რომიშ იმპერატორეფიშ ერკებული

ტიტული რომიშ იმპერატორი გარკვიებული სმებათ ალმახანური ჩინება რე დო აკმაშქვანს პოსტის, ნამუთ უკინებჷდეს თი კათას, მიქჷთ რომიშ იმპერიაშ ხემანჭუაფაშ ოდუდეშა მოულა მიხუჯესჷნ. რომიშ იმპერიაქ გევითარჷ რომიშ რესპუბლიკაშე, თიშ უკული, მუთ დომინანტური როლი დეკინჷ ევროპას დო მუშო დჷმახასიათაფალქ გინირთჷ ართპიჯუანულ დუდალაქ, "სენატიშ დო რომიშ მენოღალეეფიშ" მანგიორო.

ავგუსტუსიქ, რომიშ პირველ იმპერატორქ ორდო სქილადირი რომიშ მაგისტრატიშ ხემანჭუაფა მუშ ხეშა გეჭოფუ დო რინელი ტიტული "Princeps Senatus" (სენატიშ პირველი პიჯი) გეჭოფჷ დუდშა. დუდალაშ თე სტილი, ნამუქჷთ დოხოლაფირო 300 წანას გეგინძორჷნ, "პრინციპატო" რე ჩინებული. ზიტყვა "იმპერატორიშ" ალმახანური შანულობა მოურს თე ჯოხოდვალაშ ტიტულშე, ნამუსჷთ არმია წჷმოძინელ გენერალს არზენდჷნ. ტერმინი "იმპერატორი" თეხანო შანენს რომიშ იმპერიაშ მადუდეს.

ახ. წ. III ოშწანურას მასუმა ოშწანურაშ კრიზისიშ უკული, დიოკლეტიანექ იმპერიული დუდალაშ ახალ მანერას ფორმალური დო უმოსი მიკმაჭოფალი ანგარია (იერი) ქიმეჩჷ, დომინატიშ პერიოდიშ ფორმირაფათ. იმპერატორიშ პერსონას უმოს ღოზგოსუმალირ ავტორიტეტიქ ქიმიაჩჷ, თის მიოწურუანდეს 'Dominus Noster'-შ ('ჩქინი მეუფე') ჯოხოთ. დიოკლეტიანეშე მოჸუნაფილი შხირას მუდგაზმარენ ართხანური იმპერატორი დუდენდჷ იმპერიას, მუშ გეშათ იმპერიაშ ასმანცხვარი (უკიდეგანო) ტერიტორიეფი ირცუაფუდჷ. 395 წანაშ უკული დო თეოდოსიუს I-შ ღურათ იმპერიაქ უმოს გჷმოკვათილო გირთჷ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ნორთეფო, მარა თე დორთუალა ოფიციალური დიო ვა რდჷ დო ბჟაეიოლ იმპერიაშ იმპერატორს შხირას უღუდჷ გულა ბჟადალ ნორთიშა.

ბჟადალიშ იმპერიას გჷშაკერძაფილო მონკა პერიოდიქ გეუდირთჷ 395 წანაშ უკული დო საბოლათ აკოცჷ 455 წანას. ეკონია ბჟადალიშ იმპერატორქ 476 წანას, გინოდირთჷ ოიმპერატორე ხვისტაშე, მუშ გეშათ ბჟადალიშ ტერიტორიეფშე ნებეფს ბჟაეიოლიშ იმპერია იჩემენდჷ. ბჟაეიოლიშ იმპერიაქ სქილადა გაგინძორჷ 1453 წანაშახ, ოსმალეთიშ თურქეფშე კონსტანტინოპოლიშ ეჭოფუაშახ. 

 პრინციპატი 

 იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება დუდალა მონძალაშ ნება პორტრეტი ღურა ოქტავიანე ავგუსტუსი  CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS 23 ეკენია, ჯვ. წ. 63 წანა, ნოლა, იტალია 16 ღურთუთა, ჯვ. წ. 27 წანა - 19 მარაშინათუთა, 14 წანა  გინირთჷ პირველ "დე ფაქტო" იმპერატორო სენატიშ მარცხებაშ გეშა.  100px 19 მარაშინათუთა, 14 წანა  შილებე ღურჷ სირჩინუშ გეშა, ვარ-და დოჸვილეს, ვარ-და დუდი დიჸვილჷ. ტიბერიუსი  TIBERIVS CAESAR AVGVSTVS 16 გერგობათუთა, ჯვ. წ. 42 წანა, რომი 19 მარაშინათუთა, 14 წანა - 16 მელახი, 37 წანა ავგუსტუსიშ ჩილიშ, ლივიაშ სქუა პირველ გურგინუაშე, ავგუსტუსიშ სქუაჸონერი.  100px 16 მელახი, 37 წანა  შილებე დოღურუ სირჩინათ, ვარ-და დოჸვილეს. კალიგულა  GAIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS 31 მარაშინათუთა, 12 წანა, ანციო, იტალია 18 მელახი, 37 წანა - 24 ღურთუთა, 41 წანა ტიბერიუსიშ ჯიმასქუაშ, გერმანიკუსიშ სქუა. 100px 24 ღურთუთა, 41 წანა  დოჸვილეს სენატორეფქ დო პრეტორიანელეფიშ გვარდიაქ. კლავდიუსი  TIBERIVS CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS 1 მარაშინათუთა, ჯვ. წ. 10 წანა, ლუგდუნი, გალია 24 ღურთუთა, 41 წანა - 13 გჷმათუთა, 54 წანა ტიბერიუსიშ ჯიმასქუა, გერმანიკუსიშ ჯიმა დო კალიგულაშ ჯიმადი; იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. 100px 13 გჷმათუთა, 54 წანა  შილებე დუჸვილუდჷკო ჩილს, აგრიპინა უკულაშის ნერონიშ საჯგიროთ.   ნერონი  NERO CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS 15 ქირსეთუთა, 37 წანა, ანციო, იტალია 13 გჷმათუთა, 54 წანა - 11 მანგი, 68 წანა. გერმანიკუსიშ მოთა დო კლავდიუსიშ სქუაჸონერი. 100px 11 მანგი, 68 წანა  დუდი დიჸვილჷ თიშ უკული, მუთ სენატიქ ოკათე ტერო გაგმაცხადჷ.

 ოთხი იმპერატორიშ წანა დო ფლავიუსეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა გალბა  SERVIVS GALBA IMPERATOR CAESAR AVGVSTVS 24 ქირსეთუთა, ჯვ. წ. 3 წანა, ტერაცინაწკჷმა ხოლოს, იტალია 8 მანგი, 68 წანა - 15 ღურთუთა, 69 წანა ხემანჭუაფა აშეჸოთჷ ნერონიშ დუდიშჸვილუაშ უკული, ესპანეთიშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ.  100px 15 ღურთუთა, 69 წანა  დოჸვილჷ  პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. ოტონი  MARCVS OTHO CAESAR AVGVSTVS 25 პირელი, 32 წანა, ფერენტინო, ეტრურია, იტალია 15 ღურთუთა, 69 წანა - 16 პირელი, 69 წანა იმპერატორო დარინჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. 100px 16 პირელი, წანა  დუდი დიჸვილჷ  Battle of Bedriacum წაგებაშ უკული. ვიტელიუსი  AVLVS VITELLIVS GERMANICVS AVGVSTVS 24 ეკენია, 15 წანა, რომი 17 პირელი, 69 წანა - 20 ქირსეთუთა, 69 წანა ხემანჭუაფა აშეჸოთჷ გერმანიაშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ.  100px 20 ქირსეთუთა, 69 წანა  დოჸვილეს ვესპასიანეშ ჯარიშკოჩეფქ. ვესპასიანე  TITVS FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS 17 გერგობათუთა, 9 წანა, Falacrine, იტალია 1 კვირკვე, 69 წანა - 24 მანგი, 79 წანა ხემანჭუაფა აშეჸოთჷ ბჟაეიოლიშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ.  100px 24 მანგი, 79 წანა  დოღურჷ ორთაშობურ ღურათ. ტიტუსი  TITVS FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS 30 ქირსეთუთა, 39 წანა, რომი 24 მანგი, 79 წანა - 13 ეკენია, 81 წანა ვესპასიანეშ სქუა. 100px 13 ეკენია, 81 წანა  დოღურჷ ორთაშობურ ღურათ. დომიციანე  TITVS FLAVIVS CAESAR DOMITIANVS AVGVSTVS 24 გჷმათუთა, 51 წანა, რომი 14 ეკენია, 81 წანა - 18 ეკენია, 96 წანა ვესპასიანეშ სქუა 100px 18 ეკენია, 96 წანა  დოჸვილეს სასამართალო მოხელეეფქ.

 ანტონინეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა ნერვა  <small>MARCVS COCCIEVS NERVA CAESAR AVGVSTVS, <small> 8 გერგობათუთა, 30 წანა, ნარნი, იტალია 18 ეკენია, 96 წანა - 27 ღურთუთა 98 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ სენატიქ. 100px 27 ღურთუთა, 98 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. ტრაიანე  CAESAR MARCVS VLPIVS NERVA TRAIANVS AVGVSTVS 18 ეკენია, 53 წანა, იტალიკა, ბეტიკა  28 ღურთუთა, 98 წანა - 7 მარაშინათუთა, 117 წანა ნერვაშ სქუჸაონერი. 100px 7 მარაშინათუთა, 117 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. ადრიანე  <small>CAESAR PVBLIVS AELIVS TRAIANVS HADRIANVS AVGVSTVS <small> 24 ღურთუთა, 76 წანა, იტალიკა, ბეტიკა ვარა რომი 11 მარაშინათუთა, 117 წანა - 10 კვირკვე, 138 წანა ტრაიანეშ სქუჸაონერი. 100px 10 კვირკვე, 138 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. ანტონინუს პიუსი  CAESAR TITVS AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVGVSTVS PIVS 19 ეკენია, 86 წანა, ლანუვიუმი, იტალია 10 კვირკვე, 138 წანა - 7 მელახი, 161 წანა  ჰადრიანუსიშ სქუჸაონერი. 100px 7 მელახი, 161 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. მარკუს ავრელიუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS 26 პირელი, 121 წანა, რომი 7 მელახი, 161 წანა - 17 მელახი, 180 წანა ანტონინუს პიუსიშ სქუჸაონერი, მართუნდუ იმპერიას ლუციუს ვერუსწკჷმა ართო 169 წანაშა. 100px 17 მელახი, 180 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. ლუციუს ვერუსი  CAESAR LVCIVS AVRELIVS VERVS AVGVSTVS 15 ქირსეთუთა, 130 წანა, რომი 7 მელახი, 161 წანა - ? მელახი, 169 წანა ანტონინუს პიუსიშ სქუა, მართუნდუ იმპერიას ღურაშა მარკუს ავრელიუსწკჷმა ართო. 100px მელახი, 169 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. კომოდუსი  <small>CAESAR MARCVS AVRELIVS COMMODVS ANTONINVS AVGVSTVS <small> 31 მარაშინათუთა, 161 წანა, ლანუვიუმი, იტალია 177 წანა - 31 ქირსეთუთა, 192 წანა მარკუს ავრელიუსიშ სქუა. 100px 31 ქირსეთუთა, 192 წანა  დოჸვილეს სახენწჷფო ახნარებაშ ბორჯის.

 ხუთი იმპერატორიშ წანა დო სევერუსეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა პერტინაქსი  CAESAR PVBLIVS HELVIVS PERTINAX AVGVSTVS 1 მარაშინათუთა, 126 წანა, ალბა, იტალია 1 ღურთუთა, 193 წანა - 28 მელახი, 193 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. 100px 28 მელახი, 193 წანა  დოჸვილჷ პრეტორინალეფიშ გვარდიაქ. იულიანე  CAESAR MARCVS DIDIVS SEVERVS IVLIANVS AVGVSTVS 133 წანა ვარა 137 წანა, მილანი, იტალია 28 მელახი, 193 წანა - 1 მანგი, 193 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. 100px 1 მანგი, 193 წანა  ღურათ დასაჯეს სენატიშ ზოჯუათ. სეპტიმიუს სევერუსი  CAESAR LVCIVS SEPTIMIVS SEVERVS PERTINAX AVGVSTVS 11 პირელი, 145 წანა, ლეპტიშ მაგნა, აფრიკა 9 პირელი, 193 წანა - 4 ფურთუთა, 211 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ პანონიაშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ. 100px 4 ფურთუთა, 211 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ. კარაკალა  CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ANTONINVS PIVS AVGVSTVS 4 პირელი, 188 წანა, ლუგდუნი, ლუგდუნიშ გალია 198 წანა - 8 პირელი, 217 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ სქუა. იმპერიას მართუნდუ მუამუშიწკჷმა ართო 198 წანაშე, გეტა დო სეპტიმუს სევერუსწკჷმა ართო 209 წანაშე 211 წანაშ ფურთუთაშახ, უკული - 211 წანაშე ხვალე გეტაწკჷმა ართო.  8 პირელი, 217 წანა  მაკრინუსიშ შეთქმულებაშ მეჯინათ დოჸვილჷ ჯარიშკოჩიქ.  გეტა  CAESAR PVBLIVS SEPTIMIVS GETA AVGVSTUS 7 მელახი, 189 წანა, რომი 209 წანა - 26 ქირსეთუთა, 211 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ სქუა, იმპერიას მართუნდუ მუამუშიწკჷმა დო კარაკალაწკჷმა ართო მართუნდუ 209 წანაშე 211 წანაშ ფურთუთაშა, ხვალე კარაკალეწკჷმა ართო -  211 წანაშ ქირსეთუთაშახ. 100px 26 ქირსეთუთა, 211 წანა  დოჸვილეს კარაკალაშ ზოჯუათ.  მაკრინუსი  MARCVS OPELLIVS SEVERVS MACRINVS AVGVSTVS PIVS FELIX    დიადუმენიანწკჷმა ართო MARCVS OPELLIVS ANTONINVS DIADUMENIANUVS c. 165 წანა, შარშალი, მავრიტანია 11 პირელი, 217 წანა - 8 პირელი, 218 წანა შილებე დოჸვილჷ კარაკალა დო დუდი გაგმაცხადჷ იმპერატორო, მუში სქუა დიადუმენიანი – ახალნარდი იმპერატორო 217 წანაშ მესის. 100px 8 მანგი, 218 წანა  ჟირხოლო დასაჯეს ღურათ ელაგაბალუსიშ სასარგებლოთ. ჰელიოგაბალუსი  MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS c. 203 წანა, ემესა, სირია 8 მანგი, 218 წანა - 11 მელახი, 222 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ ნოსაშ მოთა, კარაკალაშ უკანონო სქუა, იმპერატორო აღიარჷ სირიაშ ლეგიონეფქ. 100px 11 მელახი, 222 წანა  დოჸვილ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. ალექსანდრე სევერუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ALEXANDER AVGVSTVS 1 გჷმათუთა, 208 წანა, არკა, იუდეა 13 მელახი, 222 წანა - 18 მელახი, 235 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ ნოსაშ მოთა, ელაგაბალუსიშ ჯიჯისქუა დო მონძე.  100px 18 მელახი, 235 წანა  დოჸვილჷ არმიაქ.

 მასუმა ოშწანურაშ კრიზისი 
 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა მაქსიმინუს თრაკიალი  CAESAR GAIVS JVLIVS VERVS MAXIMINVS AVGVSTVS  c.173 წანა, თრაკია ვარა მოეზია  20 მელახი, 235 წანა - პირელი, 238 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ გერმანიაშ ლეგიონეფქ ალექსანდრე სევერუსიშ ღურაშ უკული. 100px პირელი, 238 წანა  დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. გორდიანე I  CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS AFRICANVS AVGVSTVS c. 159 წანა, ფრიგია? 22 მელახი, 238 წანა - 12 პირელი, 238 წანა დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო გორდიანუს II-წკჷმა ართო.  100px პირელი, 238 წანა  დუდი დიჸვილჷ გორდიანუს II-შ ღურაშ ამბეშ გაგებაშ უკული.  გორდიანე II  CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS ROMANVS AFRICANVS AVGVSTVS c. 192 წანა, ? 22 მელახი, 238 წანა - 12 პირელი, 238 წანა დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო გორდიანუს I-წკჷმა ართო. 100px პირელი, 238 წანა  დოღურუ მაქსიმინუსიშ წინაღმდეგ კართაგენიშ ბურჯაფის. პუპიენუსი  CAESAR MARCVS CLODIVS PVPIENVS MAXIMVS AVGVSTVS c. 178 წანა, ? 22 პირელი, 238 წანა - 29 კვირკვე, 238 წანა რომიშ სენატიქ გჷმაცხადჷ იმპერატორო ბალბინუსწკჷმა ართო; მოგვიანაფილო მართუნდუ იმპერიას ბალბინუსწკჷმა დო გორდიანუს III-წკჷმა ართო.  100px 29 კვირკვე, 238 წანა  დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. ბალბინუსი  CAESAR DECIMVS CAELIVS CALVINVS BALBINVS PIVS AVGVSTVS ? 22 პირელი, 238 წანა - 29 კვირკვე, 238 წანა რომიშ სენატიქ გჷმაცხადჷ იმპერატორო პუპიენუსწკჷმა ართო; მოგვიანაფილო მართუნდუ იმპერიას პუპიენუსწკჷმა დო გორდიანუს III-წკჷმა ართო. 29 კვირკვე, 238 წანა  დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. გორდიანე III  CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS AVGVSTVS 20 ღურთუთა, 225 წანა, რომი 22 პირელი, 238 წანა - 11 ფურთუთა, 244 წანა იმპერატორო გჷმოაცხადჷ გორდიანუს I-შ დო გორდიანუს II-შ მახუჯეეფქ, უკული - სენატიქ; იმეპრიას 238 წანაშე მართუნდუ პუპიენუს დო ბალბინუსწკჷმა ართო. 100px 11 ფურთუთა, 244 წანა  უჩინებუ რე, შილებე დოჸვილჷ ფილიპე არაბიქ.  ფილიპე არაბი  CAESAR MARCVS IVLIVS PHILLIPVS AVGVSTVS c. 204 წანა, შაჰბა, სირია ფურთუთა, 244 წანა - ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ გორდიანუს III-შ ღურაშ უკული.  100px ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა  დოღურუ დეციუსიშ წინაღმდეგ ბურჯაფი,, ვერონაწკჷმა ხოლოს.   დეციუსი   CAESAR GAIVS MESSIVS QVINTVS TRAIANVS DECIVS AVGVSTVS   ჰერენიუს ეტრუსკუსი ართო c. 201 წანა, ბუდალია, პანონია ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა - მანგი, 251 წანა იმპერატორ გჷმაცხადეს  დუნაიშ ლეგიონეფქ დო დამარცხ ფილიპე არაბი ბურჯაფის. მუში სქუა ჰერენიუს ეტრუსკუსი მართუნდუ იმპერიას მუმაწკჷმა ართო.  100px მანგი, 251 წანა  ჟირხოლო დოჸვილეს აბრიტუსიშ ბურჯაფის.  ჰოსტილიანუსი  CAESAR CAIVS VALENS HOSTILIANVS MESSIVS QVINTVS AVGVSTVS რომი მანგი, 251 წანა - 251 წანა დეციუსიშ სქუა დო სენატიშე აღიარაფილი მონძე. ეკენია/გჷმათუთა 251 წანა  ღურუ ორთაშობურ ღურათ.  ტრებონიანე  CAESAR GAIVS VIBIVS TREBONIANVS GALLVS AVGVSTVS    ვოლუსიანუსწკჷმა ართო 206 წანა, იტალია მანგი, 251 წანა - მარაშინათუთა, 253 წანა  იმპერატორო გჷმაცხადეს  დუნაიშ ლეგიონეფქ დეციუსიშ ღურაშ უკული. იმპერიას მართუნდუ სქუაწკჷმა, ვოლუსიანუსწკჷმა ართო. 100px მარაშინათუთა 253 წანა  დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ ემილიანუსიშ სასარგებლოთ.  ემილიანუსი  CAESAR MARCVS AEMILIVS AEMILIANVS AVGVSTVS c. 207 წანა აფრიკა მარაშინათუთა, 253 წანა - გჷმათუთა, 253 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს  დუნაიშ ლეგიონეფქ გოთბიშ დამარცხებაშ უკული. გინირთჷ იმპერატორო ტრებონიანუს გალიშ ღურაშ უკული.  100px ეკენია/გჷმათუთა, 253 წანა  დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ ვალერიანუსიშ სასარგებლოთ.   ვალერიანე  CAESAR PVBLIVS LICINIVS VALERIANVSAVGVSTVS c. 200 წანა  გჷმათუთა, 253 წანა - 260 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს რაინიშ ლეგიონეფქ ტრებონიანუს გალიშ ღურაშ უკული. გინირთჷ იმპერატორო ემილიანუსიშ უკული.  100px 260 წანაშ უკული  ვალერიანუსი ოჭოფეს სპარსეფქ დო ტყვეობას დოღურუ.  გალიენუსი  CAESAR PVBLIVS LICINIVS EGNATIVS GALLIENVS AVGVSTVS ? გჷმათუთა, 253 წანა - ეკენია, 268 წანა ვალერიანუსიშ სქუა, მუწკჷმა ართო მართუნდუ 253 წანაშე.  100px ეკენია, 268 წანა  დოჸვილეს უჩინებუ ვითარაფას.  კლავდიუს II  CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS AVGVSTVS  10 მესი, 213 წანა/214 წანა, სირმი ეკენია, 268 წანა - ღურთუთა, 270 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ  გალიენუსიშ ღურაშ უკული.  100px ღურთუთა, 270 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.  კვინტილუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS QVINTILLVS AVGVSTVS  ? , სირმი  ღურთუთა 270 წანა - 270 წანა კლავდიუს II-შ ჯიმა, ნძალანება აშეჸოთჷ მუში ღურაშ უკული. 100px 270 AD  უჩინებუ რე; შილებე დოჸვილეს, ვარა დუდი დიჸვილჷ.  ავრელიანე  CAESAR LVCIVS DOMITIVS AVRELIANVS AVGVSTVS  9 ეკენია, 214 წანა/215 წანა , სირმი  ეკენია, 270 წანა - ეკენია, 270 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს  დუნაიშ ლეგიონეფქ  კლავდიუს II-შ ღურაშ უკული.  100px ეკენია, 275 წანა  დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.  ტაციტუსი  CAESAR MARCVS CLAVDIVS TACITVS AVGVSTVS  ?, ინტერამნა  25 ეკენია, 275 წანა -  მანგი, 276 წანა იმპერატორო ეშაგორჷ რომიშ სენატიქ, ავრელიანუსიშ ოთირალო. 100px მანგი, 276 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.  ფლორიანუსი  CAESAR MARCVS ANNIVS FLORIANVS AVGVSTVS  ? მანგი, 276 წანა - ეკენია? 276 წანა შილებე ტაციტუსისშ ჯიმაჸონერი, იმპერატორო ეშაგორჷ არმიაქ. 100px ეკენია? 276 AD  დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ პრობისიშ სასარგებლოთ.   პრობუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS PROBVS AVGVSTVS  232 წელი, სირმი ეკენია? 276 წანა - ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა ბჟაეიოლი პროვინიეფიშ მამართვალი, იმპერატორო გჷმაცხადეს  დუნაიშ ლეგიონეფქ100px ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა  დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ კარუსიშ სასარგებლოთ.  კარუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS CARVS AVGVSTVS  c. 230 წანა, ნარბონა ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა - კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა. ნძალანება აშეჸოთჷ პრობუსიშ ჸვილუაშა, ვარა უკული.  100px კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ (?!).  კარინუსი  CAESAR MARCVS AVRELIVS CARINVS AVGVSTVS  ? კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა - 285 წანა კარუსიშ სქუა, იმპერატორო გინირთჷ ნუმერიანუსწკჷმა ართო. 100px 285 წანა  დოღურუ დიოკლეტიანეშ წინაღმდეგ ბურჯაფის.  ნუმერიანე  CAESAR MARCVS AVRELIVS NVMERIVS NVMERIANVS AVGVSTVS  ? კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა - 285 წანა? კარუსიშ სქუა, იმპერატორო გინირთჷ კარინუსწკჷმა ართო. 284 წანა  უჩინებუ რე; შილებე დოჸვილეს.

 დომინატი 
 ტეტრარქია & კონსტანტინიანეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა დიოკლეტიანე  CAESAR GAIVS AVRELIVS VALERIVS DIOCLETIANVS AVGVSTVS c. 22 ქირსეთუთა, 244 წანა, დუკლია, დალმაცია  20 გერგობათუთა, 284 წანა - 1 მესი, 305 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ არმიაქ ნუმერიანუსიშ ღურაშ უკული დო მართუნდუ იმპერიას მაქსიმინუსწკჷმა ართო.  100px 3 გერგობათუთა, 311 წანა  ხვისტაშე გინოდირთჷ; დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. მაქსიმინუსი  CAESAR GAIVS AVRELIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVGVSTVS c. 250 წანა, სირმი, პანონია  1 პირელი, 286 წანა - 1 მესი, 305 წანა „ავგუსტუსო“ გჷმაცხადჷ დიოკლეტიანექ 286 წანას. 100px 310 წანა  დიოკლეტიანეწკჷმა ართო გინოდირთჷ ხვისტაშე, მარა ჟირშა ცადჷ ხვისტაშ დორთინაფა. საბოლოოთ ოჭოფუ კონსტანტინე დიდიქ დო დუდი დაჸვილაფუ.  კონსტანციუს I ქლორუსი  CAESAR GAIVS FLAVIVS VALERIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS 31 მელახი, c. 250 წანა, დარდანია, მოეზია  1 მესი, 305 წანა - 25 კვირკვე, 306 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ მაქსიმიანუსიქ 293 წანას. 100px 310 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. გალერიუსი  CAESAR GALERIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVGVSTVS c. 260 წანა, გამზიგრადი, მოეზია  1 მესი, 305 წანა - მესი 311 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ დიოკლეტიანექ 293 წანას. 100px 311 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. სევერუს II  FLAVIVS VALERIVS SEVERVS AVGVSTVS  ?  ზარხული 306 წანა - მელახი/პირელი 307 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ კონსტანციუს ქლორისიქ 305 წანას. გინირთჷ „ავგუსტუსო“ 306 წანას. 100px 16 ეკენია, 307 წანა  მაქსენციუსიქ ოჭოფუ დო ღურათ დოსაჯჷ. კონსტანტინე I დიდი  CAESAR FLAVIVS CONSTANTINVS VALERIVS AVGVSTVS  27 ფურთუთა c. 272 წანა, ნიში, მოეზია 25 კვირკვე, 306 - 22 მესი, 337 წანა კონსტანციუს ქლოროსიშ სქუა, გჷმაცხადეს იმპერატორო მუმამუშიშ ჯარიშკოჩეფქ. გალერიუსიქ გჷმაცხადჷ „კეისარაო“ 306 წანას,  მაქსიმინუსიქ 307 წანას - „ავგუსტუსო“ სევერუსიშ ღურაშ უკული. 100px 22 მესი, 337 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. მაქსენციუსი  MARCVS AVRELIVS VALERIVS MAXENTIVS AVGVSTVS   c. 278, ? 28 გჷმათუთა, 306 წანა - 28 გჷმათუთა, 312 წანა მაქსიმიანუსიშ სქუა, ნძალანება აშეჸოთჷ 306 წანას  კონსტანციუს ქლოროსიშ ღურაშ უკული. კეისარო გინირთჷ 307 წანას სევერუსიშ ღურაშ უკული. 100px 28 გჷმათუთა, 312 წანა  დოღურუ მილვიანიშ ხინჯიშ ბურჯაფი, კონსტანტინე დიდიშ წინაღმდეგ. მაქსიმინუს II  CAESAR GALERIVS VALERIVS MAXIMINVS AVGVSTVS  20 გერგობათუთა c. 270 წანა, დაკია 1 მესი, 311 წანა - კვირკვე/მარაშინათუთა 313 წანა გალერიუსიშ ჯიმასქუა; გინირთჷ „კეისარო“ 305 წანას, „ავგუსტუსო“ - ლიცინიუსწკჷმა ართო 311 წანას. 100px კვირკვე/მარაშინათუთა 313 წანა  ომოქალაქე ლჷმას ლიცინიუსწკჷმა, შილებე დუდი დიჸვილჷ. ლიცინიუსი  CAESAR GAIVS VALERIVS LICINIVS AVGVSTVS    with  ვალერიუს ვალენსი  მარტინიანუსი c. 250 წანა, გამზიგარდი, მოეზია 11 გერგობათუთა, 308 წანა - 18 ეკენია, 324 წანა ბჟადალს "ავგუსტუსო" დარინუ გალერიუსიქ 308 წანას, მუში ღურაშ უკული გინირთჷ ბჟაეიოლიშ მამართვალო ხოლო მაქსიმიუსწკჷმა ართო. უკული ომოქალაქე ლჷმას დამარცხჷ მაქსიმინუსი. ბჟადალს "ავგუსტუსო" დიო ვალერიუს ვალენსიქ დიშანჷ 317 წანას, უკული -  მარტინიანუსიქ 324 წანას. 100px 325 წანა  კონსტანტინექ დამარცხჷ დო ღურათ დოსაჯჷ ომოქალაქე ლმას 324 წანას.  კონსტანტინე II  CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS CONSTANTINVS AVGVSTVS  316 წანა, არლი 22 მესი, 337 წანა - 340 წანა კონსტანტინე დიდიშ სქუა. გინირთჷ "კეისარო" 317 წანას, უკული "ავგუსტუსო" მუშ ჯიმალეფწკჷმა, კონსტანციუს II დო  კონსტანსწკჷმა ართო. 100px 340 წანა  დოღურუ კონსტანსიწკჷმა ლჷმას.  კონსტანციუს II  CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS  7 მარაშინათუთა, 317 წანა, სირმი, პანონია 22 მესი, 337 წანა - 3 გერგობათუთა, 361 წანა კონსტანტინე დიდის შვილი. გინირთჷ ავგუსტუსო მუშ ჯიმალეფწკჷმა კონსტანტინე II დო კონსტანტიწკჷმა ართო.  100px 361 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. კონსტანტი  CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANS AVGVSTVS  320 წანა, ? 22 მესი, 337 წანა - 350 წანა კონსტანტინე დიდიშ სქუა. გინირთჷ ავგუსტუსო მუშ ჯიმალეფწკჷმა კონსტანტინე II დო  კონსტანციუს II-წკჷმა ართო. 100px 350 წანა  დოჸვილეს მაგნეციუსიშ ზოჯუათ. იულიანე განდგომილი  CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS IVLIANVS AVGVSTVS  331 წანა/332 წანა, კონსტანტინეპოლი, თრაკია ფურთუთა 360 წანა - 26 მანგი, 363 წანა კონსტანციუს II-შ ჯიჯისქუა. „ავგუსტუსო“ გჷმაცხადეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ 360 წანას. 100px 26 მანგი, 363 წანა  ოღურალო დიჭკირჷ ბურჯაფის. იოვიანე   CAESAR FLAVIVS IOVIANVS AVGVSTVS  331 წანა, სინგიდუნუმი, მოეზია 26 მანგი, 363 წანა - 17 ფურთუთა, 364 წანა იულიან განდგომილიშ არმიაშ გენერალი. იმპერატორო გჷმაცხადეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ იულიანიშ ღურაშ უკული.  100px 17 ფურთუთა, 364 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.

 ვალენტინიანეფიშ დინასტია 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა ვალენტინიანე I  FLAVIVS VALENTINIANVS AVGVSTVS 321 წანა, ვინკოვცი, პანონია  26 ფურთუთა, 364 წანა - 17 გერგობათუთა, 375 წანა იმპერატორო ეშაგორჷ არმიაქ. 100px 17 გერგობათუთა, 375 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. ვალენტი  FLAVIVS IVLIVS VALENS AVGVSTVS 328 წანა, ვინკოვცი, პანონია  28 მელახი, 364 წანა - 9 მარაშინათუთა, 378 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, დუდი გჷმაცხადჷ „ავგუსტუსო“. 100px 9 მარაშინათუთა, 378 წანა  დოღურუ გოთეფიშ წინაღმდეგ ადრიანოპოლისიშ ბურჯაფის.  გრაციანე  FLAVIVS GRATIANVS AVGVSTVS 18 პირელი/23 მესი, 359 წანა, სირმი, პანონია 4 მარაშინათუთა, 367 წანა - 25 მარაშინათუთა, 383 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, გინირთჷ უკლაში „ავგუსტუსო“ 367 წანას, უნჩაშ ავგუსტუსო – ვალენტინიანუს I-შ ღურაშ უკული. 25 მარაშინათუთა, 383 წანა  დოჸვილეს არყებულეფქ. ვალენტინიანე II  FLAVIVS VALENTINIANVS JVNIOR AVGVSTVS 371, მილანი, იტალია 17 გერგობათუთა, 375 წანა - 15 მესი, 392 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, იმპერატორო გჷმაცხადჷ Pannonian არმიაქ ვალენტინიანუს I-შ ღურაშ უკული. 100px 15 მესი, 392 წანა  უჩინებუ რე, შილებე დოჸვილეს, ვარა დუდი დჸივილჷ.

 თეოდოსიანიდეფი 

 ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა თეოდოსიუს I  FLAVIVS THEODOSIVS AVGVSTVS 11 ღურთუთა, 347 წანა, კოკა, ესპანეთი  1 ღურთუთა, 375 წანა - 17 ღურთუთა, 395 წანა ავგუსტუსო გჷმაცხადჷ გრაცინიანუსიქ ვალენსიშ ღურაშ უკული. გინირთჷ უნჩაში ავგუსტუსო ვალენტინიანუს II-შ ღურაშ უკული.  100px 17 ღურთუთა, 395 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. ჰონორიუსი  FLAVIVS HONORIVS AVGVSTVS    9 ეკენია, 384 წანა, ? 23 ღურთუთა, 393 წანა - 15 მარაშინათუთა, 423 წანა თეოდოსიუს I-შ სქუა; უკლაშ ავგუსტუსო გჷმაცხადჷ თეოდოსიუსიქ 393 წანას, უნჩაშ ავგუსტუსო გინირთჷ მუმაშ ღურაშ უკული. 100px 15 მარაშინათუთა, 423 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. კონსტანტინე III  FLAVIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS    ?, ნიში, მოეზია 8 ფურთუთა, 421 წანა - 2 ეკენია, 421 წანა დექორწინჷ თეოდოსიუს I-იშ ოსურსქუაშე დო ავგუსტუსობაშა ამაღალჷ ჰონორისიქ. 100px 2 ეკენია, 421 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ. იოვინუსი     ? 27 მარაშინათუთა, 423 წანა - მესი, 425 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ კასტინუსიქ. 100px მანგი ვარა კვირკვე 425 წანა  დემარცხჷ ვალენტინიანუს III-შ წინაღმდეგ ბურჯაფის, ოჭოფეს დო ღურათ დასაჯეს. ვალენტინიანე III  FLAVIVS PLACIDIVS VALENTINIANVS AVGVSTVS    2 კვირკვე, 419 წანა, რავენა, იტალია 23 გჷმათუთა, 424 წანა - 16 მელახი, 455 წანა კონსტანტინე III-სქუა, კეისარო გჷმაცხადჷ თეოდოსიუს II ჰონორიუსიშ ღურაშ უკული, ავგუსტუსო გინირთჷ იოვინუსიშ დამარცხებაშ უკული. 100px 16 მელახი, 455 წანა  დოჸვილეს.

 ბჟადალ რომიშ ეკონია იმპერატორეფი 

{| class="wikitable"
|-
!rowspan=1 width="180"| ჯოხო
!rowspan=1 width="100"| დაბადება
!rowspan=1 width="100"| მართუა
!rowspan=1 width="190"| მონძეობაშ ნება
!rowspan=1 width="100"| პორტრეტი
!rowspan=1 width="140"| ღურა
|-
|პეტრონიუს მაქსიმე  FLAVIVS ANICIVS PETRONIVS MAXIMVS AVGVSTVS
| c. 396 წანა, ?
| 17 მელახი, 455 წანა - 31 მესი, 455 წანა
| დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო არმიაშ მოხვარათ, ვალენტინიანუს III-შ ღურაშ უკული. 
|align="center"| 100px
| 31 მესი, 455 წანა  დოჸვილეს, შილებე კათაშ აგვართაქ დოქოლჷ.
|-
| ავიტუსი  EPARCHIVS AVITVS AVGVSTVS
| c. 385, ?
| 9 კვირკვე, 455 წანა - 17 გჷმათუთა, 456 წანა
| იმპერატორო გჷმაცხადჷ ვესტგოთეფიშ მაფაქ თეოდორიხიქ პეტრონიუს მაქსიმუსიშ ღურაშ უკული. 
|align="center"| 100px
| 17 გჷმათუთაშ უკული, 456 წანა  იმპერატორიშ ხვისტაშე გაგთარაგუ რიციმერქ. 
|-
| მაიორიანი  IVLIVS VALERIVS MAIORIANVS AVGVSTVS
| გერგობათუთა, 420 წანა, ?
| პირელი, 457 წანა - 2 მარაშინათუთა, 461 წანა
| იმპერატორო დარინუ რიციმერქ.
|align="center"| 100px
| 7 მარაშინათუთა, 461 წანა  ხვისტაშე გაგთარაგვეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ, დოღურუ მალას უჩინებუ ვითარაფას. 
|-
| ლიბიუს სევერუსი  LIBIVS SEVERVS AVGVSTVS
| ?, ლუკანია, იტალია
| გერგობათუთა, 461 წანა - მარაშინათუთა, 465 წანა
| იმპერატორო დარინუ რიციმერქ.
|align="center"| 100px
| მარაშინათუთა, 465 წანა  შილებე დოჸვილჷ რიციმერქ.
|-
| ანთიმოზი  PROCOPIVS ANTHEMIVS AVGVSTVS
| c. 420 წანა
| 12 პირელი, 467 წანა - 11 კვირკვე, 472 წანა
| იმპერატორო დარინუ რიციმერქ.
|align="center"| 100px
| 11 კვირკვე, 472 წანა  ღურათ დასაჯჷ რიციმერქ.
|-
| ოლიბრიუსი  FLAVIVS ANICIVS OLYBRIVS AVGVSTVS
| c. 420 წანა
| 11 კვირკვე, 472 წანა - 2 გერგობათუთა, 472 წანა
| ვალენტინიანუს III-შ სინჯა; იმპერატორო აღიარჷ რიციმერქ.
|align="center"| 100px
| 2 გერგობათუთა, 472 წანა  დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
|-
| გლიცერიუსი| ?
| მელახი, 473 წანა - მანგი, 474 წანა
| იმპერატორო აღიარჷ Gundobad-ქ (რიციმერიშ მონძე).
|align="center"| 100px
| 480 წანაშ უკული  ხვისტაშე გაგთარაგუ იულიუს ნეპოტიქ დი გინირთჷ ეპისკოპოსო რომაულ კათოლიკურ ეკლესიას. ღურაშ ბორჯი დო აბანი უჩინებუ რე.
|-
| იულიუს ნეპოტი| c. 430 წანა, ?
| მანგი, 474 წანა - 28 მარაშინათუთა, 475 წანა (იტალიას); - გაზარხული 480 წანა 
| ბჟაეიოლ იმპერიაშ იმპერატორიშ, ლეონ I-იშ დასქუა/ჯიმასქუა.
|align="center"| | 100px
| 480 წანა  ხვისტაშე გჷთარაგუ ფლავიუს ორესტექ.
|-
| რომულუს ავგუსტულუსი'''
| ?
| 31 გჷმათუთა, 475 წანა - 4 ეკენია, 476 წანა (იტალიას)
| იმპერატორო დარინუ მუმამუშიქ, ფლავიუს ორესტექ.
|align="center"| 100px
| 480 წანაშ უკული  ხვისტაშე გჷთარაგუ ოდოაკრქ; უჩინებუ რე მუში ბედი.
|}

 ლიტერატურა 
 Chris Scarre,Brandon Shaw, Chronicle of the Roman Emperors, Thames & Hudson, 1995, Reprinted 2001, ISBN 0-500-05077-5
 Tacitus, The Annals of Imperial Rome, Penguin Classics, Michael Grant Publications Ltd, 1971, Reprinted 1985, ISBN 0-14-044060-7
 Martha Ross, Rulers and Governments of the World, Vol.1 Earliest Times to 1491, Bowker, 1978, ISBN 0-85935-021-5
 Clive Carpenter, The Guinness Book of Kings Rulers & Statesmen, Guinness Superlatives Ltd, 1978, ISBN 0-900424-46-X
 R.F.Tapsell, Monarchs Rulers Dynasties and Kingdoms of The World'', Thames & Hudson, 1981, Reprinted 1987, ISBN 0-500-27337-5
 Cornell, Tim and John Matthews. Atlas of the Roman World . New York: Facts On File, 1982.
 Ferguson, John. Religions of the Roman Empire. Aspects of Greek and Roman Life. Ithaca, N.Y.: Cornell Univ. Press, 1970.
 Grant, Michael. The Twelve Caesars. New York: Charles Scribner's Sons, 1975.
 Jones, A. H. M. The Later Roman Empire 284—602. Norman, Okla.: Univ. of Oklahoma Press, 1964.
 Miller, Fergus. The Emperor in the Roman World (31 B.C.—A.D. 337). Ithaca, N.Y.: Cornell Univ. Press, 1977.
 Oxford Classical Dictionary. 3d ed. Oxford: Oxford Univ. Press, 1996.

 რესურსეფი ინტერნეტის 
 რომიშ იმპერატორეფიშ ბიოგრაფიეფი.
 რომიშ იმპერატორეფიშ ერკებული ჯვ. წ. 27 წანაშე 395 წანაშა.
 პორტრეტეფიშ დო ფაქტეფიშ ფაილეფი. 
 Roman Emperors from Augustus to Justinian 27 BCE—564 CE

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ იმპერია