Displouctaedje des trokes di cossounes divintrinnes

Li displouctaedje des trokes di cossounes divintrinnes, c' est cwand gn a ene tcheyantès cossounes, dj' ô bén : ene cossoune etimolodjike ki n' si rtrouve nén å mitan d' on mot. C' est ene aplicåcion del rîle des troes cossounes.

C' est foirt corant dins les calcaedjes. Mins on rtrouve eto el minme piceure dins les codjowaedjes et dins l' aparintaedje.

C' est l' minme cayet ki po les trokes di cossounes å coron.

 Dins les calcaedjes 
 Calcaedjes do francès 
substantif => sustantif
betchete es- : "expliquer" ("°ècspliker) => espliker
 Calcaedje do neyerlandès 
Herstape : Hestape
 Calcaedjes di l' inglès 
beefsteak : buftek

 Dins les codjowaedjes 
Dins les codjowaedjes, les rîles di displouctaedje des cossounes divintrinnes rotèt (come po les cossounes å coron.

 divant on halcrosse e å coron 
S' i gn a deus cossounes divant l' bodje di codjowaedje (tchicter, shofler, wårder, adiersî, li viebe ni pout esse codjowé rîlêymint e l' indicatif et suddjonctif prezintreces et cmandeu singulîs (on-z åreut deus cossounes å coron). C' est eto l' cas avou les dmeye cossoune "y" tcheryî.

On-z è rexhe avou sacwantès piceures :
 Piceure del ristitcheye voyale : 
 Codjowaedje shofler : dji °shofle => dji shofele près lu.
 Piceure del mouyeye cawete : 
 Codjowaedje tchicter : ti °tchictes => ti tchictêye di trop.
 Codjowaedje adiersî : => °adierse => adierseye ti côp !
 Codjowaedje tcheryî : i °tcherye => i tchereye å bwès.
 Piceure do tcheyaedje d' ene cossoune : 
 Codjowaedje wårder : po k' ele °wårde => po k' ele wåde ses cwårs.
 Codjowaedje siervi : ça sierve => ça n' sieve a rén.

 Avou les cawetes di codjowaedjes ki cmincèt pa des cossounes 
S' i gn a deus cossounes divant l' bodje di codjowaedje, li viebe ni pout esse codjowé rîlêymint si l’ cawete di codjowaedje kimince pa ene cossoune
 indicatif futurresse et condicioneu : cawete -rè, rans, -roz, -reus, envd. (on-z åreut troes cossounes ki s' shuvèt)
 riwaitants di l' indicatif et suddjonctif prezintreces, cawete namurwesse -nut (on-z åreut eto troes cossounes ki s' shuvèt)

On-z è rexhe avou sacwantès piceures :
 Piceure del ristitcheye voyale : 
 Codjowaedje shofler : dji °shoflrè => dji shofelrè après lu.
 Piceure del mouyeye cawete : 
 Codjowaedje tchicter : ti °tchictrès => ti tchictêyrès tant et n’ ariver a rén.
 Codjowaedje adiersî : => il °adiersrè => il adierseyrè mî s’ côp li feye ki vént !
 Codjowaedje tcheryî : i °tcherynut => i tchereye å bwès.
 Piceure do tcheyaedje d' ene cossoune : 
 Codjowaedje wårder : s’ ele °wårdreut => s’ ele wådreut ses cwårs !
 Codjowaedje siervi : i n’ °siervnut => i n' sievnut pus a rén.

 Istwere do tcheyaedje des dobès cossounes divintrinnes 
Diviè 1200, on voet ddja bén ça dins li scrîta.
 Hestape (neyerlandès Herstape) : diviè 1200 : Haristaplia (nén displouctêye); 1143 : Hastaples (displouctêye).
 cotlî : corti + lî => cortilî : 1272 : li cotheliers (li R a tcheyou evoye).
 Bietrêye : 1139 : Bertreis; 1360 : Bietreez.L. Remacle, Réduction des groupes pluriconsonnantiques intérieurs, divins La différenciation dialectale en Belgique romane avant 1600 p. 135-136.

 Sourdants & pî-notes 

Categoreye:Sons et letes do walon
Categoreye:Rifondaedje do walon
Categoreye:Croejhete walone
Categoreye:Codjowaedjes