სამარგალოშ თარეფი

დადიანეფი — ფეოდალური დინასტია საქორთუოს (გვარ-ჯოხო გორჩქინელ ოკო რდასჷ ჯოხოშე „დადი“). შილებე, მუჭოთ დადიანეფი დო ვარდანისძეეფი ართი დინასტიაშ ჟირი ჸა რდესჷნ. ნაჭარა წყუეფით თე გვარშე მაართა რდჷ იოანე (ივანე) დადიანი, ნამუთ 1046 წანაშ ამბეფიშ გეშა ნაშინეფჷ რე „მატიანე ქართლისაჲს“. XII ოშწანურაშ 80-იან წანეფშო, დადიანეფი ბჟადალ საქორთუოშ უძალიერაში ფეოდალეფი რდეს (დადიანი, ბედან (ბედიან), დადიანი, ვარდან). XII-XV ოშწანურას, დადიანეფს უკინებდეს ოდიშიშ დო, შილებე, სამოქალაქოშ დო მინშა შონეშ ერიშდუდობა. 

XIV ოშწანურაშ 20-იან წანეფს, დადიანეფიშ გვარიშ ართ წჷმმარინაფალქ, გურიაშ ერიშდუდო გეგნირთჷ; გვარიშ ართი ჸას, ბედან (ბედიან) დადიანშე (XIII ოშწანურაშ შქა წანეფი) იშენ მონძალათ უღუნა ოდიშიშ ერიშდუდობა. 1557 წანას თე ჸაშ წჷმმარინაფალ ლევან I დადიანი დუდიშულ თარო გჷნირთჷ. თეშ უკული „დადიანქ“ ოდიშიშ თარიშ ტიტულო გჷნირთჷ. XVII ოშწანურაშ 90-იან წანეფს დადიანეფიშ მაართა დინასტიაშ ეკონია თარქ ლევან IV დადიანქ  სამარგალოშე ირტჷ დო ოთარეშ უნჩაშო გჷნირთჷ გიორგი ლიპარტიანქ (კაცია ჩიქოვანიშ სკუა). ჩიქოვანეფიშ (ჩიქვანეფიშ) გვარშე დადიანიშ ტიტული მაართათ კაცია I-ქ, გიორგი ლიპარიტიანიშ სქუაქ, ეჭოფჷ (1704). თეშ გურშენ, ოდიშიშ დადიანეფიშ მაჟირა დინასტიაშ გჷმაჭყაფალეფი რდესჷ გიორგი ლიპარტიანი (გიორგი IV) დო თიშ სქუა კაცია I. ჭიე-ჭიეთ „დადიანქ“ ოდიშიშ თარიშ ტიტულწკჷმა ართო გიორგი IV-შ სკუაშ ბეჟან I-შ მონძეეფიშ გვარ-ჯოხოთ გჷნირთჷ. ოდიშიშ ოთარეშ გოუქვაფაშ უკული „დადიანქ“ ხვალე გვარო ქუდოსქიდჷ. 1802 წანას რუსეთიშ მაფაშ სუბიექტო გჷნირთჷ დადიანქ დო რუსეთიშ იმპერიაშ პრინციშ ტიტულს ეთმეჭოფუნს. ნიკო დადიანი სამარგალოშ ეკონია თარი რდჷ, ნამუქჷთ ტიტულშე ვარია თქუ 1868 წანას, თეიშახ, 1857 წანაშე სამარგალოშ ოთარექ დე-ფაქტოთ გოუქვაფილჷ რდჷ, მარა დე-იურეთ 1867 წანაშა რდჷ. სამარგალოშ ოთარე დე-იურეთ ეკონია დუდიშულ ოთარე რდჷ ედომუშამ საქორთუოს დო კავკაციას.

 სამარგალოშ ერიშდუდეფი დო თარეფი 

 ვარდან I დადიანი (ლეგენდათ)
 ვარდან II დადიანი 1184-დოხოლ. 1213
 შერგილ დადიანი 1213-დოხოლ. 1250
 ვარდან III დადიანი დოხოლ. 1250-დოხოლ. 1260
 ცოტნე დადიანი დოხოლ. 1260-დოხოლ. 1270
 ბედან დადიანი დოხოლ. 1270-დოხოლ.1300
 გიორგი I დადიანი დოხოლ. 1300-1323
 მამია I დადიანი-გურიელი 1323-1345
 გიორგი II დადიანი-გურიელი 1345-1384
 ვამეყ I დადიანი 1384-1396
 მამია II დადიანი 1396-1414
 ლიპარიტ I დადიანი 1414-1470
 შამადავლე დადიანი 1470-1474
 ვამეყ II დადიანი 1474-1482
 ლიპარიტ II დადიანი 1482-1512
 მამია III დადიანი 1512-1532
 ლევან I დადიანი 1532-1546
 გიორგი III დადიანი 1546-1574
 მამია IV დადიანი 1574
 გიორგი III დადიანი (მაჟირაშა) 1574-1582
 მამია IV დადიანი (მაჟირაშა) 1582-1590
 მანუჩარ I დადიანი 1590-1611
 ლევან II დადიანი 1611-1657
 ლიპარიტ III დადიანი 1657-1658
 ვამეყ III დადიანი 1658-1661
 ლევან III დადიანი 1661-1681
 ლევან IV დადიანი 1681-1691
 გიორგი IV დადიანი 1691-1715
 კაცია I დადიანი 1704-1710
 ბეჟან I დადიანი 1715-1728
 ოტია დადიანი 1728-1744
 კაცია II დადიანი 1744-1788
 გრიგოლ დადიანი 1788-1791; 1794-1802; 1802-1804
 მანუჩარ II დადიანი 1791-1793
 ტარიელ დადიანი 1793-1794; 1802
 ლევან V დადიანი 1804-1840
 დავით დადიანი 1840-1853
 ნიკო დადიანი 1853-1867

 ლიტერატურა 
 ბერაძე თ., ოდიშის პოლიტიკური გეოგრაფიიდან,  «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3;
 ბერძენიშვილი ნ., ერთი ისტორიულ-გეოგრაფიული მოვლენის გამო, მის წგნ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, თბ., 1964;
 ინგოროყვა პ., რუსთაველიანას ეპილოგი, თხზ. კრ., ტ. 1, თბ., 1963;
 სოსელია ო., სამეგრელოს სამთავროს წარმოშობის თარიღისათვის, «მიმომხილველი», 1951, ტ. 2;
 ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966;
 ბერაძე თ., ქსე, ტ. 3, გვ. 329, თბ., 1978

 რესურსეფი ინტერნეტის 
 დადიანეფი 
 თავადი დადიანი
 დადიანეფიშ დინასტია
 www.istoria.ge  დადიანეფიშ  გენეალოგია

კატეგორია:სამარგალო
კატეგორია:საქორთუოშ ფეოდალური საგვარეულოეფი