Atlas sonore des langues régionales de France

Li Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' pattavåÅ cmince, cwand gn aveut k' el France et les payis vijhéns, c' esteut «Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la» — sovint pus courtinnmint, li Djåzant Atlasse, ucobén: li Dvizant Atlasse —, ki s' no e francès, c' est Atlas sonore des langues régionales de France, c' est ene waibe la k' on a metou dipus d' cint céncwante ponts del France et des payis totåtoû (inte di zels li Beldjike, Walonreye et Flande). 


Po tchaeke pont, on pout ôre et lére li fåve d' Ezope, «li bijhe et l' solea.»

 Amontaedje 
Li waibe a stî amontêye pa Philippe Boula de Mareüil a pårti di respondas mon des temoens diyalectolodjikes, mins eto mon des rcåzeus. 

Li pordjet esteut ecwårlé på Cinte Nåcionå francès po les Rcweraedjes sincieus (CNRS).

Les dnêyes sont dizo libe licince al såme nén comerciåle (Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License).

 Succès do pordjet 
Li waibe a yeu dipus d' 400.000 viziteus dispu l' esté 2017 disk' å moes d' avri 2018.Philippe Boula de Mareüil, Atlas sonore: de la genèse du projet à sa perception, raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes, 6 & 7 d' avri 2018.

E moes d' may 2019, end aveut yeu 600.000.Philippe Boula de Mareüil,  90, esté 2019.


 Ponts walons 
 Louwijhaedje 
Les ponts walons sont purades metous sol mape del Walonreye.https://atlas.limsi.fr/?tab=be End a eto sol mape del France, sacwants el WalonreyeI s' polèt radjouter tot clitchant sol caze Be+CH+Je tot ådzo del waitroûlêye et onk el Walonreye di France, a Vireu-Molén (ki pout esse metou avou l' walon do Mitan): li walon n' est nén bén assuré, avou puzieurs passaedjes e francès.

 Walon do Levant 
Pol walon do Levant, on a:
 Lidje (veye): modêye bén djåzêye et bén scrîte
 Serè: on î pout ôre on cminçmint d' fondaedje do H
 Vervî (veye): notez ki li spotchaedje n' est nén si corant ki po ls ôtes walons.
 Li Viye Såm: li H prumrece est bén clair. I rmagne li lete di dvant (dhaler => /thale/).
 Wême
 Ôvîfa (metou a Waime): djåzeu né-natif et diccionairî.
 Zôrbrôte
 Mårcin: raprindisse dispu s' djonne tins, et scrijheu al leccion.
 Binne:
 Esneu
 Aschates Levant / Nonne:
 Derbu (Tohogne)
 Erezêye

 Walon do Mitan 
Pol walon do Mitan, gn a:
 Nameur: bea rcweraedje di mots simpes po ratourner "renoncer" (leyî tchaire les bresses) u "prétendre" (voleur awè råjhon); notez li disfondowe rifrancijheye vwèyajeû dandjreus a cåze di l' arivêye do mot avou l' mestî d' comis-voyaedjeu e 20inme sieke.
 Boudje
 Bovegne: cåzeu né-natif, k' a raprins l' walon al sicole di Nameur. 
 Åssôrt: waloneu foirt fén cnoxheu
 payis d' Inguezêye: 
 temoen arotiné ås scrijhaedjes e walon, et scrijheu lu-minme (ki provént d' Tavî
 temoen waloneu, min nén scrijheu, ki provént d' Anret (prononçant les I foirt racourtis, /í/)
 Roman Payis
 payis d' Djodogne: franc scrijheu e walon.
 Bôvetchén: waloneu et politikî
 Tourene: teyåtreu
 Perwé: deus onglets 1. sicrijheu e walon; 2. pu cåzeu né-natif, mins k' a cwité l' viyaedje a s' mariaedje
 Tîne-el-Hesbaye (eplaecî a Hanu): cåzeu né-natif, k' a cmincî a scrire sins scolaedje difoûtrin.
 Nametche: sicrijheu foirt sipepieus.
 Meu
 Les Înes (Djiblou): teyåtreu
 Djimepe-so-Sambe
 Moustî
 Djeve
 Aschates Nonne-Mitan
 Li Vå-Sinte-Ane (Rotchfoirt): cåzeuse canêye native, ki djåze co voltî tenawete.
 Houyet: ricåzeuse, 50 ans

 Walon do Coûtchant 
Tant k' å walon do Coûtchant, on î a polou eredjistrer:
 payis d' Tchålerwè: tecse al leccion fwait sorlon l' accint noté dins tos les scrijhaedjes da Jean Goffart.
 Wagnlêye (Fleuru): ricwereu eyet cåzeu raprindisse dispu s' djonne tins.
 Cinte:
 El Lovire: scrijheu et bouteu pol walon
 El Rû: ôte escrijheu et bouteu
 Courcele: teyåtreu
 Djerpene: scrijheu et teyåtreu.
 Viêpe (Virwinvå): sicrijheu e walon.

 Walon d' Nonne 
Li Basse Årdene a bén stî rasgotêye:
 Comene di Libin
 Transene: modêye ene miete literaire (leyî ouve po "renoncer"), avou rcweraedje di sinonimeye (paltot / mantea; tchiminåd / roteu / pormineu).
 Libin: modêye espontanêye d' ene cåzeuse nêye-native, nén scolêye ås scrijhaedjes walons
 Comene di Sint-Houbert
 Li Bork: modêye espontanêye d' on cåzeu né-natif, nén scolé ås walon
 Årveye: modêye literaire, d' ene cope di djin arotinés ås scrijhaedjes e walon.
 Veskeveye: waloneu d' 50 ans
 Tchonveye (Bietris): modêye espontanêye ene cåzeuse nêye-native, nén scolêye.
 Måtche: walon-cåzant istoryin do payis
 Djedene: djouweu d' teyåte et istoryin do payis
 Maissin (Palijhoû): cåzeu né-natif, 55 ans, mins ki n' djåze pus waire.
 Ambli (Nassogne): scolresse di scoles di walon.
 Bive: djåzeuse nêye-native
 Warmich (Li Tchestea): sicrijheu et bouteu pol walon
 Nuviè (Libråmont): cåzeu né-natif, 60 ans, mins ki n' djåze pus waire.
 Almå (Welin): cåzeu né-natif, 75 ans, mins sins loyén avou les soces di waloneus.

 Rifondants walons eyet rfondou 
Sacwants tecses ont stî atuzlés dins on rfondant walon u pår e rfondou.
 Mont-Sint-Wubert: schoûtez l' prononçaedje zero-cnoxheu do betchfessî én (prononçaedje di "al fén")
 Deujhinme onglet a Transene (efant scolé e rfondou walon, foirt dilé on prononçaedje zero-cnoxheu)
 Deujhinme onglet a Nameur (noûcåzeu, Walon vinou d' ôte pårt)
 Deujhinme onglet a Lidje (noûcåzeu, Walon vinou d' ôte pårt)
 Deujhinme onglet a Tchålerwè (noûcåzeu, raprindisse do payis)

Des ôtes tecses atuzlés dins des walons coinreces, mins la k' gn aveut deus djins sol minme comene, ont stî ortografyîs e rfondou dizo l' deujhinme onglet «rifondou walon».
 deujhinme pårticipacion di Djmepe-so-Sambe
 deujhinme pårticipacion di Perwez

 Ponts picårds 
Gn a 5 ponts picårds, onk el Walonreye, a Doû, sicrît et foirt bén dit pa Roland Thibeau.

 Lussimbordjwès d' Walonreye 
Gn a on pont po Bhô, eredjistré e moes d' måss 2019. Mins drola, li lussimbordjwès nén ricnoxhou come té pa ses cåzeus, ki deynut cåzer plate. Gn a set ôtes so Rûland et Sint-Vi.å 13 d' awousse 2024.

Adon, gn a cwate ponts dins l' Payis d' Årlon.

 Lingaedjes coinreces di Flande 
Gn a ene dijhinne di ponts d' limbordjwès, ene ôte dijhinne pol wess-flamind et ostant pol tîxhwès braibançon.å 13 d' awousse 2024.

 Ponts gåmès 
N a-st on ratournaedje e gåmès d' Vierton a stî eredjistré pa Jean-Luc Geoffroy.

Adonpwis, onk d' Etåle et onk di Marbuhan.

 Uzaedje dilérece 
Po les mots ki rivnèt del minme façon dins l' fåve, on pout adon dressî des mapes atlassikes mot pa mot, come dins les atlasses linwistikes classikes. Avou ça ki on-z ôt l' mot prononcî cwand on clitche sol pont.


 Pådjes del mwaisse waibe
 Pådje divantrinne del waibe
 Mape del Beldjike tote seule
 Djivêye di tos les eredjistrumints
 Djåzant atlasse do mot «bijhe» dins les pårlers del France
 Item est i pol mot «solea»
 Studias so les ponts del Walonreye
 Studia so les 15 prumîs ponts walons (Univ di Pwetî, 2018, eplaidaedje 2022)
 Studia so 32 ponts d' Walonreye (univ di Lîle, 2019)
 Studia so 50 ponts (fwait pol Pris del Kiminålté, seccion studia filolodjike, 2020)
 «Porminåde» so 80 ponts (fwait pol Pris del Kiminålté, seccion medias, 2021)
  Comintåres di sacwants tecsesevoyîs a fwait avou les eredjistrumints pa Lucien Mahin a Philippe Boula de Mareüil.
 Libin
 Rindeu

 Sourdants 

Categoreye:Waibes e walon
Categoreye:Diyalectolodjeye
Categoreye:France
Categoreye:Pådjes loyant a des documints odios e walon