Mariama Sonko

Mariyama Sonko, jàmbaarkat la bu doomu Senegaal, juddoo diwaanu Kaasamaas ca bëj-gànnaaru Senegaal ci ati 1970 yi. Doom ju jigéen ju baykat la woon, mingi jàng sekkere mbay mi ci cosaan ak di sàmm jiwwu yi ci dëkkam, muy xam-xam bu ñuy joxe ci askanam. Liggéeyam ci agroecology ak sovereignite alimentaire moo tax mu nekk njiit ci xeex ngir yelleefi jigéen ñi ci àll bi ci sowwu Afrig.

 Aktivism ak Njiit 
Mariyama Sonko moo jiite yëngu-yëngu bi tudd "Nous sommes la solution" (Nun nooy saafara), di kuréel guy dajale jigéeni àll yu bawoo ci réewi sowwu Afrig yu bari, yu ci mel ni Senegaal, Burkinaa, Mali, Gana, ak Gine Bisaawóo. Fenomen boobu dafay jàppale nguur gi ci wàllu dundu, aar jiwwu cosaan, ak dooleel jigéen ñi ci jël yenn dogal ci wàllu mbay mi. Ci ndigalu Sonko, dafa yokk mbootaay mi ba yegg ci 115 000 nit, muy wane ni moom mooy benn ci ñi gëna am doole ci wàllu agroecologie ci gox bi.

 Njàngale ak tàggat yaram 
Ci dëkkam Niaguis, Mariama taxawal na ay santar yuy tàggat jigéen ñi ci mbay mi, lu ci melni agroforestry ak defar kompost. Centre yooyu duñu yam ci baña yàq environmaa bi, waaye dañuy gëna dooleel koom-koomu dëkk bi, ndax dañuy joxe liggéey ak dooleel jigéen ñi.

 Jafe-jafe ak bañ 
Ci liggéeyam yépp, Sonko barina jafe-jafe yu mu daj, lu ci melni ñu jéem ko dàq ci suuf si mu bayoon moom ak yeneen baykat yu jigéen. Doonte dañu ko doon xeex, diko xeex, mingi wéy di xeex ngir yelleefi jigéen ñi ak agroecologie, baña nangu xeetu agro-industriel bi waa Alliance pour une révolution verte en Afrique (AGRA) doon fësal. Limu àndaloon tax na ñu wane solo si nekk ci mbay mi cosaan ak aada, ak cër bu mag bi jigéen ñi am ci wàllu kaaraange dundu.

 Gëm-gëmu àdduna bi 
Liggéeyu Mariyama Sonko jox na gëdd ci àddina sépp. Ci atum 2024, ñu tànnee ko muy benn ci jigéen ñi am këru liggéey ci Afrique, te Fondation Banco Santander jàppale ko, muy jàppale ci liggéeyam ci jàppale agroecologie ak di jàppale yelleefi jigéen ñi ci àll bi.

Mariama Sonko mingi wéy di xeex ngir agroecology ak moom sa bopp ci wàllu dundu, di wane ni jigéen ñi ci àll bi ñooy caabi tabax ëlëg gu gëna jub di dundu ci sowwu Afrig.

 Xool it 
 Mariama Sonko
 La hija de campesinos que protege los secretos de las semillas en Senegal
 La lucha por la agroecología y los derechos de las campesinas de Mariama Sonko: “Intentaron callarme, pero no lo lograron”