Adire

Àdìrẹ jẹ́ irúfẹ́ aṣọ tí a fi aró ṣe láti gúúsù ìwọ̀-oòrùn Nàìjíríà tí àwọn obìnrin Yorùbá ṣe ní àṣà ìbílẹ̀, nípasẹ̀ lílo ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwon ọ̀nà tí wọ́n fi ń lo aró mọ́ aṣọ. Gbólóhùn  ''Àdìrẹ'' ni ó jẹyọ nínú ọ̀rọ̀ Yorùbá yí "Adì'' tí ó túmọ̀ sí '''kí á di nkan pọ̀''' tàbí '''kí á so nkan pọ̀'''. àti 'rẹ' tí ó túmọ̀ sí láti da àwọ̀.
Wọ́n máa ń lo àwọn ohun èlò tí kò ní jẹ́ kí ìrì dí, èyí tó máa ń jẹ́ kí àwọ̀ rẹ̀ yàtọ̀ síra. Ó wọ́pọ̀ láàárín àwọn èèyàn Egba ní Ìpínlẹ̀ Ògùn.
Ìtàn
Ní ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n máa ń ṣe aṣọ àdìrẹ ní gúúsù ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà, wọ́n sì máa ń kó o lọ sí Àríwá Áfíríkà nípasẹ̀ àwọn oníṣòwò àti ìdílé oníṣòwò Yorùbá. Àwọn ìdílé kan tí wọ́n yàn láti ṣí lọ sí àríwá bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn aṣọ àdìrẹ kí wọ́n lè tà á fáwọn obìnrin mìíràn. Nítorí pé àwọn obìnrin ló sábà máa ń ṣe é, àwọn ìyá ló máa ń fi àwòrán àti àwọn kókó ọ̀rọ̀ tí wọ́n fi ń ṣe é fún àwọn ọmọbìnrin wọn. Àmọ́ ṣá o, àwọn àwòrán kan lè sinmi lórí agbára àti iṣẹ́ ọwọ́ àwọn ayàwòrán, àti àwọn òye tí wọ́n ti kọ́ láti ìran tó ti dàgbà. Àwọn àwòrán tí Adire máa ń yà sábà máa ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ohun ọ̀gbìn, ẹranko, irinṣẹ́, àti èrò orí.
Abẹ́òkúta ni a kà sí olú-ìlú tí wọ́n ti ń ṣe àdìrẹ́ ní Nàìjíríà; àmọ́, àwọn kan sọ pé ìlú ńlá Ìbàdàn àti Òṣogbo ló ṣe pàtàkì jù lọ nínú ṣíṣe aṣọ adire nítorí pé dída aṣọ àdìrẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ní Abẹ́òkúta nígbà tí àwọn obìnrin Ẹ̀gbá láti Ìbàdàn padà wá pẹ̀lú ìmọ̀ yìí.

Àwọn Ìtọ́kasí