ჰაფიზულა ამინი

ჰაფიზულა ამინი (პუშტუ. حفيظ الله امين, დ. 1 მარაშინათუთა, 1929 — ღ. 27 ქირსეთუთა, 1979) — ავღანარი კომუნისტი პოლიტიკოსი, ავღანეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ მადუდე სუმი თუთაშ გოძვენას, 1979 წანაშ ეკენიაშე ქირსეთუთაშახ.

დებადჷ ნოღა პაგმანს, ქაბულიშ პროვინციას. გურაფულენდჷ ქაბულიშ უნივერსიტეტის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ამერიკას, კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. ჸათე ბორჯიშო დეინტერესჷ მარქსიზმით დო ქაკათჷ ვისკონსინიშ უნივერსიტეტიშ სტუდენტეფიშ რადიკალური ჸარაფის. ავღანეთიშა დორთინაშ უკულ, ამინიქ გინირთჷ ავღანეთიშ ოკათე დემოკრატიული პარტიაშ (აოდპ) მაკათურო. აოდპ რდჷ ულტრა-მეკვარჩხანე ორგანიზაცია, ნამუთ 1965 წანას დარსხუეს ნურ მუჰამედ თარაქიქ დო ბაბრაქ ქარმალქ. ამინი მონაწილენდჷ 1965 დო 1969 წანეფიშ საპარლამენტო გიშაგორუეფს. 1969 წანას ამინიქ გემორძგუ დო გიშაგორილქ იჸუ ავღანეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. ჸათე მეჭირინაფათ, ამინიქ პოპულარობა მიპალუ აოდპ-შ ხალქიშ ფრაქციაშ დინახალე. 

ამინი რდჷ 1978 წანაშ საურიშ რევოლუციაშ ართ-ართი შანულამი ლიდერი. რევოლუციონერეფქ გეგთარაგვეს მუჰამედ დაუდიშ თარობა დო გაჭყეს პრო-სხუნუური სახენწჷფო, ნამუთ გერსხილი რდჷ სოციალისტური იდეეფს. ავღანეთიშ ახალი სოციალისტური თარობაშ დინახალე მიდართჷ უბადო ლჷმაქ ხეშუულებაშო. შედეგო, ძალამს გეუფრაშჷ ამინიშ ურთიართალაქ გენერალური მელამოსე ნურ მუჰამედ თარაქიწკჷმა. 1979 წანაშ ეკენიას ამინიქ გეგთარაგუ თარაქი დო დაჸვილაფუ. ხეშუულება ამინიქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. 1979 წანაშ 16 ეკენიას ამინიქ დუდი გეგმაცხადჷ მინისტრეფიშ სხუნუშ დუდმახვენჯო (თარობაშ მადუდე), რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯო (სახენწჷფოშ მადუდე) დო აოდპ-შ ცენტრალური კომიტეტიშ გენერალური მელამოსეთ (უმაღალაში ლიდერი).

ამინიშ კუნტა მართუალაშ ბორჯის, თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ სახენწჷფო პრობლემეფქ, გიფაჩჷ არჸებეფქ, ბრელი ჯარიშკოჩიქ არმია ქიდიტუ. სახენწჷფოშ დინახალე სტაბილურობაშა ვემიჭირინუ. ამინიქ ქიდიჭყჷ პოლიტიკური რეპრესიეფი დო ოპონენტეფს კონწარო ოქცუდჷ. ამინი ოცადუდჷ ურთიართალაშ გაუჯგუშებას დო გაახალებას ამერიკაწკჷმა. ამინიშ ჸათე პოლიტიკა ვამოწონდჷ სხუნუეთიშ ლიდერს ლეონიდ ბრეჟნევს, ნამუსჷთ ამინი სანდრო პოლიტიკური მორსხუეთ ვემიოჩქუდჷ. სხუნუეფიშ გინოჭყვიდირით, 1979 წანაშ 27 ქირსეთუთას, სსრრ-შ სპეცრაზმიქ გემნიჭკირჷ ამინიშ რეზიდენციაშა, ტაჯბეგიშ დოხორეშა. სპეცოპერაციაშ მიმალობას დოჸვილეს ჰაფიზულა ამინი. ამინიშ ღურაშ უკულ სხუნუეფქ ხეშუულებაშა ქიმიჸონეს ბაბრაქ ქარმალი, აოდპ-შ პარჩამიშ ფრაქციაშ ლიდერი.

ლიტერატურა
 ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ავღანარეფი
კატეგორია:ავღანარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ავღანეთიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ავღანეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი