Colera des poyes

Li colera des poyes u pasturelôze des oujheas, c' est ene pasturelôze ki totès sôres d' oujheas d' poli polèt atraper. Les poyes zeles-minmes, mins eto les canîs, les dînes, les åwes et minme les canaris.

Elle est cåzêye pa ene bactereye : Pasteurella multocida.

 Istwere des cnoxhances 
C' est ene des pus viyès maladeyes k' on-z a ricnoxhou et discrît. C' esteut on lomé "Chabert", on Francès e 1782.

C' est foirt consecant del poleur ricnoxhe, aprume po n' si nén brouyî avou li pesse des oujheas.

 Sinsiûlisté 
Dins les tropeas di mopliyaedje, les coks sont pus vite rascråwés k' les poyes. 

Dins les polets, c' est les pus vîs ki sont les pus sinsiûles.

 Minêyolodjince 
Li microbe est sovint apoirté pa des biesses ki moussèt dins l' poytreye (rats, oujheas). Il î apoirtèt des pastureles k' i polèt awè atrapé so des curêye di poyes di poli crevêyes dins l' cotoû. 

 Senes del maladeye 
Dins les sorawiyants cas, les oujheas crevèt tot d' on côp. 

Les oujheas ki sont foirt malådes ont del five, des laidès plomes, do sûnaedje ki rexhe do betch, et i tanflèt.

Gn a sovint del vete schite, did la l' alomåcion di «colera»

Dins les cas pus londjins, on-z a des houzaedjes des gorletes, del cresse, des djonteures, des winnes des tindons, et do dzo des pates.

 Senes ezès dispoyes 
Li discopeçaedje des curêyes va mostrer:
 Des taetches di sonk sol cråxhe did dissu l' cour. C' est on sene foirt tipike del maladeye.
 Afeye, taetches di necrôze sol foete.
 fibrene totavå l' peritoenne
 Efouwaedje des boyeas, avou on glumiant contnou, pacô pår aiwieus
 Efouwaedje des ovreces (grosse coûtche di fibrene), avou ponaedje dins l' vinte.
 Efouwaedje do saetch do cour, avou aiwieus djaenåsse sûnaedje.

 Diyagnostik 
I s' pout ddja fé rén k' tot veyant les senes et les damaedjes d' otopseye. Aprume li houzaedje des gorletes, li schite foirt aiwiasse, li fibrene so les ovreces.

Li må ni si strame nén rade dins l' poytreye, mins pus rivni après on prumî médiaedje ås antibiyotikes (ca on n' a nén assouwer li sourdant del maladeye, metans les rats ki moussèt dins l' poytreye).

On dmandrè å laboratwere di rcweri les pastureles, aprume dins l' peritoenne (purade ki dins les gorletes, la k' i trinne totes sôre di microbes des mannestés ordinaires d' ene poytreye, aprume ki les crevêyès biesses sont ramassêyes, sitindowes so l' ansene).

Categoreye:Maladeyes des poyes