ართურ კომპტონი

ართურ ჰოლი კომპტონი (ინგლ. Arthur Holly Compton; დ. 10 ეკენია, 1892, ვუსტერი, ოჰაიო, ააშ — ღ. 15 მელახი, 1962, ბერკლი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1927 წანას. გიმირკვიუ მაღალი სიფშხირეშ ფოტონეფიშ მოფაჩუაშ მექანიზმი, მუჟამსჷთ თინეფი (ფოტონეფი) არაგუნა დომუხტული წილაკეფს - ელექტრონეფს. შედეგო იჭიჭარებუ ფოტონიშ ენერგია (იძინანს რეღმაშ სიგინძა). მოქმედალაშ ჸათე მექანიზმის კომპტონიშ ეფექტის უძახჷნა. კომპტონიშ ეფექტიშ ბაძაძი რე ენერგიაშ გინულა ფოტონიშე ელექტრონიშა. ართურ კომპტონიშ ჸათე ფუნდამენტურ რკვიებეფქ დანტკიცჷ ელექტრომაგნიტური გჷმოჩხორიაფაშ დუალისტური ორთა: წილაკური დო რეღმული.

ართურ კომპტონიქ დებადჷ ოჰაიოშ ნოღა ვუსტერს. გურაფულენდჷ ვუსტერიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1919 წანას კომპტონიქ მიპალუ საირქიანო სტიპენდია დო ოგურაფუშა კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშა მიდართჷ. 

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის კომპტონი ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის დო რდჷ მეტალურგიული ლაბორატორიაშ მადუდე. ლაბორატორიაშ ღანკი რდჷ ბირთვული რეაქტორეფიშ დაპროექტება დო ეგაფა. კომპტონი მუში ომენცარე კარიერაშ გოძვენას მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. 1945-1953 წანეფს რდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ (სენტ-ლუისი) კანცლერი.

რესურსეფი ინტერნეტის
 ართურ კომპტონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
 ართურ კომპტონი Nobelprize.org-ის
 ართურ კომპტონი Find a Grave-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის