אונגעריש

אונגעריש (אױך אונגאַריש; אויף אונגעריש: magyar - מאַדזשיאַר) איז א פֿינא-אוגרישע שפראך וואס מען רעדט אין אונגערן און אויך אין זיבן לענדער לעבן אונגערן וואו עס וואוינען דארט אסאך אונגאריש אפשטאמיגע. אנדערש ווי רוב אייראפעישע שפראכן, געהערט אונגעריש נישט צו דער פאמיליע פון אינדא-אייראפעישע שפראכן.

פון די 14.5 מיליאן מוטער-שפראך רעדערס פון אונגעריש, וואוינען בערך צען מיליאן אין אונגערן, און 1.4 מיליאן אין רומעניע (וואס נעמט אריין א שטח פון דעם קעניגרייך פון אונגערן פון פארן ערשטן וועלט קריג). אויסער דעם זענען דא אונגעריש רעדער אין סלאוואקיי, סערביע, אוקראינע, קראאטיע, עסטרייך און סלאוועניע.

 שריפטסיסטעם 

 דער אלפאבעט 

אונגאריש איז געשריבן מיטן גלחישן שריפט. מערסט פון די אותיות זענען ענלעך מיט ענגליש, אבער עס איז דא א סאך אונטערשיטן, בפרט ביי די קאנסאנאנטן וואס זענען מער קרוביש צו שפראכן ווי פויליש און טשעכיש. די אותיות (מיט א אידישן גלייכווערט) זענען אזוי:

 A Á B C Cs D Dz Dzs E É F G Gy H I Í J K L Ly M N Ny O Ó Ö Ő P R S Sz T Ty U Ú Ü Ű V Z Zs אָ אַ בּ צ טש ד דז דזש ע עי פֿ ג די ה אי אי י ק ל לי מ נ ני אוֹ אוֹ אע אע פּ ר שׁ ס ט טי אוּ אוּ אוּע אוּע וו ז זש

 אומלאט (Ö) 

דער אומלאט, ווי אין דייטש, איז א וואקאל-צייכן וואס ווייזט אז דער וואקאל איז געזאגט אלס פארבונד פון דעם וואקאל גופא און ״ע״. למשל, דאס אונגארישע ווארט köszönöm (א דאנק) איז אויסגערעדט ווי ״קאעסאענאעם״, מיט דער קאמבינאציע פון ״אע״ אויסגערעדט צוזאמען. 

 טראפ  
דער טראפ אין אונגאריש איז שטענדיג ביים אנהייב פון ווארט, אין דעם ערשטען טראף. ווען עס איז דא א אות מיט א אקצענט-צייכן (ווי למשל É), דער טראפ פון ווארט איז נישט געטוישט, ווייל די וואקאל-צייכנען טוישן נאר דעם קלאנג פון אות, און נישט דעם טראפ פון דער ווארט. 

 געאגראפישע פארטיילונג 

אין די פאלגנדע לענדער רעדט מען אונגעריש אלס מוטער-שפראך:
לאנדרעדערסאונגערן10 מיליאן (צענזוס 2001 )רומעניע(בעיקר זיבנבערגן) 1,443,970 (צענזוס 2002)סלאוואקיי520,528 (צענזוס 2001 )סערביע(בעיקר וואויוואדינע)293,299 (צענזוס 2002) אוקראינע (בעיקר זאקארפאטיע)149,400 (צענזוס 2001 )פאראייניקטע שטאטן117,973 (צענזוס 2000 )קאנאדע75,555 (צענזוס 2001 )ישראל70,000עסטרייך (בעיקר בורגנלאנד)22,000קראאטיע16,500סלאוועניע9,240Total 12-13 מיליאן
מקור: נאציאנאליע צענזוסן, עטנאלאג

 מראה מקומות 

 וועבלינקען 
 יודיש אונגעריש ווערטערבוך ביי קאווע שטיבל

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:אונגארן