Ẹ̀sìn Búddà

Ìgbàgbọ́ ìbílẹ̀ fi hàn wí pé a bí Budda sí ìdílé Ọba ni Orílé-èdè “Lumbini, Nepal ní Teria” lẹba “Himalayas”. Nítorí náà, àwọn awòràwọ̀ wí pé ní ìlú “Kalinga” èyí tí ó ti di òrìṣà àkúnlẹ̀bọ ní ìlú “India” ni a gbé bí i. 

O jẹ́ ọmọ ẹbí “Sakays”. Orùkọ bàbá rẹ ni “Suddhodana”. A bí Budda nínú ìdílé Ọba. Orúkọ ìyá rẹ ni “Maya”. 

Kò sí ẹni tí ó  mọ àkọsílẹ̀ ọjọ́ ìbí rẹ̀ pàtó ,tàbí tí ó ní àkọsílẹ̀ náà . Olúkúlùkù kan ń sọ àwọn ọjọ́ ti wọ́n rò pé ó le jẹ́ ni nítorí kò si àkọsílẹ̀ kan pàtó ti a le tọ́ka sí. Àwọn òǹpìtàn kan ni  a bíi  ni ọdún “623 tàbí 624 BCE”. Kò pé kò jìnà yìí  ni àwọn ẹlésìn kan sọ wí pé ọjọ́ ìbí rẹ̀ títí di ọjọ́ ti o gbé àárin èpẹ̀ jé ni ààrin ọdún 567 si 487 BCE” .

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n wí pé a bí i ní Ọdún 420 sí 502 BCE” kí á má fi ọ̀pá pọ̀ọ̀lọ̀pọọlọ   pa ejò, kò sí ìdánilójú ọjọ́ ìbí rẹ̀ àti ọjọ́ ti ó lò láyé. 

Àwọn ohun ti a ri nínú àkọsílẹ̀ tí ó ṣe pàtàkì ni pé a bí i ní ọ̀nà ìyanu. Lẹ́yìn ìbí rẹ̀, o dìde dúró ó gbé àwọn ìgbésè nínú èyí tí o kéde ara rẹ̀ wí pé òun yóò jẹ́ ìjòyè ayé. O wí pé èyí ni yóò jẹ́ ìgbà ti òun yóò padà wá sáyé gbẹ̀yìn. 

Orúkọ ti àwọn obi rẹ́ sọ ó ni “Siddhartha Gautama”. “Siddhartha” . Èyí túmọ̀ sí “ẹni tí ó ti kẹ́sẹ járí ṣùgbọ́n “Gautama” ni orúkọ ìdílé tí a bí i si. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ni wọn máa  ń pè é ní  “Sakayamuni”, ìtumọ̀ èyí tí ń jẹ́ amòye nínú “Sakyas”. 

Ibẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀

“Saamuni” jẹ́ ẹni tí a tọ́ lọ́nà ẹ̀sìn “Hindu”, èrò àwọn òbí rẹ̀ ni kí ó  jẹ́ arópò Bàbá rẹ̀ lẹ́yìn ìgbà tí ó bá gbẹ́sẹ̀. Wọ́n ro wí pé yóò ní àǹfààní  láti jẹ́ ìlù mọ̀ọ́ká Ọba tàbí olórí ẹ̀sìn ńlá kan tí ó se jìnmọ̀wò. Àwọn òbí rẹ̀ tọ́ọ ní ọ̀nà ọlá àti ọlà kí ohun tí ó wá se láyé lè rọrùn fún-un àti kí ó le gbé ìgbé ayé ẹ̀sìn wọn. 

Ní ìgbà tí o di ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún ni ó gbé ìyàwó, orúkọ́ ìyàwó rẹ̀ a máa jẹ́ “Yasodhara”, Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mọ́kàndínlọ́gbọ̀n ni ìyàwó rẹ̀ bí ọmọ ọkùnrin kan fún-un orúkọ rẹ̀ a máa jẹ́ “Rahula”. Lẹ́yìn tí ó bí ọmọ yìí tán ,ìtàn fi ye wa wí pé ó ṣe    ìrìnàjò órí  ẹ̀sìn lẹ́ẹ̀ẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nígbà tí ọ̀pọ̀ ìtàn sọ wí pé ń se nió  íi ìran lẹ́ẹ̀mẹ́rin. Nínú ìrì-àjò  rẹ̀ àkókọ́óoríi  ọkùnrin arúgbó kan í ó  jẹ́aláìlólùrànlọ́wọ́́, ní ìrìnàjò ẹ̀  kejì ó rí ọkùnrín í  àìsàn í ó o lágbára ùúu lọ ń áa a fínra, ní ìrìn àjò r̀  kẹtaóo ri ìdílé kan ti ìbànújẹ́ bò mọ́lè, tí  ọ́n  tsi  ńgbé ọkàn nínú wọn í ó  se aláìsí lọ si ibojì. Ó ronú jinlẹ̀ lórí ìsòro í  àwọn arúgbóńndojú kọ  íbi àìsàn àti ikú.

Nínu ìrìn àjò rẹ̀ kẹrin, ó rí ẹlésìn kan tí ó pè sí í ònú nípa ohun ti ó rí nígbà yìí ní ọ̀kan rẹ tó ru  sókè láti tẹ̀lé ọ̀nà àti le se ìrànlọ́wọ́ nípa ti ẹ̀mí papa fún ìsòro tí ó ń kojú ọmọ ènìyàn.

Ó fi aya, ọmọ àti ìgbé ayé ìrọ̀rùn àti ìgbé ayé asaájú àwọn ènìyàn rẹ̀ sílẹ̀ láti se ìwádìí ìyànjú ìsòro ẹ̀dá.

Ní àkókò nàá àwọn ọkùnrin mìíràn a áti kúrò ní ilé lati lọ dánìkàn wà nínú ó bó tàbí ibi tí ó jẹ́ kọ́lọ́fín nítorí wọ́n fẹ́ mọ àwọn ohun ìjìnlẹ̀ kan. 

Wíwá ọ̀nà sí ìṣòro àwọn ẹ̀dá

Ó kọ́kọ́ gbìyànjú láti ronú ohun tí ó kọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn olùkọ́ rẹ̀ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ , o rò wí pé èyí ni ó se iyebíye.

Ṣùgbọ́n ìrònú yìí kò le tẹ̀síwájú lọ títí nítorí náà ó yí padà nínú ìrònú náà kí ó le dojú kọ àwọn ìsoro náà tí ó fẹ́ yanjú ,èyí ti ó jẹ mọ́ àbímọ́, àìsàn ọjọ́ ogbó àti ikú. 

Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ti wọ́n jọ ni èrò kan lorí wíwá  ọ̀nà sí  ìsòro tí ó ń dojú kọ ènìyàn, ní bẹ́ẹ̀ ni ó ti kọ oní úurú ohun bíi ki á sé èémi àti bí a ti gba àwẹ̀ léraléra. 

Àwọn ohun ti o gbékalẹ̀ fún ara rẹ yìí jẹ́ ohun ti o nira lópọ̀lọpọ̀ nítorí náà o fi sílẹ̀ lai tún tèsíwájú nípa rẹ mọ́, àwọn ti o se fífi íyá jẹ ara ẹni gbíga àwẹ̀ tàbi sìn rẹ̀ “Hendu” kò si ọ̀nà àbáyọ si ìsòro ti o ńfẹ́ ìyanjú nítorí náà o tún pinnu láti se àwárí ọ̀nà míràn láti le tú àwọn ènìyàn sílẹ̀ nínú ìsòro ti o ń dojú kọ wọ́n. 

ÀWỌN ÌFOYÈHÀN BUDDA

Ni àsálẹ́ ọjọ́ kan ni “535 BCE” ni ìgbà tí ó pé 

(1)	Ní alẹ́ àkókó o rántí ìgbé ayé kí a kú ni ibikan ki a si tún wà ni ibòmíràn gẹ́gẹ́ bi alààyè. 

(2)	Ni ale ọjị keji o ri bi igbe aye ibi ati ika ti ọpọlọpọ̀ ma n gbe se ma n so ibiti wọn yóò lọ lẹhin iku.

(3)	Ni alé ọjọ kẹta o kọ́ wí pé oun ti tèsíwájú kọja ipele biba ẹmi jẹ́ nipa ikorira, ibinu, ongbe, ibẹru àti ijaya o si pinnu wí pé oun ko tún ni wá s’áyé mọ́. 
	O ti ni ifoyehan o si di “Olugbala, enito n gbani àti Olùràpadà” 

Lẹ́yìn ìfòyèhàn rẹ̀ yi o gbìyànjú láti jẹ́ ki ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ nípa pipolongo ẹ̀kó rẹ̀ si wọ́n èyí ti ọ̀pọ̀lọpọ̀ si gbàgbọ́ ti wọn si ń tẹlẹ ẹ̀kọ́ rẹ̀.