België

België (Nederlands: België, Frans: Belgique, Duuts: Belgien, officieel: Keunienkryk België, Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) is e parlementaire, constitutionele monarchie an de Nôordzêe. 't Grênst ten zuudn an Vrankryk, ten ôostn an Duutsland en Luxemburg en ten noordn an Holland. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt Iengeland. 'n Hoofdstad è Brussel. Andere grôte steedn zyn Antwerpn, Luuk, Gent, Leuven, Brugge, Charleroi en Noamn.

 Bevolkienge 
D'r weunn e klêne 11,8 miljoen inweuners in België. Ruum 6,8 miljoen doavan zyn Vloamiengn, der zyn 1,25 miljoen Brusseloars en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn Woaln en Duutsers in de Ôostkantongs.

 Bevolkiengsontwikkelienge België De volkstellingen in België sinds 1830, Statbel Holland Bevolkingsatlas van Nederland, p. 29 Joar Inweuners Inweuners Joar 1846  4.337.000 3.084.000 1850 1900  6.694.000 5.107.000 1900 1947  8.512.000 10.027.000 1950 2001  10.296.000 15.864.000 2000 2025 11.826.000 18.044.000 2025

 Toaln 
D'r zyn drie officiële toaln: Nederlands, Frans en Duuts. Nederlands wordt geklapt in Vloandern, Frans in Wallonië en Duuts ok in Wallonië an de grenze me Duutsland. In 't Brussels Gewest wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn.

links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)


 Geografie 
Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de Signal de Botrange (694 meters) in de Hoge Veenn. D'n hogstn top in Vloandern is Remersdoal (287,5 meters) in de Voerstreke. Ip de twidde plekke komt de Kemmelberg (156 meters) in 't Heuvelland.

België et e ippervlak et van 30.689,17 km², woarvan 30.494,22 km² land (99,365%) en 194,95 km² woater (0,635%). Vergelykt me Holland, dat e ippervlak et van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).

Per vierkante kilomèter weunn d'r 388 Belgen (landippervlak, 2025); vergelykt met 536 Hollanders per vierkante kilomèter (landippervlak, 2025).

De mêest nôordelike plekke is Meersel-Dreef, de mêest ôostelike plekke is Krewinkel, de mêest zuudelike plekke is Torgny en de mêest westelike plekke is De Panne.

 Geschiedenisse 
De geschreven geschiedenisse begunt round 52 v.Chr. op 't moment da Julius Caesar (in z'n De Bello Gallico) over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe.

 Bestuur 

België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn:
 Vlams Gewest (Vloandern), Woals Gewest (Wallonië) en Brussels Hoofdstedelik Gewest (Brussels gewest).
 de Vlamsche Gemêenschap, de Fransche Gemêenschap en de Duutstoalige Gemêenschap. 

Ierby e je ton ook nog eki de federoale regerienge die ol de reiste doet.

Zie ook et artikel over de stoatservormienge.

Verder is België ounderverdêeld in provinsjes, arroundissementn en gemêentn.

Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie:

Belgische provinsjes Provinsje  Hoofdstad  Gewest  Antwerpn  Antwerpn  Vloandern Enegouwn  Bergn  Wallonië (Belgisch) Limburg  Hasselt  Vloandern Luuk  Luuk  Wallonië (Belgisch) Luxemburg  Oarlen  Wallonië Noamn  Noamn  Wallonië Ôost-Vloandern  Gent  Vloandern Vlams-Broabant  Leuven  Vloandern West-Vloandern  Brugge  Vloandern Woals-Broabant  Woaver  Wallonië

Zie ook et artikel over Belgische provinsjes.

 Belgische gewestn Gewest Liggienge Inweuners 2025  Ippervlak Statbel Dichtheid  inw/km² Hoofdstad Prov. Arr. Gem.  2025 Oantal % Km² % Vlams Gewest  (Vloandern) 100px 6.864.766 58% 13.625,54 44% 504 Brussel 5 22 285 Woals Gewest  (Wallonië) 100px 3.704.990 31% 16.901,22 55% 219 Noamn 5 20 261 Brussels Gewest 100px 1.255.795 11% 162,42 0,5% 7.732 Brussel / 1 19 Totoal  11.825.551 30.689,17 385 10 43 565

 Belgische gemêenschappn Gemêenschap Liggienge Inweuners 2025 Ippervlak Dichtheid  inw/km² Hoofdstad Prov. Arr.  Gem.  2025 Oantal % Km² % Vlamsche Gemêenschap ¹ 100px 7.104.637 60% 13.787,96 45% 515 Brussel 5 23 304 Fransche Gemêenschap ¹ 100px 4.641.377 39% 16.210,00 53% 286 Brussel 5 21 271 Duutstoalige Gemêenschap 100px 79.537  0,7% 853,64 2,8% 93 Eupn / / 9 Totoal  11.825.551 30.689,17 385 10 43 565

¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn).

 Polletiek 

 Koamer van Volksvertegenwoordigers 
De zetelverdêlienge van de Koamer van Volksvertegenwoordigers ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):DE KAMER.BEibz

 Party F/N 2024 2019 2014 2010 2007 2003 1999 1995 Volksunie ¹ / N-VA N 24 25 33 27 6 1 8 5 Vlaams Blok / Vlaams Belang N 20 18 3 12 17 18 15 11 PRL / MR F 20 14 20 15 20 21 16 16 PS F 16 20 23 26 20 25 19 21 PVDA-PTB F/N 15 12 2    PVDA N (7) (3)     PTB F (8) (9) (2)    PSC / cdH / LE F 14 5 9 9 10 8 10 12 SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit N 13 9 13 13 14 23 14 20 CVP / CD&V N 11 12 18 17 24 21 22 29 VLD / Open Vld N 7 12 14 13 18 25 23 21 Agalev / Groen! / Groen N 6 8 6 5 4  9 5 Ecolo F 3 13 6 8 8 4 11 6 FDF / DéFI F 1 2 2 3 3 3 2 2 PP F  1 1  LDD ³ N (1) (1)  1 5  FN / DN F    1 1 1 2 Totoal 150 150 150 150 150 150 150 150 Nederlandstoaligen 88 87 87 88 88 88 91 91 Franstoaligen 62 63 63 62 62 62 59 59

¹ VU-ID in 1999

² sp.a-Spirit in 2003 en 2007

³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA

 Êerste ministers 
Êeste ministers sins 1896:

 Ēerste minister  Termyn  Joarn  Party Paul de Smet de Naeyer 1896 - 1899 3 Katholieke Party Jules Vandenpeereboom 1899 - 1899 0 Katholieke Party Paul de Smet de Naeyer 1899 - 1907 8 Katholieke Party Jules de Trooz 1907 - 1907 0 Katholieke Party Frans Schollaert 1908 - 1911 3 Katholieke Party Charles de Broqueville 1911 - 1918 7 Katholieke Party Gerard Cooreman 1918 - 1918 0 Katholieke Party Léon Delacroix 1918 - 1920 2 Katholieke Party Henri Carton de Wiart 1920 - 1921 1 Katholieke Party Georges Theunis 1921 - 1925 4 Katholieke Unie Aloys Van de Vyvere 1925 - 1925 0 Katholieke Unie Prosper Poullet 1925 - 1926 1 Katholieke Unie Henri Jaspar 1926 - 1931 5 Katholieke Unie Jules Renkin 1931 - 1932 1 Katholieke Unie Charles de Broqueville 1932 - 1934 2 Katholieke Unie Georges Theunis 1934 - 1935 1 Katholieke Unie Paul van Zeeland 1935 - 1937 2 Katholiek Blok Paul-Emile Janson 1937 - 1938 1 Liberoale Party Paul-Henri Spaak 1938 - 1939 1 POB-BWP Hubert Pierlot 1939 - 1945 6 Katholiek Blok Achille Van Acker 1945 - 1945 0 PSB-BSP Paul-Henri Spaak 1945 - 1946 1 PSB-BSP Achille Van Acker 1946 - 1946 0 PSB-BSP Camille Huysmans 1946 - 1947 1 PSB-BSP Paul-Henri Spaak 1947 - 1949 2 PSB-BSP Gaston Eyskens 1949 - 1950 1 PSC-CVP Jean Duvieusart 1950 - 1950 0 PSC-CVP Joseph Pholien 1950 - 1952 2 PSC-CVP Jean Van Houtte 1952 - 1954 2 PSC-CVP Achille Van Acker 1954 - 1958 4 PSB-BSP Gaston Eyskens 1958 - 1961 3 PSC-CVP Théo Lefèvre 1961 - 1965 4 PSC-CVP Pierre Harmel 1965 - 1966 1 PSC-CVP Paul Vanden Boeynants 1966 - 1968 2 PSC-CVP Gaston Eyskens 1968 - 1973 5 PSC-CVP Edmond Leburton 1973 - 1974 1 PSB-BSP Leo Tindemans 1974 - 1978 4 CVP Paul Vanden Boeynants 1978 - 1979 1 PSC Wilfried Martens 1979 - 1981 2 CVP Mark Eyskens 1981 - 1981 0 CVP Wilfried Martens 1981 - 1992 11 CVP Jean-Luc Dehaene 1992 - 1999 7 CVP Guy Verhofstadt 1999 - 2008 9 Open Vld Yves Leterme 2008 - 2008 0 CD&V Herman Van Rompuy 2008 - 2009 1 CD&V Yves Leterme 2009 - 2011 2 CD&V Elio Di Rupo 2011 - 2014 3 PS Charles Michel 2014 - 2019 5 MR Sophie Wilmès 2019 - 2020 1 MR Alexander De Croo 2020 - 2025 5 Open Vld Bart De Wever 2025 - nu 0 N-VA

 Weirelderfgoed 
Kyk noa UNESCO-weirelderfgoed in België

 Beroemde Belgn 
 Ambiorix, en Oudn Belg die teegn de Romeinn vocht
 Leo Baekeland, uutvinder van bakeliet
 Peter Benoit, componist
 Raymond Ceulemans, biljarter
 Jacques Brel, zanger
 Pieter Breugel, schilderoare
 Hendrik Conscience, schryver van De Leeuw van Vlaanderen
 Poater Damioan, e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is
 James Ensor, kunstschilder
 Zénobe Gramme, uutviender van den dynamo
 Hergé, de voader van Kuifje
 Jacky Ickx, ottocoureur
 Paul Janssen, uutviender va medicamentn
 René Magritte, surrealistische schilderoare
 Mercator, têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas
 Eddy Merckx, volgens vele den beste coureur oller tydn
 Georges Nagelmackers, bankier en bouwer van den Orient Express en de slapwagongs Wagons-Lits
 Peter Paul Rubens, barokschilderoare
 Adolphe Sax, uutviender van de saxofong
 Georges Simenon, schryver van Maigret
 Simon Stevin, wiskundign
 Toots Thielemans, jazz-muzikant
 Godfried van Bouillon, e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn kruustocht
 Jean-Claude Vandamme, acteur
 Karel Van Depoele, uutviender van den elektriekn tram (trolley)
 Andreas Vesalius, weetnschapper in den anatomie
 Wout Van Aert, volgens vele den beste coureur van zyn tyd
 Yves Lampaert, ne coureur, farmer son from Belgium

Andere betêkenissn
Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln.

 Vier steedn in de Verênigde Stoatn (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota)
 Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup"
 Een andere noame vôr een Brabants trekpeird
 Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique)
 De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn (Belgica)
 Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" ("zô grof da 't in de hêle melkweg verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt")
 Een onconventionele êenheid van uppervlakte (A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd))

 Referensjes 

Externe koppeliengn
belgium.be
Statbel
TopoMapViewer, NGI
Klimaatinfo
KMI