Fondaedje (linwince)

Li fondaedje d' on son, el linwince, c' est si disparexhaedje dins l' prononçaedje di sacwants mots, adon k' elle est bén la dins des pårlers pus vîs u pus corants.

 Egzimpes e walon 
 Fondaedje do H prumrece 
Li H prumrece disparexhe tot doûçmint si on va do payis d' Måmdiy, Vervî et Lidje eviè Serè d' on costé et l' Årdene di l' ôte.

El Basse Årdene, il est todi moens oyåve a fwait k' on eva viè Nonne, mins espaitche li spotchaedje di l' årtike.
A Lidje: li håye /li‿hɔːj/, el Hôte Årdene: lu hâye /lu‿haːj/; a Bastogne: la haye, la hèye /la‿haj/, /la‿hɛj/; a Transene: la (h)âye /la‿haːj/

So Nameur, i n' est pus do tot etindåve, mins espaitche li spotchaedje et l' loyaedje avou S: li âye /li‿aːj/, des âyes /dɛ.‿aːj/.

So Tchålerwè, il a ttafwaitmint disparexhou: l' âye /l‿aːj/; dès-âyes /dɛ.z‿aːj/.

 Fondaedje do R å coron 
Dins bråmint des mots, on trouve on R å coron e payis d' Lidje, et il a fondou après Nameur.

Egzimpes
 cawete -eu: li R egzistêye après Måmdiy (tchèsseûr), mins nole pårt d' ôte (Mape ALW 1.14).

 Fondaedje do I u OU do dierin pî 
Dins l' Hôte Årdene, po sacwants mots, li coron -î u -ou d' infinitifs, d' addjectifs u d' sustantifs ni sont pus oyåves.Marie-Thérèse Counet, Syncope de «i» et «ou» toniques après «-y-» et «-w-» à la finale, PALW III 3.
coyî => coy
soyî => soy
maweur => maw
sawou => saw

Ci clintcha la s' a stindou a ene grande pårteye del Walonreye po sacwants mots, passés e rfondou:
veyî => vey
''oyi => åy

 Sourdant 

Categoreye:Linwince