ლუქსემბურგი

ლუქსემბურგი (, , ), ოფიციალურო ლუქსემბურგიშ კაბეტ საჰერცოგო (, , ) — ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ სახენწჷფო ბჟადალ ევროპას. ბჟადალშე დო ოორუეშე უხურგანს ბელგია, ბჟაეიოლშე — გერმანია, ობჟათეშე — საფრანგეთი. ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე ლუქსემბურგი, ევროპაშ რსხუშ ოთხ ინსტიტუციურ ორენშე ართ-ართ რე  დო მენძელენს ევროპაშ რსხუშ მუზმარენ ინსტიტუტის, თინეფს შქას ევროპაშ რსხუშ უმაღალაშ სასამართალო ინსტიტუტის, ევროპაშ რსხუშ სასამარალოს.

მუჭოთ დაბალ დიხეფიშ ნორთისჷნ, ლუქსემბურგის მეჭედელ პოლიტიკურ დო კულტურულ ურთიართობეფ უღჷ ბელგია დო ნიდერლანდეფწკჷმა. ლუქსემბურგიშ კულტურაშა, კათაშა დო ნინეფშა ქვერსემ გაულა უღჷნა გერმანიას დო საფრანგეთის: გერმანიკულ ნინაშ ბუნაშ ლუქსემბურგულ ნინა, ლუქსემბურგალეფიშ დო ლუქსემბუეგიშ კაბეტ საჰერცოგოშ აკა აღიარაფილჷ ერუანულ ნინა რე; ფრანგულ რე აკა კანონმადვალუ ნინა; გერმანულ ნინაწკჷმა ართო, ჟირხოლო გჷმირინაუფუ ადმინისტრაციულ ოკითხირეეფს.

ლუქსემბურგიშ ფართობ რე 2.586კმ2 დო თე მაძირაფალით ევროპაშ მაშკვითა უჭიჭაშ ქიანა რე. 2025 წანას, ქიანაშ მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 681 973 ადამიერს, ნამუშით თინა ევროპაშ ართ-ართ არძაშე მერკეთ დოხორელ ქიანა რე, მარა მახორობაშ ძინაშ არძაშე მაღალ ტემპით; შხვაშ თურ ქიანაშ მენმოღალეეფიშ მახორობაშ დახე გვერდის აკმადგინანს. ლუქსემბურგი რე წჷმმარინაფონ დემოკრატია, ნამუსჷთ დუდენს კონსტიტუციურ მონარქი, კაბეტ ჰერცოგ გიიომ, ნამუთ მოსოფელს აკა სუვერენულ კაბეტ ჰერცოგ რე.

XI ოშწანურას დირსხჷ ლუქსემბურგიშ საგრაფოქ მუჭოთ სახენწჷფოქ საღორონთო რომიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას. სახენწჷფოშ გოპეულუაშ კონკა რდჷ, მუჟანსჷთ XIV ოშწანურას თიშ მონარქი ჰაინრიხ VII-ქ საღორონთო რომიშ იმპერატორიშ ხვისტა დიკჷნ. XV ოშწანურას ლუქსემბურგიქ გეგნორთჷ ჰაბსბურგეფიშ გამაგალაშა, XVIII ოშეწანურას საფრანგეთიქ თიშ ანექსია იქჷ. ლუქსემბურგი სუმშა რდჷ დორთილ დო თიშ ტერიტორიაქ დეჭიჭარჷ. 1815 წანას, კჷნე აკიდგინჷ ნაპოლეონიშ მარცხებაშ უკული, 1867 წანას კჷნე დირთინუ ზოხორინალა ლუქსემბურგიშ კრიზისიშ უკული.

ლუქსემბურგი რე წუმოძინელ ქიანა სადიო ეკონომიკათ, ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდიშ დო მოსოფელიშ ბანკიშ მეჯინათ, ედპ-შ ართ შურ მახორუშა მოსოფელს ართ-ართ არძაშე უმაღალაშ მაძირაფალით. თაშნეშე ქიანა მაღალ რეიტინგის იკენს თელარაშ გენწეხანობაშ, ადამიერიშ წუმოძინაშ დო ადამიერიშ ნებეფიშ თოლწონუათ. 1994 წანას, იუნესკოქ ისტორიულ ნოღა ლუქსემბურგი მონძალაშ ძეგლო გეგმაცხადჷ თიშ ქვერსემ ჯიხაზურგეფიშ დო ისტორიულ კვარტალეფიშ გიშაკერზაფილ ასქილადაფაშენ. ლუქსემბურგი ევროპაშ რსხუშ, ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაციაშ, გოეროშ, ნატო-შ დო ბენილუქსიშ დჷმარსხუაფალ მაკათურ რე.Timeline: Luxembourg – A chronology of key events  BBC News Online, 9 September 2006. Retrieved 8 October 2006. 2013 დო 2014 წანეფს ლუქსემბურგიქ პირველაშე აკათჷ გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ აკოდგინალუას.

 ჯოხოდვალა  

 ოფიციალურო:  ლუქსემბურგიშ კაბეტ საჰერცოგო.
 ლუქსემბურგულო - Grousherzog dem Letzebuerg ფრანგულო - Grand-Duche de Luxembourg; გერმანულო - Grossherzogtum Luxemburg.
 ეტიმოლოგია: ლუქსემბურგი დუდშე ჯოხოდჷ მორჩილ ჯიხას (lucilemburrugh, კელტურო Lucilem - „მორჩილი“, გერმანულო burg - „ჯიხა“, უკული ქიგიადუ ედომუშამ ქიანას).

 გეოგრაფია 

ლუქსემბურგი იდვალუაფუ ბჟადალ ევროპას. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, ბელგია, გერმანია.
ფართობი - 2.600 კვ.კმ.

 სახენწჷფო 

 პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციური მონარქია.
 სახენწჷფოშ მადუდური - დიდი ჰერცოგი ანრი (ნასაუშ დინასტიაშე).
 თარობაშ დუდმახვენჯი - პრემიერ-მინისტრი.
 კანონიშდუმადვალუ ორგანო - ართპალატამი პარლამენტი (60 მაკათური).
 ადმინისტრაციული გორთუალა - 3 ოლქი (district) დო 12 კანტონი (canton).

 დემოგრაფია 

  მახორობა - 493,500 (2009), თენეფშე 75,1% ლუქსემბურგალეფი, 6,3% იტალიარეფი.
 ნინეფი - ლუქსემბურგული (ოფიციალური დო ოდაბადური ნინა), ფრანგული დო გერმანული.
 რელიგია - კათოლიციზმი.

ნოღეფი (ვითოში) - ლუქსემბურგი (79), ეშ-ალზეტი (28), დიუდელანჟი (18).

რესურსეფი ინტერნეტის

 Luxembourg from UCB Libraries GovPubs
 Luxembourg profile from the BBC News

კომენტარეფი

სქოლიო

კატეგორია:ლუქსემბურგი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი