Ahiket

L' ahiket, c' est on mot d' linwincieus ki mostere li shuvaedje, dins on mot u inte deus mots, di deus sons riprezintés pa des voyales u naziåles.

E rfondou walon, on n' a cåzu pont d' ahikets.

 L' ahiket dins les accints do walon 
Dins les walons coinreces, end a cåzumint pont nerén sol walon do Levant, ni do Mitan ni do Coûtchant.

End a assez bén sol Basse Årdene.

 Ristopaedje des ahikets 
Li ristopaedje des ahikets, c' est ene piceure foirt tipike do walon.

On ristope les ahikets avou ene dimeye cossoune (Y u W) u kécfeye avou èn amoyante H (H <=> Y), on N, on L, on Z.

Li ristopaedje di l' ahiket inte deus mots dene ene lete di beloyance. 

 po + aveur => po-z aveur; on + a => on-z a
 dj' a + avou => dj' a-st avou
 vo + ome => vo-n ome; e + on moumint => e-n on moumint; e + Almagne => e-n Almagne

Inte ene betchete (a-, di-) et on bodje ki cmince pa ene voyale, on-z a on ristitchî Z u on ristitchî N.
 betchete di- + bodje ôre" (bea arindjmint) => dizôrner
 betchete a- + bodje oder" => anoder; + bodje air => anairi
 betchete e- + bodje usteye => enustiyî; + bodje air => enairi

Mins padecô, ene amoyante H.
 betchete a- + bodje francès "aise" (åjhe) => ahessî

On eploye eto timpesse les ristopaedje d' ahiket dins les noûmots do walon.
 tawoyisse
 seyisse

Pacô, gn a on ribetchfessaedje do R ki va avou :
 Wikt:areyoplane, Wikt:areyopôrt

Li ristopaedje d' èn ahiket, shuvou d' on riscôpaedje moenne pacô a des noveas djivions.

 a-n Åwinne => Nåwinne
 a-y Ache => Yache; a-y Åle => Yåle
 e-n odant => noder
 les hoirs => zwer

 Egzimpe d' ahiket e walon 
 Rifondou walon 
I dmane sacwants ahikets e rfondou walon :
 aeurer

 Walons coinreces 
Dins les accints del Basse Årdene, gn a sovint des ahikets
 dj' é o.u frèd (dj' a yeu froed)
 il est droldumint a.essé (il est droldimint ahessî); nin a.euré
 go.urlî (gorlî, lidjwès gohèrlî)

 L' ahiket dins des ôtes lingaedjes 
 francès 
E francès, l' ahiket si mostere pacô pa on I-deus-ponts (ï) : * Caïn. 

Des ôtes côps, gn a rén :
 engluer

Gn a eto èn ahiket avou les mots fwait avou ene betchete et on bodje ki cmince pa ene shoflêye H.
 enhardi

 piersan 
L' ahiket egzistêye eto e piersan. Il î est ristopé pa Y et W.

 Hårdêye difoûtrinne 
 L' ahiket e si ristopaedje (e francès, dins l' grosse croejhete da Hendschel)

Categoreye:Linwince
Categoreye:Croejhete walone