Làng Phước Kiều

Làng đúc đồng Phước Kiều là một làng nghề truyền thống về đúc đồng thuộc xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Làng có lịch sử hơn 400 năm, sản xuất nhạc cụ và đồ thờ bằng đồng như cồng chiêng, chuông, thanh la, chân đèn, lư hương và một số đồ gia dụng. Kỹ thuật sản xuất gồm tạo khuôn đúc bằng đất sét và trấu, cùng công đoạn chỉnh âm cồng chiêng ("dạy tiếng") theo yêu cầu âm vực của từng vùng sử dụng.

Vị trí
Phước Kiều thuộc địa bàn Điện Phương (Điện Bàn, Quảng Nam). Sản phẩm của làng nghề được bày bán tại các cơ sở và cửa hàng dọc Quốc lộ 1A trên địa bàn xã.

Lịch sử
Nghề đúc đồng tại Phước Kiều hình thành từ đầu thế kỷ XVII trong bối cảnh phát triển của vùng Quảng Nam thời Chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Làng duy trì tổ chức nghề theo các tộc họ và nghi lễ giỗ tổ nghề. Làng có ghi nhận về một đại hồng chung đúc năm 1858 (niên hiệu Tự Đức).

Trong thời Triều Nguyễn, thợ Phước Kiều thay phiên ra Huế tham gia các việc đúc tiền, thẻ bài, ấn triện và một số đồ dùng cho triều đình; năm 1843 có quy định dưới thời Thiệu Trị về quản lý thợ nấu kim khí thuộc Quảng Nam; tư liệu cũng ghi nhận hoạt động nghề trong thời Duy Tân.

Kỹ thuật và quy trình
Khuôn đúc được tạo từ phần ngoài và phần trong, dùng hỗn hợp đất sét và trấu (trấu sống cho phần ngoài; trấu đốt và phối trộn theo tỷ lệ khác cho phần trong) để tăng độ bền và độ chính xác của khuôn. Khuôn sau khi tạo hình được phơi và nung nhiều lượt trước khi rót đồng; khuôn thường dùng một lần, tùy loại sản phẩm có thể là khuôn hai thớt hoặc nhiều tầng. Quy trình sản xuất gồm tạo khuôn, nung khuôn, rót đồng nóng chảy và chỉnh âm cho cồng chiêng sau khi hoàn thiện.

Sản phẩm
Sản phẩm truyền thống gồm chiêng, chuông, thanh la, chân đèn, lư hương và đồ gia dụng bằng đồng. Danh mục sản phẩm còn có khánh, đại hồng chung và một số mặt hàng trang trí. Trong dân gian lưu truyền câu "Trống Lâm Yên, Chiêng Phước Kiều".

Cồng chiêng có công đoạn chỉnh âm ("dạy tiếng") để bộ chiêng đáp ứng yêu cầu âm vực của từng cộng đồng sử dụng; tư liệu nêu các bộ chiêng phục vụ Cơ Tu ở A Lưới và các bộ chiêng cung cấp cho nhiều địa bàn Tây Nguyên như Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Vai trò đương đại
Làng nghề gắn với hoạt động tham quan làng nghề và trình diễn nhạc cụ cồng chiêng; sản phẩm cồng chiêng được tiêu thụ tại nhiều bản làng ở Tây Nguyên. Hoạt động bảo tồn và phát triển làng nghề được triển khai gắn với hạ tầng và hoạt động sản xuất của các cơ sở trong làng.

Xem thêm
 Cồng chiêng
 Quảng Nam
 Điện Bàn

Tham khảo

Thể loại:Làng nghề truyền thống Việt Nam
Thể loại:Điện Bàn
Thể loại:Văn hóa Quảng Nam
Thể loại:Đúc kim loại