Suddjonctif Prezintrece

Li Suddjonctif Prezintrecesi pout scrire eto avou des ptitès letes (suddjonctif prezintrece) ou prezint do suddjonctif, c' est on tins do suddjonctif ki s' rescontere dins ene fråzlete ki l' viebe del mwaisse fråze est codjowé a on tins d' asteure (å pus sovint l' indicatif prezintrece).

 Egzimpes et sinifiance 
I fåt ki dj' ripasse amon matante divant 5e.Dji vou k' vos m' vinoxhe ricweri a 5 e.
Tot ça vos rvént, ene miete å côp, divant k' vos n' endaléxhe.Emile Gilliard, Zouprale p. 15

Cisse fråzlete la ni mostere nén ene sacwè  seure et certinne. On n' sait nén s' i rpasrè amon s' matante, si l' ôte vénrè rcweri l' djin a 5 eures. 

 Ôte eployaedje 
Dins des fråzes di sohaitaedje :Ki ça vos våye bén !
S' il est d' Bovegne, k' i vegne !

 Tcherpinte des codjowas di l' indicatif prezintrece 
 Singulî 
 Troes prumirès trokes 
Pol prumire, li deujhinme et l' troejhinme troke di viebes, c' est l' minme cogne k' a l' indicatif prezintrece.Dji pinse k' oyi; / i fåt ki dj' pinse a vos priyî a soper. (pinser)
Ti waites droldimint a t' sour, ot djouwant so t' sûtifone ! i fåt ki t' waites twè-minme après, poy ki c' est twè ki l' a pierdou.Li lune tchereye dirî les nûlêyes; i fåt k' i tchereye co dijh coides d bwès.

 Cwatrinme troke 
Pol cwatrinme troke di viebes : radjouter -e al cogne lidjwesse di l' indicatif prezintrece.
Dji finixh di soper; i vou ki dj' finixhe mes dvwers divant 7e.Ti prustixhs li påsse cénk munutes / i fåt ki t' prustixhes å moens dijh munutes.
Ele rastroetixh totes ses cotes, poy k' elle a pierdou 10 kilos; i fåt k' ele rastroetixhe totes ses cotes…

 Cénkinme troke 
Po bråmint des viebes del cénkinme troke, i s' fåt rashir so l' bodje B, et radjouter les cawetes di codjowaedje -e, -es & -e.dji vs ratind; fåt i ki dji vs ratinde ?

Mins si l' codjowa finixh pa ene voyale oyåve, on pout mete li cawete -xhe (tot rsaetchant li "D" do bodje B.
I fåt ki dj' raténxhe mi toû.I n' fåreut nén k' i rploûxhe so les hougnetes. 

Po les viebes foirt disrîlés, c' est l' bodje C.
ti véns ou ti n' véns nén ?; si t' es d' Bovegne, ki t' vegnes, si t' es d' Dinant, nos t' ritchesrans; i n' vegnnut nén.

Si on viebe a on L divant l' cawete d' infinitif, li suddjonctif si fwait cobén avou on "y": «poleur» (ki dj' poye), «voleur» (ki dj' voye), «faleur» (k' i fåye). Mins c' est l' cas ossu avou des disrîlés viebes: «aveur» / awè (ki dj' åye); «esse» (ki dj' soeye) eyet «aler» (ki dj' våye).i n' pout må ! K' on nel poye nén aler vey el prijhon, ça c' est on pô foirt !

 Pluriyal 
Les djins do pluriyal si fwaiynut erîlêymint tot radjoutant l' cawete di codjowaedje -xhe al cogne di l' indicatif prezintrece.
 Cåzants 
On a ene cawete -anxhe a totes les trokes :
I fåt k' nos î pinsanxhe serieuzmint.I fåt ki dj' waitanxhe a nos.
I fåt k' nos tcherianxhe evoye ces mannestés la devant dmwin.I fåt k' dji finixhanxhe cist ovraedje la.
I fåt k' nos polanxhe intrer dins l' måjhone a tote les eures.
 Atôtchîs I fåt k' vos î pinséxhe serieuzmint.
I fåt k' vos waitîxhe a vos.I fåt k' vos tcheryîxhe evoye ces mannestés la devant dmwin.
I fåt k' vos finixhoxhe cist ovraedje la.I fåt k' vos poloxhe intrer dins l' måjhone a tote les eures.
 Riwaitants 
On a l' tchuze inte les cognes namurwesses et lidjwesses.
I fåt k' elle î pinsexhe / k' il î pinsnuxhe serieuzmint.I fåt k' i waitexhe / k' ele waitnuxhe a zels.
Dimwin, i fåt k' i tcheriexhe å bwès / k' ele ritchereynuxhe leu bouwêye del rimouye al bouwêyreye.I fåt k' ele finixhexhe / k' i finixhnuxhe cist ovraedje la.
I fåt k' ele polexhe / k' i polnuxhe intrer dins l' måjhone a tote les eures.

 Dins les accints do walon 
 Notules ALW 
 Riwaitant, viebe del cwatrinme troke: ki ça finixhe
 Riwaitant, viebe del cénkinme troke:  k' i vegne
 Cåzants, viebe del cénkinme troke: ki nos rindanxhe
 Atôtchîs, viebe cwatrinme troke: ki vos finichîxhe
 Riwaitants, viebe del prumire troke: po k' ele ni djalèxhe / djalnuxhe nén

 Uzaedje di cognes do suddjonctif erirece 
Dins sacwants accints do walon, gn a k' ene sôre di suddjonctif, å pus sovint avou ene cogne do suddjonctif erirece. Quu ça t' vache bin ! ; dju vu qu'i mèche su paltot (Årdene nonnrece)
 I fåt k' il î alinche vèy (Årdene nonnrece)''.

Trover des fråzes avou des viebes avou l' cawete -isse (Sint-Houbert, Coûtchant walon).

 Sourdant 

Categoreye:Tins d' codjowaedje