Wallonië

Wallonië (Frans: Wallonie, Duuts: Wallonie(n) , Nederlands: Wallonië) is de zudelyke dêelstoat van België en lopt gelyk met et groundgebied van 't Woals Gewest. D'hôofdstad is Noamn. Me 16,9 duusd km² besloat et mêer of 'n helft van 't Belgisch groundgebied. D'inweuners van Wallonië weirdn Woaln genoemd.

Bevolkienge
D'r weunn om en by de 3,7 miljoen minsn in Wallonië. De grôotste steedn zyn Luuk, Charleroi, Bergn, Noamn, Dôornik en Verviers.

Noame Woaln
't Woord Woal komt verzekerst van 't oud-Germoans Weleas of Walha, wat da vrimdelink betêkent (die e Romoanse of Keltische toale sprikt). Duutstoalign een et wel ne kêe over "Die Welsche Schweiz" a ze over et Romoanstoalig dêel van Zwitserland klappn. Ôok de noamn Wallacheye, de stam der Vlachen en Wales zoun die betêkenisse een.

Geogroafisch
De Moas is de belangrykste riviere in Wallonië. De Samber is d'ênigste bevoarboare zyriviere van de Moas. Ôok de Semois, de Lesse en d' Ourthe mondn uut in de Moas. Wallonië is heuvelachtiger of Vloandern mè o.a. d' Ardenn, d' Hoge Veenn (me 't hôogste punt va België, Signal de Botrange) en de Condroz streekn.


Vlagge
D' officiële vlagge van Wallonië goat were ip et ounderwerp van kunstenoare Pierre Paulus uut 1913. 't Is ne rôo hoane ip ne geeln achtergroend.

Volkslied
Lik da wyder oes volkslied hèin, hèin zyder 't undere noamelik Le Chant des Wallons, in 1900 geschreevn in 't Woals en in 1998 werd de Franse versie 't officiël Woals volkslied.

Toale
Wallonië is vo 't grôte mêerndêel Frans mo in de Ôostkantons ('t uterste ôostn weunn der 70.000 Duutstoalign. In 9 gemêentn is 't Duuts d' officiële toale moa de Woaln kunn der ôok under administroasje doen in 't Frans. In de angrenzende Woalse gemêentn Weismes en Malmedy zyn der ton were faciliteitn vo de Duutsers.

An de Vlams-Woalse grenze zyn der in de gemêentn (of steedn) Komen-Waasten, Moeskroen, Edingen en Vloesberg toalfaciliteitn vo de Nederlanstoalign. Ze zyn ollemoale dêel van de Woalse provincie Henegouwn.

De voornoamste streektoale in Wallonië is 't Woals. Ze spreekn 't overol buutn in 't Westn van Henegouwn woa da Picardisch de volkstoale is. En ôok nie in 't zuudn van Noamn woa da ze Champenois klappn. In de provincie Luxemburg spreekn ze nog Gaumais en Luxemburgs. Vanof 1900 hèit 't gebruuk van de streektoaln sterk verminderd omda et Frans zô ipkomt en d' officiële toale is. Der bestoa ôok ne wikipedia in 't Woals die ol 30 duusd artikels lank is.

 Bestuur 

 Provinsjes 
links|300px

Wallonië is verdêeld in de volgende provinsjes (noame in 't Frans tussn haksjes), de provinsjehôofdstad stoat der noast:
 Woals-Broabant (Brabant wallon) — Woaver (Wavre)
 Henegouwn (Hainaut) — Bergn (Mons)
 Luuk (Liège) — Luuk (Liège)
 Luxemburg (Luxembourg) — Oarlen (Arlon) 
 Noamn (Namur) — Noamn (Namur)

 Polletiek 
De voornoamste partyen in Wallonië zyn:
 MR (Mouvement Réformateur) - d' hervormingspartie: rechtse en centrum-rechtse liberoaln & démocroatn, vôorzitter: Georges-Louis Bouchez
 PS (Parti Socialiste) - de sossn, vôorzitter: Paul Magnette
 LE (Les Engagés) - de christndemocroatn, gelyk oeze CD&V, vôorzitter: Yvan Verougstraete
 PTB (Parti du travail de Belgique) - de marxistn, vôorzitter: Raoul Hedebouw
 Ecolo - de groene, vôorzitters: Saskia Bricmont, Stéphane Hazée, Zakia Khattabi, Bénédicte Linard en Sarah Schlitz

Z' hèin nateurlik ôok under eign regerienge, die zetelt in Noamn en de minister-president ervan is Adrien Dolimont (MR).

 Parlement 
De zetelverdêlienge ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):ibz

 Party 2024 2019 2014 2009 2004 1999 1995 PRL ¹ ² / MR 26 20 25 19 20 21 19 PS 19 23 30 29 34 25 30 PSC / cdH / LE 17 10 13 13 14 14 16 PTB 8 10 2   Ecolo 5 12 4 14 3 14 8 PP  1 FN / DN  4 1 2 Totoal 75 75 75 75 75 75 75

¹ PRL-FDF in 1995

² PRL-FDF-MCC in 1999

 Regerienge 
Zie Woalsche regerienge.

 Referensjes 

Externe koppeliengn
Woals Gewest ip belgium.be
Wallonië ip TopoMapViewer