הענרי גונטער

הענרי ניקאָלאַס דזשאָן גונטער (ענגליש: Henry Nicholas John Gunther ; 6טן יוני, 1895 - 11טן נאוועמבער, 1918 ) איז געווען אַן אַמעריקאַנער זעלנער און אפֿשר דער לעצטער זעלנער צווישן די זעלנערס אומגעקומען בעת דער ערשטער וועלט מלחמה.  ער איז אומגעקומען 10:59 אינדערפרי, בערך איין מינוט פֿאַר אַרמיסטיל הסכּם וואָס האט געדארפט אַרײַנגיין אין עפעקט 11:00 אינדערפרי

גונטער איז געווען אַראָפּגענומען, און האָט געבעטן צו צוריקקריגן זיין ראַנג פּונקט אירגע פֿון די סוף פון דער מלחמה.

 זײַן יונגט 

הענרי גונטער איז געבוירן געוואָרן אין אַ דײַטש-אַמעריקאַנער משפּחה אין מזרח באַלטימאָר, מערילאַנד, דעם 6טן יוני, 1895. זײַנע עלטערן, דזשאָרדזש גונטער 1869 1919) און לינאַ ראָט (1866 1938), זענען ביידע געווען קינדער פון דייַטשע אימיגראנטן.  ער איז אויפֿגעוואַקסן אין היללענדטאָון, אַ געגנט אין מזרח באַלטימאָרדאָס איז געווען שטאַרק אונטערן השפּעה פֿון דײַטשע אימיגראַנטן, Persico, p. 134. וואָס זיין משפּחה געהערט צו דער קאַטוילישער קהילה "געהיימיש האַרץ פון יאָשקע".  הענרי גונטער האָט געאַרבעט ווי אַ אַקאַונטענט און אַ קלערקער אין דער נאַציאָנאַלער באַנק פֿון באַלטימאָר. אין 1915 איז ער געוואָרן א מיטגליד אין דער רוימער קאטוילישער סדר פֿון דינסט פֿאַר לייקענער, די קוויטערס פון קאלאמבוס. 

 מיליטערישער דינסט 

זייענדיק פֿון דײַטש-אַמעריקאַנער ירושה, האָט גונטער זיך נישט אויטאָמאַטיש אײַנגעשריבן אין די באַוואַפֿנטע קרעפטן ווי אַ סך אַנדערע האָבן געטאָן באַלד נאָכדעם וואָס די פֿאַראײַניקטע שטאָטן האָבן דיקלערט מלחמה אויף דײַטשלאַנד אין אַפּריל 1917. אין סעפטעמבער 1917 איז ער אויסגעאַרבעט און שנעל צוגעשטעלט געוואָרן צום 313טן אינפאַנטרי רעגימענט, מיטן נאָמען " באַלטימאָרע'ס אײַגן"; עס איז געווען א טייל פֿון דער גרעסערע 157סטער בריגאַדע פֿון דער 79סטער אינפאנטרי דיוויזיע . ערשטער ווי אַ צושטעלן סערזשאַנט, ער איז געווען פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר קליידער אין זיין מיליטעריש אַפּאַראַט, און אנגעקומען אין פֿראַנקרייַך אין יולי 1918 ווי אַ טייל פֿון די אמעריקאנער עקספּעדיטיאָן פאָרס . א קריטישע בריוו אהיים, אין וועלכן ער האט באריכטעט די "אוילעבאַרע באדינגונגן" בײַם פֿראָנט און געראָטן אַ חבֿר צו פּרובירן אַלץ כּדי אויסצומיידן די קאנסקריפציע, איז אויפגעכאַפט געוואָרן דורך דער ארמיי'ס פָּסט צענזור. ווי אַ רעזולטאַט, ער איז גענומען אַראָפּ פֿון סערזשאַנט צו פּריוואַט.  Persico, p. 134.

גונטערס איינהייט, פֿירמע א, איז אָנגעקומען אויפֿן מערב־פראָנט דעם 12טן סעפטעמבער , 1918 . װי אַלע בונדישע אײנהײטן אויפֿן מעז־ארגאן אפענסיװן פֿראָנט, איז נאָך געװען פֿאַרנומען מיט קאַמף דעם נאָװעמבער אינדערפרי . 11. Persico, pp. 134-135. די אַרמיסטיל הסכּם מיט דייטשלאנד איז אונטערגעשריבן געוואָרן 5:00 אינדערפֿרי, לאָקאַל צייט, אָבער עס וועט נישט נעמען ווירקונג ביז 11:00 אינדערפרי, איז גונטערס סקוואַד צוגעקומען צו דער שלאַבאַן פון צוויי דייַטש מאַשין ביקס אין דעם דאָרף פון Chaumont-devant-Damvillers לעבן די מעס, אין לאָרראַינע . גונטער איז אויפגעשטאנען, קעגן די באפעלן פון זיין נאָענטן חבֿר און יעצט סערזשאַנט ערנסט פּאַוועל, און אָנגעקלאָגט מיט זיין בייאָנעט . ד י דײטשע זעלנערס, װעלכע האָבן שויןגעװען באַװיזן װעגן  דער  אַרמיסטיל הסכּם, װאָס װעט אין איין מינוט אַרײַנקומען אין װירקונג, האָבן זיך געפרואװט װינקן צו גונטער . ער האָט װײַטער געצויגן צו זײ, געשאָסן אַ שיץ אָדער צװײ .  ווען ער איז געקומען צו נאָענט צו די דײַטשע ביקסן, איז ער געשאָסן געוואָרן אין א קורצן אויספאל פון אויטאמאטישע פייער דורך די דייטשע זעלנער אינעם פאסט און אומגעברענגט געוואָרן תכּף. Persico, p. 351. שרייבער James M. קין האט דעמאלט געשריבן אין דער לאקאלער טעגליכע צייטונג " די סאן", שפעטער אינטערוויואירט מיט גונטערס חבֿרים און געשריבן אז "גונטער האָט אַ סך געטראַכט וועגן פארמינערן זיין לעצטע ראנג, און איז געווארן אבסעססירט מיט דער פעסטקייט צו מאכן א גוטן רושם אויף זיינע אפיצירן, זיינע חבֿרים און די זעלנער״. 

די אמעריקאנער עקספּעדיטיאָן פאָרסעס קאַמאַנדינג גענעראל יוחנן י פּערשינג 'ס " אַגענדאַ " דער ווייַטער טאָג ספּעציעל דערמאָנט גונטער ווי די לעצטע אַמעריקאַנער קאַזשאַלט פון דער מלחמה. Persico, p. 351. נאָך זיין טויט, די אַרמיי האָט אים צוריק צו די ראַנג פון סערזשאַנט און געגעבן אים אַן אָפּטייל אָפּצייכן פֿאַר מוט אין קאַמף און די דיסטינגגווישעד סערוויס קראָס. עטלעכע יאָר שפּעטער, אַ פּאָסטן, נומער 1858 פון די וועטעראַנס פון פרעמד מלחמות אין מזרח באַלטימאָר, איז געווען געהייסן נאָך אים.   Persico, p. 394. דער VFW פאסט מיט כבוד סערזשאנט גונטער'ס נאָמען האט זינט אויפגעהערט צו עקזיסטירן. 

גונטערס איבערבלייבענישן זענען צוריקגעקומען קיין די פֿאַראײַניקטע שטאָטן אין 1923 נאָכדעם וואָס זיי זענען אוועקגענומען געוואָרן פֿון אַ מיליטערישן בית-קברות אין פֿראַנקרָך, און באַגראָבן געוואָרן אינעם בית-קברות אין באלטימאר.  שפעטערדיקע אויספארשונגען האָבן אנטפלעקט אז אינעם לעצטן טאָג פון דער וועלט מלחמה דער ערשטער, בעת די פֿאַרהאַנדלונגען פֿאַר דער װאפ ־ שטילערהײט אין

ן ד י באן־װאגנע ן אי ן קאמפאניע־װאלד,הא טדעפֿראַנצויזישערי ר הויפט־מארש ל פאךָ, אפגָעאג וט וָ נאָכפלג ןם פאַרלאַנגןאפֿון   דדײַ דטש ע פארהאנדלערסו, יקלערן  ַןן ןַ באדי ק אויפשןט ָן רא ר אויפהער . אַז ס'וועט מער נישט זײַן קיין אַרויסגעוואָרפֿן לעבן צווישן זעלנערסַטן. דער דורכפאַל צידערקלערן אַ פייער-אָפּהער, אַפֿילו צווישן די אונטערשרייבן פון די וואָפן-שטיל דאָקומענטן און זייַן אַרײַנגאַנג אין קראַפט "עלף אַזייגער אויף די עלפט טאָג פון די עלפט חודש"עסולטירטטיד אין די שאָדן אָדער טויט פוערערעך 11,000 נאָך מענטשן - פיל מער ווי געוויינטלעך, לויט מיליטעריש סטאַטיסטיק. Persico, p. 378.

 געדענקפֿײַער 
קליין|א צײַט-פּלאַק אויף הענרי גונטערס גרוב אין באַלטימאָרס הייליגסטע גואל-קוויסטער איז אַנטפּלעקט געוואָרן דעם 11טן נאוועמבער 2010.
אויף וועטעראַנס טאָג (אין פֿראַנקרייַך, אַרמיסטיסע טאָג), נאוועמבער.11, 2008, אַ מעמאָריאַל איז געווען געבויט לעבן דעם אָרט אין Chaumont-devant-Damvillers אין לאָראַין וואו גונטער איז געשטאָרבן.  צוויי יאָר שפּעטער אויף דער זעלביקער דענקמאָל טאָג, דעם 11טן נאוועמבער, 2010, איז אויך אויפֿגעוויזן געוואָרן אַ דענקמאָל-פּלאַקע אויף זײַן גרוב אין אַמעריקע  אין 10:59 אַ.מ. פֿון דער דײַטשישער געזעלשאַפֿט פֿון מערילאַנד.

רעפערענצן