Mali

Li Mali, c' est on dislaxhî payis d' Afrike coûtchantrece.

Mwaisse veye : Bamaco

Ôtes veyes : Tombouctou, Gawo, Kidal.

 Djeyografeye 
Deus bokets foirt diferins, avou on stroet inte les deus (resseraedje pa des coines del Moritanreye et do Nidjer.

Les contrêyes a Bijhe si lomèt l' Azawade. Elle ni sont pus waire mwaistreyes på govienmint cintrå dispu 2012.

 Istwere 
 Divant l' colnijhaedje 
Li Mali a ene ritche istwere, come les ôtes payis do Coûtchant do Sahel.

Il egzista avår la èn impire do Gana diviè l' an 1000, mins gn a waire di scrîts sourdons po ndè cnoxhe l' istwere.

I shonne k' i dcwelixha avou l' ahivaedje di l' Impire do Mali. Ci-ci fourit l' pus grande intité politike istorike di l' Afrike coûtchantrece, foirt sitindou inte 1230 eyet 1600. Il aveut stî askepyî pa Soundiata Keita. Si mwaisse veye esteut Tombouctou.

L' impire do Mali fourit replaecî pa l' Impire Songay å 15inme sieke.

E 1581, Tombouctou fourit raloyî å Marok, på mariaedje do rwè Yacoub El Mansour al feye do tchîf di Tombouctou.

Li ritchesse do Mali baxha cwand les Uropeyins ourît trové des voyes pal mer po-z aler pus parfondmint e l' Afrike. Portant, Tombouctou dimora li pus grand cinte nonnrece do monde islamike et on grand martchî d' esclåves disk' å 19inme sieke.

 Colnijhaedje 
Colnijhî des Francès. Les dierins revinteus fourît spatés e 1916 (avou distrujhaedje di dpus d' 100 viyaedjes) sol Wiki inglès.

Å cmince, li payis s' loméve li «Soudan francès». 

Dislaxhî e 1960.

 Dislaxhî payis 
Li prumî prezidint, Modibo Keyta, etablixha on redjime comunisse.


Ci-ci fourit ståré pa on côp d' estat e 1968 ki va poirter å pouvwer Moussa Traworé.

Moussa Traworé fourit disdjoké pa èn ôte côp d' estat e 1991, mins ci-la mina a on redjime democratike avou pluzieurs pårtis. Les prezidints do Mali democratikes estît Alpha Oumar Konaré (1992-2002) eyet Amadou Toumani Touré (2002-2012). 

E 2012, novea côp d' foice des militaires, mins ridnaedje do pouvwer ås civils, avou Ibrahim Boubacar Keita, deus côps eléjhou come prezidint (2012-2020).

I fourit disdjoké e 2020. Les militaires prometît ene passåjhe viè l' democraceye. Come d' efet, les civils atakît a rgovierner e moes d' setimbe. Mins cwand i volît replaecî deus minisses ancyins poutchisses, les militaires rifjhît on novea côp e moes d' may 2021. Ces-ci vont tchessî les Francès, et fé camaeråde avou les Rûsses (2023).

 Documintåcion 
Alére : Lucyin Mahin, L' Afrike des côps d' estats,  , waeyén-tins 2023, p. 4

Cist årtike la rwaite les payis d' Afrike ewou çk' i gn a yeu des côps d' estat a l' atacmint des anêyes 2020.

 Rahoucas eyet sourdants 

Categoreye:Afrike coûtchantrece
Categoreye:Payis
*