გეოპოლიტიკა

გეოპოლიტიკა (გეოგრაფიულ პოლიტიკა; ბერძ. γη — დიხა + πολιτική — სახენწჷფო ვარ-და საარძო საქვარი (მოურს πολις-შე — ნოღა-სახეწჷფო ჯვეშ საბერძნეთის)) — მენცარობა, ნამუთ დჷთმიგურუანს სახენწჷფოშ გალენურ პოლიტიკას გეოგრაფიულ ფაქტორიშ როლს დო თიშ გაულას ქიანაშ ერუანულ ინტერესეფიშ გჷმოქიმინუაშა, სახენწჷფოეფიშ დო სახენწჷფოეფოშქაშე ორგანიზაციეფიშით ტერიტორიეფიშ გორთუალაშ დო გაულაშ სფეროეფო გინორთუალას კანონზჷმიერებეფს. გეოპოლიტიკა ორხველ ჯარალობურ-გეოგრაფიულ მენცარობეფიშ ბუნას დო წჷმარინუანს პოლიტიკურ გეოგრაფიაშ ნორთის. გიშმართჷნა — ტრადიციულ, ახალ (გეოეკონომიკა) დო უახალაშ (გეოფილოსოფია) გეოპოლიტიკას. ტრადიციულ გეოპოლიტიკა აქცენტის აკეთენს სახენწჷფოშ ოურდუმე-პოლიტიკურ სიჸონიერეშა დო შხვაშ თურ ტერიტორიეფიშ ეჭოფუაშის გეოგრაფიულ ფაქტორეფიშ დომინანტურ როლშა. ახალ (გეოეკონომიკა) ტრადიციულშე გინორთ აქცენტის აკეთენს სახენწჷფოეფიშ ეკონომიკურ სიჸონიერეშა. უახალაშ გეოპოლიტიკა, ნამუსჷთ ოურდუმე დო ეკონომიკურ სიჸონიერეშა დომინირენს შურიელ ჭყანა, ოხვარუ სახენწჷფოეფს ტრადიციულ დო ეკონომიკურ დეტერმინიზმიშ გინოძალებას საჯინჯო ფაქტორეფიშ გოდგინაშ ხარჯშა ერეფოშქაშე ურთიართობეფს რჯებაშ გოთანჯუას.

გეოპოლიტიკაშ, მუჭოთ გალენურ პოლიტიკურ პრაქტიკაშ, თარ ღანკ რე სახენწჷფოშ გეოგრაფიულ დგომარობაშ გაუჯგუშება, ე.ი. გეოპოლიტიკაშ თარ ღანკ რე - ნამდგა ქიანაშ გეოსტრატეგიაშ შემუშება. გეოპოლოტიკურ მერინაშ სინთეზური დოგურაფა შანენს ნამდგა ქიანაშ ვარ-და რეგიონიშ გეოგრაფიულ, სოციალ-პოლიტიკურ, ოურდუმე, დემოგრაფიულ, ეკონომიკურ დო ქიანაშ შხვა სიჸონიერაშ გჷმათანჯალლ ფაქტორეფიშ კომბინირებულ დოგურაფას დო ფასებას. ქიანაშ გეოპოლიტიკურ ორენიშ ფასებაშის უკაბეტაშო მიკვირუაფუ მუჭოთ გეოგრაფიულ ფაქტორს, თეშ ეკონომიკურ დო სტრატეგიულ პოზიციეფს, ქიანაშ ულირს, თიშ მეძობელწკჷმა თე ქიანაშ ირნერ ურთიართობას, მეძობელ ქიანეფს დო რეგიონს რინელ პოლიტიკურ დო ეკონომიკურ მუჭორენობას.
250px|მინიატიურა|დიხაუჩა მაკინდერიშ ჰართლანდიშ თეორიაშ მეჯინათ
XX ოშწანურაშ ისტორიაქ უკაბეტაშ გაულა იღვენუ ანდა კაბეტ ქიანაშ გეოპოლიტიკურ დგომარობაშ წუმოძინაშ მუშობურობაშა. თეშ წკანტილ სამანგა რე გოკონა-და რუსეთიშ სახენწჷფო გეოპოლიტიკურ „რეგალიეფიშ“ თირუა ოშწანურაშ განწეხანს. შანულამ თირუეფქ მოხვადჷ თაშნეშე ბჟადალ ევროპაშ ანდა ქიანაშ გეოპოლიტიკურ ფაქტორეფიშ წუმოძინაშ მუშობურობეფს. ათე განშე საინტერესო რე საფრანგეთიშ გეოპოლიტიკურ დგომარობაშ მათირუობა. ეკონია ვითწანურაქ კარაკანო ქაძირჷ თი ქვერსემ თირუეფი, ნამუქჷთ მოხვადჷ ქიანაშ, მუჭოთ დინოხოლენ, თეშ გალენურ პოლიტიკას დო ნამუეფქჷთ უკაბეტაშ გაულა იღვენუეს საფრანგეთიშ გეოპოლიტიკურ დგომარობაშ თეხანურ პოზიციეფიშ გჷმოქიმინუას.

ნამდგა ქიანაშ გეოპოლიტიკურ სიჸონიერეეფიშ თარ კრიტერიუმეფ რე:
 ტერიტორიიაშ ჟინპიჯი
 ხურგეფიშ ორთა, ზურაშ კარშა გიშალი
 მახორობაშ მუდანობა
 ორთაშობურ რესურსეფი 
 ფინანსურ სიჸონიერა
 ეკონომიკაშ დო ტექნიკაშ წუმოძინაშ დონე
 ეთნიკურ ართნერობა
 სოციალურ ინტეგრაციაშ დონე
 პოლიტიკურ სტაბილურობა
 ერუანულ შური

 დოგურაფაშ ობიექტი 
გეოპოლიტიკა გეპონუ გეოგრაფიას. თიშ დოგურაფაშ თარ ობიექტ რე მოსოფელიშ გეოპოლიტიკურ სტრუქტურა, ნამუთ ანდა ტერიტორიულ მოდელით რე წჷმორინაფილი. მოდელირება მუთმოხვადუ ართამპლანეტარულ დონეშა. გეოპოლიტიკაშ შანულამ ეშაჩინება რე, ტერიტორიეფშა კონტროლიშ ფორმეფიშ დო მექანიზმეფიშ რკვირბა. თაშნეშე, რეგიონულ დ ლოკალურ ზონეფი. სამანგ: ხურგეფიშ რკუალა, ონირზებელ ტერიტორიეფიშ პრობლემა, სახენწჷფოეფოშქაშე კონფლიქტეფ დო თ.უ. რეგიონალურ დო ლოკალურ პრობლემეფიშ რკვიება მუთმოხვადუ, მუჭოთ ართამ ვარცხაშე ნორთიშ გიშართუალა.

გეოპოლიტიკაშ  ომენცარე წირეეფი მუთმარზიენა ოკითხირეეფიშ გეოგრაფიულ, ისტორიულ, სოციოლოგიურ ანალიზის, ნამუთ მერსხილ რე პოლიტიკაშა დო ტერიტორიულ სტრუქტურეფშა შხვადოშხვა დონეს (სახენწჷფურშე ერეფოშქაშეფშახ). თეწკჷმა, გითმისხუნუაფუ გეოგრაფიაშ პოლიტიკურ, ეკონომიკურ (გეოეკონომიკა) დო სტრატეგიულ (სტრატეგიულ გეოგრაფია) შანულობა ორენიშ, ფართობიშ, ფუქციეფიშ, რესურსეფიშ დო აბანობურ ურთიართობეფიშ გოთოლწონუათ.

ართ-ართ მაჸვენჯ ამერიკალ გეოპოლიტიკოსი, ზბიგნევ ბჟეჟინსკი, აცხადენდჷ, ნამჷ-და გეოპოლიტიკა რე „მოსოფელიშ ჭარდაკიშ დაფა“ პოზიტიურ ლაჸაფიშ თეორია.

 ჯინჯიერ გეოპოლიტიკურ სკოლეფი 
ჯინჯიერ გეოპოლიტიკურ სკოლეფ მოსოფელს რე 
 გერმანული
 იაპონური
 ინგლისური
 ამერიკული
 რუსული

 გეოპოლიტიკურ სკოლაშ წჷმმარინაფალეფი 
გერმანული
კარლ ჰაუსჰოფერი
ფრიდრიხ რატცელი
კარლ შმიტი

ფრანგული
ვიდალ დე ლა ბლაში (1845—1918)
ივ ლაკოსტი
ემერიკ შოპრადი

ინგლისური
ჰელფორდ ჯონ მაკინდერი

ამერიკული
ალფრედ ტეიერ მეჰენი
ელსიორტ ჰანტინგტონი (1876—1947)
ნიკოლას სპაიკმენი
ზბიგნევ ბჟეზინსკი
სემიუელ ფილიპსი ჰანტინგტონი
ფილიპ ეიჯი (1935-2008)
უილიამ ენგლადი

რუსული
მირონენკო ნიკოლოზ სიმონიშ სქი
დანილევსკი ნიკოლოზ იაკობიშ სქი
ლეონტიევი კონსტანტინე ნიკოლოზიშ სქი
მეჩნიკოვი ლევ ილიაშ სქი
იუჟაკოვი სერგო ნიკოლოზიშ სქი
ლამანსკი ვლადიმერ ივანეშ სქი
ვანდამი ალექსი ეფიმიშ სქი
სემიონოვ-ტიან-შანსკი ბენიამინ პეტრეშ სქი
პლეხანოვი გიორგი ვალენტინიშ სქი
სავიცკი პეტრე ნიკოლოზიშ სქი
ციმბურსკი ვლადიმერ ლეონიდეშ სქი
ნაროჩნიცკი ალექსი ლეონტიშ სქი
დუგინი ალექსანდრე ჰელიშ სქი
ივაშოვი ლეონიდ გრიგორიშ სქი 

 თაშნეშე ქოძირით 
ორთაშობურ გაზი
პოლიტიკურ გეოგრაფია
თეოკრატია

 ლიტერატურა 
O'Loughlin, John / Heske, Henning. "From War to a Discipline for Peace". In: Kliot, N. and Waterman, S. (ed.): The Political Geography of Conflict and Peace. London: Belhaven Press, 1991
Spang, Christian W.: “As a Factor within Japanese-German Rapprochement in the Inter-War Years?”, in: C. W. Spang, R.-H. Wippich (eds.), Japanese-German Relations, 1895–1945. War, Diplomacy and Public Opinion, London, 2006, pp. 139–157.
 Мэхэн, Альфред Тайер. Влияние морской силы на историю 1660—1783, СПб.: Типография морского министерства — 1896
 Переслегин С. Б. Самоучитель игры на мировой шахматной доске. — М.: АСТ, Terra Fantastica, 2005. ISBN 5-17-027583-8.
 Данилевский Н. Россия и Европа. // Классика геополитики, XIX век. — М.: АСТ, 2003. ISBN 5-17-017281-8
 Макиндер Х. Географическая ось истории // Полис. — 1995. — № 4.
 Бжезинский З. Великая шахматная доска. — М.: Международные отношения, 2005. ISBN 5-7133-0967-3.
 Хантингтон С. Столкновение цивилизаций. — М.: АСТ, 2003. ISBN 5-17-007923-0.
 Дугин А. Основы геополитики. — М.: Арктогея, 2000. ISBN 5-8186-0004-1.
 Колосов В. А., Мироненко Н. С. Геополитика и политическая география: учебник для студентов вузов. — М.: Аспект-Пресс, 2001. ISBN 5-7567-0143-5.
 Василенко И. А. Геополитика. — М.: Гардарики, 2003. ISBN 5-8297-0254-1.
 Миньяр-Белоручев К. В. Мировая геополитика. — М.: Проспект-АП, 2006. ISBN 5-98398-018-1.
 Krejčí, Oskar. Geopolitics of the Central European Region. The view from Prague and Bratislava. — Bratislava: Veda, 2005. ISBN 80-224-0852-2.
 Елацков А. Б. О понятии «геополитика» в современной России // Вестник Санкт-Петербургского университета. Серия 7: геология, география. — 2000. — Вып. 3
 Клавихо Р. Г. де. Дневник путешествия в Самарканд ко двору Тимура. — М.: Наука, 1990. — 211 с. ISBN 5-02-016766-5.
 Браун Л. А. История географических карт. — М.: Центрполиграф, 2006. — 479 с. ISBN 5-9524-2339-6.

 რესურსეფ ინტერნეტის 
 International Geopolitics Reporters Association (I.G.R.A.)
  The Eyes of the World
გეოპოლიტიკაშ ოსხირეფი
გეოპოლიტიკა და კავკასია
ჯარალუა დო პოლიტიკა
გეოპოლიტიკაშ ხიბუ
ზაზა ალექსიძე | საქორთუოშ გეოპოლიტიკა დო კავკაცია
გაზიშ გეოპოლიტიკა 

*