სომხეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა

სომხეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა (), კუნტათ სომხეთიშ სსრ, — სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რესპუბლიკა, ნამუქჷთ დირსხუ 1920 წანაშ ქირსეთუთას. 1922 წანაშ 12 მელახშე 1936 წანაშ 5 ქირსეთუთშახ მიშმეშჷ მოლენკავკაციაშ სფსრ-შ აკოდგინალუაშა, 1936 წანას ქახოლჷ სსრრ-ს. სომხეთიშ სსრ-ს ოორუეშე უხურგანდჷ საქორთუოშ სსრ, ბჟაეიოლშე აზერბაიჯანიშ სსრ, ობჟათეშე ირანი, ბჟადალშე თურქეთი. 1991 წანაშე სომხეთიშ სსრ-შ სამართალმონძე სომხეთიშ რესპუბლიკა.

 ისტორია 
 გოსხუნუაფა 
1828 წანაშე 1917 წანაშ გჷმათუთაშ რევოლუციაშახ, ალმახანური სომხეთიშ ტერიტორია რუსეთიშ იმპერიაშ ნორთი რდჷ დო თარო ერევანიშ გუბერნიას იკათუანდჷ. იმპერიაშ გოუქვაფაშ უკული სომხეთიქ, თეშ მუჭოთ თიშ მეძობელ საქორთუოქ დო აზერბაიჯანქ, ზოხორინალა გჷმაცხადჷ (ქოძირით სტატია სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა)Richard G. Hovannisian, Republic of Armenia. 4 vols. Berkeley: University of California Press, 1971-1996.. 1920 წანაშ გერგობათუთას, XI ჭითა არმიაქ სომხეთშა გენშართჷ. თინეფს აწმარენჯობა ვეშეხვალამჷნა დო 2 ქირსეთუთას ქიანას ბოლშევიკურ მართუალაქ გეგმიცხადჷ. 1921 წანაშ გჷმათუთას სხუნუეფიშ რსხუშ დო თურქეთიშ შკას ქიდიდჷ ყარსიშ ოთინჩალე აპიჯალა, ნამუშ ნძალათ თურქეთის ქჷდასქიდჷ შანულამი ქორთული დო სომეხური დიხეფი (ტერიტორიეფი). სომხეთიშ ხურგაშ გალე ქჷდოსქიდჷ ჯვეშ ნოღა ანისიქ დო არარატიშ გვალაქ. თაშნეშე აზერბაიჯანიშ სსრ-წკჷმა ოდებელი ნახიჩევანიშ დო გვალამი ყარაბაღიშ რეგიონეფქ, მარა სომხეთის გეგნაჩჷ საქორთუოშ სსრ-წკჷმა ოდებელი ლორე.

გოსხუნუაფაშე ხეთე ჩეკაქ ქჷდიჭყჷ მასობური ტერორი ანტი-სხუნუურო მერჩქინელი ელემენტეფიშ სააწმარენჯოთ. ბოლშევიკურ პოლიტიკაქ 1921 წანას, რესპუბლიკას ფურთუთაშ ჯანყი გჷმიწუ, ნამუსჷთ დაშნაკეფქ მეუდირთეს ოდუდეს. ჯანყაფილეფქ დუდმაართაშე წჷმძინას მიოჭირინეს დო ერევანი ხოლო გადუდიშულესPayaslian, Simon (2007). The History of Armenia. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-4039-7467-9. – გვ. 170., მარა საბოლოოთ ქვეყანაშა მიშულირჷ XI არმიაქ ჯანყის იშენით გიორჯგინჷ დო 2 პირელს ნანანოღა ხოლო დირთინუChorbajian, Levon; Mutafian, Claude; Donabedian, Patrick (1994). The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh. Zed Books. ISBN 1-85649-287-7. – გვ. 133..

1922 წანაშ 12 მელახშე 1936 5 ქირსეთუთაშახ სომხეთი, საქორთუოწკჷმა დო აზერბაიჯანწკჷმა არ მოლენკავკაციაშ სოციალისტურ ფედერაციულ სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშა მიშმურს, 1936 წანას - სსრრ-შა ზოხო რესპუბლიკაშ სახეთ გენშართ.

 რესურსეფი ინტერნეტის 

Armenia: big strides in an ancient land by Anton Kochinyan. 
 Melkonian, Eduard: "Repressions in 1930s Soviet Armenia" in the Caucasus Analytical digest No. 22. 

 სქოლიო 

კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია