Jizya

Jizya (      ), hay jizyah,  là một loại thuế đánh vào thần dân không theo đạo Hồi sinh sống trong một nhà nước cai trị bởi luật Hồi giáo. Kinh Qur'an và hadith có đề cập đến jizya mà không chỉ rõ cụ thể tỷ lệ đánh thuế hoặc số tiền đánh thuế. Việc áp dụng jizya đã thay đổi liên tục trong suốt lịch sử của Hồi giáo. Tuy nhiên, giới học giả phần lớn đồng thuận rằng các nhà cai trị Hồi giáo thời kỳ đầu đã tiếp nhận một số hệ thống thuế khóa sẵn có và cải biến chúng cho phù hợp với luật tôn giáo Hồi giáo. (online)

Về mặt lịch sử, thuế jizya được Hồi giáo quan niệm là khoản phí đổi lấy sự bảo hộ của nhà cai trị Hồi giáo đối với những người không theo đạo; khoản phí này cũng nhằm mục đích miễn trừ nghĩa vụ quân sự, cho phép họ thực hành đức tin ngoại đạo với quyền tự trị cộng đồng nhất định trong một nhà nước Hồi giáo, đồng thời là minh chứng vật chất cho sự quy phục của họ đối với nhà nước và luật pháp sở tại. Đa số các luật gia Hồi giáo quy định đối tượng nộp thuế jizya bắt buộc là nam giới trưởng thành, có thân phận tự do và trí tuệ minh mẫn thuộc cộng đồng dhimma. Ngược lại, các nhóm đối tượng được miễn trừ bao gồm phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi,người khuyết tật, người đau ốm, người mắc bệnh tâm thần, tu sĩ, ẩn sĩ, nô lệ, và musta'min—những người nước ngoài không theo đạo Hồi chỉ cư trú tạm thời tại lãnh thổ Hồi giáo.Bowering, Gerhard; Crone, Patricia; Mirza, Mahan; et al., eds. (2013). The Princeton encyclopedia of Islamic political thought. Princeton, N.J.: Princeton University Press. p. 283. ISBN 978-0691134840. Free adult males who were not afflicted by any physical or mental illness were required to pay the jizya. Women, children, handicapped, the mentally ill, the elderly, and slaves were exempt, as were all travelers and foreigners who did not settle in Muslim lands. [...] As Islam spread, previous structures of taxation were replaced by the Islamic system, but Muslim leaders often adopted practices of the previous regimes in the application and collection of taxes. Tuy nhiên, một số ít luật gia, tiêu biểu như Ibn Hazm, lại chủ trương rằng bất kỳ ai đã đến tuổi dậy thì đều phải nộp loại thuế này. Các chính quyền Hồi giáo cho phép người dhimmi phục vụ trong quân đội Hồi giáo. Những người lựa chọn tham gia nghĩa vụ quân sự cũng sẽ được miễn nộp thuế. Abdel-Haleem, Muhammad (2010). Understanding the Qur'ān: Themes and Style. I. B. Tauris & Co Ltd. pp. 70, 79. ISBN 978-1845117894.Mapel, D.R. and Nardin, T., eds. (1999), International Society: Diverse Ethical Perspectives, p. 231. Princeton University Press. . Quote: "Jizya was levied upon dhimmis in compensation for their exemption from military service in the Muslim forces. If dhimmis joined Muslims in their mutual defense against an outside aggressor, the jizya was not levied." Translation: "And since the jizya is in exchange for military service, it is taken only from those who are financially capable, and those who are able to take arms and do military service in defense of a country, and it isn't in exchange for not embracing Islam otherwise [the jizya] would have been taken from monks and the clergy .. and also since those who did volunteer to fight with the Muslims, against the Persians and Byzantines, and who professed a religion other than Islam – in the Levant, Iraq, and Egypt – were exempted from the jizya and shared equally the battle gains with the Muslims..." (online) (online) Bên cạnh đó, một số học giả Hồi giáo khẳng định rằng các nhà cai trị cũng đã miễn thuế jizya cho những người không đủ khả năng tài chính để chi trả.

Cùng với kharāj, một thuật ngữ đôi khi được sử dụng thay thế cho jizya, các loại thuế đánh vào thần dân không theo đạo Hồi là một trong những nguồn thu chính của một số chính thể Hồi giáo, chẳng hạn như Đế chế Ottoman và các Vương quốc Hồi giáo Ấn Độ. Thuế suất jizya thường được ấn định là một khoản thu cố định hằng năm, căn cứ vào năng lực tài chính của người nộp thuế. Khi so sánh đối chiếu giữa thuế khóa áp dụng cho người Hồi giáo và thuế jizya, các nguồn sử liệu đưa ra những nhận định khác biệt về mức độ gánh nặng tương đối giữa chúng, tùy thuộc vào bối cảnh thời gian, địa điểm, các loại thuế cụ thể được xét đến, cũng như các yếu tố liên quan khác.Abdel-Haleem, Muhammad (2010). Understanding the Qur'ān: Themes and Style. I. B. Tauris & Co Ltd. pp. 70, 79. ISBN 978-1845117894. Quote: (Translation) "And the money that the dhimmī gives is called jizya: [...] and [it is so named] because it is in return for the protection that they are guaranteed by the Islamic [community], and instead of rendering military service, and since it is [also] in return for what is spent on the poor amongst the dhimmī community (ahl al-dhimma) as ʾImām ʿUmar used to do. [...] and Islam gave the right of equality between all of those who are under its rule, indeed, the jizya that is demanded from the dhimmī corresponds to the financial obligations that are compulsory on the Muslim, so he is obliged [to purify] his wealth [through] zakat, and he is required to pay sadaqat and nudhur, and he is duty-bound to give kaffarat, as well as other things. And if all that is taken from the Muslim was calculated, it would become clear that it isn't less than what is taken by way of jizya, if it isn't more. And as we have mentioned earlier, the state spends on the poor amongst the dhimmī community, and it is narrated that ʿUmar – May God Almighty be pleased with him – found an elderly Jew begging, so he asked him: 'Who are you, old man (shaykh)?' He said, 'I am a man from the dhimma community.' So ʿUmar said to him: 'We have not done justice to you in taking from you when you were young and forsaking you in your old age', so ʿUmar gave him a regular pension from the public treasury (Bayt al-Māl), and he then said to his servant: "Search for him and those like him, and give them out from the public treasury.""

Thuật ngữ này xuất hiện trong kinh Quran để chỉ một khoản thuế hoặc cống vật thu từ "Dân của Sách" (Ahl al-Kitab), cụ thể là người Do Thái và người Kitô giáo. Về sau, tín đồ của các tôn giáo khác như Hỏa giáo và Ấn Độ giáo cũng được xếp vào diện dhimmi và bắt buộc phải nộp thuế jizya. Ở tiểu lục địa Ấn Độ, tập tục này đã chấm dứt vào thế kỷ 18 khi các nhà cai trị Hồi giáo mất vương quốc của họ vào tay Đế chế Maratha và Công ty Đông Ấn Anh. Loại thuế này gần như đã bị xóa bỏ hoàn toàn trong thế kỷ 20 với sự tan rã của các nhà nước Hồi giáo truyền thống và sự lan tỏa của tinh thần khoan dung tôn giáo. Thuế này không còn được các quốc gia trong thế giới Hồi giáo áp đặt nữa, mặc dù có những trường hợp được báo cáo về các tổ chức cực đoan như Taliban Pakistan và ISIS đang cố gắng khôi phục lại tập tục này.

 Cơ sở lý luận 
 Thanh toán để được bảo vệ 
Theo Abou Al-Fadl và các học giả khác, giới luật gia và học giả Hồi giáo cổ điển định nghĩa jizya là một khoản đóng góp đặc thù thu từ một số đối tượng không theo đạo Hồi, nhằm đổi lấy ba quyền lợi chính: sự bảo hộ an ninh mà người Hồi giáo cam kết thực hiện để chống lại mọi hình thức xâm lược  sự miễn trừ nghĩa vụ quân sự cho người không theo đạo, Translation: "And since the jizya is in exchange for military service, it is taken only from those who are financially capable, and those who are able to take arms and do military service in defense of a country, and it isn't in exchange for not embracing Islam otherwise [the jizya] would have been taken from monks and the clergy .. and also since those who did volunteer to fight with the Muslims, against the Persians and Byzantines, and who professed a religion other than Islam – in the Levant, Iraq, and Egypt – were exempted from the jizya and shared equally the battle gains with the Muslims..." (online) và sự cứu trợ dành cho những người dhimmi lâm vào cảnh nghèo khó. Quote: (Translation) "And the money that the dhimmī gives is called jizya: [...] and [it is so named] because it is in return for the protection that they are guaranteed by the Islamic [community], and instead of rendering military service, and since it is [also] in return for what is spent on the poor amongst the dhimmī community (ahl al-dhimma) as ʾImām ʿUmar used to do. [...] and Islam gave the right of equality between all of those who are under its rule, indeed, the jizya that is demanded from the dhimmī corresponds to the financial obligations that are compulsory on the Muslim, so he is obliged [to purify] his wealth [through] zakat, and he is required to pay sadaqat and nudhur, and he is duty-bound to give kaffarat, as well as other things. And if all that is taken from the Muslim was calculated, it would become clear that it isn't less than what is taken by way of jizya, if it isn't more. And as we have mentioned earlier, the state spends on the poor amongst the dhimmī community, and it is narrated that ʿUmar – May God Almighty be pleased with him – found an elderly Jew begging, so he asked him: 'Who are you, old man (shaykh)?' He said, 'I am a man from the dhimma community.' So ʿUmar said to him: 'We have not done justice to you in taking from you when you were young and forsaking you in your old age', so ʿUmar gave him a regular pension from the public treasury (Bayt al-Māl), and he then said to his servant: "Search for him and those like him, and give them out from the public treasury."" Trong một hiệp ước ký kết với các thị trấn lân cận vùng Hirah, tướng Khalid đã tuyên bố: "Nếu chúng ta bảo vệ các ngươi, thì jizya là nghĩa vụ các ngươi phải nộp cho chúng ta; nhược bằng không, nghĩa vụ đó sẽ không còn hiệu lực."  (online) Quote: «جاء في صلح خالد بن الوليد ... في منطقة الحيرة، ما يأتي: "... فإن منعناكم فلنا الجزية و إلا فلا ..."» Translation: "It was stated in the peace treaty made by Khālid b. al-Walīd ... in the neighborhood of al-Ḥīrah, what follows: «... If we protect you, then jizya is due to us; but if we do not, then it is not due...»" (online) 3rd Ed. Translation: "Khālid wrote in the treaty that he concluded with some towns in the neighborhood of al-Ḥīrah that: «If we protect you, then jizya is due to us; but if we do not, then it is not due»." (online) Nhà luật học Hanafi đầu tiên Abu Yusuf viết:

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Jizya – Bách khoa toàn thư Britannica

Thể loại:Hồi giáo và tôn giáo khác
Thể loại:Lịch sử thuế
Thể loại:Nhà Abbas