ⴰⵙⴼⵉ

ⴰⵙⴼⵉ ⴷ ⵢⴰⵜ ⵜⵎⴷⵉⵏⵜ ⵉⵍⵍⴰⵏ ⴳ ⵜⴰⴳⵓⵜ ⵏ ⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ ⵅⴼ ⵢⵉⵍⵍ ⴰⵟⵍⴰⵏⵜⵉ. ⵜⴳⴰ ⵜⴰⵎⴰⵥⵓⵏⵜ ⵏ ⵜⵙⴳⴰ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ, ⵜⴹⴼⴰⵕ ⵜⴰⵎⵏⴰⴹⵜ ⵏ ⴰⵙⴼⵉ ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ. ⵣⴷⵖⵏ ⵜⵜ 282,227 ⵏ ⵎⵉⴷⴷⵏ. ⵜⴰⵎⴷⵉⵏⵜ ⴰ ⵏⴱⴹⵏ ⵜⵜ ⵉⴱⵔⵜⵇⵉⵣⵏ ⵙⴳ 1488 ⴰⵔ 1541.

ⵜⴰⵙⵏⴰⵥⵖⵓⵕⵜ
ⵉⵏⵏⴰ ⵎⵓⵃⵎⵎⴰⴷ ⵛⴰⴼⵉⵇ ⵎⴰⵙ ⴷ ⵉⵙⵎ ⵏ ⵜⵎⴷⵉⵏⵜ ⴰⴷ ⵉⴽⴽⴰ ⴷ ''ⴰⵙⴰⴼⵉ'' ⵏⵏⴰ ⴷ ⵉⴷⴷⴰⵏ ⵙⴳ ⵓⵎⵢⴰⴳ ''ⴼⴼⵉ'', ⵣⵄⵎⴰ estuary ⵙ ⵜⵏⴳⵍⵉⵣⵉⵜ.

ⵉⵎⵣⴷⴰⵖⵏ
ⴳ ⵜⵙⴳⴰ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ ⵉⵣⴷⴰⵖ ⵓⴳⴳⴰⵔ ⵏ 715 ⵉⴼⴹⵏ ⵏ ⵎⵉⴷⴷⵏ, ⵜⵍⵍⴰ ⴳ ⵜⵖⵔⵎⵜ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ ⵡⴰⵃⴷⴰⵜ ⵓⴳⴳⴰⵔ ⵏ 323 ⵉⴼⴹⵏ ⵏ ⵎⵉⴷⴷⵏ.

ⴰⵎⵣⵔⵓⵢ
ⴰⵙⴼⵉ ⴷ ⵉⵛⵜ ⵏ ⵜⵎⴷⵉⵏⵜ ⵉⵇⴱⵓⵔⵏ ⴰⵟⵟⴰⵚ, ⵓⵍⴰ ⴷ ⵢⴰⵏ ⵓⵔ ⵉⵙⵙⵉⵏ ⵎⵍⵎⵉ ⵜⴻⵜⵜⵓⵚⴽⴰ.

ⵎⴰⵛ ⵏⵣⵎⵔ ⴰⴷ ⵏⵉⵏⵏⵉ ⵎⴰⵙⴷ ⵜⵖⵔⵎⵜ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ ⵖⵓⵔⵙ ⵢⴰⵏ ⵓⵎⵣⵔⵓⵢ ⴰⵇⴱⵓⵔ ⴷ ⵜⴷⴷⵔ ⴷ ⵜⵓⴳⵜ ⵏ ⵉⵡⵏⵏⴰⴽⵏ ⴳ ⵓⵎⵣⵔⵓⵢ:

 ⴷⴰⵜ ⵏ ⵓⵎⵣⵔⵓⵢ 
ⵍⵍⴰⵏ ⵜⵓⴳⵜ ⵏ ⵜⵖⵓⵔⵉⵡⵉⵏ ⵏⵏⴰ ⵉⵙⴰⵡⵍⵙ ⵅⴼ ⵓⵥⵓⵕ  ⵏⵏⵙ, ⵍⵍⴰⵏ ⵡⵉⵍⵍⵉ ⵏⵏⴰⵏ ⵉⵙ ⴷ ⴰⵢⵜ ⴽⵏⵄⴰⵏ ⵏⵏⴰ ⵉⵔⵡⵍⵏ ⵉ ⵓⵙⴷⵓⵔⵔⵉ ⴰⵄⵉⴱⵔⵉ ⴰⴷ ⵉⵚⴽⵓⵏ ⵜⵎⴷⵉⵏⵜ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ ⵣⵓⵏ ⴷ ⴼⵔⵓⵏⵙⵡⴰ ⴱⵉⵔⵊⵉ ⴷ ⵓⵏⵎⵣⵔⴰⵢ ⵍⵄⵉⵔⴰⵇⵉمحمود شيت خطاب، قادة فتح المغرب العربي، دار الفتح، بيروت، 1966، ص 24. 

ⵡⵉⵢⵢⴰⴹ ⵔⴰⵔⵏ ⵜⵜ ⵉⴷ ⵉ ⵕⵓⵎⴰⵏ ⴷ ⵏⵏⴰⵏ ⵎⴰⵙⴷ ⵉⵙⴰⵡⵍ ⴼⵍⵍⴰⵙ ⵀⵢⵓⴷⵓⵔⵜ ⴷ ⵉⴽⴽⴰ ⵜⵜ ⵉⵏⵏ ⴳⵉⵙ ⵢⴰⵏ ⵓⵅⴰⵎ ⵏ ⵓⵙⴳⴷ ⵏ ⴱⵓⵚⴰⴹⵢⵓⵏعبد هللا النملي، ”آسفي المدينة الضاربة في أعماق التاريخ“، مجلة ليكسوس، العدد 2016 ،2، ص 64. ⵎⴰⵛ ⵎⴰⵕⵕⴰ ⵏ ⵎⴰⵢⴰⵏⵏ ⴰⵔ ⵉⵜⵜⵖⴰⵎⴰ ⵜⴰⵍⵍⴰⵙⵉⵏ ⵏ ⵓⵎⵣⵔⵓⵢ ⵓⵔ ⵉⵍⵍⵉ ⴼⵍⵍⴰⵙⵏ ⴽⵔⴰ ⵏ ⵓⵏⵥⴰ ⴰⴽⵎⴰⵎانس بوسلام، آسفي: قراءة في النشأة ومسار التطور. ص 111..

 ⵉⴱⵔⵖⵡⴰⵟⵉⵏ 
ⵜⴽⴽⴰ ⵜⵜ ⵉⵏⵏ ⵜⵎⴷⵉⵏⵜ ⵏ ⵓⵙⴼⵉ ⵢⴰⵏ ⵜⵖⵔⵎⵜ ⵜⴰⴷⵙⵍⴰⵏⵜ ⴳ ⵜⴰⵡⵡⵓⵏⴽⵜ ⵏ ⵉⴱⵔⵖⵡⴰⵟⵏ ⵜⴽⵜⵓⵔ ⵙ ⵜⵉⵍⴰⵍ ⵉⴷⵎⵙⴰⵏⵏ ⴷ ⵉⵎⵣⴷⴰⵖⵏ ⵙⵍⴰⵡⵏ ⴰⴽⴽⵯ ⵉⵎⵚⵎⵓⴹⵏ ⴷ ⵜⴰⵇⴱⵉⵍⵜ ⵜⴰⵅⴰⵜⴰⵔⵜ, ⵜⴳⴰ ⵓⵍⴰ ⵢⴰⵏ ⵙⴳ ⵓⴷⵎⴰⵡⵏ ⵏ ⵜⵖⵔⵎⴰ ⴳ ⵡⴰⴽⴰⵍ ⵏ ⵜⴰⵎⵙⵏⴰ عبد الرحمان بن خلدون، تاريخ ابن خلدون، الجزء 6، بيروت، 1992، ص 245..  

 ⵜⴰⴷⵍⵙⴰ 

 ⴰⵎ ⵎⴰⵕⵕⴰ ⵜⵉⵎⴷⵉⵏⵉⵏ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ ⴰⵙⴼⵉ ⵜⴽⵜⵓⵔ ⵙ ⵉⵙⴳⵓⵎⵏ ⵏ ⵜⴷⵍⵙⴰ ⴷ ⵜⵓⵙⵙⵏⴰ ⴳ ⵉⴳⵔⴰⵏ ⴰⴽⴽⵯ: ⴰⵥⴰⵡⴰⵏ, ⵜⵖⴰⵔⴰⵙⵜ ⵏ ⵜⵓⴷⵔⵜ, ⵜⵉⵎⵍⵙⵉⵜ ⴷ ⵓⵙⵏⵡⵉ ⴷ ⵜⵓⴳⵜ ⵏ ⵜⵖⴰⵡⵙⵉⵡⵉⵏ. 


ⵉⵙⴰⵖⵓⵍⵏ