Emacralé mot

Èn emacralé mot, c' est on mot k' a des sinses diferins d' ene coine a l' ôte do payis walon.
Ça pout esse eto deus mots diferins ki si scrijhèt parey a des plaeces k' i gn a.
Ça pout esse des omonimes.

Sacwants emacralés mots polnut esse des fås amisses eneviè l' minme mot e francès.

 Mots a sinse diferin d' après l' coine del Walonreye 
 tåte
 fåve
 frambåjhe
 peket 

Dismacralaedje: Si on scrît po totes les coines del Walonreye, on eployrè purade on sinonime k' est bén clair: 

 frambåjhe pôrè esse  replaecî pa
 rodje amonne u ampoune (F. framboise, inglès raspberry)
 u pa caclindje (F. myrtille; inglès blueberry).

  blé pôrè esse  replaecî pa:
 sipeate (F. épeautre)
 swele, rigon, waessin (F. seigle)
 frumint (F. blé, froment)
 tåte pôrè esse replaecî pa
 fadêye (F. tartine)
 gozåd (F. tarte recouverte)
 dorêye (F. tarte)
 djaive (po les oujheas) pout esse replaecî pa:
 djezî (F. gésier)
 djave (F. jabot)

 Mots la k' ene rifondowe est li disfondowe d' èn ôte mot 

Li rcoridjrece ni pout nén vey k' i gn a ene flotche
  feu
 rifondowe feu
 disfondowe feu d' rimês -> fijheu d' rimeas. 

 Adire inte li sinse di tos les djoûs et l' sincieus sinse  
 tchampion: dins l' lingaedje di tos les djoûs on l' eploye å pus sovint po les åbussons (dj' ô bén, les tchampions k' ont on pî et on tchapea); dins l' lingaedje sincieus c' est po totes les especes do ringne fungus (dj' ô bén, eto les tchamosseures, les tchampions microscopikes,...)

 Les emacralêyès cawetes 

 cawete -è ki ça pout esse:
 li cawete -é : Fiévè => fivé, abanè => abané 
 li cawete -et.
 li cawete -ô ki ça pout esse:
 li cawete rifrancijheye -eau, rifondowe -ea: il a bô dire => il a bea dire; on cayô => on cawiea.
 li cawete -åd: crapôte => crapåde

 Les pwaires minimomes 
C' est des mots ki n' sont diferins ki pa ene lete 
 ene longue voyale <=> ene coûte
 i va coûtchî <=> il î va.
 mi, dji so scran <=> ça va mî.
 li pådje <=> dj' a lî (léjhou)

 Mots dismacralés på rfondaedje 
 schî (del tcherowe) <=> shî (cråxhe do boû) <=> shijh (chife 6); a plaeces dizo l' minme disfondowe chî.
 xho (grin di speate sins bale) <=> schô (djeron) <=> hôt (nén bas), a plaeces dizo l' minme disfondowe hô(t).
 heure (gregne) <=> scheure (hossî); a plaeces dizo l' minme disfondowe heure.

 Emacralés nos d' plante 
Nos ki vout dire ene plante A ene sadju, et ene plante B ôte pårt:
 båbe di gade
 frambåjhe

 Viyaedjes omonimes 
 Pådje des Emacralés nos d' viyaedjes.

*