Wolof (làkk)

Wolof làkk la wu ñuy wax ci Gàmbi (Gàmbi Wolof), Gànnaar (Gànnaar Wolof), ak Senegaal (Senegaal Wolof). Mi ngi bokk nag moom wolof ci bànqaasub atlas bu làkki Kongóo yu kojug nit ñu ñuul ñi. Mbokkoo gi mu am ak làkku pël lu yàgg la. Am na it lu mu séq ak yeneen làkk ci gox bi niki séeréer, joolaa ak basari.

 Ubbite 
Bi ñu demee ba gis jëmm ja, muy ku sew, tuuti te xaw a wow, waaye di ku ñu muure ab taar, ci anam gu woyof te loyox, di ku ñu aare kàttan, sóob ko ci ag fonk-sa-bopp doonte ag neen la, solal ko yéerey yëgle ak jaral, te ma jëli loolu ca jafeem gaa jëli. Bi loolu amee, dama ne leen xanaa kay du kii ngeen ma doon wax? ñu ne ahakay, cis lëf, cig yéemu, ak ñàkk a xalaat ne dinaa sikk mukk ci moom, ma jug man, xajal leen foofa fépp.

Ma ne nag waaw ku mel nii, ci li mu làmboo ciy melo, lu ko nit di doye ?
Ginnaaw bi nag dégg naa ñuy wax naan moom de bokk na ci ñi gën a jekk ci boobule gox, ànd ak jaaxle ci samaw jëfiin, ci ba ga ma ko fa ba, ma ne leen man : moo xam!
Lii mooy li am ci sunu làkk wii, walla yii di yu Afrig yi, dañu di yu am solo te man a dem ni yépp di deme, am barab ci digg barabi làkk yépp, waaye li nu dal nun waa Afrig, mooy li dal sunu lépp, dalaale ci li muy dal sunu kàllaama yii nga xam ne wii de bokk na ci yi gën a nosu, gën cee nooy, gën cee nangoo defaru, yéwénu, ruy, ci ku ko ruyal, tey way nag ca nanu bëgge mu waye ni.

Ana nag ku am janq bu mel ni bii cib taar, nangoo ni, joŋee ni, jekke ni, man nee toppatoo, nangu nee jëme kanam, waaje ni ngir lemu ci say bëgg-bëgg, ana ku am ku mel nii, looy xoolati ku sewe nii, ràgge ni, te taaroodi ni? 

Li ma bëgg a wax mooy naka la nu bëgg a bàyyee sunu làkk yii, rawatina wii di wolof, ca nooyam ga, ak nangoom ga, ak gàttam ga ak noppaleem ga, taaram ba, leeram ga, manam gaa leeral ak yaatoom ga, ak ruyu gi mu nangu, naan dangay jëlati weneen di ci sonn ak a sonle, naan day wa gën? Ma ne ñoom ñoo gis loolu man de déet !

Wolof mooy làkk wi ñu gën a wax ci Senegaal, waaye ngir doyodig waa Afrig yi ba leegi, frañse mii nga xam ne lu matul 30 cib téeméer ci doomi Senegaal yi rekk a koy wax moo fiy làkk wu njëkk, maanaam wi nguur gi di waxe di ci liggéeye. Moor Taala Baay Faal Mbóoj

 Cosaanam 
Ni ko gëstukat yi waxe, làkku wolof am na ag mbokkoo ak yeneen làkki Afrig yu bari, yu mu bokkal i maam. làkk yi dañ leen a séddale ci ay wàll: bu ci nekk ñi am ag mbokkoo lañu fa def. Nee nañu wolof ci wàll gi ñuy woowe bànqaasub atalaas bu làkki Kongóo yu kojug nit ku ñuul la bokk. Am na ag mbokkoo ak pulaar ak séeréer ak joolaa ak yeneen.

Daanaka ñoo ngi koy làkk ci Senegaal gépp, bëj-gànnaar ba bëj-saalum, penku ba sowwu.
Donte wolof da di làkku askanu ñi ñuy woowe ay wolof, waaye kàllaama wolof amul uw dig. Dem na ba romb dig (frontiere)yu Senegaal àgg ba Gàmbi, Gànnaar ba Mali, ci ñaari dëkk yu njëkk yi sax boole nañu ko ci seen i làkki réew. Daanaka gox boo dem ci Senegaal am nañu waxiinu wolof wu wuute: am na wolofi waalo-waalo, jolof-jolof, saalum-saalum, wu kajoor-kajoor, wu baol-baol ak wu lébu.

 Mbindin 

 Abajada wolof 
a - à - aa - b - bb - c - cc - d - dd- e - ee- é - ée - ë - ëe - f- g - gg - h - i - ii - j - jj - k - kk - l - ll- m - mm - mb - mp - n - nn - nc - nd - ng - nj - nk - nq - nt - ñ - ññ - ŋ - ŋŋ - o - oo - ó - óo - p - pp - q - r- rr - s - ss - t - tt - u - uu - w - ww - x - y - yy.

L°LoyTàmbaliBiirMujj1a, Aamsabarmala2à, Ààllarbamuskàllafamul3aa, AaaartalaataTuubaa4b, Bbaxjabarrab (rabu àll)5bbamuljebbidëbb6c, Ccoonoloocoamul7ccamulsoccubàcc8d, Dderxadaramul9dd amulbuddisedd10e, Eeggxelfexe11ee, Eeeebeesbee12é, É amulséddxulé113ée, Éeéemféeybu bëggée114ë, Ëësfësjë15ëe, Ëeamulbëeramul16f, Ffornafarnef17g, Ggarabjagalnag (nagu Sàmba)18ggamulroggantisegg19i, Iittetiskaani20ii, Iiiirriitibii21j, Jjabarfajarfaj (fajal)22jjamul dàjjibojj23k, Kkafesaakuak24kkamul màkkaanlekk25l, Llamnelawxel26ll amulxollidàll27m, Mmarlamanxam28mmamul sémmiñjàmm29mb, Mbmbootucàmbardémb30mpamul càmpóorsamp31n, Nnardaanufen32nnamul bënnuwann33ncamul dencukaaysanc34nd, Ndndoxrendilënd35ng, Ngngoonteraangalang36nj, NjnjàmbalBànjuldonj37nkamulsànkartànk38nqamulsanqaljanq39ntamul santaanebant40ñ, Ññamwañaarungooñ41ññamulwàññidëññ42ŋŋaamdaŋarlaŋ43ŋŋamul wàŋŋarñidoŋŋ44o, Ooyofloxolaalo45oo, Oooorboroomàndandoo46óóbbalijógpusó147óoóomgóorxulóo148pputciipatuamul 49ppamul ŋàppatilupp50q (ñaari xx)amul làqarcimëq51r, Rraxasmaralliir52rramul  fërr-fërrifërr53s, Ssuufdesitfas54t, Ttooltuutinit55u, Uumbuddikuddu56uu, Uuuufbuurluu57w, Wwasintawatxew58wwamul xewwijaww59x, Xxarsaxaarlex60y, Yyaramlayoobëy61 yyamul fayyucoyy
1- Doonte sax, li ñu téj ci biir lonk yi ngay dégg, nanga bind: xule, bu bëggee, pus, xuloo.

 Xool it 
  commons:Category:Wolof pronunciation Ngir déglu waxiinu baat yi
  wikbaatukaay: ab baatukaay bu matale ci wolof
 Xibaaryi.com :  Yéglekaay bi njëkk ci làkk wolof
 xLingua-Online-Dictionary German-Wolof / Wolof-German
 [: ] Yéenekaay gi léppam di wolof tàmbalee ci wolof yam ci wolof

Wàll:Wolof
Wàll:Làkki senegaal
Wàll:Làkk