Ìjálá

Ìjálá sísun nípa Àkókó
Ìjálá fún àkókò kan nípa ìgbésí ayé àwùjọ kan ni èyí Ma ń sábà bá mu. Asùnjàlá tún lè yi padà bí Ó bá fẹ́ lòó fún àwùjọ mìíràn.
Ìjálá tí Asùnjàlá bá sun Ma ń ṣàfihàn bí àwùjọ náà ṣe rí nípa ìrísí, ìhùwàsí àwọn ènìyàn ibẹ̀, àṣà, ìbáṣepọ̀ ètò ìṣèlú àti ètò ọrọ̀ ajé àwùjọ náà.
Ewì nípa ẹyẹ àti ẹranko 
Eranko, ẹyẹ, igi àti àwọn ńkan mìíràn wọ̀nyí ni asùnjálá ma ń mẹ́nu bà nínú ìjálá nígbà tí ó bá wà láàrín àwọn Ọdẹ ẹgbẹ́ rẹ̀ 

Ihà tí àwùjọ kọ sí ewì alohùn
Nínú lítíréṣọ̀ Yorùbá, oríṣiríṣi ewì alohùn ni ó wà tí ó yàtọ̀ sí Ìjálá. Bí  Yorùbá ṣe ní ìjálá, ni wọ́n ní ègè, ọfọ̀, àásán, ìyẹ̀rẹ̀, rárà, ẹ̀sà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ 

Oríkì nínú Ìjálá

Àwọn ohun tí ó máa ń Akéjàálá lógún ni ó wà ni orí yìí. Wónmáa ń fi Ìjálá ki eniyan a kii sii sabaa mo eni ti o seda iru ijala bee. Bi apeere, ijala ti o je mo oba Abiodun ni o wa ni ori yii. Lile ke ijala naa daadaa ni oriyin fun eni ti o ke ijala kii se ti pe boya ohun ni o seda re.

Nínú ìtàn àwọn olórin ìjálá, a maa n gbe àwọn ewi ìjálá ti o jẹ iyin lori awọn baba-nla kọọkan tabi ẹgbẹ awọn baba. Àwọn ewì ìyìn náà jẹ́ ògbólógbòó aláìlórúkọ tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ láti ìgbà ìṣàkóso ilẹ̀ Yorùbá lákòókò ìṣàkóso Ọba Abiọdun (1770-1830). Ni ṣiṣe àwọn kílásíkà wọnyi, Akéjàálá gba kírẹ́dìtì fun agbara rẹ lati ṣe iranti awọn ọrọ ni deede lati iranti ati fun agbara rẹ lati kọ wọn ni aṣa aṣa aṣa pataki. Kirẹditi fun akojọpọ awọn ọrọ jẹ ti awọn onkọwe ailorukọ ti awọn akoko ti o ti kọja…. 

 Àwọn Àwòrán kíkọ ni Awọn Ewì Ìjálá 

Ẹnì kan tí akéwì mọ̀ daadaa ni o ke ìjálá nipa re ni ori yii. Lóòótọ́, akéwì yìí, yin-in dáadáa, síbẹ́ ó sọ àwọn òkódoro kan tí ó korò nípa rẹ̀.

Àkòrí ọ̀pọ̀lọpọ̀ oríkì ìjálá ni àkópọ̀ ènìyàn kan tí akéwì mọ̀ sí. Akéwì náà gbé àwòkẹ́kọ̀ọ́ ìhùwàsí ẹni náà hàn gẹ́gẹ́ bí ìkíni ọ̀rọ̀ ẹnu fún ẹni náà fúnra rẹ̀ nítorí náà àwòrán náà máa ń jẹ́ ojúsàájú fún un, ṣùgbọ́n, àwọn òtítọ́ kan tí kò lè dùn nípa rẹ̀ lè wà nínú ewì náà....

DR. Adeboye Babalọlá (1963),  Ìjálá(A Form of Oral Poetry in Nigeria) Programme : October Lectures 1963, oju-iwe 1-37.

Àwọn Itọ́kasí

Ẹ̀ka:Yorùbá