Warmich

Warmich , (pus fôrmelmint Warmifontinne, F. Warmifontaine), c' esteut on hamtea d' Grapfontinne, asteure onk des viyaedjes do Grand Tchestea.


 Lomaedje et spotaedje des djins 
 Lomaedje : Warmifontnî, Warmifontenressecawete -î (noûmot do walon, atåvlé e 2016).
 Sipotaedje : les Nûtons (la-minme, les Lûtåns, les Nûtåns).Raymond Mouzon, Les blasons populaires du pays de Neufchâteau, documint CIDWEL.

 Rilidjon 
Gn a-st ene eglijhe. Il a divnou pårotche e 1859.TG4.

 Istwere 
Do trevén otrichyin, c' esteut èn ecårt di Grapfontinne.

E 1787 (ricinsmint Mareye-Tereze), i gn aveut 72 djins a Warmich, k' estént cinsîs, bierdjîs, banslîs u marixhås.Calixte Culot, Raglenaedjes on pô pattavå p. 5.

Dizo l' redjime francès, Warmich fourit metowe come mwaireye .

Adonpwis, elle est raloyeye al comene di Straimont-Grapfontinne dizo l' redjime holandès (1823). 

Ridvént on hamtea d' Grapfontinne e 1837.TG4.

 Industreyes 
Les schayires ont drovou al difén do 18inme sieke. Ça fwait k' e 1818, gn aveut 149 dimorants dins l' viyaedje. Mins ci n' esteut k' des cårires di plinne air.

E 1845, on a drovou les prumirès fosses, po tirer l' pire do fond. Tantea k' å cminçmint di l' anêye 1912, l' eschayire ocupéve 300 ovrîs, et fabrikéve 12 miyons di schayes so l' anêye.

Mins li 5 di måss di ciste anêye la, gn a yeu on ralaedje-plin, k' a eto fwait croûler cénk måjhons do viyaedje. On a clôs l' travo, et nel ridrovi k' e 1924.Calixte Culot, come cial ådzeu, p. 5-6.

Les schayires ont seré botike podbon e 2001.TG4.

 Tuzance walone 
 Sicrijheus e walon 
Calixte Culot esteut did la. Ses scrijhaedjes e walon notèt l' accint d' Warmich, et les viyès dujhances do viyaedje. Istoricmint, on rténrè si tecse "fåt i serer les schayires di Warmich" (faut-i sèrer lès ardwazières du Warmich) eplaidî dins l' coirnêye «Cwand dji n' sai rén, dji m' tai». Loukîz eto si scrijhaedje so les «ptits omes di Warmich» (des nûtons, mins avou des piceures ene miete diferinnes des cenes do miercorin del Walonreye, metans ene longue cawe). Sacwants tecses et des viyès fotos do viyaedje ont stî rashonnêyes dins l' live «Raglenaedjes on pô pattavå».

Bernard Jacob a scrît sacwants fåves, et a rashonné on motlî so l' accint walon did la.

 Accint walon 
Li betchfessî én si trouve dizo l' disfondowe "iè": riè, biè, biètöt (rén, bén, béntoit), houte del cawete di codjowaedje des djins do pluriyal do NDIE: i plièt (i plént); i passièt (i passént).

Li betchfessî ô est prononcî sorlon l' prononçaedje zero-cnoxheu (rastrindou long O). Il est scrît avou li scrijha ö dins l' sistinme Feller-Pierret pa les deus scrijheus do payis.

Li betchfessî å est prononcî come long O drovou. Il est scrît "ô", çou ki nel kimaxhe avou l' ci di dvant scrît "ö".

 Eredjistrumint 
 Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint del fåve do vî vî tins «Li bijhe et l' solea» ratournêye pa Calixte Culot avou l' accint d' Warmich pol Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la.

 No di des plaeces di Warmich 
thumb
 A vey avou les monts et les vås
 Li plinne  (fr. Le Plane)
 Li Plate des prés
 Coisse des Djernås (fr. côte des Gernaux)
 A vey avou l' Istwere
 Ban d' BarveyeCalixte Culot, come cial ådzeu, p. 16.


Les ptits omes di Warmich (tecse da Calisse Coulot).

 Sourdants 

Categoreye:Hamteas del Walonreye