ניגעריע

ניגעריע (אפיציעל די פעדעראלע רעפובליק פון ניגעריע) איז א לאנד אין מערב אפריקע, וואס איז רייך אין אויל און אין אנדערע נאטורליכע אוצרות אין מינעראלן. ניגעריע גרענעצט ניזשער צו צפון, טשאד צו צפון־מזרח, קאמערון צו מזרח און בענין צו מערב. די דרום זייט פון לאנד איז זיין בארטן, פלאצירט אויף דער בוכטע פון גינע און דעם אטלאנטישן אקעאן. די פעדעראציע באשטייט פון 36 שטאטן און איין פעדעראלע הויפטשטאט טעריטאריע וואו עס געפינט זיך די הויפטשטאט, אבודזשא. די  קאנסטיטוציע דעפינירט ניגעריע ווי א דעמאקראטישער וועלטלעכער שטאַט.  

מיט 154,729,000 איינוואוינער איז זי דאס מערסט באפעלקערטע לאנד אין אפריקע. איר הױפּטשטאָט איז אַבודזשאַ, און די גרעסטע שטאָט איז לײגאָס. 

ניגעריע איז געווען די היים פון א צאל אוראלטע קעניגרייך און שטאטן במשך די יארטויזנטער. די מאדערנע מדינה שטאמט פון בריטישן קאלאניע-הערשאפט וואס האט אנגעהויבן אינעם 19טן יארהונדערט, און די היינטיגע צורה איז געקומען מיט דעם צונויפגיסן פונעם דרום ניגעריע פראטעקטאראט מיטן צפון ניגעריע פראטעקטאראט אין 1914. ניגעריע איז געווארן אן אומאפהענגיקע פעדעראציע אין 1960. צווישן די יארן 1967 ביז 1970 האט דאס לאנד געליטן פון א בירגערקריג. דערנאך האט די רעגירונג געוואקלט צווישן דעמאקראטיש געוויילטע פארלאמענטן און מיליטערישע דיקטאטורן ביז ענדלעך אין 1999 האט עס דערגרייכט א סטאבילע דעמאקראטיע. די פרעזידענט-וואלן אין 2011 זענען געווען די ערשטע וואס זענען געווען גאנץ פריי און יושרדיק. 

אין די לעצטע יארן האט מען דארטן געטראפן אסאך דיאמאנטן גרובער, וואס דאס האט שטארק אראפגעברענגט דעם מארק, זינט דורך דעם האט דע בירס פארלוירן דעם מאנאפאל.

עס זײַנען דאָ װײניק ייִדן אין ניגעריע, זיי זײַנען איגבאָס, אַן אַפֿריקאַנישער שבֿט.

ניגעריע ווערט אפט גערופן דער "ריז פון אפריקע ", צוליב איר גרויסע באפעלקערונג און עקאנאמיע.Nigeria: Giant of Africa, by Peter Holmes 1987 מיט  201 מיליאן באוואוינער, איז ניגעריע דאס מערסט־באפעלקערטע לאנד אין אפריקע און  דאס זיבעטע מערסט־באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט. ניגעריע האט די דריט־גרעסטע יוגנט־באפעלקערונג אין דער וועלט, נאך אינדיע און כינע, מיט מער ווי 90 מיליאן פון אירע באוואוינער אונטער 18. דאס לאנד ווערט גערעכנט א פילנאציאנאלע מדינה, מיט 250 עטנישע גרופעס, פון וועלכע די דריי גרעסטע זענען די הויזע, איגבא און יארובא; די עטנישע גרופעס רעדן מער ווי 500 פארשידענע שפראכן. די אפיציעלע שפראך פון ניגעריע איז ניגערישע ענגליש וואס איז א צד־השווה איבער אלע באזונדערע שפראכן אין לאנד. ניגעריע איז צעטיילט אויף צוויי צווישן קריסטן, וואס וואוינען מערסטנס אין דרום טייל פון לאנד, און מוסולמענער, וואס וואוינען מערסטנס אין צפון. א מינערהייט פון דער באפעלקערונג האלטן די אלטע רעליגיעס פון ניגעריע, ווי למשל די אלטע רעליגיעס פון די איגבא און די יארובא.

 געאגראפיע 

ניגעריע איז פלאצירט אין מערב אפריקע ביים איינגאס פון גינע און האט א שטח סה"כ פון 923,768 קוואדראט ק"מ,Rank Order - Area . אזוי איז זי דער וועלט'ס 32סטע גרעסטע לאנד (נאך טאנזאניע). זי איז בערך צוויי מאל אזוי גרויס ווי קאליפארניע. זי האט א גרענעץ לאנג 4047 ק"מ: מיט  בענין  (773 ק"מ), ניזשער (1497 ק"מ), טשאד (87 ק"מ), קאמערון (1690 ק"מ), און האט א בארטן לאנג 853 ק"מ.CIA וועלט פֿאקטבוך . Note that coastlines, and borders based on rivers or natural features, are fractals, the length of which is imprecise and depends on the measurement convention adopted. דער העכסטער פונקט אין ניגעריע איז טשאפאל וואדי הויך 2419 מ'. די הויפט טייכן זענען דער ניזשער און דער בענו וואס קומען צונויף און ליידיגן זיך אויס אין דער ניזשער דעלטע, פון דער וועלט'ס גרעסטע דעלטעס.

ניגעריע ליגט צווישן גארטל־ליניעס  4° און 14°N, און צווישן די מערידיאנען 2° און 15°E.

 עקאנאמיע 
קליין|הימל־ליניע פון ניגערישער הויפטשטאט, אבודזשא
קליין|מייטאמא דיסטרי׳ט, אבודזשא
ניגעריע ווערט קלאיספיצירט ווי א געמישטע־עקאנאמיע ארויפשווימענדיקער מארק. זי האט דערגרייכט נידעריגער מיטל איינקומפט סטאטוס לויט דער וועלט באנק, מיט איר שפע׳דיקן פארזארג פון נאטירלעכע רעסורסן, גוט-אנטוויקלט פינאנציעלע, לעגאלע, קאמוניקאציע סעקטארן, און די ניגעריע בערזע, די צווייט־גרעסטע בערזע אין אפריקע.

ניגעריע האט א ציל צו ענדיגן ארימקייט ביז יאר 2030.

 לאנדווירטשאפט 
קליין|אקערן א פֿארם אין קווארא שטאַט
אין יאר 2010 האבן אומגעפער 30% פון ניגעריער  געארבעט אין לאנדווירטשאפט. לאנדווירטשאפט פלעגט זייט פאר ניגעריע דער הויפט פארדינער פון אויסלענדישער וואלוטע.

די חשובע פראדוקטן שליסן איין בעבעלעך, סעזאם, קאשו ניסלעך, פיסטאשקעס, קאסאווא, קאקאא באנדלעך, אראבישע גומע, קאלאנוט, קוקוריזיע, מעלאן, הירזש, רייז, גומע, סארגום, סויע און יאמען. קאקאא איז דער פירנדער נישט-נאפט פארדינער פון אויסלענדישער וואלוטע. גומע איז דער צווייטער נישט-נאפט פארדינער פון אויסלענדישער וואלוטע.

איידער דעם ניגערישן בירגערקריג האט ניגעריע נישט געדארפט אנקומען צו קיינעם אין עסנווארג. לאנדווירטשאפט האט זיך אבער נישט פארגרעסערט אין פארהעלטענישט צו ניגעריע׳ס גיכן וואוקס אין באפעלקערונג, און אצינד פארלאזט זיך ניגעריע אויף אימפארטן פון עסנווארג כדי זיך אויסהאלטן. אין אויגוסט 2019, האט ניגעריע צוגעמאכט איר גרענעץ מיט בענין כדי צו פארמיידן אריינשמוגלען רייז אין לאנד אלס טייל פון אירע אנשטרענגונגן אונטערצוהייבן די לאקאלע פראדוקציע.

 אויל און נאטירלעכע גאז 
טעקסט=|רעכטס|קליין|אאנדא הויפט-ביורא אין וויקטאריע אינזל, לאגאס
ניגעריע איז דער   12ט גרעסטער פראדוצירער פון נאפֿט אין דער וועלט און דער 8ט-גרעסטער עקספארטירער, און האט די 10ט גרעסטע באוויזענע רעזערוון. (דאס לאנד איז געווארן א מיטגליד אין אפעק אין יאר 1971.) נאפט שפילט א גרויסע ראלע אין דער ניגערישער עקאנאמיע, און שאפט  40% פון דעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט און 80% פון דער רעגירונג׳ס פארדינסט.

ניגעריע האט אינגאנצן 159 אויל־פֿעלדער און 1,481 אויל־קוואלן וואס אפערירן, לויטן דעפארטמענט פון נאפֿט־רעסורסן.Environmental Resources Managers Ltd, Niger Delta Environmental Survey Final Report Phase I; Volume I: Environmental and Socio-Economic Characteristics (Lagos: Niger Delta Environmental Survey, September 1997) דער מערסט פראדוקטיווער ראיאן פונעם לאנד איז ניזשער דעלטע באסיין אין דעם ניזשער דעלטע ראיאן וואס נעמט איין 78 פון די 159 אויל־פֿעלדער. מערסט פון ניגעריע׳ס אויל־פֿעלדער זענען קליין און פארשפרייט און, אין יאר 1990, האבן די קליינע פֿעלדער גערעכנט 62.1% ניגעריע׳ס גארע פראדוקציע. פון דער אנדערער זייט האבן די זעכצן גרעסטע פעלדער פראדוציער פאדוצירט 37.9% פון ניגעריע׳ס נאפט פראדוקציע אין יענער צייט.Nigeria: The Political Economy of Oil  (Khan, Ahmad)
 רעפערענצן 

*