Luxemburg (land)

Luxemburg, officieêl: Groôtertogdom Luxemburg, is een land in West-Europa. 'Oôdstad is den gelieknaemige stad Luxemburg. 't Land 'eit tegen den 700.000 inweuners op een oppervlakte van bienae 2600 km². Luxemburg grenst an België int westen en noôrden, Duutsland int oôsten en Frankriek int zuuden.

 Heografie 
Luxemburg grenst: 
 int westen en noôrden ant Belgische hewest Wallonië (int westen an den provincie Luxemburg en int noôrden an den provincie Luuk)
 int oôsten an den Duutse deêlstaeten Rheinland-Pfalz (Eifelkreis Bitburg-Prüm en Landkreis Trier-Saarburg) en (int zuudoôsten) Saarland (Landkreis Merzig-Wadern)
 int zuuden an den Franse rehio Grand Est (departement Meurthe-et-Moselle int zuudwesten en departement Moselle int zuuden).

't Land is 'euvelachtig, de 'oôgste punten komme ruum 500 meter boven zeêniveau. 'Oôgste 'euvels binne den (Op) Kneiff (560 m) en den Buergplaz/Burgplaz (558 m).

Noôrd-Luxemburg 'iet Ösling en leit in de Ardenn'n, Midden- en Zuud-Luxemburg 'iet Gutland of Bon Pays.

 Geschiedenisse 
In 1815 wier konienk Wullem I der Nederlande ok groôtertog van 't nieuwe Groôtertogdom Luxemburg. In 1839 wier 't westelek, Franstaelige deêl af'esplitst en as provincie Luxemburg deêl van 't nieuwe Konienkriek Belhië. Toe 1890 was Luxemburg in personele unie mee Nederland verbonde, deernae is't ièlemao zelfstandig eworren. In 1914 en 1940 wier Luxemburg deur Duutsland veroverd.

 Politiek en bestier 
Luxemburg is 'n groôtertogdom en 'n constitutionele monarchie. Da wil zegge da de macht van d'n groôtertog is vasgeleid in d'n grondwet. Meestal eit d'n groôtertog nie zo il vee macht en 'n symbolische functie.

Luxemburg is verdeêld in twaolf kantons en 'onderd gemeênten, waervan twaolf ok steên binne.

 Kantons ¹ Nr.  Rehio1  Rehio2  Frans  Duuts  Luxemburgs  Inweuners  (2025)  Oppervlak  (km²)  Dichteid  (inw./km²)  Gem. 1  Gutland  Centraol  Capellen  Capellen  Capellen  56.000  199  279  9 2  Ösling   Clervaux  Clerf  Klierf  22.000  342  64  5 3  Ösling   Diekirch  Diekirch  Dikrech  36.000  205  177  10 4  Gutland  Mullerthal  Echternach  Echternach  Iechternach  21.000  186  111  7 5  Gutland  Minett  Esch-sur-Alzette  Esch an der Alzette  Esch-Uelzecht  195.000  243  804  14 6  Gutland  Moezeldal  Grevenmacher  Grevenmacher  Gréiwemaacher  34.000  211  160  8 7  Gutland  Centraol  Luxembourg Luxemburg  Lëtzebuerg  211.000  238  883  11 8  Gutland  Centraol  Mersch Mersch  Miersch  37.000  224  164  10 9  Ösling   Redange  Redingen  Réiden  21.000  267  80  9 10  Gutland  Moezeldal  Remich  Remich  Réimech  25.000  128  192  7 11  Ösling   Vianden  Vianden  Veianen  6.000  79  73  3 12  Ösling   Wiltz  Wiltz  Wolz  20.000  265  75  7 Totael Gutland  579.000  (85%)  1429  (55%)  405  66 Totael Ösling  105.000  (15%)  1158  (45%)  91  34 Totael Luxemburg  682.000  2586  264  100 kaderloos

¹ 'Oôdplekken 'ebben dezelfde naem, bealve bie Capellen (is Mamer).

 Parlement 

 Chamber / Chambre des députés / Abgeordnetenkammer vanof 1945 Partie  2023  2018  2013  2009  2004  1999  1994  1989  1984  1979  1974  1968  1964  1959  1954  1951  1948  1945 CSV  21  21  23  26  24  19  21  22  25  24  18  21  22  21  26  21  22  25 LSAP  11  10  13  13  14  13  17  18  21  14  17  18  21  17  17  19  15  11 DP  14  12  13  9  10  15  12  11  14  15  14  11  6  11  6  8  9  9 ADR  5  4  3  4  5  7  5  4                    Déi Gréng  4  9  6  7  7  5  5  4  2                  Piratepartei  3  2                                Déi Lénk  2  2  2  1    1                        KPL                1  2  2  5  6  5  3  3  4  5  5 PSD                    2  5              Zwangsrekrutéierten                    1                PSI                    1                MIP                          2          PIE                                    1 Totael  60  60  60  60  60  60  60  60  64  59  59  56  56  52  52  52  51  51

 Premiers 

 premier  partie  tied Émile Reuter  PD  1918 - 1925 Pierre Prüm  PNI  1925 - 1926 Joseph Bech  PD  1926 - 1937 Pierre Dupong  PD / CSV  1937 - 1953 Joseph Bech  CSV  1953 - 1958 Pierre Frieden  CSV  1958 - 1959 Pierre Werner  CSV  1959 - 1974 Gaston Thorn  DP  1974 - 1979 Pierre Werner  CSV  1979 - 1984 Jacques Santer  CSV  1984 - 1995 Jean-Claude Juncker  CSV  1995 - 2013 Xavier Bettel  DP  2013 - 2023 Luc Frieden  CSV  2023 - noe

 Luxemburg internationaol 
Luxemburg is onder aore lid van de Benelux, d' Europeêse Unie en de NAVO.

 Godsdienst    
Luxemburg is overwegend christelijk. De leste decennia neemt de onkerkelijkeid evenas in aore Europeêse lan'n toe.

 Taelen  
De taelen die-a gesproken ore in Luxemburg binne Duuts, Frans en Luxemburgs (Lëtzebuergesch).

 Kaerten 

 Lienks nae buten 

 Landenweb
 Britannica
 World Factbook
 City Population
 AlleCijfers
 Klimaatinfo
 World Meteo. Org.
 Europese Unie
 Larousse
 Fact File
 Historiek
 IsGeschiedenis
 Gouvernement
 Statistiques


Categorie:Land