Rûsseye

Li Federåcion d' Rûsseye ([RU] Российская Федерация, Rossiyskaya Federatsiya ), ou Rûsseye ([RU] Россия, Rossiya), c' est on payis d' Urope et d' Azeye.

 Mwaissès dnêyes 
 Frontires 
Il a des frontires avou l' Finlande, l' Estoneye, li Letoneye, li Litwaneye, li Pologne, li Belarûsseye, l' Oucrinne, li Djeyordjeye, l' Azerbayidjan, li Cazaxhistan, li Mongoleye eyet l' Chine.

 Lingaedjes 
 lingaedje oficir: rûsse.
 pitits lingaedjes: Tatår (lingaedje), oucrinnwès, tchetchene, carelyin, finwès, touvinwès, bouriate, vote, komi.

 Istwere 
Li no « Rûsse » vént d' on peupe vikigne k' ala del Baltike al Noere Mer, tot rmontant pu ridschinde les mouzes di l' Oucrinne, et s' astapler a Kiyev.E l' guere d' Oucrinne di 2022, les Rûsses volît aprume prinde Kiyev, håynant on «djustifiaedje istorike». C' est dandjreus li minme mot ki l' finwès « Ruotsi » (Suwede). sorlon l' Wiccionaire inglès

Li Rûsseye d' asteure s' a fôrmé a pårti del Moscoveye, ene dutcheye åtoû d' Moscou (e rûsse: Великое Княжество Московское). El Duk Ivan III ava wangnî conte l' ocupåcion mongole, e 1480, al aiwe Ougra. Li prumî tsår (li mot rûsse, li rwè di Rûsseye, e rûsse: царь) d' Moscou esteut Ivan IV di Rûsseye. Il ava prindou Kazan, Astrakhan ey el Sibereye.

Li prumî impreur d' Rûsseye, c' esteut Pire li Grand (k' a voyaedjî a Spå) k' a stindou l' payis e l' Azeye, et l' modiernijhî. Il a ossu prindou l' Suwede do trevén del Grand Guere do Nôr ey ava bastixh Sint Petersbork, e 1703.

Catrene II d' Rûsseye fourit ene imperresse ki shuva li filozofeye da Descarte. Ele kibata l' Impire Otoman ey ocuper l' Crimêye. Les Francès et ls Inglès el volît rprinde, mins si fjhît bate e l' guere di Crimêye (1854-1856).

Guere avou l' Djapon po les iyes Saxhalene (1903) 

Li dierin tsår Colas II d' Rûsseye, c' est on grand camaeråde da Yopôl II. Ci-ci va-st  evoyî des sôdårds bedje po mwaistri ene revintreye e l' Bijhe di l' Iran, ocupé pa les Rûsses (1908) .

E 1918, al revintreye boltchevike, Nicolas II est disdjoké. Les boltcheviks edåmnut  Guere civile rûsse.

Li Blanke Årmêye ava mamborné les boltcheviks, mins ces dierins avént wangnî.

Li payis prind l' tiesse di l' URSS.Loukîz a l' istwere di l' URSS.

Å dishonnaedje di l' URSS e 1992, el Rûsseye emantcha ene « union di dislaxhîs payis » avou les ancyinnès republikes sovietikes.

Vladimir Poutine, tot candjant l' mwaisse lwè, dimane al tiesse do payis di 1999 disk' ouy.

E 2022, li Rûsseye abroke e l' Oucrinne ki s' a pår raprepyî di l' Urope coûtchantrece.

 Djeyografeye 

 Redjons 
 Moscou
 Moskovskaya oblast
 Tverskaya oblast
 Pskovskaya oblast
 Leningradskaya oblast
 Republike Tatarstan
 Tchetchen Republike
 Republike Altay
 Republike Bashcortostan

 Veyes 

 Veyes erconoxhowes daegnreçmint po-z esse al Rûsseye 
 Moscou
 Sint Petersbork
 Krasnodar
 Tver
 Pskov
 Ryazan
 Kazan
 Kaluga
 Torjok
 Kolomna
 Penza
 Novgorod
 Kaliningrad
 Petrozavodsk
 Arxhangelsk
 Arzamas
 Kostroma
 Astraxhan
 Stavropol
 Sotchi
 Novosibirsk
 Irkoutsk
 Omsk
 Novosibirsk
 Krasnoyarsk
 Vladivostok
 Xhabarovsk
 Novokouznetsk
 Kemerovo
 Tomsk
 Tchita
 Oulan-Oude
 Petropavlovsk-Kamtchatski
 Angarsk
 Bratsk
 Sourgout
 Blagovechensk
 Yakoutsk
 Abakan
 Tobolsk

 Veyes erconoxhowes daegnreçmint po-z esse a l' Oucrinne 
Les veyes del Crimêye sont rwaiteyes på Rûsses po-z esse e l' Rûsseye (sins rujhe inte li 18inme sieke eyet 1954, la ki l' cåzilea a stî raloyî administrativmint a l' Oucrinne. Après 2014, les Rûsses les rloukèt come des veyes rûsses, mins bråmint des ôtes payis, nén. Divize d' on djurisse 

Sebastopol
Simferopol
Yalta
Baxhtchissaray
Keritch
Alouchta

 Ricoirds daegnreces 
Li Rûsseye est l' pus grande payis del Daegne.

Li laetche li pus parfonde, li laetche Bayical est sol Rûsseye, e Nonne del Sibereye.

L' aiwe di Volga, c' est l' pus long mouze e l' Urope.

 Economeye 
Li Rûsseye, c' est onk des prumîs produjheus d' gåz naurel eyet d' petrole (mins ele n' est nén dins l' OPEP.

 Politike 
Li Rûsseye est onk des cénk grands mimbes do BRICS.

 Tuzance 
Sacwants scrijheus et powetes rûsses sont rlomés e monde etir.
 Alexandre Poushkine
 Nicolas Gogol
 Mixhail Boulgakov
 Léon Tolstoy
 Fyodor Mixhaylovitch Dostoyevskiy
 Kino
 Little Big

+fiesses Date No e walon No so plaece Rimåkes Date  Xxxxx    


 Rilomêyès djins 
 Fyodor Mixhaylovitch Dostoyevskiy
 Rurik
 Alexander Nevskiy
 Ivan III
 Ivan IV di Rûsseye
 Yermak Timofeyevitch
 Kouzma Minine ey Dmitry Pojarskiy
 Alexandre Poushkine
 Pire li Grand
 Colas II d' Rûsseye
 Catrene II d' Rûsseye
 Dmitriy Ivanovitch Mendeleyev
 Piotr Ilitch Tchaïkovski
 Lenine
 Staline
 Trotsky
 Alexandre Koltchak
 Boris Eltsine
 Valentina Terechcova
 Youri Gagarine
 Michael Gorbatchev
 Nikita Kroutchev
 Vladimir Poutine
 Anton Pavlovitch Tchekov
 Zande Soljenitsine
 Leonid Brejnev
 Youri Kasparov
 Anna Netrebko

 Sourdants 

*
Categoreye:Payis
Categoreye:Urope levantrece
Categoreye:Azeye