Bedots

Les bedots u ovrins u motons u blankès biesses, c' est on no po djåzer d' ene aclevåve biesse, on roemiant k' on lome sincieuzmint Ovis aries. 

Les motons sont-st aclevés po leu linne, et leu tchå, rålmint po leu laecea.

 Ovis aries

 Motlî 
Dins l' lingaedje corant, l' indje "Ovis aries" a on diferin no, sorlon si ådje eyet si seke :
 «berbis» po les frumeles k' ont ddja bedlé.
 «berå» u «bazin» u «bassî» po les måyes ki plèt siervi.
 «oviete» u «bedêye» u «djermote» po les frumeles ki vont divni des berbis (di 6 moes disk' å prumî agnlaedje). Les måyes del minme ådje sont lomés les «antneas».
 «agnea» po les djonnes nén co spanis. S' i gn a deus, on dit d' tchaeke ene «djermale». Cwand i sont pus grands, u s' i gn a d' totes les ådjes, on dit les «bedots».

Cwand i n' sont nén ås tchamps, les bedots sont-st aclevés dins des biedjreyes. 

Li ci et l' cene ki les minèt paxhe sont lomés bierdjî et biedjresse.

 Mopliyaedje 
Normåldimint, li berbis va a berå (on dit eto : k' ele basnêye, k' ele berote) on côp l' an, å moumint k' les djoûs kiminçnut a discrexhe. Come les vatches, l' esminçaedje ni deure ki deus sgondes. 

Li berbis va cénk moes. Ele bedlêye onk, deus u disk' a troes cwate agneas, a l' assulon des raeces. I s' plèt ddja astampé après on cwårt d' eure (c' est des ni-fuyants).

I vont teter troes cwate moes. Come ele n' a k' deus tetes, i fåt nouri les troejhinmes agneas al botaye.

Les ovietes polèt ddja aler a berå a 12-15 moes.

 Raeces 
 Årdinwès
 Tecsel (Texel) : bedele tårdowmint (e moes d' måss)
 Sufok (Suffolk) : timprou bedlaedje (e moes d' djanvî)

 Aclevaedje des bedots e l' Walonreye 
Il a bråmint discrexhou å cmince do 20inme sieke, cwand li scole a divnou oblidjeye. Ca c' esteut sovint les efants k' alént miner les berbis å tchamps u (pus vî) dins les bwès.

Asteure, c' est purade des ptits aclevaedjes, bråmint come pasmint d' tins. E 2007, gn aveut 50.000 berbis, et 5600 acleveus. Ça fwait des tropeas di moens ki 10 berbis pa bierdjî.

 Aclevaedje des bedots sol Daegne etire 
Li bedot s' acleve dins bråmint des payis, des froeds payis Iyes Faeroyé disk' å setch payis (Afrike bijhrece). I vike eto voltî dins les montinnes. Mins fåt des pus ptitès raeces po poleur griper avou les gades dins des tropeas di ptits roemiants (come on dit e l' zotecneye). 

I n' sait sopoirter les payis tropicås, di cåze del crouweur ki dmeure dins l' linne, et aminer totes sôres di maladeyes. Mins il î vike cwand minme sacwantès raeces sins linne.

 Li bedot dins les rlidjons 
Les Djwifs ont ene dujhance di touwer on bedot a Påke. L' uzance a stî rprinjhe pa les crustins (a Påke eto) et pa les Muzulmans fiesse do bedot.

 Li moton come amagnî 
Li tchå d' moton a dipus d' saweur. Mins kécfeye k' i gn ene miete di cråxhe di trop po les diabetikes.

 Li bedot come biesse sayrece 
C' est avou on bedot k' on-z a adiercî l' prumî clonaedje di grossès biesses. Li clonêye bedêye fourit lomêye "Dolly".

 Hårdêye divintrinne 
 Maladeyes des bedots

Categoreye:Aclevåvès biesses
Categoreye:Roemiants
*
Categoreye:Pitits roemiants