Beldjike

Li Beldjike, c' est on payis di l' Urope do Coûtchant, k' a skepyî e 1831, après ene revintreye siconte do dierin mwaisse do payis, li Rwè do Rweyåme Uni des Bas Payis, Wiyåme d' Orandje. 

Li Beldjike est on rweyåme avou ene mwaisse lwè.

Les dmanants el Beldjike sont lomés les Bedjes (on prononce pus sovint come e francès d' Walonreye les Belch).

 Istwere 

 Revintreye bedje 
Li Revintreye bedje ou Revolucion bedje, c' est l' revintreye des provinces di Nonne do Rweyåme Uni des Bas Payis. Li Revintreye sorvina e 1830, li 25 d' awousse, et finixha li 4 d' octôbe 1830 avou l' proclamåcion do dislaxhaedje del Beldjike. E 1831, li Rweyåme Uni des Bas Payis erconoxhe li Beldjike ki wangna si dislaxhaedje.thumb|300px|Beldjike|right

 Pårtixhaedje 
 Provinces 

 Asteure 
Li Beldjike est pårteye e 10 provinces + Redjon d' Brussele (ki n' est nén ene province).
 El Walonreye
 Province di Lidje
 Province di Nameur
 Province do Roman Payis
 Province do Hinnot
 Province do Lussimbork

 El Flande
Province do Braibant flamind
 Province d' Anverse
Province del Flande Coûtchantrece
Province del Flande Levantrece
 Province do Limbork
Èl Redjon d' Brussele

 Padvance 
Li Beldjike esteut, padvant 1995, pårteye e 9 provinces

 Egzistêye cor asteure (sins awè stî candjî e 1995)
 Province d' Anverse ; Province di Flande coûtchantrece ; Province di Flande levantrece ; Province do Hinnot ; Province di Lidje ; Province do Limbork ; Province do Lussimbork ; Province di Nameur
 L' ancyinne nouvinme province k' aveut stî pårteye e deus ôtes provinces eyet l' Redjon d' Brussele (ki n' est nén ene province).
 Province do Braibant => Province do Braibant flamind ; Province do Roman Payis ; Redjon d' Brussele
 Ancyinnes frontires :
 D' el indepindance disk' a 1839, li Province do Lussimbork aveut li Grande-Dutcheye do Lussimbork eyet li Province do Limbork aveut li Province do Limbork des Bas Payis.
 Padvant 1919, li Province di Lidje n' aveut nén les Redîmés Payis.

 Redjons economikes 
Dispu les anêyes 1970, li Beldjike est pårteye e troes redjons economikes: 
 li Flande al Bijhe.
 li Walonreye a Nonne.
 Brussele å mitan.

 Pårtixhaedje po les sacwès cultureles 
Les sacwès cultureles sont sol goviene di des cminåltés d' lingaedje : 
 li Cminålté francès-cåzante u Federåcion Walonreye-Brussele.
 li cminålté flamind-cåzante.
 li Cminålté tîxhon-cåzante.

 Comenes 
Loukîz li djivêye des ptits bans del Walonreye
Les ancyinnes comenes (pitits bans) ont stî rebanés po fé des "intités comunåles" li 1î d' djanvî 1977. Divant çoula, gn aveut ddja yeu des ptits rebanaedjes. C' est l' minisse Joseph Michel k' a yeu l' no d' aveur metou ene alaedje çou k' on lome co sovint li "fuzion des comenes".

Li pus ptite comene di Beldjike, c' est Hestape.

 Mwaisse lwè 
Li Beldjike est dins l' cwatrinne di payis del Daegn k' ont wårdé l' minme mwaisse lwè dispu 175 ans (1831).

 Istwere 
 Istwere del Beldjike

 Ahivaedje des frontires difoûtrinnes 
 Ahivaedje des frontires difoûtrinnes del Beldjike

 Politike 
 Politike del Beldjike

 Lingaedjes 
Li politike linwistike est ehåyeye dins l' mwaisse lwè, a l' årtike 30 ki dit : 
L' uzaedje des langues djåzêyes el Beldjike est libe. I n' pout esse oblidjî ki påzès lwès et fok po les akes di l' otorité publike et po les cayets d' djustice.

Dins l' mwaisse lwè, il est eto metou ki tote lwè doet esse sinêye på rwè eyet onk di ses minisses. E 1831, c' esteut pår avanciveus, et sacwants payis, par après, ont rcopyî ci hagnon la.

 Rapoirts avou les rlidjons 
Li rapoirt inte l' estat et les eglijhes est acvierné pa les årtikes 11, 19, 20 et 24 del mwaisse lwè.

I n' ont måy sitî rcandjîs dins les mwintès refômes del constitucion.

I djhèt ki l' estat et les eglijhes ricnoxhowes ni si dvèt nén meler des afwaires di n' onk l' ôte. Mins l' estat paye les priyesses des diferinnès rlidjons.

 Societé 
 Les mariaedjes et les divoices sont contés dispu 1866 pa l' Institut nåcionå des Statistikes. 
Les mariaedjes di deus djins då minme seke est legå dispoy 2003, el Beldjike est onk des prumîs payis do monde a l' aveur legålizé. 

 Divintrinnès hårdêyes 
 Rilomés Bedjes

 Difoûtrinnès hårdêyes 
  Mwaisse lwè del Beldjike
 Tecse rigretant l' ahivaedje del Beldjike 

*
Categoreye:Payis
Categoreye:Urope coûtchantrece
Categoreye:Union uropeyinne