Schoirçaedje des tcheneas

Li schoirçaedje des tcheneas u pelaedje des tcheneas, c' esteut ene ovraedje k' on fjheut troes cwate samwinnes å long, dispu l' fén do moes d' avri disk' e moes d' may et li cminçmint do moes d' djun, divant li fnå. C' est a ç' moumint la k' i gn a l' pus di seuve et k' li schoice si disclape li mî. Mins i fåt ene djournêye k' i fwait bon vint. Cwand i bijhe, on leye des ptitès nuketes di schoice après l' blanc bwès (on djheut k' les åbes avént des pûs). L. Mahin,  Ene båke so les bwès d' l' Årdene.

 Esplikêyes 
Li såjhon d' pelaedje si loméve pelinne u pelåjhe.

C' esteut des tcheneas di vint trinte ans.  

On displakéve li schoice avou on peloe (u pela). E sacwantès plaeces, on n' peléve ki so deus metes (a hôteur d' ome). I faleut cmincî pa rnetyî les doyes do tchenea. 

Après, on-z abate les tcheneas, et peler l' deujhinme teu so ene gade tote simpe (po n' nén trop si baxhî).A. Schmitz, Les peleus ås tcheneas, Singuliers, 4-2007.  Udonbén djusse soyî l' tchenea a deus metes, leyî vni l' houpî al tere, pu l' peler come çoula, pindou.Loukîz l' imådje l° … do motî da Haust. 

Po les ptitès coxhes (les caybotes, les cleperes), on bouxheut dsu avou on mayet po fé toumer les schoices. On s' meteut a l' ombrire po fé cist ovraedje la. On meteut ces ptitès schoices la inte cwate pikets, po lzès loyî a boteas d' dijh kilos.A. Schmitz, come cial å dzeu.

Årvierdimint, li djontî k' on-z amantchive po souwer li schoice esteut metou å solea. On loméve çoula li souwinne. Ele dimorént la ene hapêye. Pu on lzès loyives a botes di 25, 30 kilos, avou des håres di côrî.

On vindeut les schoices å martchand, po-z esse molowe dins des moléns ås schoices. Po fé do tan.

 Istwere do pelaedje des tcheneas 
On-z a pelé ås tcheneas tant k' on-z a eployî do tan po taener les peas. Et ki l' mwin d' ouve po fé cist ovraedje la n' esteut nén trop tchire. 
Après l' guere di 40, on n' a pus peler el Walonreye. Mins bén e l' Grande Dutcheye. Å djoû d' ouy, on fwait co do tan po taener l' cur ki sieve po les solés et les ôtès ahesses ortopedikes. Li pelé tchenea esteut on foirt bon bwès d' tchåfaedje. I s' vind foirt tchir el veye di Lussimbork.Dijhaedje d' on copineu del Copinreye di Bastogne, 2007. 

A Transene, on peléve les tcheneas k' estént so s' pårtaedje di virêye.L. Mahin, come cial å dzeu. On-z esteut payî do martchand, tot vindant les schoices. Mins e Lussimbork, les djins d' Wårdin et avår la alént peler pol bwès so des côpes k' avént stî atchtêyes d' on martchand. Li martchand aveut les schoices sins payî les peleus. Et les schoirceus avént l' bwès.A. Schmitz, come cial å dzeu.

 Hårdêyes difoûtrinnes  
Foû d' Ene båke so les bwès d' l' Årdene
 Peler ås tcheneas 


 Sourdants 

Categoreye:Vîs mestîs
Categoreye:Foistreye