Bovrins

Les bovrinsNoûmot do walon avou l' cawete -rin; li ristitchî R est ossu assaetchî pa l' no d' plaece et l' no d' djin Li Bovreye., dins l' vî walon, les rodjès biesseseneviè les blankès biesses; ça vout dire eto ki les viyès raeces di bovrins, so l' Årdene, todi, estént rodjes di pea., c' est ene sôre di roemiants aclevés po l' laecea et l' tchå.

 Bos taurus

 Dizo-indjes 
Les bovrins sont pårtis inte les torins (Bos taurus taurus) et les zebus (Bos taurus indicus).

 Motlî 
Dins l' lingaedje corant, les rodjès biesses ont diferins nos, sorlon leu-z ådje eyet leu seke :
 "vatche" po les frumeles k' ont ddja velé
 "torea" u "gayet" po les måyes ki plèt siervi
 "boû" po les amedés måyes
 "åmaye" u "djinixhe" po les frumeles ki vont divni des vatches (d' èn an d' ådje disk' å prumî velaedje)
 "åmea" po les måyes del minme ådje
 vea po les djonnes do skepiaedje disk' a èn an; å skepiaedje, on mete di l' adire inte on vea-torea et on vea-djnixhe (/vjaɲ.niç/).G8 a «via».

Li criyaedje des vatches si lome «boerlaedje».

Po cåzer des bovrins dins l' lingaedje corant, on dit eto "les biesses" u li "bisteu".

Les bovrins sont-st aclevés dins des ståves.

Li plaece la k' des gros menirs (rwè, princes, signeurs) aclevént bråmint des bovrins si loméve ene bovreye u ene vatchreye.

L' aclevaedje des bovrins a leyî des nos d' plaeces el Walonreye.

 Mopliyaedje 
Cwand ele fwait s' djonne, li vatche vele.

Cwand ele ritchesse, on dit k' ele «va å gayet». 

Ele pout esse potchêye (sôteye) pa on gayet, u bén esmincêye. 

S' ele ni «rbodje» pus, on dit k' elle est plinne. Ele va nouv moes. 

Li dierin moes, on dit k' elle est «avanceye plinne». Adon ele asmete; c' est ene «asmetante». On ratind l' ele «casse» po waitî a leye djoû et nute, po cwand ele rivelrè.

 Velaedje 
 «Velaedje»

 Maladeyes 
 Maladeyes des rodjès biesses

 Raeces 
 Djivêye des raeces di bovrins

 Hårdêye difoûtrinne 
 Tecses e walon sol bisteu 

 Sourdants & pî-notes 

Categoreye:Roemiants
*
Categoreye:Aclevåvès biesses