El Dochriye (Hamteas di Mårciene)

El Dochriye (la-minme : El Dochrîye, al Dochrîye dins ene fråze, F. La Docherie), c' est èn eshonnaedje di deus hamteas d' Mårciene : El Dochriye coûtchantrece ey El Dochriye levantrece.

 Lomaedje 

 Etimolodjeyes 
On n' sait nén podbon l' oridjene do no. Totfeye, i gn a mwintès abayeyes. L' ene d' inte di zels acdine k' el no vénreut do latén "Docere" ki vout dire "acsegnî". Cist etimolodjeye cial sereut raloyeye a on sûti ermite k' åreut viké dins li bwès drola. L' ôte atåvele purade k' el mot "Dochriye" vénreut do vî francès "Dochard", ki sereut "ene sakî poirtant do bwès".Émile Van Aelst, Gens de la Docherie, 1993, 207 p.

 Spotaedje des djins 
Li lomaedje des djins drola, c' est « Les Dochårds ».

 Djeyografeye 

 Edroet 
El Dochriye si trouve sol pindant do crestea k' est schåyeye pa Goyîssåt. Les pitits bans åtou d' El Dochriye sont : Dårmè (al Nonne-Levant), Djumet (al Bijhe), El Moncea-so-Sambe (å Coûtchant), El Rou-dlé-Tchålerwè (å Bijhe-Coûtchant), Lodlinsåt (å Levant) eyet les ôtès sadju d' Mårciene (al Nonne).

L' edroet li pus hôt, c' est å dzeu di l' aite yet c' est a 185m ådzeu do livea del mer. C' est l' ene des sadju li pus hôt del province do Hinnot, tot sinkant ene avuzion (sapinse åzès francès-cåzants : panorama) so Goutrou eyet Mont-dzeu-Mårciene.Gérard Amand, La Docherie au passé recomposé : 125e anniversaire de la paroisse Saint-Pierre, 88 p.

 Compôzucion 

 Discrijhaedje 
Èç hamtea cial, c' est on pôve dimeurrece hamtea. I gn a cåzumint ki des måjhones, åré åtoû do canå ewou i gn a sacwantès oujhenes. 

 Aite 
L' aite a stî adjinçnêye etur 1872 eyet 1873. On lz a agrandi on prumî côp a l' atake do 20inme sieke ; pus, on deujhinme e 1997.

 Bastimints rlidjeus 

 L' Eglijhe Sint-Pire :
Elle ava stî atåvlêye e 1868. Ès no, c' est po Simon-Pire, mins eto po Pierre Parent, k' esta l' ome k' ava metou les liårds dins l' askepiance do bastimint. On-z el ava drovowe eyet li prumî titulaire canonike, ci fourit Victor Van Achter. Il ava dmoré titulaire disk' e 1878. Cwand elle ava stî drovowe, i nd aveut pont d' toû, pont di clotchî ey adon : pont di clotche. Ene dijhnêye après ès-n' ahivaedje, i gn ava ddja des tchabotes. C' est pocwè, on-z ava ataké å tribunå les soces d' Amercœur eyet d' Bayemont, e 1881. El calindje va durer disk' e 1892 ; dj' ô bén, ene afwaire d' onze anêyes. Totfeye, troes ans padvant l' fén di l' afwaire, el pårotche a monté po divni on vicariat. C' est l' vicaire Marcquebreucq k' a oyou l' sintince do tribunå di Tchålerwè conte les deus soces d' houyires a payî les rfijhaedjes. L' anêye shuvant l' sintince, l' eglijhe ava rçuvou ès tour avou s' clotchî eyet troes clotches. A l' atake, elle avît l' no d' leus mårenes avou leus sons muzicås. Tchårlote, ci fourit e mi-bémol, Mareye-Båre e fa eyet Gustene e sol.
 L' Ôrfulinat Sint-Djôzef
I s' trouve al Rowe Favette. Il aveut stî, on tins, manaedjî pa ene kiminålté rlidjeuse. Totfeye, l' ôrfulinat a divnou layike e 1965, pus a divnou el Måjhone Sint-Djôzef. D' ayeur, elle est sovint lomêye come çoula. Ès sociå rôle a ledjirmint candjî. Tenawete, c' est todi des djonnes k' ont moens d' 18 ans ki vicnut drola. C' est ene des pus viyès institucions sociåles publikes d' El Dochriye. Cwek' sacwants candjmints sorlon les anêyes, l' ôrfulinat est todi dins les dujhances sociåles avou les djonnes dzerités.
 Li Tchapele Notru-Dame des Set Sofrixhances
Cisse tchapele la si trouve al Rowe Émile Gantois. C' est l' deujhinme bastimint rlidjeus d' El Dochriye ey elle a stî consacrêye li 9 di nôvimbe 1936. C' est dins l' åté e pire k' i gn a les relikes des Sints mårtirs Ciyin eyet Macsime. Asteure, c' est ene eglijhe ortodosse.

 Corons 
On-z î trouve tot plins des corons drola : 

 El coron des Cerijhîs
 El coron des ovrîs : ci coron la a stî askepyî e 1925 på Habitations marchiennoises. C' est l' coron ki si trouve åzès rowes Jean Jaurès eyet Victor Hachez. Ès piceure, c' est oridjinålté do stîle des måjhones. Bråmint des dmorants ls ont racaté. Cwek' ça, pô d' candjmints ont stî fwaits so les foûtrins. Metans el rowe Jean Jaurès ki monte sacwantès måjhones d' ci djinre avou leu maye d' oridjene.Émile Van Aelst, Les fantômes de la Docherie, 1990, 152 p.
 El coron di Båyemont
 El coron di l' "Ewålisté"
 El coron Hachez

 Caliguluks 

 Caliguluk des Depoirtés
 Caliguluk des Mames

 Mape 
Fåt prinde asteme k' i gn a èn essera dins l' hamtea coûtchantrece. Come di djusse, on voet sol mape k' i gn a l' Coron des Cerijhîs ddins.

 Rimarke 
El grande anecdôte d' èç hamtea ci, c' est k' c' est l' seu hamtea di Mårciene a esse padzeu do Canå Brussele-Tchålerwè. C' est pocwè bråmint d' djins pinsnut, tot s' brouyant, k' El Dochriye est on pitit ban.

 Istwere 
Li skepiance d' El Dochriye rimonte disk' a 1840 po divni èn hamtea avou des dimorants timpesse ey actif. Li canå Tchålerwè-Brussele passéve dedja drola, dispu 1832. C' est pindant ciste anêye la k' on-z a yeu come pordjet d' basti l' pont Beghin. Ci pont ci, c' ît po raloyî Gochliye eyet Mårciene. Mins nerén, a l' epoke, c' ît puvite « canå Mårciene-Brussele ». Come di djusse, el fén do canå esteut å Fond Beghin. Li mot "Beghin" a divnou, l' no d' ene pårteye d' El Dochriye.

Al Dochriye, gn aveut divinltins des houyires timpesse. Asteure, i n' dimane k' les teris : 

 Pousse Sinte-Cicile
 Pousse Sint-Gusse
 Pousse Sint-Hinri
 Pousse Sint-Louwis
 Pousse Sinte-Mareye
 Pousse Sinte-Souzane
 Pousse Sint-Tåve
 Pousse Sint-Tchåle
 Pousse Sint-Teyo
 Teri do Båyemont
On-z el lome eto li Teri Sint-Tchåle, u co insi : Teri Båyemont-Sint-Tchåle. I si trouve al Nonne-Coûtchant do hamtea.
 Teri Sint-Teyo Coûtchantrece

 Fotos 
Vocial des fotos del hamtea padzo, e-n esté 2021 :

 Tuzance 

 Tuzance walon-cåzante 

 Teyåte 
Ene dramatike ès lome : Les tréteaux dochards.https://www.lavenir.net/cnt/39224544

 Sicrijheus e walon 
 Emile Dumont
 Achille Goethals
 Emile Van Aelst

 Ôtès rlomêyès djins 

 L' abé Léon Robert :

Pindant l' ivier 1892, l' abé Léon Robert est lomé pa l' Evetchî po manaedjî el pårotche d' El Dochriye. Divinltins, cisse pårotche ci n' ava nén ene boune rlomêye. Houte di çoula, il a stî evoyî rola come pûnixhaedje, pask' i n' esta nén veyou tot n' estant nén po fé catolike dins s' pårotche di dvant. A l' epoke, il ava 34 ans. El cure fourit måhaitî. Totfeye, il aveut ès ritchesse. Il a rastindou l' bontins po fé des boutaedjes. Li scole catolike fourit tant dihåmonêye k' on-z ava dvou l' serer pindant dijh ans, l' tins des ovraedjes. Viè 1920, pus d' 900 scoleus ont stî pårti dins sacwantès scoles d' El Dochriye. Çou k' ava kerlé ene guere d' escoles. C' esteut on grand ome avou on nouzome caractere. Il ava nexhou e 1858 ey esteut revoye e 1951. El rowe di l' aite a s' no, enute.https://www.7sur7.be/belgique/sept-rues-viennent-de-changer-de-nom-a-charleroi~adfef5f2/

 Jean Ester :

C' esteut on mineu d' areyoplane k' ava nexhou e 1951, å Rou, yet k' est revoye e 1946, a Gander, el Canada. Il aveut dmoré dins l' rowe ki, ouy, a s' no.

 Kimon transpoirt 
Al Dochriye, gn a mwintès lenes di busse ki pasnut drola : li 85, 86, 172 eyet li Midi-Docherie. Cisse dierinne lene la, c' est avou on ptit busse ki va dins les stroetès rowes d' èç hamtea ci. 

Disk' å moes d' may 1982http://www.mupdofer.be/pho2.pdfhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Lignes_d%27autobus_du_TEC_Charleroi#85_Charleroi_-_Jumet, gn aveut deus lenes di trams k' avént li minme trote avou des sinses diferins. Elle estént lomêyes : 85 eyet 86. C' esteut les Vicinås k' les fijhént mete e-n ovraedje.

 Referinces eyet sourdants 
Èç årtike ci a des dnêyes k' ont stî riprindowes timpesse di l' årtike ki s' trouve sol Wikipedia francès-cåzant.