Bire

Del bire, c' est ene abwesson avou 2 a 12 digrés d' alcol divins, fwaite avou do oidje (et kécfeye des ôtès dinrêyes), sovint divnou do brå, do souke, do houbion, et des yesses.

 Istwere 
 Istwere del bire
Disk' e 20inme sieke, li bire esteut fwaite dins des ptitès bressenes di viyaedje. Adonpwis, ça a divnou des todi pus grossès oujhenes. Mins gn a todi dpus di ptits bresseus totavå l' Walonreye, sovint po leu plaijhi. 

 Djeyografeye 
Li bresreye, c' est ene des grandès industreyes alimintaires di Walonreye, ey eto del Flande, di Holande, d' Almagne, di Tchekeye. Onk des pus grands bresseus sol Daegne, c' est Inbev, ki provént d' ene bressene walone li Djoupiyire ey ene flaminde (Stella-Artois) ki s' ont coplé a ene birreye do Braezi.

 Fabricaedje del bire 
 Fabricaedje del bire
Gn a 4 termenes dins l' fabricåcion del bire :
 li bråjhaedje : aprestaedje do brå
 li bressaedje : maxhaedje do brå a l' aiwe ki va divni del bire; tchåfaedje et rafroedixhaedje.
 li levaedje : cwand on-z a metou les yesses.
 li tiraedje et l' metaedje e botayes.

 Rindjmint des sôres di di bire 
 sorlon l' coleur 
(les Walons sont, avou les Rûsses, onk des råles peupes a rindjî les bires d' après l' coleur, purade ki d' après l' manire di les fabriker)
 Les blankes: des foirt clairès bires, metans, li blanke Cînè, Li Blanke di Nameur, li blanke d' Ougåre. 
 Les claires (e F. blonde): Stella, Djoupeyire, Maes. 
 Les rossetes: (foirt corantes e l' Inglutere, dins les pubs): les bires di måjhone, metans, li frinnete.
 Les brunes: metans, li Cînè brune.
 Les noeres: li faro, les bires d' abeyes.

 sorlon l' metôde di fabricaedje 
 pale ale
 ale
 ginger
 ...

 sorlon l' gosse 
 les soucrêyes.
 les seures.

 sorlon l' uzaedje 
 bire di måjhone.
 bire di cåbaret.

 sorlon l' foice 
 les bires di tåve (2 a 6 dgrés d' alcol)
 les bires ordinaires (7 digrés d' alcol)
 les espôrts : (9 digrés d' alcol)
 les foitès bires (11 a 12 digrés).: totes les bires d' abeye.

 Sacwantès sôres di bires k' on trouve el Walonreye 
 Did divinltins 
 faro (Tchålerwè).
 Vî-keute (Nameur).

 Ki s' vindèt co asteure 

 clairès bires 
 Djoupiyire (e francès: Jupiler).
 Vî-tins.

 Bires d' abeyes 

 Trapisses 
 Ôrvå
 Chimai
 Rotchfoirt

 Ôtes bires d' abeyes 
 Lefe
 Maredsou

 Bires ås frutaedjes 
 l' Ampounete (bire di 7 digrés, vindowes e 33 cl, bresseye avou des rodjès åmonnes prodûte a Rdû).
 li Kirk, ene gueuze fwaite avou des grintches.
 Ôtès bires di ptitès bressenes 
 Saizon (Tchålerwè)
 Achoufe (e F. La Chouffe): rossete bire di 8 digrés, vindowe e botayes di 75 cl, bresseye e l' Årdene, a Achoufe (Oufalijhe)
 Li Pirreye di Lîssin (Pîr'rêye di Lîcint) (bire a 9 digrés, bresseye a Lîssin).
vignette|On saetch a mannestés rimpli d' canetes di Cara Pils, ene marke di bire discounte di Colruyt. Sociolodjicmint cåzant, elle est ricnoxhowe d' ene mwaijhe manire, el Beldjike.https://www.vice.com/fr/article/comment-la-cara-pils-est-devenue-une-biere-de-luxe-au-costa-rica/

 Les bires di måjhone 
Dinltins, gn aveut bråmint des måjhones ki fjhént leu bire. Po fé del bire, i fåt mete djårner do oidje, maxhî avou l' houbion, l' aiwe et les leyes, leyî travayî, leyî rashir, et mete e tonea.C1 p. 523.

 Documints e walon sol bire 
 Pire Otdjåke: Li bire di manaedje (Singulîs, 2001/1, 19-20): li frinnete, (Singulîs, 2002/2 p. 24).
 «Li djoû k' i plourè des pupes di tere», ene novele da Jean-Luc Fauconnier ki raconte troes djournêyes d' on mwaisse bresseu, avou 26 pådjes di motlî.
 Motlî da Kinable sol bresreye
 Examen critique de l'étymologie de "brasser", ricwerance di Marie-Guy Boutier, eplaidî dins "Dialectes de Wallonie" 29-30 (163-179), avou resplicaedje pa idêye do motlî da Joseph Kinable.

 Hårdêyes difoûtrinnes 
  Waibe des bresseus do Payis d' Lidje
   Waibe eud' BieroMakhs

 Sourdants 

*
*
Categoreye:Aboeres
Categoreye:Amagnîs et aboeres walons
Categoreye:Abwessons a l' alcol