Thủy Tạ

Tổng quan 
Nhà Thuỷ Tạ bên Hồ Gươm được xây dựng từ năm 1935 theo phong cách Á-Đông, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử và vẫn là biểu tượng kiến trúc và văn hóa nổi bật giữa lòng Hà Nội.

 Nguồn gốc và xây dựng 
Nhà Thuỷ Tạ được khởi xướng bởi Đốc lí Hà Nội Virgitti vào năm 1935 nhằm làm đẹp cảnh quan Hồ Gươm, đồng thời tăng giá trị du lịch và giải trí cho khu vực. Ý tưởng này được tiến hành thông qua một cuộc thi tuyển thiết kế công trình, trong đó dự án của nhà thầu Nguyễn Huy Ái tại số 51 phố Hàng Đào được chọn. Hợp đồng ký ngày 20/1/1936 và được Thống sứ Bắc Kì phê duyệt. Công trình chính thức khánh thành vào ngày 30/12/1936, với kiểu dáng giống một con thuyền neo đậu bên hồ, xây dựng uốn cong theo mép bờ và dài khoảng 50 m, diện tích khoảng 600 m².

 Kiến trúc và thiết kế 
Nhà Thuỷ Tạ được thiết kế theo phong cách Á-Đông với mái cong và hệ thống cột tròn thả xuống mặt hồ, tạo nên vẻ lãng mạn nhưng vẫn phục vụ các dịch vụ phong cách Âu như bar, khiêu vũ và hòa nhạc. Tầng hai ban đầu không có mái ngói mà sử dụng cột làm giàn hoa tạo không gian thoáng mát, tầng một mở cửa thoáng, đặc biệt có hàng hiên sát mặt hồ thu hút khách ngắm cảnh. Trong các bản vẽ lưu trữ, kiến trúc sư Lagisquet được ghi nhận là người thiết kế công trình, tuy một số tư liệu khác nhắc đến kiến trúc sư Võ Đức Diên.

 Hoạt động và vận hành giai đoạn đầu 
Nhà Thuỷ Tạ hoạt động dưới hợp đồng 14 năm với nhà thầu Nguyễn Huy Ái, từ 1936 đến cuối năm 1949. Đây là thời kỳ phục vụ cà phê, trà, kem và tổ chức sự kiện khiêu vũ, âm nhạc bên hồ. Trong thời gian này, công trình chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh và biến động chính trị nên kinh doanh gặp khó khăn, nhà thầu nhiều lần khiếu nại nhưng không được kéo dài thời hạn hợp đồng. Đến ngày 22/12/1950, nhà thầu bàn giao lại Nhà Thuỷ Tạ cho chính quyền thành phố Hà Nội.

 Giai đoạn sau 1954 và hoạt động hiện tại 
Tháng 10 năm 1954, Nhà Thuỷ Tạ trở thành tài sản toàn dân sau khi Bộ Công thương Thủ đô tiếp quản; sau đó được khai thác làm nhà hàng, cà phê. Tầng hai được lợp mái ngói và có cửa kính, tầng một vẫn mở thoáng và giữ nguyên khung cửa sổ, hàng hiên trở thành điểm ngắm cảnh nổi bật. Về sau, Nhà Thuỷ Tạ cũng là nơi đặt Bình dân Thư viện và các cơ sở văn hóa. Công trình vẫn tồn tại gần 100 năm, trở thành biểu tượng kiến trúc quen thuộc của Hà Nội, thu hút du khách trong và ngoài nước, gợi nhớ văn hóa và nét lãng mạn xưa.

 Vị trí và ý nghĩa văn hóa 
Nhà Thuỷ Tạ tọa lạc tại đầu phố Lê Thái Tổ, sát Hồ Gươm, nơi du khách có thể quan sát toàn cảnh hồ bao gồm Đền Ngọc Sơn và Tháp Rùa. Kiến trúc này không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn kết hợp văn hóa giải trí, lịch sử, và là điểm check-in nổi tiếng của Hà Nội. Qua gần một thế kỷ, Nhà Thuỷ Tạ vẫn giữ được giá trị thẩm mỹ, lịch sử, văn hóa và trở thành biểu tượng của thành phố nghìn năm văn hiến.

Các thông tin trên phản ánh quá trình hình thành, phát triển và vai trò văn hóa – du lịch của Nhà Thuỷ Tạ, từ ý tưởng ban đầu, kiến trúc độc đáo, giai đoạn hoạt động dưới hợp đồng tư nhân đến khi trở thành tài sản công, hòa quyện với lịch sử Hồ Gươm và đời sống đô thị của Hà Nội qua các thời kỳ.