Spurius Carvilius Ruga

Spurius Carvilius Ruga (sống vào khoảng thế kỷ III TCN) là một người được giải phóng (freedman) và là nhà giáo dục La Mã cổ đại. Ông được ghi nhận trong lịch sử với hai đóng góp quan trọng: là người đầu tiên mở một trường học tư thục có thu học phí tại La Mã và là người có công phát minh hoặc chuẩn hóa chữ cái G trong bảng chữ cái Latinh. Ngoài ra, tên tuổi của ông cũng gắn liền với một trong những vụ ly hôn gây tranh cãi sớm nhất trong lịch sử La Mã.

 Đóng góp cho giáo dục và ngôn ngữ 

 Thành lập trường tư thục 
Theo các ghi chép lịch sử, vào khoảng năm 230 TCN, Spurius Carvilius Ruga đã mở trường học tư thục đầu tiên tại La Mã mà trong đó học sinh phải trả phí để theo học. Trước thời điểm này, giáo dục tại La Mã chủ yếu do gia đình đảm nhiệm (đặc biệt là người cha) hoặc thông qua hệ thống gia sư riêng trong các gia đình quý tộc. Việc mở trường của Ruga đánh dấu một bước chuyển mình trong việc cấu trúc hóa hệ thống giáo dục La Mã.

 Phát minh chữ cái G 
Ruga được coi là người đã đưa chữ cái G vào bảng chữ cái Latinh. Trước đó, người La Mã sử dụng chữ cái C để biểu thị cho cả hai âm /k/ (vô thanh) và /g/ (hữu thanh). Để phân biệt hai âm này, Ruga đã thêm một nét gạch ngang nhỏ vào chữ C để tạo thành chữ G. Ông đã đặt chữ cái mới này vào vị trí thứ 7 trong bảng chữ cái, thay thế cho chữ Z (vốn bị loại bỏ vào thời điểm đó vì âm này không còn cần thiết trong tiếng Latinh thời kỳ đó).

 Vụ ly hôn lịch sử 
Spurius Carvilius Ruga thường được các sử gia cổ đại như Plutarch và Dionysius xứ Halicarnassus nhắc đến là người La Mã đầu tiên thực hiện việc ly hôn.

Sự kiện này được ghi nhận xảy ra vào khoảng năm 231 TCN (tuy nhiên có những tranh luận về mốc thời gian cụ thể so với thời điểm thành lập thành phố). Theo các nguồn tin, Ruga rất yêu vợ mình, nhưng ông quyết định ly hôn vì bà không thể sinh con. Ông lập luận rằng mình buộc phải thực hiện hành động này để giữ trọn lời thề trước các giám sát viên (censors) rằng ông kết hôn với mục đích sinh con nối dõi cho nhà nước.

Mặc dù việc ly hôn này được coi là hợp pháp theo luật pháp thời bấy giờ, nó đã gây ra một làn dư luận không thuận lợi trong xã hội La Mã, vì người dân cho rằng ông đã ưu tiên nghĩa vụ hình thức hơn là lòng trung thành trong hôn nhân. Các nghiên cứu hiện đại cũng chỉ ra rằng đây có thể không phải vụ ly hôn đầu tiên, nhưng là vụ ly hôn đầu tiên được ghi nhận công khai do vi phạm hợp đồng hôn nhân liên quan đến khả năng sinh sản.

 Bối cảnh lịch sử 
Ruga sống trong giai đoạn sau cuộc Chiến tranh Punic lần thứ nhất. Đây là thời kỳ xã hội La Mã có nhiều biến động về văn hóa và giáo dục khi bắt đầu tiếp xúc nhiều hơn với nền văn minh Hy Lạp. Những cải cách của ông về chữ viết và giáo dục phản ánh nỗ lực chuẩn hóa tri thức trong một đế chế đang trỗi dậy.

 Tham khảo