Codjowaedje tchicter

Li codjowaedje di tchicter, c' est l' ci d' on viebe erîlêymint disrîlé, dj' ô bén a deus bodjes, del prumire troke da Hendschel.

Po-z espaitchî d' aveur deus cossounes /kt/ al fén, çou ki n' est nén prononçåve e walon, on radjoute pa drî ene mouyeye êy:
 dji °tchicte => dji tchictêye

 bodje A: tchict-
 bodjes B et C: tchictêy-

Les viebes ki shuvnut ci codjowaedje la, c' est :
 tos les viebes bastis avou l' cawete -ter.
 tos les viebes bastis avou l' cawete -ner.
 sacwants viebes k' ont "C+ -ler" å coron d' l' infinitif.

Sacwants viebes del prumire troke k' ont l' minme rujhe avou èn infinitif k' a deus cossounes divant l' cawete -er si codjownut come "shofler", et des ôtes come wårder.

 Sacwants viebes di cisse sôre la 
 Viebes avou l' cawete -ter 
Viebes avou l' cawete "-ter" dedja studyîs sol Wiccionaire
 betchter
 ramter
 tchicter
 kicter

 Viebes avou l' cawete -ner Viebes avou l' cawete "-ner" dedja studyîs sol Wiccionaire
 splawner

 Råles viebes avou l' cawete -ler 
 boerler

 Les cawetes di codjowaedje des viebes del sôre di tchicter 
 Infinitif 
bodje A + -er: tchicter.
 Pårticipes 
 Pårticipe erirece 
 omrin:
bodje A + -é: tchicté.
 femrin:
bodje A + -êye: tchictêye.
 Pårticipe prezintrece 
bodje A + -ant: tot tchictant
 Indicatif 
 Indicatif prezintrece 
 Cåzant(e):
bodje B + -e: dji tchictêye.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje A + -ez: vos tchictez. Li dierin -z ni s' prononce måy.
 atouwaedje.
bodje B + -es: ti tchictêyes. Li -s ni s' prononce måy.
 Riwaitant(e):
 fråze di djhaedje:
bodje B + -e: i tchictêye, ele tchictêye.
 fråze di dmande:
bodje B + -e + -t: tchictêye-t i ? / tchictêye-t ele ?.
Les fråze di dmandaedje ås ôtès djins si fjhèt tot metant les pronos sudjets padrî l' viebe (sins loyeure). Li prono "vos" metou padrî, si pout rsaetchî evoye.
 Cåzant(e)s:
bodje A + -ans: nos tchictans; dji tchictans (el Basse-Årdene).
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje A + -ez: vos tchictez. Li dierin -z ni s' prononce måy.
 Riwaitant(e)s:
 cawete lidjwesse:
bodje A + -èt: i tchictèt, ele tchictèt. Li dierin -t ni s' prononce nén dins l' dijhaedje, mins bén dins li dmandaedje: tchictèt i ? / tchictèt ele ?
 cawete namurwesse:
bodje C + -nut: i tchictêynut, ele tchictêynut. Li dierin -t ni s' prononce nén dins l' dijhaedje, mins bén dins li dmandaedje: tchictêynut i ? / tchictêynut ele ?

 Indicatif futurrece 
 Cåzant(e):
bodje B + -rè: dji tchictêyrè.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje B + -roz: vos tchictêyroz.
 atouwaedje.
bodje B + -rès: ti tchictêyrès. Li dierin -s ni s' prononce nén dins l' dijhaedje, mins est refoircî dins li dmandaedje: tchictêyress ? (est ç' ki t' tchictêyrès ?).
 Riwaitant(e):
bodje B + -rè: i tchictêyrè, ele tchictêyrè.
 Cåzant(e)s:
bodje B + -rans: nos tchictêyrans; dji tchictêyrans (el Basse-Årdene).
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje B + -roz: vos tchictêyroz.
 Riwaitant(e)s:
bodje B + -ront: i tchictêyront, ele tchictêyront.
 Durant Indicatif Erirece (imparfait) 
 Rilevêye: les cawetes do Durant Indicatif Erirece des viebes del prumire troke ås djins do singulî sont -éve(s).
 Cåzant(e):
bodje A + -éve: dji tchictéve.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje A + -îz: vos tchictîz.
 atouwaedje.
bodje A + -éves: ti tchictéves. Li dierin -s ni s' prononce måy.
 Riwaitant(e):
bodje A + -éve: i tchictéve, ele tchictéve.
 Cåzant(e)s:
bodje A + -éns: nos tchicténs; dji tchicténs (el Basse-Årdene).
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje A + -îz: vos tchictîz.
 Riwaitant(e)s:
bodje A + -ént: i tchictént, ele tchictént.
 Nén Durant Indicatif Erirece (passé simpe) 
 Cåzant(e):
bodje A + -a: dji tchicta.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje A + -îz: vos tchictîz.
 atouwaedje.
bodje A + -as: ti tchictas. Li dierin -s ni s' prononce måy.
 Riwaitant(e):
bodje A + -a: i tchicta, ele tchicta.
 Cåzant(e)s:
bodje A + -îs: nos tchictîs; dji tchictîs (el Basse-Årdene).
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje A + -îz: vos tchictîz.
 Riwaitant(e)s:
bodje A + -ît: i tchictît, ele tchictît.
 Erî-tins di l' Indicatif 
 erî passé (passé compôzé): Viebe "aveur" a l' indicatif prezintrece + pårticipe erirece: dj' a tchicté, t' as tchicté, evnd.
 erî futeur: "aveur" a l' indicatif futurrece + pårticipe erirece: dj' årè tchicté, t' årès tchicté, evnd.
 erî Durant Indicatif Erirece: "aveur" å Durant Indicatif Erirece + pårticipe erirece: dj' aveu tchicté, t' aveus tchicté, evnd.

 Dobe erî-tins di l' Indicatif 
 dobe erî passé: Viebe "aveur" a l' erî passé + pårticipe erirece: cwand dj' a yeu tchicté, après k' t' as yeu tchicté, evnd.
 dobe erî futeur: "aveur" a l' erî futeur + pårticipe erirece: cwand dj' årè yeu tchicté, après k' t' årès yeu tchicté, evnd
 dobe erî Durant Indicatif Erirece: "aveur" a l' erî Durant Indicatif Erirece + pårticipe erirece: cwand dj' aveu yeu tchicté, après k' t' aveus yeu tchicté.

 Suddjonctif 
 Suddjonctif prezintrece 
 Å singulî, li suddjonctif prezintrece, c' est parey ki l' indicatif prezintrece.
Ki dj' tchictêye.
Ki t' tchictêyes.
K' i tchictêye, k' ele tchictêye.
 Å pluriyal, on ristitche ene cawete -xhe après les cawetes di codjowaedje di l' indicatif prezintrece, k' on a rsaetchî evoye les halcrossès cossounes å coron. Li cawete -èt est disfaflotêye (-exhe).
ki nos tchictanxhe (u: ki dj' tchictanxhe).
Ki vos tchictéxheK' i tchictexhe, k' ele tchictexhe (u : k' i tchictêynuxhe, k' ele tchictêynuxhe)

 Suddjonctif erirece 
Li suddjonctif erirece si fwait tot rprindant les cawetes do Nén Durant Indicatif Erirece (passé simpe) et-z î racawer ene cawete -xhe
Ki dj' tchictaxhe.
Ki t' tchictaxhes.
K' i tchictaxhe, k' ele tchictaxhe.
Ki nos tchicténxhe (u: ki dj' tchicténxhe).
Ki vos tchictîxhe (li minme tchoi k' å suddjonctif prezintrece).
K' i tchicténxhe, k' ele tchicténxhe Condicioneu 
Li condicioneu, c' est on tins ki s' fwait avou li prumire dobe cawete do futurrece, et ene djeujhinme cawete, li minme kel cene do NDIE des viebes del cénkinme troke.
 Cåzant(e):
bodje B + -reu: dji tchictêyreu.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje B + -rîz: vos tchictêyrîz.
 atouwaedje.
bodje B + -reus: ti tchictêyreus. Li dierin -s ni s' prononce nén dins l' dijhaedje, mins est refoircî dins li dmandaedje: tchictêyreuss ? (est ç' ki t' tchictêyreus ?).
 Riwaitant(e):
bodje B + -reut: i tchictêyreut, ele tchictêyreut.
 Cåzant(e)s:
bodje B + -réns: nos tchictêyréns; dji tchictêyréns (purade el Basse-Årdene.
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje B + -rîz: vos tchictêyrîz.
 Riwaitant(e)s:
bodje B + -rént: i tchictêyrént, ele tchictêyrént.

 Kimandeu 
Li cmandeu shût l' indicatif prezintrece, mins on rsaetche li cawete -S a l' atouwé.
 Atôtchî (eye):
 atôtchaedje ordinaire
bodje A + -ez: tchictez !.
 atouwaedje.
bodje B + -e: tchictêye !.
 Cåzant(e)s:
bodje A + -ans: tchictans !
 Atôtchîs (atôtcheyes):
bodje A + -ez: tchictez !

 Hårdêyes difoûtrinnes 
 Tåvlea do codjowaedje di "tchicter" 
 Viebes ki s' codjowèt come "tchicter" dedja studyîs sol Wiccionaire

Tchicter