Tunde Kelani

Túndé Kèlání ni wọ́n bí ní  ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti  Onímọ̀ nípa Sinimáhttps://en.wikipedia.org/wiki/Filmmaking ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.Nàìjíríà Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni TK. Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.

Ó tún jẹ́ olókìkí fún àwọn ìyípadà rẹ̀ sí fíìmù, ti àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nàìjíríà. Àwọn wọ̀nyí pẹ̀lú Koseegbehttps://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe, O le ku,https://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku Thunder Bolthttps://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun: Magun, The Narrow Pathhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film), White Handkerchiefhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief, Maamihttps://en.wikipedia.org/wiki/Maami àti Dazzling Miragehttps://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage.

Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí Ayé rẹ̀

Tunde Kelani ni a bí ní ìlú Èkó.  

Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùn-ún, wọ́n rán an láti lọ gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀ ní AbeokutaAbeokuta ní Ìpínlẹ̀ Ogun.  

Ó lọ sí Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama Oke-Ona ní Ikija, Abeokuta, ó sì ka ìwé girama ní Abeokuta Grammar SchoolIlé-Ẹ̀kọ́ Girama, Abẹ́òkúta fún ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.  

Bàbá Bàbá rẹ̀ jẹ́ olóríhttps://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_chieftaincy, Balogun ti Ijaiye Kukudi, ẹni tí ó fún ọmọdé Kelani ní ìfarajìnjìn jíjìn sí ìwé Yorùbáhttps://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_literature, ẹ̀sìn, ìmọ̀ ọgbọ́nhttps://en.wikipedia.org/wiki/Philosophy orí àti àwọn iṣẹ́ ọnà.https://en.wikipedia.org/wiki/Arts

Ó ní ipa àti àwòkóse pàtàkì gan-an láti ọwọ́ eré ìtàgé Yorùbá, nígbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ girama, ó sì rí ọ̀pọ̀ àwọn eré ìtàgé Yorùbá àtàtà, pẹ̀lú The Palm-Wine Drinkardhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_Palm-Wine_Drinkard, Oba Koso,https://en.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%8Cba_k%C3%B2_so Kurunmi àti àwọn iṣẹ́ láti ọwọ́ olùkọ́ eré Herbert OgundeHubert Ogunde.

Láti ìgbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, ó tún ní ìfẹ́ sí fótógíráfì(Ìyàwòrán) , ó sì di akẹ́kọ̀ọ́ fótógíráfà lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama.  Lẹ́yìn náà, ó gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní Western Nigeria Televisionhttps://en.wikipedia.org/wiki/Western_Nigeria_Television (WNTV) kí ó tó lọ sí London Film Schoolhttps://en.wikipedia.org/wiki/London_Film_School.

Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé Iṣẹ́

Ní àwọn ọdún 1970, Kelani ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akọ̀ròyìn BBC TVhttps://en.wikipedia.org/wiki/BBC_TV àti Reutershttps://en.wikipedia.org/wiki/Reuters àti nínú tẹlifíṣọ̀n Naijiria.https://en.wikipedia.org/wiki/Nigerian_Television_Authority  Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fún Reuters pẹ̀lú ìrìnàjò lọ sí Ethiopiahttps://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopia láti sàgbéyẹ̀wò ìyàn omi àti lọ sí ZimbabweZimbabwe láti ròyìn lórí òmìnira rẹ̀.https://en.wikipedia.org/wiki/Zimbabwe  Lẹ́yìn tí ó parí ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní London Film School, ó padà sí Nigeria, ó sì ṣe ìṣèjáde fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú Adebayo Faletihttps://en.wikipedia.org/wiki/Adebayo_Faleti, The Dilemma of Rev. Father Michael (Idaamu Paadi Minkailu) pẹ̀lú ìwé eré láti ọwọ́ Lola Fani-Kayodehttps://en.wikipedia.org/wiki/Lola_Fani-Kayode.  Àwọn olùṣèjáde mìíràn pẹ̀lú Alhaji Lasisi Oriekun, Wale Fanubi, alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ láti Cinekraft, àti Yemi Farounbi.

Kelani tún ti ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀ fíìmù Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí olùyàwòránhttps://en.wikipedia.org/wiki/Cinematographer (cinematographer). Àwọn kan lára àwọn fíìmù 16mm wọ̀nyí ni: Anikura; Ogun Ajaye; Iya Ni Wura; Taxi Driverhttps://en.wikipedia.org/wiki/Taxi_Driver; Iwa àti Fopomoyo.

Ní 1990, Kelani jẹ́ olùrànlọ́wọ́ olùdaríhttps://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_director (assistant director) àti òṣèréhttps://en.wikipedia.org/wiki/Actor nínú fíìmù 1990 Mister Johnson,Mister Johnson (fíìmù) èyí tí í ṣe fíìmù Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ tí wọ́n ya ní ibùdó ní Nàìjíríà.  Fíìmù náà, tí Pierce Brosnanhttps://en.wikipedia.org/wiki/Pierce_Brosnan àti Maynard Eziashhttps://en.wikipedia.org/wiki/Maynard_Eziashii ṣe eré pàtàkì nínú rẹ̀, dá lórí ìwé àròsọ 1939https://en.wikipedia.org/wiki/Mister_Johnson_(novel) láti ọwọ́ Joyce Cary.https://en.wikipedia.org/wiki/Joyce_Cary

Àwọn Ìwé Tí wọ́n so di fíìmù

Kelani jẹ́ olùfẹ́ ìwé gan-an láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì ní ìfẹ́ pàtàkì sí àwọn oníṣọ̀rọ̀ bíi D. O. FagunwD. O. Fagunwaa tí wọ́n fi àṣà ìbílẹ̀ Yorùbáhttps://en.wikipedia.org/wiki/Yoruba_people ṣe àkọ́kọ́ ìwé wọn. Lẹ́yìn tí ó rí ìsopọ̀ tó wà láàárín lítíréṣọ̀ àti ṣíṣe fíìmù, ó pinnu láti fi àwọn iṣẹ́ lítíréṣọ̀ yí padà sí fíìmù jẹ́ ohun pàtàkì.  Àwọn oníṣọ̀rọ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ pẹ̀lú Kola Akinlade, Pa Amos Tutuolahttps://en.wikipedia.org/wiki/Amos_Tutuola, Cyprian EkwensiCyprian Ekwensi, Akinwunmi Isholahttps://en.wikipedia.org/wiki/Akinwunmi_Isola, Adebayo Faleti,Adebáyò Faleti Wale OgunyemiWale Ogunyemi àti Wole SoyinkaWọlé Sóyinká.

Àwọn kan lára àwọn fíìmù Kelani tí ó ṣàṣeyọrí jù lọ jẹ́ àwọn ìyípadà lítíréṣọ̀ Nigerian bíi: Koseegbehttps://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe (1995), Olekuhttps://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku (1997), Thunderbolt: Magunhttps://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun, The White Handkerchiefhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Handkerchief (1998), The Narrow Pathhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film) (2006), Maami (2011) àti Dazzling Miragehttps://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage (2014).

Àwọn Eré Fíìmù Rè
YearFilmRoleNotes1982Orun Mooruas a cinematographer1993Ti Oluwa Nile 1Ti Oluwa Nile 2Directorstarring; Grace Oyin Adejobi, Kareem Adepoju, Dele Odule Ti Oluwa Nile 31994Ayo Ni MofeDirectorstarring: Bola Obot, Yomi Ogunmola, Yinka OyedepoAyo Ni Mofe 21995KoseegbeDirectorstarring: Toyin Adegbola, Laide Adewale, Master Ajuwon1997O Le KuDirectorstarring: Tunde Adegbola, Deji Adenuga, Laide Adewale1999Saworoide2000The White HandkerchiefDirector/Producerstarring: Yinka Akanbi, Kemi Akanni, Yemi Akomolafe2001Thunderbolt: MagunDirector/Producerstarring: Uche Ama Abriel, Bose Aderibigbe, Bukky Ajayi2002Agogo EewoDirector/Producerstarring: Gbenga Adebayo, Aderemi Adedeji, Tunde Adegbola2004The Campus QueenDirectorstarring: Henry Abba, Segun Adefila2006AbeniDirector/Producerstarring: Kareem AdepojuThe Narrow PathDirector/Producer2008Life in Slow MotionDirector/Producer2010ArugbaDirector/Producer2011MaamiDirector/Producer2015Dazzling MirageDirector/Producer2017Sis IlujinleDirectorstarring Lanre Hassan, Aishat Onitiri2021Ayinla Directorstarring: Lateef Adedimeji, Bimbo Ademoye2021CordeliaDirectorstarring: Femi Adebayo, Bukunmi Adeola, Jumoke Ajadi2024Ebrohimie Road: A Museum of MemoryCinematographerStarring: Wole Soyinka, Olayide Soyinka, Femi Euba, Nelson Fashina, Folabo Ajayi-Soyinka, Olaokun Soyinka

Ilé Isé Aya-Fíìmù

Ní Odún 1991, Kelani dá ilé-iṣẹ́ Ìyà-Fíìmù rẹ̀ sílẹ̀, Mainframe Films and Television ProductionsMainframe Films and Television Productions, pẹ̀lú ìfojúsùn pàtàkì lórí yíyí àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nigerian padà sí fíìmù ńlá.

Lábẹ́ àmì Mainframe, Kelani darí fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ Ti Oluwa Nilehttps://en.wikipedia.org/wiki/Ti_Oluwa_Ni_Ile (1993), èyí tí ó ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Yorùbá tí ó tà jù lọ.  Àwọn ìṣèjáde Mainframe mìíràn tí Kelani darí tẹ̀lé e, pẹ̀lú Ayo Ni Mo Fehttps://en.wikipedia.org/wiki/Ay%E1%BB%8D_Ni_M%E1%BB%8D_F%E1%BA%B9 (1994), Koseegbehttps://en.wikipedia.org/wiki/Koseegbe (1995), Olekuhttps://en.wikipedia.org/wiki/O_Le_Ku (1997), Thunderbolt: Magunhttps://en.wikipedia.org/wiki/Thunderbolt:_Magun, SaworoideSaworoide (1999), Agogo Eewohttps://en.wikipedia.org/wiki/Agogo_Eewo (2002), The Campus Queenhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_Campus_Queen (2004), Abenihttps://en.wikipedia.org/wiki/Abeni_(film) (2006), The Narrow Pathhttps://en.wikipedia.org/wiki/The_Narrow_Path_(2006_film) (2006), Arugbahttps://en.wikipedia.org/wiki/Arugba (2008), Maamihttps://en.wikipedia.org/wiki/Maami (2011), àti Dazzling Miragehttps://en.wikipedia.org/wiki/Dazzling_Mirage (2014), èyí tí í ṣe ìyípadà ìwé àròsọ Olayinka Egbokhare nípa ẹni tí ó ní àìsàn sickle-cell tí ó borí ìtìjú àwùjọ, ìkọ̀sílẹ̀ àti ìwọ̀n ara ẹni kékeré, láti ṣàṣeyọrí, ṣe ìgbéyàwó àti di ìyá.  Kelani fẹ́ mú kí àwọn ènìyàn mọ̀ sí sickle-cellhttps://en.wikipedia.org/wiki/Sickle-cell kí wọ́n sì lè ṣe ìpinnu tó dára jù lọ.

Àwọn Ìtọ́kasí