ხვარხვი

250px|მინიატიურა|ხვარხვიშ ნათასა, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი.
ხვარხვი () — ჟირწანიან დო მიარეწანიან ჩანარეფიშ გვარი, ნამუთ ორხველჷ ძარხუხუპიოლამეფიშ () რანწკიშ ამარილიშობურეფიშ () ფანიაშ ხვარხვიშნერეფიშ () გიმენფანიას (კინოხ ორხველუდჷ ლილიაშნერეფიშ ფანიას).

მენცარული ლათინური ჯოხო მეჩჷ კარლ ლინეიქ, —  — წჷმურს ლათინული ზიტყვა ნიორიშე, ნამუთ მუშჸურე, ალბეთ მერსხილი რე, კელტურ ზიტყვაწკჷმა all — ცაცხამუტი; მაჟირა ვერსიათ — წჷმურს  — შურამი.

რსებენს ხვარხვიშ მუსხირენი ოშობათ გვარობა, ნამუთ რჩქვანელობურო ჩანს ოორუე გვერდოსფეროს. ხვარხვიშ ოდაბადეთ იკოროცხჷ — ობჟათე-ბჟადალი აზია.

თე გვარიშ შხვადოშხვა გვარობეფი ჩანს მინორეფს, სტეპეფს, ტყალეფს.

 ბოტანიკური ეჭარუა 

გვარიშ წჷმმარინაფალეფს უღჷნა დიდი, ონდეთ წარწილი სფეროშმოგვენი ხვარხვი, ნამუთ ფორილი რე მოჭითე, ჩე ვარდა იაშფერი ოფორუეთ. 

ფურცელი ღაზამი რე ვარდა ორტყაფუშმოგვენი, ჟინჯიერი, მილიშობური, ღერი 1 მ-შახ ონჭუ. პიოლეფი ჭიფე რე, უსახიე, იდვალუაფჷ გჷრძე ღერს. ბიბლაშ დიამეტრი კანკალე გვარობას 40 სმ-ს ონჭუ.

პირანს მანგ-მარაშინათუთას. გჷმნაღელს ირძენს მარაშინათუთა-ეკენიას.

ჩანარიშ რაძა ნორთის უღჷ ლექინას ოჩინებე კვათირი „ხვარხვიშობური“ ვარდა „ნიორიშ“ შური.

 ქიმიური აკოდგინალუა 
ხვარხვიშ ბოქვეფი იკათუანს აზოტიშ მაკათური ნიფთიარობეფს (2,5 %-შახ), შხვა დო შხვა შანქარეფს (10—11 %) (გლუკოზას, ფრუქტოზას, სახაროზას, მალტოზას), ინულინიშ პოლისახარიდის, ფიტინს, ფლავონოიდ კვერცეტინი დო თიში გლუკოზიდეფი, ციმუეფი, შხვა დო შხვა ფერმენტეფი, კალციუმიშ, ფოსფორიშ ჯიმუეფი, ფიტონციდეფი, ლიმონიშ დო უშქურიშ ბჟეფი, ვიტამინეფი A (3,75 მგ %), B1 (60 მგ %), B2 (50 მგ %), PP (0,20 მგ %), C  (10,5—33 მგ%), თაშნეშე ეთერზეთეფი კვათირი გიშაკერძაფილი შურით, ჩხვინდიშ დო თოლიშ ცქირცქამი დაცხიშ გჷმოღერზელუათ. ეთერზეთეფიშ თარ აკმადგინალჷ ნორთის წჷმარინუანს დისულფიდეფი დო სულფიდეფი.

 ხვარხვიშ გვარობეფი 

ხვარხვიშნერეფიშ ფანიას ოშობათ გვარობა რე. ხვარხვეფქ პიჯობურო შილებე დირთას ჟირ კატეგორიათ: დეკორატიულო დო ოჭკომალო, მორო თინეფშე კანკალე ჟირხოლო კატეგორიას ორხველჷ.

ოჭკომალი ხვარხვეფიშ არძაშე ჩინებული სახეეფს წჷმარინუანს:
 Allium cepa L. ხვარხვი რჩქვანელობური
 Allium fistulosum L. თათარკა
 Allium hierochuntinum Boiss.
 Allium ascalonicum L. ხვარხვი-შალოტი
 Allium nutans L. ჟღირაფილი ხვარხვი
 Allium moly L. ხვარხვი მოლი
 Allium porrum L. პურასქია
 Allium ramosum L. ჸალამი ხვარხვი, ჯუსაი, ჩინური ხვარხვი, ტყარი ხვარხვი
 Allium odorum L. შურამი ხვარხვი
 Allium schoenoprasum L. ტაფე ხვარხვი, ხვარხვი-შნიტი
 Allium sibiricum L. ცჷნდჷრული ხვარხვი
 Allium ursinum L. ჩერემშა, თუნთიშ ხვარხვი, ტყარი ნიორი
 Allium sativum L. ნიორი

დეკორატიული ხვარხვეფი (ალიუმი):
 Allium aflatunense აფლატუნერული ხვარხვი
 Allium cernuu ღულა ხვარხვი
 Allium cristophii ქრისტოფიშ ხვარხვი
 Allium flavum ჸვინთელი ხვარხვი
 Allium giganteum ისპოლინური ხვარხვი
 Allium karataviense კარატავური ხვარხვი
 Allium macleanii მაკლეანიშ ხვარხვი
 Allium oreophilum გვალამოჸოროფე ხვარხვი
 Allium sphaerocephalon რგვალდუდამი ხვარხვი
 Allium siculum სიცილიური ხვარხვი
 Allium shubertii შებერტიშ ხვარხვი

 ლიტერატურა 
 სოროკოლეტოვა ე., სოროკოპუდოვა ო.  „დეკორატიული ხახვები“  ჟურნალი  „მეყვავილეობა“  N3,  მაისი—ივნისი, გვ. 12—14, 2009

რესურსეფი ინტერნეტის 
 ხვარხვი — ოკურნალე საშუალება 
 ხვარხვიშ კანკალე გვარობეფი 
 დეკორატიული ხვარხვეფიშ გვარობეფი 

კატეგორია:ხვარხვიშნერეფი
კატეგორია:ორტვინობა