Cawete di codjowaedje -i

Li cawete di codjowaedje -i, po dire li vraiy, end a cwate sôres, bén diferinnes :

 Li cawete di codjowaedje -i des viebes del 4inme cogne (prusti)
 Li cawete di codjowaedje -i di sacwants viebes del 5inme cogne (vini)
 Li cawete di codjowaedje -i do cåzant (croejhete) di l' indicatif prezintrece des viebes del cwatrinme troke (dji fini)
 Li cawete di codjowaedje -i, disfondowe di -î (waiti = waitî)

 Li cawete di codjowaedje -i des viebes del 4inme cogne 

 Kimint les ricnoxhe ? 
 i fjhèt des codjowaedje avou l’ sititchete -ixh- :
 fini : i finixhèt 
 pouri : ça pourixheut
 prusti : ele prustixhnut co avou leus mwins
 ossubén ki l’ parintêye : 
alårdji : l’ alårdjixhaedje
 setchi : li setchixhmint
 meuri / mawri : i fwait meurixhant

 Diyalectolodjeye 
Ces viebes la wårdèt l’ cawete -i (ki dvént -ë e Roman payis) dins tos les accints do walon.
egz. : disfondowes di blanki : blantchi, blanki, blankë, blonki

 Li cawete di codjowaedje -i di sacwants viebes del 5inme cogne 

Kimint les ricnoxhe ? 
 i s’ codjownut sins stitchete :
sinti : i sintèt
minti : i minteut a s’ mame 
sepi : nos l’ sepans bén
rascovri : les rives, c’ est les schayes ki rascrovnut li dzeu des meurs.
 parey dins l’ parintaedje : 
drovi : ene droveuse å cinema
ratni : i n’ a pont d’ ratna
rivni : il a oyou des rivnants

 Diyalectolodjeye 
Ces viebes la ni wårdèt l’ cawete -i k’ après l’ payis d’ Lidje ; so Nameur, li Basse Årdene et Tchålerwè, c’ est -u (et esse todi -ë e Roman payis, mins est ç’ li candjmint d’ on U ou d’ on I ?)
egz. : disfondowes di vini / vni : vini, vunu, vènu, vënë / vni – mni, vnu, vnë

 Djivêye di viebes di cisse cogne la 
 Cwatrinme troke di viebes e walon#Viebes avou ene cawete -i ki n' sont nén del 4inme troke

 Cawete di codjowaedje -i do cåzant di l' indicatif prezintrece des viebes del cwatrinme troke 

 E rfondou 
Li cåzant di l' indicatif prezintrece des viebes del cwatrinme troke a deus codjowaedjes e rfondou (dobe rifondowe) :
 onk avou l' cawete -i : dji fini, dji prusti, dji rodji
 onk avou l' cawete -ixh : dji finixh, dji prustixh, dji rodjixh

 Diyalectolodjeye 
Li prumî riprezinte li codjowaedje corant e 20inme sieke e walon do Mitan, [[[walon do Coûtchant|do Coûtchant]] ey el Basse Årdene.

Disfondowes : -i (dji fini), -is (dji finis), -ë (djë fënë), ës (djë fënës) sorlon l' accint et les relijhas ortografikes. 

Li deujhinme riprezinte li codjowaedje corant e 20inme sieke e walon do Levant.

Disfondowes : -ih (dji finih), -ihe (dji finihe) -ihy (dji finihy) sorlon l' accint et les relijhas ortografikes. 

 Cawete di codjowaedje -i disfondowe di -î 
Dins sacwants accints do walon, li cawete di codjowaedje -i si rescontere eto po les viebes des deujhinme et troejhinme cogne, estô del cawete di codjowaedje -î (rifondou, Nameur, Lidje).

egz. : waitî (Nameur, Inguezêye, Bive) = waiti (Bastogne, Cînè, Dinant, Virwin, Djimbe)

I
categoreye:Diyalectolodjeye walone
Categoreye:Codjowaedjes