Nûton

On nûton (on dit eto: on sotea, pus coinreçmint on dûhon, on måssotea), c' est on ptit tolu, ene sôre di ptit ome ki vikéve dins des trôs d' rotche del Walonreye, et rinde des siervices ås djins. C' est ene des pus cnoxhowes fåve do vî vî tins e l' Walonreye.

 Mwaissès dnêyes 
Les nûtons rishonnèt ås ôtes pitits pitit nins des fåves do vî vî tins des payis vijhéns. 

Portant, les soteas, les måssoteas et les dûhons ni sont nén si beas. C' est puvite des crawieus nabochons come riprezintés dins onk des personaedjes do cwarmea d' Måmdiy.

Li cmere si lome nûtonete, mins c' est bråmint pus råle. Gn a dipus d' dijh nûtons po ene nûtonete. C' est ciste idêye la k' a stî rprinjhe po-z askepyî li chtroumfete.

Bråmint des trôs d' rotches di Walonreye si lomnut «Trô des nûtons».

Li grandeur d' on nûton n' est nén bén cnoxhowe. Ça ireut di 15 bons cintimetes (sins conter leu bonete) a 50 cm.

 Siervices rindous azès djins 

Les nûtons rindèt les siervices ki shuvèt ås djins
 rismeler les solés (fé do coibjhî, dai).
 rifé des tchôdrons trawés (fé do ferblantî).
 fé l' bouwêye.

Po k' i rindexhe ces siervices la, i lzî fåt mete li sacwè a rfé divant leu trô, a l' anuti. Å matén, vos les vnoz rcweri, beazet noûs.

 Tcherpintêyès fåves classikes avou les nûtons 
 Fåve do bagaedje-evoye 
 «Fåve do dierin nûton»
Raconte pocwè k' gn a pupont d' nûtons. Les dierins ont stî tchessîs pal metchansté des djins.

 Ene ou deus ptitès sacwès (Lorint Hendschel)

 Fåve do nûton hanteu 
 «Fåve do nûton hanteu»
On nûton vout hanter avou ene djonne feye do viyaedje. I lyi a poite tos les djoû ene påte di frumint, tantea ki l' famile divént ritche. Mins l' crapåde vout aler å bal s' amuzer come les ôtes. Li nûton est djalot, et il evoye li måleur sol famile di s' binamêye, tot djhant «påte a påte, dji t' les a aminé, djåbe a djåbe dji t' les rsaetchrè».
 Fåve do candjlin 

 Stindaedje 
Les nûtons ont eto stî ricnoxhous dins les ptits omes do floriconte «Blanke-Nive et les set nûtons».

 Prezince do mot e l' Walonreye 

 Dins les belès-letes e walon 
 Å tins des nûtons (contes) (Anatole Marchal)
 Les dierins nûtons (Henri Pétrez)
 Ene ou deus ptitès sacwès (Lorint Hendschel)
 Fåve do måssotea d' Båclin (Philippe Bauduin,  76, ivier 2015-2016).
 Les nûtons d' Warmich (Calixte Culot)
 Li cinsî d' E Brôde et les ptits soteas (Jean-Guillaume Levaux)
 Lisbète de Cwî (Ernest Benoit)
 La coumére ki pètot: spoûle d' on nûton k' aveut volou vni vey les comeres a Our (Gaston Lucy).

 Dins les såvadjes nos di dmorants 
Les Nûtons, c' est l' såvadje no des dmorants di Warmich (la minme, les Lûtåns, les Nûtåns).


 Prezintaedje avou l' accint d' Måmdiy (da Marc Dewart, tecse riscrît e Feller).


 Pådje di scrijhaedjes so les nûtons 
 Tecses so les nûtons so Wikisourd

Categoreye:Fåves do vî vî tins
Categoreye:Foclore del Walonreye
Categoreye:Tolus