Stamme (biologie)

De stamme (phylum) is e rank in de hiërarchie van de biologische taxonomie. De stamme komt oender 't ryk en boven de klasse. E stamme wordt soms ook nog oenderverdêeld in e substamme (subphylum) en in sommigte gevalln wordn verschillige stammn oendergebrocht in e superstamme (superphylum).

In totoal zyn der by de bêestn een 35-tal verschillige stammn.

By plant'n en schimmels wordt de noame divisie en subdivisie gebruukt in plekke van stamme en substamme.
 Substamme 
Nie al de stammn zyn oenderverdêeld in substammn. Stammn met substammn zyn:
 Arthropoda (geleedpôotign) met substamme Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda en Crustacea.
 Brachiopoda (oarmpôotign), met substamme Linguliformea, Craniformea en Rhychonelliformea.
 Chordata (chordabêest'n) met substamme Urochordata, Cephalochordata en Craniata.

 Carolus Linnaeus 
In de taxonomie van Carolus Linnaeus wast er nog gin sproake van stammn. Linnaeus verdêelde de bêest'n in 6 klassn, de Pisces (vissn), Amphibia (amfibien), Aves (veugels), Mammalia (zoogbêestn), Insecta (insectn) en de Vermes (de reste).

 Microbiologie 
Microbiologen gebruken stamme ook vo e rank die leger ligt of species (sôorte) an te duden. E stamme is in da geval e bacteriële kolonie die oentstoan is uut één bacterie op e voediengsbodem, en morfologisch/genetisch t' oenderscheidn is van andere stammn.
 Stammn 
 Bêestnryk 
StammeGeweune noameKenmerknBeschreevn sôortnAcanthocephalaHoakwormsHoakn hunder vaste an de dermwand1150AcoelomorphaKlêene platte wormtjes zoender moend of dermsAnnelidaRiengelworms of riengwurmsGesegmenteerde worms15.000ArthropodaGeleedpôtigenGesegmenteerd lyf: kobbn, insectn, kriftachtign, duusdpôotigen…1.134.000BrachiopodaOarmpôotigenZêebêestn met e twikleppige schelpe. De twi kleppn zyn verschillig van grotte en vorm.300 Bryozoa of EctoproctaMosbêestjesWoaterbêestjes, 1 mm grôot. Tentoakels mè trilhartjes 5.000ChaetognathaPylwormsKlêene oengewervelde mariene worms100  ChordataChordabêestnBêestn met e chorda, e sôorte van elastische kôorde, die over hêel de rik van de bêeste lopt100.000CnidariaNetelbêestnBêestn mè netelcelln (kwalln, poliepn, blombêestn)11.000CtenophoraRebbekwallnBêestn zoender netelcelln, die beweegn deur trilhartjes 100  CycliophoraKransbêestjesMicroscopisch klêene oengewervelde, veelcellige organismn met e zakachtig lyf3 EchinodermataStekkervelbêestnSymmetrische zêebêestn (zêesterrn, zêe-egels, zêekomkommers)7000EntoproctaKelkwormsKlêene zêeworms. Moend en anus liggen binn e tentoakelkrans150GastrotrichaBuukhoarigenMicroscopisch klêene oengewervelde bêestn. 690GnathostomulidaKoakplatwormsMicroscopisch klêene twislachtige worms100HemichordataKroagdroagersWorms met e driedêlig lyf bestoande uut e lange romp, e kroage en e slurf100KinorhynchaStekkerwormsKlêene oengewervelde worms met 11 segmentn150LoriciferaCorsetbêestjesKlêene oengewervelde zêebêestjes met uutwendig skelet122MicrognathozoaStyf klêene, platwormachtige bêestjes. Accordeong-achtig boststik1MolluscaWêekbêestn of molluusknOengewervelde bêestn met e wêek lyf en een uutwendig kalkskelet (schelpe).112.000NematodaRoendwormsOungesegmenteerde worms met e compleet verteiriengsstelselMêer of 25.000NematomorphaPeirdhoarwormsOermoendigen320NemerteaSnoerwormsZochte, gleddige, slymerige worms1.200OnychophoraPoanewormsLyf trekt ip e kruuschienge tusschn e worm en een insecte200OrthonectidaSimpele mêercellige bêestn20PhoronidaHoefyzerwormsU-vormige derm11PlacozoaPlakbêestjesSimpelste  bouw van al de mêercellige nie-parasitaire bêestn1PlatyhelminthesPlatwormsLangwerpig en plat lyf25.000PoriferaSpoensnPrimitieve mêercellige bêestn die in 't woater leevn 5.000PriapulidaPeniswormsCilindrisch lyf met uutwendige riengn16RhombozoaKlêene parasietn75RotiferaRoaderbêestnKlêene mêercellige organismn. Trompetvormig deurzichtig lyf2.000SipunculaPindawormsTentoakels roend de moend144TardigradaBeirbêestjesVuuf segmentn mè vier poar pôotn.1.000XenoturbellidaWormachtige mariene organismn2Totoal: 352.000.000+

Categorie:Taxonomie