Aarun Ómi ati Àyipada Óju Ọjọ

Àyipada Óju Ọjọ lo ti fa óriṣiriṣi itankalẹ ààrun ati ailèra papa èyi to farapẹ ti ómi. Ìpa Àyipada óju ọjọ lo ti wa kakiri àgbàye ninu ọgbẹlẹ, ikun ómi, ójó rirọ to lagbàrà ati ómi to lọwọrọ. Eyi lo fa aàrun omi to si tu bọ pọsi kakiri ààgbàyè. Àlèkun ótutu ati iyipada ninu ójó mu ki ààrun ómi jẹ ọkan gbogbi ninu ipa ètó ilèra to wa latara àyipada óju ọjọ.

Ààrun Ómi
Ààrun ómi jẹ awọn aisan to wa lati ara koko ti àkolè fójuri to wa ninu ómi. Àmi aisan naa ni ìgbè gbùrù, ìba, àilera ati bibajẹ ẹdọ.

Àyipada óju ọjọ ti ko ipa ninu itankalẹ awọn kokoro aifojuri yi, ọkanlara awọn aisan naa ni àisan ìgbẹ gbùrù to wa latari mimu omi ti ko da tabi lilo wọn eyi lo si ti fa iku aimoyè awọn ọmọọdè. Aisan ìgbẹgbùrù ti ṣè ókunfa iku awọn èniyan millionu 1.4-1.9 lagbàyè. Gẹgẹbi ajọ ijọba to da lóri igbẹ̀jọ ti ayipada ójù ọjọ eyi ti ólóyinbo mọsi "Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)", Àlèkun ti ba itankalẹ ààrun omi latara ayipada óju ọjọ.

Ìpa ti Àyipada Óju Ọjọ kó ninu Ààrun Ómi
 Iwọn otutu ati óóru 
Iwọn ààlèkun óóru fa alèkun kokoro aifojuri ninu ara awọn èrankó ati ninu ómi mimu. Nigba óóru, omi mimu jẹ̀ àlèkun eyi lo maa fa itankalẹ awọn kokoro aifojuri ti oun fa ààrun ómi bi igbẹ gbùrù. Ni àgbègbè to gbóna papa èyi to ni ómi kèkèrè alèkun wa ninu ómi ti wọn gba ti wọn si tun ló pada. Eyi le fa alekùn ninu ómi ti o ti dọti.

 Òjó ati Ikun Ómi 
Ayipada ójù ọjọ ti fa alekùn ba ójó rirọ eyi lo fa aimoye ikùn ómi. Iwadi sọpè ààrun igbẹ gbùrù ati ikun jẹ ọkan lara ipà ọjọ. Latara ójó to pọ lo fa alèkun ba kokoro aifójuri to si ko iparun ba imọtótó ati ómi àgbègbè naa. 

Ikun ómi ko ipa lori ètó ilèra, kokoro aifojuri to wa lati igbọsẹ awọn eniyan tabi èrankó to wa ni inu ilẹ ko iparun ba ómi ilẹ to si maa nkóba awọn èniyan to ba mu iru ómi naa.Ójó to ba lagbara maa da ómi ódó pọ mọ omi to wa lati ṣalanga to si jẹ akoba fun omi mimu to wa lati ilẹ.

Ikun ómi jẹ ọkan lara ókunfa àlèkun to ba ààrun omi papa ni órilẹ ede to ti dagba sókè ni awọn àgbègbè ti akoba ti ba ómi mimù wọn.

 Ọgbẹ̀lẹ 
Ójó ni awọn àgbègbè kan lo ti fa ọgbẹlẹ̀ si agbègbè ti ójó ko rọ. Eyi lo fa èkun ba awọn idọti inu omi kiwọn kuró, eyi lo mu ki kokoro aifojuri dojukọ iwọn ba ómi to wa ni agbègbè naa. 

Ọgbẹlẹ tun maa njẹ ki awọn èniyan gbẹkẹlè ómi ojo ati ómì èti ọna eyi lo maa fa akóba latara kokoro aifojuri to maa nfa ààrun ómi.

 Awọn Itọkasi