Tchåle II d' Hasbork

Li rwè Tchåle II d' Hasbork, c' esteut on rwè d' Espagne. Il a skepyî li 6 di nôvimbe 1661 ey a morou li 1î d' nôvimbe 1700.

 Vicåreye 
Tchåle II d' Hasbork a vnou å monde li 6 di nôvimbe 1661, a Madrid. Il a leyî ses hozetes, dins l' minme veye, li 1î d' nôvimbe 1700. Il esta cåzumint 39 ans vî. 

 Santé 
Tote ès vicance, il åreut yeu des problinmes di santé. Tot çoula pask' il esta èn efant k' a nexhou dins ene famile ewou çk' i gn ava bråmint d' consonkinité.http://www.racontemoilhistoire.com/2017/04/charles-ii-despagne-roi-victime-consanguinite/ El porcintaedje di consonkinité po Tchåle II esteut di 25%.https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/evolution/inceste-et-genetique-les-difformites-faciales-de-la-dynastie-des-habsbourg-sont-bien-dues-a-la-consanguinite_139414 Ses parints fourît onke eyet neveuse.https://www.lapresse.ca/actualites/sciences/2021-07-18/le-drame-des-rois-consanguins.php A l' epoke, c' esta corant d' si maryî avou on cuzén ubén ene cuzene. C' est a cåze di tos ces croejheas la ki Tchåle II ava yeu : el sindrome di Klinefelter, ene linwe k' esta trop grosse çki l' fijha todi blefer, l' impoûssance secsuwele, li stérilité, li mancance di pwel, l' absance del crexhinne ey el mancance djeneråle di ratuzaedje so tolminme cwè.https://www.liberation.fr/debats/2016/11/21/les-nuits-avec-mon-ennemi_1811449/ 

Ès stérilité vna d' ene mancance di testosterone, mins eto d' ses crômosomes. Come di djusse, il ava deus crômosomes X (femrin) ey on seu Y (omrin). Après s' moraedje, des medcéns avît ene miete corwaitî s' coir. Il avît veyou k' ès cour esta trop ptit ; k' ses peumons estît corodés ; k' ses boyeas estît caplés ey k' i nd ava totplin di grangrins ddins ; ki troes pires estît dins on rno ; k' ès seule kinike esta « noere come del houye » eyet k' ès tiesse esta rimpleye d' aiwe.https://uroweb.org/news/eau15-the-spanish-angle-urological-problems-of-charles-ii-1661-1700

El djoû d' ès nexhance, el Gaceta de Madrid (el gazete oficire di l' Estat) ava scrît ki Tchåle II esta mo djoli, castård, des noers tchiveas ey ene tiesse avou ene taye comifåte. Tenawete, on rapoirt evoyî a Louwis XXIV di Bourbon, rwè del France, dijha k' el påpåd ava l' air pår fwebe. Avou ça k' on pout lére k' il ava des bocrês so ses tchifes. Ès tiesse est rimpleye di crapes.https://karger.com/ene/article/81/1-2/76/125277

 Redjince 
Tchåle II a divnou rwè d' Espagne, cwand il esta cwate ans vî, li 17 di setimbe 1665. Come di djusse, ès pa, Flipe IV d' Hasbork, a morou ci djoû la.https://www.britannica.com/biography/Charles-II-king-of-Spainhttps://www.britannica.com/biography/Philip-IV-king-of-Spain-and-Portugal Si santé ava fwait k' i n' sava nén vierner s' payis.Sadeghi, P., Sisti, A. Unveiling Charles II, the last King of the Habsburg Spanish Empire, in a portrait by Juan Carreño de Miranda (1685). J Endocrinol Invest 43, 1529–1530 (2020). https://doi-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/10.1007/s40618-020-01333-2 Veyåmint k' il est erconoxhou på literature po-z awè stî mesplotche tins d' ès vicåreye.https://www.cairn.info/l-espagne-du-xvie-au-xviiie-siecle--9782200624453-page-147.htm 

Tins d' si prumire dijhnêye å povwer, c' esta s' mame, Mareye-Ane d' Hasbork, ki vierna på principe di redjince.https://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Charles_II/112843 Ès redjince est rwaiteye po-z awè stî « fwebe », paski Mareye-Ane d' Hasbork si leya adire pa deus d' ses conseyîs : Johann Eberhard Nithard eyet Fernando de Valenzuela.Defontaine, J. (1860). L'Espagne au XIXe siècle. Éditions Dentu. 

Cwek' Mareye-Ane d' Hasbork ava fini ès redjince dijh ans après l' awè comincî.https://www-jstor-org.wikipedialibrary.idm.oclc.org/stable/pdf/23614576.pdf?refreqid=excelsior%3Aa7d5e3579b893066995aa25ad3f652ce&ab_segments=0%2Fbasic_search_gsv2%2Fcontrol&origin=&initiator=&acceptTC=1 Dj' ô bén, cwand s' fi ava divnou 16 ans vî. Ele tapa todi èn ouy sol povwer rweyå, diska s' morance, e 1695. 

Ès redjince a stî critikêye, foiravant pa Djan Djozé d' Hasbork. Cist ome ci dala, tins del prumire redjince, conte les « validos » d' el mame da Tchåle II.https://journals.openedition.org/mcv/1060#ftn2 Les « validos » estît des aidants do rwè k' ovrît so les afwaires d' Estat.https://www.collinsdictionary.com/dictionary/spanish-english/validohttps://dictionnaire.lerobert.com/definition/favori

 Viernaedje 
Les rwès d' Espagne del famile des Hasbork avît l' dård d' uzer l' politike do « rwè muchî ». Ci k' esteut pår impôrtant po l' cas da Tchåle II, avou ses problinmes di santé.https://journals.openedition.org/e-spania/27561#ftn2 

El Sipagne cnoxheut ene ôte rujhe, a ç' tins la. El ci d' esse on payis ki discrexhe, contråvmint al France ki monta e poûssance.Maquart, M.-F. (2000). L'Espagne de Charles II et la France. Presses Universitaires du Mirail. Houte di çoula, l' estance do principe des « Rweyåmes catolikes », come l' Espagne dinltins, esta tot ossu pôzetaite. Tot rwaitant l' payis da Tchåle II, el markis d' Harcourt (èn ambassadeur del France a Madrid tins do viernaedje da Flipe V di Bourbon) displora el dicwelixhance di l' Espagne so les viernaedjes da Tchåle II eyet d' es pa, Flipe IV d' Hasbork. 

 Shuvaedje rweyå 
Dins l' istwere, Tchåle II a stî shuvou pa Flipe V di Bourbon, si neveu. Come di djusse, Tchåle II esta l' dierin rwè d' Espagne del famile des Hasbork. Totfeye, gn ava cwate djins ki s' avît batou pol shuvaedje : Mareye-Ane d' Hasbork (si mame), Djan Djozé d' Hasbork (el fi bastårdé do pa da Tchåle II, Flipe IV d' Hasbork), Fernando de Valenzuela (on markis spagnol) eyet Johann Eberhard Nithard (on cardinå).https://web.archive.org/web/20230826112005/http://www.histoireeurope.fr/RechercheLocution.php?Locutions=Charles+II+d%27Espagne

Totfeye, il åreut lu-minme tchoezî Flipe V di Bourbon po-z esse rwè d' Espagne, après s' morance. Copurade k' ès shuveu esta l' mari d' ès cheur, Mareye-Tereze d' Hasbork. El morance eyet li shuvaedje da Tchåle II avît provoké el Guere do shuvaedje rweyå d' Espagne.https://historia.nationalgeographic.com.es/a/fin-austrias-muerte-carlos-ii-2_18474 Ci guere la ava tolminme comincî e 1702.https://www.storiamundi.com/27/la-guerre-de-succession-despagne#:~:text=- 1er novembre 1700 %3A mort de,petit-fils de Louis XIV.

 Spots 
On-z el loméve eto « L' Emacralé » a cåze del fôme d' ès minton.https://histoiresroyales.fr/guerre-de-succession-espagne-charles-ii-habsbourg-philippe-v/ C' est foiravant po ès santé k' on lu a dné ci spot ci. Come di djusse, Tchåle II ava ene santé mo malårdieuse.https://www.enforex.com/espagnol/culture/habsbourg-espagne.html Mins nerén, dins d' ôtes lingaedjes, metans l' inglès, il est spoté « Tchåle II Li Sot ».

 Tuzance 

 Beldjike 
vignette|Foto del viye Plaece Tchåle II, prindowe e 2013, li grand-plaece do cinte-veye di Tchålerwè. E 2023, ci plaece ci a candjî d' no po s' lomer : « Plaece Vauban ».https://www.dhnet.be/regions/charleroi/2023/08/30/place-vauban-au-lieu-de-charles-ii-le-nom-dun-lieu-est-un-choix-politique-UVBZRMSA6NFTHN3AYQ25KHSXPI/C' est a cåze di lu ki Tchålerwè a stî askepyî eyet si lome dinsi.https://www.charleroi-decouverte.be/pages/index.php?id=614 Gn aveut tolminme des djins ki dmorît rola dvant l' an 1666. D' ayeur, èç comene la si loma li « Tcharnwa (Charnoy) ». 

Seulmint, on dvize d' askepiance di Tchålerwè, e 1666, pask' el Sipagne ava basti les fôrturesses, ciste anêye la.

 France 
Tchåle II, c' est on personaedje dins l' fime francès « La Folie des grandeurs », dins l' ci ewou çki Louis de Funès djouwe l' portagonisse.https://wiki-louis-de-funes.fandom.com/fr/wiki/Roi_d%27Espagne Tinsion k' li Tchåle II do fime a ene meyeuse santé k' el ci k' ava egzisté.

Ci fime la, c' est on redjårbaedje d' ene ouve da Victor Hugo : Ruy Blas. L' ouve oridjinåle esteut moins comike, mins pus dramatike.https://www.premiere.fr/Cinema/News-Cinema/_-anecdotes-sur-le-film-culte-La-Folie-des-Grandeurs

 Referinces eyet sourdants 

Categoreye:Rwès et impreurs