Goûmes ås tchvås

Les goûmesPo totes les disfondowes do mot, loukîz l' ALW al notule 15 136; les cognes coinreces sont rlevêyes po ene maladeye des djins, les goyes, mins c' est l' minme mot.Li mot shonne esse todi pluriyal e walon, mågré des ortografeyes å singulî dins E1., pus spepieuzmint, les goûmes ås tchvåsPo mete di l' adire avou les goûmes ås djins. u l' croupe ås tchvåscro E145, dandjreus on scawaedje di *crop′, croup′., c' est ene maladeye des tchvås, k' acsût li dzeu do sistinme respirrece et ki s' prind come po rire.

 Cåze 
Li cåze del maladeye, c' est ene bactereye gram + lomêye Streptococcus equi.

 Minêyolodjeye 
Li maladeye est pus griyeuse po les poûtrins et poliches di 1 a 5 ans. Mins on l' a trové eto dins des poléns d' troes moes et a des vîs tchvås. https://www.msdvetmanual.com/respiratory-system/respiratory-diseases-of-horses/strangles-in-horses

 Senes del maladeye 
Å cmince, el maladeye n' acsût ki l' nez et l' goidje.

Li tchvå tosse; i sprogne, et taper del nåze pås narenes. On dit k' il a des glaires e s' nez, k' i djete do nez.C103 p. 28. Pacô, i tape på nez et pal boke.C20 p. 78.

Il a del five.

I n' avalreut ddja pus.

Dins les cas pus griyeus, les sûnaedjes polèt ristoper l' larink. Adon, li biesse malåde est coûte d' alinne. I shofele court. Les flancs lyi batèt come èn årmonica.S28 p. 29.Did la l' lomaedje croupe ki dene on stofmint parey ås efants ki l' atrapént (divant les eploctaedjes oblidjîs); tuzez ossu a l' alomåcion inglesse «strangles» (sitronnaedje).

Les guinglons badjawreces sont bén houzés, a môde di crexhioûles. I s' polèt mimne si revilmer et trawer.

S' i n' est nén bén sognî, et les microbes wangnî les peumons, li tchvå divént poûssif.

 Sognaedje 
 do tins k' a stou 
Po l' schaper, on lyi cujheut do grin (aprume do rgon) k' on lyi tapéve dins l' batch por lu houmer l' wapeur.

On l' pleut refoumer avou del måvlete u do fén souke.

El faleut ravôtyî comifåt avou ene coviete.

 après 1950 
Li må si rfwait corade assez avou ene pikeure di penicilene.

 Sourdants 

Categoreye:Maladeyes des tchvås
Categoreye:Maladeyes cåzêyes pa des bactereyes