Khánh phi

Khánh phi Trương thị (chữ Hán: 庆妃张氏, 25 tháng 10 năm 1840 – 15 tháng 6 năm 1885), là một phi tần của Thanh Văn Tông Hàm Phong Đế.

 Tiểu sử 
 Bối cảnh gia tộc 
Khánh phi sinh ngày mồng 1 tháng 10 năm Đạo Quang thứ 20 (1840), xuất thân từ họ Trương thị thuộc Bao y Chính Bạch kỳ Nội vụ phủ. Căn cứ theo hồ sơ nhắc tới, anh trai ruột của Khánh tần là Viên hộ Ân Thường (恩常), là người “dưới quyền Canh Âm Bố Tá lĩnh thuộc Chính Bạch kỳ”《为尊封庆贵人代奏谢恩事呈文》，咸丰十一年十月，档案号：05-0809-070，中国第一历史档案馆藏。. Dựa vào thông tin này tra cứu hồ sơ hộ khẩu Nội vụ phủ, tìm được thông tin gia tộc bà là họ Trương thị dưới quyền Kỳ cổ Tá lĩnh thuộc Bao y Chính Bạch kỳ, là người Hán nhập kỳ. Cụ nội của Khánh phi tên là Đắc Hỷ (得喜), là Nhàn tản nhân của Nội vụ phủ. Ông nội tên là Quan Âm Bảo (观音保), là Uyển hộ của Nội vụ phủ. Cha tên là Lập Thọ (立寿), là Viên đinh của Nội vụ phủ. Trong gia tộc bà không có bất kỳ ai có thân phận quan viên, thuộc về tầng lớp binh đinh, sai sự tiêu chuẩn của Nội vụ phủ. Khánh phi có ba người anh em, anh cả tên là Ân Thường, chỉ lớn hơn Khánh phi 1 tuổi, là Viên hộ Nội vụ phủ; em trai thứ hai tên là Ân Phúc (恩福), kém Khánh phi 3 tuổi, là Nhàn tản nhân Nội vụ phủ; em trai thứ ba tên là Ân Huệ (恩惠), kém Khánh phi 9 tuổi, cũng là Nhàn tản nhân Nội vụ phủ. Sau khi Khánh phi nhập cung, gia tộc bà cũng không nhận được sự ưu đãi gì, vẫn giữ thân phận sai sự và nhàn tản.此段张氏谱系，整理自中国第一历史档案馆编：《清代谱牒档案（缩微胶卷）》A1-A37。

Xuất thân của Khánh phi khá bình thường, gia tộc đều là nhân đinh Nội vụ phủ đảm nhiệm sai phái tại các ngự viên, ngự uyển hoàng gia, hơn nữa đa số đều không bổ khuyết được sai phái, càng không cần nói đến việc đảm nhiệm chức quan. Từ những thông tin đã biết mà xét, Khánh phi có lẽ là vị chủ vị có xuất thân bình thường nhất trong số các hậu cung của Văn Tông.谨按，单从理论上的旗分来讲，包衣旗分内，佐领下人地位优于管领下人；管领下人内，不食口粮的非辛者库人地位优于食口粮的辛者库人。庆妃出身佐领下人，禧妃出身管领下食口粮人，从旗分上来讲庆妃比禧妃出身要好。但是在实际上，庆妃和禧妃家虽然都是兵丁、杂差阶层，庆妃家基本都是闲散，等于没有收入，禧妃家虽然是辛者库人，却全家基本都能补缺，而且都是二三两的缺，每月收入不少，所以庆妃的家庭的情况要比禧妃家差不少。

 Cuộc sống cung đình 
Khánh phi là người dưới quyền Bao y Tá lĩnh thuộc Chính Bạch kỳ Nội vụ phủ, cho nên ứng là thông qua Nội vụ phủ tuyển tú mà nhập cung. Khánh phi tham gia kỳ Nội vụ phủ tuyển tú nào thì hiện tại vẫn chưa rõ. Ngày mồng 9 tháng 9 năm Hàm Phong thứ 9 (1859), “Kính Sự phòng truyền chỉ: Một nữ tử ở Trường Xuân cung, phong làm Khánh Quý nhân, thứ tự xếp sau Hi Quý nhân”《么么妈妈里女子口分档》，中国第一历史档案馆藏，转引自王佩环：《清宫后妃》，第37页。. Có thể biết khi Khánh phi còn là Quan nữ tử (官女子), cũng đảm nhiệm sai phái tại Trường Xuân cung, vào năm Hàm Phong thứ 8 được Văn Tông nạp làm hậu cung chủ vị. Năm đó bà 20 tuổi, tiến cung chắc hẳn đã được vài năm.《清代后妃杂识》: 可知庆妃作为官女子时，也是在长春宫当差，在咸丰八年被文宗纳为后宫主位。这一年她二十岁，进宫应该已经有数年。

Khánh phi là một trong số vài vị hậu cung chủ vị vào giai đoạn cuối triều Hàm Phong của Văn Tông. Dã sử cuối triều Thanh có nhắc đến việc vào giai đoạn cuối triều Hàm Phong, trong hậu cung có “Tứ Xuân” nương nương (“四春”娘娘), là bốn vị hậu cung có xưng hiệu mang chữ “Xuân”, Văn Tông say mê vui chơi cùng “Tứ Xuân” này đến mức khiến cho quốc sự dần phế bỏ. Về cái gọi là “Tứ Xuân” nương nương này, dã sử thêu dệt rất nhiều, như nói bốn người đều là phụ nữ Hán bó chân, lại nói trong đó có một người là góa phụ tái giá... Hiện tại căn cứ hồ sơ, đã biết Hi phi được nạp vào những năm cuối đời của Văn Tông quả thực từng được gọi là “Hải Đường Xuân” (海棠春), nhưng bà họ Sát Cáp Lạp thị (察哈拉氏), không phải phụ nữ Hán bó chân, càng không phải góa phụ tái giá. Tuy nhiên cũng có thể thấy, thuyết về “Tứ Xuân” nương nương đại khái là có nguyên mẫu tồn tại. Khánh phi với tư cách là hậu cung chủ vị được nạp vào cuối triều Hàm Phong, có thể chính là một trong những nguyên mẫu của “Tứ Xuân” nương nương.《清代后妃杂识》: 庆妃是文宗咸丰朝晚期的几位后宫主位之一。晚清野史中提及，文宗咸丰朝晚期，后宫中有“四春”娘娘，是四位称呼带“春”字的后宫，文宗沉迷于与这“四春”游乐，以致使国事渐废。关于这所谓的“四春”娘娘，野史中渲染颇多，如说四人皆为小脚汉女，又说其中有一位是寡妇再嫁，等等。目前根据档案，已知文宗晚年所纳的禧妃的确曾称“海棠春”，不过她姓察哈拉氏，不是小脚汉女，更不是寡妇再嫁。但是也可以看出，“四春”娘娘之说大概有其原型存在。庆妃作为咸丰朝晚期所纳的后宫主位，可能即是“四春”娘娘的原型之一。

Sau khi Khánh phi gia nhập hàng ngũ hậu cung chủ vị, các hồ sơ ghi chép liên quan không nhiều. Hiện tại được biết, sau khi Khánh phi được phong làm Quý nhân vào năm Hàm Phong thứ 9, trú tại Trữ Tú cung《为领取挪运玉贵人庆贵人储秀宫什物等项往返圆明园用过雇觅人夫车辆各项钱文事》，咸丰九年十月十三日，档案号：05-08-009-000386-0010，中国第一历史档案馆藏。, khi đó Thủ lĩnh chủ vị của Trữ Tú cung là Ý Quý phi, tức là Hiếu Khâm Hiển Hoàng hậu sau này. Tháng 7 năm Hàm Phong thứ 11 (1861), Văn Tông băng thệ, Khánh phi bắt đầu cuộc sống góa bụa. Khoảng tháng 8, tháng 9 năm Đồng Trị thứ 8 (1869), vì Mục Tông chuẩn bị đại hôn, hậu cung triều trước dần chuyển sang Thọ Khang cung, Khánh phi chuyển đến trú tại Thọ Đông cung《奏为寿东宫交出女子因笨情形事》，同治十年三月初五日，档案号：05-0857-086，中国第一历史档案馆藏。, cuối cùng hoăng thệ vào giờ Thìn ngày mồng 3 tháng 5 năm Quang Tự thứ 11 (1885), hưởng niên 46 tuổi, trị tang theo lệ của Tần.《为庆妃溘逝所有应行应办事宜俱照嫔例预备事》，光绪朝，档案号：05-08-030-000570-0080，中国第一历史档案馆藏。

 Giải nghĩa phong thụy 
Phong hiệu của Khánh phi là “Khánh” (庆), là xưng hiệu bà đã sở hữu từ khi còn ở vị phận Quý nhân. Về việc xưng hiệu này vào lúc đó là phong hiệu hay hiệu gọi thì hiện tại vẫn chưa thể biết được. Sau khi tấn thăng lên vị phận Tần, bà vẫn tiếp tục kế thừa xưng hiệu này, được sử dụng như một phong hiệu chính thức, tiếng Mãn viết là “urgungge”《为庆妃金棺在田村暂安应行漆饰所有缮写西番字转行钦天监届期书写并转传喇嘛缮写定于何日前往事致内务府》，光绪十一年八月十一日，档案号：05-13-002-000279-0034，中国第一历史档案馆藏。, ý nghĩa là “hỷ khánh”.
 Tham khảo 

Thể loại:Phi tần nhà Thanh
Thể loại:Sinh năm 1840
Thể loại:Mất năm 1885