Lịch Myanma truyền thống

Lịch Myanma truyền thống 
Lịch Myanma truyền thống (còn gọi là lịch Miến Điện) là hệ thống lịch âm dương được sử dụng từ lâu đời tại Myanmar. Lịch này giữ vai trò quan trọng trong đời sống tôn giáo, văn hóa và các lễ hội truyền thống của người Miến, đặc biệt trong Phật giáo Theravāda.

 Lịch sử hình thành 
Lịch Myanma có nguồn gốc từ các hệ thống lịch cổ của Ấn Độ, đặc biệt là lịch Ấn Độ truyền sang khu vực Đông Nam Á trong những thế kỷ đầu Công nguyên. Hệ thống lịch hiện nay được chuẩn hóa vào năm 640 Công nguyên khi bắt đầu Kỷ nguyên Myanmar (Myanmar Era - ME).

Kỷ nguyên này được cho là bắt đầu dưới triều đại vương quốc cổ ở lưu vực sông Irrawaddy. Trải qua các triều đại như Bagan, hệ thống lịch được điều chỉnh và hoàn thiện dần.

 Cấu trúc lịch 
Lịch Myanma là lịch âm dương (lunisolar calendar), nghĩa là:

 Tháng dựa theo chu kỳ Mặt Trăng.
 Năm được điều chỉnh để phù hợp với chu kỳ Mặt Trời.

 Năm 
Một năm có:

 12 tháng âm lịch (mỗi tháng 29 hoặc 30 ngày).
 Khoảng 354 ngày.
 Năm nhuận được thêm một tháng thứ 13 (tháng nhuận) để đồng bộ với năm dương lịch.

Hệ thống tính năm dựa theo Kỷ nguyên Myanmar (ME), khác với Dương lịch (Gregorian).

 Tên các tháng 
Các tháng trong lịch Myanma bao gồm:

 Tagu
 Kason
 Nayon
 Waso
 Wagaung
 Tawthalin
 Thadingyut
 Tazaungmon
 Nadaw
 Pyatho
 Tabodwe
 Tabaung

Tháng Tagu thường bắt đầu vào khoảng tháng 4 dương lịch và đánh dấu năm mới truyền thống.

 Tết cổ truyền Thingyan 
Năm mới của Myanmar gắn liền với lễ hội té nước nổi tiếng gọi là Thingyan.

 Diễn ra vào giữa tháng 4.
 Kéo dài 3–5 ngày.
 Đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
 Có nguồn gốc từ thần thoại Ấn Độ và truyền thống Phật giáo.

Thingyan tương tự như lễ hội Songkran ở Thái Lan và Chol Chnam Thmey ở Campuchia.

 Vai trò trong Phật giáo 
Myanmar là quốc gia có đa số dân theo Phật giáo Theravāda. Lịch truyền thống được sử dụng để xác định:

 Ngày rằm (Uposatha)
 Các ngày lễ Phật giáo lớn
 Lễ xuất gia
 Các nghi lễ tại chùa

Những ngày trăng tròn (Full Moon Day) trong các tháng như Kason, Waso hay Thadingyut đều có ý nghĩa đặc biệt.

 Ứng dụng hiện nay 
Hiện nay, Myanmar sử dụng Dương lịch cho mục đích hành chính và quốc tế. Tuy nhiên, lịch truyền thống vẫn được sử dụng rộng rãi để:

 Tổ chức lễ hội
 Tính ngày cưới hỏi
 Chọn ngày lành tháng tốt
 Các nghi thức tôn giáo

Trên lịch chính thức tại Myanmar, cả hai hệ thống (Dương lịch và lịch Myanma) thường được in song song.

 Ảnh hưởng khu vực 
Lịch Myanma có quan hệ gần gũi với các hệ thống lịch truyền thống ở:

 Thailand
 Cambodia
 Laos
 Sri Lanka

Tất cả đều chịu ảnh hưởng từ hệ thống lịch Ấn Độ cổ đại và Phật giáo Theravāda.

 Xem thêm 

 Lịch âm dương
 Phật giáo Theravāda

 Tham khảo 
Các nghiên cứu về lịch sử thiên văn học Đông Nam Á, sử liệu Myanmar và tài liệu Phật giáo Theravāda.