Åbe

thumb
Èn åbe dit avou l' årtike on- (Scrijha Feller-Léonard on-aube), c' est ene hôte plante k' a on seu bodje, foirt deur, paski toplin d' lignene. C' est sovint po ça k' on lome li djeneyalodjeye « l' åbe di famile ».

On bouxhon est pus ptit et a sacwants beurs ki rexhèt d' tere eshonne, a stoclêye.

 Discrijhaedje d' èn åbe 
 Po les botanisses 
L' åbe est fwait:
 di raecinêyes (raecenes, rayires), avou del lignene eto
 d' on seu stok (årvier des bouxhons, k' end ont mwints) 
 d' on bodje (beur, buk): ådfoû, c' est li schoice, pu gn a ene tinre coûtche lomêye åbî u blanc bwès, pu c' est l' bwès
 d' on coxhlaedje: do pus gros boket å pus ptit: ene coxhe, on coxhea, des coxhetes ou rameyes
 di foyes, di totes sôres di cognes
 di fleurs, sovint waire veyåves
 di fruts ki bråmint ont-st on lomaedje a pårt (come les fayenes, les glands, les copteres des ayåbes).

 Po les boskiyons 
Po les boskiyons, l' åbe est fwait d' ene tronce, k' est vindowe tote seule et d' on houpî (tiesteure, sovint po do bwès d' tchåfaedje. 

Les åbes råyîs på vint (chablis) n' ont nén tant d' valixhance.

 Rashonnaedje d' åbes 
La k' gn a bråmint des åbes eshonne, c' est on bwès.

On pout rashonner des åbes diferins dins on grand corti, po s' plaijhi u po lzès mostrer ås scolîs u ås tourisses. On lome çoula èn åboretom u åboe.

 Pî-note 

*
Abe
Abe