ქუთეშიშ გუბერნია

ქუთეშიშ გუბერნია () — რუსეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული 1846-1917 წანეფს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქუთეში.

ისტორია
ადმინისტრაციული დორთუალა
დორსხუაფა 1846 წანას
ქუთთეშიშ გუბერნიაშ ფორმირაფაქ დენტკიცჷ ნიკოლოზ I-აშ ზოჯუათПолное собрание законов Российской империи, собрание 2-е, т. XXI, ук. 20701, ст. 647 1846 წანაშ 14 ქირსეთუთას§ 3. Въ составъ губернии Кутаиской отделяются части теперешней Грузино-Имеретинской губернии: Кутаиский и Гурийский уезды; Абасъ-туманский и Хертвисский участки Ахалцыхскаго уезда, вместе съ г. Ахалцихомъ; селения Горийскаго Уезда, лежащия на западъ отъ хребта Хепинисхеви, и ущелье Мамисонское Осетинскаго округа. Сверхъ того къ обшему составу Кутаиской губернии причисляются: Мингрелия и Сванетия. Губернскимъ городомъ сей губернии назначается Кутаисъ.. ცენტრი — ქუთეში. 

საქორთუო-იმერეთიშ გუბერნიაშ აკოცჷმაშ შედეგო მოლენკავკაციას წჷმიქიმინჷ ოთხ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულქ, ქართიშ, ქუთეშიშ, შემახაშ დო დერბენტიშ გუბერნიეფქ§ 2. Кутаиская губерния разделяется на 5 уездовъ: 1) Кутаиский; 2) Шаропанский; 3) Рачинский; 4) Озургетский, и 5) Ахалцихский.. 

ქუთეშიშ გუბერნია დუდმაართაშე დორთილი რდჷ 5 მაზრათУезды сий состовлябтся изъ следующихъ частей: 1) Кутаиский, изъ настоящихъ участковъ Кутаискаго, Вакинскаго и Сабекскаго (теперешняго Кутайскаго уезда), съ отделениемъ къ Шаропанскому уезду: отъ перваго всех селении, лежащихъ по левую сторону реки Дзирули, а отъ втораго всего пространства от Багдада до границы Ахалцихскаго уезда, по правую сторону реки Ханис-Цхали. 2) Шаропанский, изъ нинещнихъ участковъ: Сачхерскаго и Шаропанскаго (Кутаискаго же уезда), съ присоединениемъ отъ Кутаискаго участка селении, лежащихъ по левую сторону реки Дзирули; отъ Сабескаго селении, расположенныхъ по правую сторону реки Ханис-Цхали; и сверхъ того, селений Горийскаго уезда, лежащихъ на западъ отъ хребта Хепинисхеви. 3) Рачинский, изъ настоящего Рачинскаго участка (теперешняго Кутаискаго уезда), съ присоединениемъ къ оному отъ Осетинскаго округа ущеля Мамисонскаго, и 5) Ахалцихский, изъ нинешняго Ахалцихскаго уезда: Абас-Туманскаго и Хертвисскаго|ბრძ. 20702, მუხლი 3: 

ახალციხეშ (რეზიდ. ახალციხე) 
ქუთეში (რეზიდ. ქუთეში)
ოზურგეთიშ (რეზიდ. ოზურგეთი)
რაჭაშ (რეზიდ. ონი) 
შორაპანიშ (რეზიდ. საქასრია)

ქუთეშიშ მაზრაშა მიშმეშჷ წყარმალუ ძირულაშ მარძგვანი წყარპიჯი, შორაპანიშ მაზრას კარჩხანი წყარპიჯი. რაჭაშ მაზრაშა მიშმეშ თაშნეშე მამისონიშ ლეხერი (დვალეთიშ კუნთხუ), ახალციხეშ მაზრას — გოართიანაფილი რდჷ აბასთუმანიშ დო ხერთვისიშ განობეფი.

თირუა 1848 წანას
1848 ქუთეშიშ გუბერნიაშ აკოდგინალიუაშა მიშმეშჷ თაშნეშე სამურზაყანოშ ოკრუგი. ბჟაეიოლიშ ლჷმაშ (1853-1856) ბორჯის ოურდუმე ვითარაფაქ ბჟადალ საქორთუოშ ტერიტორიას გჷმიჭანუ ქუთეშიშ გუბერნიაშ ომენოღალე დო ოურდუმე ხეშუულებაშ გოართოიანაფა. 1856 წანაშ მარაშინათუთას აკიქიმინჷ ქუთეშიშ ოგენერალგუბერნატორექ. 1867 წანას, ჸოფილი სამარგალოშ სათარო (ზუგდიდიშ, სანაკიშ დო ლეჩხუმიშ მაზრეფი) ოფიციალურო ქუთეშიშ გუბერნიაშა მიშმეშჷ. 1867 წანას, ახალციხეშ მაზრა ქართიშ გუბერნიაშ პატჷნალაშა მიშმეშჷ. 1883 ქუთეშიშ გუბერნიაშა მიშმეშ ბათუმიშ ოკრუგი დო სოხუმიშ ოკრუგი. 1903 წანას, ართვინიშ, ბათუმიშ დო სოხუმიშ ოკრუგეფქ გგჷშერთეს ქუთეშიშ გუბერნიას. ქუთეშიშ გუბერნიაქ გეუქვუ 1917 წანას.

ფართობი 25,942 კვ. ვერსი. მახორობა 914 ვითოში ადამიერი (თინეფს შქას ნოღას 62 ვთშ.). ქართლარი 282, იმერალი 271, მარგალი 239, აფხაზი 59, შონი 16, რუსი 13 ვთშ. თარი ოფუტე-ომეურნე კულტურა ლაიტი დო ჸურზენი. ივითარებუდ მეთუთუმობა. თაშნეშე უჩა ზუღაშ წყარპიჯიშ მანგას მიარეთ რდჷ ჯახილიშ ბაღეფი. 314 ფაბრიკა-ქარხანა (1900), ნამუფიშ წარმებაშ ნტირა 8,5 მილიონ მანათის აკმადგინანდჷ. რკინაშარაშ სიგჷრძა 379 ვერსი. შკვითი მაზრა: ქუთეშიშ, ზუგდიდიშ, ლეჩხუმიშ, ოზურგეთიშ, რაჭაშ, სანაკიშ დო შორაპნიშ. ოთხი ნოღა. 1903 წანას ქუთეშიშ გუბერნიაქ გაგჷშერთჷ ბათუმიშ ოლქის.

რცხილი, ნამუთ ოძირანს წანეფიშ მწჯინათ განობეფიშ, მაზრეფიშ დო მახორობაშ თირუას ქუთეშიშ გუბერნიაშ ტერიტორიას.
მაზრეფი, ოკრუგეფი, განობეფი100x100px|(1902 წელი)მახორობა«Кавказский календарь» на 1902 год: 57-й год - Тифлис, 1901 ქუთეშიშ მაზრა192513 I. ქუთეშიშ განობა (რეზიდ. ქუთეში)35660 II. ტყიბულიშ განობა (რეზიდ. ტყიბული)28947 III. ბაღდათიშ განობა (რეზიდ. ბაღდათი)46102 IV. სამტრედიაშ განობა (რეზიდ. სამტრედია)40844 V. ხონიშ განობა (რეზიდ. ხონი)40960  ზუგდიდიშ მაზრა124220 I. ზუგდიდიშ განობა (რეზიდ. ზუგდიდი)45537 II. წალენჯიხაშ განობა (რეზიდ. წალენჯიხა)48433 III. რედუტ-კალეშ განობა (რეზიდ. ხობი)30250  ლეჩხუმიშ განობა მაზრა51646 I. ალპანიშ განობა (რეზიდ. აჟარა)20431 II. ცაგერიშ განობა (რეზიდ. ცაგერი)19521 III. შონეშ განობა (რეზიდ. ბეჩო)11694  ოზურგეთიშ მაზრა87455 I. გურიანთაშ განობა (რეზიდ. ოზურგეთი)23095 II. ლანჩხუთიშ განობა (რეზიდ. ლანჩხუთი)29124 III. ჩოხატაურიშ განობა (რეზიდ. ჩოხატაური)35236  რაჭაშ მაზრა67918 I. ონიშ განობა (რეზიდ. ონი)32371 II. ამბროლაურიშ განობა (რეზიდ. ამბროლაური)35547  სანაკიშ მაზრა109482 I. აბაშაშშ განობა (რეზიდ. აბაშა)33812 II. მარტვილიშ განობა (რეზიდ. მარტვილი)37053 III. ნაქალაქევიშ განობა (რეზიდ. ჯვეში სანაკი)29727 სანაკიშ პრისტავსტვო (რეზიდ. გიმენი სანაკი)8890  შორაპანიშ მაზრა156201 I. ყვირილაშ განობა (რეზიდ. ყვირილა)29264 II. საჩხერეშ განობა (რეზიდ. საჩხერე)31994 III. ჭიათურაშ განობა (რეზიდ. ჭიათურა)30945 IV. ჩხარიშ განობა (რეზიდ. ჩხარი)29828 V. ბელოგორიშ განობა (რეზიდ. ხარაგაული(ბელოგორი)31137 VI. ჭიათურაშ ორეწუალე განობა3033  სოხუმიშ ოკრუგი67846 I. გუმისთაშ განობა (რეზიდ. სოხუმი)6609 II. გუდაუთაშ განობა (რეზიდ. გუდაუთა)14887 III. კოდორიშ განობა (რეზიდ. ოჩამჩირე)15821 IV. სამურზაყანოშ განობა (რეზიდ. ოხუმი)30529  ბათუმიშ ოკრუგი54853 I. ჟილენი-აჭარაშ განობა (რეზიდ. ხულო)20146 II. გიმენი-აჭარაშ განობა (რეზიდ. ქედა)14396 III. გონიოშ განობა (რეზიდ. ჟილენი მარადიდი)9934 IV. კინტრიშიშ განობა(რეზიდ. ჩურუკსუ)10377  ართვინიშ ოკრუგი49085 I. ართვინიშ განობა (რეზიდ. ართვინი)12406 II. არტანუჯიშ განობა (რეზიდ. არტანუჯი)14698 III. შავშეთ-იმერხევიშ განობა (რეზიდ. სათლელ-რაბათი)21981

ლიტერატურა

რესურსეფი ინტერნეტის
ქუთეშიშ გუბერნიაშ გეოლოგიური რუკა 1887 წ. საქორთუოშ ერუანული არქივი

სქოლიო