მავრიკი

მავრიკი (; ) — კოკ სახენწჷფო ინდოეთიშ ოკიანეშ ობჟათე-ბჟადალშე, ბჟაეიოლ აფრიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯიშე მეხოლაფირო 2,000 კილომეტრიშ მეძენას. მადაგასკარიშ ბჟაეიოლშე მოჩილათირ რე 900 კილომეტრით. რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს კოკეფი: მავრიკი (არძაშე უდიდაში, 1865 კმ²) დო როდრიგესი (104 კმ²), ნამუთ მასკარენიშ კოკეფიშ ნორთ რე. თაშნეშე მიშმურს არქიპელაგ კარგადოს-კარახოსი, აგალეგაშ კოკეფ დო შხვა ანდა მორჩილ კოკი. მავრიკიშ დო როდრიგესიშ კოკეფ, თაშნეშე გოხოლუად მადვალუ რეუნიონი (საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი დეპარტამენტი) მასკარენიშ კოკეფიშ აკოდგინალაუშა მიშმულა. 2022 წანაშ ფასებათ, მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანს 1,235,260 ადამიერს. ქიანაშ ფართობი - 2045 კმ². ნანანოღა — პორტ-ლუი, ნამუთ კოკ მავრიკის იდვალუაფუ.

1502 წანაშ პორტუგალიურ კანტინოშ პლანისფეროქ კანკალე ისტორიკოსის ოფირქებაფუ, ნამჷ-და არაბ მეზუღეეფ რდეს პირველეფი, ნამუეფქჷთ უდუხორუ კოკის მეხოლაფირო 975 წანას მიოგორუს დო ჯოხოთ გიოდვეს Dina Arobi (დინა არობი). ორდოიან პორტუგალიურ რუკეფს კოკის ჯოხოდჷ Ilha do Cirne ვარ-და Ilha do Cerne, 1507 კოკის პორტუგალიარ მეზუღეეფქ ესურეს. ადმირალ ვან უორვიკიშ დუდელ ჰოლანდიური ფლოტიქ ქემერთ თი აბანშა, ნამუთ ასე გრანდ-პორტიშ ოლქ რე დო კოკი 1598 წანას გეჭოფუ, თის ორანჟიშ მაფასქირიშ, მორიციშ, ჯოხო გიოდჷ. ჰოლანდიარეფიშ კუნტახანიან ცადებეფ იროიან ხორუეფიშ მიშაღალაშო ოშწანურეფიშ განწეხანს მიშჷ, ნამუშ ღანკ რდჷ აბანობურ ებანოზიშ ტყაეფიშ ექსპლუატაცია, შანქარიშ დო არაკიშ წარმებაშ გიმორინა იავაშე მოღალირ ლარჭემიშ ჩანარიშ ლერწეფშე, სოდე გჷმორინაფილ რდჷ სუმოშშე უმოს მალაგასარ ჭკორი, მარა ირფელქ უშედეგოქ იჸუ. 1715 წანას დიჭყჷ ფრანგულ კოლონიზაციაქ, კოკის ჯოხოთ გიადჷ „ილ-დე-ფრანსი“. 1810 წანას, გოართოიანაფილ ომაფექ კოკი ქეიტჷ დო პარიზიშ ხეკულუაშ მეჯინათ, საფრანგეთიქ მავრიკი დო თიშა დოჸუნელ ტერიტორიეფ გოართოიანაფილ ომაფეს გეგნოჩჷ. მავრიკიშ ბრიტანულ კოლონიაშა ასე მიშმეშჷ როდრიგესი, აგალეგა, სენტ-ბრანდონი, ჩაგოსიშ არქიპელაგი დო 1906 წანაშახ სეიშელიშ კოკეფი. მავრიკი დო საფრანგეთი ნირზენა ტრომელენიშ კოკიშა სუვერენიტეტიშენ, ხეკულუას თინა კონკრეტულო ვა რე ნაშინებჷ. მავრიკიქ ბრიტანეთიშ იმპერიაშ თარ შანქარიშ მახერეჭე კოლონიათ გჷნირთუ დო 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშახ, თარო შანქარიშ პლანტაციეფშა გერსხილ კოლონიათ სქიდუდჷ. 1992 წანას ქიანაქ მონარქია გაუქვუ დო თინა პრეზიდენტით დოთირჷ. 

1965 წანას, მავრიკიშ ზოხორინალაშ მოპალუაშახ სუმ წანაშ კინოხ, გოართოიანაფილ ომაფექ მავრიკიშე გეგშართჷ ჩაგოსიშ არქიპელაგი, სეიშელიშ კოკეფშე — ალდაბრაშ, ფარქუარიშ დო დეროშიშ კოკეფი, ნამუეფშეთ გიჭყჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ოკიანეშ ტერიტორიაქ (BIOT). აბანობურ მახორობა აძვილებურო გეგნორაჸეს დო უკაბეტაშ კოკი, დიეგო-გარსია, ააშ-ს სახვარებათ გინაჩჷ, ნამუშით გიხურგუ არქიპელაგშა ჭირინაფაქ. სუვერენიტეტიშ ნირზიშ გოსხუნუაშ უკული, გოეროშ ერეფოშქაშე სასამართალოქ ზოჯჷ ჩაგოსიშ კოკეფიშ მავრიკიშა დორთინაფა, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ 2025 წანას კოკეფშა თიშ სუვერენიტეტიშ აღიარაფაშენ ჟირჸურენ აპიჯალა დო ხემოჭარილქ იჸუ თიმ წანაშ მესის.

გეოგრაფიულ ორენიშ დო კოლონიურ ულირიშ გოთოლწონუათ, მავრიკიშ მახორობა ანდაკორობამ რე ეთნიკურ გოჭყაფათ, კულტურათ, ნინათ დო რწუმათ. მავრიკი აკა ქიანა რე აფრიკას, სოდე ინდუიზმი არძაშე მოდვალირ რელიგია რენ. ინდო-მავრიკალეფი მახორობაშ თარ ნორთის წჷმარინუანა შანულამ კრეოლურ, სინო-მავრიკიულ დო ფრანკო-მავრიკიულ უჭიჭაშობეფით. კოკიშ გამაგალა მეჭედელო რე გეგაფილჷ ვესტმინსტერიშ საპარლამენტო სისტემაშა, სოდე მავრიკი ისხუნუანს ეკონომიკურ დო პოლიტიკურ დუდიშულას. ეკონომისტიშ დემოკრატიაშ ინდექსით, მავრიკი აფრიკას აკა ქიანა რე რსულ დემოკრატიათ, V-Dem დემოკრატიაშ ინდექსეფით — ქიანას ოგიშაგორუე ავტოკრატიათ აფასენს. მავრიკი ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსის 73-ა (ძალამ მაღალ) აბანს იკენს, მოსოფელიშ ბანკ ქიანას მაღალ მიშნაველიშ მოღვენ ეკონომიკათ აფასენს. მავრიკი აფრიკაშ რეგიონს ართ-ართ არძაშე კონკურენტმოღელ დო წუმოძინელ ეკონომიკა რე. ქიანა საარძო უნარღელჸუაშ სახენწჷფო რე. თარობა უნარღელჸვენს უფასო საარძო ჭყანთხილუას, უფასო გონათუას უმაღალაშ ოკუჩხალეშამო დო უფასო ჯარალობურ ტრანსპორტის სტუდენტეფშო, ინოხანერებულ მენმოღალეეფშო დო გოხურგელ შილებუანობეფიშ მოღვენ პიჯეფშო. მავრიკი იკოროცხუ იროიანო აფრიკაშ არძაშე თინჩალ ქიანათ.

მასკარენიშ შხვა კოკეფიშორო, მავრიკი ჩინებულ რე მუშ დინდარ ბიოანდაკორობამ ფლორა დო ფაუნათ, ნამუეფშე უმენტაშ ქიანაშ ენდემურ უნიკალურ გვარობა რე. თარ კოკ დოდოშ აკა ჩინებული დახვენჯი რდჷ, ნამუქჷთ შხვა მუსხირენ ფურინჯიშ გვარობაშორო, ადამიერიშ დოხორუაშე, ხეთეშე გეშალჷ. შხვა ენდემურ ჩხოლარეფი, მუჭომეფით რე ექო თუთიშყუში, მავრიკულ კირკიტა დო ვარდიშფერ ტორონჯი, გინოსქიდეს დო ინტენსიურ დო წუმოძინელ მიმალ გეხანდებაშ მეკონეფ რენა.

 ლიტერატურა 

სქოლიო

კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი