SI-systèm

't SI-systèm is een internationoal systèm van êenheedn die in 1960 zyn ingebrocht. De standoard wordt bewoard deur het Bureau international des poids et mesures in Sèvres, Vrankryk. SI stoat vô 't Franse Système International d’Unités (internationoal êenheednsystèm). Ieder fysische of scheikundige eigenschap kad uutgedrukt wordn in SI-êenheedn of een combinoatie dervan.

 Geschiedenisse 
't Metriek systèm was ountworpn deur een groep wetenschappers (woarounder Lavoisier, de "voader van de moderne scheikunde") ounder d' instruksjies van Louis XVI, die een rationoal systèm van moatn en gewichtn wilde hèn. Achter de Franse Revolusje hèt de revolusjonêre regerienge da systêm g'adoptèrd, en is in voege gekommn up den tiensten december 1799, een moand achter da Napoleon an de macht was gekommn.

De bedoelienge van 't SI-systèm is vô 't gemakkeliker te maakn voar up 't internationoal vlak gegeevns uut te wisseln. Oorsprounkelik haad ieder land zyn eign moatstelsel, en zels nu gebrukkn landn gelik 't Verênigd Keunienkryk en de Verênigde Stoatn nog êenheedn gelik 't pond, den duum, de voet en de myle (de zogenoamd Imperioale êenheedn). 

 Êenheedn 
't SI-systèm is upgebouwd round een antol basisêenheedn, die in combinoasje mè mankoar ofgeleide SI-êenheedn vormn. Deur die soamenhang wordt het gebruuk van omrekeniengsconstantn toet een minimum beperkt.

 SI-basisêenheedn 
De zeven, ounderlienk onafhankelike basisêenheedn zyn:

grôotheidSI-basisêenheid naam symbool lengte  meter  m massa  kilogram  kg tyd  seconde  s illetrieke stroom  ampère  A absolute temperateure  kelvin  K hoeveelheid stoffe  mol  mol luchtsterkte  candela  cd

Olle andere SI-êenheedn kunn'n uutgedrukt wordn as combinaosjies van die basisêenheedn.

 SI-vôorvoegsels 
Neffenst de SI-êenheedn zyn der ook SI-vôorvoegsels die veelvoudn van 10 vôrenstelln:

+ SI-vôorvoegsels 10n vôorvoegsel symbool name decimoal equivalent 1024 yotta   Y quadriljoen   1 000 000 000 000 000 000 000 000 1021 zetta   Z triljard   1 000 000 000 000 000 000 000 1018 exa   E triljoen   1 000 000 000 000 000 000 1015 peta   P biljard   1 000 000 000 000 000 1012 tera   T biljoen   1 000 000 000 000 109 giga   G miljard   1 000 000 000 106 mega   M miljoen   1 000 000 103 kilo   k duusd   1 000 102 hecto   h hounderd   100 101 deca   da tiene   10 10−1 deci   d tiende   0,1 10−2 centi   c hounderdste   0,01 10−3 milli   m duzendste   0,001 10−6 micro   µ miljoenste   0,000 001 10−9 nano   n   miljardste   0,000 000 001 10−12 pico   p   biljoenste   0,000 000 000 001 10−15 femto   f   biljardste   0,000 000 000 000 001 10−18 atto   a   triljoenste   0,000 000 000 000 000 001 10−21 zepto   z   triljardste   0,000 000 000 000 000 000 001 10−24 yocto   y   quadriljoenste   0,000 000 000 000 000 000 000 001

Categorie:Êenheid
Categorie:Systeem