Voyale naziåle

Ene voyale naziåle u voyale do nezLi prumî noûmot po ciste atuze la sonante do nez atåvlé paRoger Viroux dins les Noveles des WASAB l° 1 (1982) p. 13; li mot «sounante» n' a nén stî ritnou sol Wikipedia, ca i rshonne a «cossoune», lomêye cossonante pa Roger Viroux., c' est ene voyale ki s' prononce do nez.

C' est des sons assez tipikes do walon, et des ôtes lingaedjes d' oyi. E-n occitan, on trouve des xhiltants prononçaedjes (lan´të-mang po Fr. « lentement ». 

 Les naziåles e walon 
Les sons ki s' prononçnut do nez e walon Po les notåcions di ces sons la e-n Alfabet Fonetike Eternåcionå, loukîz cial. c' est :
 li son IN (dins, prinde, vantrin, flamind)
 li son én (bén, rén, vijhén, tchén, latén)
 li son ON (on 2, bon, måjhon, walon)
 li son AN (panse, danse, dimander, francès)
 li son UN, foirt råle e walon (djun)
 li son ån, prononçaedje do son "ON" e tchestrolès, nén rprins e rfondou walon.
 li son în, (în) prononçaedje do costé des Scåssenes do betchfessî én.

Les naziåles e walon fwaiynut pårteye di foninmes ki polnut candjî sorlon les accints do walon. Sacwants candjmints ont stî rashonnés dins des betchfessîs scrijhas.
 betchfessî én
 betchfessî OEN

Des ôtes, la kel candjmint est rsintou come coinrece, sont lomés "oyons" :
 oyon AN/ON (prononçaedje Hesbaye-Condroz)
 oyon AN/IN (aschates walon picård, Årdene nonnrece, tchestrolès)

 Disnaziålijhaedje 
On lome "disnaziålijhaedje" li passaedje, dins sacwants pårlers, d' ene naziåle a ene voyale ordinaire :
 po cåzu totes les voyales divintrinnes dins les pårlers d' après Vervî et Måmdey.
 po IN ki dvént "î" u "è" dins l' tchestrolès.
 po ON, ki dvént "o" di costé d' Nivele. (walo, o vout bîn).
 po én, ki dvént "é" dins sacwantès coines do costé d' Tcheslet et di Spå.

 Ôtes  prononçaedjes 
 xhiltant prononçaedje 
Les naziåles "on" et "én", metowes å coron des mots si prononcèt xhiltanmint (come l' inglès -ing) dins l' payis d' Måmdey :
 on : walon => walong
 én : Bastén => Bastèng
 prononçaedje avou -gn 
So sacwants plaeces el Hesbaye (come Sint-Djôr-so-Mouze), li son "én" et pacô li son "in" å coron des mots si prononcèt -ègn
c' est bègn, on tèrègn (c' est bén, on terén)
On-z î prononce foirt tipicmint li fråze ki shût :
Mârtègn va so s' djârdègn; i veût on lapègn ki magne si perzègn; i houke si tchègn; vo n' la-t i nègn k' i n' l' apice nègn ! (loukîz a : betchfessî én).

 Les naziåles foû do walon 
 e francès 
Gn a cénk sicrijhas ki s' prononçnut naziålmint (in, on, an, en, un). Mins les scrijhas "in" et "en" si prononçnut parey.

Les sons naziås, c' est ene des målåjhminces po les etrindjirs aprinde li francès.

Ene des fråzes tipikes a saveur prononcî :
Le ciel serein d'Espagne est sans embruns (li clair cir d' Espagne est sins brouheur).

 e picård 
E picård, li son IN est bråmint pus spårdou k' e walon. I replaece eto tos les mots walons avou "AN".

 e gåmès 
Gn a des coines la k' on-z a on xhiltant prononçaedje come e walon do costé d' Måmdey.

 Hårdêyes difoûtrinnes  
 Sol waibe del Croejhete walone da Lorint Hendschel
 Les letes do walon, inte di zeles, les naziåles
 Senes des voyales naziåles dins l' Alfabet Fonetike Eternåcionå

 Sourdants et pî-notes  

Categoreye:Sons et letes do walon
Categoreye:Rifondaedje do walon
Categoreye:Raspepyîs årtikes