Èèwọ̀

Èèwọ̀ ni ohun tí a gbà pé a kò gbọdọ̀ ṣe láàárín àwọn Yorùbá. Àwọn Yorùbá gbàgbọ́ pé tí ènìyàn bá dán án wò, yóò kan ìdin nínú iyọ̀. Ẹni tí ó bá dán irú èèwọ̀ wọ̀nyí wò ní a máa ń sọ pé ó 'dẹ́jàá'. Àwọn àgbà ti máa ń fi èèwọ̀ wọ̀nyí kọ́ ọmọ wọn láti kékeré. Èyí sì ń jẹ́ kí ó di bárakú fún àwọn ọmọ náà kí wọn tò dàgbà. Lára ìdí tí àwọn àgbà fi dá èèwọ̀ tí àìsàn ń ṣe okùnfà rẹ̀ sílẹ̀ ni láti dín ìjàmbá kù láàárín ọmọdé àti àgbà. Ó sì ń jẹ́ kí ewu àti ìkórìíra dínkù láàárín àwọn ènìyàn pẹ̀lú.

Èèwọ̀ kọ̀ọ̀kan ló ní àtubọ̀tán fún ẹni tí ó nà dẹ́jàá rẹ̀. Àwọn Yorùbá gbàgbọ́ pé ọ̀rọ̀ àgbà, bí kò ṣe ní òwúrò, yóò ṣé lọ́jọ́ alẹ́. Nítorí ìdí èyí, àwọn Yorùbá kì í fẹ́ dẹ́jàá èèwọ̀ kankan.

Oríṣi èèwọ̀ ló wà. Àpẹẹrẹ ni àwọn èèwọ̀ tí ó jẹ mọ́ ìmọ́tótó, ìtọ́mọ-sọ́nà ìwà rere, wíwà ní àlàáfíà ti ìpamọ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Èyí tí a ó sọ̀rọ̀ lé lórí nínú ẹ̀kọ́ yìí ni èèwọ̀ tí àìsàn ń ṣe okùnfà rẹ̀. Bí àpẹẹrẹ:

1. Ẹni tí ó wúkọ́ kò gbọdọ̀ jẹ àgbọn tàbí èkùrọ́.

Ìdí: àìsàn ikọ́ náà kò níi tètè sàn.

Ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ni: tí ẹni tí ó ní àìsàn ikọ́ bá ń jẹ àgbọn, tí ikọ́ rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ lójijì, àgbọn lè sá sí i ní ọ̀nà ọ̀fun, kí ó sì di ibi tí atẹ́gùn tí a ń mí ń gbà jáde. Ó sì lè ti ibẹ̀ kú.

2. Ẹni tí àìsàn wárápá ń yọ lẹ̀nu tí àìsàn náà gbè ṣubú lójijì kò gbọdọ̀ dìde lójú ẹni tí ó ń wòran rẹ̀.

Ìdí: àìsàn wárápá yóò mú irú òǹwòran bẹ́ẹ̀.

Ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ni: tí akúwárápá náà bá tají tí ó ṣí rí àwọn tí ó ń wò ó èyí lè dójú tì í, kí ó sì típa bẹ́ẹ̀ ṣe ara rẹ̀ léṣe.

3. A kò gbọdọ̀ lò tàbí jogún ohun ìní ẹni tí àìsàn olóde pa.

Ìdí: àìsàn náà kò níí tán ní ìdílé náà.

Ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ni: nípa lílo ohun tí aláìsàn yìí ti lò tẹ́lẹ̀, àìsàn yìí yóò máà gbilẹ̀ sí i. Àìsàn tí ó lè ràn ènìyàn kíá ni àìsàn olóde.

 Àwọn ìtọ́kasí