Hezekiah Oluwasanmi

Hezekiah Adedunmola Oluwasanmi (ọjọ kejìlá oṣù kọkànlá ọdún 1919 – ọjọ kẹẹdogun oṣù kẹjọ ọdún 1983) jẹ ọmọ ilè ìwé gíga ọmọ Nàìjíríà ati ọjọgbọn ti o ṣíṣe gẹgẹ bi igbakeji oga agba ile iwe giga Obafemi Awolowo University láti ọdún 1966 si 1975. O jẹ ohun pataki ninu idasile yunifasiti naa. https://web.archive.org/web/20100829154217/http://greatifealumni.org/features.asp?id=58 Ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ètò ọrọ̀ ajé àgbẹ̀ http://aaae-africa.org/aaae-3/Prof_Francis_Idachaba_AAAE_Memorial_Series_paper.pdfAAAE ní fásitì Ìbàdàn kí wọn tó yàn án ní Yunifásítì Obafemi Awolowo gẹ́gẹ́ bí igbákejì ọ̀gá àgbà .

 Ìbẹrẹ Ìgbésí ayé ati ẹkọ 
Hezekiah Oluwasanmi ti a bi ni ọjọ kejìlá Oṣu kọkànlá ọdún 1919, fún awọn obi Kristiani ni Ipetu Ijesa, lẹhinna ẹkun Gusu, British Nàìjíríà . Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Anglican kan ní Ipetu Ijesa, ó sì parí ẹ̀kọ́ girama ní Abeokuta Grammar School . Lẹhinna o rin irin-ajo lọ si ilu òkèèrè fun eto-ẹkọ kọlẹji, o kawe ni Ile-ẹkọ giga Morehouse o si gba oye lati Ile-ẹkọ giga Harvard .

 Iṣẹ-ṣiṣe 
Nigbati o pada si Nàìjíríà, Oluwasanmi di oṣiṣẹ ti kọlẹji kan ṣoṣo ni orílẹ-èdè naa, Ile-ẹkọ giga Fasiti, Ibadan . O dide nipasẹ àwọn ipele ẹkọ lati di ọjọgbọn ti eto-ọrọ aje-ogbin ni ọdún 1958. https://en.wikipedia.org/wiki/Hezekiah_Oluwasanmi#cite_ref-2 Nigba ti o wa ni Ibadan, Oluwasanmi jẹ alakoso ilé-ìwé, o jẹ ọgá ti Gbongan Sultan Bello ati lẹhinna o jẹ olutọju ti Gbongan Mellanby. Laarin ọdún 1963 ati 1966, o jẹ olori ti Oluko ti ẹka ìmọn àgbẹ. Ni ọdun 1960, Oluwasanmi ati diẹ ninu awọn ẹlẹgbẹ rẹ ni Ilu Ibadan, kọ lẹta imọran si Alakoso agbègbè nipa ìlànà ti dida ile-ẹkọ giga tuntun silẹ láàrin agbègbè Òòrùn. Wọn yán an láti ṣíṣe pẹlú ìjọba nínú eto ati ìdàgbàsókè ile ìwé gíga ti wọn yóò wa ni Ile-Ife . Bibẹẹkọ, lakoko igbero ati ibẹrẹ awọn iṣẹ ikẹkọ, ile-ẹkọ giga tuntun ni a mu ninu idaamu iṣelu laarin agbègbè náà. Eyi lo mu ki àwọn ọjọgbọn olókìkí bii Sam Aluko ati Wole Soyinka fi kuro. 

Ni ọdún 1966, lẹyìn ìgbàtí ìṣèjọba yíì padà nipasẹ awọn ológun, Adekunle Fajuyi, gomina ológun tuntun yan Oluwasanmi láti rọpo Oladele Ajose . Ètò ìṣèjọba Oluwasanmi ni o tun mu ètò ilé-ẹ̀kọ́ giga náà padà ti ijọba iṣaaju ti ya sọtọ ti o si parí ọpọlọpọ awọn iṣẹ ile.  Lakoko ti o wa lori ipò náà, ile-ẹkọ gíga náà kó kuro ni ààyè ìgbà diẹ rẹ ni Ibadan si ààyè alálòpẹ́ ni Ile-Ife.

Ọdun marun-un lẹhin ikú rẹ, ẹgbẹ kan ti awọn ọrẹ ati ẹbi timọtimọ rẹ ṣeto HA Oluwasanmi Foundation gẹgẹbi iṣẹ-ijogunba pẹlu èrò lati jẹ ki ìrántí rẹ wa láàyè ati lati ṣe igbéláruge iranwọ rẹ "optimum" ti ipa irandiran ti a ko bi nipasẹ imudarasi àwọn agbègbè àgbẹ dídára ti igbesi aye nipasẹ àpapọ ilọsiwaju owó sisan; Apapọ owo ìwọlé; ilọsiwaju awọn iṣẹ gbogbogbò ati: ìṣàkóso àyíká agbègbè.

 Iku 
O ku ni ọjọ kẹẹdogun Oṣu Kẹjọ ọdún 1983 ni ẹni ọdun metàlélọ́gọ́ta.

 Wo tun 
HA Oluwasanmi foundation via website @ http://www.haofoundation.org  Archived   https://web.archive.org/web/20190910001144/http://www.haofoundation.org/

 Awọn itọkasi 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1983
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1919