John Tengo Jabavu

John Tengo Jabavu (11 January 1859 – 10 September 1921) je olólùfẹ́ ọlóṣèlú ati ọlóòtú ìwé ìròyìn àkókò ti South Africa lati kọ ni Xhosa .

 Ìbéèrè Ìgbésí ayé 
John Tengo Jabavu ni a bi ni ọjọ kọkànlá Oṣù Kínní ọdún 1859 nítòsí Healdtown ni Cape Colony . Ní ọdún 1875 o parí Ilé-ìwé iṣẹ apinfunni Methodist ni Healdtown o si di olùkó ni Somerset East. Nígbà tó ń kọ́ni lẹ́kọ̀ọ́, ó bẹ̀rẹ̀ sí í kọ àwọn àpilẹ̀kọ kan sí àwọn ìwé ìròyìn Gúúsù Áfíríkà, ó sì kọ́ ara rẹ̀ sí òǹtẹ̀wé. Ni 1881, Reverend James Stewart ti Lovedale Mission School pe Jabavu lati di ọlóòtú ti ìwé ìròyìn Xhosa ti igbekalẹ naa, Isigidimi samaXhosa (“Ojiṣẹ Xhosa”). 

 Iṣé-ṣísẹ 
Ni ibẹrẹ awọn ọdun 1880 Jabavu ti di ipa òṣèlú pàtàkì. Àwọn kíkọ rẹ sábà má n dọjúkọ ìrókéké Ìdàgbàsókè orilẹ-ede Afirikaner ati awọn ibeere rẹ fun àwọn ètó dògbadògba fun olugbe Cape Colony's Xhosa. Tengo Jabavu ni a tun mọ gẹ́gẹ́ bí alátìléyìn ti ẹtọ awọn obinrin ati eto ẹkọ gbọgbọ ènìyàn.

Ni ìdánimọ̀ ti ipa ìṣèlú rẹ, ẹgbẹ́ kan ti àwọn ọlókìkí ọlóṣèlú Cape Colony sunmọ Tengo Jabavu ni ọdun 1883 pẹlu ibeere fun u láti dúró fun ìdìbò si Ile-igbimọ Cape . Wọn ṣeduro pe ki o ṣojú òkan nínú àwọn agbègbè ti Cape níbití awọn ọlùdìbò Xhosa ṣe idawọle pataki ti awọn oludibo, bii Victoria East. Sibẹsibẹ Jabavu kọ, o tọka si iṣeeṣe pe iru gbigbe Bai Le da rògbòdìyàn búburú sílè àtipé Ole tun se okùnfà eroja ifaseyin ni Ile-igbimọ Cape ati nitorinaa Ole mon rí bí èróngbà.  lai dènà penu, O padat ya àtìléyìn alagbara fún awọn oludari ominira diẹ sii ti Cape's South Africa Party lodi si awọn eto imulo ipaniyan ti Rhodes 's "Progressives” 

Ni 1884, Tengo Jabavu da iwe iroyin ti ara rẹ, Imvo Zabantsundu ("Ero Black"); Ni Ọdún kan nígbà tó yá , o fẹ Elda Sakuba, ti yoo ku ni 1900, ti o fi awọn ọmọkùnrin mẹ́rin sílẹ̀. Àkọ́bí nínú àwọn ọmọ wònyí, Davidson Don Tengo Jabavu, yoo di onkọwe ati alapon àtàtà; akọbi keji, Alexander, ṣe àṣeyọrí John Tengo Jabavu gẹgẹbi olootu ti Imvo Zabantsundu, lẹhin ikú 1921 rẹ ni ile DDT Jabavu ni Fort Hare . 

Ni awọn ọdun 1890, igbimọ Tengo Jabavu Imbumba ("The Union") dojuko Ìdàgbàsókè orogun ti, South African Native National Congress (SANNC) ti Walter Rubusana dari. Lakoko ti o nírẹtí si isokan, ẹgbẹ Jabavu tun ni akiyesi bi ẹgbẹ Xhosa-nikan, ti Xhosas jẹ gàba lori bii Jabavu fúnra rẹ̀ . Ni iyatọ, ẹgbẹ Rubusana ni a mọ bi laarin awọn ẹya, pẹlu Xhosas ati awọn ọmọ Afirika miiran. Idije ni o buru si nipasẹ awọn aifokanbale orilẹ-ede, ṣugbọn pupọ wa si opin bi iwọn kan ti iṣọkan ti waye labẹ Apejọ ti Orilẹ-ede Afirika ti o tobi julọ (ANC), ti pinnu nikẹhin lati dubulẹ lati sinmi “awọn aberrations ti Xhosa Nationalist-African Nationalist ariyanjiyan.” 

John Tengo Jabavu kú ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹsàn-án ọdún 1921. Ní ọdún 2006, ìjọba ilẹ̀ Gúúsù Áfíríkà fún un ní Àṣẹ Luthuli.  Àamì-èyẹ naa mọ iṣẹ rẹ ni iṣẹ ìròyìn ati àtìléyìn rẹ ti ìjọba tiwantiwa. 

 Awọn itọkasi 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1921
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1859