Esperanto

Esperanto - Làkk

 Maandarga - joxoñ bi - joxoñ yi- Esperanto-Làkk 

 Jubilea simbolo
 flago 

Internacia Lingvo Kurso - volofa lingvo
Lii ndimbal: (Helpo: www. esperanto-afriko. org. (kurso en araba lingvo); www. lernu.net kursoj (= kursoj) 
La internacia lingvo - ESPERANTO estas lingvo facila.

 Internacia Làkk - "internacia lingvo" - ESPERANTO 

Ĉ = (Sili) Ĉilio, G = (J) germanio, germanujo (=Almaañ) , Ĥ = Ĥemio (= ?; (Novartis, BASF), J = Junio (=Suwe); Julio (= Sulet ); J = Jordanio (Jordaani ), Ĵ = ĵurnalo (= 	surnaal ); Ŝ = ŝipo (= 	gaal / waruwaay ); Ŭ = aŭto (= 	oto ; 	ndaama; woto)


 januaro = Samwie 
 februaro = Fewirie 
 marto = Maars ; Maars(weer)
 aprilo = Awril 
 majo = Mee 
 junio = Suwe 
 Julio = Sulet 
 aŭgusto = Ut 
 septembro = Sattumbar 
 oktobro = Oktoobar 
 novembro = Nowembar 
  decembro = Disambar 	

 Alfabeto de Esperanto ESPERANTO ( fr.: alphabet) 
 Alfabeto de Esperanto;
 - Esperanto, a, b, c (gune) deggal! 
vignette|Alfabeto de Esperanto
 ?? - Prononoco kaj alfabeto ( fr.: prononciation et alphabet) : “Afriko”, "hotelo", "amiko", "kontinento". 

ESPERANTO - ALFABETO - ( fr.: alphabet)

Aa, Bb, Cc, Ĉĉ, Dd, Ee, Ff, Gg, Ĝĝ, Hh, Ĥĥ, Ii, Jj, Ĵĵ, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Ŝŝ, Tt, Uu, Ŭŭ, Vv, Zz.

Nomoj de la literoj: a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo. 

Ekzemploj: c = : cigaro (= ), princo ( = lingéer) s = : kiso (= ?) (baiser / kiss);
v = : varma (= taanga ) z = : rozo (= ?)(Rose (fleur))

 Ĉĉ, Ĝĝ, Ĥĥ, Ĵĵ, Ŝŝ, Ŭŭ 

 Ĉ = Ĉado (= Cadd ) 	
 ĝ = ĝangalo ( ?; ) (jungle)
 ĥ = jaĥto; ( ? );(= gaal); (yacht) 
 ĵ = ĵurnalo (surnaal) 	
 ŝ = ŝipo (gaal )
 ŭ = aŭtobuso (ween, bis, kaar )

(Vikipedio en Esperanto: cx= ĉ, gx= ĝ, hx= ĥ, jx= ĵ, sx= ŝ, ux= ŭ)

 ĉ (cx), ch, 
 ĝ , (gx) gh, 
 ĥ (hx) hh, 
 ĵ (jx) jh, 
 ŝ (sx) sh 
 ŭ (ux) u

Ekzemplo : chinia esperanta retpagho = ĉinia esperanta retpaĝo

 Gramatiko: 

la (= artikolo ) 
 la tablo - 	taabal
 tablo - (= 1 tablo / = 1 	taabal )

 Substantivo 
(Substantivo / ?) -o domo (= 	neeg) (dom / o dom-o)

 dom / o = 	neeg; ker; 	kër
 1 domo = 1 	neeg; 
 1 domo = 1 ker; 
 1 domo = 1 kër

 Adjektivo 
(Adjektivo / ?) -a granda : (= ?)(grand / big); granda domo -
 granda domo 
 malgranda domo (ndaw)/(neeg)

 Pluralo 

(Pluralo / ?) -j : *malgranda domo (ndaw)/(neeg)

 malgrandaj domoj (ndaw)/(neeg)
 1 domo
 2 domoj
 1 granda domo
 2malgrandaj domoj (ndaw)/(neeg)

 Adverbo 
(Adverbo/ ?) -e. Eva kantas bele. (adverbo) - Eva estas bela. (adjektivo)
(kantas = 	woy ); (bele/bela = 	?(rafet)	/?(taaru))

 Deklinacio 
(deklinacio)	
 1. (nominativo): la ronda tablo - (kiu?) 
 2. (akuzativo): la rondan tablon (kiun ?) (= akuzativo /accusatif)

 de la ronda tablo (taabal)
 al la ronda tablo 
(ronda = móróg)

 (joxañ - direkto) + n
 (joxañ - direkto): en la parko ( 	bayaal ) - en la parkon >( (joxañ) > bayaal) 
 ( dox )  mi iras en la parko /  mir iras en la parkon ( (joxañ) > 	bayaal )

 aboot ji 	/jaboot yi - Personaj pronominoj: 
 (personaj pronominoj): ( )
 mi - (man) ------------------- ni - (ñun) 
 vi - (yow) ------------------- vi - (yun)
 li -	 (persono) (mom) --------- ili (pluralo) (ñoon)
 ŝi - 	 (persono) (mom); oni ( fr.: on) 
 ĝi - 	 (objekto, ideo) (mom); si (la sama persono kiel la subjekto, se tiu ne estas mi, ni aŭ vi (aŭ ci))

 mi - man 
 vi - yow 
 li - mom (goor !) 
 ŝi - mom (jigeen !) 
 ĝi - mom (fr.: la chose, l'idée) ni - ñun 
 vi - yun 
 ili (pluralo) - ñoon 

 moom - Posedaj pronomoj posedaj pronomoj + -a: 
 mia - via - lia - ...
 mia amiko - coro (fr.: mon ami), 
 via hundo - xat; (= (fr. ton chien), 
 lia hundo Deklinacio 
 (deklinacio): 
 mi (1. nominativo), 
 de mi, 
 al mi , 
 min (2. akuzativo),.

 toolaale - Komparado 
 (Komperativo) + pli 
 (Superlativo) +plej :
 forta - dëgër
 pli forta (ol) 
 plej forta (el)

 forta 	 - 
 pli forta (ol) - 
 plej forta (el) - 

== 'Konjugado - Verbo / Prezenco ==

Konjugado - Verbo / 
Prezenco / :+  - as
 am / i - nob, sopp

 mi amas vin , vi amas vin, li amas vin; (..)
 (vin'= akusativo) 

 démb ji - Preterito 

 démb ji - Preterito/ + -is: mi amis vin, vi amis vin, li amis vin (vin= akusativo)

 muj gi - Futuro 
Futuro / + -os: 
mi amos vin, vi amos vin, li amos vin (vin= akusativo) 

 Kondicionalo 
Kondicionalo -us mi amus vin (vin= akusativo)

 	ndigtal - Imperativo 
 ndigtal - Imperativo +-u amu min! diru! - (wax ! ) 

 Infinitivo 
Infinitivo + -i: Mi volas lerni la internacian lingvon = Mi volas lerni Esperanton (-n = akusativo)

 Tobio estas hundo. (xat ) 
 Marko karesas hundon. (karesas - raay) (hundon= akusativo)
 Marko estas amiko de Maria. ( ) 
 Maria salutas amikon kaj vidas hundon. (vidas - gisee ) (amikon= akusativo)

 laŋ / Demanda frazo 
 Demanda frazo:  Ĉu ? (laaj / 	laajte)
 Ĉu vi komprenas min? Jes, mi komprenas vin. (komprenas = nànd )
 Ne, mi ne komprenas vin. (ne komprenas - nàndul); (komprenas = nànd )
 Ĉu vi komprenas vorton? (vorto - kaddu; vorton= akusativo)
 Mi ne komprenas vorton = (jup)
 Vorton ne komprenas mi = (jup)
 Vorton mi ne komprenas = (jup)

 Tabelo de korelativaj vortoj 
 Silabo i 
 "i"; (nedifinita - fr. indéfini)

 Antaŭsilaboj 
 k+i+... ki- demandovorto - 
 t+i+... ti- indikvorto - ( )
 i- +( )
 ĉ+i+ ... ĉi- - ( ) 
 ne+n + i- neni- 

 Antaŭsilabo 	- Mallonga klarigo 
 ki- 	 kio - kan ; kiu - lan; demandovorto -(kiu? - kan; kio? - lan;)
 ti- 	 'indikvorto' - 
 i- 	 iu - 
 ĉi- 	 ĉiu - 
 neni- neniu - 

 (5 x 9 = 45 korelativaj vortoj - tabelvortoj):
 Postsilaboj Postsilabo - 	Mallonga klarigo -o 	nedifinita aĵo - 
 -u 	individuo, difinita aĵo, - 
 -a 	eco - 
 -el 	maniero -
 -e 	loko - 
 -am 	tempo - 
 -om 	kvanto - 
 -al 	kialo - 
 -es 	posedanto - 

 45 korelativaj vortoj - tabelvortoj: 
 kio - 	tio - 	io - 	ĉio - 	nenio - 
 kiu - 	tiu - 	iu - 	ĉiu - 	neniu - 
 kia - 	tia - 	ia - 	ĉia - 	nenia - 
 kiel - 	tiel - 	iel - 	ĉiel - 	neniel - 
 kie - 	tie - 	ie - 	ĉie - 	nenie - 
 kiam - 	tiam - 	iam - 	ĉiam - 	neniam - 
 kiom - 	tiom - 	iom - 	ĉiom - 	neniom - 
 kial - 	tial - 	ial - 	ĉial - 	nenial - 
 kies - 	ties - 	ies - 	ĉies - 	nenies -

 wañi ñi i - Nombro, Nombrado, arabo cifero 
 Nombro, Nombrado, arabo cifero ( ) , araboj ciferoj 

 nul 0
 unu 1 --- ses 6 --- dek unu 11 --- cent 100
 du 2 --- sep 7 --- dekdu 12 --- ducent 200
 tri 3 --- ok 8 --- dudek 20 --- mil 1000
 kvar 4 --- nau 9 --- dudek unu 21 --- du mil 2000
 kvin 5 --- dek 10 --- tridek 30 --- du mil unu 2001
 "miliono" 1'000’000 

roma cifero: I II III IV V VI VII VIII IX X C M 
"Bonan nokton!" 

 wañi ñi i - Kardinalaj numbroj 
kardinalaj numbroj+ -a: 

 unua: 1. 
 dua: 2. 

 Baatukaay 
 grand / a - rey, mag
 malgrand / a - tuuti, ndaw
 manĝ / i - lekk
 trink / i - naan
 dorm / i - nelaw; mi dormas; dorm / i: 

(traduko en franca lingvo):
 dorm / i: dormir, reposer; 
 dormo 1.: sommeil; 
 dormo 2.: sommeil, repos; 
 dormema: ensommeillé; 
 dormegi: dormir d'un sommeil de plomb; 
 dormeti: sommeiller, somnoler; 
 dormigi: endormir; 
 endormigi: endormir; 
 endormiĝi: s'endormir; 
 fordormi: manquer; 
 maldormi: rester éveillé, veiller ; 
 sendormeco: insomnie; 
 dormigilo: somnifère; 
 dormilo: élément de literie; 
 dormomalsano: maladie du sommeil. 
 dormemo: sommeil .

 mort / i - dee (la mort / o; , li mortas; mort/a, mort / e;) 
 ir / i - dox, dem
 ven / i - ñow/ñew
 don / i - may, jox 
 pren / i - jël; 
 parol / i  - wax; la parolo; li parolas, 
 am / i  - nob, sopp
 kiu? - kan 
 kio? - lan 
 hom / o - nit 
 viro - goor 
 edzin / o, homin / o, sinjorin / o, virin /o  - jigeen 
 kap / o - bopp; (Mia kapo doloras!)
 okul / o - bët 
 orel / o  - nopp 
 nas / o - bakkan 
 buŝ / o  - gemmiñ 
 dent / o - bëñ 
 lang / o - lammiñ 
 kor / o - xol 
 man / o - loxo 
 pied / o  - tank 
 akv / o - ndox; la akvo estas klara; 
 fajr / o  - safara; flam / o - (safara); 
 sun / o  - jant; mi estas la plej feliĉa homo sub la suno;
 lun / o  - weer; fazoj de la luno; la lunoj de Jupitero; la plenluno disvastigis lumon preskaŭ tagan

 Salaamaalekum 

 Salaamaalekum ! (Paco estus kun vi!); Bonan tagon ! Saluton! 
 Maalekum salaam ! (Kaj kun vi estus paco!); Bonan tagon ! Saluton!

 Bonan matenon! 
 Bonan nokton! 
 Bonan tagon! 
 Bonan vesperon! 

 Nan nga def ? Kiel vi fartas? / Naka nga def ? Kiel vi fartas? 
 Maa ngi fi rekk.
 (https://web.archive.org/web/20101231210231/http://fr.lernu.net/lernado/vortoj/frazoj/index.php  Des phrases utiles)

 Ba beneen (yoon).  Ĝis (la) revido!

 Baatukaayuea.org Radikoj-685: 
 a 

 uea.org Radikoj-685: vortoj: 

 hom / o - nit ki; 	
 homoj - nit ñi; (pluralo/fr. le pluriel) 
 hom / a - (adjektivo) ; 
 aĉet / i - jënda / jénd; 
 aĉet / o - (..) (substantivo); 
 aĉet / i - (infinitivo); (jënda / jénd); 
 + -j - (pluralo); (fr. le pluriel)

 [https://web.archive.org/web/20120205155136/http://eo.lernu.net/lernado/vortoj/bildvortaro/5.php Bildvortaro - lernu.net] 
 Bildvortaro - lernu.net

 a. - (bela - raphet ; bela - taaru); (fr.: suffixe adjectival) homo / homa - (substantivo / adjektivo); Finaĵo
 -Aĉ - domaĉo (malbela domo); (fr.:suffixe péjoratif); bela; mal-; mal+bela=malbela;Finajxo; domo - naik; (bela - raphet); domo → domacxo; (PMEG -Acx); Domo;  PMEG gramatiko
 aĉet / i - jënda / jénd; aĉet / o - (..); (aĉet / i - infinitivo); aĉeti - jaynda; thumb| bela domo; thumb|domaĉo (malbela domo); Domo 
 -Ad - (fr. suffixe d'action): uz/o; uz/i - (fr. user): la uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en aliaj lingvoj; uzo → uzado = daŭra, regula uzo; (PMEG 38.2.2. AD = “dauxra ago”).Uzo ;UZO; Internet; Tutmonda uzado de la interreto; (Kutimo - ( cosaan));((cosaan)) 
 adres / o - (fr.: l'adresse); adresi -(verbo); (sendanto / ricevonto de la letero);
 aer/o - Ngelaw; aero - nguelarw; (fr. l'air); Aero
 afer/o - mbir mi (Substantivo); (aferoj - mbir yi); afer/o - afeer bi; 	(aferoj - afeer yi) 
 afrik/o - Afrig; Afriko
 ag/i - ( def); agi - waxaale; ago - jayf; Agi; AGI; kunagi - (..); kunago - (..); interago
 aĝ/o - att; Aĝo; (jaro - (at mi) At; (jaroj - at yi); Jaro; 

 aĥ ! - (aĥ ! = forta surprizo ! ); Surprizo; surprizi - jaaxal; surprizo - .. ; esti surpriza - ..; (PMEG 18.3.);
 ajn - .. ; (ie ajn - .. ; (iu ajn - ..); (iu ajn - .. ; (io ajn - ..; (PMEG 14.3.4.); ; iu - ..;
 -Aĵ - -Aĵ; (sufikso - ..; vortfinaĵo - .. ); (posedaĵo ; propraĵ o - .. ); Finaĵo; Posedaĵo ; Posedo; 
 akcept/i - nangu; 
 akv/o - ndorh; akvi - rawesh; Ndox; Yolaakon; Akvo
 al - (Al montras celon: mi iras nun al la onklo);montri - ..;(celo - .. ; (iri - .. ;(onklo - .. ; al; AL;  al PMEG

 ali/a - .. ; (Alia estas komunumo de Italio.)

 almenaŭ- ..
 alt/a - ..; alteco alto 
 amas/o - ; (maso - këmbay gi; maso - laf li; maso- saam bi); Maso; .. ; (fiziko);Fiziko; Amasinformilo; Amaskomunikilo; (Ceññeer-mbej)
 ambaŭ - 	; 
 amerik/o - Aamerig ; Usono - Diiwaan yu Bennoo ; amerikana kontinento - (Aamerig) ; Ameriko, Usono,Kontinento;
 am / i - norb; amo - mbougayle; Amo 
 amik/o - harit; amiko - (xarit bi); amikeco Amiko 


 -An - - klubo → klubano; (klubo - boyet bi); -->("klubano" - ) ); klubo
 ankaŭ - 
 ankoraŭ, - ; ankoraŭ ne - ; 
 anstataŭ -; anstataŭigi - ;	(anstataŭ- ); anstataŭ - ; anstataŭ - ; 
 -Ant - (participo -); --> dum la ago — la ago ankoraŭ ne finiĝis, leganta = tia, ke oni ankoraux legas; ant ANT;
 antaŭ - ; (antaŭ - ); (antaŭ - ) ;
 aparat/o - ; sonaparato - ; respondaparato - ; telefona respondaparato - (telefon bi);(waxsori wi)(waxsufe)Telefono; 	lauxtilo - ; sono - ; Sono; aparato;
 apart/a - ; apartaĵo - apartamento - ; Apartamento
 apenaŭ - (..); 
 aper//i - feeñ; malaperi - meles;
 april/o -	 awril ; Aprilo; 4 - ; monato - weer ; Monato; Monato - Weer; januraro - Samwie; februaro - Fewirie; marto - Maars; aprilo - Awril; majo - Mee; junio- Suwe; julio - Sulet; aŭgusto - Ut; septembro - Sattumbar; oktobro - Oktoobar; novembro - Nowembar; decembro - Disambar;

 apud - apud (apud la altaro)	
 -Ar - -ar(sufikso - .. ;	vortfinaĵxo - .. ; (vorto - kaddu ); (vorto - kaadu ); vortaro - Baatukaay; vortaro - Baatukaay	 ; ar Ar;
 aranĝ/i - dogal; 
 artikol/o (literaturo) - (..)	 ; nedifinita artikolo (gramatiko)- ; difinita artikolo (gramatiko): la; la; artikolo (gramatiko) -; (skribaĵo - ; skribo - ; teksto - ); literaturo - Njàngat; Literaturo -	;

 art/o - Fànn; belartoj -; arĥitekturo(arkitekturo - (..); arkitektura fako - ; Beletro; Beletro (aux belliteraturo); beletro - (..), muziko - Way , skulptarto --> (skulptartisto - ); pentrarto - ); 
 as - as (finaĵo) prezenco verba tempo montranta la estantecon; as-tempo, nun-tempo. (-->preterito. futuro, imperfekto, perfekto, pluskvamperfekto);  prezenco - mi lernas, vi lernas .... ( lerni - jang;)Prezenco; as As; lerni - jang; lerni -janga; lerni - ñang; 
 asoci/o - kompin; firmao - kompin; firmao (kompin); (ni asocias asocion) ----> asoci/i -; asoci/o - Asocio de Sudorient-Aziaj Nacioj; (ASAN); Asocio de Sudorient-Aziaj Nacioj; (ASAN); ASEAN; ASAN; Asocio; (alianco - (..) ); Alianco; 

 aspekt//i - seet; aspekti simile - (..);	 ; tre - ; aspekti simile - ; aspekti - seet; aspekto - melokaan; 
 at - (pasiva participo - dauxrado aux ripetado)(gramatiko); pasiva participo - ; pasiva - ; participo - ; Gramatiko; at AT;at

 atend/i - ; atend/i - ; (atendo-kompenso - );
 atent/a - ; atenta - atento - ; (atento - )

 ating/i -; atingi (vilagxon), (urbon, lokon, ejon) - ; 
 aŭ - 	 
 aŭd/i - ; aŭdi (parolon) - ; aŭdi paroladon - ; 
 aŭskult/i - ; 
 aŭgust/o - Ut; aŭgusto - Ut; Aŭgusto; ok - 8 - ; monato - weer; Monato
 aŭstrali/o - (la sxtato "aŭstralio") - aŭstrali/o - (la kontinento "aŭstralio") - Aŭstralio; 
 aŭtobus/o - (publika aŭtobuso) - ; publika aŭtobuso - 	 ; aŭtobuso - ;Aŭtobuso; 
 aŭtomobil/o - ; aŭti -; Aŭtomobilo;Aŭto
 aŭtun/o - ; aŭtun/o -; aŭtun/o - ; Aŭtuno; aŭtuna - ; 
 av/o - ; (patro de patro - ); avo - ; (patro de patrino - ; gepatroj de patrino - ; gepatroj - ;
 Azi/o - ; ; aziano - 	 ; Azio

 b 

 c 

 o 

 o - -o; (amiko- xarit bi; tajloro - nawkat bi ; ĉevalo - fas wi ; krajono - ?, broso - boros bi) 
 -Obl - “multipliko”. (kvanto - saam bi); (1 saam bi) (du → duoblo = kvanto duobla - (2 saam bi) ); (Matematikaj esprimoj - Xayma )
 ofic/o - (yen bi) ; (oficejo - (yen bi)) 
 oft/e - ?
 ok - (8) Juróom ñett 8
 okaz//i - 	jib ; kio okazis ? ? Akcidento okazis - ; (Okazu, kio okazi devas)

 okcident/o -  ;  ; (okcident/a - okcident/e - ) 
 oktobr / o -   
 rigard / i - 
 vid / i - 
 okup/i - ( ); ekokupi - ;  (Sin okupi pri arto. - 
 ol - (ŝi estas pli ol bela, ŝi estas belega)
 -On, ON = “divido”.( du → duono 1/2 - ) (Matematikaj esprimoj - )
 oni - ) (oni kredas, ke kometoj anoncas malfeliĉon)
 onkl / o - 
 ont - (Aktivaj participoj - ) (Viro, kiu poste legos, estas legonta viro.)
 -Op - “grupo kun certa nombro da membroj” :du → duopo = grupo de du, paro; dek → dekopo = grupo de dek
 opini/i - ; (opinio - ) 
 ordinar/a - 
 ord/o - ; orda - ; ordema - ; ordigi - 
 organiz/i - ; (ordo); (organizaĵo); organizo - 
 orient/o -   O; (orienta - ) 


 os - ( ...) Mi vidos - Waan arki doonaa. (Morgaŭ estos lundo.)- ...)
 ot - pasiva participo (OT - stato (xaal) antaŭ ago) Oni elektu OT-participon, se temas pri stato ( ...) antaŭ la ago. (Libro, kiun oni poste legos, estas legota libro.)
 ov/o -  

 p 
 pac/o - nabad 
 paĉj/o - (- ) (Patro - → Paĉjo) (-ĉj, - ( Karesvorto por patro ( ): „Patreto! Paĉjo!“) Patro: (): Paĉjo! (Patreto!)
 pag / i - san-wó 
 paĝ/o - 
 pan/o - 
 paper/o -; (leteropapero - ; - leterpapero - ) 
 pardon/i - ; (Pardonu! Pardonu min - !) 
 parol//i - ; (parolo -; (paroli pri.. - ) 
 part/o - ; (rezervparto - ) 
 pas//i, - (li pasis al mi - ) (pasi sur la strato, la placo, tra kampo); (paso - pasejo en monto - ; lia tago pasadis en studado;
 patr / o - 
 pec/o - , (peco da pano - ) 
 pend//i - (la filo dependas de sia patro - )
 pens//i - 
 per - ( ) (Per hakilo ni hakas; sin nutri per legomoj; hak/i - ; (legom/o - legomoj - ) - (nutr/a - ; nutr/o - ; nutra manĝaĵo - ( ); plenigi botelon per akvo;)
 perd/i - , (perdo - ) 
 perfekt/a - ; ()( ); (mi komprenas perfekte - ) ; perfekte ludi pianon; 
 period/o - 
 permes/i - 
 person/o - ; persona/persone - ; person/a( ): mia persona situacio; person/e ( ): mi konas lin persone
 pet/i - 
 pied/o - ; piediri - ; planko - ; piediranto - 
 plaĉ//i - ; (bone plaĉas al mi - ); (tre plaĉas al mi ĉi tie); plaĉa -  
 plan/o - 
 plej - (Superlativo)- plej ofte - ; (Aŭgusto estas mia plej amata filo.)forta - pli forta (ol) - - plej forta (el) -  (Akceptu mian plej koran dankon.)
 plen/a - 
 plezur /o - 
 pli - (Komperativo) ; pli kaj pli - ; (lakto estas pli nutra, ol vino);(nutr/a - nafaqo);
 plu - ( ); ktp (k·t·p ← kaj tiel plu) -
 plur/aj - (pluraj personoj atestis tion);(pruvi - )
 plus - (2 + 2 = 4 → Du plus du faras kvar.)(matematiko -  ) 
 po -  (la drapo kostas po 2 $ dolaroj por metro (2 dolarojn por ĉiu metro);
 poem/o - 
 pom/o -  
 popol/o - 
 popular/a - 
 por - 
 pord / o - 
 port/i - 
 post - ; La virineto kaŝis sin post kelkaj altaj ŝtonoj. post - dabaddeed, (kaddib); post kiam - (- Post kiam li alvenis, ni manĝis.) ; post tio - (Kvaronon da horo post tiuj vortoj ...)
 poŝt/o - ; poŝtkarto - 
 pov/i - 
 pra- - “antaŭ tre longa tempo, primitiva”; origino de la mondo - ; tempo → pratempo = la komenca tempo de la homaro aŭ de la mondo; (avino - ; avo - ); (patro); (avo); praavo, praavino 

 precip/e, - La lando vivas precipe el vitkultivado; (vino - 
 prefer/i - 	 ; 
 preleg//i - )+(publiko - ); prelego/prelegoj - 
 pren/i - 
 pres/i - (libro - ) 
 preskaŭ - 
 pret/a - Mi estas preta preni, rompi la lancon por la vero. (lanco - )

 preter - (Li pasis preter mi - )
 prezent/i - 

 prezid/i, - ( ) ( ); (prezidanto - ); prezidento - ; (Francujo, Francio - Faraas; Germanujo, Germanio - Almaañ , Usono Diiwaan yu Bennoo : prezidento)

 prez/o - 
 pri - (Prepozicio - )Li parolas pri leono. La temo de la prelego estas leono. (leono -  )
 princip/o - 
 printemp/o - ; (printempe - );  

 pro - (prepozicio) Ŝiaj dentoj frapadis pro malvarmo. (dento -)dentisto - )(dentbroso - )
 problem/o - 
 produkt/i - ; produkto - (fabrikado)(produktado) - ; (nur produkto de mia fantazio); (fabriko - )
 program/o - ; (sistema programaro: Ilprogramoj de komputa sistemo necesaj por funkciigi aplikajn programojn; aplika programaro: Kolekto da aplikaj programoj por iu ekstera aplika tereno (kontraste al sistema programaro).) 
 proksim/a - ; pli proksima (ol) - ; plej proksima (el) - 
 propon/i - ; propono -
 propr/a - ; (kun propraj okuli- ;) (Fidu propran okulon.) (fido - ; fid/i - ) 
 prov/i - ( );(provi instrumenton, maŝinon, ponton, ĉapelon); (instrumento - )(ponto- );(ĉapelon- );'Montru al mi provon de via aktora arto. 
 publik/o - 111
 punkt/o - dhibic, joojis; (akurata - ) pup/o - ; دميةla infano serĉis sian pupon (ludi - ) (kokino - ); (kokineto- ); Pupo (ludilo)
 pur/a - 

 r 

 radi/o - rajo ; radio - ;
 rajt/o - (..); rajta - ; 
 rakont/i - léeb; rakonti - netali; rakonti - nettali; rakonti historion - (..); rakonto - léeb (bi); historio - léeb (b-) historio - leep (b-) ; historio - Taariix
 rapid/a - gaaw; 
 raport/i - (..) ; (raportisto - ; raporto - )
 re- - (..) (ree - ); ĉiufoje (relegi) - ; saluti → resaluti = respondi saluton per saluto; diri → rediri = diri denove la saman aferon;
 redakt/i - (..); (gazeto - surnaal (b-)) ; (redakti artikolon, raporton, cirkuleron, leteron) (avizo, komunikaĵo; mesaĝo - ;(leter / o - araf ;letero - bataaxal (b-); letero - leetar (b-)); (cirkulero - ; ( ; redaktisto - ; redaktoro - 
 region/o - ; regiona - 
 regul/o - ; regula - ; regule - 
 reklam/o - reklami - 	
 rekt/a - ; (rekta linio - ; iru rekte! - !)
 renkont/i - ; (mi renkontis lin hejme - ) respond/i - uyu; respondi - wuyu ; respondo - tontu (b-); 
 rest//i - des; 
 ret/o - ; La interreto - Internet; komputilo -  ;(Por la fakuloj „la Interreto“ estas unu speciala el multaj interretoj;) ricev / i - jot; 
 riĉ/a - ; (riĉo - ; riĉeco - )
 rid//i - keeku; ridi - kex-kexi; ridi - ree ree; (rideti - ; (ridet/o) ; (ridinda - )
 rigard/i - (vid/i - )
 rilat/i - : (mi ne povas kompreni kiel via konkludo rilatas kun viaj premisoj.) (rilato - ; (rilatoj - ); (relatoj - ); (premiso: kondiĉo, bazo)(maksimo, principo -)
 rimark/i - 
 river/o -   
 romp/i - ; (rompi brakon - ; rompi sian vorton - ) 

 s 
 sabat / o -   
 saĝ / a - ; (saĝeco - ); (intelekto, menso, racio - )
 salon/o - (manĝosalono - ); (salono, eleganta ĉambro); ; (legosalono - );(libro - ) 
 salut / i - 
 sam/a - ; (de sama koloro, de sama valoro); (kolor/o - ); (valor/o - )
 san/a - ; esti sana -; saniĝi - ; sanigi - ; sano - ; (la sana homa menso - ; (sana menso en sana korpo);
 sat/a - (); esti sata - ; ("sata malsatan ne povas kompreni" - sata homo ne povas kompreni malsatan homon) L. L. Zamenhof; C. Rogister ed.: Proverbaro esperanta, Stafeto, La Laguna, 1974 ISBN 400-7609-6 
 scienc/o -  ,  ; sciencisto -  ,   
 sci/i - ; scio - ; (mi volas scii; mi deziras scii - ;)
 se - 
 sed - 
 seĝ / o - 
 sekv/i - ; sekve - ; 
 semajn/o - ; semajnfino - ; (labortago - ); (laboro - ); (tag/o -); 
 sen - 
 senc / o - 
 send/i - rán; sendito - ; sendi per poŝto -  
 sent / i - 
 sep - (7)
 septembr / o -  
 serĉ/i - ; 
 seri/o - ; (televidserio, filmserio)(filmo - );(matematiko -  )
 serv/i - adeegid
 ses - lix (6)
 si - ); (Elizabeto lavas sin en la lago); (a sama persono kiel la subjekto, se tiu ne estas mi, ni aŭ vi (aŭ ci))
 sid//i - 
 signif/i - ; signifa - ; sifnifo - ; 
 simil/a - 
 simpl/a - 
 simul/i - (li ŝainas esti malsana - ); simulilo - (); komputilo -  
 sinjor/o - ; sinjoroj! - ! sinjoro (..)! (..); sinjoro doktoro (s-ro doktoro) - ); s-ro (..); sinjorino (s-ino) - ; sinjorino (..) - (..); mia edzino - ; fraŭlino - ; fraŭlino (..) - (..);
 sistem/o - ; (nervosistemo, nervsistemo, nerva sistemo, nervo - ); komputilo -  
 situaci/o - ; (komika situacio),(komika - ) skatol/o - ; nigra skatolo: (nigra - ), (aeroplano, aviadilo, avio - ),(akcidento - ); (flugo - ), (aerodromo - ); (alo, flugilo, (ŝvebilo) - ) 

 skrib / i- bind; skribi - binda; skribi - fitaxu; skribi - rëdda; skribo - bind b-; skribo - leetar b-; 

 sol/a - 
 somer/o - 
 son//i - (); sono - ; sonbendo - ; surbendigi - ; (surbendigilo - ); (magnetofono - );(brua, laŭta - ); (mallaŭta - )
 special/a - ; eksperto, specialisto, specialistoj - ; (specialiĝo - )
 spec/o - ; (iu speco da bestoj); (speci/o: „La origino de specioj“ (verko pri biologio de Ĉ. Darvino)) 
 spert/a - ; sperto - ; (li havas grandan sperton en sia fako - ) 
 sport/o - ; sport/i - ; Sportisto - 
 staci/o - 
 star // i - 
 strat / o -
 stud / i - (studento - ) 
 stult/a - ; (stultulo - ) 
 sub - 
 sud/o - ; 
 sufiĉ/a - ), sufiĉe - ; (verbo) : sufiĉ/i - tio sufiĉas (por ni) - (..); (tiu sumo ne sufiĉas;) sukces//i - ; sukceso -; (liaj verkoj havis, akiris, ricevis, ĝuis, atingis entuziasman sukceson;) 
 suk/o - 
 sun/o - , ( ); (stelo - ,  )(stelfiguro - )
 super - 
 supoz/i - ;(supozeble - ); (mi supozas, ke li baldaŭ alvenos;) supr/e - ; supra - ; (" + n": (mi staris supre sur la monto kaj rigardis malsupren)) 
 sur - 

 ŝ 
 ŝaf/o -   
 ŝajn//i - (); (li ŝainas esti malsana - )
 ŝanĝ/i - ; sanĝi monon (ĉe banko) - (..); (la vento ŝanĝis sian direkton) ŝat/i - ; mi ŝatas (volonte) .. - ...
 ŝi - ; (ina persono; ununombra virina pronomo de tria persono) ŝip/o -   
 ŝir/i - 
 ŝtat/o - ; (presidento - )- (presidanto - )

 t 

 tabl/o -  
 tag/o - 
 tamen - 
 task / o - 
 teatr/o - 
 tekst/o - (skribi vortojn); (Vorta konsisto de dokumento, ordinare de skribaĵo;) khudbad, oroh, qowl); (gazeto - ; libro - , ); (gazetoteksto, libroteksto)(skribo - ; skribisto, verkisto - ; skriba - ;); tajpi - fi êrô kõwé;
 telefon/o - (-i ) (telefonlibro - ) (poŝtelefono -)
 teler/o - 
 televid/o - , gogaanarag (televid/i - )(televidilo - ) 
 tem/o - (Tio, pri kio oni parolas, skribas, verkas, pensas;) temp/o - ; ; tempo, epoko -; tempo, epoko - ; tempo, epoko, okazo, ŝanco - ; tempo,okazo, ŝanco - ; tempo, okazo, ŝanco - ; tempo, epoko, periodo -	; tempo, epoko, periodo - ;
 ten/i - , (fari paroladon - ) (li faris du paroladojn en la komerca ĉambro); 
 ter/o - ; ()
 terur/o - ; (-a; -e) horora, terura, terure - ;
 tia - ; (ti- 'indikvorto' - )+ (-a eco - )
 tial - ; (ti- 'indikvorto' - ))+ (-al kialo - ?)
 tiam - ; ti- 'indikvorto' - ()+ (-am tempo - )
 tie - (ti- 'indikvorto' - ())+ (e loko - )
 tiel - (); (ti- 'indikvorto' - ())+ (-el maniero - ); (li estas tiel granda, kiel vi - )
 ties, - (ti- 'indikvorto' - ())+ (-es posedanto - )(); "kies panon oni manĝas, ties vorton oni parolas" tim/i - ; tim / o - .. ; (terura, terure, timinda - );
 tio - ; (ti- 'indikvorto' - ())+ (-o nedifinita aĵo - ); tio estas tre facila; tiom - , (ti- 'indikvorto' - ))+ (-om kvanto - ( ?)) (kiom da kapoj, tiom da opinioj) tiu - ; (ti- 'indikvorto' - ))+ (-u individuo, difinita aĵo, - (),); (tiu estas mia amiko;) tra - d 
 traduk/i - ; traduko, tradukado, tradukaĵo - ; (li tradukis la frazon el la franca lingvo en la internacia lingvo - ;) 
 trakt/i -(fal); traktado - ; (trakti kun la venkinto pri la paco); (venko - ) 
 tranĉ/i - , (kudristo, tajloro - ); (tranĉi drapon;)(drapo - );(krioj tranĉis aeron, la noktan silenton;) trans - ( ); (la popoloj loĝantaj trans la maro;) tre - ; (tre granda homo; tre rapide iri; tre laŭte paroli; tre multe da akvo;)
 tri - (3) 
 trink/i - 
 tro - ; (tro ami ludon; tro da pano;) 
 trov/i - 
 tuj - 
 turn/i - (turni ŝlosilon en la seruro;) 
 tut / a - g 

 u 

 u - foriĝu! -!, );(laboru = la ago “labori” estas dezirata, petata, ordonata aŭ celata)
 -Uj, (mono - )(sako - ) mono → monujo = saketo por porti monon; teo - , , teo → teujo; 
 -Ul - (ul/o - ) (persono - ) fremda → fremdulo; (, (; bono, bonulo,) (ulo - ) 
 -Um, (kovri - sapo - ); sapo → sapumi = kovri per sapo (= sapi); (folio → foliumi = turni la foliojn de libro por legi) universal/a - 
 universitat/o - ; ( ); (studento -; studado, studio, studo - , ; studi - ; doktoro - )
 unu - kow 
 urb/o - magaalo, bender 
 us. (Se mi estus riĉa, mi ne laborus.)(laborus = la ago “labori” estas imagata)(Se mi estus sana, mi estus feliĉa.) util/a - d; utili - ; profito, utilo - ;
 uz/i - (uzi multe da salo) v 

 vagon/o - layu b- ; vagono - ndaama b-; vagono - oto b-; vagono - saret b-;  (Fervojo); Vagono; Vagonaro; Trajno
 valor/o - njëg l-; valoro - wuloor b-; Valoro; 
 varm/a -nugg; varma - taanga; varma - tang; varmigi - jaaru; Varmo; Fiziko
 ve - ve!, ve! (lament/i - (kalaame); plend/i - kalaame; plendi- jaambaat); (plendo - ; lamento - ); ve al ni, ni estas ruinigitaj; Ho ve, sinjoro, mia patrino forpelis min el la domo”; ve; VE; Ve;
 vend/i - jaay; vendisto - jaaykat b-; vendilo;

 vendred/o - aajuma; vendredo - àjjuma j-; vendredo - gaaw j-; vendredo - Àjjuma; Vendredo; 
 ven//i - dikka; veni - faxeeku; veni - ñëw; veni - ñów; veni - baayeekoo; veni - jóggee ; (malamiko venis en nian landon); (malamiko - ) (Veniano, komunumo de Italio))
 venk/i - , venko - ndam l-; Venko;

 verk/i - (bind) ; verki libron, operon, raporton; (libro - téere b-;) historio - Taariix; historiolibro - Téere Taariix) historio - démb j-); (Verko; Verkilo; Verkisto;
 ver/o - ... ; (ver/a - dégga); (nomo: Vera); Vero; 
 vesper/o - ; Bonan vesperon! - !(vespermanĝo - reer b  ); vespere - ;Vespero
 vest/o - ; (robo - ; (kapvesto/ĉapelo - );Vesto; vestajxo - ; Vestajxo; Piedvesto; Subvesto; 


 veter/o - ...; Vetero; 
 vetur//i - dawal; veturi (per) - ; veturilo - (Veturilo)
 vi - ; vi - ; via - ; via - ; (Vi; Via);
 viand/o - suux w-; viando - yaapa; viando - yapp w-; viando - yàpp w-; buĉisto - buĉisto; buĉ/i - reendi; buĉi - rey; (virina lango buĉas sen sango);Viando; thumb|right|350px|Viandoj; 

 vid/i - gis; vidi - gisee; (rigard/i - (gix ));
 vilaĝ / o - dëkk b-; vilaĝo - Jolof; Vilagxo;
 vintr/o - - ; Vintro
 vir/o - Gόor g-; vira - ; virino - Jigéen j-; virino - jabar j-; virnio - jigéen j-; virino - reew j-; (Ino - (Jigéen j-)); virina - ; femala - ; ina - ; viro Gόor; virina (Jigéen j-) 

 viv // i - dëkka; vivi - dund; vivo - bakkan b-; vivo - dëkk b-; vivo; 
 vizit/i - ; vizito - gan b-; viziti la teatron - Haĝo (arabe الحج) ; Haj; Vizito de Maria; 
 vojaĝ // i - tukki; vojaĝi - xar; vojaĝ / o - tukki b-; (bona vojaĝo -) Vojagxo; Haĝo (arabe الحج) ; Haj; 
 voj / o - yon b- ; vojo - yon b-; vojo - mbedd m-; vojo - yoon w- ; migra vojo; 
 vol/i - bëgg; voli - bugga; volo; 
 vort / o - Vorto

 z 
 zorg///i .. ; 	 zorgo - ; zorgoj - ..; zorgo - .. ; Zorgado; Zorgo (emocio); 

 Xool it 

 Alfabeto de Esperanto

 Wikipedia
 Bildvortaro - Baatukaay
 - Esperanto, a, b, c (gune)
 esperanto-afriko.org 
 esperanto.net Esperanto 62 lingvoj 
 Esperanto.net , (angle)
 - ĉinia radio internacia - esperanta retpaĝo 
 [http://www.uea.org/vikio/Radikoj-685 "uea-radikoj-685"]
 (- reta-vortaro.de - Baatukaay)
 "Esperanto"; FUNDAMENTO DE ESPERANTO Antaŭparolo; Gramatiko: GRAMMAIRE (Gramatiko Franca); GRAMMAR ( — Angla); GRAMMATIK ( — Germana); ГРАММАТИКА ( — Rusa); GRAMATYKA ( — Pola);Ekzercaro, Universala Vortaro
 Esperanto), PIV Plena Ilustrita Vortaro Eldono 2005 - Baatukaay

 Wikipedia - mapoj /làkk /Lonkoyoon
 - Benson-Esperanto-Edmonton

 Wolof: 
 OSIL Wolof-Dakar 
 germane-wolof 

 Baatukaay: Dictionnaire français-wolof par Mamadou Cissé Dictionnaire français-wolof, 2004-07-01; Langues mondes; Langue d'origine: Français; 389 pages
 Wolof für den Senegal. Kauderwelsch-CD, Wolof-Deutsch; CD (August 2006)
 Michael Franke Wolof fuer den Senegal Wort fuer Wort Reise Know-How Rump GmbH; Juni 2006 160 Seiten; ISBN 3-89416-280-5; EAN: 9783894162801; Baatukaay: Wolof-Deutsch-Wolof;  Wolof-English-Wolof DictionaryWolof-English-Wolof Dictionary Pamela Munro and Dieynaba Gaye, Ay Baati Wolof-A Wolof Dictionary, (revised edition). UCLA Occasional Papers in Linguistics, Number 19. Los Angeles: UCLA Department of Linguistics, 1997.
 Wolof (english)

 Baatukaay - Esperanto Kompaktdisko KD - CD 
  KD Kompaktdisko / CD (ad volumo 56) Esperanto Dahmann / Pusch Eldonejo Peter Rump GmbH D-33649 Bielefeld Reise Know-How Rump GmbH September 2006 - Audio-CD'' ISBN 3-8317-6220-1 EAN: 9783831762200 (www.books.ch)

Wàll:Làkk