H prumrece

Li H prumrece, e walon, c' est on son H vuzlé k' on ôt bén prononcî sol payis d' Lidje, eyet disk' al mîtrinne Årdene, waire so l' Årdene nonnrece, et nén do tot sol walon do Mitan et do  Coûtchant.

I si scrît H e rfondou walon, ey e sistinme Feller.

hepe: /hɛp/ /ɛp/

A costé del H prumrece, gn a e payis d' Lidje des H diléreces, k' ont stî rfondou avou les betchfessîs xh, [[betchfessî jh|jh et sch.

 Prononçaedje do H prumrece 
A l' atake d' on mot, li H prumrece si prononce come ene cossoune froyrece goidjrece divuzlêye, dj' ô bén: li minme k' ezès lingaedjes tîxhons.

Les mots prononcîs sont
 des substantifs : hepe, hatche, harlake, hourlea, halcrosse, håye, on hopea (pus lon, après «håre et hote»
 des viebes: hertchî, fåt nén hertchî des pîs, haper, 
 ene advierbire: håre et hote
 des nos prôpes: Houton, Hamtea, Houbiet, Hinri

 H prumrece eyet spotchaedje 
E rfondou walon, li H prumrece rote come les ôtès cossounes, åd fwait do spotchaedje. On n' pôrè nén rsaetchî ene sipotchåve voyale metowe padvant s' i gn a ddja deus cossounes dins l' pî di dvant.

di l' ôte costé del håye (Tchålerwè: dè l' ôte costé d' l'âye)
Vos n' avîz nén dandjî d' mel diner si c' esteut pol rihaper (Årdene nonnrece: pou l' raper)

So Nameur, li H prumrece ni s' ôt nén, mins il est mostré på wårdaedje d' ene sipotchåve voyale padvant:
Li âye n' a nin stî r'côpéye (li håye n' a nén stî rcôpêye)

A Tchålerwè, cist ådjeu la n' egzistêye nén
L'âye n' a né stî 'rcôpéye (li håye n' a nén stî rcôpêye)

 etimolodjeye do H prumrece 
Li contrumasse des H prumeces vinèt d' on tayon-bodje, tîxhon, foiravant francike.

 diyalectolodjeye do H prumrece 
Li H prumrece ni s' ôt pus après Nameur et a nonne di l' Årdene. Po çoula, il a stî lomêye fondante H.

Les motlîs do walon do Mitan (C1, C9, C99, C100, C106) nel sicreynut måy. Dins l' Basse Årdene, la k' il est a schipe oyåve, on a ptchî del sicrire (S0, S109, S117).

Dins sacwants cas, li H prumrece a stî metou po ristoper on ahiket. 
ahessî vént di a- + francès «aise». 

Adon, li H si candje e dimeye cossoune Y e walon do Mitan et do Coûtchant.
ahessî => ayessî

Ci H la a stî lomêye amoyante H

Cist oyon la pout divni li  dimeye cossoune w w so Tchålerwè:
hôt => yôt (Payis d' Basse Simwès) = wôt (Tchålerwè)

Årvierdimint, on a pacô on scrijha H po responde a on Y ritrové après Nameur, a môde di forcoridjaedje.
 Dins «houte|» (adviebe) li H respont å Y do walon do Mitan (yute).

Ces H la sont trepådjnés sol Wiccionaire walon come fås H prumreces.

 Fås H prumreces 
C' est des scrijhas e rfondou avou «H», mins ki n' respondnut nén a on son H dins on tayon-bodje tîxhon. Estô d' on fondaedje, on a on mouyaedje e walon do Mitan. Li fondaedje si rescontere e l' Basse Årdene, et minme e payis d' Lidje.

Egzimpes: 
 «houte» (do latén «ultra») => namurwès «yute» (/jyt/) ; Årdene nonnrece  
 «ahessî»; vî francès «aaisier» => namurwès «ayèssî»; basse Årdene «a.èssî».

Sacwants mots sicrîts avou on H-prumrece-rishonnant H e lidjwès sont rfondous avou «y»
 brouyire, piyintcheCes mots la ont ddja stî scrîts brouhire, pîhindje.

 Dins les ôtes lingaedjes 
Li H prumrece do rfondou walon, c' est l' minme son ki l' ci rindou pol minme lete H e neyerlandès, e l' inglès ey e l' almand.

E walon do Mitan ey e l' Årdene nonnrece, les disfondowes des mots avou on H prumrece si cdujhnut ene miete come li H shoflé francès (H aspirée).

fr: la haie (nén *l'haie, come l'hiver)
Årdene nonnrece: la âye; Nameur: li âye.

Après Tchålerwè, les mots avou l' H prumrece si moennnut come les cis do H mouwea francès.
fr. l'hiver
 Tchålerwè: l'âye


 Les letes (alez a "H") (dins l' pitite croejhete Hendschel)
 Mots avou on H prumrece (dedja studyîs sol Wiccionaire) 

 Pî-note 

Categoreye:Sons et letes do walon