რუმიშ სასულთანო

რუმიშ სასულთანო — კულტურულო თურქულ-სპარსული, სუნიტური სახენწჷფო, ნამუთ არსებენდჷ ანატოლიას 1077–1308 წანეფს. დუდშე რუმიშ სასულთანო სელჩუკეფიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1077 წანას სულეიმან იბნ ყუთლუმიშიშ ხემანჯღვერობათ, რუმიშ სასულთანოქ გიშელჷ სელჩუკეფიშ ხეშუულებაშე დო ზოხორინელობა მიპალუ. სასულთანოშ ნანანოღა იდვალუაფუდჷ ნიკეას, 1097 წანას ნანანოღა კონიაშა გეგნიღეს.

რუმიშ სასულთანოქ ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკიშ მიოჭირინუ მავითოჟირა-მავითოსუმა ოშწანურეფს, მუჟამსჷთ თიქ ქიდეკინჷ ბიზანტიაშ ონიშოლეფი სქირონაშქა ზუღაშ დო უჩა ზუღაშ წყარპიჯეფს. ბჟაეიოლიშე სასულთანოშ სანძღოეფქ ქიმიოჭირინუ ვანიშ ტობაშახ. სასულთანოს გოვითარაფილი რდჷ ვაჭარუა ირანწკჷმა დო ცენტრალური აზიაწკჷმა. ვაჭარუაშ გოვითარაფაშო კაბეტი შანულობა უღუდჷ ქარვასლეფიშ ფართე რშვილს. ჸათე ბორჯიშო ძალამს გევითარჷ დო გიფაჩჷ ვაჭარუაქ გენუაწკჷმა. უკულიანი პერიოდეფს სასულთანოშ აკოდგინალუაშა მიშელეს ანატოლიაშ ბეილიქეფქ: დანიშმენდეფქ, მენგუჯეკიდეფქ,  სალთუკიდეფქ დო ართუქიდეფქ.

რუმიშ სასულთანო ძალამს დაზარალჷ ჯვაროსნული ლესქერობეფქ. 1243 წანას მონღოლეფიშ მიშაჭკირუაშ დო ქოსე-დაღიშ ლჷმას მარცხიშ უკულ, რუმიშ სასულთანოქ მონღოლეფიშ ვასალო გინირთჷ. მავითოსუმა ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშო, სასულთანოქ ძალამს დედაღარჷ დო მიოდინუ ოურდუმე-პოლიტიკური გოლინა. 1308 წანას დოჸვილეს ეკონია სულთანი მასუდ II. რუმიშ სასულთანოშ აკნაცჷმეფს არსებენდჷ ბრელი ანატოლიური ბეილიქი, ნამუეფიშეთ ართ-ართის ოსმანეფი ხემანჯღვერენდეს. უკულიანი პერიოდეფს, ოსმანეფქ ქიდეკინეს შხვა ბეილიქეფი დო მუნეფიშ ხეშუულებაშ თუდო რსული ანატოლია აკაართიანეს.

ჯოხოდვალა
ენდონიმი რუმი რდჷ ბჟადალი რომიშ იმპერიაშ თურქული ჯოხოდვალა, ნამუთ ასე ხოლო გიმირინუაფჷ თეხანური თურქული ნინას.

სულთანეფიშ ერკებული
სულთანიმართუალაშ პერიოდიშხვა შანულამი ინფორმაცია1. ყუთლუმიში1060–1064ოლიმუდჷ ალფ-არსლანს სელჩუკეფიშ ხვისტაშ მონძეობაშო2. სულეიმან იბნ ყუთლუმიში1075–1077 წანეფს მართუნდჷ იზნიქიშ დო იზმითიშ მუკი მახორუ თურქმანული ტომეფს. 1077 წანაშე რუმიშ სულთანო ქიჩინჷ მელიქ-შაჰიქმერჩქინელი რე რუმიშ სელჩუკური სასულთანოშ დუმარსხუაფალო3. ქილიჩ-არსლან I1092–1107მაართა სულთანი ნანანოღა კონიას4. მელიქ-შაჰი1107–11165. მასუდ I1116–11566. ქილიჩ-არსლან II1156–11927. ქეი-ხოსროვ I1192–1196მაართა მართუალა8. რუქნ ად-დინ სულეიმან-შაჰი1196–12049. ქილიჩ-არსლან III1204–1205(7.) ქეი-ხოსროვ I1205–1211მაჟირა მართუალა10. ქეი-ქავუს I1211–122011. ალაედინ ქეიყუბადი1220–123712. ქეი-ხოსროვ II1237–124613. ქეი-ქავუს II1246–126214. ქილიჩ-არსლან IV1249–126615. ქეი-ყუბად II1249–125416. ქეი-ხოსროვ III1266–128417. მასუდ II1282–1296მაართა მართუალა18. ქეი-ყუბად III1298–1302(17). მასუდ II1303–1308მაჟირა მართუალა

ლიტერატურა
 Cahen, Claude; Holt, Peter Malcolm (2001). The Formation of Turkey. The Seljukid Sultanate of Rūm: Eleventh to Fourteenth Century. Longman.

კატეგორია:რუმიშ სასულთანო