ფელიქს ძერჟინსკი

ფელიქს ედმუნდიშ სქი ძერჟინსკი (რუს. Феликс Эдмундович Дзержинский, პოლ. Feliks Edmundowicz Dzierżyński; დ. 11 ეკენია [ჯვ.სტ. 30 მარაშინათუთა], 1877 — ღ. 20 კვირკვე, 1926), შინელი რდჷ მეტჯოხოთ რკინაშ ფელიქსი — სხუნუეთიშ სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე. 1917 წანაშე ღურაშახ (1926) ძერჟინსკი ხემანჯღვერენდჷ სხუნუეთიშ ნაფულა პოლიციას (ჩეკა, გოართოიანაფილი სახენწჷფო პოლიტიკური ომართუალე). ძერჟინსკი  პოლიტიკური რეპრესიეფიშ (ჭითა ტერორი) ართ-ართი შანულამი ფიგურა რდჷ.

დებადჷ 1877 წანაშ 11 ეკენიას, მინსკიშ გუბერნიას, ეთნიკური პოლონარეფიშ ფანიას. ახალნორდობაშე რევოლუციური იდეეფით დეინტერესჷ. ძერჟინსკი აქტიურო მოღალენდჷ კაუნასის დო ვარშავას. პოლიტიკური აქტივიზმიშ გეშა ბრელშა რდჷ ჭოფილი დო გინოხორაფილი ცჷნდჷრიშა. მარა კატორღაშე ირო მახერხჷ ნტება. ძერჟინსკი მონაწილენდჷ რუსეთიშ მაართა რევოლუციას, 1905 წანას. რევოლუციაქ დემარცხჷ. უკულიანი პერიოდის ფშხირას ტყობუდჷ. 1912 წანას კინ ოჭოფეს დო 1917 წანაშ ფურთუთაშ რევოლუციაშახ ჯიხას ხედჷ. რევოლუციაშ უკულ გადუდიშულეს. უკულ თიქ ქაკათჷ ლენინიშ ბოლშევიკეფიშ პარტიას. ძერჟინსკიქ არსულჷ კაბეტი როლი გჷმათუთაშ რევოლუციაშ მიმალობას. რევოლუციაქ გემორძგუ დო შედეგო, ლენინიშ მანჯღვერალათ ხეშულობა ბოლშევიკეფქ გეჭოფეს. 

1917 წანაშ ქირსეთუთას, ლენინქ ძერჟინსკი ქუდარინუ ახალდუნარსხუა ჩეკაშ დუდმახვენჯო. ლენინქ ძერჟინსკს ქუდავალუ კონტრ-რევოლუციური ელემენტეფიშ ეშაჸოთამა დო მოჯალაგუა. ჩეკაშ გოლინაქ დო აქტივიზმიქ ძალამს გენძალიერჷ რუსეთიშ ომენოღალე ლჷმაშ მიმალობას, ქიდიჭყჷ მასიური ჭოფუეფქ, გიფართინუ გულაგიშ ოსაჯებელი სისტემაქ. ომენოღალე ლჷმაშ მაართა წანეფს ჩეკაქ გორხუ დოხოლაფირო 200,000 ადამიერი. 1922 წანაშ ფურთუთას ჩეკაქ გეგნიკეთჷ სახენწჷფო პოლიტიკური ომართუალეთ დო ართი წანაშ უკულ, 1923 წანაშ გერგობათუთას გოართოიანაფილი სახენწჷფო პოლიტიკური ომართუალეთ. 

რუსეთ-პოლონეთიშ ლჷმაშ (1919-1920) მიმალობას, ძერჟინსკიქ ქაკათჷ პოლონეთიშ რევოლუციური კომიტეტის. ჸათე კომიტეტიქ ოკო გინირთჷკო პოლონეთიშ ბოლშევიკური თარობათ. მარა ლჷმას რუსეთიქ დემარცხჷ დო პოლონეთი ქიდიტუ. 1924 წანაშე ძერჟინსკი რდჷ იოსებ სტალინიშ მოხუჯე. 1924 წანაშ ფურთუთაშე, ძერჟინსკის უკინებუდჷ ერუანული ეკონომიკაშ უჟინაში სხუნუშ ოკათე კომისარიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ პოლიტბიუროშ მაკათურო. ფელიქს ძერჟინსკიქ ღურუ ულებუო 1926 წანაშ 20 კვირკვეს, 48 წანერქ. დასაფულებური რე ნეკროპოლს კრემლიშ კიდაწკჷმა. ძერჟინსკი მერჩქინელი რდჷ რევოლუციაშ გერგეზო. თიში ნოჭახნაკუ, 1991 წანაშახ გედგუდჷ ლუბიანკაშ დგჷმილიშ წოხოლე.

ლიტერატურა
 ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 1877
კატეგორია:ნაღურა 1926
კატეგორია:პოლონარეფი
კატეგორია:სხუნუეთიშ სახენწჷფო მოღალეეფი
კატეგორია:ჩეკაშ დუდმახვენჯეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი სახენწჷფო პოლიტიკური ომართუალეშ დუდმახვენჯეფი