Địa đạo Kỳ Anh

Địa đạo Kỳ Anh là hệ thống địa đạo thời Chiến tranh Việt Nam tại xã Kỳ Anh (nay là xã Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam). Công trình khởi đào từ tháng 5 năm 1965 và hoàn thành năm 1967, với tổng chiều dài khoảng 32 km. Di tích được Bộ Văn hóa (tiền thân là Bộ Văn hóa - Thông tin) xếp hạng di tích cấp quốc gia theo Quyết định số 985 ngày 7 tháng 5 năm 1997.

 Lịch sử 
Địa đạo bắt đầu được đào từ tháng 5 năm 1965 và hoàn thành năm 1967. Trong thời chiến, địa đạo được sử dụng như một phần của hệ thống chiến tranh du kích tại địa phương, gắn với mạng lưới cơ sở trong khu dân cư và các điểm sinh hoạt cộng đồng.

 Quy mô và cấu trúc 
Hệ thống có tổng chiều dài khoảng 32 km, với mặt cắt hầm phổ biến rộng 0,5–0,8 m và cao 0,8–1 m (thay đổi theo địa thế). Mạng lưới đường hầm có nhiều nhánh rẽ, nhiều đoạn đi xuyên qua nền nhà dân và các vị trí sinh hoạt, phân bố qua nhiều thôn xóm; trong đó thôn Thạch Tân và thôn Vĩnh Bình được nêu là khu vực có quy mô và mức độ sử dụng rõ nét.

Các hạng mục thường được nhắc đến gồm hầm chỉ huy, hầm quân y, hầm cứu thương, hầm chứa lương thực, hầm tránh bom, các điểm chiến đấu bí mật và hệ thống thông hơi được ngụy trang. Một số mô tả nhấn mạnh đặc điểm địa đạo "trong lòng dân" do nhiều đoạn gắn trực tiếp với khu dân cư và các hầm trú ẩn của người dân.

 Vai trò trong thời chiến 
Trong thời chiến, địa đạo được sử dụng để trú ẩn, cơ động lực lượng và che giấu hoạt động của lực lượng vũ trang địa phương; đồng thời phục vụ việc cứu thương, sơ cứu và cất giấu lương thực, vật dụng.

 Xếp hạng và bảo tồn 
Di tích được xếp hạng di tích cấp quốc gia theo Quyết định số 985 ngày 7 tháng 5 năm 1997.

Giai đoạn 2017–2021, địa phương đầu tư một số hạng mục phục vụ tham quan và bảo tồn như nhà đón tiếp, khu vệ sinh, nhà trưng bày, cảnh quan lối vào, bãi đỗ xe và tu sửa đình Thạch Tân. Bài viết này cũng nêu di tích là điểm du lịch cấp tỉnh từ tháng 10 năm 2023.

Năm 2024, UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị cơ quan trung ương xem xét chủ trương điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích do có sai khác giữa dấu vết thực địa và bản đồ khoanh vùng kèm quyết định xếp hạng.

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 
 Huyền thoại địa đạo Kỳ Anh trên Nhân Dân
 Địa đạo 32km giữa lòng dân và ngôi đình 4 xe tăng kéo không đổ ở Quảng Nam trên Dân trí
 'Địa đạo trong lòng dân' dài 32 km ở Quảng Nam có gì đặc biệt? trên Thanh Niên
 Quảng Nam đề xuất điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ Di tích lịch sử địa đạo Kỳ Anh trên Báo Đà Nẵng
 Bao giờ di tích thôi rêu phong? trên Báo Đà Nẵng

Thể loại:Di tích tại Quảng Nam
Thể loại:Chiến tranh Việt Nam
Thể loại:Địa đạo
Thể loại:Tam Kỳ