Odò Ògùn

Odò Ògùn jẹ́ alagbalúgbú omi tí ó ń ṣàn kan ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ń  ṣàn lọ sínu Lagoon  ní Ìlú Èkó .  

 Ṣíṣẹ̀ àti ṣíṣàn rẹ̀ 
Odo Ògùn lò bẹ̀rẹ̀ láti  river rises in Ìpínkẹ̀ Ọ̀yọ́  ní ìtòsí ìlú Ṣakí tí fífẹ̀ rẹ̀ sì tó nkan bí  tí ó sì ń ṣàn gba flows through Ìpínlẹ̀ Ògùn  ọjá lọ sí inú odò Ọ̀sà ní  Ìpínlẹ̀ Èkó .
Wọ́n dẹ́bùú omi yí ní  Ikere Gorge Dam iní ó wà ní ìlú  Ìsẹ́yìn ní agbègbè ìjọba Ìbílẹ̀ Ìsẹ́yìn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ojúkò (reservoir) omi yí tó .
Ojú kò omi yí tánọ̀ bu  iyì kún  Oyo National Park, nípa ṣíṣe àlékún ọ̀nà ìgbafẹ́ níbẹ̀ pẹ̀lú bí ó ṣe ń ṣàn kiri agbègbè náà.
Odò  Ofiki tí òun náà tún ń ṣàn nítòsí Ìlú Ṣakí ni ó ń tọ Odò Ògùn lẹ́yìn. 
Ẹ̀wẹ̀  Odò Ọ̀yán náà tún jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára wọn, èyí tí wọ́n dẹ́bùú rẹ̀ ní  Ọ̀yán River Dam  èyí tí ó jẹ́ orísun omi fún ìlú Abẹ́òkúta àti ìlú Èkó lápápọ̀. 
Ní àqọn agbègbè tí ènìyàn ti pọ̀jù, wọ́n ma ń lo omi yí láti fi wẹ̀ tàbí fọ aṣọ pàá pàá jùlọ fún mímu, lọ́pọ̀ ìgbà. Omi yí tún m ń jẹ́ ohun èlò tí wọ́n fi ma ń fọ ohun kóhun pàápàá jùlọ odò ẹran

 Ìtàn rẹ̀ 
Nínú Ìgbàgbọ́ Yorùbá, Yemọja jẹ́ Olú Odò Ògùn. Olúṣọ́ ìjọ Àgùdà kan Charles Phillips, tí ó jẹ́ bàbá fún Charles Phillips tí ó padà di Bíṣọ́ọ́bù fún ìjọ Àgùdà ti ìpínlẹ̀ Òndó nígbà ayé rẹ̀, kọ̀wé kan ní ọdún 1857 pé:  "àwọn ènìyàn tí ó ń gbé lẹ́bàá odò  Ògùn ma ń sin Odò náà, ṣáájú kí ó tó ṣàn wọ inú ọ̀gbun / ibúdò ńlá.   Odò náà gba àárín ìlú Ọ̀yọ́ à̀tijọ̣́ kojá. Ìlú Ọ̀yọ́ ni a lè pín sí ìsọ̀rí mẹ́fà. Mẹ́ta ní apá ìwọ̀-Oòrùn ti Odò Ògùn àti mẹ́ta sí ìlà-Oòrùn Odò náà.  Nígbà kan rí,  Odò náà kópa nínú lílànà fún àwọn oníṣòwò nípa kíkó àwọn ọjà wọn wọ ọkọ̀ ojú omi láti ìlú Abẹ́òkúta sí Ìletò Èkó . 

 Àwọn Ìtọ́ka sí 

Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Èkó
Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ẹ̀ka:Awon Odò ilẹ̀ Nàìjíríà