Amsterdam

Amsterdam is 'n gemeênte en stad in de provincie Noord-'Olland. De gemeênte ei 935.000 inweuners, de stad 910.000.

Amsterdam (Jiddisch ok wè Mokum) is d'n offisjelen oôdstad van Nederland. ’t Is eên van de steeën in de Randstad. De stad leit an de mond van d'n Amstel en an 't IJ. De Amsterdamse aeven is via ’t Noôrdzeêkanaol verbonden mie de Noôrdzeê. In de Gouwe Eeuwe was Amsterdam ien van de belangriekste steden van de waereld.

Op 24 maerte 2022 ging Weêsp op in de hemeênte Amsterdam. De gemeênte is onderverdeêld in verschillende stadsdeêlen die-an weêr onderverdeêld bin in buurten en wieken.

 Stadshezicht 
Kenmerk'nd voe den Amsterdamse binn'nstad, zelfs voe 'n Nederlanse stad, zien de waeterwehen. Neffen 't Ie en den Amstel, wiran a de stad zen naem te dank'n ei, zien der de Heêrnhracht, de Prinsehracht en de Keizershracht, die an in een rienge om de ouste binn'nstad lihhen. De oôdhrachen worn wee mie dwarshrachen verbon'n. Vee mensen maekn een tochje deur de hrachen.

'n Aore bekende Amsterdamse plekke is d'n Dam, wiraon 't Paleis op de Dam, de Nieuwe Kerke en Madame Tussaud staene, saemen mie 't momenemt voe de hevaln in de Twidde Waereldoôrlog. Aore bekende heboun zien de Beurs van Berlahe en de vele hrachenuzen. Ok 'n in 't oôhe spriengend hebouw is den Amsterdam Arena, tuushaevene van Ajax. In de jaeren '70 is Amsterdam-Zuudoôst 'ebouwd. Ier stô vee gallerieflats, aol worre die de leste jaeren wel vervange deur geweune huuzen. Een nieuw uutbreidingswiek van de stad is IJburg, dat is 'ebouw in het IJmeer.

Amsterdam is wereldwied bekend as libaraole stad, vanwehe de Rosse Buurte (Wallen) en de vrie verkriegbaere softdrugs. Vanwehe onger meer geweld tehen homo's en Joden, veelal deu allochtone daoders ao dit imaogo wè een flienke deuk op'eloôpe.

 Politiek 

 Gemeênteraed 
De gemeênteraed sins 1990:nlverkiezingen

Zetelverdieling Partij  2022  2018  2014  2010  2006  2002  1998  1994  1990 PvdA 9  5  10 15  20  15 15  14  12 GL 8  10  6 7  7  6 7  6  7 D66 7  8  14 7  2  3 4  8  9 VVD 5  6  6 8  8  9 9  8  7 BIJ1 3  1      PvdD 3  3  1 1     Volt 2       SP 2  3  6 3  6  4 3  1  JA21 2       DENK 2  3      CDA 1  1  1 2  2  4 3  3  5 FVD 1  3      Partij van de Ouderen  1  1     CU  1      Red Amsterdam    1     Trots op Nederland    1     Leefbaar Amsterdam '92     2   De Groenen ¹     1 3  1  2 Mokum Mobiel '99     1 1   Centrumdemocraten (CD)       4  2 Centrumpartij '86 (CP'86)        1 Totael 45  45  45 45  45  45 45  45  45 Opkomst  47%  52%  50%  53%  53%  48% 48%  57%  51%

¹ 1998+2002: Amsterdam Anders/De Groenen

 Burgemeêsters 
Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1808:Geni

 Ambtsperiode  Naem burgemeêster  Partie of stroômieng  Biezonderheên 1808 - 1810  Jan Wolters van de Poll   Franse tied, 'enoemd deu konienk Lodewiek Napoleon 1811 - 1813  Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt   Franse tied  verscheie burgemeêsters   1813 - 1824  Pieter Alexander van Boetzelaer  reheriengs'ezind  1813 - 1824  Jan Brouwer Joachimszoon   1813 - 1828  David Willem Elias  conservaetief  vanof 1824 allien burgemeêster 1814 - 1816  Paul Ivan Hogguer   1816 - 1824  Gerrit Blaauw   1821 - 1824  Andries Adolf Deutz van Assendelft  reheriengs'ezind   weer één burgemeêster   1828 - 1836  Frederik van de Poll  reheriengs'ezind-conservaetief  1836 - 1842  Willem Daniël Cramer   1842 - 1849  Pieter Huidekoper   1850 - 1853  Gerlach Cornelis Joannes van Reenen  conservaetief  1853 - 1853  Hendrik Provó Kluit  liberaol  1854 - 1854  Johannes van Iddekinge   waernemend 1855 - 1858  Cornelis Hendrik Boudewijn Boot  conservaetief-liberaol  1858 - 1866  Jan Messchert van Vollenhoven  conservaetief  1866 - 1868  Cornelis Fock  liberaol  1868 - 1880  Cornelis den Tex  liberaol  1880 - 1891  Gijsbert van Tienhoven  liberaol  1891 - 1901  Sjoerd Vening Meinesz  liberaol  1901 - 1910  Wilhelmus Frederik van Leeuwen  liberaol  1910 - 1915  Antonie Röell  liberaol  1915 - 1921  Jan Willem Tellegen  Vriezinnig-Democraotische Bond (VDB)  1921 - 1941  Willem de Vlugt  ARP  1941 - 1945  Edward Voûte  liberaol  lid van Germaensche SS in Nederland, na d'n oôrlog veroôrdeeld 1945 - 1946  Feike de Boer  Liberaole Staetspartij (LSP)  1946 - 1956  Arnold Jan d'Ailly  PvdA  1957 - 1967  Gijs van Hall  PvdA  1967 - 1977  Ivo Samkalden  PvdA  1977 - 1983  Wim Polak  PvdA  1983 - 1994  Ed van Thijn  PvdA  1994 - 2001  Schelto Patijn  PvdA  2001 - 2010  Job Cohen  PvdA  2010 - 2010  Lodewijk Asscher  PvdA  waernemend 2010 - 2017  Eberhard van der Laan  PvdA  overleje in 2017 2017 - 2018  Jozias van Aartsen  VVD  waernemend 2018 - noe  Femke Halsema  GL  

 Trivia 
 Amsterdam stoôt op plekke 23 van vuulste lucht van Nederland.AD

 Bekende inweuners 

 Abraham Jacob van der Aa, letterkundige
 Jan van Aartsen, politicus
 Ahmed Aboutaleb, journalist en politicus (wetouwer)
 Ina Adema, politicus
 Frits Bolkestein, politicus en schriever
 Harry van Bommel, amtenaer en politicus (raedslid)
 Els Borst, arts en politicus
 Don Ceder, advocaet en politicus
 Tofik Dibi, politicus en amtenaer
 Sharon Dijksma, politicus (wetouwer)
 Piet Hein Donner, jurist en politicus
 Willem Drees, politicus (premier)
 Louis van Gaal, voebaltrainer
 Wim van Gelder (CDA), politicus
 Glennis Grace, zangeres
 Meindert Hobbema, kunstschilder
 Jaap de Hoop Scheffer, diplomaot en politicus
 Agnes Joseph, actuaris en politicus 
 Marieke Koekkoek, advocaet en politicus
 Frits Korthals Altes, advocaet en politicus 
 Pauline Krikke, bestierder en politicus (wetouwer)
 Abraham Kuyper, predikant, journalist en politicus (premier)
 Ahmed Marcouch, pliesiefunctionaoris en politicus (raedslid)
 Gidi Markuszower, Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus
 Hans van Mierlo, journalist en politicus
 Annabel Nanninga, journalist, columnist en politicus (raedslid)
 Rob de Nijs, zanger en acteur
 Jan Paternotte, politicus (raedslid)
 Mariëlle Paul, politicus
 Rembrandt van Rijn, kunstschilder
 Raymond de Roon, politicus
 Annie M.G. Schmidt, schriefster
 Sylvana Simons, presentatrice en politicus (raedslid)
 Joop den Uyl, politicus (premier, wetouwer)
 Gerdi Verbeet, politicus
 Henk Vonhoff, politicus
 Loes Vonhoff-Luijendijk, politicus (raedslid)
 Franc Weerwind, amtenaer en politicus
 Hans Wiegel, politicus
 Bob Wttewaall van Stoetwegen, politicus
 Dilan Yeşilgöz, politicus (raedslid)

 Noôten 

 Lienks nae buten 
 Gemeênte
 Plaatsengids
 AlleCijfers
 Historiek
 GeschiedenisExtra


Categorie:Stad in Noord-'Olland
Categorie:Oôdstad