გილგამეში

გილგამეში (; დუდმაართაშე )) — ჯვეშ მესოპოტამიურ მითოლოგიაშ დო ეპიკურ პოემა — გილგამეშიშ ეპოსიშ გერგეზი. საეგებიოთ, შუმერულ ნოღა-სახენწჷფო ურუქიშ მაფა, ნამუთ ღურაშ უკულ გაღორონთეს. საეგებიოთ, თიშ გამაგალაქ დიჭყჷ ორდოდინასტიურ ბორჯის, მეხოლაფირო ჯვ. წ. ეე. 2900–2350 წანეფს, მარა შუმერულ ლეგენდეფიშ შანულამ გერგეზო გჷნირთუ ურიშ მასუმა დინასტიაშ ბორჯის ().

გილგამეშიშ ლეგენდარულ გერგეზობეფიშ გეშა ისტორიეფ ხუთ ასქილადირ შუმერულ პოემას რე თხობელერი. თინეფშე არძაშე ორდოიან რე, ორჩანიეთ, „გილგამეში, ენქიდუ დო ქიანაუჩა“, სოდე გილგამეში ოსურღორონთ ინანას ოხვარუ დო ინანაშ ჰულუპუშ ჯას გიმახვენ რინუეფს გინმორაჸუნს. ინანა გილგამეშის ჟირ უჩინებ მეკონს გინმოჩანს, მიკუს დო პიკუს, ნამუეფსჷთ გილგამეშ მიოდინუანს. ენქიდუშ ღურაშ უკული, თიშ ორო გილგამეშის ქიანაუჩას რინელ დირხან პიჯალეფიშ გეშა ურაგადუ. პოემა გილგამეში დო აგი ეთმეჭარუნს გილგამეშიშ აშონთებას ქიშიშ მაზოჯალიშ, აგიშ მეხჷ. შხვა შუმერულ პოემეფს რაგად რე გილგამეშიშით გიგანტ ჰუმბაბაშ დო ჟინიშ ხოჯიშ გერჯგინაშ გეშა დო თეწკჷმა მახუთა, გლახათ ასქილადირჷ პოემა თიშ ღურაშ დო ნთხორუაშ ისტორიას თხობელენს.

გვიან ბაბილონურ ბორჯის თე ისტორიეფ ართიანწკჷმა მერსხილ ნარატივს რდჷ აკორშვილი. სტანდარტულ აქადურ გილგამეშიშ ეპოსი ჭარჷ მეკჷრიბე, ჯოხოთ სინ-ლექი-უნნინინნქ, ორჩანიეთ, შქა ბაბილონურ ბორჯის (), ნამუთ გერსხჷ ბრელით უჯვეშაშ წყუეფს. ეპოსის, გილგამეში ორთაშ ჭყანეფიშ მოგვენ გვერდოღორონთ რე, ნამუთ მაჸალენს ტყარ კოჩ ენქიდუწკჷმა. თინეფ ართო ანდა შარალუას იჭყანა, ნამუეფშე არძაშე ჩინებულ რე ჰუმბაბაშა (შუმერულო: ჰუვავა) დო ჟინიშ ხოჯიშა გერჯგინა, ნამუსჷთ იშთარი (შუმერულო: ინანა) უტენს თინეფშა გიონთხაფშა, თიშ უკული, მუთ გილგამეში ივარიენს ინანაშ მერზიებას, თიშ მასქერო გჷნორთედუკონ. თიშ უკული, მუთ ენქიდუ ღორონთეფიშით მეჯღონილ საჯიშ შედეგო დოღურუნ, გილგამეშის მუშ ღურაშა ოშქურუ დო კაბეტ წყარბუმას გინნასქილედჷ ჭკვერ უტნაპიშტიმის ესურებუ, თი იმენდით, ნამჷ-და უღურუობას დოგორუნსჷნ. გილგამეშის ანდაშა ვამახუჯინე თიშ წჷმი წჷმოჭკირილ მორსეფშა დო ჸუჩა, ურუქშა დირთუ, ანდანე გუხვადუ, ნამჷ-და უღურუობა თიშო ხეუმუჭირინაფუ რენ.

მენცარეფიშ უმენტაშობა თი არზის რე, ნამჷ-და „გილგამეშიშ ეპოსიქ“ შანულამ გაულა იღვენუ „ილიადაშა“ დო „ოდისეაშა“, ჟირ ეპიკურ პოემაშა, ნამუეფქჷთ ჯვეშ ბერძენულ ნინაშა იჭარჷ ჯვ.წ. VIII ოშწანურას. გილგამეშიშ ბადებაშ ისტორია ეჭარილ რე ბერძენ ჭარუშ, აელიანუსიშ (ახ.წ. II ოშწანურა) „ჩხოლარეფიშ ორთაშ გეშა“ ანეკდოტის. აელიანუს თხობელენს, ნამჷ-და გილგამეშიშ ბაბუ გილგამეშიშ ნანას გილათხილანდჷ ვადამოკათუბედკონ, ანდანე ორაკულქ ურაგადუ, ნამჷ-და მოთა თის ხვისტაშე გექთარაგუანდჷნ. ოსურქ დემოკათჷ დო მათხილარეფქ ჩქჷჩქუ ყორშიშე გეგნაჸათეს, მარა კიღურაქ გილგამეშ დონთხაფაშე გეგნასქილიდჷ დო თხილერო ქიმიყონუ ხილიშ ბაღშა, სოდე მებაღექ მორდჷ.

გილგამეშიშ ეპოსის ასურბანიპალიშ ბიბლიოთეკას 1849 წანას მიოგორეს. 1870-იან წანეფიშ დაჭყაფუს თანგუაშ უკული, თიქ ძალამ ნირზ გჷმიჭანუ თიშ ნორთეფს დო ურიულ ბიბლიაშ შქას მოგვენობაშ გეშა. გილგამეში თარო უჩინებუ სქიდუდჷ XX ოშწანურაშ ოშქაშე ბორჯიშახ, მარა XX ოშწანურაშ დალიაშე თიქ თეხანურ კულტურას უმოსო საჩინება ფიგურათ გჷნირთუ.

ქოძირით თაშნეშე
 გილგამეშიშ ეპოსი

ლიტერატურა
 ენციკლოპედია ბრიტანიკა
 მოსოფელიშ ისტორიაშ ენციკლოპედია

კომენტარეფი

სქოლიო

კატეგორია:გილგამეში
კატეგორია:გილგამეშიშ ეპოსი
კატეგორია:ურუქიშ მაფეფი