ცენტრალური აზია

ცენტრალური აზია (, , , , , , 
, , ) — ორთაშობური რეგიონი აზიას, ტერმინშე ზუსტი აპიჯალა ვა არსებენს. მუჭოთ წესი, თინა იკათუანს გეჸვენჯი დიხაუჩაშ აკანეფს:

 ჸოფილი სხუნუეფიშ რესპუბლიკეფი: ყაზახეთი (მორჩილი ევროპული ნორთიშ მოხ), უზბეკეთი, ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი, თურქმენეთი. თე ეკონია ოთხი ქიანა შქა აზიაშ რეგიონო მიშინუაფუდჷ.
 აზიაშ დინოხმატერიკული რაიონეფი: ავღანეთი, ბჟადალი ჩინეთი დო მონღოლეთი.

ცენტრალური აზიაშ ფართობი დოხოლაფირო 6 მლნ კვ.კმ. გაბარეფი დო რძენეფი აკმოქინინჷნა ჟირ თარი იარუსის, ოშქაშე სიმაღალე 500-1500 მ (გობი, ალაშანი, ორდოსი, ჯუნგარიშ დო ტარიმიშ რზენეფი) დო 4000-4500 მ (ტიბეტიშ გაბარი), ნამუთ გიშართილი რე დო აკოხურგელი რე მაღალი ქჷნდჷრეფით — ტიან-შანი, კუნლუნი, ნანშანი, ყარაყორუმი დო შხვა. კლიმატი კონტინენტური რე, ნოლექეფი რზენს 50-200 მმ რე, გვალეფს — 500-1000 მმ წანმოწანას. რეგიონს მიარეთ რე ტიოზეფი დო გვერდოტიოზეფი, ტიბეტიშ გაბარს - რგილი ტიოზეფი.

 თარი ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრეფი 

{|class="wikitable sortable"
|-
! style="width:100px;"|ნოღა
! style="width:150px;"|ქიანა
! style="width:100px;"|მახორობა
!სურათი
!ინფორმაცია
|-
| ასტანა
| 
| 700,000(2009)
| 200px
| ყაზახეთიშ ნანანოღა დო სიდიდაშ მეჯინათ ქიანაშ მაჟირა ნოღა. თაქ 1997 წანას ალმათი-შე ოფიციალურო გეგნიღეს ნანანოღა.
|-
| ალმათი
| 
| 1,420,747(2009)
| 
| 1929 წანაშე 1997 წანაშახ ყაზახეთიშ ნანანოღა. აღიარებული რე ყაზახეთიშ დო რეგიონიშ ფინანსურ ცენტრო.
|-
| აშხაბადი
| 
| 695,300(2001)
|
| თურქმენეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. ელაზჷმაფათ ახალი ნოღა. 1818 წანას, თე ჯოხოდვალაშ ოფუტე დარსხუ რუსეთიშ იმპერიაქ. ნოღა იდვალუაფუ ნისაწკჷმა არხოს, ნამუთ პართიაშ ნანანოღა რდჷ.Konjikala : the Silk Road precursor of AshgabatKonjikala, in: MaryLee Knowlton, Turkmenistan, Marshall Cavendish, 2006, pp. 40-41, ISBN 0-7614-2014-2, ISBN 978-0-7614-2014-9 (viewable on Google Books).
|-
| ქაბული
| 
| 3,000,000(2008)
| 200px
| ავღანეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. ნოღა ქირსეშმოლინაშა 2000 - 1500 წანეფს რე დორსხუაფილი.The history of Afghanistan, Ghandara.com website  
|-
| პეშავარი
| 
| 2,955,254(2006)
| 
| პაკისტანიშ რეგიონიშ ხაიბერ-პახტუნხვაშ ნანანოღა, ნამუთ იდვალუაფუ ხაიბერიშ გჷნალწკჷმა, ავღანეთიშ ხურგაწკჷმა არხოს.  
|-
| მეშჰედი
| 
| 2,427,316(2006)
| 
| ირანიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა. შიიტეფიშ ართ-ართი წიმინდე ნოღა.Zabeth (1999) pp. 14-15
|-
| ურუმჩი
|  ჩინეთი
| 2,681,834(2006)
| 
| სინძიანიშ რეგიონიშ ნანანოღა დო უიგურეფიშ კულტურული ცენტრი. 2000 წანაშ წიმოხ, თინა ჸანჭიშ შარაშ შანულამი ნოღა რდჷ.
|-
| მაზარი-შარიფი
| 
| 300,600(2008)
| 200px
| ავღანეთიშ სიდიდათ მაანთხა ნოღა დო ბალხიშ პროვინციაშ ნანანოღა. 
|-
| ულან-ბატორი
| 
| 1,067,472(2008)
| 200px
| მონღოლეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. ნოღაქ 1639 წანას დირსხუ მუჭოთ ბუდისტური ცენტრი. XX ოშწანურას ულანბატორქ შანულამ მანუფაქტურულ ცენტრო გჷნირთჷ.
|-
| სამარყანდი
| 
| 596,300(2008)
| 200px
| უზბეკეთიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა დო სამარყანდიშ პროვინციაშ ნანანოღა. ნოღა ჯოხოგოლაფირი რე თიში ჸანჭიშ შარას ცენტრალური დვალუაშ გეშა დო მუჭოთ ისლამიშ ოგურაფუ ცენტრი.
|-
| ბიშკეკი
| 
| 1,250,000(2007)
| 200px
| ყირგიზეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა, თაშნეშე ჩუიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
|-
|ტაშკენტი
| 
| 2,180,000(2008)
| 200px
| უზბეკეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. ტაშკენტიქ წჷმიქიმინჷ ჩირჩიკიშ წყარპიჯის მადვალუ ოაზისშე.Pulleyblank, Edwin G. 1963. "The consonantal system of Old Chinese." Asia Major 9 (1963), p. 94.
|-
| ტუსი
| 
| N/A
| 200px
| ხორასან რეზავიშ პროვინციაშ ანტიკური ნოღა. ანტიკური ბერძენეფი თის სუსიას (ბერძ. Σούσια) უძახჷდეს. ნოღა ალექსანდრე მაკედონარქ ქირსეშმოლინაშა 330 წანას აკოგჷ. ნოღა 1220 წანას მონღოლეფქ, ჩინგიზ-ყაენიშ დუდალათ დახე ედომუშამო მოჯალაგეს.
|-
| დუშანბე
| 
| 679,400(2008)
| 200px
| ტაჯიკეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. დუშანბე ტაჯიკურო დო სპარსულო შანანეს თუთაშხასD. Saimaddinov, S. D. Kholmatova, and S. Karimov, Tajik-Russian Dictionary, Academy of Sciences of the Republic of Tajikistan, Rudaki Institute of Language and Literature, Scientific Center for Persian-Tajik Culture, Dushanbe, 2006.
|-
| ბუხარა
| 
| 237,900(1999)
| 200px
| ქიანაშ სიდიდათ მახუთა ნოღა დო ბუხარაშ პროვინციაშ ნანანოღა. ბუხარა სპარსული ცივილიზაციაშ შანულამი ცენტრი რდჷ, მუშ ორდოიან პერიოდის. 
|-
| ნიშაპური
| 
| 270,972(2006)
| 200px
| ნოღა იდვალუაფუ ხორასან რეზავიშ პროვინციას, ირანიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. 
|-

 საინტერესო მუნაჩემეფი 
 აფრიგიდეფიშ დინასტია (305—995) (ხორეზმის) შხვა დინასტიეფწკჷმა გიშაკერზაფილო, დიდხანს მართჷნდჷ ცენტრალურ აზიაშ დო ედომუშამი რეგიონიშ დინასტიეფწკჷმა ელაზჷმაფათ.
 ცენტრალური აზია ოთახიშ ჭანდიშ ოდაბადე რე.

 სქოლიო 

*