Tocsiboylite

Les tocsiboylitesnoûmot atåvlé sol Wikipedia walon e 2013, fwait sol bodje «boyl-», erîlé pol parintêye do mot «boyea» avou l' cawete -ea, et l' cawete -ite des efouwaedjes; li boket «tocsi-» (pwezon), calké do grek dimeure té ké et s' aplake a môde d' aplacaedje tîxhon. u eterotocsemeyesCalcaedje do francès «entérotoxémie», u d' l' inglès «enterotox(a)emia», zels-minmes bastis so des bodjes latén et grek., c' est des maladeyes des bedots k' arivèt sovint d' on plin côp, cåzêyes pa sacwants bactereyes del famile des Clostridioms, aprume Clostridium perfringens.

 Minêyolodjince 
C' est des microbes ki s' trouvnut normåldimint dins tere, et dins les boyeas des bedots. I n' divegnnut rascråwants ki cwand l' biesse passe sins fé doûçmint d' on maigue amagnî a des cråssès waides, u ene råcion d' ecråxhaedje.

 Sôres di tocsiboylites 
 tocsiboylite do tipe A (maladeye des djaenes agneas, Clostridium perfringens tipe A)
 tocsiboylite do tipe B (schite ås agneas novea-skepyîs,  Clostridium perfringens tipe B)
 tocsiboylite do tipe C (moirt subite, Clostridium perfringens tipe C)
 tocsiboylite do tipe D (maladeye des rnos moflasses, Clostridium perfringens tipe D)
 foetite distrujhante (Clostridium novyi tipe B, lomé eto Clostridium oedematiens)
 stoumakite trawrece (Clostridium septicum)foyou vindrece del societé "Syva" Leyone, Espagne.

 Sene del maladeye 
Les berbis et bassîs et les antneas sont sovint boschetés. 

Les aneas djusses 
Å pus sovint, l' årtisse n' a nén l' tins d' viziter l' biesse pask' ele creve dins li dmeye djoûrnêye après les prumîs senes clinikes.

 Damaedjes texhowreces 
On trove li curêye foirt gonflêye, les pates e l' air.

Cwand on drouve, on voet do côp li potche a l' amer rimpleye a stritche. Les boyeas sont sovint efouwés, et les glandes boyelreces houzêyes.

Li misse est pus grande k' i n' doet.

Gn a sovint di l' aiwe (aiwieus sûna) dins l' saetch do cour.Le mouton et ses maladies, Farming Press LTD, 1972, ISBN 2 224 00190 8.

Dins l' maladeye des rnos moflasses, les rnos sont-st aplakés a leu toele ewalpante. I sont mo houzés, et moflasses.

 Espaitchance 
Les tocsiboylites sont åjheymint espaitcheyes tot-z eploctant les bedots avou on vaccén ki contént les antidjinne des shijh sôres di microbes.

On va eplocter les berbis deus côps l' an, divant l' boune såjhon et divant d' elzî candjî d' nouriteure å waeyén-tins. Les bedots a-z ecråxhî seront vaccinés al boune cwénze djoû divant d' esse metou a l' ecråxhaedje.

Dins les payis l' k' les bedots vont waidyî so les steules, elzès fåt piker cwand on cmince a fé l' awousse des dinrêyes, et ratinde adon deus samwinnes.

Si on pout tchoezi l' såjhon po les berbis plinnes, våt mî d' elzès piker cwand ele sont a cwate moes (on moes divant l' agnlaedje).

Tchaeke moton atchté doet esse eplocté.

 Ôtes biesses pacô enindjeyes 
Li må egzistêye eto ås bovrins, ås pourceas et ås robetes.

 Sourdants 

Categoreye:Maladeyes des bedots
Categoreye:Maladeyes cåzêyes pa des bactereyes
Categoreye:Maladeyes des boyeas
Categoreye:Maladeyes des bovrins
Categoreye:Maladeyes des pourceas
Categoreye:Maladeyes des robetes
Categoreye:Raspepyîs årtikes