Holland

Holland (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va België die dêel uutmakt van 't Keunienkryk van de Nederlandn. In 't westn grenst 't an de Nôordzêe en in 't ôostn an Duutsland. Den hoofdstad is Amsterdam. De Caraïbische eilandn Bonaire, Sint Eustatius en Saba moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. 

links|thumb|Koarte van Holland

Strikt genoomn verwyst Holland allêne noa de westelikke provincies Nôord-Holland en Zuud-Holland, moa de benoamienge Olland wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik Nederland nomt (een zogenoamde pars pro toto).
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.

Bevolkienge en ippervlak
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 536 Hollanders (landippervlak, 2025), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 388 inw/km² (landippervlak, 2025, mo êerlik is êerlik: in Vloandern is de bevolkingsdichtheid 504 inw/km² (totoale ippervlak, 2025)).

Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%). Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%).

 Bevolkiengsontwikkelienge Holland Bevolkingsatlas van Nederland, p. 29 België De volkstellingen in België sinds 1830, Statbel Joar Inweuners Inweuners Joar 1850 3.084.000 4.337.000 1846 1900  5.107.000 6.694.000 1900 1950 10.027.000 8.512.000 1947 2000 15.864.000 10.296.000 2001 2025 18.044.000 11.826.000 2025

Toaln
De officiële toale in Holland is Nederlands. In de provinsje Friesland is Fries ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn Limburgs in Hollands Limburg en Nedersaksisch in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze Ingels. 't Jiddisch en Romani hen 'n specioale minderheidsstatus. 't Zêeuws en 't West-Vlams in westelik Zêeuws-Vloandern wordn nie gezien als aparte toaln. 

Godsdienst
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:

 de Rooms-Katholieke kerke (5 miljoe)
 de Protestansje kerke (2,5 miljoe) 
 de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
 d'Islamietn (a peu prè 800.000)
 d'Indoes (a peu prè 100.000)
 de Boeddhistn (a peu prè 80.000) 
 de Joodn (a peu prè 40.000).

Administroasje

Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten (2025). De provinsjes zyn:

 Drenthe
 Flevoland
 Friesland
 Gelderland
 Groniengn
 Limburg Nôord-Broabant
 Nôord-Holland
 Overyssel
 Utrecht
 Zêeland
 Zuud-Holland

Zie ook et artikel over Hollandsche provinsjes.

Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 woaterschappn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.

Polletiek
 Holland is e parlementaire, costitutionele monarchie. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da Stoatn-Generoal) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: Êestn  Koamer (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de Twiddn Koamer (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
 An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk Willem-Alexander. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is Rob Jetten. E zetelt mè ze regerienge in Den Haag.

 Twiddn Koamer 
De zetelverdêlienge van de Twiddn Koamer ziet er ezô uut:Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu, nlverkiezingen

 Party 2025  2023  2021 2017  2012  2010 2006  2003  2002 1998  1994  1989 D66 26  9  24  19  12  10  3  6  7  14  24  12 PVV 26  37  17  20  15  24  9     VVD 22  24  34  33  41  31  22  28  24  38  31  22 GL-PvdA ¹ 20  25         GL ¹   8  14  4  10  7  8  10  11  5  6 PvdA ¹   9  9  38  30  33  42  23  45  37  49 CDA 18  5  15  19  13  21  41  44  43  29  34  54 JA21 9  1  3       FVD 7  3  8 2       BBB 4  7  1       DENK 3  3  3 3       SGP 3  3  3  3  3  2  2  2  2  3  2  3 PvdD 3  3  6  5  2  2  2     CU ² 3  3  5  5  5  5  6  3  4  5  5  3 SP 3  5  9  14  15  15  25  9  9  5  2  50+ 2   1  4  2      Volt 1  2  3       NSC  20         BIJ1   1       LPF      8  26   LN       2   AOV        6  CD        3  1 U55+         1  Totoal 150  150  150  150  150  150 150  150  150 150  150  150 Ipkomst 78%  78%  79%  82%  75%  75%  80%  80%  79%  73%  79%  80%

¹ 2023-2025: GL + PvdA

² 1989-1998: CU = GPV + RPF

 Êestn Koamer 
De zetelverdêlienge van de Êestn Koamer ziet er ezô uut:Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu, nlverkiezingen

 Party 2023  2019  2015  2011  2007  2003  1999  1995  1991 BBB 16       GL-PvdA ¹ 14        GL ¹  8  4  5  4  5  8  4  4 PvdA   6  8  14  14  19  15  14  16 VVD 10  12  13  16  14  15  19  23  12 CDA 6  9  12  11  21  23  20  19  27 D66 5  7  10  5  2  3  4  7  12 PVV 4  5  9  10     PvdD 3  3  2  1  1     JA21 3        SP 3  4  9  8  12  4  2  1  CU ² 3  4  3  2  4  2  4  2  2 FVD 2  12       SGP 2  2  2  1  2  2  2  2  2 Volt 2        OPNL ³ 1  1  1 1  1  1 1  1   50+ 1  2  2  1     LPF     1   AOV       2  Totoal 75  75  75 75  75  75  75  75  75

¹ 2023: GL + PvdA

² 1991-1999: CU = GPV + RPF

³ 1999-2019: OSF

 Kabinettn 
Hollandsche kabinettn sins 1945:Kabinetten sinds 1945, Rijksoverheid

 Kabinet Joarn Party  Party Party Party Party Schermerhorn-Drees 1945 – 1946 CDA (CHU, KVP) ¹  PvdA  Beel I 1946 – 1948 CDA (KVP)  PvdA  Drees I 1948 – 1951 CDA (CHU, KVP)  PvdA VVD  Drees II 1951 – 1952 CDA (CHU, KVP)  PvdA VVD  Drees III 1952 – 1956 CDA (ARP, CHU, KVP) ¹  PvdA  Drees IV 1956 – 1958 CDA (ARP, CHU, KVP)  PvdA  Beel II 1958 – 1959 CDA (ARP, CHU, KVP)    De Quay 1959 – 1963 CDA (ARP, CHU, KVP)   VVD  Marijnen 1963 – 1965 CDA (ARP, CHU, KVP)   VVD  Cals 1965 – 1966 CDA (ARP, KVP)  PvdA  Zijlstra 1966 – 1967 CDA (ARP, KVP)    De Jong 1967 – 1971 CDA (ARP, CHU, KVP)   VVD  Biesheuvel I 1971 – 1972 CDA (ARP, CHU, KVP)   VVD DS'70 Biesheuvel II 1972 – 1973 CDA (ARP, CHU, KVP)   VVD  Den Uyl 1973 – 1977 CDA (ARP, KVP) D66 PvdA  PPR Van Agt I 1977 – 1981 CDA   VVD Van Agt II 1981 – 1982 CDA D66 PvdA  Van Agt III 1982 – 1982 CDA D66   Lubbers I 1982 – 1986 CDA   VVD Lubbers II 1986 – 1989 CDA   VVD Lubbers III 1989 – 1994 CDA  PvdA  Kok I 1994 – 1998 D66 PvdA VVD Kok II 1998 – 2002 D66 PvdA VVD Balkenende I 2002 – 2003 CDA VVD LPF Balkenende II 2003 – 2006 CDA D66 VVD Balkenende III 2006 – 2007 CDA VVD Balkenende IV 2007 – 2010 CDA PvdA CU Rutte I 2010 – 2012 CDA VVD (PVV) Rutte II 2012 – 2017 PvdA VVD Rutte III 2017 – 2022 CDA D66 VVD CU Rutte IV 2022 – 2024 CDA D66 VVD CU Schoof 2024 – 2026   VVD PVV, NSC, BBB Jetten 2026 – no CDA D66 VVD 

¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.

 Premiers 
Êestn ministers sins 1945:Alle premiers van Nederland, Historiek

 Premier Party  Termyn Joarn Wim Schermerhorn VDB / PvdA 1945 – 1946 1 Louis Beel KVP 1946 – 1948 2 Willem Drees PvdA 1948 – 1958 10 Louis Beel KVP 1958 – 1959 1 Jan de Quay KVP 1959 – 1963 4 Victor Marijnen KVP 1963 – 1965 2 Jo Cals KVP 1965 – 1966 1 Jelle Zijlstra ARP 1966 – 1967 1 Piet de Jong KVP 1967 – 1971 4 Barend Biesheuvel ARP 1971 – 1973 2 Joop den Uyl PvdA 1973 – 1977 4 Dries van Agt CDA 1977 – 1982 5 Ruud Lubbers CDA 1982 – 1994 12 Wim Kok PvdA 1994 – 2002 8 Jan Peter Balkenende CDA 2002 – 2010 8 Mark Rutte VVD 2010 – 2024 14 Dick Schoof / 2024 – 2026 2 Rob Jetten D66 2026 - nu 0

Cultuur
 Kunst 
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de goudn zeevntienste êeuwe mè schilders lik  Rembrandt, Johannes Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder Vincent van Gogh is achter zyn dôod weireldbekend gekommn.  Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van Piet Mondriaan. In 1948 wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de Belg Pierre Alechinsky, de Deenn Asger Jorn en Carl-Henning Pedersen en de Hollanders Karel Appel, Constant en Corneille.Cobra Museum cobra-museum.nl (gearchivêerd)

De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn Joost van den Vondel en Pieter Corneliszoon Hooft. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde Multatuli de situoatie in Indonesië in zijn werk Max Havelaar. Louis Couperus was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van de grôte drie, verwyzend noa Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch en Gerard Reve.
 Cultureel en nateurlik erfgoed 
Belangryke musea in Olland zyn 't Ryksmuseum Amsterdam, Van Gogh Museum, Mauritsuus, Museum Boijmans Van Beuningen, Paleis Het Loo en 't Kröller-Müller Museum.

't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè riviern, polders en meulens. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de Veluwe, de Waddneilandn, de Biesbosch en 't blommnpark de Keukenhof. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.

 Vervoer 
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. 

À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa. 

D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.

Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.

60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in België.

Sport
Voetbol is 'n belangrykstn sport. Peis mor an Ajax, PSV en Feyenoord. Oek populair is schatsn, zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in vélokoerse, hockey en volleybol.

 Referensjes 

Externe koppeliengn
 Ryksoverheid
 Hollanschn overheid
 Plaatsengids
 AlleCijfers
 CBS
 Koartn, map5
 Klimaatinfo
 KNMI