Giải thưởng Rosalind Franklin

Giải thưởng Rosalind Franklin (tiếng Anh: Rosalind Franklin Award) là một giải thưởng khoa học uy tín được trao hàng năm bởi Hiệp hội Hoàng gia London (Royal Society). Mục tiêu của giải thưởng là ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong bất kỳ lĩnh vực nào thuộc Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học (STEM) và hỗ trợ việc thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong các lĩnh vực này.

 Lịch sử và ý nghĩa 
Giải thưởng được thiết lập vào năm 2003, nhân kỷ niệm 50 năm phát hiện ra cấu trúc xoắn kép của DNA. Tên của giải thưởng được đặt để vinh danh Rosalind Franklin, nhà lý sinh học và tinh thể học tia X người Anh, người đã có những đóng góp mang tính quyết định nhưng từng bị xem nhẹ trong việc tìm hiểu cấu trúc phân tử của DNA, RNA và virus. Giải thưởng hiện nhận được sự hỗ trợ từ Bộ Kinh doanh, Năng lượng và Chiến lược Công nghiệp (BEIS) của Vương quốc Anh.

 Tiêu chuẩn và cơ cấu giải thưởng 

 Tiêu chuẩn ứng viên 
Giải thưởng dành cho các cá nhân có thành tích nghiên cứu xuất sắc và có vị thế cao trong ngành STEM. Theo quy định hiện hành, ứng viên phải là cư dân tại Vương quốc Anh trong ít nhất 3 năm và thường là các nhà khoa học ở giai đoạn sự nghiệp chưa quá 20 năm kể từ khi nhận bằng Tiến sĩ.

 Giá trị giải thưởng 
Người nhận giải sẽ được trao:

 Một huy chương bằng bạc mạ vàng.
 Một khoản tiền thưởng cá nhân trị giá 1.000 bảng Anh.
 Một khoản hỗ trợ dự án trị giá 40.000 bảng Anh (giá trị này đã được tăng lên từ mức 30.000 bảng Anh trong các năm trước).

 Nhiệm vụ của người nhận giải 
Điểm đặc biệt của giải thưởng này là người chiến thắng phải thực hiện một bài giảng công khai (Lecture) tại Hiệp hội Hoàng gia. Đồng thời, họ có nghĩa vụ sử dụng một phần khoản hỗ trợ tài chính để triển khai một dự án cụ thể nhằm nâng cao hồ sơ và sự tham gia của phụ nữ trong các ngành STEM tại Anh.

 Các cá nhân tiêu biểu nhận giải 
Kể từ khi thành lập, giải thưởng đã được trao cho nhiều nhà khoa học nữ hàng đầu, bao gồm:

 Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh (2019), bà được vinh danh nhờ những thành tựu nổi bật trong lĩnh vực vật liệu nano và dự án truyền cảm hứng cho phụ nữ và trẻ em gái tham gia nghiên cứu khoa học.
 Tiến sĩ Jessica Wade (2024), được trao giải vì những đóng góp trong vật liệu chức năng và nỗ lực bền bỉ trong việc tôn vinh các nhà khoa học nữ trên môi trường số.
 Giáo sư Clare Burrage (2025), người chiến thắng mới nhất nhờ các nghiên cứu về vũ trụ học lý thuyết.

 Các giải thưởng khác mang tên Rosalind Franklin 
Trên thế giới, có một số tổ chức khác cũng lấy tên Rosalind Franklin để đặt cho các giải thưởng của mình nhằm mục đích tương tự:

 Genetics Society of America (GSA) trao giải Rosalind Franklin Young Investigator Award cho các nhà khoa học nữ trẻ trong lĩnh vực di truyền học, với giá trị 75.000 USD trong 3 năm.
 Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) trao giải Rosalind E. Franklin Award hàng năm để vinh danh các phụ nữ có đóng góp quan trọng trong nghiên cứu ung thư.
 Advanced Photon Source (APS) trao giải cho các nhà nghiên cứu trẻ có thành tựu tại cơ sở APS.

 Tham khảo