פרייסן

פּרײַסן (; ; ; ; ; אלט פרייסיש: Prūsa) איז געווען אַ היסטאָרישער שטאַט וואס האט זיך אנגעהויבן אלס די הערצאגשאפט פון פרייסן און דער מאַרגראַוויאַט פון בראַנדנבורג. דורך עטלעכע יארהונדערטער האט דאס לאנד געהאט א היפּשע השפעה אויף דײַטשער און אייראפעישער היסטאריע. די לעצטע הויפטשטאט פון פרייסן איז געווען בערלין. 

היסטאריע
דער נאָמען פרייסן שטאמט פֿון די אלטע פרייסן, אַ באלטיש פאלק זיך אנגעקערט מיט די ליטווינער און די לעטן. אין דעם 13טן י"ה, איז "אלטפרייסן" געווארן איינגענומען דורך די טעווטאנישע ריטערס. אין 1308 האבן די טעווטאנישע ריטערס איינגענומען דעם אַמאָליגן פּוילישן ראַיאן פון פּאָמערעליע מיט דאַנציג. דאס לאנד איז געווען באפעלקערט מערסטנס מיט דײַטשן וואס האבן ארײַנגעוואנדערט פון צענטראל און מערב דייטשלאנד און, אין דרום, מיט פאלאַקן פון מאַזאָוויע. שפעטער ווערט פרייסן צעשפּאַלטן אין א מערב'דיקן טייל, קעניגלעך פרייסן, אַ פּראָווינץ פון פוילן, און א מזרח'דיקן טייל, זײַט 1525 גערופֿן הערצאגשאפט פון פרייסן. אין 1618 איז די הערצאגשאפט פון פרייסן פאראייניגט מיט בראנדנבורג.

אין דרייסיג יעריגער קריג (1618-1648) איז געווען די בראַנדענבורג זייַט פון די עוואַנגעליקאַל יוניאַן. גרויס טיילן פון די לאַנד זענען חרובֿ און זייער באוווינער פֿארטריבן. עלעקטאָר פרידריך ווילהעלם (1688-1640), שפּעטער גערופֿן "דער גרויסער עלעקטאָר", דעריבער אנגענומען אַ אָפּגעהיט פּאָליטיק נאָך דער מלחמה אָווערטורעס צווישן די הויפּט כוחות, אין סדר צו אַנטוויקלען דאס לאַנד. 

אונטער דער הערשאפט פון פרידריך ווילהעלם פון בראַנדענבורג-פרייסן איז געווען דאס שטערקסטע לאַנד נאָך עסטרייך אין דער הייליגער רוימישער אימפעריע.  

אין 1701 איז פראקלאמירט געווארן דאס קעניגררייך פון פרייסן. 

פרייסן איז צוגעקומען צו זיין גרעסטע וויכטיקייט אין די 18טן און 19טער י"ה. בשעת דעם 18טן יאָרהונדערט, איז עס געווארן אַ גרויסע אייראפעישע מאַכט אונטער דער ממשלה פון פרידריך דער גרויסער (1740-86). במשך דעם 19טן יאָרהונדערט, האט דער קאנצלער אטא פאן ביסמארק נאכגעלאפן אַ פּאָליטיק פון פאראייניגן די דייטשע פרינציפאליטעטן אין אַ "קליין דייַטשלאַנד" וואָס האט אויסגעשלאסן די עסטרייך אונגארישע אימפעריע. 

דאס קעניגררייך פון פרייסן האט באהערשט צפון דייַטשלאַנד פּאליטיש, עקאנאמיש, און אויך אין באַפעלקערונג, און איז געווען דאס האַרץ פון דער פאראייניגטע צפון דייַטשע קאָנפעדעראַציע פאָרמירט אין 1867, וואָס איז געווארן א טייל פון דער דייַטשער אימפעריע אין 1871. 

מיט דעם סוף פון דער האָהענצאלערן מאָנאַרכיע אין דייַטשלאַנד נאכן ערשטן וועלט קריג, איז פרייסן געווארן א טייל פון דער וויימאַר רעפובליק ווי אַ פרייער שטאַט אין 1919. דער שטאט פון פרייסן איז אפגעשאפן אין 1947 דורך די אליאירטע פונעם צווייטן וועלט קריג. Clark, Christopher (2006): Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 1600-1947. ISBN 0-7139-9466-5 ISBN 978 0713994667 

 רעפערענצן 

קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער אין אייראפע
*