შიგი ქუთუქუ

შიგი ქუთუქუ (დოხოლ. 1178 – 1260) — მონღოლეფიშ იმპერიაშ გიშარჩქინელ მაღალჩინამ დო უჟინაშ სარჯუ (ჯარგუჩი) იმპერიაშ რინაშ მაართა ვითწანურეფს. თინა რდჷ იმპერიაშ დჷმარსხუაფალიშ, თემუჩინიშ (უკულიანშო ჩინგიზ-ყაენი) დო მუში ალმასქუშ, ბორტეშ ენაჭოფა სქუა. შიგი ქუთუქუქ ქვერსემ როლი ილაჸაფჷ მონღოლურ სამართალიშ კოდიფიკაციას დო ოორუე ჩინეთის გიშაკერძაფილო წიმოძინელო ნინალენდჷ.

 ორდოიან რინა 
„მონღოლეფიშ ფულირ ისტორიაშ“ მუნაჩემეფით, შიგი ქუთუქუ რდჷ თათარეფიშ ბანაკის ნაძირეფ მეტებულ ბაღანა. ტექსტიშ მეჯინათ, თინა თემუჩინიშ ნანაქ, ჰოელუნქ ეჭოფჷ დო მორდჷ, მარა თე ამბე თაში რდუნ, მენცარეფს ოორჩანაუნა, მუშენ-და ქრონოლოგიურ შხვანერობეფი თე ვერსიას ივარანა. ოეგებიეთ, თინა თემუჩინიშ ფანიას ირდუუდჷ. შიგი ქუთუქუ რდჷ ართ-ართი მაართა მონღოლი, ნამუქჷთ ჭარუა-კითხირი დიგურუნ.

 ოურდუმე დო პოლიტიკურ კარიერა 
მინიატიურა|მარცხნივ|300პქ|პეკინიშ (ჟუნდუშ) ქართა (1213-1214), ნამუსჷთ მონღოლეფიშ ჯარი ოკათუდჷ.
იმპერიაშ დორსხუაფაშ უკული, ჩინგიზ-ყაენქ თინა ქუდარინუ უჟინაშ სარჯუთ დო ქიმეჩჷ ნება, უსაჯებუდჷკო დუმაშებელეფი დო ურეგულირებუდჷკო კანონეფი. თიშ კარიერა იკათუანდჷ ხვარაზმიშ იმპერიაშა გენთხაფას ხოლო. 
1221 წანას, ფარვანიშ ლჷმას, შიგი ქუთუქუშ დუდალათ მონღოლეფიშ 30 000-ამი არმიაქ ილიმჷ ჯალალ ად-დინიშ ნძალეფწკჷმა. თე აკობუნას მონღოლეფს კონწარო ორჯგინეს. თენა რდჷ თინეფიშ ართ-ართ უკაბეტაშ მარცხი ბჟადალურ კამპანიას. თეშ უმკუჯინუო, ჩინგიზ-ყაენს თიშა გამამინჯალა ვა მოუთხუ დო ნდება ვა უდინუაფჷ.

 უკულიან წანეფ დო მონძალა 
ჩინგიზ-ყაენიშ ღურაშ უკული, უგედეი-ყაენიშ დუდალაშ შვანსჷთ, შიგი ქუთუქუ აგჷნძორენდჷ მუშ საქვარუას. 1235–1236 წანეფს თიქ მანჯჷ ოორუე ჩინეთიშ მახორობაშ ეჭარუა, მუდგაქჷთ იმპერიას ფისკალურ პოლიტიკაშ თირუაშ ანჯა ქიმეჩჷ. 
თიშ საქვარუა ბრელშო ონირზე რდჷ: ნამთინე თიში გჷნოჭყვიდირუეფს ნამეტანი ჸინჩო მირჩქინანდჷ, მარა შხვეფ ღოზის გუთმუსვანდეს თიშ თინკოჩანას. შიგი ქუთუქუქ დოღურჷ 1260 წანას, 81 წანაშ ხანს, ტოლუიდეფიშ ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის.

 წყუეფი 
 სტატია ინგლისურ ვიკიპედიას

კატეგორია:მონღოლეფიშ იმპერია
კატეგორია:ჩინგიზ-ყაენიშ ფანია
კატეგორია:დუნაბადი 1178
კატეგორია:ნაღურა1260