Pemî

On pemîprononcî et riscrît e sistinme Feller: pèmî, pœmî, pomî, poumî, pœmiè, pomiⁿ, pumiⁿ u ene melêyeprononcî et riscrît e sistinme Feller: mèlêye, mèlée, malé, c' est èn åbe ås fruts ki dene des pemes. 

Ene peme (on dit eto : on pun), c' est on rond frut ki meurixh e l' erî-såjhon. Il a ene tchå foirt tinre, ene cawe å dzeu, ene moxhe å dzo, et des piretes å mitan. 

C' est l' frut li pus codou å monde.

 Malus pumila

 rôzacêyes.

 Motlî 
Ådzeu, gn a l' cawe; ådzo, li moxhe, k' on côpe evoye po magnî l' tchå.

Å mitan, cwand on-z a magnî l' bon d' ene crowe peme, i dmeure ene ragosse ki s' lome eto crakion, toursion, toursea.

 Vinaedje des pemes 
On code u on scheut les pemes, do moes d' awousse e moes d' octôbe el Walonreye.

 Sôres di pemes 
 Sôres di melêyes 
Gn a des melêyes ås bassès coxhes (po aveur åjhey a lzès code, tos les pemîs d' rinte d' asteure), u des ås hôtès coxhes (les seus k' i gn aveut dvinltins).
 Viyès sôres di pemes 
 li peme d' awousse (k' est ddja meure e moes d' awousse, mins ki n' est nén foirt soucrêye).
 li pemes di vinaigue (ki vnèt so les suretîs).
 les coistreces
 dobe coistrece u calvile (calvine, F. calville blanche).
 simpe coistrece.
 li peme di copete.
 li peme d' amour : pitite rodje peme (F. Reinette étoilée).
 li bele-fleur (F. belle-fleur)
 li bouliene, ki dût bén po les catches. 
 li Braibant : grijhe peme (F. Gris-braibant).
 li pun d' capindou : foirt corante. Disfondowes : capindu, capandu, côrpindu, corpindou, coûpindou, coûrpandu. (F. Court-pendu, Reinette des Belges). Come si no l' dit, c' est ene peme court pindowe, ene melêye avou des coxhes pus basses k' els ôtes (mins nén come les bassès coxhes d' asteure).

 Sôres di rinte 
 Golden Delicious.

 Discrijhaedje d' ene peme 
 Portrait d' ene peme
Les pårteyes d' ene peme:
 li cawe, k' el raloye a l' åbe; li trô: li fossete u foxhale del cawe.
 li moxhe, ki c' est les restant del fleur; li trô: li fossete u foxhale del moxhe.
 li pelete
 li tchå
 les pepéns.

 Magnaedje des pemes 
On lzès magne aprume tote crowes, tot leyant l' crakion (burton).

Dins des rcetes: avou les pemes, on fwait:
des caetches (tchitches,  (oraye-di-beguene, ficotes)
 do côrin (compote)
 del sirôpe
 des råbosses
 do cide
 do djus d' pemes
 des dorêyes ou floyon ou tåtes ås peme ou ås tchitches (noere dorêye)
 des djalêyes
 des macedwenes avou des ôtes fruts
 del limonåde di peme
 des vôtions (boûkete)
 des wåfes ås pemes

 Maladeyes des pemîs 
 feu bacteryin
 tavleure
 Pî-notes 

Categoreye:Åbes ås fruts
Categoreye:Magnåves fruts
Categoreye:Rôzacêyes