ღურთუთა

ღურთუთა, იანარი (ლათ. Ianuarius) — გრიგორიანული კალენდრაშ მაართა თუთა. იანარს 31 დღა რე.

თაშ გიოდჷ თის იანუსიშ, მინაულარეფიშ დო გიმაულარეფიშ, ირნერი დაჭყაფუს რომაული ღორონთიშ მეჯინათ. ღურთუთა დო ფურთუთაი — კალენდარის ბოლო გეძინელი თუთეფი რე, თიშ გეშა, ნამჷ-და რომაალეფი ზოთონჯის კოროცხუნდეს პერიოდო თუტეფიშ უმუშოე. თეშენი, ტრადიციულო, კონსულეფს ღურთუთას გჷშამგორუნდეს, თე თუთაქ წანაშ მაართა თუთათ გჷნირთჷ, თეშნერო დოთირუ მელახი, მუჭოთ წანაშ მაართა თუთა. ღურთუთაშ ჯვეშქორული ჯოხო რე აპანი, აპნისი. 

 ღურთუთა რე ზოთონჯიშ თუთა ოორუე გვერდოსფეროს დო ზარხულიშ — ობჟთე გვერდოსფეროს.
 ღურთუთაშ ზოდიაქოშ შანეფი რე რინტუშ ქა დო მორწყულე.
 ღურთუთა მარაშ თი დღათ იჭყაფუ, მუჭოთ გჷმათუთა, ნარკი წანაშ მოხ, მუჟამსჷთ თინა იჭყაფუ თი დღათ, მუჭოთ პირელი დო კვირკვე.

 ღურთუთაშ შანულამი მოლინეფი 
 ჯვ. წ. 154 : ჯვეშ რომს წანმოწანური კონსულატაშ დღა მაართა ღურთუთაშა გეგნიღეს.
 ჯვ. წ. 49 : გაიუს იულიუს კეისარქ გეგნორთჷ რუბიკონი
 27 : ოქტავიანე ავგუსტუსიქ გმაცხადჷ რომიშ იმპერიაშ დორსხუაფა.
 395 : რომიშ იმპერიაქ ჟირ ნორთო გირთჷ: ბჟაეიოლი დო ბჟადალი.
 1622 : პაპიშ კანცელარია გჷნმოჭყვიდუნს ახალ წანათ მაართა ღურთუთაქ გჷმიცხადასჷნ.
 1793 : პარიზის ღურათ დასაჯეს მაფა ლუი XVI.
 1784 : ერეკლე IIშიტრ რატიფიცირაფილქ იჸუ გეორგიევსკიშ ტრაქტატიქ.
 1801 : გიშართჷ საქორთუოშ რუსეთწკჷმა მერსხუაფაშ მანიფესტიქ.
 1853 : აბრაამ ლინკოლნქ უჩაკანამეფიშ ზოხორინალაშ მანიფესტი გიშაშქჷ.
 1868 : იაპონიას აკიდგინჷ ოიმპერატორე ხეშუულებაქ.
 1924 : ინგლისარ მარკვიალ ჰოვარდ კარტერქ მიოგორუ ტუტანხამონიშ სარკოფაგის მაფეფიშ ლეხერს, ლუქსორწკჷმა, ეგვიპტე.
 1925 : ბენიტო მუსოლინი თავს იტალიის დიქტატორად აცხადებს.
 1933 : ადოლფ ჰიტლერქ გერმანიაშ კანცლერო გჷნირთჷ.
 1950 : მარშალი ტიტო იუგოსლავიაშ პრეზიდენტო გეგშაგორეს.
 1970 : 1 ღურთუთა იუნიქსიშ ეპოქაშ დაჭყაფუ
 1979 : ირანს გეგთაჸათეს შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი.
 1983 : კომპანია „ეპლ კომპიუტერი“ უტენს ეპლ ლიზას — მაართა კომერციული პერსონალური კომპიუტერი, ნამუსჷთ გრაფიკული ინტერფეისი დო ჭუკია უღუდჷ.
 1990 : უცა ღურთუთა — ბაქოს სხუნუეფიშ არმიაშით აზერბაიჯანალეფიშ საპროტესტე დემონსტრაციაშ ზისხირამი რაბადუა.
 1999 : რანწკი ევროპულ ქიანას საბანკე გინოგაფეფშო გემშიღეს ევრო.
 2001 : ვიკიპედიაქ დირსხუ.