Betchfessî ai

AI
thumb
Li betchfessî ai, c' est on betchfessî scrijha ki rascove des mots ki s' prononçnut cåzu parey totavå l' Walonreye, mins avou des accints ki l' sistinme Feller a noté spepieuzmint, çou ki dene sacwants scrijhas diferins po cåzu l' minme mot.

 Prononçaedjes coinreces 
Après Lidje, ces mots la si prononçnut å pus sovint "ê" (/ɛ:/) mins e des plaeces "è" (/ɛ/).

Après Nameur, c' est ossu "ê" (/ɛ:/). L' ahike, c' est ki l' prumire soce di scrijheus d' après Nameur (les Relîs Namurwès) sicrît ci son la "aî".

Sol Basse Årdene, ça pout esse "ê" (/ɛ:/) ou "é" (/e/), mins padecô "è" (/ɛ/) avou.

Après Tchålerwè, c' est todi "é" (/e/).

 Egzimpes 
mwaisse
 Lidje [ɛː] & [æː]: (son ê rinflé) : mêsse (E1), mêsse (E2)
 Nameur [ɛː] : maîsse (C1), mêsse (C106)
 Basse Årdene [ɛː] & [e] : mêsse (S0), mwêsse (S117), mwésse (S104)
 Tchålerwè [e] & [ɛː] : mésse (O0), mwésse (O90); mwaisse (O2)

Li prononçaedje zero-cnoxheu est [ɛː]

 Foû-rîle 
i sait (viebe "sawè" = "saveur")
 Lidje : i sét (i sèt)
 Nameur : i sét
 Basse Årdene : i sét, i sèt
 Tchålerwè : i sét, i sént

Li prononçaedje zero-cnoxheu dimeure [eː]

Li foû-rîle va po sai, sais, saiss, sait, clair

 Istwere do betchfessî ai 
Li betchfessî scrijha ai a stî ratåvlé pa Lorint Hendschel diviè 1997. Adon, i n' esteut nén dins l' rîlêye des betchfessîs do raploû d' Mårcinele. I n' est nerén eployî dins les 3000 mots Mahin (1998).

 Rifondowes avou l' betchfessî ai 
Bråmint des mots scrîts avou l' betchfessî ai estént ddja ortografyî "aî" dins les scrijhaedjes namurwès. Metans dins l' Motî Linåd, li motî Somme eyet l' motî Denis. Mins l' motî Gilliard eploye li scrijha ê.
 Mots ki si scrijhnut e francès avou "ai"
 laid (laîd, Fr laid), mwaisse (maîsse, fr maître)
 Mots ki n' si scrijhnut nén e francès avou "ai"
tchaire (tchaîr, Fr. choir)
Sacwants mots ont stî radjoutés 
 des cis k' ont des parints francès avou "ai" : aiwe (C1 êwe, fr. aiguade
 des ôtes mots, todi avou on long E (/ɛː/ /e/) : dispaitchî (C1 : dispêtchî), vaici, (C1 : véci, vêci), waire (C1 : wêre).

 Mots avou l' betchfessî ai dedja studyîs sol Wiccionaire