Waeyén-tins

thumb
thumb
Li waeyén-tins  (on dit eto : l' ahan, l' erî-såjhon, li Sint-Rmey)Po les pondants et les djondants, loukîz el notule A.L.W. 3. 102 ey el mape 3. 33 (p. 187) ki dene eto li rfrancijha «otone» "erî" est aprume èn adviebe nén candjåve (come dins l' francès "roue avant"), les cogne "erire-, arîre-" vinèt do francès "arrière" prins come èn addjectif acoirdé avou såjhon, mot lu-minme francijhî e "sêzon"), c' est l' troejhinme såjhon d' l' anêye, k' atake li 21 di setimbe et-z esse houte li 20 di decimbe (e l' Dimeye-Bole Bijhrece, ådzeu do Tropike del Crantche). 

Les moes ki sont sol waeyén-tins, c' est l' fén do moes d' setimbe, la k' esté est houte, li moes d' octôbe, di nôvimbe, et les deus prumîs tîces do moes d' decimbe, la k' l' ivier kimince.

 L' atuze do waeyén-tins dins l' tuzance walone 
Nén pus kel bontins, li waeyén-tins n' esteut rsintou come ene såjhon a pårt, did la, li cåkêye di nos, inte di zels on calcaedje do francès (otone).

L' atuze do waeyén-tins come såjhon a shuvou li scolaedje obligatwere e francès, la k' prumires sacwès a-z aprinde esteut l' no des cwate såjhons.

 Sacwants grands moumints do waeyén-tins el Walonreye 
 e l' meteyo 
 l' esté Sint-Mårtén
 les prumirès djalêyes
 kécfeye les primirès nives

 e l' nateure 
 li disfouyåjhe des åbes.
 li boerlaedje des ciers
 les tchesses
 l' eralaedje des voyaedjants oujheas
 li codaedje des tchampions des bwès (boloes)
 les purnales sont bounes po fé del likeur di fordene

 dins les cinses 
 li soyaedje des waeyéns
 li råyinne ås crompires et ås betråles
 li codåjhe des pemes et des poeres
 payaedje des trecins et des ôtes louwaedjes (al Sint-Rmey)
 li côpaedje des mayisses po fé des silos

 dins l' societé 
 les fiesses del Walonreye
 li fiesse del kiminålté Walonreye-Brussele
 les batemes di studiants
 les scoles (ki l' rintrêye est al fén d' l' esté)

 dins li rlidjon crustinne 
 l' ewoeye del Tossint (divnowe li fiesse payinne d' Alowine, ki rshonne al viye uzance des grigne-dints
 li fiesse del Tossint
 li djoû des åmes
 passêye do djoû des åmes

 Li waeyén-tins dins les belès-letes e walon 
Serge Fontinne el discrît insi dins s' roman Colas l' bracnî:
Li waeyén-tins, ene des pus plaijhantès såjhons po les payizans d' l' Årdene. C' est come on dvant-gosse do paradis. Li doûceur do moes d' awousse si mareye foirt bén avou l' rén-a-fé. Rén ou cåzu rén: mode ses vatches å matén et al nute, pu bernike. Les djoûs passèt come vacances å solea.

 Hårdêye difoûtrinne 
 Pådje sol waeyén-tins (so l' Aberteke)

 Sourdants & pî-notes 

Categoreye:Cronolodjeye
*