Fotbale

Li fotbale, c' est on spôrt ki onze djins pitèt eshonne dins ene bale, siconte ene ôte ekipe di onze, avou des tchmijhes d' ene ôte coleur.  

 Etimolodjeye 
Li fotbale a troes ortografeyes e walon.

 Inglès-cåzante 
Fotbal/Fotbalehttps://wa.wiktionary.org/wiki/fotbale : Cès mots sont ène calcaedje di l' inglès "Football" ki vout dire "Bale ås pîs". 

 Tîxhon-cåzante 
vignette|Viye foto di l' ekipe di Club de Gimnasia y Esgrima La Plata.
Fousbalhttps://wa.wiktionary.org/wiki/fousbale : Èç mot a l' minme definicion, mins èç mot est on calcaedje di l' Almand "Fussball"https://woerterbuch.reverso.net/deutsch-definition/fussball (lu-minme calcaedje ratourné di l' inglès, avou l' minme sinse pî-bale). Fousbal est bråmint uzé dins l' payis d' Måmdiy.  

 Droet do djeu 
Tchaeke ekipe doet sayî di fé moussî ci balon la dins l' gayole di l' ôte ekipe, metowe sol forire do terén. Cwand el sititchèt ladvins, on dit k' c' est "gôl".

Po fé shuve li droet do djeu, gn a on 23inme ome, sovint noer moussî, li referé. Foû do terén, il est aidî pa deus ôtes årbites, les linesmanes.

I gn' a dijh-set principales adroeteures è fotbale, ki sont scri pår li FIFA. 

 Istwere del fotbale 

 Oridjene 
Èl prumire federåcion d' fotbal a skepyî e l' Inglutere, è 1863. https://web.archive.org/web/20190601102116/https://www.multicollection.fr/Les-origines-du-football Èç date est rwaiteye come el date d' askepiance do fotbale eyet come li cene do rugby. Come di djusse, ancyinnmint, el fotbale ey el rugby, c' esteut l' minme espôrt.

Èl prumî mestî club est li Sheffield Footbal Club.Wikipedia francès

 Cominçmint e l' Beldjike 
Ci n' est k' å cmince do 20inme sieke k' on cminça a-z î djouwer el Walonreye. Pitchote a midjote, i replaeça l' djeu d' bale come l' espôrt li pus shuvou el Beldjike.

Ås djeus olimpikes di 1920, a Anverse, c' est l' ekipe bedje ki rascoya li medaye d' ôr.

 Fotbale walon 

 Principales ekipes 
Fosse-li-Veye
Lidje : 
li Standård, sipotés les "Rodjes" ([FR] les Rouches) avou des rodjès hådes.
li Royå Fotbale Club di Lidje, sipotés les "Sonk ey Marene" ([FR] les Sang et Marine).
Tchålerwè : 
li Esportigne di Tchålerwè, sipotés les Zebes/Gådes-å-Royes ([FR] les Zèbres) avou des noers et blancs mayots.
El Lovire : I gn a deus clubs e L' Lovire, sipotés les "Leus", åyant des vete et blankès hådes.
Royale Union del Lovire Cinte.
RAAL del Lovire.
Moucron : Royå Excel Moucron, sipotés les "Hurlus".
Mont : 
Èl RBLC Mont ([FR] RAEC Mons ) a disparexhou è 2015 (sipotés les Dragons). 
Li Royå Bert Lizabete Kévi-Mont ([FR] Royal Albert Élisabeth Club). 
Nameur : Royale Union Nameur Fosse-li-Veye, sipotés les "Mieles" ([FR] les Merles)
Serè : Royå Fotbale Club Serè, sipotés les "Tigues" ([FR] les Tigres)
Tornè : Royå Fotbale Club Tornè, sipotés les "Sonk ey Ôr" ([FR] les Sang et Or).
Tubize : Èl AFC Tubize (Associåcion Fotbale Club Tubize), sipotés les "Sonk ey Ôr" ([FR] les Sang et Or).
Vierton : Èl Royå Excelsior Vierton, sipotés les "Vetes et Blancs" ([FR] les Verts et Blancs).
 Tchampionats  
Fotbale bedje

 Fotbale uropeyin 
E l' Urope, i gn a deus grand tchampionats eternacionås : el Champions League (Ligue des tchampions) ey el Europa League (Ligue Uropeyinne). Davance, i gn aveut el Intertoto Cup (Coupe Intertoto) ey el Cup Winner's Cup (Cope dås tchampions d' cope).  

Les pus rlomés tchampionats, c' est les cis d' l' Almagne, di l' Inglutere, di l' Itåleye et d' l' Espagne. 

Totes lès anêyes bizetes, i gn a l' Uro, ene bate po les ekipes nationåles, ki s' passe tins des moes d' djun et d' djulete. 

Dispoy el såjhon 2018-2019, i gn a eto el Nations League (Ligue des Nåcions). 

 Hårdêye divintrinne 

 Motlî do fotbale e rfondou

 Hårdêyes difoûtrinnes 
211px|thumb|li gazete des "gades a royes" (les zebes), sipotaedje des djouweus d' Tchålerwè.|gauche

 Pådje sol fotbale
 Motî del fotbale
 Rezultate fotbal
 Pådje da Djan Goffart so les ecoraedjeus di l' Esportigne di Tchålerwè.

 Referinces eyet sourdants 

*
Categoreye:Spôrts di bale
Categoreye:Spôrts