Pont de Sénégambie

Ponte SeneGàmbi, bu ñuy woowe itam Ponte Trans-Gambia, ab pont la bu nekk ca Gambia te mu ngi jàll ci yoonu Trans-Gambiya bu jàll bëj-gànnaar ak bëj-saalumu Gambiya. Dafay joxe itam ay yoon ci diiwaanu Casamance bu sore bu Senegaal. Dañoo bëggoon a defar géej ci atum 1956 waaye xalaatu pólótig yi yàq nañ ko tabax ba mu tàmbalee atum 2015. Liggéey bi ñu ngi ko dugal ci bor bu tollu ci juróom-benn-fukk ak juróom-benni milyoŋi dolaar bu jóge ci bànk bu defarug Afrig, te li des ci nguuru Gàmbi. Liggéey bi, këru liggéeyukaay bu Espaañ bu Isolux Corsán ak Senegaal bu Arezki Group ñoo ko defoon.

Ponte bi, bi ñu defar ak simenti bu dëgër, ubbiku na ngir ay oto yu yomb ñaar-fukki fan ak benn ci weeru sãawiyee atum 2019. Ci 1.9 kilomet (1.2  ci guddaay mooy benn ci géej yi gën a yàgg ci Afrig sowu jant te am na ci digg bi téeméeri meetar ci yaatuwaay ngir ay gaal di wéy di jëfandikoo dex gi. Ponte Senegambia bi bokk na ci yoonu Trans-Gambia ak yoonu Trans-West African Coastal Highway.

 Li nekk 
Ponte bi nekk na lu tollu ci fukki kilomet (6  ci wetu bëj-saalumu Farafenni, ab dëkk bu Gàmbi ci wàllu Senegaal, te mu ngi jàll ci yoonu Trans-Gàmbi ci dex gi Gàmbi, mu jëm penku-sowu ci Gàmbi te di xàjjale réew mi ci ñaari pàcc. Dexu Niil dafay tere nit ñi di dem ci pàcc bu mag bu Senegaal, bi nekk ci bëj-gànnaar bu Gàmbi, ba ci diiwaan bu bëj-saalumu Casamance bi nekk ci wetu dex gi. Doxandéem yi daan nañu jaare gaal ci bérab bii, waaye loolu mënul woon a wóolu te yàggug 10-20 fan yu ñuy xaar gaal nekkoonul lu jaadu. Li ñu ci mën a def mooy 400 kilomet (250  jaare ci penku ba ca jàllukaayu Gàmbi. Doxalinu Casamance dafa yàqu ndax ñàkk a dugg ci réew mi.

 Tëral 
Dañoo jëkk a wax ci pont bi atum 1956 te nguuru Farãas joxe na xaalis ngir tabax ko atum 1971 waaye tàmbalee liggéey bi dafa yàgg ndax ay jamonoy xeex ci diggante Gàmbi ak Senegaal. Liggéey bi, Organisation pour la Mise en Valeur du Fleuve Gambie (OMVG) moo ko jiite woon, moom mi joxoon ndigalu gëstu ci njàngum xarala gi ci pexe mi ci këru liggéeyukaay bu Farãas bi BCEOM ak këru liggéey bu Tunees bi SCET Tunisie ci atum 1990. Njàngat yii, benn këri liggéeyukaay yi ñoo ko soppi ci diggante 2007 ak 2009 te ñoo sos doxalinu doxalinu tey bi am téeméeri at.

Xaalis bi mujj na am ci African Development Fund (ADF) bu African Development Bank (ADB), bi joxe US$ 65 milyoŋ ngir lebal liggéey bi. Xaalis bi des ci liggéey bi, Alliance for Patriotic Reorientation and Construction government of Gambia nangu na ko; ñu wax ne Senegaal joxewul dara. Nguuru Gàmbi nangu na ko ngir mu wéy ci atum 2011.

 Liggéey bi 
Liggéey bu mujj bi ak tëralin bi tàmbali na atum 2012 te tabax bi tàmbaliw na atum 2015. Liggéey bi, këru liggéeyukaay bu Espaañ bu Isolux Corsán ak Senegaal bu Arezki Group ñoo ko jiite. Liggéey bi amoon na njariñ bu tollu ci 51.7 milyoŋi ëro.

Miir bi ñu def ko ci simenti bu dëgër te mu ngi tollu ci 1.9 kilomet (1.2  - te pàcc bi jàll dex gi di 942 met (1.030 yd) ci guddaay.  Dafa am ay kenu yu bari waaye ay ban yu bari (ba ci ñaar-fukki meetar ak juróom-benn-fukk ak juróom-fukk) ci xóotey dex gi ñoo waral tabax bi. Benn ci géej yi gën a yàgg ci Afrig sowu jant te am na ci digg bi lu tollu ci téeméeri meetar ci yaatuwaay ngir ay gaal mën a jàll ci dex gi. Doxalukaay bi am na fukki meetar ak ñaar ci yaatuwaay te am na yoon wu am benn yoon bu am juróom-ñaar-fukk ak juróomi meetar ci yaatuwaayu géej.

Turu pont bi bokk na ci turi Senegaal ak Gàmbi te dafa bëgg a wone diggante ñaari réew yi, waaye ñu di ko woowe itam géeju Trans-Gàmbi. Njëgu liggéey bi yépp tollu na ci juróom-ñeent-fukk ak ñett ci ay milyoŋ. Ab pàcc bu mag ci liggéeykat yi ci réew mi lañu woon: 58% ñoo bokk ci waa Gàmbi te 20% ñoo bokk ci réew yi gën a mag ci ECOWAS.  

Doxalinu ubbi géej gi amoon na ci ñaar-fukki fan ak benn ci weeru sãawiyee atum 2019 te njiitu Gàmbi Adama Barrow ak njiitu Senegaal Macky Sall ñoo ko jiite woon, ñoo jëkk a jàll géej bi ci lu gaaw ginnaaw 4:30 ci waxtu wi.  Ki topp ci njiitu Gàmbi Fatoumata Tambajang, jëwriñ ji yor wàllu liggéey bi Bai Lamin Jobe ak mbokkam bu Senegaal Abdoulaye Daouda Jallo bokk nañu ci. Njiitu dëkk bu Zinguinchor Abdoulaye Baldé ak tàggatkatu ekibu futbal bu Senegaal Aliyu Cissé nekkoon nañu fa te Youssou Ndour, way-tawatkat bu Senegaalo, def na ay woy ci xew-xew bi.

Liggéey bi dafay wéy, loolu di tere mu ubbiku ci lu ëpp oto bu ndaw. Dañuy dugal US$5 ngir jàll bu nekk. Dañuy xaar mu jeex ci weeru sulet atum 2019. Ponte bi bokk na ci ab joowukaay bu ñuy waajal ci yoonu géeju Afrig sowu jant, bokk na ci yoonu yoonu géej gu ñuy waaj a jàll. Liggéey boobu, bu New Partnership for Africa's Development jiite, dafay wut a boole Nouakchott ci Móritaniyaa ak Lagos yi Niseriyaa ci yoonu 15i réew, 4.560 kilomet (2.830  ci yaakaar ci yokk njaay ak jokkoo ci gox bi.

 Ginnaaw bu ñu ko tabaxee 
Dañoo yaakaar ne yoon wi dina yokk taxawaayu Gàmbi ak Senegaal te di taxawal njaayum mineral, fuel ak food. Am na ay jeexital yu am solo ci jamonoy tukki bi; tukki ci yoon wi jóge Dakaar jëm Siguinchor bi amoon benn bés bu jëkk mën nañu ko jeexal ci juróomi waxtu. Jëfandikukat yi ci dëkk bi ak jaaykat yi ci wetu yoon yi ñaxtu nañu ci ñàkk xaalis bi ñu fay ginnaaw bu ñu defee géej gi.

Am na xuloo ci diggante Gambia Ferries Service ak National Roads Authority ci lan mooy bërëbu nguur gi am sañ-sañu jot ci géej gi. Jëwriñ ji yore liggéey bi, tukki bi ak jumtukaay yi waxtaane na ci ab déggoo ci diir bu gàtt bi ñuy séddale xaalis bi ci diggante ñoom ñaar. Kuréelug Gàmbi ŋàññ na nguur gi ci li mu mënul woon a taxawal ab jokkoo ci diggante nguur gi ak nit ñi ngir wóor ne toll yi dañuy fey ngir ñu defar tabax bi ci ëllëg.

 Galeri 

Wàll:Pages avec des traductions non relues