Àjọ Bọ́ọ̀lù Alápẹ̀rẹ̀ Nàìjíríà

Nigeria Basketball Federation (NBBF) (Àjọ Bọ́ọ̀lù Alápẹ̀rẹ̀ Nàìjíríà) jẹ́ àjọ tí ń darí bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin àti obìnrin ní Nàìjíríà. NBBF ti jẹ́ alábàáṣiṣẹ́pọ̀ FIBA Africa láti ọdún 1963, àwọn ọ́fíìsì rẹ̀ sì wà ní Abuja àti Lagos.

 Àwọn ìdíje FIBA 
Ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ àgbà ọkùnrin ti Nàìjíríà ti kópa nínú àwọn ìdíje FIBA Africa Championship ní ìgbà mẹ́tàdínlógún (17), ní: 1972, 1978, 1980, 1985, 1987, 1992, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015. Wọ́n gba àmì-ẹ̀yẹ wúrà kan, fàdákà mẹ́ta, àti idẹ mẹ́ta, wọ́n sì kópa ní ẹ̀mẹ́jì nínú FIBA World Cup, ní 1998 àti 2006, níbi tí wọ́n ti parí sí ipò 13 àti 14 lẹ́sẹẹsẹ. Ìdíje Africa Championship tí ó kẹ́yìn rí i tí ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ Nàìjíríà gba àmì-ẹ̀yẹ wúrà lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun ẹgbẹ́ Angola tí ó lágbára gan-an. Àṣeyọrí yìí ti gbé ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Nàìjíríà sí ipò kìíní ní Áfríkà àti ipò 16 ní àgbáyé nígbà tí ẹgbẹ́ obìnrin wà ní ipò 6 ní Áfríkà àti ipò 42 ní àgbáyé. Èyí jẹ́ àṣeyọrí nípasẹ̀ ètò kíkún láti ọwọ́ Ìgbìmọ̀ àjọ náà tí Tijjani Umar darí.

Lẹ́nu àìpẹ́ yìí, ẹgbẹ́ náà ti gbádùn àṣeyọrí, nítorí ètò ìmúwọlé àwọn agbábọ́ọ̀lù kọ́lẹ́jì àti akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ Amẹ́ríkà tí wọ́n jẹ́ ọmọ Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ kan tí ó kún fún àwọn Nigerian-American yege fún 2006 FIBA World Championship, tí ó sàmì sí ìgbà kejì péré nínú ìtàn orílẹ̀-èdè náà tí wọ́n yege fún FIBA World Cup.

Agbábọ́ọ̀lù mẹ́jọ nínú ẹgbẹ́ tí ó ṣojú Nàìjíríà ní ìdíje 2009 FIBA AfroBasket ni wọ́n bí ní United States. Nàìjíríà tún yege fún Olimpiiki Ìgbà Ooru 2012, níbi tí ẹgbẹ́ wọn ti ní àwọn ọmọ Nàìjíríà-Amẹ́ríkà 10, tí wọ́n bí 10 nínú wọn ní United States.

 Àwọn ìdíje míràn 
Nàìjíríà ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ ní Àwọn Eré Áfríkà, ó sì parí sí ipò kẹrin ní Eré Commonwealth 2006, tí wọ́n fi díẹ̀ pàdánù sí ipò kẹta fún England.

Ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Nàìjíríà, D'Tigers, kópa nínú Eré Commonwealth Gold Coast 2018 wọ́n sì pàdánù gbogbo eré tí wọ́n gbá.

 Àwọn Aṣèyọrí Afrobasket 2015 

Ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ àgbà ọkùnrin Nàìjíríà, tí a mọ̀ sí D’Tigers, ti di aṣèyọrí Áfríkà nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín lẹ́yìn iṣẹ́ ribiribi wọn ní ìdíje Afrobasket Men's Championship 2015 tí ó wáyé ní Tunisia láti Oṣù Kẹjọ 19–30, 2015.

Ìṣẹ́gun tí a ń ṣe ayẹyẹ rẹ̀ lónìí kò rọrùn bí Ìgbìmọ̀ Nigeria Basketball Federation (NBBF) tí Tijjani Umar darí ṣe kojú àwọn ìdènà oríṣiríṣi ní ọ̀nà láti dé ìpele yìí, èyí tí àwọn Ìgbìmọ̀ mìíràn ṣaájú rẹ̀ ti gbìyànjú láti dé.

Ọ̀nà sí àṣeyọrí òní bẹ̀rẹ̀ ní tòótọ́ ní ọdún 2013 lẹ́yìn sáà kejì Tijjani Umar gẹ́gẹ́ bí ààrẹ NBBF. Láìka àwọn ìpínyà-ọkàn tí wọ́n gbé sí ọ̀nà rẹ̀, Ìgbìmọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní pẹrẹu ó sì lọ wá àwọn agbábọ́ọ̀lù tí ó dára jùlọ tí orílẹ̀-èdè náà ní nílé àti lẹ́yìn odi.

Ní Afrobasket ní Abidjan, Côte d'Ivoire ní 2013, ọ̀pọ̀lọpọ̀ olólùfẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ló ń retí pé kí Nàìjíríà fọ̀ ìjẹgàba tí Angola ní lórí bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kọ̀ntínẹ́ǹtì náà, ṣùgbọ́n àwọn ìpalára àti àwọn kókó ìmọ̀-ẹ̀rọ mìíràn ba àlá náà jẹ́.

Gẹ́gẹ́ bí ẹni tí kì í gba ìpàdánù ní ìrọ̀rùn, Umar àti ẹgbẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú àwọn àfikún láti ọ̀dọ̀ àwọn agbábọ́ọ̀lù, ṣe àyẹ̀wò ara wọn wọ́n sì parí èrò pé, ẹgbẹ́ náà, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbábọ́ọ̀lù tó pegedé ní àgbáyé, nílò àwọn iṣẹ́ ọwọ́ onímọ̀-ẹ̀rọ tí ó ní ìrírí láti yi ẹgbẹ́ náà padà sí aṣèyọrí tí wọ́n jẹ́ ní tòótọ́.

Báyìí ni wọ́n ṣe yan Amẹ́ríkà William Voigt láti inú àwọn orúkọ tí wọ́n fi ìwé sílẹ̀ láti darí ẹgbẹ́ Nàìjíríà. Òun náà, tí ebi àṣeyọrí ń pa lórí iṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ ní Áfríkà, wá pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ tirẹ̀ láti ṣe àfikún sí àwọn olùrànlọ́wọ́ ọmọ Nàìjíríà tí NBBF pèsè.

Agbábọ́ọ̀lù mẹ́ta láti inú liigi Nàìjíríà, DStv Men's Basketball League, wà lára àwọn ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n yàn láti bẹ̀rẹ̀ ibùdó ní Abuja ní Oṣù Keje 15, 2015, ṣùgbọ́n ìṣòro fìsá (visa) dí wọn lọ́wọ́ láti darapọ̀ mọ́ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ṣaájú ìdíje ti ẹgbẹ́ náà ní France àti Italy níbi tí ẹgbẹ́ náà ti kópa nínú àwọn ìdíje ìpè àti àwọn eré ìbarẹ́.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó dunni, nígbà tí ẹgbẹ́ náà ń parí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ wọn ní Italy, òpómúléró ẹgbẹ́ náà, Ike Diogu ní ìpalára ẹlẹ́ran-ara (calf-muscle injury) èyí tí ó yọ ọ́ kúrò nínú ìdíje náà nígbẹ̀yìn.

Nígbà tí àwọn onímọ̀ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kan rí èyí gẹ́gẹ́ bí ìfàsẹ́yìn tí wọ́n sì parí èrò pé àlá Nàìjíríà láti di Aṣèyọrí Áfríkà ti fọ́, Diogu fúnra rẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé inú rẹ̀ kò dùn, sọ fún àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ pé ẹnìkan péré ni òun jẹ́ nínú àwọn jagunjagun 12 tí ń lọ sí ogun, ó sì rọ̀ wọ́n pé wọ́n lágbára láti ṣẹ́gun gbogbo olùdíje fún àmì-ẹ̀yẹ náà.

Ibi ìyípadà fún ẹgbẹ́ náà ni ìpàdánù sí orílẹ̀-èdè tí ó gbà wọ́n lálejò, Tunisia, ní ìpele àwọn ẹgbẹ́ (group stage). Ààrẹ NBBF, Umar sọ fún àwọn agbábọ́ọ̀lù ní yàrá ìparapọ̀ pé ìpàdánù náà jẹ́ ìpè ìjípadà fún wọn láti di àmùrè wọn mú kí wọ́n sì gbá bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ tí ó dára jùlọ ní ayé wọn.

Láti ibẹ̀ wọn kò bojúwẹ̀yìn mọ́ bí wọ́n ṣe ń gbá eré kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú ìpinnu títí tí wọ́n fi pàdé ọ̀tá wọn ti 2013, Senegal, àwọn tí wọ́n ṣẹ́gun ní àkókò àfikún (over-time) lẹ́yìn eré líle tí ó mú kí gbogbo àwọn ènìyàn wà ní etí àga wọn.

Nísinsìnyí ní ìparí, àwọn agbábọ́ọ̀lù náà ti gbaradì láti fòpin sí ìjọba àwọn Angola, àwọn tí wọ́n ti pàdánù tẹ́lẹ̀ sí Senegal ní ìpele àwọn ẹgbẹ́ ní ọ̀nà sí ìparí.

Ní lílọ sínú ìparí, Adarí-Gbogboògbò ti National Sports Commission (NSC), Mallam Al-Hassan Yakmut ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ fún Ààrẹ NBBF, pé Igbákejì Ààrẹ, ní orúkọ Ààrẹ Federal Republic of Nigeria yóò pe ẹgbẹ́ náà láti kí wọn kú oríire ní orúkọ orílẹ̀-èdè tí ó ń retí.

Ìṣẹ́jú díẹ̀ kí eré tó bẹ̀rẹ̀ ní ìparí, ẹgbẹ́ náà gba ìpè láti ọ̀dọ̀ Igbákejì Ààrẹ, Ọ̀jọ̀gbọ́n Yemi Osinbajo, ẹni tí ó sọ fún àwọn agbábọ́ọ̀lù náà pé kí wọ́n ní ìgbàgbọ́ pé wọ́n lè dá ìṣẹ́gun léra Angola dúró kí wọ́n sì di aṣèyọrí Áfríkà.

Pẹ̀lú ọ̀rọ̀ yẹn ní ẹ̀yìn ọkàn wọn, bí ẹkùn (tigers) tí wọ́n jẹ́ ní tòótọ́, wọ́n lọ sínú eré náà, láìka ìgbéraga àkọ́kọ́ ti àwọn Angola sí, wọ́n ja ọ̀nà wọn padà, àmì lẹ́yìn àmì, tí wọ́n sọ àwọn aṣèyọrí ọlọ́jọ́ pípẹ́ di lásán nínú ìlànà náà títí tí wọ́n fi gba adé náà pẹ̀lú ìṣẹ́gun àmì mẹ́sàn-án fún Nàìjíríà ní 74–65. Èyí ni àkọ́kọ́ nínú ìtàn ìdíje náà àti tíkẹ́ẹ̀tì Olimpiiki nínú àpò.

Wọ́n ti ṣe iṣẹ́ ribiribi, nípa ṣíṣẹ́gun àwọn Angola tí a bẹ̀rù àti gbígba tíkẹ́ẹ̀tì Olimpiiki léra. Ìyókù wà fún àwọn ènìyàn àti ìjọba Nàìjíríà láti mọrírì àti láti san ẹ̀san fún àṣeyọrí ìtàn yìí.

 Àdéhùn Onígbọ̀wọ́ 
Nigeria Basketball Federation (NBBF), láìpẹ́ yìí ṣí Econnetmedia, olówó Kwese Sports payá gẹ́gẹ́ bí i onígbọ̀wọ́ àkọlé tuntun ti Men's Premier Basketball League.
Pẹ̀lú fífọwọ́sí àdéhùn àti ṣíṣí onígbọ̀wọ́ àkọlé payá lọ́nà ìjọba, Men Premier Basketball League tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí DStv Premier Basketball League, ni a ó máa pè ní ‘Kwese Premier Basketball League’.

Ààrẹ àtijọ́ ti NBBF, Tijjani Umar sọ èyí di mímọ̀ níbi ìpàdé oníròyìn ní Abuja láti ṣí orúkọ onígbọ̀wọ́ àkọlé tuntun fún liigi náà payá.

Umar sọ pé àdéhùn onígbọ̀wọ́ náà tó $12 million fún ọdún márùn-ún (2017-2021) ní owó ìwé-àṣẹ ti $2.2 million fún sáà kan fún gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ NBBF pẹ̀lú Men's Premier Basketball League.

Àdéhùn $2.2 million fún sáà kan yìí tóbi ju àdéhùn ọdún mẹ́rin ti tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú DStv lọ èyí tí ó tó $1.5 million péré fún àkókò ọdún mẹ́rin náà.

Ààrẹ àtijọ́ náà fi kún un pé ẹ̀tọ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ àdáṣe ti Kwese Premier Basketball League, pẹ̀lú sáà liigi 2017 tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Lagos wà ní ìkawọ́ Kwese Sports Channel.

Ní Oṣù Kẹrin 2018, NBBF tí Ahmadu Musa Kida darí fọwọ́sí àdéhùn onígbọ̀wọ́ 60 million Naira fún àwọn liigi bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin ti Division 1 àti 2 pẹ̀lú Total Nigeria limited.

 Afrobasket Obìnrin 2017 

ORÚKỌ ÀWỌN AGBÁBỌ́Ọ̀LÙ ÀTI AKỌ́NIMỌ̀Ọ́GBÁ TÍ A PÈ SÍ IBÙDÓ ORÍLẸ̀-ÈDÈ NÍ ÌMÚRASÍLẸ̀ FÚN ÌDÍJE AFROBASKET 2017 WOMEN CHAMPIONSHIP NÍ BAMAKO, MALI.

Àwọn Ibùdó náà yóò bẹ̀rẹ̀ padà ní Ọjọ́ Ajé, Oṣù Keje 24, 2017 ní Orlando, Florida, USA àti Lagos, Nàìjíríà lẹ́sẹẹsẹ. Àwọn agbábọ́ọ̀lù tí ó wà ní Òkè-òkun yóò péjọ sí Orlando, Florida nígbà tí àwọn tí ó wà nílé pẹ̀lú àwọn agbábọ́ọ̀lù òkè-òkun tí wọ́n wà fún ìsinmi ní Nàìjíríà yóò péjọ sí Lagos, Nàìjíríà ní ọjọ́ tí a sọ lókè yìí.

Àtòjọ kíkún ti àwọn agbábọ́ọ̀lù àti Àwọn Akọ́nimọ̀ọ́gbá fún Orlando, Florida, USA àti Lagos, Nàìjíríà nìyí:

A. Ibùdó Orlando, Florida, USA

1. Ezinne Kalu

2. Promise Amukamara

3. Adaeze Alaeze

4. Helen Ogunjimi

5. Ayoleka Sodade

6. Ndidi Madu

7. Cecilia Okoye

8. Aisha Mohammed

9. Patience Okpe

10. Sarah Imovbioh

11. Ugo Nwaigwe

12. Balogun Elizabeth

13. Joyce Ekworomadu

14. Evelyn Akhator

AKỌ́NIMỌ̀Ọ́GBÁ

Vincent James Samuel(Sam Vincent)

B. Ibùdó Lagos, Nàìjíríà

1. Sarah Ogoke – Òkè-òkun

2. Uju Ugoka - Òkè-òkun

3. Adaora Elonu – Òkè-òkun

4. Chioma Udeaja – First Bank

5. Nkechi Akashili - First Bank

6. Upe Atosu – First Bank

7. Elawure Tina Odion – First Bank

8. Akaraiwe Nkem – First Bank

9. Ukato Igere Magdalene – First Bank

10. Nwamaka Deborah Chidinma – First Bank

11. Ulabo Queen Roseline - Dolphins

12. Olaosebikan Tokunbo - Dolphins

13. Ume Nwamaka Gloria – Plateau Rocks

14. Okonkwo Grace – IGP Queens

15. Isaac Christiana – IGP Queens

ÀWỌN AKỌ́NIMỌ̀Ọ́GBÁ

1. Peter Favour Ahmedu - First Bank

2. Ochuko Okorogun - Dolphins 

 Àwọn Aṣèyọrí Afrobasket Obìnrin 2017 
Ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ obìnrin Nàìjíríà D'tigress gba adé FIBA 2017 women's Afrobasket lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun Senegal ní Ìparí.

 Nigerian Premier League 

Nigerian Premier League (KPL) (bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀) ni liigi bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ amọ̀ṣẹ́dunjú tí ó ga jùlọ fún Ọkùnrin nígbà tí Zenith Women Basketball League jẹ́ liigi bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ amọ̀ṣẹ́dunjú tí ó ga jùlọ fún Obìnrin ní Nàìjíríà.

 Àwọn Ẹgbẹ́ (Kwese Premier League) 

SAVANNAH CONFERENCE
 Bauchi Nets (Bauchi)
 Kano Pillars (basketball) (Kano)
 Gombe Bulls (Gombe)
 Plateau Peaks (Jos)
 Mark Mentors (Abuja)
 Defenders (Abuja)
 Niger Potters(Niger)
 Kada Stars (Kaduna)

ATLANTIC CONFERENCE
 Oluyole Warriors (Ibadan)
 Hoops & Read  (Lagos)
 Royal Hoopers (Rivers)
 NAF Rockets (Lagos)
 Delta Force  (Asaba)
 Nigeria Customs (Lagos)
 Police Baton (Lagos)
 Kwara Falcons (Kwara)

 Àwọn Ẹgbẹ́ (Zenith Women's League) 

 First Bank (Lagos)
 Dolphins (Lagos)
 1st Deepwater (Lagos)
 Plateau Rocks (Jos)
 FCT Angels (Abuja)
 IGP Queens (Lagos)
 Nigeria Customs (Lagos)
 GT 2000 (Kaduna)
 Oluyole Babes (Ibadan)
 Nasarawa Amazons  (Nasarawa)
 Ekiti Angels (Ekiti)
 Taraba Hurricanes (Taraba)
 Delta Force  (Asaba)
 Coal City Queens (Enugu)
 Zamfara Babes (Zamfara)
 Sunshine Angels (Ondo)
 AHIP (Kano)
 Benue Princess  (Benue)
 Delta Force (Delta)

 Àwọn Ìtọ́kasí 

 Àwọn ìjápọ̀ ìta 
 Nigeria @ AfricaBasket.com 
 FIBA.com
 Official AUN Basketball Website

Nigeria
National team
Basketball
Category:Sports organizations established in 1963
Category:Organizations based in Abuja
Category:1963 establishments in Nigeria
Category:Women's sports governing bodies in Nigeria