Belgän

Belgän ü calöfiko: Regän Belgäna (Nedänapüko: Koninkrijk België, Fransänapüko: Royaume de Belgique) binon län in Vesüda⸗Yurop, kel topon len Nolüdamel ä miedon Nedäni, Deutäni, Luxämburgäni e Fransäni. Sürfat Belgäna mö kvadamilmets 30 528, läni belödons mens plu 11,5-balion ün yel: 2022.STATBEL: Binod lödanefa. Lödanef binädon bevü votikans me Flanänans (55,09 %), Valonänans (31,50 %), Litaliyänans (1,95 %), Larabänans (1,85 %), Fransänans (1,10 %), Nedänans (0,97%), Deutänans (0,92 %) e Portugalänans (0,60 %). Lödanadensit binon mö mens 379,6 a kvadamilmet. Belgän labon pükis calöfik kil: Nedänapüki (za 60 % lödanefa), Fransänapüki (za 40 %) e Deutänapüki (za 0,7 %, in dil lofüdik läna).

Belgän binon tat fedik labü sit ze komplitik. Reigasit pestabon su „fedim telpovöf” sonemik. Balflano dabinon tat balatik, de kel jüds donikum semo sekidöns in portät tripas, pänsionas, malädisuras, gitäda, dinas foginik e r., votaflano Belgän binädon fagotaleikiko me fedaläns („ziläks”) kil: Ziläk Flanänik, Ziläk Valonänik e ziläk Cifazifa: ,Brussel’, e me komotanefs kil: komotanef Nedänapükik, komotanef Fransänapükik e komotanef Deutänapükik. Fedaläns bejäfons me dins stüki lönik teföls, a.s. komots, topädiguver, fotiguver, züamöp, feil, veig, nämet, lödam, vob e büsid. Komotanefs bejäfons me dins kulivik e pösodik, spot, dugäl, nolav, sanakäl e pük. Fedaläns e komotanefs alik labons daili lönik e reiganefi lönik. Ziläk e komotanef Flanänik labons daili kobädik, ab pöpadepütabs se ,Brussel’ no gitätons ad vögodön dö dins ziläki teföls. Dubo, Belgän labon dailis mäl (jenüfo: vel) e reiganefis mäl.

 Diläds guverik Belgäna 
Reigasit pestabon su „fedim telpovöf” sonemik. Balflano dabinon tat balatik, de kel jüds donikum semo sekidöns in portät tripas, pänsionas, malädisuras, gitäda, dinas foginik e r., votaflano Belgän binädon fagotaleikiko me fedaläns („ziläks”) kil: Ziläk Flanänik, Ziläk Valonänik e ziläk Cifazifa: ,Brussel’, e me komotanefs kil: komotanef Nedänapükik, komotanef Fransänapükik e komotanef Deutänapükik. Cifazif fedik Belgäna ä cifazif Flanäna e komotanefa Fransänapükik binon ,Brussel’, cifazif Valonäna binon ,Namur’, cifazif komotanefa Deutänapükik binon ,Eupen’

Provins Belgäna binons nivod guverik vü komots e fedaläns. Belgän binädon me provins deg e provin alik labon guveranefi e kobükami provinadepütabas oka. Ziläks Flanänik e Valonänik labons provinis a lul. Fedalän kilik, sevabo Ziläk Cifazifa: ,Brussel’, ni duton lü provin, ni binälon in provins.

+ Ziläks e provins Belgäna (nunäds dätü 2022 yanul 1id) Ziläk Provin Lödanef Surfät(km²) Densit(mensa km²) Sköt Nem Cifazif Sköt Nem Cifazif 70px FlanänVlaanderen Brussel x70px AntwerpenAntwerpen Antwerpen 1.886.609 2.867 658,04 x70px Brabän FlanänikVlaams-Brabant Leuven 1.173.440 2.106 557,19 x70px LimburgänLimburg Hasselt 885.951 2.422 365,79 x70px Lofüda⸗FlanänOost-Vlaanderen Gent 1.543.865 2.982 517,72	 x70px Vesüda⸗FlanänWest-Vlaanderen Brugge 1.209.011 3.144 384,54 70px ValonänWallonie Namur x70px Brabän ValonänikBrabant Wallon Wavre 409.782 1.091 375,60 x70px HainautHainaut Mons 1.351.127 3.786 356,87 x70px LiègeLiège, Lüttich Liège 1.110.989 3.862 287,67 x70px LuxämburgänLuxembourg Arlon 291.143 4.505 64,63 x70px NamurNamur Namur 499.454 3.600 138,74 x70px Ziläk Cifazifa: ,Brussel’Brussels Hoofdstedelijk GewestRégion de Bruxelles-Capitale Brussel   1.222.637  161 7527,63

 Reig e bolit 
Belgän binon pöpamonäk sonemik. At sinifon, das reg pla län reigön pöpi, klu titul oma no binon „reg Belgäna”, ab „reg Belgänanas”. Reto, reg Belgäna pledom rouli bis fomedik e no nämädom. Sis yel: 2013 Belgän pareigon fa reg: ,Filip’.

Belgän labon dailis mäl, valodo labü limans 537:
 Dail fedik Belgäna (cäms tel: donadail labü depütabs 150 e senät labü depütabs 60)
 Dail Flanänik (depütabs 124, pro Ziläk Flanänik e komotanef Flanänik)
 Dail Valonänik (depütabs 75)
 Dail cifazifa: ,Brussel’ (depütabs 89: Fransänapükans 72 e Nedänapükans 17)
 Dail komotanefa Fransänapükik (depütabs 94: limans 75 daila Valonänik e 19 se limans Fransänapükik 72 Daila Ziläka Cifazifa: ,Brussel’)
 Dail komotanefa Deutänapükik (depütabs 25)

Fovo, Belgän labon reiganefis mäl:
 Reiganef fedik (ministerans 15 e tatasekretans 5)
 Reiganef Flanänik (ministerans 9)
 Reiganef Valonänik (ministerans 8)
 Reiganef cifazifa: ,Brussel’ (ministerans 5 e tatasekretans 3)
 Reiganef komotanefa Fransänapükik (ministerans 7)
 Reiganef komotanefa Deutänapükik (ministerans 4)

Belgän binin davälareigän dailik. Dabinon möd paletas, dadilöl bai pük: dabinons palets pro Nedänapükans, Fransänapükans e Deutänapükans. Palets veütikün pepladulöls in dails fedik binons sököls:

+ Palets bolitik veütikün in BelgänÜn yel: 2022 Brefod  Nem lölik  Depütabs in donacän  senät  N-VA  Fed Nula⸗FlanänikNieuw-Vlaamse Alliantie  24  9  Ecolo-Groen  Köologimans pefediköl pro noganükam dunotas rigädik – GrünikÉcologistes Confédérés pour l'Organisation de Luttes Originales – Groen  21  9  PS  Palet SogädimikParti Socialiste  19  7  Vlaams Belang  Demäd FlanänikVlaams Belang  18  7  MR  Muf VotastidimikMouvement Réformateur  14  7  CD&V  Kritademokratimik e FlanänikChristen-Democratisch en Vlaams  12  5  Open Vld  Liberimans e demokratans Flanänik nüniäliksOpen Vlaamse Liberalen en Democraten  12  5  PVDA/PTB  Vobapalet BelgänaPartij van de Arbeid / Parti du Travail de Belgique  12  5  Vooruit  FöfioVooruit  9  4  Les Engagés  JäfikölansLes Engagés  5  2  DéFI  Demokratan fedimik nesekidikDémocrate Fédéraliste Indépendant  2  —

 Noets 

Klad:Läns
Klad:Belgän
Klad:Läns in Yurop