Få (usteye)

Categoreye:fenåjhe et awousse
Categoreye:viyès usteyes

Ene få, c' est ene usteye avou on mantche et ene lame, po fåtchî (on dit eto "soyî") å four u ås dinrêyes.

L' eployaedje del få a shuvou l' ci del seye. Le pus viye usteye po fåtchî, c' esteut l' seye. Les fåtcheus al seye estént eto lomés les crouwådeus. 

Il a stî shuvou do ci del raezete. Mins minme a ç' moumint la, gn aveut co dandjî del få po fé les voyes (lårdjeur tot åtoû do tchamp, po li tchvå et l' coir del machine passer). 

On bon fâtcheu al få pleut fâtchî disk’ a trinte åres so on djoû, c’ esteut on djournå.

 Rawijhaedje et rbataedje del få 
Cwand on fåtchive, on rawijhive li lame tos les cwårts d' eure, tot passant ene pire a rawijhî dsu. Cisse pire a få la esteut pindowe al cingue do fåtcheu, dins on coirnî u on buhet. Ladvins, gn av' di l' aiwe avou do vinaigue.

Al nute, li fåtcheu rbateut s' få so èn egloumea. Po-z ataker, i prindeut les batmints (li mårtea avou ene pene et l' eglumea). I plantéve l' egloumea el daegne, et s' ashir, les djambes eschåyeyes. Adon, trimper li pene do mårtea dins ene cassete d' aiwe. Et, tot tnant li spès boird del få avou l' hintche mwin, taper sol taeyant avou l' pene do mårtea, tinou del droete mwin. Et avancî, tot doûçmint, do talon disk' al betchete del lame.

 Les pîces del få 
Tchaeke des pîces del få aveut sacwants nos e walon ALW l° 9, notules 149 & 150.
 li lame : 
 li plaece ki côpe k' on rawijhe al pire : li taeyant u paene
 li plaece djusse padrî, k' on bate avou l' mårtea : li bate u batant
 le spès boird di drî, ritrossî, ki tént l' få roede : vedje u verdjon u baguete u bôrlet u dos u hourd
 li pondant dbout del lame : li betchete u betch u ponte u copete
 li dbout ki s' agritche å mantche : li talon u li cawe
 li ptit boket d' fier ki si stitche dins l' trô do mantche : li sansowe u crapåd u spene u spineure u sporon u minton u pate u boton u emantcheure
 li bague di fier, avou on plat costé, ki tént li lame après l' mantche di bwès
 li bague leye-minme : li veroûle u feroûle u ferome u colé u terbale u tchape u boesse u rondanea u anea
 li u les ptits bwès stitchîs inte li bague et l' mantche : les cougnets u cougnes u clavetes u adjetes
 li mantche
 li bwès : li fåmint u fåket u fåcåd
 li ployeye baguete k' on-z agritche å mantche po fåtcher å four : li ployroû u ployroûle u ployron u ployrete u ployon u yerbî u yerboe u rapoitroûle u rabatroûle u djetrece u vårlet u u bresseye (long bwès + pougneye)
 li pougneye do dzeu, sovint ene miete crombe : li cråne u crosse u crossete u coirbå
 les pougneyes, sins diferince inte les deus : les pougnetes u pougnotes, u pougnåds, manotes u manikes (manicote po li ptite do dzo) u båkeas (avou on trô po mete li pôce).

 Få et seye 

 Sourdant et pî-notes