Aláàfin Ṣàngó

jẹ́ ọba Aláàfin Ọ̀yọ́ àti ọba àgbègbè-ìṣèjọ̀ba Ọ̀yọ́ ẹlẹ́kẹta kí ó tó di òrìṣà àkúnlẹ̀bọ nínú ẹsìn ìṣẹ̀se n'ílẹ̀ Yorùbá. Ṣàngó jẹ́ alágbára ọkùnrin, agbára rẹ̀ ló farahàn nínú Aira, Àfọ̀njá, Lubé àti Obomi.. Agbára kan tí gbogbo ènìyàn mọ̀ mọ Ṣàngó ni Oṣè Ṣàngó. Wọ́n ka Ṣàngó sí ọkàn lára ẹni tí Yorùbá gbà pé ó lágbára jù lọ.

Nínú ẹ̀sìn ìgbàlódé, wọ́n gbàgbọ́ pé òun ẹni mímọ́ Saint Barbara tàbí Saint Jerome.

Ìtàn
Ṣàngó jẹ́ Aláàfin Ọ̀yọ́ ẹ̀kẹta lẹ́yìn Aláàfin Oranmiyan àti Àjàká. Ó mú ọlá, ọlà àti ọrọ̀ wá sí Ọ̀yọ́ àti gbogbo àgbègbè-ìṣèjọba Ọ̀yọ́. Gẹ́gẹ́ bí ìwé ọ̀jọ̀gbọ́n According to (Professor Mason) ṣe sọ nínú ìwé rẹ̀ kan tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ Mythological Account of Heroes and Kings, Ṣàngó kì í ṣe ojo bí ẹ̀gbọ́n rẹ̀, Àjàká, ó jẹ́ alágbára àti oníjàgídíjàgan ènìyàn. Ó jẹ́ Ọba to lágbára gan-an. Ọdún méje gbáko ló fi jọba ní Ọ̀yọ́, tí ó sì ń ṣàkóso gbogbo àgbègbè rẹ̀. Gbogbo àsìkò yìí ló fi ń jagun káàkiri. Àrá kan tó sán l' lójijì, tí ó sì jó gbogbo ààfin rẹ̀ ló mú ìjọba rẹ̀ wá sopin ni Ọ̀yọ́. Nígbà ayé rẹ̀, ó ní ìyàwó mẹ́ta, àwọn ìyàwó rẹ̀ ni Ayaba Ọ́sun , Ayaba Ọbà àti Ayaba Ọya. 

Ẹ̀yà Yorùbá ni púpọ̀ nínú àwọn ẹrú tí wọ́n kó wá s'ílẹ̀ Amẹ́ríkà, wọn jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹ̀yà tí wọ́n fi ṣ'òwò ẹrú gba orí omi lọ s'ílẹ̀ òkèèrè, bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n wá pẹ̀lú àṣà, ìṣe àti àwọn òrìṣà wọn. Ṣàngó wà lára àwọn òrìṣà tí wọ́n kó wá. Bíbọ òrìṣà Ṣàngó wà lára àwọn nǹkan tí ó ṣẹ̀dá ẹ́sìn ìṣẹ̀se Yorùbá ni orílẹ̀ èdè Trinidad àti Recifel, àti Brazil, nítorí èyi ni wọn ṣ ń jé orúkọ tó jẹ mọ́ Ṣàngó l'áwọ̀n orílẹ̀ èdè wọ̀nyí. 

Àwọn Ìtọ́kasí