Coleur

Li coleur d' ene sacwè k' on rwaite, c' est l' sinsåsion kel cervea rçût a pårti des ouys, ki provént del wachlire del loumire ki rispite foû di ç' sacwè la. Les sôres di coleurs vont do rodje (avou l' pus grande longueur di wachlire, å violé (avou li pus ptite), et on les pout vey totes, par ôre, dins l' airdiè.

 Sôres di coleurs 
 Li manke di coleurs : 
 blanc : ene sacwè est blanc cwand i riboute totes les wachlires del loumire do solea.
 noer : ene sacwè est noer cwand i leye amoussî totes les wachlires del loumire do solea.
 Les coleurs soûmintreces.
 bleu
 rodje
 djaene.
 Les maxheyès coleurs
 bleu + rodje => brune.
 rodje + djaene = orandje.
 djaene et bleu = vete (Wiccionaire => vir droci)
 blanc + noer = gris.
 rodje + blanc = rôze

 Les tons 
(metous do pus foncé å pus clair)
 Tons do blanc
 blantchåd. (F. crème)
 blankinasse (F. blanc cassé)
 Tons do djaene :
 djaene frumint (Inglès gold). 
 djaene cocu = djaene vif.
 djaene citron
 djaenåsse
 Tons do rodje :
 rodje vif
 incarnåt (Inglès magenta)
 rodje ampône (a pô près l' minme)
 rodjåsse
 Tons do vete
 vert sapén.
 vert foye 
 vert schite
 verdåsse
 verdinaesse 
 vert-di-gris 
 vert sôdård
 tons do bleu :
 bleu schaye
 bleu-bijhe (coleur di sacwants colons d' tape)
 bleu waisse = bleu rwè
 bleu marene
 bleu cir
 Tons do rôze.
 rôze påpåd.
 rozlant (F. vermeil).
 tons do brun
 brun eruni. 
 morea, morete.
 brun caki
 brun caramel
 brun schite
 baije
 mineme (brun rossea) mot saetchî do Houlot; dins l' motî d' Vervî : "minî-minene" coleur "inte les deus"
 tons do gris
 årdjinté gris.
 tons måve / violé
 violé
 måve
 måve clawson 
 tons do rosse
 pwel-di-carote
 rossea, rossete.
 tons do noer
 noer waisse (bleu foncé foirt foncé)

 Coleur des biesses 
 tchivås 
 bay : bruns poys sol coir avou ene noere caime, et des noers poys å dbout des pates (F. bai)
 on gris roncén / ene grijhe cavale : poys bruns, noers et blancs maxhîs (F. aubère)
 on blanc tchvå; trûté: avou des ptitès rossetès taetches, so ene blanke cote.

 vatches 
 cabolêye vatche u cafloreye vatche: avou do blanc et ene ôte coleur, pa grossès taetches (did la, li spot : gn a nole cabolêye vatche ki n' åye des taetches).
 ene cabolêye bleu, ene cafloreye bleuwe : ene vatche blanke et bleuwe (F. Pie-bleue).
 ene cabolêye rodje, ene cafloreye rodje : ene vatche blanke et rodje (F. Pie-rouge).
 ene cabolêye rodje, ene cafloreye noere : ene vatche blanke et noere (F. Pie-noire).

 colons 
 bleu-bijhe
 mayté 

 taetches (so les biesses u les oujheas) 
 agaesse (avou des grandès taetches noer et blanc)
 moxhi noers pwels dins on blanc poyaedje u l' contråve.
 tapiné u mayté tote pititès taetches.

 Coleurs do vizaedje, del pea, des tchveas, des mousmints. 

 Vizaedje 
 rayi do solea (F. bronzé).
 rozlant.
 blanc-moirt, blanc come on moirt.
 bladje, bladjot (raece u mwaijhe santé), siblari (mwaijhe santé). 

 Pea 
 morea, morete (come les Moritanyins).
 cabolé (metisse).

 Mousmints 
Lomaedjes des mousmints di sacwantès coleurs :
 cote, taeye ås poes (pitites rondès taetches).
 tchimijhe ås carimadjoyes, carimadjoylêye.

 Sicolodjeye et coleurs 

 Dins l' cåzaedje di tos les djoûs 
Les coleurs sont ene sacwè ki fwait rispiter des sintimints muchyîs sordivintrinnmint. On pout vey çoula : 
Dins l' lomaedje des coleurs : insi, e walon, des novelès coleurs, po les mousmints prindèt rade des nos e francès (baije). E l' arabe marokin, li no des coleurs, minme tote simpe est dit e francès, å mitan d' ene fråze pår arabe.
E Senegal, les Peuls, on peupe di l' aschate do dezert ni vlèt nén k' on deye k' i sont noers. I fåt dire k' i sont rodjes.

 Essegnreçté des coleurs 

 Simboles djenerås 
Po les publicisses, tote les coleurs sont assoçnêyes dins l' parfond d' nos-minmes, a des sacwès :
 les djaenes foncés et l' orandje, a l' esté, et å solea (riclames po les vacances)
 les bleus clairs å froed (riclame po les frigos, les edjaloes).
 li rôze ås radjoûs amoureus (waibes pornos)
 li blanc al purté (dins les imådjes rilidjeuses).
 li noer å diåle.

 Simboles politikes 
 li vete al nateure et ås pårtis ecolos.
 li bleu waisse (bleu rwè) ås pårtis catolikes.
 li rodje ås comunisses et ås socialisses. Dins les waibes et les afitches, po fé rexhe des mots k' i fåt di tote foice riwaitî.
 li brun ås pårtis del foite droete (nazi, fachisses, recsisses).
 li rodje et l' djaene, c' est les coleurs-essegnes del Principåté d' Lidje, riprinjhes sol drapea walon.

 Hårdêye difoûtrinne 
 Les coleurs e walon (prezinté e l' inglès).

 Sourdants 

Categoreye:Fizike
*
Categoreye:Ouy