Kwedamme

Kwedamme of Kwîdamme (Nederlands: Kwadendamme) is 'n durp in de gemeênte Bossele. In 2023 ao 't 985 inweuners, das ok mie de inweuners van 't Langweegje mee-erekend. Kwedamme ligt op Zuud-Beveland in de Zak van Zuud-Beveland. Toet 1970 'oorde Kwedamme bie de gemeênte 'Oedjeskerke. De naem Kwedamme refereert an een kwaeie dam of diek die de 14e eêuwse Vreêlandpolder most beschêrreme tegen de Zweêke.

Omschrieving
Op da kleine durpje schien t‘r ’n wienkel te wezen dir a ze bienae aoles verkôôpe: vers broad, lekkere koeken, spulletjes om de waste te doen, en spulletjes om je eigen op te kelven. Je kan t‘r je brieven kwiet, en d’r bin ok medicienen voe a ’t ‘s ‘n keêr minder git. 
En d’r bliekt nog meêr te wezen: ’n schole mie vee enthousiaste guus. Zovee enthousiast da ze in december 2012 ruum 4000 uro bie mekare brochte voe “Sierius Request”. 
Op dat durp is t’r ok ’n durpsuus. 

D’r bin ok zo ‘s vee vereênigiengen. Bevoorbeeld ’n fanfare. En vadder is t’r nog ’n voetbalclub, d’r bin twî zangkoren, en gî zo mae deur.

Omheving
Kwedamme ligt in d'n Zak van Zuud-Beveland. De Zak is 'n kleinschalig landschap dat wor ekenmerkt deur kleine polders en vee binnendieken. Het hebied is ontstaen deur vee kleine inpolderingen, waormee estart wier in de twelfde eeuw. Deur d'n overheid is de Zak een "Nationaal Landschap" henoemd. In d'n opgeving bin vee biezondere cultuuristorische bezienswaerdigheden. As een overbluufsel van de kreek 't Zwaeke ligt er bie Kwedamme de Zwaekse Weêl. Tis dus hin egte weêl, maer een kreekrest.
Langs de Zwaekse diek ligt ook een eel klein poldertje. De Fiernispolder. De Fiernispolder is mie 3,8 ha d'n kleinste polder van Nederland.https://historietrivia.blogspot.com/ Fiernispolder, de kleinste polder van Nederland

Volksveraelen
De inbrekers bie de pastoor
De inbrekers bie de pastoor is een volksverheal of sage uut Kwedamme. Op ’n zitterdagnacht wazze twî vremde veinters op Kwedamme de wiegerd van de pastoor an ’t trokken. D’n êêjnen stoeng op ’n ladder en d’n aren op de begêêne grond dî nevenan, om de druven an te pakken.
De pastoor, die a wat oarden, kwiem uut z’n bède om ’s te gêê kieke, wat à t’r opdee. Zonder leven te mêêken, goen t’n de pastorie uut, den tuun in. En jawel oar, aggauw merkten die wirrat ’t te doen weer en wat à t’r omgieng.
Ie goeng d’r nì toe, zachjesan, stapt ’n d’r langs en annêêjns was ’t net, offa te veinters versteve. Die à op te ladder stieng, bleef stêê zôôwas à t’n ’n trosse lossnee en d’r aren bleef stêê mie s’n and nî boven, zôô à t’n van plan was, de trosse an te pakken.
De pastoor zeiden glad niks en goeng wee ni z’n bède en de mannen moste zô bluve stêê; ze kusse d’r eigen nog voe gin vimmetje verroere. Zô bleve ze stêê toet d’n are ochend! D’êêjste mēnsen, die à nî de vroegkerke goenge, è ze nog zie stêê, zô tegère bie de wiegerd. Toen à te êêjsten verbie were, kusse ze awwee wig.

Rienkelende altaerschellen
Rienkelende altaerschellen is ok een volksverheal of sage uut Kwedamme. Pastoor Kerremans lag op z’n uterste. Dag en nacht wier d’r bie z’n ewêêkt deur kapelaan Schneiders, Anna Kerremans (’n nichte van de pastoor en een vrouwe (Lena), die vroeger pastoor Kerremans’ meid ewist, toen à t’n nog pastoor was in Oud-Vosmeer. Op ’n èèvend zatte Anna en de kapelaan bie ’t ziekbède, twint Lena in de keuken doende weer.
Annêêjns ôôrden z’oalledrie de beste zulvere altaarschellen rienkele. Go, docht de kapelaan, oe êêlt Leen ’t in d’r ôôd om noe om dezen tied de bellen te gêê poesse. En ie gieng nî benee om dat an Lena te vrêêgen. Mè Lena zei, da se ’t ok ehoaren ôô en da se docht, dat Anna bezig was mie de bellen. Dà kon nie, wan Anna en de kapelaan wazze boven bie de pastoor. Dus goenge de kapelaan en moeder in de kerke kieke, mè de zulvere schellen stienge gewoon in de kaste in ’t sacristie. Toch wiste ze oalledrie zeker, da se ’t goed ehôôrn ôô en ze konne ’t nie verklère. ’n pèr uren lêêter begrepe ze ‘t, wan dien eigensten nacht om 1 ure is de pastoor esturve!

Klopgeest
De Klopgeest is ok een volksverheal of sage uut Kwedamme. Tante Nan was in d’r leste ziekte. De femielie wêêkten om burte ’s nachs. Een tante sliep dan d’r êêzeslêêpje op de canapé. Op ’n nacht oarden ze buten op ’t blind kloppe. Ze gieng kieke, mae gin mēns te zien. Ze gieng wee op de canapé ligge, mè amper lag ze, of z’oarden awwee kloppe op ’t blind; dudelijk, ovva t’r êêjn in wou. Ze docht: “’k Zà toenèt niet goed ekek’è.” Dust, ze goeng wee nî buten, riep: “Is t’r volk?” mè ze kreeg gin antwoord. Noggis rommetom ’t uus ekeke, mè niks te zien of t’oaren. Da’s toch eigenarig, doch ze en ze goeng wee ni binnen. Ze zou nog mèr even wachte mie te gî slêêpe. Affijn, ze goeng wee mè ligge. Ze luusterden nog ’n stuitje, mè z’oarden niks. En ze rocht de wind kwiet.
Mè op ’n gegeve moment wor ze wakker en awwee, dus voe den derden kêêjr, oarden ze kloppe op ’t blind buten. Voe den derden kêêjr gêê se kieke, roept in den doenker, ovva t’r volk is… Niks t’oaren, niks te zien! Vee ongerust goeng ze den uzen in en ze dust nie mî te gî slêêpe. Ze goeng mè wat an d’r rozenkrans leze en avvast mè ’t êêjn en ’t aar klèrmêêke voe den aren dag: bie ’n zieken in uus is t’r vee te doen dat à in ’n gewoon uusouwen nie voorkomt. Ze docht liever mè nie mî an dat geklop. Mè precies drie dêêgen lêêter is Tante Nan esturve.

Plae'ies

 Motto's carnaval Kwedamme De Pikpotters - motto's 
 1978 - Ieder draagt z’n steentje bij
 1979 - 'k wou dak wiezder was 
 1980 - 't paerd in de wiege de Pikpotters op hol 
 1981 - Me ouwe ôns ôôt koel 
 1982 - Noe ouwe we 't drôôge 
 1983 - Me ouwe de kerke in 't midden 
 1984 - Maekt 't bont 't komt aollemaele rond 
 1985 - Me e noe de smêêke te pakken 
 1986 - A is ter peerevier in de poel 't is in de pikpot een dollen boel 
 1987 - Nieuwe bezems vêge schoone 
 1988 - Elf keer e schote en oaltied raak 
 1989 - Me zu't verke wê us wasse  1990 - Ôans kotje stae op instuuken 
 1991 - Tegaere mie mekare carnaval ouwe 
 1992 - Me zulle nie klappe zonder klapbanke 
 1993 - Lit 's wat van je nèigen oore 
 1994 - Me dregge de boot uut de wêêl 
 1995 - Me doe 't standbeeld de dasse om 
 1996 - Me gae in 't gereel 
 1997 - Ut is pompe of verzûpe 
 1998 - Me trappe 't vier van oanze ielen 
 1999 - Dubbel en dwars  2000 - Schots en scheef 
 2001 - Me bin oal aors 
 2002 - Ut Klienkt as un klokke 
 2003 - Me gae tachterstevôren 
 2004 - M' è't op oâns eupen! 
 2005 - Ut ziet er kèlf uut 
 2006 - Kan't nog gekker? 
 2007 - Me sprienge d'r uut! 
 2008 - D'r zit hoed schot in 
 2009 - Me bin d'n draed kwiet  2010 - Me bin 'n eel ênde 
 2011 - Je weet nie wat a je ziet 
 2012 - Twî olve is ok 'n êêlen
 2013 - Me bin d'r ondersteboven van
 2014 - Me worre d'r nie werm of koud van
 2015 - Me bluve d'r nie voe tuus
 2016 - 't is aol Tejater
 2017 - Me è de wind in de zeilen
 2018 - A je lacht bin je mooier
 2019 - D'r is gin ouwen an 2020 - Me bluuve d’r an trokke
 2021 - Me wille we mae me kunne nie
 2022 - Mie gemak à 44 jaar ûût oans dak
 2023 - Me kunne wé has gae geve
 2024 - Gin gezeur, oans douwe deur
 2025 -
 2026 -
 2027 -
 2028 -
 2029 -

 Ontwikkeling van 't inweunerantal 
 Jaer  antal  inweuners AlleCijfers 1839  340 1873  398 1910  530 1930 Volkstellieng 31 december 1930 - Zeêland  581  1960  848 1970  843 2002  954 2005  947 2010  952 2015  935 2020  920 2023  985

 Dialect van Kwedamme 
Het voggende verael is geschreve int dialect van Kwedamme:

In de aerke zit ter een nist mie duumtjes. Op een keêr bin de ou:we lui aolebei gaè vliege, om eten voe de jonge te gaèn aelen, en de kleintjes bin stik alleêne tuus ebleve. Nae een stuitje kom de vaoder trug, en ie zei: “Wa gaè ter noe toch om? Wie:n ei dat edae, jongers? Jolder bin glad in paniek!”

“Vaoder,” zegge ze, “der kwam ier net een akelig beêst verbie. Die zag ter zò kwaed en zò akelig uut! Die stoeng mie z’n grôte oagen bie ôns in ’t nist te kieken, en me wiere der zòvee benauwd van!” “Zoa,” zei de vaoder, “en waèr is ten noe?”

“Gindte kant is ten uut’egae,” zegge ze dan. “Wacht mae,” zei de vaoder, “ik za der ’s achteran gae. Rustig mae, jongers, ik za n wè kriege!”

En um der achteran. En net a ten den oek om komt, dan zie ten een leêuw loape, mae ’t duumtje is ter glad nie benauwd voe. Ie gaè bie de leêuw op z’n rik zitte, en ie begun tegen zen te roepen: “Wat ei jie bie mien uusje te zoeken,” zei ten, “en waèrom zit jie mien guus benauwd te maeken?”

Mae de leêuw doe net of a ten niks oôrt, en ie lop gewoon deur. En dan gaè da kleine opneukertje nog vee arder tekeêr. “Jie ei daè niks te zoeken, zegge ’k! En a je ’t nog ’s doet, dan za je ’t gewaere worre!” En sint a ten z’n êne poôtje om’oage doet zei ten: “Ik doe:e ’t liever nie, mae dan trap ik je achter an mekare de rik in.”

En ie vlieg wee trug naè z’n nist. “Zoa jongers,” zei ten, “die ei z’n lesje eleêrd. Die za nie mì trugkomme.” 

 Noôten 

 Lienks nae buten 
 Plaatsengids
 AlleCijfers

Categorie:Plekke op Zuud-Beveland
Categorie:Bossele