Ilé-Ìwé Girama Lísàbí (Lísàbí Grammar School)

Ilé Ẹ̀kọ́ girama Lísàbí (Lísàbí Grammar School (LGS)) jẹ́ ilé-ìwe girama ìjọba ti Ọkùnrin àti Obìnrin nì ìlú Abeokuta, ìpínlẹ̀ ògùn, Naijiria. A da sìlẹ̀ ní Oṣù Kẹsàn-án ọdún 1943 gẹ́gẹ́ bíi Ilé-ẹ̀kó ìmọ̀ ìṣòwò Lísàbí ní Ìjokò. Ó di iléèwé girama (Lisabi Grammar School) ní ọdún 1961. Ó wà ní Ìdí-Àbà, Abẹ́òkúta lọ́wọ́lọ́wọ́.

 Ìtàn 
Ilé-ìwé girama Lísàbí, jẹ̀ ọ̀kan nínú àwọn ilé-ìwé tó ṣaájú ní ìpínlẹ̀ Ògùn, a ṣíi ní ọdún 1943. Ṣáájú kí á tó da sílẹ̀,  àwọn ilé-ìwé girama méjì nìkan ló wà ní gbogbo oun tí a mọ̀ ní Ẹ̀gbá nígbà náà, èyítííṣe Abẹ́òkúta, agbègbè Ifọ̀, Ẹ̀gbá Owódé, àti Ẹ̀gbá Ọdẹ́dá.

Láàárín àkókò ìmúnisìn, àwọn ètò míṣọ́nnárì nìkan ló ń ṣiṣẹ́ ní àgbègbè náà láti dá ilé ìwé gíga sílẹ̀ bí Ilé Ẹ̀kọ́ Girama Abeokuta àti Ilé Ẹ̀kọ́ girama ti àwọn Ọmọkùnrin ti ìjọ Onítẹ̀bọmi, èyí tí àwọn ìjọ Anglican àti ìjọ onítẹ̀bọmi (Baptist) dá sílẹ̀. Bí ìlú àti ìgbà ṣe ń pè fún àwọn tí wọ́n kàwé, bẹ́ẹ̀ni oye àwọn ará ìlú tí wọ́n fẹ́ láti kàwé ni ilé ìwé gbirama ṣe ń pọ̀si lójoojúmọ́, àmọ́ ìwọ̀nba díẹ̀ nínú wọn ló ní àǹfàní láti lọ sí àwọn ilé ìwé tó wà nígbà náà.

 Bí Èrò dídá sílẹ̀ rẹ̀ ṣe wá 

Pẹ̀lu àwọn oun tí ó ti ṣẹlẹ̀ ṣààjù ni dìdàsílẹ̀ ilé ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìṣòwò Lísàbí ní ọdún 1942 dúró lé lórí, nígbàtí olùdásílẹ̀ rẹ̀, Julius Olúṣẹ̀san Pópóọlá, tí ó ń kọ́ èdè Faranse àti Latin ní ilé ẹ̀kọ́ Girama ti ìlú Abẹ́òkúta èyí tí ó wà ní Abẹ́òkúta, sọ èrò rẹ̀ láti dá ilé ìwé sílẹ̀ ní orúkọ aya rẹ̀, Olóyè Victoria Adéṣọlá Pópóọlá. Aya rẹ̀ tí ó jẹ́ olùkọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ ti àwọn obìnrin ti Ṣàgámù fọwọ́ sí ìpinnu yìí.

Láti ìgbà tí iléèwé náà ti bẹ̀rẹ̀, Julius Olusesan Popoola ti sọ àwọn àfojúsùn lórí ilé ìwé yìí: ó gbọdọ̀ jẹ́ iléèwé tó ǹ kọ́ nípa ìmọ̀ ìṣòwò tó ní ète láti ṣẹ̀dá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó pegedé nínú ẹ̀kọ́ wọn tí wọ́n sìlè lo ọwọ́ wọn tẹ ìwé àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn tóbá sì kẹ́kọ̀ọ́ jáde níléèwé náà gbọ́dọ̀ lè dá dúró fúnra wọn látàrí àwọn ìmọ̀ tí wọ́n ti kọ́ nílé ìwé yìí. Victoria Adesola Popoola ní èróńgbà ilé ẹ̀kọ́ níbi áwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti lè kọ́ àwọn iṣẹ́ ọwọ́ bíi oúnjẹ àti ìṣaralóore oúnjẹ, ìtọ́jú ilé, iṣẹ́ ọnà, iṣẹ́ aránṣọ àti iṣẹ́ ọnà.

 Ìbẹ̀rẹ̀ Ilé-Ìwé Náà 
Ilé ẹ̀kọ́ náà bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹsàn-án ọdún 1943, ní ìlú Ijoko, ní Abẹ́òkúta, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ni wọ́n fi bẹ̀rẹ̀, ti wọ́n sì di akẹ́kò́ọ́ àádọ́talénígba ní oṣù Kejìlá ọdún náà. Àwọn nǹkan mélòó kan ló mú kí iléèwé náà dàgbà tó bẹ́ẹ̀ nígbà tó bẹ̀rẹ̀:

 Ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọn kò ní owó lọ́wọ́ ṣùgbọ́n tí wọ́n mọ̀wé ní wọ́n fún ní ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́.
 Ìṣọwọ́ ṣiṣẹ́ áwọn olùdásílẹ̀ ilé ẹkọ́ náà jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà ní ìgbọ́kànlé nínú ara wọn.
 Wọ́n pèsè àyè ilégbèé fún àwọn akẹ́kọ tó bá wá láti ọ̀nà jíjìn.
 Ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ̀rè kan ni wọ́n ti màa ń mú àwọn ọmọ tí ó múnádóko tí yǒ ní àǹfàní láti wá kẹ́kọ̌ ní ilé ẹ̀kọ́ girama náà.

 Ìdàgbàsókè Ilé Ẹ̀kọ Náà 
Nígbà tí Julius Olusesan Popoola kú ní oṣù kejì ọdún 1954, ìyàwó rẹ̀, Victoria Adesola Popoola, ń bá iṣẹ́ wọn lọ. Ilé ẹ̀kọ́ náà ń tẹ̀ síwájú, ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1963, wọ́n sì dá ilé ẹ̀kó́ náà sílẹ̀ ní ibi tí ó wà báyìí.

Ní Oṣù Keje ọdun 2022, ẹgbẹ́ àwọn tó kẹ́kọ̀ọ́ jáde nì ilé ẹ̀kọ́ náà ni wọ́n parí tí wọ́n sì ṣe ìfilọ́lẹ̀ ibi eré ìdárayà álàfigigbá lóri ilẹ̀ fùn ilè ìlé ìwé náà láti fi ṣe àjọyọ̀ ayẹyẹ ogójì ọdùn tí wọ́n jáde ní ilè-ìwé náà. Olùdarí àjọ náà, Oloye Muhyi-deen Kazeem, ṣàlàyé pé ètò náà ni wọ́n yàn láti fi ró àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lágbára ní onírúurú ọ̀nà - ní ti ìwà rere, ètò ìṣúnná owó, ara àti ọpọlọ. Ó fi kun pé iṣẹ́ àkànṣe náà pín sí ipele mẹ́ta: ipele àkọ́kọ́ ni ṣíṣe àtúnkọ́ sí àwọn yàrá ìkàwé tó ti pẹ́, àti ibi eré ìdárayá aláfigigbá lórí ilẹ̀; ipele kejì ni fífi àwọ̀n ká ibi eré ìdárayá náà ká; àti ipele kẹta ni kíkọ́ àyè tí àwọn olùwòran yó máa jókǒ sí. 

 Ipa tí Ìjọba kó 
Ní àárín ọdún 1960, ìjọba àgbègbè ìwọ̀ oòrùn bẹ̀rẹ̀ láti má fi àgbéga bá àwọn ilé ìwé tí a ti ń kọ́ nípa ìṣòwò ga sí ilé ìwé yí a ti ń kọ́ ẹ̀kọ́ nípa àwọn ẹ̀rọ òǹkàwé tó ń gbéni ró. Lábẹ́ ètò yìí, ilé ẹ̀kọ́ ìṣòwò lísábí ni wọ́n yí padà sí ilé ẹ̀kọ̀ọ́ girama lísábí ní ọdún 1961, àwọn akẹ́kọ̀ó̀ sáyẹ́ǹsì àkọ́kọ́ sì kẹ́kọ̀ọ́ yege ní ọdún 1971. Ní ọdún 1975, ìjọba àgbègbè ìwọ̀ oòrùn ìgbàanì gba gbogbo ilé ìwé gíga tó wà, èyí sì mú kí ilé ìwé girama Lísàbí di ilé ìwé ìjọba tó kún fún gbogbo ẹ̀tò.

 Ní Ìparí 
Láti ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, ilé ẹ̀kọ́ yìí tiní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ jáde tó wà káàkiri àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé ti ń ṣiṣẹ́ ní onírúurú ilé iṣẹ́ àti àjọ. Ó ti mú kí àwọn ọ̀mọ̀wé nípa ìṣirò, àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n, àwọn adájọ́, àwọn olóṣèlú, àwọn dókítà, àwọn nọ́ọ̀sì, àwọn apoògùn, àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ, àwọn onìwé àtàwọn aṣáájú láwùjọ.

 LIGSOSA 
LIGSOSA jẹ àjọ àwọn tóti kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní iléèwé girama Lísàbí (ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin). Àjọ náà ní ìgbìmọ̀ ẹgbẹ́ tí olù ilé iṣẹ́ wọn wà ní ìlú Abẹ́òkúta tí wọ́n sì ní ẹ̀ka káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

Àjọ àwọn tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ jáde yìí ni ilé ẹ̀kọ́ girama Lísàbí (LIGSOSA) ni a dá sílẹ̀ láti ẹ̀ka wọn tí ó wà lọ́wọ́lọ̀wọ̀ ní ìlú Abẹ́òkúta àti ti ìlú Èkó. Ní oṣù Kejìlá ọdún 1985, àwọn ẹ̀ka tó wà nílùú Èkó àti ìlú Abẹ́òkúta dara pọ̀ mọ́ra láti dá Ìgbìmọ̀ tó ń sètò Ìgbìmọ̀ náà silẹ̀. Ní ìparí iṣẹ́ ìgbìmọ̀ náà, a ṣe àgbékakẹ̀ àwọn ọ́fíìsì Protem ni ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀ Oṣu Kẹwa ọdun 1986. 

 Díẹ̀ Nínú Àwọn tó gbajúmọ̀ Tí Wọ́n ti gba Ilé-Ìwe náà Kọjá 


 Reuben Abati, òǹkọ̀wé ìròyìn, olóṣèlú, agbófinró tẹlifíṣọ̀n àti òǹkọ̀wé ìwé ìròyìn ní Nàìjíríà
 Bode Akindele, ọ̀rọ̀ òṣèré, òṣìṣẹ́ ilé iṣẹ́, onímọ̀ràn ara ẹni
 Tunde Bakare, pásítọ̀ ọmọ Nàìjíríà, agbẹjọ́rò, òǹkọ̀wé
 Simeon Borokini, Bíṣọ́ọ̀bù ìlú Akure
 Tunde Lemo, Igbákejì gómìnà fún Ilé Ìfowópamọ́sí Àpapọ̀ ti Nàìjíríà
 Lekan Salami, òṣèré Nàìjíríà, olùdarí bọọlu

 Àlàyé Síwájú 

 Àlà àwọn iléèwé ní Abeokuta
 Ilé Ẹ̀kọ́ Gílíádì Abeokuta
 Ìkànnì ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ 

 Àwọn ìtọ́kasí 

 Àwọn ìjápọ̀ àgbáyé