Sinte Madlinne

Sinte Madlinne (ki c' est l' racourtixhaedje di sinte Mareye-Madlinne, e grek Μαρία ἡ Μαγδαληνή, Mareye li Magdalyinneçou ki vout dire k' ene esteut d' «Magdal», on viyaedje des boirds del Laetche di Tiberiåde, mins k' on n' pout pus acertiner ouy.), c' est ene sinte fiesteye el Walonreye (li 22 d' djulete).

C' esteut ene des cmeres ki shuvént Djezus-Cri (lomêyes asteure «dicipresses»). On vout minme ki ç' åye sitî si cpagneye.

Come les ôtes personaedjes di ces trevéns la, ele n' est nén acertinêye istoricmint.

 Vicåreye 
 Maxhaedje di troes personaedjes 
Li vraiye Mareye-Madlinne provneut do viyaedje di Magdala (did la si no, Mareye li Magdalyinne). 

Dins l' eglijhe catolike, elle a stî maxheye avou ene ôte Mareye, Mareye di Betaneye, li sour da Måte et Lazåre. Pu ossu avou ene bouteuse pol seke, k' on n' dit nén s' no, k' a-st avnou on djoû dilé Djezus-Cri, et braire totes ses låmes so ses pîs, tot rgretant ses fåtes.Live Colignon so les sints fiestis el Walonreye p. 341-342.

 Citåcion e l' evandjîle 
Elle est citêye sins dotance dins les Evandjîles come åyant shuvou li tchmin d' croes da Djezus disk' al fén.
Djondant del croes da Djezus, si tneut si mame, avou l' sour da s' mame, Mareye li feme da Cleofasse, insi ki Mareye-Madlinne.Djan l' Evandjilî, 19 25, ratourné pa Jean-Marie Lecomte

thumb

Pu vni drovi s' tombe li dimegne di Påke:Li prumî djoû del samwinne, Mareye-Madlinne, tot å matén, vina å monumint, la k' i fjheut co nute. Ele s' abaitixha ki l' pire ki rcloyeut li sårcô, aveut stî bodjeye. Ele cora adon po-z aler trover Simon Pire et l' ôte dicipe, li ci k' Djezus veyeut voltî. Ele lezî djha: "Il ont-st epoirté l' coir då Signeur foû do sårcô, et nos n' savans nén la k' i l' ont metou !".Come ciddé dzeu 20 1-2

Et vey Djezus raviké, et l' voleur djonde, mins ci-ci n' åreut nén vlou:
Mareye dimanéve la dvant l' monumint, a plorer. Tot plorant todi evoye, ele si clintcha viè l' intrêye, et aporçuva deus andjes, tot blanc moussîs, k' estént ashîs onk al tiesse et l' ôte azès pîs, la ki l' coir da Djezus aveut stî coûtchî. I lyi djhît: "Feme, pocwè plorez vs ?". Et leye: "Il ont epoirté l' coir da m' Signeur, et dji n' sai nén la k' i l' ont metou". Tot djhant çoula, ele si rtourna, et veya Djezus, k' esteut dressî la, mins ele ni saveut nén k' ç' esteut lu. Djezus lyi dmanda: "Feme, pocwè plorez vs ?, kî cweroz vs ?" Ele pinsa ki c' esteut l' djårdinî, et responda: "Mwaisse, si c' est vos k' l' a epoirté, dijhoz m' la ki vs l' av metou, et dj' l' irè rprinde. Adon, Djezus: "Mareye !". Ele si rtourna, et lyi djha e-n ebreu: "Rabouni !", çou ki vout dire: "Mwaisse !". Djezus rprinda: "Ni m' ritnoz nén, ca dji n' so nén co rmonté adlé m' Pere. Alez puvite trover mes frés, et dijhoz lzî ki dji rmonte adlé m' Pere et vosse Pere, adlé m' Bon Diu, et vosse Bon Diu". Mareye-Madlinne ariva don adlé les dicipes po lzî fé saveur: "Dj' a veyou l' Signeur, et vola çou k' i m' a dit".Come ciddé dzeu 20 11-18

 Fiestixhaedjes el Walonreye 
Elle esteut l' patrone des lepreus a Måmdiy, Nivele, Nameur et å Rû.

Elle aveut eto deus tchapeles a Lidje (distrûtes pol djoû d' ouy).

A Viyé-l'-Veye, on l' priyive po les efants k' avént des plåyes.

Elle aveut eto des tchapeles a Tourene, Perwé, Torebay-Sint-Trond, Walin-Sint-På et Gobtindje.Live Colignon, come cial dzeu, p. 343.

Mins si pus rlomé siervaedje, c' est sins manke li Toû del Madlinne a Djumet-Hegne, ene des pus rlomêyès Måtches di l' Eter-Sambe-et-Mouze; les mårtcheus s' î lomnut les Madlinneus (Madlèneûs'').

 Dins l' lingaedje walon 
 Ratourneures 
tchoûler come ene madlinne, a cåze del kidujhance del feye di djoye k' a stî maxheye avou Mareye-Madlinne, come dit pus hôt.

 Dins les belès-letes 
Jules Tits sicrijha cisse priyire cial a l' ocåzion do strimaedje del rassonrêye tchapele Sinte-Madlinne a Gobtindje:

thumb
Sinte Mareye-Madlinne
Infén, vo vs la rvinowe 
Dins vost ancyin dominne 
Fouxhoz î l' bénvnowe.

Po rarindjî vosse måjhon,
On s' a metou tertos, 
Les ptits come les grands,
Minme les femes et les efants.

Sinte Mareye-Madlinne,
Vosse pitite tchapele,
Nos vs l' avans volou vraiymint bele.
Vos î seroz nosse sovrinne.
Po vs rinde les oneurs
Nos l' avans gårni d' fleurs.Dins l' tecse eredjistré, «Tolmonde a ls oneurs / Et tolmonde on doket d' fleur»

Sinte Mareye-Madlinne, 
Di Gobtindje, protedjî les abitants;
Soladjî leus poennesMwaisse modêye: pwinnes
Sotnoz leus efants.

Protedjîz tos les pårotchîs
Do cinte di Mélin;
Les cis do Såt,
Sotnoz les comifåt.

Di-n on nuk di vosse pitit doet,
Ecoraedjîz les djins di Måjhone-do-Bwès.
Ni rovyî sortot nén
Les cis di Sclin-pré.

Infén, po tos les pelrins
Ki vos confiyront leus tourmints
Elvez lzî leus tracas
Saetchîz les foû d' ebaras.

 Sourdants 

Madlinne
Madlinne
Madlinne