Soyuz-U

Soyuz-U (mã định danh GRAU: 11A511U) là một tên lửa đẩy dùng một lần hạng trung của Liên Xô và sau này là Nga, do cục thiết kế TsSKB thiết kế và được chế tạo tại nhà máy Progress ở Samara, Nga. Chữ U trong tên gọi là viết tắt của unified (thống nhất), vì biến thể này được phát triển để thay thế cả tên lửa Voskhod và tên lửa Soyuz nguyên bản. Soyuz-U thuộc dòng tên lửa R-7, vốn phát triển từ R-7 Semyorka, một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).

Chuyến bay đầu tiên của Soyuz-U diễn ra ngày 18 tháng 5 năm 1973, mang theo tải trọng là vệ tinh quân sự trinh sát quang học Kosmos 559, thuộc dòng Zenit. Chuyến bay cuối cùng của một tên lửa Soyuz-U diễn ra ngày 22 tháng 2 năm 2017, đưa tàu hàng Progress MS-05 lên Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Soyuz-U được sử dụng liên tục trong gần 44 năm. Sản lượng các tên lửa phóng dẫn xuất từ R-7 đạt đỉnh vào cuối thập niên 1970 – đầu thập niên 1980, với 55–60 quả mỗi năm. Soyuz-U từng giữ kỷ lục thế giới về số lần phóng trong một năm, với 47 lần phóng vào năm 1979, cho đến khi bị Falcon 9 của SpaceX vượt qua vào năm 2022. Trong suốt vòng đời hoạt động, biến thể Soyuz-U đã thực hiện tổng cộng 786 nhiệm vụ, thêm một kỷ lục thế giới nữa. Soyuz-U cũng được xếp vào nhóm các tên lửa phóng đáng tin cậy nhất, với tỷ lệ thành công .

 Phát triển 
Tên lửa Soyuz nguyên bản, ra mắt năm 1966, là nỗ lực đầu tiên nhằm tiêu chuẩn hóa thiết kế R-7. Về cơ bản, nó gần như giống hệt tên lửa Molniya nhưng bỏ đi tầng thứ tư. Hai biến thể của Soyuz nguyên bản đã được sản xuất, và ít nhất ba biến thể khác được lên kế hoạch nhưng cuối cùng bị hủy.

Đến giữa thập niên 1970, Liên Xô đang vận hành một loạt biến thể R-7 rất đa dạng, bao gồm Molniya, Voskhod và nhiều phiên bản Vostok khác nhau. Để giải quyết tình trạng này, Soyuz-U được giới thiệu như một nền tảng thống nhất. Chữ U mang ý nghĩa unified, vì nó thay thế cả Voskhod lẫn các tên lửa Soyuz đời đầu. Mẫu này sử dụng lõi tên lửa được nâng cấp với các động cơ RD-117/118 cải tiến, nhằm giảm các vấn đề như rung động trong khi bay và mất ổn định trong buồng đốt.

Việc chuyển sang sử dụng hoàn toàn Soyuz-U chỉ được hoàn tất vào năm 1977, khi số tên lửa Soyuz đời cũ còn tồn kho được sử dụng hết. Tuy nhiên, dù đã có xu hướng chuẩn hóa, một số biến thể khác vẫn tiếp tục tồn tại. Vostok-2M và Molniya-M vẫn đảm nhiệm các vai trò chuyên biệt, phóng vệ tinh lên quỹ đạo cao hơn cho đến lần lượt các năm các năm 1991 và 2010.

 Ghi chú 

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

(PDF) Soyuz Launch Vehicle Users Manual
Astronautix.com entry on Soyuz-U / 11A511U
Astronautix.com entry on Soyuz-U2 / 11A511U2
Russian Federal Space Agency about Soyuz-U
Russian Federal Space Agency about Soyuz-U/Ikar
Russian Federal Space Agency about Soyuz-U/Fregat
Russian Federal Space Agency about Soyuz-U2
LV's manufacturer TsSKB-Progress about Soyuz-U (in Russian)

Thể loại:Chương trình Soyuz
Thể loại: Tên lửa Nga
Thể loại: Tên lửa Liên Xô
Thể loại:Dòng tên lửa R-7