შრი-ლანკა

შრი–ლანკა (, ), ოფიციალური ჯოხოდვალა შრი–ლანკაშ დემოკრატიული სოცილისტური რესპუბლიკა (, )  — კოკი სახენწჷფო ობჟათე აზიას, იდვალუაფუ მეთე ჯოხოშ კოკის, ინდოსტანიშ ობჟათე–ბჟაეიოლშე. ოზუღე ხურგი უღჷ ინდოეთწკჷმა. პორტუგალიაშ მინოკათუაშ ბორჯიშე დო 1972 წანაშახ ევროპულ ნინეფშა ჯოხოდჷ ცეილონი (-შე). შრი-ლანკა — სანსკრიტიშე „დიდებული, ხვამილი დიხა“. 

1982 წანაშდე ოფიციალური ნანანოღა რე შრი-ჯაიავარდენეპურა-კოტე (პარლამენტიშ დო უჟინაშ სასამართალოშ ორენი). კინოხიანი ოფიციალური, თაშნეშე ასეშო ფაქტიური ნანანოღა — კოლომბო (თარობაშ, პრეზიდენტიშ დოხორეშ ორენი). ქიანას უღჷ ჟირი ოფიციალური ნინა — სინჰალური, სანსკრიტიშ მოჯგირე დო დრავიდული ტამილური. შრი-ლანკაშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ, ინგლისურს უღჷ ოფიციალური სტატუსი ეთნიკური ურთიართობეფშო.

 ეტიმოლოგია 
ჯვეშ ბორჯის შრი-ლანკა ჩინებული რდჷ მოშარეეფშო შხვადოშხვა ჯოხოთ. ისტორიული პოემა „მაჰვამსაშ“ მეჯინათ, ლეგენდარული მაფასქირი ვიჯაიაქ კოკის გიოდჷ ტამბაპანი (ნამუთ შანენს „ლინჯიშნერ-ჭითა ხელეფს“ ვარ-და „ლინჯიშნერ-ჭითა დიხას“), თიშ გეშა, ნამჷ-და თიში მალიმორეფს კოკიშ ჭითა დიხათ აფჷდეს ხელეფი მოთხიპორილინ. ინდუისტურ მითოლოგიას — კერზოთ, „რამაიანას“ — კოკი მიშინუაფუ მუჭოთ ლანკა („კოკი“). ტამილური ჯოხო Eelam (, Īḻam) სანგამურ ლიტერატურას გჷმირინუაფუდუ ედომუშამი კოკიშ ეიოშანალო.

ჯვეში ბერძენი გეოგრაფეფს კოკიშა უჯოხოდეს ტაპრობანა () ვარ-და Taprobanē () — ზიტყვაშე ტამპაბანი. 

სპარსალეფი დო არაბეფი კოკის უძახჷდეს სარანდიბის — ზიტყვაშე სერენტივუ' ვარ-და სიმჰალადვიპა, სანსკრ. Siṃhaladvīpaḥ.

პორტუგალიარეფქ, ნამუეფქჷთ კოკი 1505 წანას ეჭოფესჷნ, გიოდვეს ჯოხო Ceilão, ნამუქჷთ ინგლისურ ნინაშა გინოღალირქ იჸუ მუჭოთ „ცეილონი“. მუჭოთ ბრიტანეთიშ კოლონია კოკი ჩინებული რდჷ მუჭოთ „ცეილონი“, 1948 წანას ზოხორინლაას მიოჭირინჷ მუჭოთ ცეილონიშ დომინიონი. 

ჯოხოდვალა „შრი-ლანკაშ რესპუბლიკა“ ოფიციალურო რდჷ ემღებული მუჭოთ ქიანაშ ჯოხო ქიანაშ 1972 წანაშ ახალ კონსტიტუციასArticles 1 and 2 of the 1972 constitution:
«1. Sri Lanka (Ceylon) is a Free, Sovereign and Independent Republic.
2. The Republic of Sri Lanka is a Unitary State.» დო დითირჷ ჯოხოთ „შრი–ლანკაშ დემოკრატიული სოცილისტური რესპუბლიკა“ 1978 წანაშ კონსტიტუციას.

 გეოგრაფია 
კოკი შრი–ლანკა ობჟათე აზიას მილარე, ინდოსტანიშ ობჟათე ჩქონიშ ონდეთ ბჟაეიოლშე ომძღჷ ინდოეთიშ ოკიანე დო ბენგალიშ ჸუჯი. ინდოსტანშე გჷშართილი რე მანარიშ ჸუჯით დო პოლკიშ საროტით. თაშ ჯოხოდვალირი ადამიშ ხინჯიქ — პოლკიშ საროტის გეგნორჩხჷ — ართ ბორჯის შრი–ლანკაშ მატერიკშა მიმარსხუაფალი დიხაშ ნორთი, მარა ხენაჭარეფიშ მუნაჩამუეფით თე დიხაშ ნორთი აკოპანჯჷ დოხოლაფირო 1481 წანაშ დიხაშ ნწალუაქ.

 რელიეფი 
ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი უკინებუ წყარპიჯ რზენეფს. გვალეფი, ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის მილარე; არძაშე უმაღალაში კონკა რე — გვალა პინდურუტალაგალა (2524 მ), მაჟია ჩინებული კონკა რე — შრი პადა (ჩინებული რე ხოლო მუჭოთ ადამიშ კონკა).

 კლიმატი 
სუბეკვატორული მუსონური: ოორუე–ბჟაეიოლური მუსონი იგჷნძორებუ გჷმათუთაშე მელახშა, ობჟათე–ბჟადალური მუსონი — ივანობაშე გჷმათუთაშა.

 დინოხოლენი წყარეფი 
რზენეფიშ წყარმალუეფი კუნტა რე. გვალაშ წყარმალუეფს დიდ ჰიდროენერგოშილებუა უღუნა. წყარმალუეფიშ უმენტაშობას წყარი – ტიბუ რე. ქიანაშ უდიდაშ წყარმალუეფი რე - მახაველი–განგა, კელანი, კალუ, არუვი–არუ.

 მახორობა 
მახორობაშ მუდანობა — 21,3 მლნ კოჩი (2009 წანაშ კვირკვეშ მუნაჩემეფით).

წანმოწანური ძინა — 0,9 %.

დაბადება — 16,2  1000–შე (ფერტილურჷოფა — 1,99 დაბადება ართ ოსურშე);

ღურალა — 6,1  1000–შე;

ემიგრაცია — 1,1 1000–შე;

ჩქჷჩქჷუეფიშ ღურალა — 18,5  1000–შე;

თელარაშ ოშქაშე სიგჷნძა — 73 წანა კოჩეფწკჷმა, 77 წანა ოსურეფწჷკუმა.

სინჰალარეფი დოხოლაფირო ნთელ მახორობაშ 75% რე, ტამილეფი — დოხოლაფირო მახორობაშ 18% რე, უმენტაშო ქიანაშ ოორუე დო ბჟაეიოლ რაიონეფს. თაქ ხოლო ოხორანა ლანელი მავრეფი (ლარაკალა - არაბეფიშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო მახორობაშ 7% რე, ბიურგერეფი'' (ევროპალწკჷმა კათაფილი ფანიაშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო მახორობაშ 0,3% რე, ვედეფი (კოკიშ უჯვეშაში მახორუეფიშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო 1000 კოჩი.

მახორობაშ დოხოლაფირო 70 % (უმენტაშო, სინჰალარეფი) ბუდისტი რე, 15 % რე — ინდუზმიშ (თამილეფი), 8 % რე — ქირსიანობაშ, 7 % რე — ისლამიშ (ლანელი მავრეფი).

ჭარუა–კითხირიშ რჩქინაშ დონე — 92 % ქომოლკოჩეფწკჷმა, 89 % ოსურკოჩეფწკჷმა (2001 წანაშ მუნაჩემეფით).

 გალერეა 

 რესურსეფი ინტერნეტის 
შრი–ლანკაშ თარობაშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა
შრი–ლანკაშ პარლამენტიშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა
შრი–ლანკაშ თარობაშ ახალ ამბეფიშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა 
შრი–ლანკაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა 
შრი–ლანკაშ უჟინაშ სასამართლოშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა
შრი–ლანკაშ სტატისტიკაშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა
Annual Report 2010 შრი–ლანკაშ ფინანსეფიშ ომინისტრე  
Sri Lanka ბრიტანიკაშ ენციკლოპედია
Introducing Sri Lanka შრი–ლანკაშ რუკა Lonely Planet–იშ მუნაჩემეფით 
Mahavamsa 6–ა ოშწანურაშ ჯვეშ შრი–ლანკაშ ქრონიკეფიშ ხეჭარუეფი
შრი–ლანკაშ რუკა Google Maps–ის

სქოლიო
{{სქოლიო

კატეგორია:შრი-ლანკა
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:კოკეფი