Politike linwistike eneviè l' walon

Categoreye:Politike bedje
Categoreye:Lingaedje walon
Categoreye:Mancîs lingaedjes
*
Li politike linwistike eneviè l' walon, c' est totes les mzeures k' ont stî prindowes pa des instances oficires k' estént mwaisses el Walonreye po discoraedjî u ecoraedjî l' walon.

 Redjime francès 
Tins do Redjime francès, li walon est on patwès come les ôtes. L' idêye, c' est d' elzès dzindjner.

 Beldjike do 18inme sieke 
Li Beldjike est basteye so on lingaedje oficir, li francès. Tos les lingaedjes do payis, flaminds et walons sont rwaitîs po rén.

 Walonreye prûssyinne 
El Walonreye prûssyinne (1915-1919), c' est l' Kulturkampf. Li walon n' est nén vizé directumint pask' i n' est rwaitî ki come ene mundart (diyaleke). Mins Bismark vout fé disparexhe li francès vijhén, k' est pår disfondou pa les walon-cåzants.

 Beldjike del kimince do 20inme sieke 
 ezès scoles 
Ene circulaire di 1952 dimande ås mwaisses di scole di lûter disconte l' eployaedje des patwès dins le coûs d' recreyåcion.Joseph Docquier; responda al Rantoele, e moes d' octôbe 2007 (schoûtåve so Youtube).

Sacwants instituteurs vont adon apliker des penitinces po les cis (cenes) ki djåeèt "patwès".

On dene, metans, ene boesse d' aloumetes u on noer boton ås scolîs ki djåznut walon, et sel divèt i rpasser a èn ôte k' il ont oyou djåzer walon eto.

On fwait scrire cint côps «Je ne peux pas parler wallon» E. Pècheur; Les penitinces a scole, Li Rantoele l° 43, waeyén-tins 2007.

 Beldjike del fén do 20inme sieke 
 Abondroets des lingaedjes dilérins 
 Decret Valmy Féaux
 Decret Urbain
 Tchåte uropeyinne po les lingaedjes dilérins

 Margayes di cåze di l' uzaedje oficir do walon 
 Siermint da Rodjî Viroux
 Siermint da Claude Snaps

 Walonreye di France 
Li walon, cåzé dins l' Bote di Djivet, est rprins dins ene djivêye d' ene 70inne di lingaedjes dilérins del France. Mins c' est po les cis ki sont disconte di zels mostrer ki ci n' est nén possibe di tertos les aconter.

Les lingaedjes dilérins sont ricnoxhous pal nouve constitucion k' a stî vôtêye e moes d' djulete 2008.

 Sourdants