Aláàfin Ọ̀rọ̀mpọ̀tọ̀

Orompoto (tí wọ́n tún máa ń kọ bí i Oronpoto) fìgbà kan jẹ́ Aláàfin ti ìlú Ọ̀yọ́. Ìlú tó darí nígbà náà wà ní apá Ìwọ̀-oòrùn àti apá Àríwá mọ́ Ààrin-gbùgùn ilẹ̀ Nàìjíríà.

 Ìtàn rẹ̀ 
Orompoto ní àbúrò Aláàfin Eguguojo tó wà lórí oyè kí òun tó jọba.Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tó máa jẹ oyè aláàfin ti ìlú Ọ̀yọ́ lásìko náà, tó sì tún jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ tó máa jẹ oyè Yeyeori. Orompoto gun orí oyè nítorí kò sí ọkùnrin kankan nínú ìdílé wọn tó máa gorí oyè lásìkò náà.  Ó rí sí bí wọ́n ṣe lé àwọn Nupe kúrò ní Ọ̀yọ́ ní ọdún 1555. Orompoto jọba ní sẹ́ńtúrì kẹrìndínlógún.

Orompto jẹ́ ọba kejì tó máa jọba ní olú-ìlú tuntun, tí ó wà ní Igboho. Àwọn ìtàn àtẹnudẹ́nu kan fi lélẹ̀ pé ó di ọkùnrin kí ó tó gotí oyè.

Orompoto máa ń lo ẹṣin nígbà kugbà tó bá fẹ́ lọ jagun, èyí tí ìtàn fi lélẹ̀ pé ójọgún lọ́wọ́ Borgu. Ó mọ ẹsìn gùn dáradára, ó sì ní àwọn ẹs̀ọ́ tó máa ń gba àṣẹ́ lọ́wọ́ Èso ikoyi. Ó jẹ́ jagunjagun tó mọ ogun jà, ó sì bá wọn jagun pẹ̀lú àwọn ará Illayi. Lásìkò tih ó ń jagun pẹ̀lú àwọn ọ̀tá rẹ̀, ó pàdánù Balógun mẹ́tà ní ṣísẹ̀-n-tẹ̀lé, oyè Balógun sì ni wọ́n ń pè ní Gbonkas ní ìlú Ọ̀yọ́. 

Aláàfin Ajíbòyèdé ló jẹ Aláàfin lẹ́yìn rẹ̀.

 Àwọn ìtọ́kasí