Oraye

L' oraye pus sovint prononcî come e francès «orèye», pacô avou on lon A «orâye»., c' est èn organe do coir, ki fwait pårteye del tiesse, et ki permete d' etinde les sons d' ene rîlêye di wachlires prôpe a tchaeke indje di biesses.

C' est eto å mitan d' l' oraye k' i gn a les organes di l' asgurdixhance (ekilibe).

 Pårteyes di l' oraye 
 l' oraye d' ådfoû : li pegnon d' l' oraye et l' ecdût oriyrece difoûtrin, ki finixh sol timpan
 li mîtrinne oraye : troes ptits oxheas, li mårtea, l' eglome et li strî moennnut les sons viè l' divintrinne oraye. Ci tchambe la est raloyeye al goidje pal tchenå d' Ustatche.
 li dvintrinne oraye, avou les troes dimey-rondès buzetes ki dnèt å cervea les racsegnes sol pôzucion do coir dins li spåce. C' est did la ki l' nier di l' etindance endè va å cervea.
 les musses di l' oraye: permetnut a bråmint des biesses di bodjî leus orayes po les diridjî la wice k' ele volèt schoûter.

 Maladeyes di l' oraye 
 ås biesses et ås djins 
 Efouwaedjes di l' oraye : oriyite ou otite : difoûtrinne, mîtrinne (ki vént sovint del goidje), divintrinne (ki pout djonde li cervea).
 purade ås djins 
 sourdisté : cwand on n' ôt pus bén clair.
 råyaedje do pegnon d' l' oraye
 boutchon e l' oraye, ki pout esse provoké cwand on saye di rsaetchî l' brin avou ene wate.

 purade ås biesses 
 potche di sonk e l' oraye (tchén)
 fototinrûlijhaedje
 rogne des orayes (tchéns, robetes)
 playe di rexhowe des microfilåres do vier do cour å tchén
 agripaedje di boschet (tchén, bovrins)

 Ôtès fonccions d' l' oraye 
Ås djins, aprume ås cmeres, l' oraye sieve a-z î pinde des pindants.

Ås biesses d' aclevaedje, l' oraye sieve a-z î mete des oriyetes avou on limero. Ou adon des tchikes éndjolikes di ricnoxhance del biesse, stitcheyes dizo l' pea d' l' oraye.

A sacwants biesses ås grandès orayes (rinåd d' wastene), li pea do pegnon sieve eto å reglaedje del timperateure do coir.

Li bodjaedje des orayes permete ås såvadjès biesses di mî ôre les bruts k' il ont dandjî d' schoûter.

Les acleveus d' bedots, di pourcea, di bovrins côpèt ou kernèt les orayes po médyî sacwants maladeyes.

 Pî-note 

Categoreye:Antomeye
Categoreye:Antomeye des biesses