Four Freedoms Award

De Four Freedoms Award (Vier Vrie'een Ongerscheiding) is een pries voo een persoôn die z'n eige op een biezondere wieze eit inezet voo het waerborgen van de vier vrieheên van de Amerikaonse president Franklin Delano Roosevelt. Roosevelt noemende bie z'n State of the Union van 6 jannewari 1941.

In principe worre jaerleks vuuf priezen uutereikt in ofwisselend Middelburg in Nederland en Hyde Park in New York City.

 Geschiedenisse 
De priezen wiere voo 't eêst uutereikt in 1982 ter gelegenheid van zowè de 'onderdste geboôrtedag van president Roosevelt as 't tweêonderdjaerig bestaen van diplomatieke betrekkingen tussen de Vereênigde Staeten en Nederland.

De Four Freedoms Awards verwieze nae de vier fundamentele vrieheên van de mens, zoas Roosevelt deze verwoordde in um z'n State of the Union van 6 jannawari 1941, deerom ok we de Four Freedoms-speech genoemd. Dit was nog voo de anval op Pearl Harbor, toe de Vereênigde Steaten bie de Twidde Wereldoôrlog wiere betrokke. Ie zei 't volgende:
In the future days, which we seek to make secure, we look forward to a world founded upon four essential human freedoms. The first is freedom of speech and expression—everywhere in the world. The second is freedom of every person to worship God in his own way—everywhere in the world. The third is freedom from want—which, translated into world terms, means economic understandings which will secure to every nation a healthy peacetime life for its inhabitants—everywhere in the world. The fourth is freedom from fear—which, translated into world terms, means a world-wide reduction of armaments to such a point and in such a thorough fashion that no nation will be in a position to commit an act of physical aggression against any neighbor—anywhere in the world. That is no vision of a distant millennium. It is a definite basis for a kind of world attainable in our own time and generation. That kind of world is the very antithesis of the so-called new order of tyranny which the dictators seek to create with the crash of a bomb.

 Uutreiking in Middelburg en Hyde Park, New York 
Jaerleks worre de priezen ofwisselend uutereikt in Nederland en de Vereênigde Staeten. De personen an wie een pries wor toegekend worre laureaat genoemd.

In de even jaeren worre de priezen uutereikt deu de Roosevelt Stichting in Middelburg. De uutreiking van de pries ist eênige doel van de stichtieng. Twee aore instituten in de Zeêuwse oôdstad bin d'r mee verbonden: sins 1986 is dat het Roosevelt Study Center dat ongerzoek verricht nae de Amerikaonse (politieke) geschiedenisse, en sins 2004 de Roosevelt Academy, een universiteitscollege van de Universiteit Utrecht.

Deze priezen worre in principe toegekend an nie-Amerikaonen; een uutzondering deerop was de ongerscheiding van Frank Morse in 1986. De ceremonie is aoltied in de Nieuwe Kerke in Middelburg.

De voorouwers van Rooseveld komme uut Ou-Vossemaer op Tole, vandeer de band mee Zeêland. In oneven jaeren worre de priezen uutgereikt an Amerikaonse staetsburgers of deu 't Franklin and Eleanor Roosevelt Institute tiejens een ceremonie in de plekke Hyde Park, New York City.

De priezen bin medailles die mee vee ceremonieel worre uutereikt en bie de Nederlandse ceremonie bin meestà leden van 't koninklijk huus anwezig zijn. De medailles ebben een doorsnee van 51 millimeter. De vookant toont het portret van Roosevelt mee de inscriptie Franklin D. Roosevelt. De achterkant toont tweê mannen- en tweê vrouwenfihuren die de vier vrieheên symboliseren, mee as attributen het Geschrift, het Gebed, de Hoorn des Overvloeds en een beschermend schild, begeleid mee de inscripties Speech, Worship, Want en Fear.

 Laureaten 
Voor ielk van de vier vrieheên die Roosevelt in 1941 noemde is een pries ingesteld.

 Algemene vrieheidspries (Freedom Medal) 
 Jaer  Middelburg  jaer  Hyde Park1982  H.K.H. Prinses Juliana  1983  William Averell Harriman1984  Harold Macmillan  1985  Claude Pepper1986  Sandro Pertini  1987  Tip O'Neill1988  Helmut Schmidt  1989  William Brennan1990  Václav Havel en Jacques Delors  1991  Thurgood Marshall1992  Javier Pérez de Cuéllar  1993  Cyrus Vance1994  Dalai Lama Tenzin Gyatso  1995  Jimmy Carter1996  Juan Carlos I van Spanje  1997  Katharine Graham1998  Mary Robinson  1999  Edward Kennedy2000  Martti Ahtisaari  2001  De Twidde Wereldoôrlog-veteraonen:
 Richard Winters (United States Army)
 Robert Bush (United States Navy)
 Treddy Ketcham (United States Marine Corps)
 Lee Archer (United States Air Force)
 Ellen Buckley (United States Army Nurse Corps)2002  Nelson Mandela  2003  George Mitchell2004  Kofi Annan  2005  Bill Clinton2006  Mohammed el-Baradei  2007  Carl Levin en Richard Lugar2008  Richard von Weizsäcker  2009  Hillary Clinton2010  Europees Hof voor de Rechten van de Mens  2011  Russ Feingold2012  Luiz Inácio Lula da Silva  2013  ...


 Vrieheid van meêningsuuting 

 Jaer  Middelburg  jaer  Hyde Park1982  Max van der Stoel  1983  Joseph Rauh1984  Amnesty International  1985  Kenneth Bancroft Clark1986  El País  1987  Herbert Block1988  Ellen Johnson Sirleaf  1989  Walter Cronkite1990  gin pries  1991  James Barrett Reston1992  Mstislav Rostropovitsj  1993  Arthur Miller1994  Marion Dönhoff  1995  Mary McGrory1996  John Hume  1997  Sidney Yates1998  CNN  1999  John Robert Lewis2000  Bronisław Geremek  2001  The New York Times en de femilie Ochs/Sulzberger2002  Radio Free Europe en Radio Liberty  2003  Studs Terkel2004  Lennart Meri  2005  Tom Brokaw2006  Carlos Fuentes  2007  Bill Moyers2008  Lakhdar Brahimi   2009  Anthony Romero2010  Novaja Gazeta  2011  Michael Copps2012  Al Jazeera  2013  ...


 Godsdienstvrieheid 

 Jaer  Middelburg  jaer  Hyde Park1982  Willem Visser 't Hooft  1983  Coretta Scott King1984  Werner Leich en Beyers Naudé  1985  Elie Wiesel1986  kardinaol Alfrink  1987  Leon Sullivan1988  Teddy Kollek  1989  Raphael Lemkin (postuum) en Hyman Bookbinder1990  László Tőkés  1991  Paul Moore1992  Terry Waite  1993  Theodore Hesburgh, Congregatie van het Heilig Kruus1994  Gerhart Riegner  1995  Andrew Young1996  Robert Runcie  1997  William Gray1998  Desmond Tutu  1999  Lindy Boggs2000  Cicely Saunders  2001  Johnnie Carr2002  Nasr Abu Zayd  2003  Robert Drinan2004  Sari Nusseibeh  2005  Cornel West2006  De gemeênschap van Taizé  2007  Peter Gomes2008  Karen Armstrong  2009  Eboo Patel2010  Asma Jahangir  2011  Barry Lynn2012  Bartholomeus I van Constantinopel  2013  ...


 Vriewaering van gebrek 

 Jaer  Middelburg  jaer  Hyde Park1982  Johan Witteveen  1983  Robert McNamara1984  Liv Ullmann  1985  John Kenneth Galbraith1986  Frank Morse  1987  Mary Lasker1988  Halfdan Mahler  1989  Dorothy Height1990  Emiel van Lennep  1991  Paul Newman - Joanne Woodward1992  Jan Tinbergen  1993  Eunice Kennedy Shriver en Sargent Shriver1994  Sadako Ogata  1995  Lane Kirkland1996  Artsen zonger Grenzen  1997  Mark Hatfield1998  Stéphane Hessel  1999  George McGovern2000  Monkombu Swaminathan  2001  March of Dimes Birth Defects Foundation2002  Gro Harlem Brundtland  2003  Dolores Huerta2004  Marguerite Barankitse  2005  Marty Evans2006  Muhammad Yunus, Grameen Bank  2007  Barbara Ehrenreich2008  Jan Egeland  2009  Vicki Escarra2010  Maurice Strong  2011  Jacqueline Novogratz2012  Ela Bhatt  2013  ...


 Vriewaring van vreês 

 Jaer  Middelburg  jaer  Hyde Park1982  Herman van Roijen  1983  Jacob Javits1984  Brian Urquhart  1985  Isidor Isaac Rabi1986  Olof Palme (postuum)  1987  George Kennan1988  Armand Hammer  1989  J. William Fulbright1990  Simon Wiesenthal  1991  Mike Mansfield1992  Peter Carington  1993  George Ball1994  Zdravko Grebo  1995  Elliot Richardson1996  Shimon Peres  1997  Daniel Inouye1998  Craig Kielburger  1999  Bobby Muller2000  Louise Arbour  2001  De Twidde Wereldoôrlog-veteraonen:
 Richard Winters (United States Army)
 Robert Bush (United States Navy)
 Treddy Ketcham (United States Marine Corps)
 Lee Archer (United States Air Force)
 Ellen Buckley (United States Army Nurse Corps)2002  Ernesto Zedillo  2003  Robert Byrd2004  Max Kohnstamm  2005  Lee Hamilton en Thomas Kean2006  Aung San Suu Kyi  2007  Brent Scowcroft2008  Willemijn Verloop (War Child)  2009  Pasquale D'Amuro2010  Gareth Evans  2011  Bryan Stevenson2012  Hussain al-Shahristani  -


 Speciaole verlening 
1984  Simone Veil (centenial award)2002  William vanden Heuvel2005  BBC World Service1990  Michail Gorbatsjov2003  Arthur M. Schlesinger jr.2005  Mary Soames1995  Jonas Salk2004  Anton Rupert2006  Mike Wallace1995  Ruud Lubbers2004  Bob Dole2008  Forrest Church


 Lienks nae buten 
Franklin and Eleanor Roosevelt Institute, New York
Roosevelt Stichting, Middelburg
NOS (2008) documentaire over de awards
Oosthoek, A.L. (2010) Roosevelt in Middelburg: the four freedoms awards 1982-2008
American Rethoric, Four Freedoms-Speech van Roosevelt

Categorie:Cultuur in Vereênigde Staeten
Categorie:Cultuur in Zeêland
Categorie:Middelburg