მანაგუა

მანაგუა () — ნიკარაგუაშ ნანანოღა დო კჷნ თე ჯოხოდვალაშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნიკარაგუაშ უკაბეტაში ნოღა იდვალუაფჷ მანაგუაშ ტობაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის. ნანანოღათ გჷმიცხადჷ 1852 წანას. თეიშახ ნიკარაგუაშ ნანანოღა დიო რდჷ გრანადა, უკული ლეონი. ნოღაშ მახორობა 2020 წანაშ მუნაჩემეფით 1,055,247 ადამიერს, უმენტაშო მეტისეფი დო ჩეკანამეფი რენა.

პირველი ხორუაქ თე აბანს დირსხჷ 1819 წანას, ჯოხოდვალათ ლეალ-ვილა-დე-სანტიაგო-დე-მანაგუა დო დუდმაართაშე მეჩხომეეფიშ ოფუტე რდჷ. მანაგუაშ ნანანოღათ გჷნორთინაფაშო სოფაი დიჭყეს 1824 წანაშე, მუჟამსჷთ ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფქ ესპანეთიშ პატჷნალაშე გოდუდიშულაფა დიჭყესჷნ. მანაგუა იდვალუაფუდჷ ჯვეში ნანანოღეფიშ - ლეონიშ დო გრანადაშ შქას, თეშენ რდჷ არძაშე კომპრომისული დო ჯგირი ვარიანტი.

ნოღა ანდაშა რდჷ პოლიტიკური ეჸონუაშ დო დონთხაფაშ მოწამე ნიკარაგუაშ ისტორიას. ნოღა მოჯალაგჷ ჟირ დიხაშნწალუაქ XX ოშწანურაშ გოძვენას. ასე მანაგუა ნიკარაგუაშ პოლიტიკური, ადმინისტრაციული, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი რე.

2007 წანას, წჷმოძნელი წინგიარაფაშ კამპანიაშ უკული, მანაგუაქ გეგმიცხადჷ პირველ ნანანოღათ ცენტრალურ ამერიკას, ნამუქჷთ დუდი გიშეღჷ უწინგურუაშე.

ჯოხოდვალაა
ჯოხო „მანაგუა“ მოურს აბანობური ნაუატური ზიტყვაშე, ნამუთ შანენს „წყარითგოხურგილს“ ვარ-და  „წყარწკჷმა არხოს“. ნოღა იდვალუაფჷ თი აბანს, სოდე ოხორანდჷ ენდოგენური მახორობა ესპანალი კონკისტადორეფიშ მუკორჩქინაფაშახ.

კლიმატი
მანაგუას, თეშ, მუჭოთ ბჟადალ ნიკარაგუას მადვალუ ხორუეფს, სიერაშ მოხ, ახასიათენს ტროპიკული კლიმატი. იროიანი ოშქაშე ტემპერატურა 28-32°C-შახ იძანძჷ. ქირსეთუთა დო ღურთუთა არძაშე რგილი თუთეფი რე.

ტრანსპორტი
ტრანსპორტიშ თოლწონუათ, მანაგუა რე ნიკარაგუაშ ართ-ართი საუჯგუშო ნოღა. ნიკარაგუაშ არძა თარი რზა მანაგუაშახ მეურს დო თეშო გიშართილი რე ჯგირი ჯარალობური ტრანსპორტი. რე ოთხი თარი მაგისტრალი, ნამუთ მანგაუაშა მეურსჷნ. პანამერიკული მაგისტრალი მიშმურს ნოღაშ ოორუეშე, ნამუთ მანაგუას მეთმურსხუანს ნიკარაგუაშ ოორუე დო ცენტრალურ ნორთეფს. თე მაგისტრალშა რჩქვანელობურო უჯოხონა ოორუეშ რზატკაცილს. ოთხოლო მაგისტრალი ჯგირ დგომარობას რე. რზეფს მიოხე ონდეთ გინოხარგილი ყარაფი. მაგისტრალეფს ინფრასტრუქტურა ჯგირო რე მონწყილი, თეშ, მუჭოთ გოხოლუაშ ნოღეფს. 

ოტრანსპორტე ინფრასტრუქტურა კვათიერო გეფართჷ ბოლო წანეფს. რზაშ აკოგაფა ონიშოლი ნოღაშე, ელ-რამადან პერლიშ ლაგუნაშახ, ნამუთ იდვალუაფჷ ობჟათე კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯის, 2007 წანას გეთჷ.Schmidt K.M. and D.B.Kramer. 2010. Road development and market access on Nicaragua's Caribbean coast: implications for household fishing and farming practices. Environmental Conservation. 36(4):289–300. ელ-რამა მანაგუასწკჷმა რზატკაცილით რემერსხილი. რზათ თაშნეშე რე მერსხილი მანაგუა დო პუერტო-კაბეზა, ნამუეფჷთ იდვალუაფჷნა ოორუე კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ რეგიონს.Salgado, J. 2011. Carretera unirá a Bluefields con Nueva Guinea. El Nuevo Diario. 11/05/2011 თარო, ფურინჯით შარალუა უმოსი მოხუჯური დო უჯგუში რე, ვინდარო თე რზეფიშ შარალუა, გლახა პიჯალეფიშ გეშა, გიშაკერძაფილო ჭვემეფიშ პერიოდის. დინოხოლენი ფურინუეფი იხორციელებ ოერეფოშქაშე აეროპორტიშე.

კულტურა
მანაგუა ნიკარაგუაშ კულტურული ნანანოღა რე, თაქ იდვალუაფჷ გიშაგორილი რესტორანეფი, თეატრი, მუზეუმი დო მუსხირენი ოვაჭარე ცენტრი. ნოღა თაშნეშე რე ემიგრანტეფიშ ჸუდე, ნამუეფჷთ შხვადოშხვა ქიანაშე რენა მოულირი, თინეფს შქას ტაივანშე, ჩინეთშე, გერმანიშე, ააშ-შე, პალესტინაშე დო ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფშე, მარა თე გჷმნარკი ხვალე ნორთი რე.

გასტრონომია
ემიგრანტეფიშ დო ტურისტეფიშ გაულაშ გეშა, მანაგუას, თეშ მუჭოთ ქიანაშ მასშტაბით ძალამი ბრელი გვარობაშ ოჭკომალი რე. არძაშე უმოსო გოფაჩილი რე ორზა, ლებია, ლუყუ დო ჸვალიშ შხვადოშხვა გვარობა. რე ჸვალიშ კეთებაშ აბანობური ტრადიციეფჷთ.

მანაგუა რგებულენს ოერეფოშქაშე საგესქუოშ ფართო სპექტრით, თინეფს შქას იტალიურით, ესპანურით დო ფრანგულით, თაქ რე ევროპული დო აზიაშ ანდა ქიანაშ რესტორანი (ობჟათე კორეული, ჩინური დო ტაივანური). ნანანოღას თაშნეშე შხირას აუხვადუთ თიჯგურა ამერიკულ ოჭკომალი ობიექტეფს, მუჭოთ რე: „Burger King“, „Pizza Hut“, „McDonald's“, „Papa John's“ დო „Subway“, ნამუეფჷთ თაქ დირსხუეს 90-იანი წანეფშე. თაშNეშე რე აბანობური დო რეგიონალური ბიწორი ჭკომუაშ რშვილეფი, სამანგათ: „Tip-Top“, „Rostipollo“ დო „Pollo Campero“.

სტეიკიშ კეთება აბანობური საგესქუოშ ართ-ართი თარი კუნთხურ რე. ოჭკომალს შხირას ალათხოზუ სპეციალური სოუსი, ნამუთ ჩინებული რე მუჭოთ ჩიიმჩური, ნამუთაკმოდირთჷ ზეთიშ, ნიორიშ დო წვანე სუნელეფშე. ქიანაშ მასშტაბით ანდა ჩინებული სტეიკიშ რესტორანი რე, თინეფს შქას რე „Los Ranchos“-ი. თაქ თაშნეშე რე არგენტინული, ბრაზილიური, გერმანული, ინდური, იაპონური, მექსიკური, დო მუშო ოკო რაგადი ნიკარაგუული დო შხვა ანდა ქიანაშ საგესქუო.

ართუაფა
ნოღას რე ანდა ბარი, სერიშ კლუბი, კაზინო, თეატრი დო კინოთეატრი. ბჟადალურ ფასეფწკჷმა ელაზჷმაფათ, ალკოჰოლური ოშუმალეფი, თეატრეფიშ დო კინოშ ბილეთეფი ელაზჷმაფათ ეფი რე. დიდ ოვაჭარე ცენტრეფს რე კინოთეატრეფი, სოდე ოძირანა, მუჭო ინგლისურ, თეშ ესპანურნინამ ფილმეფს. მანაგუას რინელი ოჸენჯეეფი თაშნეშე აფინანსენა კინოფესტივალეფს. 90-იანი წანეფიშ ბოლოშე დო 2000-იანი წანეფიშ დაჭყაფუშე ბრელი კაზინო დო კარაოკე ბარქ გინწყჷ დო პოპულარალათ რგებულენს აბანობურ მახორობას დო შხვაშ თურ ვიზიტორეფს. პოპულარულ მუსიკათ იკოროცხჷ ლათინური მუსიკა, თაშნეშე ამერიკული პოპი დო როკი. სალსაშ სხაპუა ერუანულ დონეს რე. სერიშ კლუბეფი დო ბარეფი ანდათ რე მანაგუას, გიშაკერძაფილო, პოპულარულ აბანეფს.

თე საქვარუაშ მოხ, მანაგუას ანდაღებული ოვაჭარე ცენტრეფიშ დო მაღაზიეფიშ ფართო გიშაგორუ რე. მაჸიდეეფს შეულებჷნა დოგორანს ირფელი ავეჯიშე, ერუანული ხელუანობაშ დო ხენაკეთებუეფშე დოჭყაფილი ხილით, ორტვინობათ დო მუკაქუნალით თებული. „Pali“, „La Union“ დო „La Colonia“ აბანობური სუპერმარკეტეფი რე, ნამუეფჷთ ნოღაშ მუსხირენი რაიონს იდვალუაფჷ დო აბანობურ დო იმპორტირაფილ მეკონ-მოკონს გიმოჩანა.

კრიმინალი
კრიმინალური ბანდეფი
ნოღა მანაგუას დო ართამო ნიკარაგუას ვა უღჷ სერიოზული ბანდეფიშ პრობლემეფი, თიშ კანკალე მეძობელეფწკჷმა ელაზჷმაფათ.  ბანდაშ მაკათურეფიშ მუდანობა დოხოლაფირო 4 500-ით რდჷ გოხუგელი ედომუშამი ქიანაშ მასშტაბით, თე მაძიტაფალო კვათიერო დაბალი რე თიშ ოორუე მეძობელეფწკჷმა ელაზჷმაფათ, ბელიზიშ მოხ. 1991 წანას, მანაგუას 110 ბანდა რდჷ, 2001 წანას, ბუნეფიშ მუდანობაქ დერკჷ 96 ბანდაშახ, დო გვალო იკათუანდჷ 1 725 მაკათურს. 2005 წანაშ ბოლოს მანაგუას ბუნეფშ დო მაკათურეფიშ მუდანობაქ შანულამო დერკჷ დო ქუდოლჷ 34 ბანდაშა დო 706 მაკათურშა, თე პერიოდის ნოღას რინელი ბანდეფი ედომუშამო ქიანაშ ბანდეფიშ 38%-ის აკმადგინანდჷ, დო ბუნაშ მაკათურეფი 32%-ის.

გალერეა

 მაჸალე ნოღეფი 

  ამანი, იორდანია
  ამსტერდამი, ნიდერლანდეფი
  ბოგოტა, კოლუმბია
  კარაკასი, ვენესუელა
  კურიტიბა, ბრაზილია
  გვატემალა, გვატემალა
  მედისონი, ააშ
  მადრიდი, ესპანეთი 
  მანჩესტერი, გოართოიანაფილი ომაფე
  მაიამი, ააშ
  მონტელიმარი, საფრანგეთი

  პანამა, პანამა
  კიტო, ეკვადორი
  რანსი, საფრანგეთი
  რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია
  სან-ხოსე, კოსტა-რიკა
  სან-პედრო-სულა, ჰონდურასი
  სან-სალვადორი, სალვადორი
  სანტიაგო, ჩილე
  ტაიპეი, ტაივანი
  ლა-პასი, ბოლივია

ლიტერატურა
Leon E. Seltzer, ed. (1952), "Managua", Columbia Lippincott Gazetteer of the World, New York: Columbia University Press, p. 1134, OL 6112221M
"In Managua, Angry Reminder of Sandinista Power", New York Times, November 11, 1991
"Managua Journal; Mayor Cleans Up City, but Some Don't Like Him", New York Times, May 16, 1992
"Managua Journal; A Mayor Hopes a Fountain Turns Into a Landslide", New York Times, August 18, 1995
 Sergio Ramírez (trad. Roland Faye), Il pleut sur Managua [« El cielo llora por mí »], Paris, Éditions Métailié, coll. « Bibliothèque hispano-américaine », 2011 (ISBN 978-2-86424-772-2)
 Sergio Ramírez (trad. Anne Proenza), Retour à Managua [« Ya nadie llora por mí »], Paris, Éditions Métailié, coll. « Bibliothèque hispano-américaine », 2019. ISBN 979-10-226-0911-1
 Miguel Enrique Mendoza Bonilla et José Inocente Rodríguez L., Trabajo infantil en la Chureca, Riesgo y consecuencias en los menores, Managua, Nicaragua, Editorial Academia Espanola, 2010, 76 p.ISBN 978-3659062995
 The Sharks of Lake Nicaragua. ISBN 978-1558219045
 Lonely Planet Nicaragua (Country Guide). ISBN 978-1786571168

 რესურსეფი ინტერნეტის 

 La Voz del Sandinismo 
 Alcaldía de Managua  
 Alcaldía de Managua 
 The Openstreetmap project has partially mapped Managua
 Top 10 things to do in Managua 
 Is there Uber in Managua
 Managua | History, Landmarks, Economy, & Facts | Britannica
 Nicaragua Corruption Profile 
 Nicaragua profile
 Maps
 Nicaraguaportal: Official information
 „Das Lachen auf der Plaza Colón“, Tagesspiegel, 9. November 2008, Reportage
 Dokumentarfilmaufnahmen der Folgen des Erdbebens 1931 der British Pathé vom 16. April 1931, Titel: A City Wiped Out ... Thousands dead! 
 Recuerdos inolvidables de Managua 1940-1950 (Unvergeßliche Erinnerungen an das alte Managua), Dokumentarfilmaufnahmen der späten 1940er Jahre auf youtube.com, Länge: 10 min.
 Animation des alten Stadtzentrums von Managua vor dem Erdbeben durch Alfredo Osorio Peters auf youtube.com
 Animation des alten Stadtzentrums von Managua vor dem Erdbeben durch arte & color auf youtube.com

 სქოლიო 

*
კატეგორია:ნიკარაგუაშ ნოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:ნიკარაგუაშ დეპარტამენტეფი
კატეგორია:1819 წანას დორსხუაფილი დოხორელი პუნქტეფი