Iyawo

Ìyàwó ni obìnrin tí ó wà nínú ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọkùnrin tí wọ́n jọ ń rin ìrìn-àjò ìfẹ́ tàbí tí wọ́n jọ wà nínú ìgbéyàwó títí di ìgbà tí wọn yóò fi kọ ara wọn sílẹ̀ lọ́nà ẹ̀tọ́ lábẹ́ òfin tàbí kí ikú ya ẹnìkan ninú wọn. Àmọ́, nígbà tí ọkọ ìyàwó bá kú ni wọ́n ma ń pe irúfẹ́ ìyàwó bẹ́ẹ̀ ní wọ́n ma ń pe ní opó. Iṣẹ́ àti ojúṣe ìyàwó sí ọkọ rẹ̀, ọmọ rẹ̀ àti ẹbí rẹ̀  gẹ́gẹ́ bí òfin ìlú àti agbègbè wọn bá ṣe rí.

Ìyàtọ̀ lẹ́yìn  ìgbéyàwó
Lẹ́yìn ìgbéyàwó, púpọ̀ àwọn ènìyàn ni wọ́n ma ń retí kí aya tàbí ìyàwó àṣẹ̀ṣẹ̀gbé ó yí orúkọ rẹ̀ padà sí orúkọ ọkọ rẹ̀ tuntun. Èyí kìí sábà rí bẹ́ẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwùjọ nítorí ìṣẹ̀dálẹ̀ agbègbè kọ̀ọ̀kan. Àwọn gẹ̀ẹ́sì ní tiwọn lè lo òrùka gẹ́gẹ́ bí àmì tí àwọn ènìyàn fi lè mọ̀ wípé ó ti l'ọ́kọ. Àwọn ẹ̀yà mìíràn lágbàáyé a máa lo irúfẹ́ àmì àrà-ọ̀tọ̀ kan láti fi ṣe àdáyanrí omidan sí abilékọ obìnrin.

Orúkọ mìíràn tí a ma ń pe ìyàwó tuntun
Oríṣiríṣi orúkọ ni wọ́n ma ń pe ìyàwó tuntun nínú àwùjọ àti agbègbè kọ̀ọ̀ kan bí àṣà wọn bá ti rí. Ní ilẹ̀ Yorùbá wọ́n a màá pe obìnrin tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ níṣu-lọ́kà ní: 
Ìyàwó ọ̀sìngín
Ìyàwó alárédè
Abilékọ
Aya àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ipò àti ẹ̀tọ́ ìyàwó lábẹ́ òfin
Láyé àtijọ́, kí àwọn gẹ́ẹ̀sì ó tó gòkè odò wá ni ìran Yorùbá ti ń láyé lọ́kọ tí wọ́n di ti ń ṣ'abiyamọ. Ipò  tí ìran Yorùbá to àwọn obirin sí láwùjọ wọn kò kéré pàá pàá nínú ètò ìṣèlú àti ààtò àwùjọ. Lára àwọn ipò tí Yorùbá to àwọn obirin abilékọ sí ni: 
Alámòójútó ẹbí,
Adarí àwùjọ
Olùkọ́
Adarí okòwò
Aṣáájú ẹ̀sìn àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ; tí wọn kìí sì ń bá àwọn ọkùnrin akẹgbẹ́ wọn dupò tàbí jà sí ipò láàrín ìlú. Oníkálukú mọ ipò àti ààyè rẹ̀ láwujọ, gbogbo nkan sì ń lọ létò létò.
Àmọ́ láyé òde òní,  ọ̀làjú ti mú àwọn ẹ̀tọ́ àti àlàkalẹ̀ kọ̀ọ̀kan wọnú àṣà oríṣiríṣi àwùjọ lágbàáyé. Lara àwọn agbékalẹ̀ ẹ̀tọ́ wọ̀nyí ni ẹ̀tọ́ obìnrin lati pàṣẹ gẹ́gẹ́ bí i ti ọkọ rẹ̀ nínú ẹbí, ẹ̀tó láti ní ohun ìní láì fi ti ọkọ ṣe, ẹ̀tọ́ láti wà ní ipò kan náà pẹ̀lú ọkọ tàbí ọkùnrin láwùjọ, ẹ̀tọ́ láti fi obìnrin sípò ọkùnrin láwùjọ àti bbl. A lè rí irúfẹ́ àwọn ẹ̀tọ́ wọ̀nyí ní àwọn ilẹ̀ Yúróòpù bí Switzerland,  The new reforms came into force in January 1988.Women's movements of the world: an international directory and reference guide, edited by Sally Shreir, p. 254 Greece,In 1983, legislation was passed guaranteeing equality between spouses, abolishing dowry, and ending legal discrimination against illegitimate children Demos, Vasilikie. (2007) “The Intersection of Gender, Class and Nationality and the Agency of Kytherian Greek Women.” Paper presented at the annual meeting of the American Sociological Association. August 11. Spain,In 1981, Spain abolished the requirement that married women must have their husbands’ permission to initiate judicial proceedings  àti ilẹ̀ France ní ọdúnAlthough married women in France obtained the right to work without their husbands' permission in 1965, and the paternal authority of a man over his family was ended in 1970 (before that parental responsibilities belonged to the father who made all legal decisions concerning the children), it was only in 1985 that a legal reform abolished the stipulation that the husband had the sole power to administer the children's property.  1980s. 

Àwọn itọ́kasí