Chu Di

Chu Di (chữ Hán: 朱㰘, 9 tháng 7 năm 1388 - 8 tháng 10 năm 1414), được biết đến với tước hiệu Y Lệ vương (伊厉王), là hoàng tử của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, hoàng đế đầu tiên của nhà Minh.

 Cuộc đời 
Chu Di sinh ngày 9 tháng 7 năm Hồng Vũ thứ 21 (1388), là hoàng tử thứ 25 của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, mẹ là Cát mỹ nhân (葛美人), sau khi sinh ông thì được tấn phong Lệ phi (麗妃)《明太祖高皇帝實錄》，卷二百二十四，洪武二十六年正月丁未條。. Cát Lệ phi là người Thanh Phong, Bộc Dương, con gái Hộ vệ Tương quân Cát Xuyên (葛川), ngoài ra còn có một người em gái cũng nhập cung hầu Thái Tổ, phong Mỹ nhân (美人). Ông còn có một người em trai cùng mẹ là Chu Nam (朱楠) nhưng chết sau khi đầy tháng, vì vậy ông là đứa con nhỏ nhất sống đến tuổi trưởng thành của Thái Tổ.

Năm Hồng Vũ thứ 24 (1391), ông được phong làm Y vương (伊王) khi mới ba tuổi. Năm Hồng Vũ thứ 31 (1398), Minh Thái Tổ băng hà, mẹ của ông là Cát Lệ phi cùng em gái đều bị tuẫn táng theo. Năm Vĩnh Lạc thứ 6 (1407), ông chuyển đến thái ấp tại phủ Hà Nam (nay là thành phố Lạc Dương).

Theo sử sách, Y vương không thích ở trong phủ mà có niềm đam mê với võ thuật, thường trốn khỏi hoàng cung dùng ná tấn công người dân. Ông sống vô cùng phóng túng trụy lạc, thường cạo trọc đầu, để mình trần, chung chạ với cả nam lẫn nữ mà không hề kiêng dè, thậm chí còn coi đó là thú vui hiếm có.

Năm Vĩnh Lạc thứ 12 (1414), Y vương Chu Di qua đời khi mới 26 tuổi. Sau khi qua đời, Lễ bộ đề nghị phế truất tước vị Y vương, cải táng theo lễ thường dân. Minh Thành Tổ Chu Đệ vì niệm tình anh em nên không đồng ý, ban thụy là Lệ (厲)Minh sử, quyển 118: 洪武二十一年生，生四年封。永樂六年之藩洛陽，歲祿僅二千石。王好武，不樂居宮中，時時挾彈露劍，馳逐郊外。奔避不及者，手擊之。髡裸男女以為笑樂。十二年薨。禮臣請追削封爵，不許。Minh Thái Tông thực lục, tập 156: 甲辰伊王㰘太祖高皇帝第二十五子母麗妃葛氏王洪武二十四年受封永樂六年五月之國河南王縱欲敗度平居削髮裸袒男女雜處無所顧忌屢敕訓諭不悛比薨禮部奏請削爵葬以庶人之禮 上悼念之不削其爵命有司治喪葬而賜謚曰厲.

 Gia quyến 
Chính phi của Y vương Chu Di là Lưu thị (劉氏), con gái Tả quân Đô đốc Lưu Trinh (劉貞). Ngoài ra, Chu Di có một người thiếp là Đinh thị (丁氏), sinh hạ con trai độc nhất Chu Ngung Quyết.

Y Giản vương Chu Ngung Quyết (朱顒炔, 1413 - 1462) là con trai độc nhất của Chu Di, do thứ thiếp Đinh thị hạ sinh, kế thừa tước vị Y vương năm Vĩnh Lạc thứ 22 (1424). Giống như cha, Chu Ngung Quyết cử chỉ phóng túng vô lại, cho phép các thái giám trong cung ra ngoài hà hiếp dân chúng, khiến người dân Lạc Dương vô cùng phẫn nộ. Sau khi ông qua đời, do con trai cả là Chu Miễn Lăng (朱勉塣) qua đời sớm nên lấy cháu trai là Chu Thị Phàm (朱諟釩) kế vị.

 Tham khảo 
Thể loại:Sinh năm 1388
Thể loại:Mất năm 1414
Thể loại:Hoàng tử nhà Minh