საქორთუო

საქორთუო () — სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას.Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, Oxford University Press: 2002, p.104Histories 4.38. C.f. James Rennell, The geographical system of Herodotus examined and explained, Volume 1, Rivington 1830, p. 244Encyclopedia Britannica", Caucasus, June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..." კავკაციაშ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ უჩა ზუღა, ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ობჟათე-ბჟადალშე — თურქეთი, ობჟათეშე — სომხეთი დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ2,Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018,  მახორობა — 3.7 მილიონ ადამიერი, ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა ქართის. ქორთუეფი, რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას დო წჷმარინუანა თიშ ტიტულარულ ერს.

საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე პრეისტორიულ ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან ღვინიშ, ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia. BBC News: 13 November 2017 კლასიკურ ხანს გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ კოლხეთი დო იბერია, ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. IV ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს ქირსიანობა, ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ საქორთუოშ ომაფეშ აკოკათუას. საქორთუოქ ორქოშ ხანს მიოჭირინჷ მაღალ შქა ოშწანურეფს, მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა თამარი. XV ოშწანურაშე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას მონღოლეფიშ, ოსმალეთიშ დო სპარსეთიშით. თეშ უკული, 1801 წანაშე დოჭყაფილი, მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ რდჷ რუსეთიშ იმპერიაშა.

1917 წანაშ რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ ზოხორინელ რესპუბლიკა გერმანიაშ გინოფორუათ, მარა 1921 წანას, ჭითა არმიაშით ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ იჸუ დო სხუნუეფიშ რსხუშ ართ-ართ რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა გჷმიჭანუ. გეჸვენჯ ვითწანურაშ უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, პოლიტიკურ ვასტაბილურობა დო სეპარატისტულ ლჷმეფ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს. 2003 წანაშ თინჩალ ვარდეფიშ რევოლუციაშ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ პრობჟადალურ გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ ევროპაშ რსხუშა დო ნატოშა მიშაულარ დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება დო 2008 წანას რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა, ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ.

საქორთუო რე წჷმმარინაფონი დემოკრატია, უნიტარულ საპარლამენტო რესპუბლიკა. წუმმაძინე ქიანა ძალამ მაღალ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსით დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. 2003 წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე ედპ-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი. 2018 წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: გოერო, ევროპაშ სხუნუ, ევროკონტროლი, BSEC, სუამი, ენერგეტიკული ჯარალუა. ასოციაცირებული ტრიოშ აკოდგინალუას საქორთუო ევროპაშ რსხუშა კათაფაშ ოფიციალურ კანდიდატ რე. 2024 წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა ქენშანთხუ.

 ეტიმოლოგია 

 საქორთუოშ ეტიმოლოგია 

ჯვეშ ბერძენეფს (სტრაბონი, ჰეროდოტე, პლუტარქე, ჰომეროსი დო შხვ.) დო რომაალეფს (ტიტუს ლივიუსი, ტაციტუსი დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს კოლხეფი დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — იბერიალეფი (,  კანკალე ბერძენულ წყუეფს).

ჯოხოდვალა Georgia-შ მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, პიეტრო ვესკონტეშ მოსოფელიშ რუკას .Rouben Galichian (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189 ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ Jorgia.Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65.  გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე ჟაკ დე ვიტრიქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს ჯეგე გერგიშ პოპულარობათ,გრიგოლ ფერაძე. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". Georgica, Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209 მორო ჟან შარდენი კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა Georgia მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა საქორთუო/ქორთუეფიშ თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს სპარსულ ზიტყვაშა / (, 'გერი') მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა. თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.

მასქერულ ჯოხო რე ; 'ქორთუეფიშ დიხა', მოურს IX ოშწანურას შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ ქართლიშ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ საქორთუოშ ომაფე XIII ოშწანურაშა.

შქა ოშწანურეეფიშ ქართლის ცხოვრებას მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ ქართლოსი, იაფეტიშ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“,

 სახენწჷფო ჯოხოდვალა 
1995 წანას მეღებულჷ საქორთუოშ კონსტიტუციაშ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე საქართველო,. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა (ქორთულ დო აფხაზურ) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (Kərttʷʼəla). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო სსრრ-შ აკოცჷმაშ უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.

ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, Gruzia, ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. 2006 წანაშე, ისრაელქ, იაპონიაქ, ობჟათე კორეაქ დო უნგრეთიქ ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა Georgia. 2020 წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა Sakartvelas ოფიციალურ ურთიართობეფშან.

 ისტორია 

საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხა (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).

1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.

1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.

1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.

 გეოგრაფია 
საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, კავკაციას იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს უჩა ზუღა, ოორუეშე - რუსეთი, ბჟაეიოლშე - აზერბაიჯანი დო ობჟათეშე თურქეთი დო სომხეთი.

საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა.

 ტერიტორია - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ. 
 ორთა - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი კავკაცია ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე.
 ორთაშობური რესურსეფი: ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი. 
 ქიანაში უდიდაში ნოღეფი
 ქართი -ოხორანს 1 108 717 კოჩი
ბათუმი -ოხორანს 152 839 კოჩი
 ქუთეში -ოხორანს 147 635 კოჩი
 რუსთავი -ოხორანს 125 103 კოჩი
 სოხუმი -ოხორანს 62 914 კოჩი 

შხვა დიდი ნოღეფი:

 გორი -ოხორანს 48 143 კოჩი
 ზუგდიდი -ოხორანს 42 998 კოჩი
 ფუთი -ოხორანს 41 465 კოჩი
 თელავი -ოხორანს 19 629  კოჩი
დო შხვა...

საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ.

 სახენწჷფო 
საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე პრეზიდენტი, ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - პრემიერ-მინისტრი. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ. 

 ნანანოღა - ქართი

 ოფიციალური ნინა - ქორთული, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო. 

 ერუანული დღახუ - 26 მესი (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა.

 საქორთუოშ თანჯეფი 
ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს ფსოუს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა მყინვარწვერს დო გვერდით ქჷნდჷრს. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა ტინოვროსოშე, გიმურს ალაზანიშ ვეშა, მეუნს წყარმალ ალაზანს, სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ მინგეჩაურიშ წყაროთხილუწკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ უჩა ზუღაწკჷმა, ოფუტე სარფის. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს შავშეთის დო კჷნ კვათუნს არსიანიშ ქჷნდჷრს, ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ მტკვარს დო იორიშ გაბარს.

 ტერიტორიული მონწყუალა 
ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. 

 საქორთუოშ რეგიონეფი <div class="float-none">  №  რეგიონი  ნანანოღა 1  აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა  სოხუმი 2  სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი  ზუგდიდი 3  გურიაშ აკანი  ოზურგეთი 4  აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა  ბათუმი 5  რაჭა-ლეჩხუმიშდო თუდოლენი შონეშ აკანი  ამბროლაური 6  იმერეთიშ აკანი  ქუთეში 7  სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი  ახალციხე 8  დინოხოლენი ქართლიშ აკანი  გორი 9  მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი  მცხეთა 10  თუდოლენი ქართლიშ აკანი  რუსთავი 11  კახეთიშ აკანი  თელავი 12  ქართი  ქართი

 დემოგრაფია 

ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით XIII ოშწანურას ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. პავლე ინგოროყვასშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.ინგოროყვა პ. „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990 საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ პირველი მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის დო პირველი რესპუბლიკაშ წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს 1926 წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — 1989 წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს.

 ეჭარუაშ წანა  მახორობა  ქომოლკოჩი  ოსური   1926  2 677 200      1939  3 540 000      1959   4 044 045      1970   4 686 358     1979   5 014 800      1989  5 400 800     2002   4 601 500    2014    3 787 000  2020   3 716 900  

1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ ქორთუეფს, 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ.

2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს.

 ეთნიკური აკოდგინალა (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): ქორთუეფი — 86,8 %, აზერბაიჯანარეფი — 6,3 %, სომეხეფი — 4,5 %, რუსეფი — 0,7 %, ოსეფი — 0.4 %, იეზიდეფი — 0,3 %, უკრაინალეფი — 0,2 %, ქისტეფი — 0,2 %, ბერძენეფი — 0,2 % დო შხვეფი;

 რელიგიური აკოდგინალუა (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): მართლმადიდებელი ქირსიანეფი — 83,4 %, მუსლიმანეფი — 10,7 %, სომეხი გრიგორიანალეფი — 2,9 %, კათოლიკეეფი — 0,5 %, იეზიდეფი – 0,2 % დო შხვეფი.

 დიდი ნოღეფი: ქართი — 1 108 717, ბათუმი — 152 839, ქუთეში — 147 635, რუსთავი — 125 103,  სოხუმი — 62 914, გორი — 48 143, ზუგდიდი — 42 998, ფუთი — 41 465, ცხინვალი — 30 432.

 ნოღეფიშ მახორობა

135px|რუსთავირუსთავი
135px|border|გორიგორი
135px|ზუგდიდიზუგდიდი 1  ქართი  ქართი   1 108 717  10  სამტრედია იმერეთი 25 318 2  ბათუმი  აჭარა 152 839 11  ხაშური დინოხოლენი ქართლი26 135 3  ქუთეშიიმერეთი 147 635  12  სანაკი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 21 596 4  რუსთავი  თუდოლენი ქართლი 125 103  13  ზესტაფონი იმერეთი 20 814 5  სოხუმი აფხაზეთი 62 914 14  მარნეული თუდოლენი ქართლი 20 211 6  გორი  დინოხოლენი ქართლი  48 143  15  თელავი კახეთი 19 629 7  ზუგდიდი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 42 998  16  ახალციხე სამცხე-ჯავახეთი 17 903 8  ფუთი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 41 465  17  ქობულეთი  აჭარა  16 546 9  ცხინვალი დინოხოლენი ქართლი 30 432 18  ოზურგეთი გურია 14 785

 ეკონომიკა 
ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი.

 საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი 
დიდი ქორთუ, ილია ჭავჭავაძე „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ივერიას ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა.

ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია.

 საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია (ქორთ. საქართველოს ბანკების ასოციაცია)
 ბაზის ბანკი
 ბანკი რესპუბლიკა (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი)
 ვითიბი
 თიბისი ბანკი
 პროკრედიტბანკი
 საქართველოს ბანკი
 სახალხო ბანკი
 სილქ როუდ ბანკი
 სტანდარტ ბანკი
 ტაოპრივატბანკი

ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი:
 „განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი“

დაზღვიებაშ სისტემა:
 დაზღვევის ასოციაცია
 ალდაგი-ბი-სი-აი
 ჯი-პი-აი ჰოლდინგი

სახენწჷფო ინსტიტუტეფი:
 საქორთუოშ ფინანსეფიშ სამინისტრო
 საქორთუოშ ცენტრალური ბანკი

</small>

საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხეთი (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი). 

1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.

1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.

1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.

 ტერიტორიული მონწყუალა 
ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.

 ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის 
 საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი 
 საქორთუოშ პარლამენტი
 საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი
 Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)
 Internet.ge 
 ტაროსი საქორთუოს
 Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი 
 CIA World Factbook 
 Caucaz.com — ირმარული სტატიეფი დო რეპორტაჟეფი საქორთუოშე დო ობჟათე კავკასიაშე
 საქორთუეშე ოთხ ნინაშა: ისტორია, კულტურა, აუდიო-ვიდეოთეკა დო შხვა

კომენტარეფი

სქოლიო


კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:კავკაცია
კატეგორია:მოლენკავკაცია
კატეგორია:რესპუბლიკეფი
კატეგორია:საქორთუოშ თეხანური ისტორია
[[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი]