Accint tonike

L’ accint tonike, c’ est li sillabe d’ on mot (k’ end a bén deus) u d' ene troke di mots (ki rote come on seu mot) k’ on prononce pus foirt et pus longue ki ls ôtes.

C’ est ene pårteye del linwince walone ki n’ a waire sitî studeye.

 Plaçaedje di l’ accint tonike e walon 
E walon, l’ accint tonike est todi metou sol dierin pî d’ on mot :
radmint / raddimint / londjin / doyiné / catrucime / trepsin / trimozete / loyminoymint / tinrûlisté / respectiveuzmint / distchicotaedje / grandiveus

 Foû-rîles 
 Addjectifs avou l' coron -ès 
E rfondou walon, n' a k' les addjectifs femrins pluriyals metous padvant l’ no, avou l' coron -ès, ki n' ont nén l' accint tonike sol dierin pî.
les grossès aiwes ;
souwer a grossès gotes
pa totès ptitès stroetès voyes ;
li societé des longuès pupes di tere

 Cawete di codjowaedje walipicåde -të 
Dins les accints des aschates walon-picård, li cawete -të des codjowas del 3e djin do pluriyal di l’ indicatif prezintrece ni prind nén nerén l' accint tonike. Cisse cawete la est ene piceure do picård.ALW 2 p. 283.
i dd a qui dit'të (/'dit.tə/) k' i dd ont (end a ki deynut k' end ont).

E rfondou walon, ces codjowas si fwaiynut avou les cawetes cawete -nut (cogne namurwesse) u -èt (cogne lidjwesse), mins zeles prindèt l' accint tonike.
Zels, i tchantnut (/ʧãt.'ny/) bén. / Asteure, les comeres, ele candjnut (/kãʤ.'ny/) d’ ome come di tchmijhe / i profitnut (/pʀɔ.fit.'ny/) d’ nozôtes.
i tchantèt (/ʧã.'tɛ/) fås / ele candjèt (/kã.'ʤɛ/) d’ ome come di tchmijhe / i profitèt (/pʀɔ.fi.'tɛ/) d’ nozôtes.

 Accints des payis metous dilé les contrêyes tîxhon-cåzantes 
Dins les accints walons do payis d’ Lidje, sacwants mots k’ ont ene longue voyale å prumî pî pôrént åjheymint prinde l' accint tonike : 
nos nos batans pol liberté / vos seroz pûni / Mâmdi / Bûtba / Ståvleu

C' est ç' clintcha la k' esplicreut li fondaedje del dierinne sillabe dins les disfondowes di sacwants mots.Marie-Thérèse Counet, Syncope de «i» et «ou» toniques après «-y-» et «-w-» à la finale, PALW III 3.
sayî (prononçî /'sa.ji/) => saysoyî (prononçî /'sɔ.ji/) => soy (ALW 1, notule 148)

 Fondaedje_(linwince)#Fondaedje_do_I_u_OU_do_dierin_pî

 Studias so l' accint tonike e walon 
 «Études phonétiques sur le parler wallon d'Oreye».

 L' accint tonike dins les lingaedjes etrindjirs 
 Neyerlandès 
E neyerlandès, l' accint tonike est todi dol dierin pî
nieuwe borstels vegen goed (les noûs ramons schovèt voltî).
 Almand 
E-n almand, c' est parey, mins dins les mots d' aplacaedje, gn a èn accint tonike sgondaire
Keiserschlautern
 Espagnol 
E-n espagnol, l' accint tonike est todi bén erîlé :
 sol dierin pî si l' mot finixh pa ene cossoune (apus ki "s" et "d")
Madrid / torreador /  español 
 sol divant-dierin pî si l' mot finixh pa ene voyale
comprendes / España / la lengua castillana / mantequilla (boure)
 si l' mot est foû rîle, on l' markêye pa èn accint djus a hintche
Málaga / habitación / el país vasco / 
 Portuguès 
E portuguès, ça shonne esse sol divant-dierin pî.
papseco = carcacha (mitchot, pistolet) / foeno (four) / palha (strin) / mantega (boure)
 Itålyin 
E-n itålyin, ça shonne esse sol divant-dierin pî eto.
qui va piano va sa''no / andante / pianissimo (?) / allegro moderato / scopa're
 Inglès 
E-n inglès, gn a sacwantès rîle, ki sont l' pus sovint shuvou pa bråmint d' foû-rîles. Adon, fåt aprinde li plaece di l' accint tonike cwand on aprind on mot.

 Sourdants 

Categoreye:Sons et letes do walon
Categoreye:Linwince