Àjà (orisha)

Àjìjà, tíwón ń'dape ni Ààjà, "ìjì",  (ti a npe ni Eziza laarin awọn Edo níbití wọ́n tún ti mọ)  òun ni Orisha ìjì , igbo, awọn ẹranko inu rẹ ati oogun egbo . Nínú àwọn igbó rẹ̀, ó máa ńwa àwọn ewéko tí wọ́n ní oògùn Ìwòsàn yóò sì da àwọn ewé àti gbòǹgbò àti àwọn ẹ̀yà ewéko mìíràn jọ láti ṣe ìwòsàn fún àwọn aláìsàn. Ó ní awọn aṣiri ti Botany mu ati pe won tun le wa lo fun iranlọwọ pẹlu iṣowo ati arisiki eto-ọrọ . Àjà pín púpọ̀ nínú ìmọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀dá ènìyàn tí ń dúró de ẹnì kan láti wá bá òun láti ṣàjọpín rẹ̀. Eniyan yii sábà má ń jẹ shaman ni ikẹkọ, tabi ẹniyan bi irúfé be.

Wọ́n gbà pé bí Ajá bá gbé ẹnì kan lọ, tí wọ́n sì padà wá, wọ́n má ń di ológun tàbí obìnrin tó lágbára (Oníṣègùn). Àjìjà ńlọ ìjì láti gbé, awọn ènìyàn lati ibùgbé wọn sì inú igbo tabi awọn aaye mìíràn tí a kò mọ̀ lati kó wọn niipa awọn ọna ẹwé áti Egbò .  Gégébi ìtàn-àkólè, bi ènìyàn bá fẹ́ kọ awọn aṣiri tabi awọn ohun ijinlẹ ti ewe áti ògùn, wọn yio rin kiri ninu igbó títí wọn o fi sọnù nínú igbó. Àjìjà lẹhinna a han si eni ti o sọnu ti ko si gbọdọ̀ fi ìbẹ̀rù hàn, Lẹ́hìn èyí, yóò mú wọn ti yóò si kọ́ wọn ní agbára itọju ewé àti àwọn Egbò. Ní kété tí àwọn èkó na bá ti parí, Àjìyà yóò darí wọn jádẹ kúrò nínú igbó.  Irin-ajo náà, ní wón sọpe ó má ń gba laarin ọjọ Méjẹ sí oṣù Mẹ́ta, èrò òpò ni pé eniyan naa ti lọ si ilu àwọn oku tabi ọrun . Àjà ni wọ́n kà sí ọ̀kan lára àwọn Ẹ̀mí Ayé tó ṣọ̀wọ́n nítorí pé ó ń fi ara rẹ̀ hàn fún ènìyàn kìí ṣe láti pa wọ́n lára tàbí kó dẹ́rù bà wọ́n.

 Àwọn ìtọ́kasí