Ekundayo Adeyinka Adeyemi

Ekundayo Adeyinka Adeyemi (Ọjọ́ kẹtàdińlọ́gbọ̀n Oṣù Kejì 1937 – Ọjọ́ kẹẹdọ́gbọ̀n Oṣù Kínní 2022) jẹ́ akọ́lé àti onímọ̀ ilé-ìwé gíga ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ẹni tí ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n àgbà nínú ìmọ̀ ìkọ́lé ní Covenant University, Ọ̀tà. Ní 1975, Adeyemi di ọ̀jọ̀gbọ́n ní Ahmadu Bello University, Zaria, ìgbéga tí ó sọ ọ́ di ọ̀jọ̀gbọ́n àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ ìkọ́lé ní Nàìjíríà àti Gúúsù-Sàhárà Áfríkà. Ó jẹ́ adelé igbákejì alákòóso (acting vice chancellor) ti Federal University of Technology Akure láti Oṣù Kejìlá 1999 sí Oṣù Kẹsàn-án 2001.

 Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ 
Wọ́n bí i sí ìdílé àwọn òbí tí ó wá láti Ìpínlẹ̀ Èkìtì, Adeyemi lọ sí ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ mẹrin tí ó yàtọ̀ ní àwọn ìpínlẹ̀ oríṣiríṣi kí ó tó parí ẹ̀kọ́ ìpìlẹ̀ rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ó parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní Christ's School Ado Ekiti, ní olú-ìlú ìpínlẹ̀ náà ní 1956. Ní 1963, ó gba oyè nínú ìmọ̀ ìkọ́lé láti Ahmadu Bello University. Ní 1965, ó gba oyè Master rẹ̀ láti Columbia University. Èyí ni ó tẹ̀lé e pẹ̀lú oyè Master mìíràn nínú ìfètòsómọ̀ Ìlú láti New York University ní 1973. Iṣẹ́ àpilẹ̀kọ Ọ̀mọ̀wé (PhD thesis) rẹ̀ dá lórí Kaduna Capital Territory and Metropolitan Lagos: An Analysis of Administrative and Institutional Framework for Urban land Planning and Development (Agbègbè Olú-ìlú Kaduna àti Ìlú Ńlá Èkó: Àyẹ̀wò Ìlànà Ìṣàkóso àti ti Ìdásílẹ̀ fún Ìfètòsómọ̀ Ilẹ̀ Ìlú àti Ìdàgbàsókè), ó sì parí rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ kan náà ní 1974.

 Iṣẹ́ 
Wọ́n kà Adeyemi sí ọ̀jọ̀gbọ́n àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ ìkọ́lé ní Nàìjíríà, àti pé wọ́n tún ròyìn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ ilé-ìwé gíga àkọ́kọ́ láti dé ipò ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ̀ ìkọ́lé ní Gúúsù-Sàhárà Áfríkà.

 Àwọn ipò ẹ̀kọ́ àti ìṣàkóso 
Ekundayo jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ pẹ̀lú Nigerian Institute of Architects, African Union of Architects àti American Institute of Planners. Ekundayo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ rẹ̀ ní Ahmadu Bello University ní 1969, níbi tí ó ti gun àwọn gradẹ títí ó fi di díìnì (dean) ti ẹ̀ka ẹ̀kọ́ àyíká (faculty of environmental design) ní 1976. Wọ́n fi jẹ ọ̀jọ̀gbọ́n ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà ní ọdún tí ó ṣáájú. Ní 1982, Ekundayo lọ fún ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́ (sabbatical) ní University of Sheffield gẹ́gẹ́ bí ọ̀jọ̀gbọ́n àbẹ̀wò. Ní 1988, wọ́n yan Ekundayo gẹ́gẹ́ bí Igbákejì Físí (Deputy Vice Chancellor) ti Federal University of Technology Akure. Láàrin 1999 àti 2002, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Adelé Igbákejì Alákòóso ilé-ìwé náà. Ní 2004, ó jáde láti ibi ìfẹ̀yìntì láti di díìnì Kọ́lẹ́jì ti Sáyẹ́ǹsì àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ọ̀jọ̀gbọ́n àgbà ní Covenant University. Wọ́n tún kà á sí baba fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, ó sì ṣe ìrànlọ́wọ́ láti dá àwọn ẹ̀ka ìmọ̀ ìkọ́lé sílẹ̀ ní àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga díẹ̀ ní Nàìjíríà.

 Àwọn ìtẹ̀jáde 
Nínú ìwádìí kan ti ọdún 2008 tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ Meaning and Relevance in Nigerian Traditional Architecture: The Dialectics of growth and Change, Adeyemi gbìyànjú láti ṣàtúnṣe èrò òdì pé àwọn Áfríkà ń gbé nínú "àwọn àgbègbè igbó tí kò ní ètò, tí a yà sọ́tọ̀ pẹ̀lú ìmọrírì díẹ̀ fún ẹwà nínú ìfètòsómọ̀ ìlú" nípa pípèsè òye lórí ohun tí ó ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìkọ́lé ìbílẹ̀ àtijọ́ ní gbogbo àwọn ẹ̀yà pàtàkì ní Nàìjíríà, nígbà tí ó ń pèsè ìjìnlẹ̀ òye àti ìwòye àpapọ̀ lórí àwọn ilé Áfríkà ti àtijọ́.

Ìwé kan ní 2014 tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ Characteristics of Early Ecclesiastical Architecture in Lagos State in Nigeria láti ọwọ́ Adeyemi nínú Journal for Cultural and Design Studies ṣe àkíyèsí pé àkókò láàrin ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1850 títí dé ìparí àwọn ọdún 1920 bẹ̀rẹ̀ sákání ìgbékalẹ̀ pàtàkì kan nínú irúfẹ́ àwọn ilé tí a ṣe àpẹẹrẹ wọn ní Nàìjíríà. Ìwádìí náà ṣe àyẹ̀wò àwọn ilé ẹ̀sìn Krístì márùn-ún tí ó ṣe pàtàkì jùlọ tí a kọ́ ní àkókò náà, nígbà tí ó gbé àwọn àbùdá wọn tí ó yàtọ̀ yẹ̀wò. Àwọn àbájáde láti inú ìtẹ̀jáde náà ni pé a ṣe àpẹẹrẹ àwọn ilé náà pẹ̀lú àfikún, èrò àti àwọn ọ̀rọ̀ kékeré láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè àti pé ẹ̀rọ tí a lò ti yípadà ní ọdún tí ó ti kọjá sí ohun tí a ń lò lónìí.

 Ikú 
Adeyemi di olóògbé ní Ọjọ́ kẹẹdọ́gbọ̀n Oṣù Kínní 2022, ní ẹni ọdún 84.

 Àwọn Ìtọ́kasí 

 Àwọn ìjápọ̀ ìta 
 WorldCat.org
 In the making of an architect: the Zaria experience

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí 1937
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí 2022
Ẹ̀ka:Àwọn akọ́lé ọmọ Nàìjíríà ọ̀rúndún 20
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ ọmọ Nàìjíríà ọ̀rúndún 20
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ ọmọ Nàìjíríà ọ̀rúndún 21
Ẹ̀ka:Àwọn òṣìṣẹ́ ẹ̀kọ́ ti Covenant University
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn Ahmadu Bello University
Ẹ̀ka:Àwọn Igbákejì Alákòóso àwọn fásitì Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn láti Ìpínlẹ̀ Èkìtì
Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè ní Robert F. Wagner Graduate School of Public Service
Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè ní Columbia Graduate School of Architecture, Planning and Preservation
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ ìmọ̀ ìkọ́lé
Ẹ̀ka:Àwọn òṣìṣẹ́ ẹ̀kọ́ ti Federal University of Technology Akure
Ẹ̀ka:Àwọn onímọ̀ ilé-ìwé gíga ti University of Sheffield