Pools

Pools (język polski of polszczyzna) is e West-Sloavische toale met à peu près 40 miljoen sprekers. De meêste weunn in Pooln (38,6 miljoen inweuners). Andere grôte groepn sprekers weunn in de Verênigde Stoatn en in de landn van de vroegere Sovjet-Unie (surtout Wit-Rusland, Oekraïne en Litouwn).
 Alfabet 
Pools wordt geschreevn me 't Latyns alfabet. 't Pools alfabet telt 32 letters, omdat er e poar me diakritische teêkens, lik ą, ć, ę, ł, ź, anziên wordn lik aparte letters. Der wordn ook medeklienkercombinoasjes gebruukt, lik ch, dz, cz en sz.

Pools alfabet:
Aa, Ąą, Bb, Cc, Ćć, Dd, Ee, Ęę, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Łł, Mm, Nn, Ńń, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Śś, Tt, Uu, Ww, Yy, Zz, Źź, Żż

De letters q, v en x kommn nie voôrn in 't Pools alfabet, allêene moar in sommigte lêenwoordn. 't Diakritisch teêkn ´ noemt kreska ('striptje'), de ˛ wordt ogonek ('steirtje') genoemd, en 't puntje op de ż kropka ('puntje').

 Uutsproake 
De klemtoôn van de Poolsche woordn ligt bykan alsan ip de voôrlatste lettergrepe.
 Klienkers 
a: lik de a in bak: IPA [a]
ą: in zuvere vorm lik e nasale o, lik in 't Frans bon: [ɔ̃]
e: lik de de Nederlandsche e in lek: [ɛ]
ę: in zuvere vorm lik e nasale e, lik in 't Frans vin: [ɛ̃]
i:  lik de ie in die: [i]
o: lik de o in dok: [ɔ]
ó: lik de oe in toe: [u]
u: lik de ó: [u]
y: lik de Nederlandsche i in ik: [ɨ]

Achter de letters b, f, g, k, m, n, p en w drukt de i gin eign klank uut, moa je gift an dat de voôrofgoande klank palataal ('zochte') is. De lettercombinoasje ni bvb. wordt dus uutgesprookn lik nj.

 Medeklienkers 
w:  v : IPA  [v]
r:  rollnde toengpunt-r: [r]
c: ts lik in tsaar: [t͡s]
dz: dz  lik in pizza: [d͡z]
ś: sj:  [ɕ]
ź: zj:  [ʑ].
ć: tsj lik in Tsjechië: [t͡ɕ]
dź: dzj lik in jeans: [d͡ʑ]
sz: sj lik in sjette: [ʃ] 
ż en rz: zj lik in juste: [ʒ]
cz: tsj lik in Tsjechië:  [t͡ʃ]
dż: stemhebbende teegnhanger van cz: [d͡ʒ]
ń:  lik de gn in champagne of de ñ in 't Spoans España: [ɲ]
ł: w: [w]
g: de Fransche g van gamin: [g]
h en ch: stemloze zochte g: [x]

 Telwoordn 
1. jeden – êen2. dwa – tweê3. trzy – driê4. cztery – viere5. pięć – vuve6. sześć – zesse7. siedem – zeevn8. osiem – achte9. dziewięć – neegn10. dziesięć – tiêne11. jedenaście – elve12. dwanaście – twoalve13. trzynaście – dertiêne14. czternaście – veêrtiêne15. piętnaście – viftiêne16. szesnaście – zestiêne17. siedemnaście – zeevntiêne18. osiemnaście – achttiêne19. dziewiętnaście – neegntiêne20. dwadzieścia – twientig30. trzydzieści – dertig40. czterdzieści – veêrtig50. pięćdziesiąt – viftig60. sześćdziesiąt – tsjestig70. siedemdziesiąt – tsjeevntig80. osiemdziesiąt – tachntig90. dziewięćdziesiąt – neegntig100. sto – hoenderd500. pięćset – vuufhoenderd1000. tysiąc – duusd1.000.000   milion – miljoên1.000.000.000  miliard – miljaar

Categorie:Sloavische toale
Categorie:Toale in Pooln