Đại nghĩa Xuân Thu

Đại nghĩa Xuân Thu (tiếng Trung: 春秋大義), là tinh thần cơ bản của Nho giáo nhằm mục đích làm sáng tỏ và phân biệt đúng sai, tà chính, thiện ác, và khen chê.

Tổng quan
Ban đầu, Xuân Thu là tên gọi các bộ sử biên niên của các nước chư hầu thời Đông Chu, được viết ở thời Tiên Tần. Tuy nhiên, các bộ sử này chỉ ghi chép sự việc mà không hàm chứa ý nghĩa sâu xa. Sau đó, Khổng Tử đã lấy việc sửa chữa Kinh Xuân Thu của nước Lỗ làm khuôn mẫu, dựa trên các sự kiện lịch sử để làm sáng tỏ Vi Ngôn Đại Nghĩa (lời lẽ vi diệu, ý nghĩa lớn lao) của tác phẩm, khiến nó trở thành một trong Lục kinh của Nho giáo. Theo giải thích trong Mạnh Tử - Đằng Văn Công hạ, Khổng Tử làm ra tác phẩm này vì khi ông chu du các nước, thấy được những hiện tượng "bề tôi giết vua, con giết cha", lo sợ thế đạo suy đồi nên mới biên soạn. 

Tư Mã Thiên đã nhận xét trong Sử Ký - Thái sử công Tự tự rằng: "Kinh Xuân Thu trên làm sáng tỏ đạo lý của Tam Vương, dưới phân biệt cương thường của nhân sự, nó phân biệt điều đáng nghi, làm rõ đúng sai, quyết định điều còn do dự, khen người thiện, chê người ác, tôn người hiền, khinh kẻ bất tài, giúp giữ nước sắp mất, nối dòng dõi sắp tuyệt, bổ sung cái cũ hỏng, khôi phục cái bị bỏ phế; đó chính là phép tắc lớn của Vương Đạo".

Ảnh hưởng
Đại nghĩa Xuân Thu đã có ảnh hưởng sâu rộng đến các tác phẩm sau này như Xuân Thu tam truyện (Tả thị, Công Dương, Cốc Lương) là ba bộ sách chú giải Kinh Xuân Thu, nhằm mục đích làm sáng tỏ ý nghĩa của nó; Xuân Thu phồn lộ do Đổng Trọng Thư đời Hán biên soạn, gồm mười bảy quyển, là tác phẩm giải thích ý nghĩa các sự việc trong Kinh Xuân Thu và đặc biệt đề cao quan điểm đạo đức tam cương ngũ thường; Xuân Thu quyết ngục (hay Xuân Thu quyết sự tỉ), cũng do Đổng Trọng Thư cùng một số người khác biên soạn, thu thập 232 án lệ điển hình được xét xử dựa trên tinh thần của Kinh Xuân Thu, dùng làm căn cứ pháp lý; và Tinh thần của người Trung Quốc (The Spirit of the Chinese People), còn có tên gọi là Đại nghĩa Xuân Thu, là một tác phẩm bằng tiếng Anh của đại sư Cố Hồng Danh.

Tham khảo

Thể loại:Nho giáo
Thể loại:Khổng Tử
Thể loại:Văn hóa Nho giáo
Thể loại:Nho giáo Trung Quốc