Asọ òkè

Aṣọ Òkè, ( Yoruba : aṣọ òkè, pronounced ah-SHAW-okay ) jẹ́ asọ ti afi ọwó hun tí ó jẹ́ jẹyọ láti ọ̀dọ̀ àwọn Yorùbá ni ìlú àwọn Yorùbá nínú Nàìjíríà òdẹ òní, Benin ati Togo. Wọ́n sábà máa ń hun aṣọ tí wọ́n fi ń ṣe aṣọ àwọn ọkùnrin, tí wọ́n ń pè ní agbada àti ìdabọrí tí wọ́n ń pè ní Fila, bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n tún máa ń fi ṣe ìdàbọra àwọn obìnrin Yorùbá tí wọ́n ń pè ní Iro àti aṣọ àwọ̀tẹ́lẹ̀ àwọn obìnrin Yorùbá kan tí wọ́n ń pè ní Buba àti ẹ̀wù àwọ̀lékè kan tí wọ́n ń pè ní Komole, bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n máa ń ṣe àwémórí tí wọ́n ń pè ní gele àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Aso oke je òun àsà Yòrùbá ti Kwara, Kogi, Ondo, Oyo, Ogun, Ekiti, Lagos, ati Osun States ní Ìwọ̀ Oòrùn Nàìjíríà ati awọn mìíràn àwọn ẹ̀yà ara ti ilẹ Yoruba pẹlu ilu Iseyin, ni ìpínlè Ọ̀yọ́ tí ìtàn fi lelẹ bí alagbateru gbogi nínú pípèsè asọ òkè. 
Bí wọ́n ṣe ń ṣe aṣọ òkè láyé àtijó na ni wọn sì tún ṣe ńṣe títí di ayé òde òní, ṣùgbọ́n àwọn ọrisi risi Ọ̀nà mìíràn ní won tí gbéyèwó lati se ìmúkúrò títóbi awọn aso oke. Awọn aṣọ ti o ba fẹẹrẹfẹ N'ma ń jẹ kí aṣọ rọrùn láti wo sere lasan, nitori ọpọlọpọ awọn aṣọ òkè tí wọ́n ṣe lábélé ko yẹ fun awọn ojú ọjọ́ àgbègbè mìíràn .  

 Oríṣi aṣọ òkè 

 Aṣọ òkè Sanyan : tí a hun láti siliki igan anaphe áti òwú Àrá òwú. Aṣọ òkè sanyan ni on'saba ma ńwà ni awọ àwò-awọ tabi "brown" .  
 Aṣọ Òkè Àláárì : ti a hun pẹlu boya sintetiki tabi owu ti a gbin ni agbegbe ati awọn okùn dídán, nigbami Pẹ̀lú awọn apẹrẹ ti a fi parẹ. A maa n ṣe alaari ni pupa to pon yoyo tabi eleyi ti o làrinrin. 
 Aṣọ Òkè Etu : je awọn aláwọ̀ Arò dudu pẹlu awọn ila funfun kekere ti o ṣe idamọ wọn pẹlu bí ó ṣe rọrùn láti se.  
 Opa aro: aso hun buluu dudu ni awọ to lagbara ti a fọ pẹlu adikala alawọ ewe. 
 Ifun or fu : apapo ti "brown" to mòn ra ati aṣọ hun buluu ọgagun. 
 Waka : asọ hun ti abẹlẹ dudu to lagbara pẹlu awọn ila ija kan tabi meji ti pupa. 
 Aso-ipo, ifale, abata, ati aponuponyin ti won je aso hun pupa 

Aso Oke wa ni orisirisi awọn awọ.

Awọn aṣọ oke Aṣọ tún le wọ pẹ̀lú àwọn aṣọ ile Yoruba mìíràn , bíi Àrán, aṣọ to félé lọ́wọ́ pẹlu awọn apẹrẹ.

 Aṣọ obìnrin Yorùbá 
Bi awon eniyan ba ń sọ̀rọ̀ nípa aṣọ òkè, wọ́n maa ń tọ́ka sí aṣọ ìbílẹ̀ Yorùbá, eyi ti o ní ìpín mẹ́rin: 

 Buba : ìpèlé Àṣọ 
 Iro : ìpèlé yèrì
 Gele : Àṣọ ìwé mórí 
 Iborun or ipele : 

Bí ó ti wù kí ó rí, wọ́n ń ṣe aṣọ àwọn obìnrin Yorùbá pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣọ ìbílẹ̀ Yorùbá miiran, tí kiise Aso oke nìkan, ní arawọn ni ati riAdire, Seghosen, Aso Olona áti oriṣiriṣi aṣọ bí aṣọ òní ihò Lace àti Ankara. Paapaa awọn aṣọ Awọn obinrin Yoruba tun pẹlu Pakaja/Kaja ati awọn ilẹkẹ irun.

 Formal wear 
Àwọn Yorùbá káàkiri àgbáyé ń wo aṣọ òkè fún àwọn ayẹyẹ pàtàkì,  bí ìsinmi, ìgbéyàwó,  ìsìnkú àti ayẹyẹ oyè olori. Gbogbo àwọn ọmọlẹ́yìn ẹ̀sìn Yorùbá náà máa ń wọ aṣọ òke àti fìlà. Aso oke, pápá jùlọ aṣọ òkè etu je àṣàyàn awọn Oni Egungun. Aṣọ ti o ni ibamu pupọ pelu àfihàn égún ni yio wo fi bojú, tí o ni ìbájọra sì Àṣọ eyiti a fi we òkú. 

 Ilana ati awọn ohun elo ti a lo ninu ṣiṣe Aso-Oke 
Yíyàn àwò ti a lo lati ṣe apẹrẹ fún oríṣiríṣi Aso-Oke jẹ àfihàn àwọn apákan ti ìgbàgbọ́ ati ìgbésí ayé awọn ọmọ Yoruba ati pe a maa n lọ láti ìran kan si ekeji laarin ìdílé sí ìdílé. Awọn Ìlà aso jẹ ọ̀nà ibaraẹnisọrọ Ai fohùn ti apẹrẹ ilà kọọkan si n sọ itan. Nínú àṣà, àwọn ohun èlò ti a lo ni igba atijọ jẹ ohun ti àlè rí ní agbegbe bi owu abinibi, siliki lati ara kòkòrò, ati awọn okun ti a pa pẹlu aró Awọn ìpèlò irinṣẹ aṣọ fun wiwun ni Akata (propeller), Iye (kẹkẹ gigun), Akawo (kẹkẹ kukuru), Gowu ati Kikgun (rollers), Aasa (strikers), Omu (extender used in hold the reel), ati Sanrin (metallic peg). 

Ilana naa ni ṣe pẹ̀lú awọn ìgbésẹ̀ púpọ̀, eyiti o pẹlu mimura owu naa silẹ, eyiti o ni ọpọlọpọ awọn ọran ti a ṣe lati inu owu tabi siliki ti a pa, ṣeto ohun-ọṣọ, ati lẹhinna hun aṣọ. Owu ti a lo ni ṣiṣe Aso-oke jẹ ọwọ ti a ṣe sinu okun ti o ni idapo pẹlu awọn ohun elo miiran ni iṣelọpọ.  fun owu ni a ṣe lati awọn ohun elo adayeba gẹgẹbi awọ alubosa ati epo igi, lẹhin eyi ti a ti ṣe owu naa si awọn okun ati yiyi si awọn bobbins. Lẹhin ti a ti ṣe Owu, a ṣeto loom si awọn fireemu meji ti o ni awọn ipo inaro meji ati tan ina petele kan. Okun lati inu ija, ti o nṣiṣẹ ni inaro, ti wa ni egbo lori tan ina ati ki o tẹle ara nipasẹ irin kekere tabi awọn fireemu onigi ti a npe ni heddles, ti o ṣe iranlọwọ lati ṣakoso okun ija. Awọn okùn ti o nṣiṣẹ ni ita (ti a npe ni weft) lẹhinna ni a hun sinu aṣọ pẹlu lilo iṣakoso ti ọkọ ayọkẹlẹ nipasẹ ilana ti a mọ si gbe ati mu, eyiti o kan yiyi laarin awọn okun weft meji, nitorina ṣiṣe apẹrẹ nipasẹ ṣiṣe bẹ lori aṣọ . 
Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá