იაპონია

იაპონია (日本 ნიჰონ ვარა ნიპონ), ედომუშამ ოფიციალურ ჯოხოდვალა - იაპონიაშ სახენწჷფო ( ვარ-და ნიჰონ-კოკუ) — კოკ სახენწჷფო ბჟაეიოლ აზიას. იდვალუაფუ რჩქალ ოკინეს, აზიაშ მატერიკულ ნორთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, ბჟადალშე ომძღჷ იაპონიაშ ზუღა, ოორუეშე გჷნოზინდილ რე ოხოტიშ ზუღაშ ოორუეშე ჸვინტელ ზუღაშა. იაპონიაშ არქიპელაგი აკმოდირთუ ოთხ კაბეტ კოკშე — ჰოკაიდო, ჰონსიუ, სიკოკუ დო კიუსიუ, თაშნეშე ანდა მორჩილ კოკშე, ნამუეფიშ ართამ ფართობ რე 377 975 კმ2. 2025 წანაშ დგომარობათ, იაპონიაშ მახორობა აკმადგინანს 123 მილიონ ადამიერს, ნამუ მაძირაფალით მოსოფელს მავითაართა ქიანა რე. ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე ტოკიო; ტოკიოშ აგლომერაცია რე მოსოფელიშ უკაბეტაშ აგლომერაცია, სოდე 2024 წანაშ მუნაჩემეფით, ოხორანს  37 მილიონშე უმოს ადამიერი. იაპონია დორთილ რე 47 პრეფექტურათ დო 8 ტრადიციულ რეგიონო. ქიანაშ ტერიტორიაშ მეხოლაფირო ნასუმორ უკებჷნა გვალეფს დო ფშხირ ტყალეფს, ქიანაშ ოფუტეშ მეურნალა დო მაღალურბანიზებულ მახორობა მილარე ბჟაეიოლ წყარპიჯიშ რზენეფს. ქიანა იდვალაუფუ რჩქალოკიანურ ბარბანჩია თაჯის, სოდე შხირ რე აკმარღვაფალ დიხაშნწალუეფ დო ცუნამეფი.

არქიპელაგის პირველ ჩინებულ ხორუა ორხველჷ ჟილენ პალეოლითიშ ბორჯის, ნამუშ დოჭყაფა ითარიღებუ მეხოლაფირო ჯვ. წ. 36 000 წანათ. მაანთხა დო მაამშვა ოშწანურეფს შქას ომაფე აკოკათელ რდჷ იმპერატორიშ გამაგალაშ გიმე ნარას, მოგვიანეთ ჰეიან-კიოს. XII ოშწანურაშე, ხეშუულობა ფაქტიურო ოურდუმე დიქტატორეფიშ (შოგუნეფიშ) დო ფეოდალეფიშ (დაიმიო) ხეს რდჷ, ნამუსჷთ ხუჯის უკინანდეს ოურდუმე თურეფი (სამურაი). კამაკურაშ დო ასიკაგაშ საშოგუნოეფიშ გამაგალაშ დო ოშწანობათ მალჷმორე სახენწჷფოეფიშ უკული, 1600 წანას იაპონიაქ აკიკათჷ ტოკუგავაშ საშოგუნოთ, ნამუთ მანჯენდჷ იზოლაციონისტურ გალენურ პოლიტიკას. 1853 წანას, ააშ-იშ ოურდუმე ფლოქტიქ აძვილჷ იაპონია ბჟადალწკჷმა ვაჭრუაშ გონწყუმაშო, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ საშოგუნოშ დონთხაფა დო 1868 წანას, საიმპერატორო მართუალაშ აკონწყუალა. მეიძიშ ბორჯის, იაპონიას მიშ უწაია ინდუსტრიალიზაცია დო მოდერნიზაცია, თაშნეშე მილიტარიზმ დო ზუღაშმელენ კოლონიზაცია. 1937 წანას იაპონიაქ გემნაკათჷ ჩინეთის, 1941 წანას ქეგიანთხჷ ამერიკაშ აკოკათაფილ შატეტფს დო ევროპულ კოლონიურ სახენწჷფოეფს, ქაკათჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას მუჭოთ ლირეშ სახენწჷფო. რჩქალი ოკიანეს ლჷმას მარცხებაშ დო ჟირ ატომურ ბომბუაშ უკული, იაპონიაქ 1945 წანას კაპიტულაცია გეგმაცხადჷ დო მორსხუეეფიშ ოკუპაციაშ გიმე ქუმოხვადჷ. თეშ უკული, ქიანას მოხვადჷ უწაია ეკონომიკურ ძინაქ დო გჷნირთუ ნატოშ აკოდგინალუაშა ვენშმალ თი ქიანათ, ნამუთ ააშ-იშ კაბეტ მორსხუე რენ. 

რესურსეფი ინტერნეტის

თარობა
JapanGov – იაპონაიშ თარობა 
იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრიშ დო თიშ კაბინეტიშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლა 
საიმპერატორო კარიშ სააგენტო – იაპონიაშ საიმპერატორო დინასტიაშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლა (არქივირებაშ თარიღი: 2016 წანაშ 20 გერგობათუთა)
ერუანულ საპარლამენტო ბიბლიოთეკა

ართამ ინფორმაცია
იაპონია UCB-შ Libraries GovPubs-შე (archived April 21, 2009)
იაპონია BBC News-შე
იაპონია OECD-შე

 სქოლიო 

*
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
კატეგორია:კაბეტი ეჩულიშ ქიანეფი
კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი