Ohun ìdáná

Ohun èlò ìdáná (Kitchenware) ni gbogbo àwọn irinṣẹ́, ohun èlò, àti ohun-ìṣèlù tí a ń lò nínú ìdáná láti pèsè, láti sè, tàbí láti tọ́jú oúnjẹ. Ní ilẹ̀ Yorùbá, ohun èlò ìdáná kọjá kí á kàn máa lo ohun tí a fi irin ṣe nìkan; ó ní í ṣe pẹ̀lú àṣà, ìmọ̀ ìṣẹ̀ǹbáyé, àti irúfẹ́ oúnjẹ tí a fẹ́ sè. Àwọn ohun èlò wọ̀nyí ni a lè pín sí ìsọ̀rí bíi ohun èlò amọ̀, igi, àti irin, èyí tí ọ̀pọ̀ rẹ̀ sì jẹ́ iṣẹ́ ọwọ́ àwọn oníṣẹ́-ọnà bíi alágbẹ̀dẹ àti onímọ̀-amọ̀.

Ní ayé àtijọ́ kí àyípadà iṣẹ́-ẹ̀rọ tó dé, àwọn alágbẹ̀dẹ àti onímọ̀-amọ̀ ni wọ́n ń pèsè ohun èlò tí a ń lò. Fún àpẹẹrẹ, Iṣasùn àti Apẹ jẹ́ ohun èlò amọ̀ tí a ń lò láti sè oúnjẹ lórí iná, èyí tí a gbà gbọ́ pé ó ń fún oúnjẹ ní adùn àrà ọ̀tọ̀ ju ìsà kànnà (metal pots) lọ. Bákan náà, Odo àti Olú-odo (Mortar and Pestle) jẹ́ ohun èlò tí a fi igi ṣe láti gún iyán, èyí tí í ṣe ọ̀kan lára oúnjẹ òfẹ́ nínú àṣà Yorùbá. Ìyàtọ̀ pàtàkì kan nínú ìdáná Yorùbá ni lílo Ọlọ àti Ọmọ-ọlọ (Grinding Stone) láti lọ ata tàbí èròjà mìíràn kí ó lè dán, èyí tí ọ̀pọ̀ ṣì fẹ́ràn lílo rẹ̀ ju ẹ̀rọ ìjìnlẹ̀ (blender) lọ nítorí adùn oúnjẹ.

Ní ayé òde-òní, ìyípadà ti dé bá àwọn ohun èlò ìdáná ní ilẹ̀ Yorùbá. Ìsà kànnà, sítòfù gáàsì, àti àwọn ohun èlò onírin (stainless steel) ti rọ́pò ọ̀pọ̀ ohun èlò amọ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ohun èlò bíi Ajẹ́ (wooden stirrer) tàbí orúgun fún rírọ àmàlà tàbí ẹfọ́ ṣì jẹ́ ohun tí kò ṣeé fọwọ́ rọ̀ sẹ́yìn nítorí pé irin kò lè ṣe iṣẹ́ rẹ̀ bí ó ṣe yẹ nínú ìkòkò. Àtẹ ìsàlẹ̀ yìí ṣe àlàyé kíkún lórí onírúurú ohun èlò ìdáná Yorùbá:

 Ohun Èlò  Ohun tí a fi ṣe  Ìwúlò rẹ̀ nínú ìdáná Odo àti Olú-odo  Igi  Láti gún iyán, gígún èlùbọ́, tàbí gígún èròjà oúnjẹ. Ọlọ àti Ọmọ-ọlọ  Òkúta  Láti lọ ata, èpà, àti àwọn ohun èlò mìíràn kí ó lè dán. Iṣasùn  Amọ̀  Fún sísè ewédú, obẹ̀ ẹja, tàbí ẹran láti fún oúnjẹ ní adùn. Apẹ  Amọ̀  Ìsà ńlá tí a fi ń sè oúnjẹ tó pọ̀ tàbí fún títẹ́ ẹrù oúnjẹ. Ajẹ́ / Orúgun  Igi  Láti rọ àmàlà, ìyán, tàbí sẹ̀mọ́ kí ó lè dán láìní kókó. Ìfẹ̀rẹ́  Igbá tàbí Irin  Láti kẹ oúnjẹ bíi àmàlà tàbí fùfú jáde kúrò nínú ìsà. Sìfíìtì  Irin fẹ́lẹ́ (Tin)  Láti kù èlùbọ́ tàbí ìyẹ̀fun láti yọ ìdọ̀tí tàbí kókó kúrò. Amù  Amọ̀  Láti tọ́jú omi mu kí ó lè tutù nínú ilé láìlo iná mànàmáná.

Ẹ tún wo
 Iṣẹ́ Àgbẹ̀dẹ
 Oúnjẹ Yorùbá
 Amọ̀

Àwọn Ìtọ́kasí

*
Category:Àṣà Yorùbá