Àwọn Amino acid

alt=Table of Amino Acids.|right|thumb|Àwọn ọ̀kànlélógún proteinogenic α-amino acids tí á ń rí ní eukaryotes, tí a kójọ nípasẹ̀ àkójọpọ̀ ẹ̀gbẹ́ wọn' pKa
Àwọn amino acid jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó wúlò fún ara tí ó sì ní amine (-NH2) àti carboxylic acid (-COOH) gẹ́gẹ́ bíi àwọn akójọpọ̀ fún iṣẹ́ ṣiṣe, tí ó sábà maa ń ní ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ pàtó fún amino acid kọ̀ọ̀kan."Amino". "amino acid". "amino".  Àwọn ìdá ìpilẹ̀ amino acid tó ṣe kókọ́ ni carbon, hydrogen, oxygen, àti nitrogen, bípótilẹ̀jẹ́wípé a maa ń rí àwọn ìdá ìpilẹ̀ tókù nínú àwọn  ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ àwọn amino acid kọ̀ọ̀kan.
Àwọn amino acid tí a mọ̀ fẹ́ẹ tó bíi ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tí a sì lè pín sí ìsọ̀rí lóríṣiríṣi ọ̀nà. 
A lè pín wọn gẹ́gẹ́  bi ìrísi àti àyè tí àwọn ẹgbẹ́ oníṣé wọn wà, bíi alpha- (α-), beta- (β-), gamma- (γ-) or delta- (δ-) amino acid; àwọn ẹ̀ka tókù ní lati ṣe pẹ̀lú òpó, ìwọn pH àti oníṣé irú  ìsomọ́ ẹ́gbẹ́ (aliphatic, acyclic, aromatic, tí ó ní hydroxyl àti sulfur, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.). Ní bíi protein amino acid jẹ́ ẹ̀yà kejì tí ó tóbi jùlọ nínú iṣan (omi ni o poju) ninu isan, sẹ́ẹ̀lì àti tíṣ́ù. Tí kò bá sí ní protein, ó maa ń ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì bíi nuerotransmitter àti ìṣẹ̀dá ní ara.

Ní biochemistry, àwọn amino acid tí ó ní amine àti àkójọpọ̀  carboxylic acid so mọ́ carbon átọ́mù àkọ́kọ́ (alpha-)  ń ní iṣẹ̀ pàtàkì kan pàtó. A mọ̀ wọ́n sí 2-, alpha-, tàbí α-amino acids (àgbékalè wọn maa ní H2NCHRCOOH,Proline is an exception to this general formula.   R jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó dìrọ̀ mọ́ọ tí a mọ̀ sí "ìsomọ́-ẹ̀gbẹ́");Clark, Jim (August 2007). "an introduction to amino acids". chemguide.  a sì maa sábà pè wọ́n ní "amino acid". Mẹ́tàlélógún ni àwọn proteinogenic ("ìṣẹ̀dá-protein") amino acid náà Jakubke, Hans-Dieter; Sewald, Norbert (2008).   tí wọ́n maa ń sopọ̀ mọ́ peptide ("polypeptides") lati ṣètò ìpilẹ̀ fún àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ protein. "Chapter 1: Proteins are the Body's Worker Molecules" .  Gbogbo àwọn wònyí ni L-stereoisomers (isomer "lápá-òsì"), bótilèjépé awon D-amino acid ("alapa-otun") díẹ̀ wà  nínú ẹ̀yà ìdáàbòbò ara bacteria, wọ́n lè jẹ́ neuromodulator (D-serine), wón tún wà nínú àwọn egbògi kànkàn. Ogún nínú àwọn proteinogenic amino acid naa ní ó ń kóòdù tààrà nípasè kóòdù onímẹta nínú kóòdù jiini a si mo won si "standard" amino acid.

 Àwọn ìrísí
Àwọn eléyìí ṣe àfihàn ìrísí àti àgékúrú àwọn ọ̀kànlélógún amino acid tí wọ́n ń kóòdù tààrà fún ìṣẹ̀dá protein nípasẹ̀ àwọn kóòdù gene nínú ara. Àwọn ìrísí wọ̀yí jẹ́ ti kẹ́míka tí wà bíi zwitterion nínú àdàpọ̀.

IUPAC/IUBMB tún ti sọ àwọn orúkọ àgékúrú amino acid mẹ́jì wọ̀nyí..

Àwọn ìtọ́kasí àti àkíyèsí