan sözleşme, navlunun belirlenmesine ilişkin olarak yükleme veya boşaltma
limanında geçerli olan idari, mali veya cezai hükümleri dolanmak amacına yönelikse, birinci
fıkra uygulanmaz.
VII- Yolculuk başlamadan önce sözleşmenin feshi
Türk Ticaret Kanunu madde 802- nedir?
(1) Çekin ödeme yerinde rayici olmayan bir para ile ödenmesi şart
koşulmuş ise, bedeli, çekin ibraz günündeki değerine göre o ülke parası ile ödenebilir. İbraz
edilmesine rağmen ödenmediği takdirde hamil, çek bedelinin dilerse ibraz dilerse ödeme
günlerindeki rayiç değerine göre ülke parasıyla ödenmesini isteyebilir.
(2) Yabancı ülke parasının değeri, ödeme yerindeki ticari teamüllere göre belirlenir.
Bununla beraber düzenleyen, ödenecek tutarın çekte yazılı belirli bir kura göre hesap
olunmasını şart koşabilir.
(3) Düzenleyen, ödemenin belirli bir para ile yapılmasını (aynen ödemeyi) şart koşmuş
ise birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
(4) Çek bedeli, düzenlenme ve ödeme ülkelerinde aynı adı taşıyan ve fakat değerleri
birbirinden farklı olan para ile gösterildiği takdirde, ödeme yerindeki para kastedilmiş sayılır.
VII - Çizgili çek
1. Şekil ve şartları
Türk Ticaret Kanunu madde 937- nedir?
(1) Bu Kanunda, İcra ve İflas Kanununun taşınmazlara ilişkin
hükümlerine tabi olacağı açıkça bildirilen gemiler hakkında 936 ncı madde hükmü uygulanmaz.
(2) Türk Medenî Kanununun 429 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı
bendi ile 444 üncü, 523 üncü ve 635 inci maddelerinin uygulanmasında, “taşınmaz” terimine
yapı hâlinde veya tamamlanmış olan bütün gemiler ve “tapu sicili” terimine “gemi sicilleri”
de dâhildir.
İKİNCİ BÖLÜM
Geminin Kimliği
A) Geminin adı
I- Seçme serbestisi
Türk Ticaret Kanunu madde 1125- nedir?
(1) Kiracı, gemiyi tahsis amacına uygun olarak sözleşme hükümleri
çerçevesinde dilediği gibi kullanabilir.
(2) Kiracı, kiraya verenin geminin donatımı için sözleşme hükümlerine göre gemide
bıraktığı her tür malzeme ve teçhizatı, sözleşmenin bitiminde aynı nitelik ve nicelikte teslim
etmek şartıyla kullanma hakkına sahiptir.
V- Sigorta
Türk Ticaret Kanunu madde 1488- nedir?
(1) Birden çok kişi tarafından verilen katkı payları ile oluşturulan
varlıkların, belirli bir tarihte hayatta kalanlar ve ölenin önceden belirlemiş olması hâlinde,
lehtarlar arasında paylaştırılması ilkesi uyarınca tontinler kurulabilir.
III - Sözleşmeden cayma
Türk Ticaret Kanunu madde 23- nedir?
(1) Bu maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler
arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal
değişim sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır.
a) Sözleşmenin niteliğine, tarafların amacına ve malın cinsine göre, satış sözleşmesinin
kısım kısım yerine getirilmesi mümkün ise veya bu şartların bulunmamasına rağmen alıcı,
çekince ileri sürmeksizin kısmi teslimi kabul etmişse; sözleşmenin bir kısmının yerine
getirilmemesi durumunda alıcı haklarını sadece teslim edilmemiş olan kısım hakkında
kullanabilir. Ancak, o kısmın teslim edilmemesi dolayısıyla sözleşmeden beklenen yararın elde
edilmesi veya izlenen amaca ulaşılması imkânı ortadan kalkıyor veya zayıflıyorsa ya da
durumdan ve şartlardan, sözleşmenin kalan kısmının tam veya gereği gibi yerine getirilemeyeceği
anlaşılıyorsa alıcı sözleşmeyi feshedebilir.
b) Alıcı mütemerrit olduğu takdirde satıcı, malın satışına izin verilmesini mahkemeden
isteyebilir. Mahkeme, satışın açık artırma yoluyla veya bu işle yetkilendirilen bir kişi
aracılığıyla yapılmasına karar verir. Satıcı isterse satış için yetkilendirilen kişi, satışa çıkarılacak
malın niteliklerini bir uzmana tespit ettirir. Satış giderleri satış bedelinden çıkarıldıktan sonra
artan para, satıcının takas hakkı saklı kalmak şartıyla, satıcı tarafından alıcı adına bir bankaya ve
banka bulunmadığı takdirde notere bırakılır ve durum hemen alıcıya ihbar edilir.
c) Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu
satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde
incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa,
haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda,
Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.
İKİNCİ KISIM
Ticaret Sicili
A) Kuruluş
I - Genel olarak1011
Türk Ticaret Kanunu madde 624- nedir?
(1) Şirketin birden fazla müdürünün bulunması hâlinde, bunlardan biri,
şirketin ortağı olup olmadığına bakılmaksızın, genel kurul tarafından müdürler kurulu başkanı
olarak atanır.
(2) Başkan olan müdür veya tek müdürün bulunması hâlinde bu kişi, genel kurulun
toplantıya çağrılması ve genel kurul toplantılarının yürütülmesi konularında olduğu gibi,
genel kurul başka yönde bir karar almadığı ya da şirket sözleşmesinde farklı bir düzenleme
öngörülmediği takdirde, tüm açıklamaları ve ilanları yapmaya da yetkilidir.
(3) Birden fazla müdürün varlığı hâlinde, bunlar çoğunlukla karar alırlar. Eşitlik
hâlinde başkanın oyu üstün sayılır. Şirket sözleşmesi, müdürlerin karar almaları konusunda
değişik bir düzenleme öngörebilir.
II - Görevler, yetkiler ve yükümlülükler
1. Devredilemez ve vazgeçilemez görevler
Türk Ticaret Kanunu madde 77- nedir?
(1) Bono düzenlenmesi ile poliçe ve çek düzenlenmesinden, devrinden,
poliçenin kabulünden, kefaletlerden, avalden, garanti sözleşmelerinden, akreditif teyitlerinden,
üçüncü kişilerin borçları için verilen teminatlardan, üçüncü kişiler lehine taahhütlerden doğan
sorumluluklar ile Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülen diğer sorumluluklar pasifte
gösterilmemişlerse, bilançonun altında veya ekte Türkiye Muhasebe Standartlarına göre
açıklanır. Rücudan doğan alacaklar ve borçlar ile ilgili sorumluluk ilişkileri de ekte belirtilir.
III - Değerleme ilkeleri
1. Genel değerleme ilkeleri
Türk Ticaret Kanunu madde 228- nedir?
(1) Her ortak, şirketten faaliyet dönemi sonunda gerçekleşen kârdan
kendisine düşen payı, şirkete ödünç olarak verdiği paranın ve kararlaştırılmışsa koyduğu
sermayenin faizlerini, şirket sözleşmesi gereğince hak ettiği ücreti; kanuna veya şirket
sözleşmesine göre yılsonu bilançosu çıkarılmamışsa çıkarılmasını, bilançoda kâr payı
saptanmamışsa saptanmasını ve alacaklarını istemek hakkına sahiptir.
(2) Bu madde ile ortağa tanınmış olan hakları kaldırma veya daraltma sonucunu
doğuran sözleşme şartları geçersizdir.
III- Zarar payı
Türk Ticaret Kanunu madde 790- nedir?
(1) Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro
olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil
sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu
son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.
III - Hamiline yazılı çek üzerine yapılan ciro
Türk Ticaret Kanunu madde 714- nedir?
(1) Kabul etmemenin veya ödememenin, kabul etmeme veya ödememe
protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesi zorunludur.
(2) Kabul etmeme protestosunun, kabule arz için belirli olan süre içinde çekilmesi
gerekir. 694 üncü maddenin birinci fıkrasında gösterilen hâlde poliçenin ilk arzı vadenin son
gününde olmuşsa, protesto o günün ertesi günü de çekilebilir.
(3) Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre
sonra ödenmesi şartını içeren bir poliçeden dolayı çekilecek ödememe protestosunun, ödeme
gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmesi zorunludur. Görüldüğünde ödenmesi şart olan bir
poliçeden dolayı çekilecek ödememe protestosu, ikinci fıkrada kabul etmeme protestosu için
gösterilen süreler içinde çekilir.
(4) Kabul etmeme protestosu çekilmiş olması hâlinde ödeme için poliçeyi ibraz
etmeye gerek olmadığı gibi, ödememe protestosu çekmeye de ihtiyaç yoktur.
(5) Poliçeyi kabul etmiş olsun olmasın muhatap, ödemelerini tatil etmiş veya
aleyhindeki herhangi bir icra takibi semeresiz kalmış ise, hamil başvurma haklarını ancak
poliçenin ödenmesi için muhataba ibrazından ve protestonun çekilmesinden sonra kullanabilir.
(6) Poliçeyi kabul etmiş olsun olmasın, muhatap veya kabul için arz edilmesi
menedilen bir poliçenin düzenleyeni iflas etmişse, iflas ilamının ibrazı, başvurma hakkının
kullanılması için yeterlidir.
2. Şekli
a) Noterlikçe düzenlenmesi
Türk Ticaret Kanunu madde 917- nedir?
(1) Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya
taşıtmayı üstlenir. Bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer.
(2) Taşıma işleri komisyonculuğu bir ticari işletme faaliyetidir.
(3) Bu Kısımdaki özel hükümler saklı kalmak üzere, komisyonculuk sözleşmesi ve
eşyanın taşınmasına ait konularda taşıma sözleşmesine ilişkin hükümler taşıma işleri
komisyonculuğuna da uygulanır.
B) Hükümleri
I - Eşyanın taşıtılması
Türk Ticaret Kanunu madde 880- nedir?
(1) Taşıyıcı, eşyanın tamamen veya kısmen zıyaından dolayı tazminat
ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve
zamandaki değerine göre hesaplanır.
(2) Eşyanın hasara uğraması hâlinde, onun taşınmak üzere teslim alındığı yer ve
zamandaki hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki fark tazmin edilir. Zararı azaltmak ve
gidermek için yapılacak harcamaların birinci cümleye göre saptanacak değer farkını
karşıladığı karine olarak kabul edilir.
(3) Eşyanın değeri piyasa fiyatına göre, bu yoksa aynı tür ve nitelikteki malların cari
değerine göre tayin edilir. Eşya, taşımak üzere teslimden hemen önce satılmışsa, satıcının
faturasında taşıma giderleri mahsup edilerek gösterilen satış bedelinin piyasa fiyatı olduğu
varsayılır.
V- Zarar saptama giderleri
Türk Ticaret Kanunu madde 346- nedir?
(1) Esas sözleşmede taahhüt edilmiş olup da taahhüt sahiplerince,
şirketin tescilinden itibaren en geç iki ay içinde halka arzedileceği esas sözleşmede belirtilmiş
ve ayrıca garanti edilmiş bulunan nakdî payların karşılıkları satıştan elde edilen gelirden
ödenir. Pay senetlerinin halka arzedilmesi sermaye piyasası mevzuatına göre yapılır. Satış
süresinin sonunda, payların itibarî değerlerinin, varsa çıkarma priminin karşılığı şirkete,
giderler düştükten sonra kalan tutar ise, pay senetlerini halka arzeden pay sahiplerine ödenir.
(2) Halka arzedilip de süresinde satılmayan payların bedellerinin tamamı, süresinde
halka arzedilmeyen payların bedellerinin ise, yüzde yirmibeşi iki aylık süreyi izleyen üç gün
içinde ödenir.
VIII - Primli paylar
Türk Ticaret Kanunu madde 792- nedir?
(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister
hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790
ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle
iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle
yükümlüdür.
D) Protestodan ve ibraz süresinin geçmesinden sonraki ciro
Türk Ticaret Kanunu madde 1257- nedir?
(1) Taşımanın tamamının veya bir kısmının yapılması, bir fiilî
taşıyana bırakılmış olsa bile, taşıyan taşımanın tamamından bu Bölüm hükümlerine göre
sorumlu kalmakta devam eder. Fiilî taşıyan da, taşımanın kendisi tarafından yapılan bölümü
için, bu Bölüm hükümlerine göre sorumludur.
(2) Taşıyan, taşımanın fiilî taşıyan tarafından yapıldığı hâllerde, fiilî taşıyanın kusurundan
ve onun adamlarının görevlerini yerine getirdikleri sırada işledikleri kusurdan sorumludur.
(3) Taşıyanın, kanunen kendisine yükletilmeyen bir borç veya yükümlülüğü üstlenmesi
veya ona tanınan bir haktan vazgeçmesi sonucunu doğuran özel anlaşmalar, açık ve yazılı bir
kabul olmadıkça, fiilî taşıyan hakkında hüküm ifade etmez.
(4) Taşıyan ile fiilî taşıyanın sorumlulukları, birlikte sorumlu oldukları takdirde ve
ölçüde müteselsildir.
(5) Bu madde hükümleri, taşıyan ile fiilî taşıyan arasındaki rücu ilişkisini etkilemez.
III- Taşıma süresi
Türk Ticaret Kanunu madde 1356- nedir?
(1) İlgili sözleşmeye konulmuş bir yetki veya tahkim kaydına ya da
ayrıca yapılmış olan bir yetki yahut tahkim sözleşmesine göre, hakkında ihtiyati haciz kararı
uygulanacak olan deniz alacağının esası hakkında hüküm vermeye bir hakem kurulu veya
yabancı mahkeme yetkili olsa yahut deniz alacağının esasına yabancı bir devletin hukuku
uygulansa bile, 1354 ve 1355 inci maddelere göre yetkili olan mahkemeler, bir deniz alacağı
için teminat elde edilmesini sağlamak üzere ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir.
bb) Dava açıldıktan sonra
Türk Ticaret Kanunu madde 904- nedir?
(1) Zararın bildirimine ilişkin olarak, zarar yerinin bilinip bilinmemesi
veya sonradan belli olmasına bakılmaksızın, 889 uncu madde hükmü uygulanır. Taşımanın
son kısmı için ayrı bir taşıma sözleşmesi yapılmış olsaydı, o sözleşmeye uygulanacak
hükümlere uygun bir bildirimde bulunulması hâlinde de, zararın bildirimi için öngörülmüş
olan şekil ve süreye uyulduğu kabul edilir.
(2) Zıyaa, hasara veya teslimdeki gecikmeye dayanan istemin bağlı olduğu
zamanaşımının başlangıcı için teslim tarihinin esas alındığı durumlarda, bu tarih eşyanın
gönderilene teslimi tarihidir. İstem hakkı, zarar yerinin belli olması hâlinde de en erken 855
inci madde uyarınca zamanaşımına uğrar.
D) Taşınma eşyasının taşıması
Türk Ticaret Kanunu madde 812- nedir?
(1) Sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar
muhataba ait olur; meğerki, senette düzenleyen olarak gösterilen kişiye, kendisine verilen çek
defterini iyi saklamamış olması gibi bir kusurun yüklenmesi mümkün olsun.
B) Çekin birden fazla nüsha olarak düzenlenmesi