Sư đoàn 367, Quân đội nhân dân Việt Nam

Sư đoàn phòng không 367 là đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân, tiền thân là Trung đoàn pháo cao xạ 367 được thành lập ngày 01/4/1953 tại khu rừng xã Bộc Nhiêu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên; đã tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, Chiến dịch Trị - Thiên, Chiến dịch phòng không tháng 12 năm 1972, chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử và hiện nay làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc vùng trời, biển đảo phía Nam của Tổ quốc, trong đó trọng tâm là vùng trời TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Cần Thơ.

 Lịch sử 

Sư đoàn PK 367 tiền thân là Trung đoàn pháo cao xạ 367 được thành lập ngày 01/4/1953 tại khu rừng xã Bộc Nhiêu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Trung đoàn 367 đã lập công xuất sắc bắn rơi 52 máy bay địch, gồm 9 kiểu loại và bắn bị thương 117 chiếc khác. Trong kháng chiến chống Mỹ, Sư đoàn tham gia đánh gần 10 ngàn trận lớn nhỏ, bắn rơi 687 máy bay với 21 kiểu loại (trong đó có cả máy bay chiến lược B52), có 231 chiếc rơi tại chỗ, diệt 4 hỏa điểm và lô cốt địch.

Sư đoàn đã hoàn thành tốt ba nhiệm vụ tác chiến phòng không là bảo vệ yếu địa, bảo vệ giao thông vận chuyển và tác chiến trong đội hình binh chủng hợp thành.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc, Sư đoàn có nhiều tập thể, cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”; được tặng nhiều phần thưởng cao quý; Bộ tư lệnh Quân chủng tặng bức trướng mang dòng chữ: “Có lệnh là đi, có địch là đánh, đã đánh là thắng” và 2 lần Sư đoàn được Bác Hồ gửi tặng lẵng hoa.

Từ năm 1976 đến nay, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 367 luôn phát huy truyền thống Anh xây dựng đơn vị VMTD “ Mẫu mực, tiêu biểu” theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, góp phần quản lý và bảo vệ vững chắc vùng trời, vùng biển, đảo phía Nam của Tổ quốc.

 Một số trận đánh tiêu biểu 

 Ngày 25 tháng 8 năm 1968, tại xã Minh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, Trung đoàn pháo phòng không 230 đã bắn rơi 1 chiếc máy bay RF-101. Đây là chiếc máy bay Mỹ bị bắn rơi thứ 3000 trên miền Bắc.
  Ngày 03 tháng 5 năm 1970, cụm tác chiến trên đường số 7 (đường từ Nghệ An sang Cánh Đồng Chum - Lào) của Sư đoàn 367 lập công xuất sắc, bắn rơi 3 máy bay địch (Trung đoàn 230 bắn rơi 2 chiếc, có 1 chiếc F-4 rơi tại chỗ; Trung đoàn 210 bắn rơi 1 chiếc). Đây là trận đầu tiên pháo 57mm bắn rơi tại chỗ máy bay địch trên đường số 7. Trận đánh đã tạo điều kiện cho các lực lượng giao thông vận chuyển trên đường số 7 hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho chiến dịch Cánh Đồng Chum (Lào).
 Trong chiến đấu bảo vệ tuyến vận tải chiến lược tại Nghệ An. Lúc 21 giờ 44 phút, Tiểu đoàn 44 ở trận địa Bảo Nhân do tiểu đoàn trưởng Phan Huy Chung chỉ huy đã phóng 2 quả đạn vào tốp 157 là tốp 3 chiếc B-52, bắn rơi một chiếc, 4 phút sau, dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Thôi Ba Tiểu đoàn 43 ở trận địa Nghi Lâm phóng 2 quả đạn vào tốp B-52 có ký hiệu 160, bắn rơi 1 chiếc B-52. Trong 2 chiếc B-52 bị bắn rơi có một chiếc rơi cách sân bay U-ta-pao (Thái Lan) 64 km. Địch buộc phải công nhận: “Một chiếc B-52 đã bị tên lửa Bắc Việt bắn trúng và rơi xuống biên giới Lào- Thái Lan”.
 Ngày 18 tháng 12 năm 1972 tại trận địa Cổ Loa Tiểu đoàn 59 dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng, sỹ quan điều khiển Dương Văn Thuận, cùng 03 trắc thủ Lê Xuân Linh, Ngô Đức Tứ, Nguyễn Văn Đoàn đã phóng 2 đạn bắn rơi tại chỗ chiếc B-52G xuống địa phận cánh đồng Chuôm, xã Phù Lỗ, huyện Đông Anh, cách trận địa 10Km. Đây là chiếc B-52 đầu tiên trong chiến dịch phòng không tháng 12 năm 1972.
 Ngày 20 tháng 12 năm 1972 vào lúc 20 giờ 7 phút, tại trận địa Phú Thụy – Gia Lâm, Tiểu đoàn 93 dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, sỹ quan điều khiển Hoàng Đức Vĩnh, cùng 3 trắc thủ Trần Thanh Hương, Bùi Văn Tấn, Trần Ngọc Côn đã phóng 3 đạn hạ tại chỗ 1 máy bày B-52. Xác máy bay rơi xuống xã Yên Thường, Yên Viên, Gia Lâm, Hà Nội.
 5 giờ 9 phút ngày 21 tháng 12 năm 1972 tại trận địa Đại Đồng, kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 57 gồm: Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt, sỹ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên, các trắc thủ Mè Văn Thi, Ngô Văn Lịch, Nguyễn Xuân Đài đã bắn rơi 1 máy bay B-52. Mười phút sau (lúc 5 giờ 19 phút) Tiểu đoàn lại bắn rơi 1 chiếc B-52. Xác máy bay rơi xuống núi Đôi – Đa Phúc. Tiểu đoàn 57 đã lập chiến công xuất sắc, là đơn vị duy nhất của Bộ đội Tên lửa trong 1 đêm bắn rơi 2 máy bay B-52 trong chiến dịch phòng không tháng 12 năm 1972.
 Ngày 25 tháng 4 năm 1975, tại ngầm Bầu, tỉnh sông Bé, Trung đoàn pháo phòng không 280 tập trung hỏa lực bắn rơi 1 chiếc trực thăng UH-1A bảo vệ an toàn cho đội hình tiến công của Quân đoàn 1 trên đường tiến đánh Bộ Tổng Tham mưu ngụy. Đây là chiến máy bay thứ 307 do Trung đoàn pháo phòng không 280 bắn rơi và là chiếc máy bay cuối cùng của Trung đoàn 280 bắn rơi trương cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

 Tóm tắt thành tích của Sư đoàn 
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, Trung đoàn pháo cao xạ 367 bắn rơi 52 máy bay, gồm 9 kiểu loại và bắn bị thương 117 chiếc khác.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Sư đoàn đã thực hành 2.379 lần cơ động với tổng số 1.895.858km, qua 18 tỉnh trên miền Bắc, nhiều tỉnh thuộc Trung Lào và Hạ Lào từ Trị - Thiên tới thành phố Hồ Chí Minh và tham gia các chiến dịch lớn:

- Tham gia chiến đấu bảo vệ giao thông vận chuyển trên tuyến đường số 1 Nam (10/1966 - 4/1967).

- Chiến đấu bảo vệ Thủ đô Hà Nội (4/1967 - 4/1968).

- Cơ động chiến đấu bảo vệ giao thông chiến lược trên chiến trường Quân khu 4 và tuyến đường Hồ Chí Minh (4/1968 - 1970).

- Chiến đấu trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (năm 1971).

- Chiến đấu trong chiến dịch Trị - Thiên (năm 1972).

- Tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử tháng 4 năm 1975. Trung đoàn 263, Trung đoàn 230 và Tiểu đoàn 294 hành quân 1.700km từ Ninh Bình vào Sài Gòn trong đội hình chiến đấu của Quân đoàn 1.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Sư đoàn tổ chức và tham gia đánh 9.854 trận với không quân Mỹ - ngụy (có 7.362 trận ngày, 2.492 trận đêm) và 10 trận đánh bộ binh ngụy, bắn rơi 687 máy bay với 21 kiểu loại (có cả máy bay chiến lược B-52), trong đó có 231 chiếc rơi tại chỗ, diệt và bắt 120 tên lính ngụy, diệt 4 hỏa điểm và lô cốt, bắn cháy một kho nhiên liệu của địch. Đặc biệt, năm 1972, chiến đấu trong chiến dịch binh chủng hợp thành ở Trị - Thiên, Sư đoàn đã bắn rơi 383 máy bay Mỹ, trong đó 141 chiếc rơi tại chỗ. Sư đoàn và 28 tập thể, 18 cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Sư đoàn 367 luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Sư đoàn được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 1985,  Huân chương Chiến công hạng Ba năm 2000, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba năm 2009 và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba năm 2021 và nhiều cờ thi đua, bằng khen của Bộ Quốc phòng, Ủy ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều đơn vị được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen và nhiều cờ thi đua, bằng khen của Bộ Quốc phòng, Quân chủng.

 Tổ chức 

 Trung đoàn 294
 Trung đoàn 278
 Trung đoàn 230
 Trung đoàn 261
 Trung đoàn 263
 Trung đoàn 276
 Tiểu đoàn HLCSM

 Ban chỉ huy 

 Sư đoàn trưởng: Đại tá Đặng Hồng Tuân
 Chính ủy: Đại tá Trần Nam Trung
 Phó Sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng: Đại tá Đặng Quang Hường
 Phó Sư đoàn trưởng: Đại tá Nguyễn Cơ Trọng
 Phó Sư đoàn trưởng: Thượng tá Phạm Đình Biên
 Phó Chính ủy: Đại tá Phạm Minh Tuấn

 Khen thưởng 

 Sư đoàn đã có 28 tập thể, 18 cán bộ, chiến sĩ được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” (trong đó Sư đoàn 367 được tuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 15/01/1976; Trung đoàn pháo cao xạ 367 được tuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 16/12/2014).
 Sư đoàn được tặng thưởng 46 huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba; 69 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba cho các tập thể và 323 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba cho các cá nhân, 2 lần Sư đoàn được Bác Hồ gửi tặng lẵng hoa. Năm 1967 Sư đoàn được Bộ Tư lệnh Quân chủng PK-KQ tặng bức trướng mang dòng chữ “Có lệnh là đi, có địch là đánh, đã đánh là thắng”.
 Từ năm 1976 đến nay, Sư đoàn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Năm 1985 Sư đoàn được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất; năm 2000 được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba và năm 2009, 2021 được tặng thưởng Huân chương bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.

 Tham khảo 

 Lịch sử quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân,  năm 2020
 Lịch sử Quân chủng Phòng không - Không quân  (1963 - 2023), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2023
 Lịch sử Sư đoàn Phòng không 367 (1953 - 2023), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2023