სლოვენური ნინა

სლოვენური ნინა (სლოვენ. slovenščina) — სლავური ნინეფიშ ობჟათე სლავური ნინეფიშ ნოჸელა. სლავური ნინეფი მუშ განშე ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშა მიშმურს.

თე ნინაშა იჩიებუ 2,5 მილიონი კოჩი მოსოფელს, ნამუშ უმეტაშობა ოხორანს სლოვენიას. თენა რე თარი ნინა 1 850 000 კოჩშო დო რე ევროპაშ რსხუშ ართ-ართი სამუშა ნინა 24 ნინაშე. 

კლაისიფიკაცია
სლოვენური რე ინდოევროპული ნინა, ნამუთ ორხველჷ სლავური ნინეფიშ ობჟათე სლავური ნოჸელაშ ბჟადალურ გიმენბუნას, სერბო-ხორვატულწკჷმა ართო. თინა ხოლოს რე სერბო-ხორვატული ნინაშ კაიკავურ დო ჩაკავურ დიალექტეფწკჷმა, მარა უმოს შორს რე შტოკავურ დიალექტიშე, ნამუშათ რე გერსხილი ბოსნიური, ხორვატული, მონტენეგრული დო სერბული სტანდარტული ნინეფი.Greenberg, Marc L., A Short Reference Grammar of Slovene, (LINCOM Studies in Slavic Linguistics 30). Munich: LINCOM, 2008. ISBN 3-89586-965-1 თეშ მოხ, სლოვენურს უღჷ საართო ლინგვისტური მახასიათაფალეფი არძა ობჟათე სლავურ ნინეფწკჷმა, თინეფ შქას ბჟაეიოლურ სუბბუნაწკჷმა, ნამუეფშათ მიშმურს ბულგარული. თეშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და სლოვენური გჷ კავკავურ დიალექტისჷნ, სერბო-ხორვატულიშ შხვა ვარიანტეფწკჷმა უღჷ გინორთეფი ლექსიკას, გრამატიკას დო გჷმოთქვინუას. სლოვენურ ნინას ბრელი საართო მახასიათაფალი გაჩქჷ ბჟადალურ სლავურ ნინეფწკჷმა ხოლო.

ისტორია
ორდოიანი ისტორია
თეში, მუჭოთ შხვა სლავურ ნინეფსჷნ, სლოვენურიშ ჩხვიჩხვეფი მოურს პროტო-სლავური ნინეფიშ ბუნაშე, ნამუეფშათ რდჷ გერსხილი ჯვეში საეკლესიო სლავური. სლოვენურ დიალექტიშა არძაშე ორდოიანი ჩინებული ნაჭარეფი რე ფრეიზინგული მანუსკრიპტეფი, სლოვენურო ჩინებული მუჭოთ „Brižinski spomeniki“.

თინეფიშ ჭარუაშ თარიღი რე 972-1093 წანეფს შქას (უმოსო 1000 წანაშახ). თე რელიგიური ნაჭარეფი არძაშე ჯვეში რე ამდღარშახ ასქილადირ არძა სლავურ ნინაშა ჭარილ მანუსკრიპტეფს შქას.

თი ბორჯის პროტო-სლოვენურო იჩიებუდეს უმოს დიდ ტერიტორიას, ვინდარო ამდღარ სლოვენურშა. თე ნინაშა იჩებუდეს ამდღარ ავსტრიულ შტატეფს, კარინტიას დო შტირიას, მუჭოთ ბჟაეიოლ ტიროლს, პუსტერტალს, ობჟათე ტიროლს დო ავსტრიაშ შხვა კანკალე აკანს.Bogo Grafenauer, Karantanija: izbrane razprave in članki (Ljubljana: Slovenska matica, 2000)

შქა ოშწანურეფიშ უმეტაშ ხანს, სლოვენური რდჷ ჸაზახეფიშ საკათო ნინა, თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და თე ნინაშა იჩიებუდეს სლოვენიაშ ტერიტორიას ნოღეფიშ უმეტაშობას გერმანულ დო იტალიურ ნინეფწკჷმა ართო. თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და თე პერიოდეფს გერმანული რდჷ მაღალი ფენეფიშ კათაშ ოჩიებე ნინან, სლოვენურს ხოლო უკინებუდჷ გარკვეული როლი კანკალე აკანს მაღალი ფენაშ წჷმმარინაფალეფს შქას.

მაართა ნაბეშტა სლოვენურ ტექსტიქ, „სტარა პრავდაქ“ („ჯვეში სამართალი“) მუკორჩქინდჷ 1515 წანას, ვენას.

უხოლაში ისტორია
რომანტიკული ნაციონალიზმიშ ფალუაშ ბორჯის, XIX ოშწანურას, ლირიზმიშ დო პან-სლავიზმიშ კულტურული ყარაფეფიშ მოღალუთ სერბო-ხორვატულშე დო ჩეხურშე მიშელჷ ზიტყვეფქ სტანდარტულ სლოვენურშა ორდო ნარსხებუ გერმანული ზიტყვეფიშ მანგიორო. თე ინოვაციეფიშ უმეტაშობაქ ქჷდოსქიდჷ, თიშ უმიკუჯინუო, ნამჷ-და კანკალექ გეშალჷ იშო-იშო გოვითარაფაშ უკული. XIX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის ბრელ ავტორქ ხვეიანო გაგჷმირინუ სერბო-ხორვატული ზიტყვეფი.

იუგოსლავიაშ სამაფოშ ბორჯის, 1920-იანეფს დო 1930-იანეფს, კინე მირდჷ სერბო-ხორვატულიშ გოლინაქ. თე პროცესის აწუდირთეს ახალი თაობეფიშ წჷმმარინაფალ მოღალეეფქ დო ინტელექტუალეფქ. 

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სლოვენია აფჷდეს გორთილი ლირე ბერლინი-რომი-ტოკიოს, ფაშისტურ იტალიას, ნაცისტურ გერმანიას დო უნგრეთის. არძა საოკუპაციო ხეშულობა ოცადჷდჷ მიოტებაფესჷკო სვლოვენურო ჩიებან, ვარა გვალო აკძრალესჷკო თე ნინა.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული, სლოვენიაქ გინირთჷ იუგოსლავიაშ სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაშ აკმადგინალ ნორთო. სლოვენური რდჷ ფედერაციაშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა. 

1991 წანაშ უკული, მუჟამსჷთ სლოვენიაქ მიპალუ ზოხორინალა, სლოვენური ნინა გჷმირინუაფუ, მუჭოთ ოფიციალური ნინა ოჯარალუ რინაშ არძა სფეროს. 2004 წანაშე გინირთჷ ევროპაშ რსხუშ ართ-ართ ნინათ.

გეოგრაფიული არეალი
სლოვენურ ნინაშა იჩიებუ დოხოლაფირო 2,5 მილიონი კოჩი, უმოსო სლოვენიას, მარა თე ნინაშა იჩიებუნა ფრიული-ვენეცია-ჯულიას, იტალიას (დოხოლაფირო 90 000 კოჩი ვენეციაშ სლოვენიას, რეზიას დო შხვა კანკალე აკანს), ობჟათე კარინტიას დო შტირიაშ კანკალე ნორთის ავსტრიას (25 000 კოჩი). სლოვენურო იჩებუნა ხორვატიას, უმოსო ისტრიას, რიეკას დო ზაგრების (11 800-13 100 კოჩი), ობჟათე-ბჟადალ უნგრეთის (3000-3500 კოჩი), სერბეთის (5 000 კოჩი) დო სლოვენურ დიასპორას ევროპაშ დო მოსოფელიშ მასშტაბით (30 000 კოჩშახ), უმოსო ააშ-ს (უმოსო ოჰაიოშ შტატის, 3400 კოჩშახ),http://www.usefoundation.org/view/29  კანადას, არგენტინას, ავსტრალიას დო ობჟათე აფრიკას.

დიალექტეფი
სლოვენური მინშა იხასიათებუ, მუჭოთ დიალექტურო არძაშე მიარეფერუანი სლავური ნინა, შხვადოშხვა შანულობეფით დო გაგებუანობეფიშ ხარისხით. სლოვენურიშ დიალექტეფი რე კლასიფიცირაფილი შკვით დიალექტურ ბუნათ,McDonald, Gordon C. 1979. Yugoslavia: A Country Study. Washington, DC: American University, p. 93Greenberg, Marc L. 2009. "Slovene." In Keith Brown & Sarah Ogilvie (eds.), Concise Encyclopedia of Languages of the World, pp. 981–984. Oxford: Elsevier, p. 981.Brown, E. K. & Anne Anderson. 2006. Encyclopedia of Language & Linguistics: Sca-Spe. Oxford: Elsevier, p. 424 მინშა მერჩქინელი რე, ნამჷ-და თე ბუნეფი ირთუ 50 დიალექტო.Sussex, Roland, & Paul V. Cubberley. 2006. The Slavic languages. Cambridge: Cambridge University Press, p. 502. შხვა წყუეფი აკლასიფიცირენა ჩხორო,Sławski, Franciszek. 1962. ''Zarys dialektologii południowosłowiańskiej. Warsaw: PAN. ვარა ბრუო დიალექტო.Priestly, Tom M. S. 1993. "On 'Drift' in Indo-European Gender Systems.' Journal of Indo-European Studies 11: 339–363. გჷმოთქვინუა ხოლო დიდო გინორთელი რე შხვადოშხვა აკანეფ შქას, მარა ართიანიშ გაგებინებას ვარცილჷ თე გინორთეფი.

რესურსეფი ინტერნეტის

 სლოვენურიშ, მუჭოთ ურცხო ნინაშ ცენტრი 
 სლოვენური ფონოლოგია

გრამატიკა
 სლოვენური გრამატიკა [PDF] მარკ გრინბერგიშე 
 სლოვენური გრამატიკა

ლექსიკონეფი
  სტანდარტული სლოვენური ლექსიკონი (SSKJ)
  სლოვენური ლექსიკონეფიშ ედომუშამი ერკებული  
  Spletni Slovar (მიარენინამი ლექსიკონი)

სქოლიო

კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:სლოვენური ნინა
კატეგორია:სლოვენიაშ ნინეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ ნინეფი
კატეგორია:ხორვატიაშ ნინეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ ნინეფი