Waddnzêe

De Waddnzêe (Nederlands: Waddenzee, Fries: Waadsee, Duuts: Wattenmeer, Deens: Vadehavet) is e binnzêe tusschn de Waddneilandn en de Nôordzêe an den êne kant, en an den andere kant 't vasteland van Holland, Duutsland en Denemarkn.

Geografie
't Gebied van de Waddnzêe strekt hem uut tusschn Den Helder in Holland en "Esbjerg" in Denemarkn. De Waddnzêe is 500 kilometer lank en hèt een brêedte van gemiddeld 20 kilometer. D' ippervlakte bedroagt oungevêer 10.000 km². De Waddnzêe grenst in 't nôordn van Holland an de provinsje Nôord-Holland, Friesland en Groningen, in Duutsland an 't district Aurich, Nedersaksn en Sleeswyk-Holstein (regio Ôost-Friesland), en in 't nôordôostn an 't schiereiland "Jutland" in Denemarkn (regio Zuud-Denemarkn).

Grôte hoavns an de Waddnzêe
Denemarkn: "Esbjerg" - Duutsland: "Bremerhoavn", "Emden" en "Cuxhoavn" - Holland: Den Helder, Delfzeyl en Harlingen.

Grôte kanoaln en riviern die in de Waddnzêe uutmoundn
E poar grôte kanoaln en riviern moundn uut in de Waddnzêe: Denemarkn: "Kongeå" - Duutsland: de Eems, de "Wezer", "Elbe" en de "Eider" - Holland: 't Eemskanoal, 't Van Harinxmakanoal en (via de sluuzn in den Ofsluutdyk) de Yssel.

Eilandn van de Waddnzêe
Eilandn met hunder officiële noame zyn:
Denemarkn (beweund)Rømø
Mandø
Fanø(ounbeweund)Langli 
Koresand 

Duutsland (beweund) Borkum, 
Juist, 
Norderney, 
Baltrum, 
Langeoog, 
Spiekeroog, 
Wangerooge, 
Neuwerk, 
Pellworm, Nordstrand (tegenwoordig walvast)
Halligen  (Hooge, Langeness, Oland, Gröde, Nordstrandischmoor, Hamburger Hallig)
Langeness,
Oland, Gröde 
Nordstrandischmoor 
Hamburger Hallig)
Amrum
Föhr
Sylt (door de Hindenburgdamm met de vaste wal verbonden)(ounbeweund)Lütje Hörn
Kachelotplate
Memmert
Minsener-Oldoog
Alte Mellum
Großer Knechtsand
Nigehörn
Scharhörn
Trischen
Onbewoonde Halligen (Habel, Süderoog, Südfall, Norderoog)

Holland (beweund) Texel
Vlieland  
Terschelling 
Ameland
Schiermonnekôog (ounbeweund) Noorderhaaks of Razende Bol 
Rottermeplaat 
Rottumeroog

Trivia
De Waddnzêe is êen van de belangrykste plekkn vo zêehoundn.Populatie Geweune Zêehondn in de Hollandse Waddnzêe wageningenur.nl
De Waddnzêe makt gêen verbiendienge mêe met de Zuuderzêe. Dat hèt te moakn met de komst van de 32 kilometer langn Ofsluutdyk in 't joar 1932. Teegnwôordig noemt die zêe Ysselmeer.
De riviere de "Hunze" moe were ounofgebrookn toet an de Waddnzêe stroomn. Dat is in e plan gepresenteerd (Hunzevisie 2030).Riviere de Hunze moet wêer toet an de Waddnzêe stroomn waddenkoerier.nl
E grôot dêel van d' Hollandsche Waddnzêe is beschermd nateurmonument en is deur den UNESCO angeweezn ols Biosfeerreservoat.Waddnzêe - UNESCO unesco.org

 Referensjes 
Geschiedenisse van de eilandn en de Waddnkust - ecomare.nl
 Waddenzee werelderfgoed Woar natuur en cultuur al êeuwn samengoan - npogeschiedenis.nl