ვიტამინი A

ვიტამინი A — ციმუს გჷმანწყუმუ ღვანდი, ნამუთ მიღებუაფუ ოჭკომალშე. ვიტამინი A გიშაკერზაფილო შანულამი რე ბაღანეფიშ ძინა-გოვითარაფაშო დო თოლსინთეშო.

ჯგირი მუშობურობეფი
ვიტამინი A დიდი ხანი რე ექიმეფშოჩინებული რენ, მუჭოთ ჭყანიერი ანტიოქსიდანტი.
ანტიოქსიდანტეფი ორგანიზმის ოხვარუნა დუდიშული რადიკალეფწკჷმა ობურჯაფეთ დო თეთ ონკოლახარეფშე ბთხილანა. თე უმკუჯინალო ბრიტანალ მენცარეფქ ქემიოგორეს, ნამჷ-და A ვიტამინიშ მაკათური გენაძინეფეფიშ მეღება სააწმარენჯო ეფექტის ირზენს.
ადამიერიშ ორგანიზმის A ვიტამინი გჷნიქიმინუ ორგანოეფიშ  ჭყანთხილუაშ უციო ბეტა-კაროტინო. ორთაშობური სახეთ A ვიტამინი აბხვადჷნა ფურცელამ ორტვინობას დო სტამფილოს. თეშ მოხ, თე ვიტამინი მიშმურს პრაქტიკულო არძა ვიტამინურ კომპლექსშა. პრეპარატეფშე წარმაფილი ბეტა-კაროტინი, მუჭოთ თაიშახ იკოროცხუდჷნ, ძალამ მარგე რე პაპროსიშ მაშუმალეფშო. რკუალეფქ ოძირუ, ნამჷ-და პაპროსიშ მაშუმალი ოჭკომალშე ღებულენს ბრელ ბეტა-კაროტინს, თიში ორგანიზმიშ ბურსაფმოერინალა კიბოშ კურთხუეფიშოთ ძინულენს.

თოლსინთეშო დო ყვილეფიშ რეგენერაციაშო.
თხილანს ქოთომიშობურ სიჸვერაშე.
ხეს უნწყუნს როდოპსინიშ სინთეზის თოლს.
უძინანს ოშურღალე რზალეფს აწმარენჯალაშ მორინალას ინფექციეფიშოთ.
გალენი კანიშ ოფორუეს ჩუანს  ჭყანთხილუერ დგომარობას.
ხეს უნწყჷნს ყვილეფიშ ძინას დო გამანგარებას, კანიშ, თომეფიშ, კიბირეფიშ დო ნოლიშ ჭყანთხილუას.
გალენი გჷმორინაფაშ ბორჯის გუმორღვაფილიშ, ნაჩხაპურაშ, ფურუნკულეფიშ (მაგირიაშ), კარბუნკულეფიშ კურნალობას ოხვარუ.
ხეს უნწყჷნს ემფიზემას დო ჰიპერთირეოზიშ კურნალობას.

წყუეფი
ვიტამინი A ორგანიზმის ოჭკომალიშ საშუალებათ მუთმოხვადუ.
ჩანარული
A ვიტამინიშა მოთხირობაქ შილებე გუმორძღაფილქ იჸუას თი ჩანარული ოჭკომალეფით, ნამუეფით პიგმენტ კაროტინს იკათუანსჷნ. ადამიერიშ ორგანიმის კაროიტინი A ვიტამინო გჷნიქიმინუ
მინი|250px|სტამფილო 
 სტამფილო 
 პამინდორი
 ბულგარული ზაფანა
 ჭითა ზაფანა
 კოპეშია 
 ქუცი
 ბარდონი
 ისპანახი

ჩხოლარული
მინი|
მინი|
ვიტამინი A  გიშაკერძაფილო მიარეთ რე ზუღაშ ჩხოლარეფს დო ჩხომიშ ჩხონჩხის.
 ჩხომიშ ქონი 
 კარაქი
 ჸვალი
 ხაჭო (ნაფუნეფი)
 მარქვალი
 ბჟა

სინარკებე
A ვიტამინიშ დეფიციტი (სინარკებე) გილმალუანს თოლსინთეშ რეცეფტორეფს – ჩხირეფიშ მუშობას, თიშ გეშა ნამჷ-და ვიტამინი მიშმურს თიშ აკოდგინალუაშა. ივითარებუ თ.ჯ „ქოთომიშ სიჸვერა“, მუჟამსჷთ ადამიერი ვარწყე გლახა გოსინთაფაშ პიჯალეფს. თე ვიტამინიშ ხანგჷნძე უბაღერობა სიჸვერაშ იჭანუანს. გოვითარაფონ ქიანეფს 10 წანაშახ ბაღანეფს, 3 მილიონი ბაღანა ჸვერე რე თე ბაძაძით. A ვიტამინით გჷმოჭანაფილი ავიტამინოზი ბაღანეფს ძინაშ მოჩქალუას იჭანუანს.

ისტორია
დუდმაართაშე ვიტამინი A სტამფილოშე მიღეს დო თიში ბუნაშ წჷმმარინაფალეფს, კაროტინოიდეფს, სტამფილოშ ინგლისურიშ ომანგე - carrot გიოდვეს. კაროტინოიდეფი ჩანარეფს, კანკალე სოკოს დო ზუღაშ წყარჩანარეფს არსებენს, ორგანიზმის ჟანგუაშ პროცესიშ შედეგო A ვიტამინო გჷნიქიმინუ. გვალო ხუთოშშახ რანწკიშ კაროტინოიდი რე ჩინებული. თინეფს შქას არძაშე ჩინებულ კაროტინოიდის ორხველჷ b - კაროტინი, ნამუთ A ვიტამინიშ პროვიტამინს წჷმარინუანს.

სინთეზი ორგანიზმის
წჷმიქიმინუ ჟანგუაშ პროცესიშ შედეგო.

А ვიტამინიშ საუჯგუშო წყუ დიო ჩხომიშ ქონი დო ჩხოჩხი რე, უკული - კარაქი, მარქვალიშ გური, ოსირსალი დო უმნუღალუ ბჟა. ლაწკარული პროდუქტეფი დო ფუნაფილი ბჟა (ვიტამინიზირაფილჷთ) А ვიტამინს ვეკათუუანს.

რესურსეფი ინტერნეტის
 World Health Organization Database on Vitamin A Deficiency

კატეგორია:ვიტამინეფი