Golzå

thumb
Li golzå, c' est ene ahivêye plante del famile des croejhrecires, ki rshonne a do sné, e pus grand, et k' on plante po ses grinnes k' on pout stoide et fé d' l' ôle.

 Brassica napus

 cabutacêyes

 Istwere 
On ndè ahivéve dedja e 17inme sieke, poy ki l' mot est dins l' Motî Villers (1783). On ndè fjheut d' l' ôle po les crassets et les kénkets.C60 a «golzau». Ey eto po nouri les colonsFråze di O3 et les moxhons xhufleus (pénsons), tot l' fijhant boure.Fråze di O90

El Walonreye, li coûtivaedje do golzå a stî oblidjî pås Almands tins des deus gueres do 20inme sieke, po fé d' l' ôle.
''Del guere, tos les cinsîs estént oblidjîs d' è semer ostant (ene metowe sitindêye). On dveut livrer les sminces ås Almands. On les meteut å ravitaymint po-z awè d' l' ôle.C56 p. 280

Mins il est dné come «ahivaedje disparexhou» a Snefe pa Robert Dascotte (1973).

Li cultivaedje do golzå a divnou foirt al môde dispu les anêyes 1980, copurade po produre li tortea, et aveur des proteyenes po nouri les biesses. 

A dater des anêyes 2000, on-z a eto eployî l' ôle di golzå po mete dins les moteurs.

 Sôres di golzå 
Gn a on djaene golzå d' ivier, et on blanc golzå d' måss.fråzes C106.

Li golzå d' ivier si seme dedja après l' campagne (moes d' djulete u d' awousse); li golzå d' måss si seme tins des mårsaedjes, mins i rind moens ki l' ôte. C60.

 Coûtivaedje 
On seme li golzå al machene, å bontins, so des royes a 40 cm, dj' ô bén: tot ossu lådjes ki pa les betråles. El fåt passer al hawlete (binete). Come ça tént eshonne, on l' siyive, dinltins. Adonpwis, on l' a fåtchî al raezete. 

On fjheut des dijheas.

Cwand il esteut djaene, il esteut bon a bate. On l' bateut å flayea u å mayet. so ene grande toele, po n' nén piede les sminces, ki sont foirt pitites. On fjheut çoula so tchamp u al batire. Les cmeres apoirtént les djåbes dissu l' båtche, ene al feye. On sorlevéve les strins djus al fotche et on aléve fote li feu ddins.

Tins del guere, gn aveut des cis ki vnént dôpiner les djåbes sol tchamp del nute, et haper les grinnes.

Li golzå, ça sminceye; dijh ans après, n aveut co des rdjeteures dins les teres.ratourné di C56 pp. 280-281 la k' c' est espliké mitan e francès.

 Sourdants 

Categoreye:Ahivêyès plantes
Categoreye:Cabutacêyes