Atouwance

L' atouwance, c' est cwand on arinne ene sakî e lyi djhant ti, dabôrd k' e walon, on s' atôtche tot s' dijhant "vos".

L' atouwance radoûceye, c' est cwand on lyi cåze tot lyi djhant twè.

 Pronos et prezintreces d' atouwance 
 Pronos sudjets 
 Atouwance djeneråle 
 ti / t' (prono sudjet metou padvant l' viebe)
 tel 1 (prono sudjet etroclé ti + li)
 tu (prono sudjet metou padrî on codjowa ki finixh pa ene cossoune)
 cawete -ss (cawete ki våt on prono sudjet, et k' on troveso on codjowa ki finixh pa ene voyale)
 Atouwance radoûceye
 to

 Pronos coplemints 
 ti u èt / t' (prono coplemint metou dvant l' viebe)
 tel 2 (prono coplemint etroclé ti + li metou dvant l' viebe)
 tu (prono coplemint metou padrî) (prono coplemint metou padrî)
 tel 3 (prono coplemint etroclé ti + li metou padrî l' viebe)
 Pronos tonikes 
 Atouwance djeneråle 
 ti
 ti-minme / t'-minme (Tchålerwè)
 Atouwance radoûceye
 twè
 tizôtes
 ti-minme / t'-minme (Roman Payis)

 Prono d' apårtinance 
 Atouwance djeneråle 
 tinne
 Atouwance radoûceye
 twinne
 Prezintrece d' apårtinance 
 ti u èt / t'
 tes
 Liveas d' atouwance  
sôre di ptit mot  atouwant djenerå  atouwant radoûci  vovweyantProno sudjet  ti  to  vos Prono tonike (singulî)  ti, t(i)-minme (Tchålerwè), èt-minme (Tchålerwè, pus må veyou)  twè, t(i)-minme (Roman Payis), tizôtes  vosProno tonike (pluriyal)  tizôtes    vozôtes Prono d' apårtinance  li tinne  li twinne  li vosse 

 Candjmint d' atouwance et d' vovweyaedje divins ene minme divize 
I n' est nén råle do vey divins ene divize les môdes eployîs eneviè ene minme sakî sins råjhon veyåve.

(li feme) –Dji so capåbe do wangnî m' veye,Motoit mî k' t n' såreus fé.(si ome) –Overe, insi dj' frè ls acoujhnaedjes !Dji t' poitrè co l' dinner s' ti vous …(li feme) – Et fé ene croe so tos les burtaedjesK' ont fwait d' vosse coir èn ome pierdou !<ref>Jean Dessard, Sinne dialoguêye anti-alcoolique (1927) divins D'ine cohe so l'aute", 1939, p.145</ref>

 Djeyografeye 
Les gropes di djins k' eployént ces noveas pronos la polént l' fé rivni a on livea pus bas, dins sacwants payis. Metans t(i)-minme est rsintou come doûcineus e Roman Payis, mins foirt måhonteus e Payis d' Tchålerwès.

Les noveas pronos n' ont måy sitî eployî e l' Årdene nonnrece (Payis d' Bietris et di Smwès), et e l' Årdene levantrece (Payis d' Måmdiy), des coines todi pus wårdiveuses k' els ôtes po les candjmint do pårler walon. Eto, on n' a drola ki deus liveas d' atôtchance: li djhaedje di vos, et l' atouwance. Gn a eto tanawete on viyaedje insi å mitan des ôtes e Roman Payis (Ocgniye), e Payis d' Lidje (Tîleu), di Vervî (Limbôr), di Djivet (Arniye).
On ricnoxhe les djins d' ces payis la åjheymint; on lzî dit, po s' fote: "A t' es d' Måmdiy, ti ! A t' es d' Bietris, ti ! "

 Sociolodjeye 
 Å pus sovint, les djins si djhèt  « vos » cwand i cåzèt walon. Ci serè todi l' cas avou des djins k' on n' kinoxhe nén, des djins pus viyes ki vos, des mwaisses. Cwek' l' atouwance est djenerålmint veyou come on påter d' porcea.https://croejhete.walon.org/node126.html#26702 Adon, nouv côps so dijh, les djins s' atôtche avou l' fôme « vos » : sins conter l' erlåcion etur les cåzeus ; inte efants eyet parints, avou les soçons, avou s' binamé ubén s' binamêye, a scole.https://www.province.namur.be/documents/fichier/1/743/20170515_125347livre.pdf
 On n' atouwe ene djin sovint ki cwand on-z est foirt mwais, po refoircî ses paroles. Eto cwand on est måvlé so les biesses.
 L' atouwance radoûceye est possibe inte vîs soçons, inte ome et feme, inte parints et efants. Nén rovyî ki les djins k' ont co aprins l' walon naturelmint e l' Årdene nonnrece n' eploynut nén l' atouwance adouceye. Nén esse maké s' i vs deynut "ti".
 L' atouwance djenerå est acceptêye dins sacwantès sitouwåcions. Il est otorijhî inte des djins do minme seke avou cåzumint l' minme ådje eyet dins èn edroet camaerådrece. 
 Les rcåzeus atouwnut bråmint, a môde des candjmints atouwance / vovweyaedje k' i gn a yeu enawaire e francès. Ci sereut pus comifåt d' els ecoraedjî a dire vos.

 Hårdêyes difoûtrinnes 
 Louis Remacle, Syntaxe du parler wallon de La Gleize, t. I. pp 242-245.
 J.J. Gaziaux, langages et conventions sociales; tutoiement et vouvoiement, D.W., T. 28, 2000, pp 65-86.
 C. Denis, Franwal di Nameur, a tutoyer''.
 Mape A.L.W. 2. 15 (ti).

 Referinces eyet sourdants 
Categoreye:Lingaedje walon