ნიდერლანდეფი

ნიდერლანდეფი (; ფორმალურო ჰოლანდია) — სახენწჷფო ოორუე-ბჟადალ ევროპას, ზუღაშმელეიან ტერიტორიეფით კარიბეფს. ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ აკოდგინალუაშა მიშმალ ოთხ სახენწჷფოშე არძაშე უკაბეტაშ რე. ნიდერლანდეფი აკმოდირთუ ვითოჟირ პროვინციაშე; ბჟაეიოლშე უხურგანს გერმანია, ობჟათეშე — ბელგია, ოორუეშე დო ბჟადალშე ომძღჷ ოორუეშ ზუღაპიჯი. ოზუღე ხურგეფ უღჷ გოართოიანაფილ ომაფეწკჷმა, გერმანიაწკჷმა დო ბელგიაწკჷმა. ოფიციალურ ნინა რე ნიდერლანდური, ბჟადალ ფრისიული მაჟირა ოფიციალური ნინა რე ფრისლანდიაშ პროვინციაშ. ნიდერლანდურ, ინგლისურ დო პაპიამენტო რენა ოფიციალურ ნინეფი კარიბიშ ზუღაშ ტერიტორიეფს.

ნიდერლანდეფი აიწორო შანენს დაბალ ქიანეფს ზუღაშ დონეშე დაბალ სიმაღლეშენ დო გოტაბაკელ რელიეფიშ გეშა, ქიანაშ ტერიტორიაშ 26% ზუღაშ დონეშე დაბალას იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე დაბალას მადვალუ ტერიტორიეფიშ უმეტაშობა, ნამუეფჷთ პოლდერეფიშ ჯოხოთ რე ჩინებული, XIV ოშწანურას დოჭყაფილ დიხაშ აკოდგინუაშ (მელიორაციაშ) შედეგი რე. რესპუბლიკურ ბორჯის, ნამუქჷთ 1588 წანას დიჭყჷნ, ნიდერლანდეფქ პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ ზებიშ უნიკალურ ეპოქაშა გენშართჷ, ევროპაშ დო მოსოფელიშ არძაშე ჸონიერ დო გაულამ სახენწჷფოეფს შქას რდჷ; თე პერიოდ ჩინებულ რე, მუჭოთ ნიდერლანდეფიშ ორქოშ ბორჯი. თიმ ბორჯის თიში სავაჭრო კომპანიეფქ, ჰოლანდიაშ ბჟაეიოლ ინდოეთიშ კომპანიაქ დო ჰოლანდიაშ ბჟადალი ინდოეთიშ კომპანიაქ, ედომუშამი მოსოფელს კოლონიეფი დო სავაჭრო პუნქტეფი გაჭყეს.

18 მილიონშე უმოსი მახორობათ, ნამუეფჷთ ოხორანა 41,850 კმ² -შ ფართობის დო თაურეშე სქირონიშ ფართობ რე 33,500 კმ², ნიდერლანდეფი მოსოფელს 33-ა არძაშე მეჭედელო დოხორელი ქიანა რე, კვადრატულ კილომეტრის 535 ადამიერიშ მეჭედალათ. თეშ უმკუჯინალო, ქიანა მოსოფელს ოჭკომალიშ დო ოფუტე-ომეურნე პროდუქტეფიშ სიკაბეტათ მაჟირა ექსპორტიორი რე ღებათ, ჸოფიერი დიხაშ, ბატა კლიმატიშ, ინტენსიურ ოფუტეშ მეურნობაშ დო გუმოგონებეფიშ ჭყოლოფუათ. ნიდერლანდეფიშ ოთხი უკაბეტაშ ნოღა რე: ამსტერდამი, როტერდამი, ჰააგა დო უტრეხტი. ამსტერდამი ქიანაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელ ნოღა დო ნომინალური ნანანოღა რე, მარა თარი ერუანული პოლიტიკურ ინსტიტუტეფი ჰააგას იდვალაუფუ.

ნიდერლანდეფი 1848 წანაშე უნიტარულ სტრუქტურაშ მოღვენი საპარლამენტო კონსტიტუციური მონარქია რე. ქიანას უღჷ სჷმეტეფით დორთუალაშ (მენმოღალეეფიშ ბუნეფო დორთუალა რელიგიაშ დო პოლიტიკურ მეჯიენფიშ მეჯინათ) ტრადიცია დო სოციალურ ტოლერანტობაშ განწეხანიშ ისტორია, პროსტიტუციაშ დო ევთანაზიაშ ლეგალიზებათ, ლიბერალურ ნარკოპოლიტიკათ. ნიდერლანდეფქ ოსურეფს ხონარიშ მეჩამაშ ნება მეჩჷ 1919 წანას დო პირველი ქიანა რდჷ, ნამუჷთ ართსქესამეფიშ გურგინუა 2001 წანას დაკანონუნ. თიშ ესვარილ ბაზარიშ წუმოძინელ ეკონომიკას მოსოფელს ართ შურ მახორუშა მიშნაველიშ მეჯინათ მავითაართა აბან უკებჷ. ჰააგას იდვალაუფუ გენერალურ შტატეფიშ, მინისტრეფიშ კაბინეტიშ დო უჟინაშ სასამართალოშ რეზიდენცია. როტერდამიშ ონიშოლი ევროპას არძაშე გინოხარგელი რე. სხიპჰოლი ნიდერლანდეფიშ არძაშე გჷნოხარგელი აეროპორტი რე დო თე მაძირაფალით ევროპას მაანთხა აბანს იკენს. წუმოძინელ ქიანაშ სტატუსით, ნიდერლანდეფი ევროპაშ რსხუშ, ევროზონაშ, G10-იშ, ნატოშ, ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაციაშ  დო მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაციაშ დჷმარსხუაფალი მაკათური რე, თაშნეშე შენგენიშ ზონაშ და სუმჸურენი ბენილუქსიშ რსხუშ ნორთი რე. ქიანა მენძელენს თარობეფოშქაშე ორგანიზაციეფს დო ერეფოშქაშე სასამართლოეფს, ნამუეფშე ანდა ჰააგას იდვალუაფუ.

 ეტიმოლოგია 

ნიდერლანდეფშა შხირას უჯოხონა „ჰოლანდია“, ანდანე ობჟათე დო ოორუე ჰოლანდიაშ პროვინციეფი რდეს ედომუშამ ისტორიაშ განწეხანს არძაშე წუმოძინელ დო თეშ გეშა უმოსო ჩინებულ რდჷ ნიდერლანდეფიშ გალე. თე სამანჯელით შხვა ანდა ქიანას ჰოლანდიას („Holland“) შხირას უძახჷდეს ედომუშამ ნიდერლანდეფს.

ჯოხოდვალა „ჰოლანდია“ მოურს -შე (აიწორო „ტყამი ქიანა“) ვარ-და გერმ. hoi, hal „დადაბალებური, რზენი“ დო land „დიხა“.

2020 წანაშ 1 ღურთუთაშე ნიდერლანდეფიშ ოფიციალური დჷნაწესებუეფი, კომპანიეფი, ბეშტური გიშაშქუმალეფი დო ოგურაფუეფი მუნეფიშ ქიანას მიშინუანა ხვალე ჯოხოდვალათ „ნიდერლანდეფი“, ჯოხოდვალა „ჰოლანდია“ ვარებულქ იჸუ (ნიდერლანდეფიშ გალენური საქვარეფიშ სამინისტროქ გაცხადჷ, ნამჷ-და თექ იკეთინ უნიფიცირებული ერუანული ბრენდიშ გოჭყაფაშ სამანჯელო)

ჯოხოდვალა „ნიდერლანდეფი“ აიწორი თანგუათ შანენს „დაბალ დიხეფს“, მარა ისტორიულ ბაძაძეფიშ გეშა, თე ტერმინი რჩქვანელობურო გჷმირინაუფუ თი ტერიტორიაშ ეიოშანალო, ნამუთ დოხოლაფიორო მეურე თეხანური ნიდერლანდეფიშ, ბელგიაშ დო ლუქსემბურგიშ (ბენილუქსი) ტერიტორიას. შქა ოშწანურეფიშ დალიას, ოორუეშ ზუღაპიჯიშ მანგას, წყარმალუეფი რაინიშ, მაასიშ დო შელდაშ თუდოლენი მალობას მადვალუ რეგიონს „ოზურე რზენი“ ვარ-და „თუდოლენი დიხეფი“ (ნიდერლ.: de Lage Landen bij de zee, de Nederlanden ) ჯოხოდჷ. ჯოხოდვალა „ნიდერლანდეფიშ“ გჷმორინაფაშ პირველ ოფიციალურ შინება XIV-XV ოშწანურეფით ითარიღებუ.

 ისტორია 

ნედერლანდეფიშ სახენწჷფოშ ისტორია იჭყაფუ 1813 წანაშ ნაპოლეონწკჷმა ნირზიშ უკული. თი წანას ნიდერლანდეფქ დირთინუეს დუდიშალა დო დუდმანჯღვერო ქჷდარინუეს ვილჰელმ ორანიე. 1814 წანას გჷნოჭყვიდეს ობჟარე ნიდერლანდეფწკჷლა (სოდგარენი ამდღანერი ბელგია დო ლუქსემბურგი) აკოშქუმალა. 1815 წანაშ მელახიშ თუთას სუვერენული პრინციქ გჷნირთჷ ნიდერლანდეფიშ მაფათ დო თაშ მოხვადჷ ომაფეშ დორსხუაფაქ. ნიდერლანდეფიშ მაფა რდჷ ლუქსემბურგიშ დიდი ჰერცოგი, ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ პროვინცია, ნამუთი თეწკჷმა ართო, თი ფარანს რდჷ გერმანული კონფედერაციაშ დიდი ოჰერცოგე.

კომენტარეფი

სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:ნიდერლანდეფი