Nameur (veye)

Li veye di Nameur, (on dit eto Nameur li Bele u Nameur li Glote paski les Namurwès magnnut voltî ene sacwè d' bon), c' est ene ancyinne comene del Waloneye, ki s' a rebané avou 25 viyaedjes po fé l' grand Nameur. 

Ça a stî l' mwaisse veye di l' arondixhmint do minme no (kel limerotaedje diyalectolodjike poite l' essegne [Na]), et del Province di Nameur.

Nameur, c' est ossu li mwaisse veye del Waloneye.

 Limero del posse : 5000 (nén candjî)
 Limero diyalectolodjike : Na 1

 Lomaedje et spotaedje des djins : 
 Lomaedje : Namurwès (F. Namurois)
 Sipotaedje : les Chwès (bén veyou), les Lumçons (fotant)
Nameur a dné les nos d' famile Nameur, Namuroe, Namurea.

Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.

 Djeyografeye 
framed|right|Raptitixhaedje do Grognon 

C' est la k' Sambe si vént maxhî a Mouze, al plaece k' on lome li Grognon. 

 Djeyolojeye 

Nameur est au mitan d'on sinclinal qu'on lome li sinclinal di Nameur. On pout vôy des plis et des des fayes å pid del Citadel.

 Istwere 
On-z î a rtrové des traces do vicaedje 6500 ans divant Djezus-Cri. C' est des bokets d' cayåds et des restants d' biesses, çou ki fwait pinser ki les djins d' adon estént des tchesseus et des pexheus. 

Cwand on-z a fwait les grands travos e 1992, on-z a metou a djoû des restants d' èn ome, k' åreut la viké divié 50 divant Djezus-Cri. Jean Plumier, l' årkeyolodjisse responsåve l' a lomé Li pus vî des Namurwès. 
Et s' soçon Djan-Mareye Antoenne, ki fwait des fougnaedjes sol Citadele, a rtrové les restants d' ene feme et i l' a lomé Li Feme del Citadele. On-z î a rtrové eto des pîces di manoye do tins des Gålwès. 

Do tins des Romins, gn a yeu ene voye k' a passé etur Mouze et l' rotche. Et padzo l' rowe Notru-Dame, gn a co des bokets di l' ancyinne voye rominne. Dins les soûmints, on-z a rtrové les arotchmints del voye. 

Do cénkinme sieke, gn aveut ddja l' no d' Nameur so ene pîce di manoye. Do tins des Merovindjins, sol Grognon, gn aveut des omes di mestî k' î boutént. On-z a rtrové des brotches (fûles) et des ôtes clicoteas. 

Å 10inme sieke, Nameur va demarer, podbon, avou tote ene rîlêye di måjhones ki s' vont basti sol Grognon. C' est a ç' moumint la eto k' i gn årè li prumî meur del veye.

E 1692, Louwis XIV esseréve Nameur, et avou lu, po conter ses frawes, li grand scrijheu francès Racine, et come pondeu Van der Meulen. 

E 1970, Nameur fourit lomêye mwaisse-veye del Waloneye, mins li pouxhance politike et economike ni cminça, podbon, k' e 1980.

 Les coulots d' Nameur 
Li vî Nameur est sipoté li respe pask'il est come dins on respe etur Mouze et Sambe.

 Les cwate meurs 
Gn a yeu cwate meurs po retourer Nameur: 
 li prumî, sol Grognon
 li deujhinme, dins çk' est asteure li rowe des Florifossés, rowe des Schaesseus; et l' Plaece d' Åres.
 li troejhinme, ene miete pus lon, rowes Hôte et Basse-Mårçale. Rowe Emile Cuvelier et eviè li plaece di l' Iyon
 l' cwatrinne meur, li rigne d' asteure. 
 Des ôtes coulots 
 Saraze: sipotaedje des djins: les Sarazins.
 Mårçale
 Rowe Piconete (asteure li Rowe Fumal)
 L' Arsouye

 Tuzance walone 

 Soces 
 Li soce Moncrabeau, avou ses Cwarante Molons
 Les Relîs Namurwès
 Li Chwès

 Siervices avou des nos e walon 
I gn a on cinte po s' rescontrer lomé « À l' Chîje » ey ene crexhe lomêye « Les P'tits Pouyons ».Johan Viroux, « Tchin.ne dès Walons (5). Li province di Nameur (3 - fin) », dins Cocorico, , djulete-awousse-setimbe 2024, p. 13.

 Sicrijheus e walon 
 Nicolas Bosret
 Philippe Lagrange
 Charles Wérotte
 Joseph Osselet: Les Memweres d' on Namurwès sol vî Nameur.
 Léopold Godenne
 Léon Pirsoul

 Tchansons so Nameur 
 Vive Nameur po tot : tchanson classike des Namurwès, fwaite på tchenonne Dethy e 1893.
 Li bea bouket (Nicolas Bosret).

 Eredjistrumint 
 Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint del fåve do vî vî tins «Li bijhe et l' solea» ratournêye pa Jean Hamblenne avou l' accint d' Nameur pol Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la.
  Ôte ratournaedje pa on noûcåzeu ki dmeure avår la
  Troejhinme ratournaedje tecse pus beleletriveus

 Hårdêye difoûtrinne  

 Ene riguilete di fotos d' Nameur

 Sourdants 

Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye
*