Bole (astronomeye)

Ene boleR10, vinant di E34; pa stindaedje di sinse del ratourneure «so nosse bole» (sol Daegne)., pus spepieuzmint: ene bole ciryinne u ene planete, cwand c' est k' on dvize d' astronomeye, c' est on coir ciryin ki toûne e-n ene orbite åtoû d' ene sitoele.

 Esplikêyes 
Ene planete est pezante ou macasse assez po-z esse arondeye pa s' prôpe gravité. Mins ele ni l' est nén assez po k' i gn åye ene fuzion terminawelrinne dins s' planete. 

Les boles ciryinnes ont spoujhî foû d' leu vijhnåve tos les ôtes coirs k' årént polou zels-minmes divni ene planete.

A pårt les stoeles, c' est les pus gros coirs ciryins. 

 Planetes do sistinme solrece 
Dins nosse sistinme solrece, i gn a ût boles sorlon li definixha di l' Union astronomike eternåcionåle: 
 Mierkeure
 Venusse (lomêye coranmint li Stoele do bierdjî
 li Tere
 li planete Måss
 Djupiter
 Satûne
 Uranusse
 Nûtone (ou Neptune)

Pluton a lontins stî rwaiteye come ene bole mins, dispoy 2006, elle est metowe dins les boles nintes:

Planetes nintes
 Ceresse (Ceres)
 Orcusse (Orcus)
 Pluton
 Haoumeya (Haumea)
 Cwawår (Quaoar)
 Makémaké
 Gongogne (Gonggong)
 Erisse (Eris)
 Sedna,
eyet motoit Salaceye (Salacia).

 Coirs ciryins aloyîs 
Bråmint des boles ont des lunes ki toûrnèt åtoû. A feyes, les lunes sont pus grosses ki des boles k' i gn a.

Sacwants planetes ont eto des aneas. E nosse sistinme solrece, i s' adjixh di Djupiter et Satûne.
gauche|vignette|Riprezintåcion del bole Gliese 581- c, ki rshonne al Daegne.

 Planetes foû do sistinme solrece
On-z a trové, pol djoû d' ouychifes di 2003., di pus d' deus cints boles ki tournèt åtoû di stoeles ôtes kel solea.

Dins les boles, i gn a les boles gåzreces, grandes avou ene basse sortinance, eyet les boles rotchiveuses, come li Tere, ki sont pus ptites. I gn a eto les boles nintes, co pus ptites, ki polèt esse di rotche ou rascovrowes di glaece.

 Asterlodjeye 
 planete (asterlodjeye)
Les planete fijhèt pårteye des sistimnes solreces eyet, avou les lunes, ele polèt esse des waibiaedjes pol veye. Do côp, on studeye les boles po comprinde li tcherpinte di l' univiers eyet li diswalpaedje del veye, et po cweri après del veye so des ôtès boles ki l' nosse. D' èn ôte costé, les boles ki sont veyåves e cir del Tere ont tofer tourné les tuzances, les rlidjons eyet les filozofeyes di totes les civilizåcions. 

Eco enute, metans, des djins k' i gn a creyèt kel dalaedje des boles toûne leu vicaedje, ca bén k' les sincieus n' soeyexhe nén d' acoird.

 Sourdants 

Categoreye:Astronomeye