Oronde di fniesse

thumb
L' oronde des finiesses u oronde des vites u oronde des veyes u pitite oronde u terinea"aronge di f'nièsse" G8; "pitite oronde" ALW 9 p. 148; "tèrinia" C9;  (pacô, eto blanc-cou u tchirou, des emacralés mots), c' est ene oronde (voyaedjant oujhea) foirt rilomêye el Walonreye, ca ele rivént e moes d' avri, avou l' bontins.

 Delichon urbicum u Chelidon urbica

Sipårdaedje
Tote l' Urope, et l' Azeye, disk' å Djapon. End a eto e l' Afrike bijhrece. Ele passe l' ivier e l' Afrike nonnrece.

 Discrijhaedje 
Elle est ene miete pus ptite ki l' oronde di tchminêye. 

Si coleur saetche sol bleu, dabôrd ki l' oronde des ståves est pår noere. Mins si crope, ses rnos eyet s' face d' on peur blanc.

Vicaedje

Ele vike e coloneyes, tot près des djins. Ele basti s' ni so les meurs difoûtrins des måjhones, dizo l' pene do toet.

Po basti s' ni, l' oronde va cweri on fén briyak sol boird des aiwes, k' ele maxhe avou del raetchote di s' betch. Ele maçnêye li ni disk' å dzeu, avou djusse on ptit trô d' rexhowe å dzeu. Ådvins, ele l' a rascovrou di fenès waides et d' plomes.

Ele pond å pus sovint cénk oûs. Li måye et l' frumele les covèt, tchaeke a s' toû. 

Les djonnes discloyèt après 12 a 14 djoûs. Co on côp c' est les deus parints ki vont ås moxhes et ås araegnes po nouri l' niyêye.

Les djonnes volèt pol prumire feye a 3 samwinnes d' ådje.

Les orondes cwitèt les payis d' acovaedje e moes d' setimbe octôbe, anonçant l' mwaijhe såjhon. Ele si rashonnnut sovint so les fis electrikes divant d' voler evoye eviè l' Afrike nonnrece.Patricia Simon  l° 47, decimbe 2011


Fotos comintêyes (da Léon Demarche) 

Sourdant

Categoreye:Oujheas