Ôvîfa

Ôvîfa  (francès Ovifat, almand Vischfenn), c' esteut on hamtea del Rubiveye, asteure onk des viyaedjes del rebanêye comene di Waime.

thumb

 Lomaedje et spotaedje des dmorants 
 Lomaedje: Ôvîfatî, Ôvîfatresse.cawete -î (noûmot do walon, atåvlé e 2021); li ristitchî T provént do scrijha oficir francès avou on halcrosse «T» å coron.
 Sipotaedje: les Baras.

 No di des plaeces d' Ôvîfa  

Kékes nos d' plaece d' Ôvîfa
 A vey avou des tchamps, des prés et des sårts:
 Prés
 Pré Swerket
 li Ri des Prés (rû dès prés).
 A vey avou des åbes et des bwès :
  Tchenoe (Tchèneu)
 Såçoe (Sanceu)
 A vey avou des ôtès plantes et des biesses :
 A vey avou des aiwes :
 Fagnes
 Li Fagne Hinrote
 li Fagne Tchan-Djîle (lè fagne Tchan-Djîle)
 Herbåfa, Hodlinfa (Hodléfa).
 Ransinngote
 Wåtche (Wantche F. la Warche), li Trô d' Wåtche (vå d' l' Aiwe di Wåtche).
 li Ris
 Ri des Prés
 ri del Sipesse Håye (rû dol Supesse Han.ye)
 Djeråri (Djeraurû).
 A vey avou les tienes et les vås :
 Coisrou (Cwèsroû)
 Avou les dmorances
 tchestea Renastinne (Rénasténe u Rénarsténe; almand Reinhardstein)
 A veye avou les voyes et les rowes
 Voye des Baras
 Ôtès sacwès et målåjhminces :
 Bayixhon (Bay'hon)

 Spôrts 
Pisse di ski.

 Tuzance walone 
 Accint do walon 
Li betchfessî å si prononcéve saetchant sol naziåle /ã/ e 20inme sieke.sicrît « (an)» dins E165; mins dins E200, metou dizo li scrijha «â».

Gn a bråmint des mots avou l' prononçaedje ixh-låte, mins waire avou l' axh-låte. Onk di zels: roxhler.Manfred Lejoly,  l° 58, esté 2011.

Li spotchåve voyale est «è».

Li NDIE (passé simpe) î est co bén vicant, pår dins l' cåzaedje.
Adon, lè bîche sè mèta a sofler dè tote sè fwèce (…), et po fini, lè bîche aban.n’na l’ îdé dè lî fére tirer (s' paltot). Adon, lè solè cuèminça à rèlûre èt one houbôte après, lè voyadgeûr, rèchandi, tira sè mantê. Éssi, lè bîche dèvla admète què l’ solè esteût lè pus fwèr’ des deûs’.Ratournaedje del fåve do vî vî tins «Li bijhe et l' solea»

Ås rwaitants, il a wårdé ene viye viye cogne avou l' cawete di codjowaedje -ont:Lè bîche èt l’ solè sè dèspitînent, chaqu’onque forbatant què i-esteût lè pu fwèr’, qwand i vèyont on voyadgeûr qui avancihéve, èwalpé è s’ mantê. I toumont d’acwèr’ què ci qui avinreût lè prèmîr à fé dèsmète sè mantê an voyadgeûr sèreût louqué come lè pu fwèr’.''Ci codjowaedje la si rtrove dins l' vî walon et dins l' vî lorin (Live Louwis Rmåke so les mots walons di dvant 1600, p. 151).

 Ricwereus sol walon 
 François Toussaint : k' a scrît on gros spès motî walon francès ki note l' accint d' Ovîfa (Motî da Toussaint, 1952).
 Manfred Lejoly k' a-st eplaidî eto on "Motlî d' Ovîfa" e 2001.

 Hårdêye difoûtrinne  
 Sacwants mots avou l' ixh-låte (u l' axh-låte) e walon d' Ovîfa.
 Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint del fåve do vî vî tins «Li bijhe et l' solea» ratournêye pa Manfred Lejoly avou l' accint d' Ôvîfa pol Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la.

 Sourdants 

Categoreye:Hamteas del Walonreye
Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye
Categoreye:Province di Lidje
Categoreye:Walonreye måmdiyinne