Transene (toponimeye)

Pådje so les nos des plaeces di Transene

 Hamteas 
 d' asteure
 Les Barakes (les djins s' î lomèt: les Barakîs) 
 Li Bårire (la-minme : La / al Baurîre, al Bâriére)
 Papene (la-minme: Papine) (les djins k' î dmorèt: les Papinîs).   
 å Bestin (inte Transene et Telin)
 disparexhou hamtea
 a Mussi (kécfeye on hamtea, dins l' vî vî tins, Mucsy dins li tchåte di vindaedje do ban di Viyance a l' abeye di Prûm).

 Plaeces ki leu no a-st a vey avou les tchamps, prés et sårts 
 Tchamps 
 Aplacaedje tîxhon
 L' l' Absintchamp (vî scrijha a a la voie de bassenchamp; Bassindje-tchamp ?) 
 Flowitchamp (la-minme Flôwichamp); kécfeye å flåwixhant do tiene.
 Aplacaedje ordinaire
 Li tchamp Wiyåt (la-minme: U.au).
 Les tchamps d' Måtche.
 Li tchamp do tchinne.
 Li park Onê (dandjreus tchamp avou des pås del famile Gilbert Honnay, on mwaisse di scole tins del prumire guere des scoles.

 Prés 
 avou "pré"
 Ås longs prés.
 Å dvant des prés.
 Les Prés d' sere.
 Å Fond des Prés.
 ôtes prés
 al Praireye (la-minme: Prêrîe): coûteure di prés sol boird do bî del Falwache.
 la / al tchambrete (tchenvirete).
 Les cawetes (pitits scawés prés inte les mwaisses-prés et les bwès).

 Sårts 
 Li sårt Djîle, la-minme: lu / ou saurt Djî, fr. Sargile (1825, 1994), Sart Gilles (1843).
 Li sårt al tchive, la-minme: lu saurt al tchîve, saurt al tchîf, fr. Sart à la chèvre (1825,1895).Mins li mot tchive po «chèvre» n' esteut siervou k' a Bouyon e 20inme sieke.Ci no d' plaece la, metou a Lwamont, n' a pus stî rprins so les mapes après les anêyes 1990, paski l' toponime ni rascouve nén 30 a 40 ectåres di tere (racsegnes da Jacques Delaite, skepyî e 1946, ancyin gåre di bwès).

 Ôtes tchamps 
 Å Long Boyea (la-minme : ou long Boyê).

 Plaeces ki leu no a-st a vey avou les bwès 
 Bwès 
 Li bwès-e-ban.
 Li Bwès d' Hous (la-minme: bwès d' Oû) : gn a, podbon, do hoûssea.
 Li ptit bwès Poncian.

 Håye 
 Li Håye di brou (la-minme: la (h)âye / a l' âye du brou)
 Li håye ås bûs (la-minme: la (h)âye / a l' âye aus bûs).
 Li Laide Håye (la-minme: al Lédaye, F. Lédaille).

 hé 
 Divant l' hé (la-minme: duvant la hé).
 Li Tirê (Tirihé ?): pitit tiene k' asteure, c' est des tchamps, mins ki pleut bén aveur sitî ene hé.

 Taeye 
 Al Pitite Taeye

  Plaeces ki leu no a-st a vey avou les sôres d' åbes 
 tchinne
 li Tchamp do Tchinne (lu Tchamp du Tchêne, Fr. Champ du chêne), la k' gn a l' Ployî Tchinne (Lu Ployé Tchin.ne).
 Å Tchenoe (Tcheno, Fr. Le Chenot).
 Les Rouvroes (au Rouvro; les Rouvros: lu prèmî Rouvro, lu Rouvro, lu Rouvro au dbout, lu Rouvro lauvau).
 ôtes åbes
 li ronde sipene (la-minme: al ronde supine); al Sipene Honai (al Supine Honê).
 li cerijhî (k' a dné s' no å zonigne).    
 Divant les hesses (la k' gn a asteure li Spiscame).   
 Li Pire ås Tchåmes (la-minme: la pîre aus tchaumes),   
 Li Côroe (la-minme : Lu Côro)

 Plaeces ki leu no a-st a vey avou des aiwes 
 fagne et fwè 
a vey avou des fagnes
 Li Fagne Magnan (la-minme: la fagne)
 Li fagne Magrite Djan d' Our
 Les / ås Fagnes Mariete
 li Fwè.

 bî 
a vey avou des ris (k' on-z î dit «bîs»)
 li bî del Faloejhe (la-minme: Falwâche) = li bî do Wézrin.
 Al Pixhlote (la-minme: pichlote)

 fontinne 
a vey avou l' mot «fontinne»
 Li fontinne ås veas (so l' ancyin dominne do Tchestea d' Måtche, gn åreut la rexhou ene bôme ki vneut do Tchestea).
 Les fontinnes Elî (aus fontin.nes Èlî)

 wé 
a vey avou des wés
 li Wé-z-e-mwarin, li Wézrin   

 broû 
a vey avou on broû
 Li Broûlote (la-minme: La / al Brûlote).   

 bu 
a vey avou des bus (aiwe ki vént foû d' tere)

 nawe 
 Les nawes.

 Plaeces ki leu no a-st a vey avou avou des monts-et-vås et les rotches 
 tienes 
 Li tiene Pichcaye (la-minme: tchêne Pichcaye) : inte li Rouvroe et l' terén d' fotbale
 Å Ployî Tiene (la-minme: å Ployé Tchêne) : a droete del voye di Maissin. I fwait èn ingue di scwere, tot shuvant adon l' vå d' l' aiwe di Lesse, eviè l' Bwès-e-ban. Les Tchamps d' Måtche sont sol dizo do Ployî Tiene

 mont 
Nos d' plaeces avou «mont»
 li Taimont
 Beyîmont (la-minme, Bèyîmont)
 Lwamont (Lwâmont)
 Malimont.
 Miyåmont (Miyaumont 1825, pazai du Miaumont, 1843, devant Miaumint, 1994)
 Tchanmont (astok do minme bwès so Viyance).

 Fond 
 li Fond del Voye di Viyance.   

 Rotche 
Toponimes avou «rotche»
 Al Rotche : grossès rotches ki brikèt foû d' tere
 Al Rotche Magrite Zabele, do no di deus macrales k' î dansént.

 Plaeces ki leu no a-st a vey avou les dmorances et l' ovraedje des djins 
 Viye istwere, limodjes di teritweres 
 Les tchamps d' Måtche: (å mitan des bwès, a vey avou ene prôpieté d' on "Del Måtche" - e francès De la Marck, gn aveut kécfeye on tchestea so Rdû, nén lon erî).    
 li Martcha (bwès metou astok des tchamps d' Måtche).
 A Malplaké

 Viyès uzances 
 A l' håjhe (la-minme: La auche, a l' Auche).   

 Viyès industreyes 
 Li Crahire (dilé l' plinne des Minires, dandjreus k' gn aveut dvinltins des craheas d' Sarazin.
 li cårire do Bwès-e-ban.
 li cawolin. 

 Måjhons et adjîsses did lanawaire 
 padrî mon Rôzete.
 li Forni Balon (la kel curé refractaire Mårtén vineut dire messe di 1796 a 1802).
 a l' etan Clovisse.
 å cåbaret Ramponô.
 å Spiscame (Euro Space Center)
 al tchapele Notru-Dame di Gråces, al Tchapele Notru-Dame des Tchamps; drî l' Tchapele Notru-Dame des Tchamps.
 sol monumint (sul monumant).
 dé l' tchapele del voye di Viyance (dé la tchapele dul vôye du Viance)

 Rowes et voyes 
 voyes 
A vey avou les voyes
 li voye di Stegne (e francès, rue de la Colline).
 li voye di Smu (e francès: rue nouvelle).   
 li voye di Viyance (e francès: rue de la chapelle).   
 li voye di Libin (e francès: chemin agricole).
 li voye di Rdû.
 Li voye di Lesse.
 Li voye des tchvås d' cope (la-minme: vôye des tchfaus d' coupe) = al voye di Pierzê.
 Li voye do Rouvro.   
 Li voye do Molén (po-z aler å Molén d' Wezelvå, inte Maissin et Viyance).
 Li voye do tchamp do tchinne.
 Li voye del cabene, la-minme vôye dul cabine.

 rowes et rouwales 
 rowe do Covint (e francès du Couvent) : cwate grosses måjhons metous a ene inglêye, come on covint.
 Li rouwale (la-minme: La / al rouwèle, al rouwèle Matî).
 Li Schavêye (la-minme: Chavée).Li rowe lomêye insi asteure n' est gote schavêye, li prumire schavêye pôreut esse li «voye del cabine».
 Å Schaytea (la-minme: ou Scaytê)

 Pazeas 
 Li pazea do robtea (la-minme: lu pazê du roptê; li Robtea = onk ki rotéve come ene robete, et ki n' esteut nén grand)   
 Li pazea del Såcete (disparexhou diviè 1980) = li pazea Djaket.
 Li pazea do curé (disparexhou diviè 1960).

 Ôtès sacwès et målåjhminces 
 Li Tirê, la-minme, la-minme, Tîrê (derier le Tilraÿ, 1639, Thiraÿ, 1825, Thirai 1990, Thiré 1995).
 Al pitite Souwete, la-minme al pitite Souwète (hez et Suette / la Suette, 1825, 1994).

 Documints sourdants 
 Catherine Klepper: Toponymie de Smuid et de Transinne, memwere ULB, 1997 (aberwetåve ciddé).
 Lucien Mahin: Ene båke so les bwès d' l' Årdene, 1984-1993.

 Sourdants 

Categoreye:toponimeye