Kọ́ndọ̀mù

Kọ́ndọ̀mù (condom) jẹ́ ohun èlò ìdènà tí o ní irisi àpòfẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ tí a n lò lakoko ìbálòpò láti dínkù ìṣeeṣe oyún tàbí (STI). Kọ́ndọ̀mù ti akọ àti abo ló wà. Pẹ̀lú lílo dáradára àti  lílo ni gbogbo ìgbà ìbálòpò - àwọn obìnrin tí àwọn alabàṣepọ̀ wọn n lo kọ́ndọ̀mù ọkùnrin ní  rírí  Òṣùwòn oyún 2% fún ọdún kan. Pẹ̀lú, oṣuwọn oyun jẹ 18% fun ọdun kan. Lilo wọn dinku eewu gonorrhea, chlamydia, trichomoniasis, jedojedo B, ati HIV/AIDS. Wọ́n tún máa ń dáàbò bò ó lọ́wọ́ àwọn egbòogi ìbílẹ̀, papillomavirus ènìyàn (HPV), àti syphilis.

A ti yi kọ́ndọ̀mù ọkùnrin naa sori kòfẹ ti o duro ṣinṣin ṣaaju àjosepọ̀ àti ṣiṣé nípa dídida ìdènà ti ara eyiti o ṣe idiwọ àtọ lati wọ inu ara ti alábàṣepọ̀ ìbálòpò.  Àwọn kọ́ndọ̀mù  akọ jẹ́ deede láti inú latex àti  tí o kéré jùlo, láti polyurethane, polyisoprene, tàbí ìfun ọ̀dọ́-àgùntàn. Àwọn kọ́ndọ̀mù ọkùnrin ní àwọn ànfàní ti ìrọ̀rùn ti lílò, irọrun àrọ́wótó, àti àwon ipa ègbẹ díè (àbàwón). Nínu àwọn ti o ní áléjì latex kan yẹ kí o lo polyurethane tàbí ẹèyà sintetiki miran.  Àwọn kọ́ndọ̀mù obìnrin jẹ deede láti polyurethane àti pé o le ṣee lò ní  ọ̀pọ̀lọpò ìgbà.

Lati ọdun 1954 ni  àwon kọ́ndọ̀mù ti sise gẹ́gẹ́bí  olùdènà   àrun STI.  Àwọn kọ́ndọ̀mù rọ́bà ti wà láti ọdún 855, leyin naa ni àwọn kọ́ndọ̀mù tuntun mi wáyé lọdun 1920.  kọ́ndọ̀mù  wà nínu àwon ohun èlò ti o se pataki julo ti (Akojọ Awọn oogun Pataki) ti Ajo Agbaye fun Ilera yan. Iye owo osunwon ni agbaye to sese ndagbasoke jẹ nipa 0.03 si US$0.08 kọọkan.  Ní Orílè Amẹrika, owó tí wón n ta kọ́ndọ̀mù je US$1.00. Ní káríayé díè bi ìdámèwá (less than 10%) gbogbo àgbáyé ni  àwọn tí won ñ lo kọ́ndọ̀mù fun ìfètò sómo bíbí je. Òṣùwòn lílo kọ́ndọ̀mù ga julọ ni àwon ìlú àgbáyé ti won ti ni ìrírí ìdàgbàsókè. Ní odun 2018, bi 5.1% ni lilo kọ́ndọ̀mù jé l'orile Naijiria nigbati ni ìwo oòrùn Afirika (Western Africa) Jé 3.9%.Contraceptive Use by Method: data booklet" (PDF). United Nations Department of Economic and Social Affairs. 2019. Archived (PDF) from the original on 13 December 2020. Retrieved 2 January 2021. Ni United Kingdom kọ́ndọ̀mù jẹ ohun èlò  ònà kejì tó wópò  jùlọ fún ìfètò  somo bibi (22%) nigbati ni orile Amerika, o je ohun èlò keta to wópò julo fún ifeto somo bibi (iṣakoso ibimọ) (15%).  O fẹrẹ to bilionu mẹéfa si mẹsan ni a ta ni ọdun kan.

 Awọn itọkasi