Aṣọ Ọlọ́nà

Aṣọ Olona jẹ́ aṣọ ìbílẹ̀ tí àwọn ọmọ  Yorùbá mọ̀ fún ẹ̀wà àrà ọ̀tọ̀ rẹ̀ àti ìṣe pàtàkì rẹ̀ nínú àṣà, pàápàá láàárín àwọn ará Ìjẹ̀bú. Orúkọ yìí "Aso Olona" túmọ̀ sí "aṣọ pẹ̀lú onírúurú àmì" lédè Yorùbá. Aso Olona jẹ́ aṣọ èyí tí wọ́n fi ọwọ́ hu tí ó sì lè ní àwọn àmì lára bíi ọ̀gà.

Lọ́pọ̀ ìgbà, wọ́n máa ń hú Aṣọ Olona pẹ̀lú àwọn nǹkan tó ní ìtumọ̀ tiwọn. Wọ́n máa ń lò ó fún onírúurú aṣọ ìbílẹ̀ ti Yorùbá, bíi  Kaja tàbí Pakaja, aṣọ Yorùbá èyí tí wọ́n máa ń dà bọra. Bákan náà, wọ́n máa ń lo fún Iro ati Bùbá, àpapọ̀ ẹ̀wù àti ìró tí ó tóbi. Wọ́n lè wọ̀ ọ́ pẹ̀lú èròjà oge ṣíṣe bíi Gèlè (ìborùn), Ìpèlé, pẹ̀lú ìlẹ̀kẹ̀ àti ọ̀ṣọ́ onítùmọ̀ ìbílẹ̀.   

Ìpèlé ti Aṣọ Olona tí wọ́n ń pè ní Itagbe  wúpọ̀ ní àkókò ayẹyẹ fún àwọn Ogbóni. Aṣọ náà ni wọ́n máa ń lò gẹ́gẹ́ bí aṣọ oyè fún àwọn ẹgbẹ́ Ogbóni/Oshugbo, tí ó jẹ́ àjọ alágbára àti òkùnkùn fún àwọn àgbà àti adarí àwùjọ Yorùbá. Àwọn olóyè, aláwo àti àwọn ọmọ àwùjọ náà máa ń wọ aṣọ náà ní àwọn àkókò pàtàkì bíi ayẹyẹ, ọdún àti ètùtù. Wọ́n kà gẹ́gẹ́ bí ohun iyebíye kan tí wọ́n jogún àti gẹ́gẹ́ bí àmì àṣẹ àti ìyì. 
Kìí se oge ṣíṣe nìkan ni aṣọ yìí wà fún, ó tún jẹ́ àfihàn àmì ìdánimọ̀ àti ohun ìní.  O wúpọ̀ fún àwọn ayẹyẹ gbòógì láti ṣàfihàn àsopọ̀ ẹni tí ó wọ aṣọ náà sí àwọn àṣà Yorùbá. 

Aso Olona náà tawọ̀ jákèjádò àgbègbè Niger Delta láti ìgbà ọrun ọdún kẹ̀ẹ̀dógún, àwọn Portuguese ni ó ń fi aṣọ náà ránṣẹ́ sí orílẹ̀-èdè Brazil  gẹ́gẹ́ bí ọjà fún títà, tí wọ́n ń pè ní “pano da costa” lọ́hùn-ún (aṣọ láti etí-òkun). Lára àwọn àmì aṣọ náà ni ti ọ̀gà, èyí tí ó jẹ́ àmì orílẹ̀-èdè fún àwọn Yorùbá Ìjẹ̀bú.  Àwọn oníṣòwò ti ìlú Ìjẹ̀bú náà ta aṣọ náà ni ọrùn ọdún kọkàndínlógún sọ́dọ̀ àwọn Ijaw, àwọn náà sì tun tà sọ́dọ̀ àwọn Igbo, àwọn náà sì tun ṣe ní ìlú wọn kan, ìlú Akwete, wọ́n sì pe orúkọ rẹ̀ ni "Akwete" tàbí Ndoki nítorí Ndoki èyí tí ó wà ní Akwete tàbí Ikaki  láti ọwọ́ àwọn Ijaws nítorí àmì ọ̀gà tí ó wúpọ̀ tàbí ti Ìjàpá tí ó wà lára aṣọ náà.  Wọn mọ rìrì aṣọ náà nítorí ẹ̀wà àti àwọn àmì ara rẹ̀.

Ní àkókò ìgbàlódé yìí, Aṣọ Olona ń tẹ̀síwájú nínú jíjẹ́ ìmísí fún àwọn tí ń ṣe aṣọ, wọ́n sì ń lò ó fún ọnà onírúurú, yálà aṣọ ìbílẹ̀ tàbí ohun oge ṣíṣe mìíràn, amúlé-rẹ̀wà àti ọnà mìíràn. Ó jẹ́ aṣọ tí a lè lò ó fún onírúurú nnkan, ó sì jẹ ohun àìdíbàjẹ́ kan, fún ìdí yìí, ó jẹ́ aṣọ tí ó ṣeyebíye púpọ̀, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní àgbáyé fún oge ṣíṣe.

 Àwọn Ìtọ́kási 

Category:Yoruba culture
Category:Nigerian clothing
Category:Textile arts of Africa