თურქმენეთი

თურქმენეთი (ოფიციალურო თურქმენისტანი, თურქმ. - Türkmenistan) — ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფო ცენტრალურ აზიას , ნამუსჷთ ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ყაზახეთი, ოორუეშე, ბჟაეიოლშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე — უზბეკეთი, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ავღანეთი, ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟადალშე — ირანი, ბჟადალშე ომძღჷ კასპიაშ ზუღა. ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა დო ნანანოღა რე აშხაბადი. ამშვი თურქული სახენწჷფოშე ართ-ართი რე. 7 მილიონშე უმოსი მახორობათ,  თურქმენეთი აზიაშ 35-ა ქიანა რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ დო ცენტრალურ აზიაშ რესპუბლიკეფს შქას არძაშე მერკე მახორობაშ ჸუნს, თაშნეშე აზიაშ კონტინენტიშ ართ-ართი არძაშე მერკეთ დოხორელი ქიანა რე.

თურქმენეთი კაბეტი ხანიშ მეძენას ანდა იმპერიას დო კულტურას მეთმიორსხუანდჷ ართიანს. მერვი რე ცენტრალური აზიაშ ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა ოაზისი, დო ნამდგარდია ბორჯის რდჷ მოსოფელიშ ართ-ართი უკაბეტაში ნოღა. თაშნეშე რდჷ ისლამური ოქიანუშ ართ-ართი უკაბეტაში ნოღა დო აბრეშუმიშ რზაშ შანულამი პუნქტი. 1881 წანას ანექსირებულქ იჸუ რუსეთიშ იმპერიაშით, თურქმენეთიქ შანულამი როლი ილაჸაფუ რეგიონიშ ანტიბოლშევიკური ყარაფის. 1925 წანას, თურამენეთიქ სხუნუეფიშ რსხუშ აკმადგინალი — თურქმენეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკათ (თურქმენეთიშ სსრ) გჷნირთუ; 1991 წანას, სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული ზოხორინელი სახენწჷფოთ გჷნირთუ.

ქიანა ფართოთ რე გაკრიტიკებული ადამიერიშ ნებეფიშ გალახა დგომარობაშ გეშა, თინეფს შქას უჭიჭაშობეფიშ მერყებაშენ, პრესაშ დო რწუმაშ დუდიშულაშ ნარკულობაშ გეშა. 1991 წანას, სხუნუეფიშ რსხუშე ზოხორინალაშ გჷმოცხადებაშ უკული, თურქმენეთი რეპრესიული ტოტალიტარული რეჟიმიშ გამაგალაშ გიმე რე: იროიანი პრეზიდენტი საფარმურატ ნიაზოვი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ „თურქმენბაში“ ვარ-და „თურქმენეთიშ მადუდე“) 2006 წანაშახ, ღურაშახ; გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი, ნამუქჷთ 2007 წანას პრეზიდენტო გჷნირთუ ვადემოკრატიული გიშაგორუეფს „გომორძგუაშ“ უკული (თეიშახ რდჷ ვიცე-პრეზიდენტი, უკული არსულენდჷ პრეზიდენტიშ საღალობას); დო თიში ქომოლსქუა სერდარი, ნამუქჷთ 2022 წანაშ ერეფოშქაშე დჷმაკვირეეფიშით ვადუდიშულო დო უსამართოთ ფასებული საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს „გიმორძგჷ“ დო ასე ხემანჭუაფას ირთჷნს მუამუშიწკჷმა.

თურქმენეთის უღჷ მოსოფელს მახუთა უკაბეტაში ორთაშობური გაზიშ ოზირუე. ქიანაშ უმენტაში ნორთი იდვალუაფუ ყარაყუმიშ ტიოზის. 1993-2019 წანფეს, მენმოღალეეფი ელექტროენერგიას, წყარს დო ორთაშობური გაზის სახენწჷფოშე უფასეთ ღებულენდეს. თურმენეთი დჷმაკვირე ქიანა რე თურქული სახენწფოეფიშ ორგანიზაციას დო თურქული კულტურაშ ერეფოშქაშე ორგანიზაციას, გოეროშ მაკათური სახენწჷფო.

 თხილერი ტერიტორიეფი 
200px|thumb|left|ყარაყუმეფი

 ადმინისტრაციული დორთუალა 


 ნოღა აშხაბადი
 ახალიშ ვილაიეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ანაუАкадемия наук Туркменистана/Академия наук Туркменистана
 ბაკლანიშ ვილაიეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ბალკანაბატი (ნებიტ-დაგი).
 დაშოგუზიშ ვილაიეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — დაშოგუზი (თაშაუზი).
 ლებაპიშ ვილაიეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — თურქმენაბატი (ჩარჟოუ).
 მარიშ ვილაიეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — მარი.

 სახენწჷფო სიმბოლოეფი 

(თურქმენეთიშ კონსტიტუციაშ დუდი)
 თურქმენეთიშ, მუჭოთ სუვერენული სახენწჷფოშ სიმბოლოეფიე - სახენწჷფო შილა, სახენწჷფო გერბი, სახენწჷფო ჰიმნი. შილა, გერბი, ჰიმნი დითმიგდინუაფუ დო ითხილუაფუ კანონით.

 ვალუტა 

მანათი — თურქმენეთშ ოფიციალური სავალუტო ართული, ემანგებუ 100 ტენგეს. ვალუტაშ კოდი ISO 4217-შ მეჯინათ TMT. მანათი მიშაღალირიე 1993 წანაშ 1 გერგობათუთას. Официальный сайт компании «Thomas de la Rue» .

 ფოტოგალერეა 

 რესურსეფი ინტერნეტის 
 ელექტრონული გაზეთი «Туркменистан: золотой век»
 თურქმენეთიშ გალენი საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-ხასჷლა
 თურქმენეთიშ სახენწჷფო საინფორმაციო სააგენტო (TDH)
 ელექტრონული პერიოდული გიშაშქუმალა Turkmenistan.ru
 თურქმენეთიშ საინფორმაციო პორტალი "ТУРКМЕНинформ"
 თურქმენეთი:ისტორიაშ დო პოლიტიკაშ მითოლოგიზაცია

სქოლიო


კატეგორია:უნიტარული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ნეიტრალური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი