Îpe

Ene îpe (on dit eto: des îpes, ene yesse), c' est èn ekipaedje di cinse, po travayî l' tere. 

Les pus viyès îpes estént fwaites d' on triyingue di bwès avou des dints d' fier.

 Motlî 
L' ovraedje di l' îpe si dit "passer les îpes", rahener (u ahener), u irper.

 Istwere 
Les prumirès îpes estént saetcheyes pa des boûs u des tchvås. Cwand on n' aveut pont d' biesse di haetchaedje, c' esteut cobén des djins, pår des comeres ki saetchént l' yesse.

Po les pus avanceyès usteyes k' ont fwait l' minme ovraedje, on n' les a pus lomé "îpe"adon k' dins des ôtes lingaedje, li minme no a dmoré. Metans "harrow" e l' inglès.. Metans, li prumire, dedja inte les deus gueres, ça a stî l' seracuze, k' a co yeu on mot walon. Après l' guere di 40, on a cmincî pa rabocter des ancyinnès îpes di fier. 

Pu ateler deus sôres d' éndjins d' rahenaedje.

 Såme do rahenaedje 
L' îpe sieve a passer so on tcherwaedje et dismantchî l' tere, tot rcatchant li smince s' il astchait. Sovint, on-z î passéve dipus d' on côp, sol longueur et l' lårdjeur do tchamp.

On pleut eto passer les îpes po rusteler les crouwås (divant l' uzaedje des towe-yebe, aprume les pånes. Adon, cwand l' îpe esteut bôrêye, on l' sorlevéve les îpes po ramasser l' påne.On côp d' ouy so l' agricoûteure å 20inme sieke, e l' Årdene p. 19.

Po les viyès îpes di bwès, cwand on-z aveut fwait l' måss, on pindeut les îpes après on meur del måjhone. L' alaedje a dmoré, come decoråcion, so des nouvès måjhons k' i gn a.

 Sôres d' îpes 
 li ziguezag.
 li hertchinne.
 li seracuze
 li erisson u picot
 li cwårea
 li grifon
 li djéndjole
 li yesse di flamind

 Sourdants et pî-notes 

Categoreye:Tcherwaedjes et mårsaedjes
Categoreye:Ekipaedjes di cinse