Arnica

L' arnica ou såvadje toubakE9 p. 162. ou ouy-di-boûE125 p. 162., E133 a "arnica", ou toubak adjokRifwait a pårti del disfondowe di Leglijhe “toubak a Djôke” (memwere so les nos walons des såvadjès biesses et plantes di Leglijhe) avou “adjok” ricomprins a “a Djåke”,  ou yebe di petchîC89 p. 160., c' est come ene grosse djaene magrite ki vént so les hôtès plaeces (les "djoks"), copurade dins les fagnes.

C' est ene rilomêye yebe ås maladeyes, k' espaitche li sonk di vni foû e-n ene moudrixheure, et k' i gn åye on bleu.

 Arnica montana

 Stoelacêyes

 Discrijhaedje 
Djaenès fleurs; fruts avou ene blanke houpete come les cis del såvadje cécoreye; grossès cråssès foyes come les ceyes do toubak.

 Sipårdaedje e l' Walonreye 
 e l' Walonreye 
Ele ni crexhe k' e l' Årdene.

Diviè 1900, end aveut ås Alinnes (Fayis-les-Vneus), Libråmont, Ricogne-dilé-Libråmont, Sint-Houbert, Ôtchamp, Glaireuse, Transene, Telin, Ortô, al Rotche, Hodrémont, Ôlwè, Wegniye, al Viye Såm ey a Djinne.E. Paque, "Flore analytique et decsriptive des provinces de Namur et de Luxembourg", Wesmael-Charlier, Nameur, 1902.

End a pupont dispu les anêyes 1930 dins bråmint d' ces plaeces la, ca on-z î a rplanté des sapéns. Endè dvreut co aveur dins les rezieves come li cene des troufreyes di Libin.

 E l' Urope 
Loukîz l' mape.

 Uzaedje come yebe ås maladeyes 
 Uzaedje difoûtrin 
Mete ripoizer les fleurs 24 eures å long dvins do bon peket. Ça fwait ene tinteure ki sieve e pansmint so les metchantès coixheures.
 Uzaedje divintrin 
On pout mete ene fleur divins ene grande djate di té. Endè fåt prinde deus feyes, al pus troes, et nén co l' minme djoû. Ele médeye les plåyes d' ådvins.

Conte les lourdijhes el tiesse, prinde sacwants gotes del tinteure dins on vere d' aiwe ou so on boket d' souke.E9 p. 162.

 Uzaedje e farmaçreye 
Elle sieve foirt e l' omeyopateye.

On trouve eto des poumådes avou l' plante.

 Ahivaedje 
Ele pout esse ahivêye po vinde åzès farmaçreyes.

 Sourdants 

Categoreye:Yebes ås maladeyes
Categoreye:Sitoelacêyes