აქადიშ იმპერია

აქადიშ იმპერია — ნოღა აქადიშ (ოორუე შუმერეთი) ელმოლს დორსხუაფილი სახენწჷფო. აქადიშ იმპერიაშ დჷმარსხუაფალო სარგონ ჯვეში მირჩქინუაფჷ. იმპერია ქოჸოფე ჯვ. წ. 2350 - ჯვ. წ. 2150 წანეფს.

უმიშ მაფა ლუგალზაგესიქ პირველქ ეცადჷ შუმერული ნოღეფიშ ართოიან სახენწჷფოთ აკოკათუა. თიქ ქჷდიჸუნუ დახე ედომუშამი თუდოლენი მესოპოტამია, მარა თიში პოლიტიკათ დახე არძა ნოღა განჩათ რდჷ . მალას თის აწუდირთჷ ადამიერქ, ნამუქჷთ ისტორიაშა მიშართჷ სარგონ ჯვეშიშ ჯოხოთ (ჯვ. წ. 2316 - ჯვ. წ. 2261). თინა ოორუე თუდოლენი მესოპოტამიაშე რდჷ დო მასქერული ნინა სემიტური რდჷ.

სარგონქ გიორჯგინჷ ლუგალზაგესის დო ქჷდიჸუნუ ედომუშამი თუდოლენი მესოპოტამია. მუში ნანანოღათ მორჩილი ნოღა აქადი გეგშაგორუ, ნამუშ ნანოღუშა ასეშა ვა რე მეგორაფილი, მარა თიქ თიჯგურა როლი ილაჸაფჷ მესოპოტამიაშ ისტორიას, ნამჷ-და მოგვიანაფათ ედომუშამ რეგიონს აქადიქ გიადჷ ჯოხოთ. სარგონს, მუჭოთ ჩქჷ, ანდა მოხუჯე ჸუნდჷ კათაშ ფართო მასეფს, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა ვა რდჷ ნომურ არისტოკრატიაწკჷმა მერსხილი.

შუმერიშ პოლიტიკურ მარცხის ვამოჸუნაფჷ თიში კულტურაშ გაფარჩაკება. აქადალეფქ თინა ქეიტეს დო მუშჸურე გენშეღეს თია თიშ გოვითარაფაშა.

სარგონქ დოთირჷ ნომური (თემური) ნოღა სახენწჷფობური წკარუა დო გეგმოქიმინჷ ართიანი სახენწჷფო. სარგონქ გეჭოფჷ ტერიტორია სპარსეთიშ ჸუჯიშე სქირონაშქა ზუღაშახ. სარგონქ, თეშ მოხ ახლას დორსხუაფილჷ სახენწჷფოს შხვადოშხვა გონზჷმილებეფიშ ართულეფიშ უნიფიკაცია ქოქჷმინუ. თიშ ბორჯის გოპეულჷ ვაჭარუაქ.

სარგონიშ მართუალა ართპიჯური რდჷ. უკვე თიში ქომოლსქუალეფიშ მაფობაშ ბორჯის მესოპოტამიას ანდა აშონთაფაქ მოხვადჷ თიშ სააწმარენჯოთ. სარგონიდეფი ათე აშონთაფეფს ზისხირს ინმაშქვიდუანდეს.

თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და სარგონიდეფი სემიტურ-ნინამეფი რდესჷნ, აკადის ოფიციალური ნინა დიო ხოლო შუმერული რდჷ. სემიტური ნინა დიო ხოლო სარგონშახ რდჷ მოდვალირი შუმერულ ნოღეფს, ხვალე ლაგაში რდჷ თიმ ბორჯიშახ ხვალე შუმერულნინამი.

დინოხ პოლიტიკური ვასტაბილურალაშ უმკუჯინალო, აქადიშ იმპერიაშ საბოლა აკოცჷმა მერსხილი რე გუთიეფიშ მიშაკათუაშა. გუთიეფიშ გეგია ტომეფქ აკარღვეს დო გოხირეს შქაწყარმალონაშ ანდა ნოღა, თინეფს შქას აქადით დიხას გუმანგეს, თეშ, ნამჷ-და ასეშა უჩინებუ რე დო სო იდვალუაფუდჷ მოსოფელიშ პირველი იმპერიაშ ნანანოღა.

აქადიშ იმპერიაშ მაფეფი
 მაფეფი  მაფობაშ დაჭყაფუ  მაფობაშ დათებუ სარგონ აქადელი  ჯვ.წ. 2334 ვარ-და 2371  ჯვ.წ. 2279 ვარ-და 2315 რიმუში  ჯვ.წ. 2278 ვარ-და 2315  ჯვ.წ. 2270 ვარ-და 2306 მანიშტუსუ  ჯვ.წ. 2269 ვარ-და 2306  ჯვ.წ. 2255 ვარ-და 2291 ნარამსუენი  ჯვ.წ. 2254 ვარ-და 2291  ჯვ.წ. 2218 ვარ-და 2254 შარ-კალი-შარი  ჯვ.წ. 2217 ვარ-და 2254  ჯვ.წ. 2193 ვარ-და 2230 უმაფობაშ ხანა  ჯვ.წ. 2192 ვარ-და 2230  ჯვ.წ. 2169 ვარ-და 2226 იგიგი  ჯვ.წ. 2189  ჯვ.წ. 2189 ნანუმი  ჯვ.წ. 2189  ჯვ.წ. 2189 ემი  ჯვ.წ. 2188  ჯვ.წ. 2188 ელულუ  ჯვ.წ. 2187  ჯვ.წ. 2187 დუდუ  ჯვ.წ. 2186  ჯვ.წ. 2168 შუ-ტურული  ჯვ.წ. 2168  ჯვ.წ. 2154

გალერეა

რესურსეფი ინტერნეტის
ერაყიშ ანტიკური ულირი — Penn Museum
Year Names of Narim-Sin – CDLI
Year Named of Shar-kali-Sharri – CDLI
Site on Enheduanna at Virginia Tech University