Vegne

Li vegne, c' est èn ahivé bouxhon ki prodût do roejhén. K' on magne u k' on leye carmoujhî po ndè fé do vén.

 Vitis vinifera.

Li mot "vegne" a leyî sacwants nos d' plaeces el Walonreye.

 Motlî 
On tchamp (u on plantisse) di vegne si lome on vigni. S' il est pus ptit, ene vignoûle ou ene vignurete.Mots rapexhîs a pårti des nos d' plaeces del Walonreye (E1 a "vegne").

On pazea dins on vigni si lome èn andli.

Li codaedje des roejhéns, c' est l' vindindje; les codeus, c' est les vindedjîs.

 Discrijhaedje 
Li vegne s' agritche a des astocas avou des crankions.

 Ahivaedje 
Li vegne si continte d' ene pôve tere, purade do såvlon, et di waire di plouve (300 a 500 mm par an, c' est assez por leye). Ele vént voltî eto dins les mårlires.

 Les vegnes el Walonreye 
Gn a yeu bråmint des vegnes el Walonreye dins l' prumire pårteye del Moyinådje, so les cresteas d' Mouze. C' est des moennes di l' abeye di Lobe k' ont stî aprinde ås Hongrwès a-z ahiver les vegnesJ.P. Dumont, Li Hongreye, conferince sol Hongreye, 2001. Après l' 15inme sieke, li climat s' a rafroedi, et les vegnes ni dnént pus rén.

Ezès anêyes 1960, gn aveut pus k' ene vignoûle el Walonreye, a Torgnî, al fene betchete nonnrece del Gåme. Mins, dispu don, bråmint des vegnes ont stî rplantêyes, et do vén prodût, sovint avou l' aidance des cofrereye.

 Les vignoûles sol daegne 
Sitindowe des vignoûles sol daegnechifes 2007 di l' Office International du Vin.
 Espagne : 1174 ectåres
 France : 882 e.
 Itåleye : 835 e.
 Tourkeye : 570 e.
 Chine : 490 e.
 Estats Unis : 400 e.
 Iran : 296 e.
 Portugal : 246 e.
 Årdjintene : 222 e.
 Roumaneye : 213 e.

 Maladeyes del vegne 
 mildiou (Plasmopara viticola)
 maladeye farineuse (Uncinula necator)
 poûriteure do roejhén (Bothritis)

 Li vegne dins les rlidjons et les creyances 
Sapinse a ene dijhance del Bibe, c' est Noyé k' åreut ahivé l' prumî des vegnes, et fé do vén avou les reujhins.

Les Romins avént on diè del vegne Diyonizosse.

 Sourdants 

Categoreye:Ahivêyès plantes
Categoreye:Bouxhons
+