Немлеһан

Немлеһан — түрүн арифметикин хойр тойгиг ниилүлдг үүл. Талданар, немлеһан - нег олнд загласан хойр хүвд (немр гидиг нерәдлеһтә) нег шин хүв (то гидг нерәдлеһтә) өгдг үүл. a болн b тойгна то немх темдегәр бичсиман: a + b.

2 + 3 = 5немыр + немыр = то<noinclude>


 Заглаһан 

Арифметика: немлеһан хойр йиртимҗин тойгин үүл эн чинритә:
 а + 1 = a' 
 a + b'  = a'  + b = (a + b)'
Энд a'  - а тойгин дарук тойг.

 Чинрид 

 Бүтү немхелә, тойг сольшго; 
 a + b = b + a (сольҗ тәвлеһнә чинир);
 (a + b) + c = a + (b + c) (ниилүлһнә чинир);
 a × (b + c) = a × b + a × c (төгәлһнә чинир).

 Бичлиһан 


Немлеһан немх темдегәр бичисиман. Немлеһинә аш әдлецлиһнә темдегәр медгәҗәнә. Үлгүрнь:

Зәрмдән немх темдег бичигдиго:
 Тойгин бахан. Кенз дор бичисин тойг татас татасман, бахна тойгуд немлесман, то татасар дор бичсн.
 Бүкл болн үүрмг тоосас бүрдсн то . Бүкл үүрмг тойгиг дахад бәәдег тойг - теднә то. Үлгүрәр, 
3½ = 3 + ½ = 3,5

Немлеһнә самбыр. 
 + 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  0 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9 1 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 2 2  3  4  5  6  7  8  9  10  11 3 3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  4 4  5  6  7  8  9  10  11  12  13 5 5  6  7  8  9  10  11  12  13  14 6 6  7  8  9  10  11  12  13  14  15 7 7  8  9  10  11  12  13  14  15  16 8 8  9  10  11  12  13  14  15  16  17 9 9  10  11  12  13  14  15  16  17  18

 Медулһан 

 Олна ниилүлһан 

Олна ниилүлһан - маш тохнята медлһн болх. Хойр әдл биш олд негдүлхлә, тер нег олна - то хойрин олна тооһин то болна. Тер медульһан амр умшта болн бичәтә.

 Утнь икдүлһан 

Хойрдагче немлеһнә медлеһан - экн утнь өгөгцан утар икдүлһан. Тегәд то - аш утнь бәәх.



Янз:Эсв