ალბანეთი

ალბანეთი (),Fialuur i voghel Sccyp e ltinisct (Small Dictionary of Albanian and Latin), 1895, შკოდერი ოფიციალურო ალბანეთიშ რესპუბლიკა () — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონიშ ბჟადალშე, ადრიატიკაშ ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანაშ ჯოხოდვალა ილირიულშე მოურს (olba), ნამუთ ითანგუ, მუჭოთ ხორუა. ალბანურო ისიმუ მუჭოთ Shqipëria, ნამუთ კიღურეფიშ ქიანას შანენს.

ალბანეთი უხურგანს: ოორუე-ბჟადალშე მონტენეგროს, ოორუე-ბჟაეიოლშე — სერბეთის, ბჟაეიოლშე — ოორუე მაკედონიას, ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — საბერძნეთის. წყარპიჯიშ ღოზი უღჷ ბჟადალშე ადრიატიკაშ ზუღაწკჷმა დო ობჟათე-ბჟადალშე იონიაშ ზუღაწკჷმა. ალბანეთი იტალიაშე მოჩილათირი რე 75 კილომეტრიშ სიგანაშ ოტრანტოშ საროტით.

ალბანეთი რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ, ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ (ნატო), ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ ორგანიზაციაშ, ევროპაშ სხუნუშ დოა მოსოფელიშ სავაჭრო ორგანიზაციაშ მაკათური. ქიანა რე ენერგიაშ ჯარალუაშ დო სქირონაშქა ზუღაშ რსხუშ დჷმარსხუალი მაკათური. თაშნეშე ევროპაშ რსხუშ მაკათურობაშ ოფიციალური კანდიდატი.

ისტორიაშ მეძენას, ალბანეთიშ ასეიანი ტერიტორია მიშმეშჷ რომიშ იმპერიაშ გეჸვენჯი პროვინციეფიშ აკოდგინალუაშა: დალმაცია (ობჟათე ილირიკუმი), მაკედონია (კერზოთ ეპირუს ნოვა) დო მეზია. ასეიანი რესპუბლიკაქ ზოხორინალა ბალკანეთიშ ლჷმეფიშ უკული, ოსმალეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ შედეგო მიღჷ. ალბანეთიქ ზოხორინალა 1912 წანას გჷმაცხადუ დო თიმ წანას მიღჷ აღიარება. 1914 წანაშე ალბანეთი რდჷ ალბანეთიშ ომაფე, ალბანეთიშ რესპუბლიკა, ალბანეთიშ ომაფე დო 1939 წანას, იტალიაშ ომაფეშ მინოკათუაშ უკული კაბეტი ალბანეთი ჯოხოდჷ. 1943 წანაშე ალბანეთიქ გეგნორთჷ ნაცისტური გერმანიაშ პროტექტორატიშ გიმე.Zolo, D. Invoking Humanity: War, Law and Global Order, Continuum International Publishing Group, 27 Aug 2002, 224 pages. p. 180  გეჸვენჯი წანას ენვერ ხოჯაშ დო ალბანეთიშ ხანდაშ პარტიაშ დუდალათ გიჭყჷ ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკაქ. 1991 წანას გეუქვუ სოციალისტური რესპუბლიკაქ დო გიჭყჷ ალბანეთიშ რესპუბლიკაქ.

ალბანეთი წჷმარინუანს საპარლამენტო რესპუბლიკას. ქიანაშ ნანანოღა რე ტირანა. ქიანაშ მახორობა, 2023 წანაშ მუნაჩემეფით, აკამდგინანს 2,402,113 ადამიერს, სოიშე 421 286 ადამიერი ნანანოღას ოხორანს. ტირანა, თაშნეშე, ქიანაშ საფინანსო ცენტრსჷთ წჷმარინუანს. დუდიშული ბაზარიშ რეფორმეფქ ქიანა გონწყჷ ერეფოშქაშე ინვესტიციეფშო, გიშაკერზაფილო ენერგეტიკაშო დო ინფრასტრუქტურაშო.Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth. Dow Jones Newswires, 201-938-5500 201-938-5500 201-938-5500.Nasdaq.comAlbania plans to build three hydropower plants. People's Daily ალბანეთის უღჷ მაღალი ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი, მახორობა ღებულენს უფასო სამედიცინო ნინალას, პირველურ დო მაჟირულ გონათუას. მოსოფელიშ ბანკიშ დო ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდიშ მუნაჩემეფით, ალბანეთი წჷმარინუანს ოშქაშეშე მაღალი მიშნაველეფიშ მოღვენი ქიანას. ქიანაშ ეკონომიკას დომინანტი რე ნინალა, ნამუსჷთ გეჸუნს ინდუსტრია დო ოფუტეშ მეურნობა.

 ეტიმოლოგია 
ალბანეთი რე შკა ოშწანურეფიშ ლათინური ჯოხო ქიანაში, ნამუსჷთ დორხველი მახორობას შკიპერი (Shqipëri) უჯოხონ. ჯოხოდვალა მოურს შკა ოშწანურეფიშ ბერძენული Ἀλβανία-შე (ალბანია), თეშ, მუჭოთ შხვა ვარიანტეფშე — ალბანიტია-შე დო არბანიტია-შე.

ჯოხო, შილებე, მიშას ილირიული თურიშ, ალბანიშე, ნამუსჯთ მიშინუანს ალექსანდრიალი გეოგრაფი დო ასტრონომი, პტოლემე, ნამუთ 150 წანას გოჭყაფილ რუკასMadrugearu A, Gordon M. The wars of the Balkan Peninsula. Rowman & Littlefield, 2007. ხს. 146. მოღანკილი რე ნოღა ალბანოპოლისიRichard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), Map 49 & notes. (იდვალუაფუ დურესიშ ოორუე-ბჟაიოლშე).

შინელ ჯოხოს, შილებე, უღჷდას გაგჷნძორება შკა ოშწანურეფიშ ხორუაშ ჯოხოშ სახეთ, ნაუსთ ალბანონო ვარ-და არბანონო მიშინუანდეს, მარა გარკვიული ვა რე თინა თი ბანს იდვალუაფუდჷ დო ვარინ.The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, ISBN 978-0-631-19807-9, page 279,"We cannot be certain that the Arbanon of Anna Comnena is the same as Albanopolis of the Albani, a place located on the map of Ptolemy (3.12)" ბიზანტიალი ისტორიკოსი მიქაელ ატალიატე რდჷ პირველი, ნამუქჷთ 1079-1080 წანეფს მუში ნაჭარა ისტორიას მიოწურჷ ალბანოიშ კათაფაშ გეშა 1043 წანას კონსტანტინოპოლიშ მეხჷ მონწყილი ებურჯაფის დო არბანიტაიშენ, მუჭოთ დირეიკიუმიშ ჰერცოგიშა დოჸუნაფილშენ.Robert Elsei. The Albanian lexicon of Dion Von Kirkman. Earliest reference to the existence of the Albanian language, pp. 113–122. შკა ოშწანურეფიშ პერიოდის, ალბანანარეფი მუნეფიშ ქიანას არბერი-ს ვარ-და არბენი-ს უძახჷდეს, მუნეფიშ დუდს — არბერეში-ს ვარ-და არბენეში-ს.

დიო ხოლო XVII ოშწანურას, ტოპონიმქ შკიპერია დო ეთნიკური ჯოხოქ შკიპტარე-ქ ჭიე-ჭიეთ დოთირჷ არბერია დო არბერეში. თე ჟირი ტერმინიშ პოპულარულ გოსხუნუეფს წჷმარინუანს „კიღურეფიშ ქიანა“ დო „კიღურეფიშ სქუალეფი“.Kristo Frasheri. History of Albania (A Brief Overview). Tirana, 1964.

 გეოგრაფია 
ქიანა იდვალუაფუ ევროპას, ბალკანეთიშ ჩქონს. თის უხურგანს ოთხი ქიანა: საბერძნეთი, სერბეთი, ოორუე მაკედონია დო მონტენეგრო.

 ადმინისტრაციული დორთუალა 

ალბანეთი ადმინისტრაციულო ირთუ 12 ოლქო (), ნამუეფჷთ ირთჷნა 36 რაიონო, რაიონეფი — 309 კომუნათ. () დო 65 ნოღათ (). ადრე ოლქებს ეწოდებოდათ პრეფექტურები ().
მარჯვნივ|380პქ|ალბანეთიშ ოლქეფი
  ოლქეფი რაიონი მუნიციპალიტეტი ნოღა ოფუტე 1  ბერატიშ ოლქი ბერატიშ რაიონიკუჩოვიშ რაიონისკრაპარიშ რაიონი 212 1028 12218105 2  დიბრიშ ოლქი ბულკიზიშ რაიონიდიბრიშ რაიონიმატიშ რაიონი 112 71410 6314176 3  დურესიშ ოლქი დურესიშ რაიონიკრუჟეშ რაიონი 42 64 6244 4  ელბასანიშ ოლქი ელბასანიშ რაიონიგრამშიშ რაიონილიბრაჟდიშ რაიონიპექინიშ რაიონი 3121 20995 177957549 5  ფიერიშ ოლქი ფიერიშ რაიონილუშნიშ რაიონიმალაკასტიორიშ რაიონი 321 14148 11712140 6  გიროკასტრაშ ოლქი გიროკასტრაშ რაიონიპერმოტიშ რაიონიტეპელინიშ რაიონი 222 1178 969877 7  კორჩაშ ოლქი დევოლიშ რაიონიკოლონიშ რაიონიკორჩაშ რაიონიპოგრადეციშ რაიონი 1221 46147 447615372 8  კუკესიშ ოლქი ჰაშ რაიონიკუკესიშ რაიონიტროპოჟეშ რაიონი 111 3147 308968 9  ლეჟაშ ოლქი კურბინიშ რაიონილეჟაშ რაიონიმირდიტეშ რაიონი 312 495 266280 10  შკოდერიშ ოლქი მალესი-ე-მადეშ რაიონიპუკეშ რაიონიშკოდერიშ რაიონი 122 5815 5675141 11  ტირანაშ ოლქი კავაჯეშ რაიონიტირანაშ რაიონი 23 816 65154 12  ვლორაშ ოლქი დელვინეშ რაიონისარანდეშ რაიონივლორაშ რაიონი 124 379 386299

რესურსეფი ინტერნეტის
 ალბანეთი UCB Libraries GovPubs-შე
 ალბანეთიშ ტურიზმიშ ოფიციალური პორტალი 
 ალბანეთიშ გიდი 
 თარი გოვითარაფაშ პროგნოზეფი ალბანეთშო International Futures-შე

სქოლიო

კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:ბალკანეთიშ ქიანეფი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:ნატოშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:რესპუბლიკეფი