Colon

Les colons,  ou pidjons, c' est des aclevåves oujheas, di grandeur emîtrinne.

 Columba spp.

Sacwants sôres di colombidîs
 Colon mansåd (Columba palumbus)
 Colon bizeu ou bouxhteu ou burnet, ou campinaire, ou colon d' tchamp (Columba livia)
 colon d' aclevaedje (Columba livia domesticus)
 Colombe (Columba oenas)
 Toûtrale des bwès (Streptopelia turtur et des ôtès sôres di sacwants djinres)

 Raeces di colons d' aclevaedje 
 acsût : ploumaedje tapiné (acsût d' vert, acsût d' noer)
 bårdet : assez ptit mins pout fé des longs voyaedjes
 baståd : colon d' coû
 bedôré : avou on djaene betch et des djaenès pates
 beguene : pidjon nin Columba livia domestica var. cucullata
 bleu : ploumaedje clair bleu
 bleu-bijhe : ploumaedje coleur di schaye
 camu : avou on lådje betch
 capucin : brun ploumaedje
 tchinårdeu : ki vole tot dins èn atchenå
 tchesturlet : mitan såvadje
 colon d' coû
 colon d' tape
 colon al grosse face Columba livia domestica var. gutturosa
 crawaté ou frezete; Columba livia domestica var. turbita avou ene houpete so s' pwetrene
 culbuteu, cumulet ou tourniket, ki monte å hôt pu s' ritoûne so lu-minme, li tiesse e-n erî; Columba livia domestica var. giratrix (vî lomaedje)
 fåve (brune)
 flori
 hôt-volant; hôt-volant å rodje hatrea
 hoslé, colon ås hozetes
 mayté (gris mayté, noer mayté, bleu mayté, rodje mayté) avou des ponts d' coleur dins on blanc ploumaedje
 mara : mitan blanc, mitan noer
 moujhî : avou do noer et do blanc come des taetches di tchamosseures
 Pane (coleur di panes)
 Pierbijhe : grijhe coleur
 Riyî : avou deus royes so les penas
 Surlet : avou des blancs penas avou deus ou troes rossès royes
 Tabeur : Columba livia domestica var. tympanisans
 Trosse-cawe : pidjon-pawon ki tént s' cawe levêye a rond come on påwe; Columba livia domestica var. laticauda. G8 a colon

Mopliyaedje
Li colon akeuve ût moes å long, do moes d' fevrî å moes d' setimbe. Ça fwait 5 a 7 niyêyes so èn an. Des niyêyes di deus djonnes, å pus sovint.

Dijh djoûs après l' acoplaedje, li frumele pond deus blancåsses oûs. C' est ostant l' måye ki l' frumele ki keuve les oûs. Discloyaedje après 18 a 19 djoûs. Les djonnes colons sont-st aveules et ni savèt bodjî. Les ouys si drovèt å 4inme djoû.

Li pere come li mere nourixhèt les pidjneas avou do laecea d' djave. I lzès spanixhèt a cmincî do 6inme djoû.

Diviè l' 25inme djoû, les djonnes colons atakèt a balter et a 30 djoûs, i polnut voler.

Viyesse
On colon vike 6 a 10 ans.

Wayimaedje
Les djonnes colons wayimèt a deus troes moes. Li wayimaedje di l' adule si fwait do moes d' awousse å moes d' octôbe 

Maladeyes
 li fåsse pesse des poyes avou toirdaedje do hatrea et schite come di l' aiwe
 li matchurea do colon
 li gripe do colon (paramicsovirûsse)
 blanke schite ås såmonales
 li clå del goidje å colon (tricomonôze).
 li distchålance des djonnes colon.
 li sindrome adenocoli des djonnes colons

Sourdants

Categoreye:Oujheas
Categoreye:Aclevåvès biesses