Kúrùpù

Kúrùpù (tabi laringotrakiobronkaitis) jẹ arun nipa mimi ti o lewu gan-an ti o maa nwaye nipa aisan ọ̀nà-atẹgun oke.  Arun yii maa nfa wiwu ninu ọ̀nàfun. Wiwu yii maa nfa idiwọ fun mimi deede; awọn  aami aisan  Kúrùpù ni ikọ́ "gbígbó", idiwọ ọnafun (mimi ti o ngbọn ti ìró rẹ lọ soke), ati ohùn kíkẹ̀. Awọn  aami aisan kúrùpù le ma nira, mọ niwọnba, tabi lewu, ti o si le nira ni òru. Fifun ni oògùn sitẹriodu lẹẹkan lati ẹnu le ṣe abojuto arun naa. Nigba miiran epinifini ni a maa nlo fun awọn iṣẹlẹ ti o lewu gan-an. Kii saba nilo ki a da ni duro ni ile-iwosan. 

A maa nda kúrùpù mọ nipa iṣẹ iwadi iṣegun oyinbo, ni kete ti a ba ti ya awọn  okunfa aami aisan  ti o lewu gan-an sọtọ (fun apẹẹrẹ, epiglottitis tabi nkan ti o ṣe ajẹji si oju-ọ̀nà atẹgun). Awọn  iwadi siwaju sii—bii awọn  ayẹwo ẹjẹ, X-rays, ati mimu kokoro dagba nipa amu nkan dagba ni yara iwadi—ni a ko nilo. Kúrùpù jẹ iṣẹlẹ ti o wọpọ  ti a maa nri ninu ida marundinlogun ninu ọgọrun (15%)awọn  ọmọde, ti ọjọ ori   wọn jẹ  oṣu mẹfa (6 months)si ọdun marun si mẹfa (5–6 years). Awọn ogo-wẹrẹ tabi agbalagba kii saba ni kúrùpù. 

 Awọn aami aisan

Awọn aami aisan kúrùpù ni ninu ikọ́"gbígbó", idiwọ ọnafun(mimi ti o ngbọn), ohun kíkẹ̀, ati mimi ti o nira eyiti o  maa nnira ni òru.  Ikọ́ "gbígbó" naa ni a maa nsaba ṣ’apejuwe wipe o jọ ìpè erinmi tabi kiniun okun.  Si sọkun le mu ki  mimi ti o ngbọn naa ki o buru si; mimi ti o ngbọn le tunmọ si wipe ọ̀nà-atẹgun ti dinku. Bi kúrùpù ba ṣe nburu sii, mimi ti o ngbọn le dinku gan-an. 

Awọn  aami aisan miiran ni ninu ibà, coryza (awọn  aami aisan  to wọpọ  fun otutu), ati egungun igbaya ti o sa wọle. Dida itọ́ lẹnu tabi ìwò alaisan nṣe afihan awọn ipo aisan  miiran.

Awọn  okunfa
Fairọsi le fa kúrùpù. Awọn  eniyan kan lo ọrọ naa  lati ni ninularingotrakiaitisiti o lewu, kúrùpù ti o ṣẹlẹ logiji fun igba diẹ, laringeal diphtheria, trakiatisi ti bakiteriali fa, laringotrakiobronkaitisi, ati laringotrakiaobronkoneumonitisi. Ipo meji akọkọ ni ninu fairọsi kan ti o si ni aami aisan  ti ko nira; awọn  mẹrin ti o kẹyin maa nwaye lati ọwọ bakiteria wọn si maa nlewu gan-an.

Ti o niiṣe pẹlu fairọsi
Ninu ida marundinlọgọrin (75%) iṣẹlẹ parainfluensa fairọsi, oriṣi 1 ati 2, ni fairọsi ti o nfa kúrùpù/laringotrakiatisi ti o lewu gan-an. Awọn  fairọsi miiran ti o le fa kúrùpù ni influenza A ati B, measles, adenofairọsi ati respiratory syncytial virus (RSV). Kúrùpù ti o ṣẹlẹ logiji fun igba diẹ (kúrùpù ti o ni gbígbó) maa nwaye nitori iru ẹgbẹ fairọsi kanna bii ti o lewu gan-an laryngotracheitis, ṣugbọn kii saba ni awọn  aami arun ti o wọpọ  (bii iba, ọ̀nà-ọfun ti o ndun ni, ati sẹẹli  ẹjẹ  funfun ti o lọ silẹ) ninu.  Abojuto, ati idahun si abojuto naa tun jọra.

Ti o niiṣe pẹlu Bakiteria
Kúrùpù ti o niiṣe pẹlu bakiteria ṣee pin si laryngeal diphtheria, bacterial tracheitis, laryngotracheobronchitis, ati laringotrakiobronkopneumonitisi.  Laringeal diphtheria maa nwaye nitori Corynebacterium diphtheriae nigbati bakiteria trakitisi, laringotrackiobronkaitisi, ati laringotrakobronkopneumonitisi maa nwaye nitori fairọsi, pẹlu bakiteria ti o lọwọ sii.  Awọn  bakiteria ti o wọpọ  julọ niStaphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Hemophilus influenzae, ati Moraxella catarrhalis.

Abajade ti o niiṣe pẹlu aisan
Arun fairọsi maa nwo inu awọn  sẹẹli  ẹjẹ  funfun ti o si ma nfa wiwu larynx, trachea, ati ẹ̀dọ̀-f ọ́ọ́rọ́ nla (ọ̀nà-atẹgun ). Wiwu le jẹ  ki mi i ki o nira.

Ṣiṣe ayẹwo
+ The Westley Score: Classification of croup severity FeatureNumber of points assigned for this feature012345 Chest wall retractionNoneMildModerateSevere Stridor None With agitation At rest    Cyanosis None       With agitation At rest Ipeleiwalaaye Normal     Disoriented Air entry Normal Decreased Markedly decreased   
Kúrùpù jẹ eyiti a maa nmọ nipa iṣẹ iwadi iṣegun oyinbo.  Igbese akoko ni lati yo kuro awọn  iṣẹlẹ idiwo ni ọ̀nà-atẹgun  oke, papa julọ epiglottitis, oju-ọ̀nà atẹgun  nkan ajẹji, subglottic stenosis, angioedema, retropharyngeal abscess, andbacterial tracheitis.

A o kii saba ṣe ayẹwo X-ray ti orun, ṣugbọn bi a ba ṣee, o le ṣe afihan abuda didiku trachea, ti a npe ni aami sonso ori òrùlé, nitori bi nkan naa ti ri dabi sonso ori òrùlé ti sọọsi sonso.  Aami sonso ori òrùlé kii farahan ninu ilaji awọn  iṣẹlẹ. 

Awọn Ayẹwo ẹjẹ ati viral culture (awọn ayẹwo fairọsi) le fa irira ti ko nilo fun oju-ọ̀nà atẹgun. Nigbati awọn  viral mimu kokoro dagba nipa amu nkan dagba ni yara iwadi, ti a gba nipase ilepa nasopharyngeal (ọ̀nà kan ti a nlo rọba ti o ni alafo ninu lati fa ikun imu jade ninu imu), ṣee lo lati jẹrisi ni pato ohun ti o ṣe okunfa. A maa ndekun lilo awọn mimu kokoro dagba nipa amu nkan dagba ni yara iwadi yii l’ọpọ igba fun awọn  eto iṣẹ iwadi.  Bi nkan ko ba gberu pẹlu abojuto ti o kun oju oṣunwọn, a le ṣe awọn ayẹwo siwaju sii lati ṣayẹwo fun bakiteria.

Severity

Idiye Westley ni ọ̀nà eto ti o wọpọ julọ lati sọ bi kúrùpù ṣe lewu si. A maa nlo ayẹwo yii fun awọn ète iwadi dipo iṣẹ iṣegun oyinbo. O jẹ  akọjọ iye awọn  aami ti a yan fun awọn abuda marun: ipele imolara, ti o ni àwọ̀-bulu, idiwọ ọnafun, bi atẹgun  ṣe nwọle, ati si sunki. Iye aami ti a fi fun ọkọọkan awọn  abuda ni a ṣe akọjọ ninu tabili ti o wa lọwọ ọtun, ati iye abajade aami wa laarin oodo si ẹẹtadinlogun (0 to 17).

 A total score of ≤ 2 indicates mild croup. The person can have barking cough and hoarseness, but there is no stridor (wheezing) at rest.
 A total score of 3–5 is classified as moderate croup — the person has wheezing, with few other signs.
 A total score of 6–11 is severe croup.  It also presents with obvious idiwọ ọnafun, but also features marked chest wall indrawing.
 A total score of ≥ 12 means respiratory failureis possible.  The barking cough and wheezing may no longer be prominent at this stage.

Ida 85% awọn  ọmọde ti o nlọ si ẹka pajawiri ni aisan  ti ko le, kúrùpù ti o lewu sọwọn (<1%).

Didẹkun
Abẹrẹ ajẹsara (oogun abẹrẹ ajẹsara) fun influenza ati diphtheria le dẹkun kúrùpù. 

Abojuto
Awọn  ọmọde ti o ni kúrùpù ni a gbọdọ jẹ  ki ara wọn balẹ bi o ba ṣee ṣe si.  A le fun ni awọn  sitẹroidi loorekoore, pẹlu ẹfinifirini ni a nlo fun awọn  iṣẹlẹ ti o lewu. Awọn  ọmọde ti atẹgun  ti o to (iye atẹgun  ti a nmi sinu ti o wa ninu ẹjẹ) ti ko to 92% gbọdọ gba atẹgun  ti a nmi simu, awọn  eniyan ti o ni kúrùpù ti o lewu ni a le da duro si ile-iwosan lati bojuto wọn. Bi atẹgun  ti a nmi simu ba nilo, a gba ni niyanju lati lo "blow-by" (mimu orisun atẹgun  ti a nmi simu kan sunmọ oju ọmọ naa), nitori kii fa rukerudo bi lilo iboju. Pẹlu abojuto, iye eniyan ti o kere si 0.2% ni o nilo endotracheal intubation(rọba kan ti a maa nfi sinu ọ̀nà-atẹgun .

Awọn  sitẹrọidi
Awọn  kotikositẹrọidi, bii desamẹtasone ati budesonide, ṣee lo lati ṣe abojuto kúrùpù awọn  ọmọde.  A maa nri itura to ni apẹẹrẹ ni bii wakati mẹfa lẹyin abojuto.  Bi o ti le jẹ  wipe awọn  ogun yii nṣiṣẹ nigbati a ba fun ni lati ẹnu (nipasẹ ẹnu), parenteral (nipasẹ abẹrẹ), tabi fi fa si imu, ọ̀nà ti a yan laayo ni nipasẹ ẹnu.  Fi fun ni lẹẹkan jẹ  gbogbo nkan ti a nilo, eyiti ọpọ si fi ara mọ wipe ko lewu. Desamẹtasone ni idiwọn  0.15, 0.3 ati 0.6 mg/kg tun jọ wipe ohun naa muna doko.

Efinifirini
Kúrùpù ti o mọ niwọnba tabi ti o lewu ṣee ran lọwọ pẹlu nebulized efinifirini(nkan olomi ti a nfa simu lati jẹ ki ọ̀nà-atẹgun le fẹ) Nigbati efinifirine lọpọ igba maa ndin ewu kúrùpù ku laarin iṣẹju mẹwa si ọgbọn (10–30 minutes), awọn anfaani maa npẹ fun bii wakati meji. Bi ipo ba tẹsiwaju lati gberu fun wakati 2–4 lẹyin abojuto ti ti nkan ti ko rọgbọ kankan ko si ṣẹlẹ, omo naa le fi ile-iwosan silẹ.

Omiiran
A ti ṣe iwadi fun awọn abojuto miiran fun kúrùpù, ṣugbọn ko ti si ẹri ti o to lati ṣe atilẹyin fun lilo wọn. Mimi ikuuku gbigbona simu tabi atẹgun jẹ ọ̀nà atọwọdọwọ lati ṣe abojuto ṣe abojuto ara-ẹni, ṣugbọn awọn ẹkọ iwadi iṣegun oyinbo kuna lati fi mumunadoko mulẹ ati lọwọlọwọ a kii saba lo o. Lilo awọn oogun ikọ́, eyi ti o maa ni dextromethorphan ninu ati/tabi guiafenesin, ni a ko gba ni niyanju lati lo. Nigbati fifa heliox simu (idapọ helium ati oxygen) lati din iṣẹ mimi ku ni a ti lo ni atẹyin wa, ṣugbọn ẹri ti o kere jọjọ lo wa lati ṣe atilẹyin fun lilo rẹ.  Nitori kúrùpù lọpọ igba jẹ arun ti fairọsi nfa,awọn oogun apakokoro ni a kii lo a fi bi a ba fura si bakiteria. Apakokoro vancomycin ati cefotaxime ni a gba ni niyanju fun awọn arun bakiteria. Ni awọn iṣẹlẹ ti o lewu ti o rọ mọ ọfinki A tabi B, agbogun ti fairọsi neuraminidase inhibitors ṣee lo.

 Awọn okunfa
Kúrùpù ti o niiṣẹ pẹlu fairọsi jẹ lọpọ igba self-limited arun (fun saa diẹ); kúrùpù kii saba fa iku lati owo ikuna mimi ati/tabicardiac arrest.  Awọn aami aisan maa nsaba ngberu laarin ọjọ  meji, ṣugbọn eyi le wa fun bii ọjọn meji. Awọn ewu miiran ti ko wọpọ ni ninu bacterial tracheitis, pneumonia, ati pulmonary edema.

Ẹkọ nipa ajakalẹ arun
Bi ida marundinlogun ninu ọgọrun (15%) awọn ọmọde, ti ọjọ ori wọn wa laarin oṣu mẹfa ati ọdun marun si mẹfa (6 months and 5–6 years), yoo ni kúrùpù. Kúrùpù lo maa nfa bi ida marun ninu ọgọrun (5)% awọn ti a gba si ile-iwosan fun ẹgbẹ ti ọjọ ori wọn wa ninu eyi. Ni iṣẹlẹ ti o ṣọwọn, awọn ọmọde ti o kere to oṣu mẹta (3 months) ati ti o dagba to ọdun marundinlogun (15 years) ni kúrùpù. Awọn ọkunrin maa nni idojukọ ida aadọta ninu ọgọrun (50%) ju awọn obinrin lọ; kúrùpù wọpọ ni igba autumn (fall).

Itan
Ọrọ naa kúrùpù wa lati ọrọ-ìṣe croup, Ede Gẹẹsi Igbalode ti ati ibẹrẹ ti o tumọ si "lati sọkun pẹlu ohùn kíkẹ̀"; akọkọ lo orukọ naa fun aisan naa ni orile-ede Sikotilandi ti o si wa gbajumọ ni ẹgbẹrun ọdun kejidinlọgun (18th century).Online Etymological Dictiọ̀nàry, croup. Accessed 2010-09-13. A ti mọ kúrùpù diphtheritic lati igba Homer Giriki Atijọ.  Ni ọdun 1826, Bretonneau da mọ yatọ kúrùpù ti fairọsi fa ati kúrùpù ti o waye lati ọwọ diphtheria.  Awọn Faranse npe kúrùpù ti fairọsi fa ni "faux-croup," nipa lilo "kúrùpù" fun arun ti bakiteria diphtheria fa.  Kúrùpù ti diphtheria fa ni o fẹẹ jẹ wipe a ko mọ nitori imunadoko abẹrẹ ajẹsara.

Awọn itọkasi

Category:Medical articles translated from English