Tchivroû

Li tchivroûPo tos les accints di ç' mot la, loukîz l' ALW al 8 25. (on dit eto, såvadje gade, blanc-cou)mot d' bracnîs (S117)., c' est on ptit ciervidî d' Urope.

 Capreolus capreolus

 Motlî 
Li frumele si lome gade di tchivroû udonbén bixhe di tchivroû.

Li måye si houke bocård u brocård, pacô bok.

Les djonnes di tchivroû si lomèt gadots.

Les tchivroûs s' tegnnut sovint eshonne : on dit ene trope u ene hiede.

 Discrijhaedje 
Il a ene grande plake di blancs pwels sol dirî; did la, li lomaedje "blanc-cou".

Les coines des tchivroûs ni sont nén si coxhowes ki les cenes des ciers. Gn a djusse ene doye, et l' fotche å dzeu. Gn a k' les måyes k' end ont, et ele toumèt tos ls ans.

 Sipårdaedje 
thumb
E 1971, n aveut 18.638 tchivroûs el Beldjike.Dieter Burckhardt & Paul Barruel, Mammifères d' Europe, Ed. Artis, Brusele, 1971. Mins end a motoit bråmint dpus asteure, a cåze do bon manaedjmint des tchesses (bon po les tchesseus, nén po les foistîs).

On l' trouve cåzu dins tote l' Urope, apus k' e l' Irlande, e l' Iye corsike, e l' Sardingne, e l' Sicile ey a Bijhe di l' Escandinaveye.

 Vicaedje 
Les tchivroûs leyèt des petales so leu passaedje.

Les passêyes sont come les cenes des gades (deus ptitès ongletes).

 Mopliyaedje 
Li gade di tchivroû va å brocård, tins d’ l’ esté (e moes d’ djulete et d' awousse). 

Elle est sovint prijhe. L’ oû, ki l’ djermon a moussî ddins, dischind pal trompe et arive dins l’ matrice. Mins i n’ s’ agritche nén. I dmeure insi, bagnant dins les glaires, cwate moes å long (so moes d’ setimbe disk’ å moes d’ decimbe). C' est l' tins d' djôminance di l' oû edjermoné.

I n’ si va agritchî k’ e moes d’ djanvî. Li vraiye poirtêye ni deure ki cénk moes (come les berbis et les gades). Mins dispu l' tchôde, ça fwait cåzu 10 moes. C' est dpus k' les bixhes.

Li gadlaedje si fwait don e moes d' may.

+ Mopliyaedje des tchivroûs et des ciers François Moutou, Mammifères de la campagne, Gallimard jeunesse, Paris, 1995, ISBN 2-07-058679-0 Indje  Djulete  Awousse  Setimbe  Octôbe  nôvimbe  Decimbe  Djanvî  Fevrî  Måss  Avri  May  Tchivroû  Tchôde  Tchôde  Djôminance  Djôminance Djôminance  Djôminance  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Gadlaedje  Cier  -  -  Bråme  Bråme  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Poirtêye  Velaedje 

 Tchesse 
On l' tchesse a l' afut, u al trake.

Les bracnîs metèt cobén des bricoles po les tchivroûs. Ele divèt esse metowes li distance inte li keute et l' mwin lon del rote. 

Padecô i metnut des rdjibletes.

 Maladeyes des tchivroûs 
 brontchite ås viers

 Dins les belès-letes e walon 
Gn a on foirt bea tecse da Joseph André l' djonne so l' discoviete d' ene hiede di tchivroû pa deus bracnîs.replaidî e rfondou,  l° 101, bontins 2022.


 Tecse so les tchivroûs (saetchî foû d' Ene båke so les bwès d' l' Årdene) 
 Videyo di temognaedje d' on bracnî ås tchivroûs 

 Sourdants & pî-notes 

Categoreye:Djibîs del Walonreye
Categoreye:Ciervidîs