Phủ Thiên Linh Nghệ An

Phủ Thiên Linh là một cơ sở tín ngưỡng dân gian và di tích lịch sử – văn hóa tọa lạc tại làng Cổ Bái, xã Phúc Thọ, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Phủ gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ – Tứ phủ, đồng thời phản ánh xu hướng dung hợp các yếu tố của Tam giáo (Nho – Phật – Đạo) trong đời sống tín ngưỡng dân gian tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Năm 2020, Phủ Thiên Linh được xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh Nghệ An.


 Lịch sử hình thành 

 Khởi nguyên 
Theo tư liệu dòng họ Nguyễn Công và các nghiên cứu về tín ngưỡng địa phương, Phủ Thiên Linh được hình thành vào năm Minh Mạng thứ 2 (1821). Thời điểm này, khu vực Phúc Thọ – Cổ Bái xảy ra hạn hán kéo dài, người dân địa phương đã lập đàn cầu đảo theo nghi thức truyền thống. Sau khi nghi lễ kết thúc, thời tiết được cho là chuyển biến thuận lợi, từ đó hình thành cơ sở thờ tự nhằm duy trì sinh hoạt tín ngưỡng trong cộng đồng làng xã.

 Sắc phong triều Nguyễn 
Phủ hiện còn lưu giữ sắc phong triều Nguyễn ban năm Minh Mạng thứ 2 (1821) phong cho Mẫu Liễu Hạnh với danh hiệu Thượng đẳng thần. Sắc phong này phản ánh sự thừa nhận chính thức của triều đình đối với tín ngưỡng thờ Mẫu tại Nghệ An trong thế kỷ XIX, đồng thời cho thấy vai trò của nhà nước phong kiến trong việc quản lý và điều tiết sinh hoạt tín ngưỡng dân gian ở địa phương.

 Cấu trúc thờ tự 

 Tín ngưỡng thờ Mẫu 
Phủ Thiên Linh thờ hệ thống Mẫu thần theo truyền thống Tam phủ – Tứ phủ, trong đó trung tâm là Mẫu Liễu Hạnh. Bên cạnh đó, phủ còn phối thờ một số nhân thần địa phương được dân gian tôn kính, phản ánh quá trình bản địa hóa tín ngưỡng thờ Mẫu tại Nghệ An.

 Yếu tố dung hợp Tam giáo 
Ngoài hệ thống Mẫu thần, không gian thờ tự tại Phủ Thiên Linh còn có sự hiện diện của các yếu tố thuộc Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. Theo các nghiên cứu về tín ngưỡng địa phương, việc phối thờ các yếu tố của Tam giáo tại các phủ, đền ở Nghệ An phản ánh xu hướng dung hợp tư tưởng và nhu cầu tâm linh đa dạng của cộng đồng cư dân trong khu vực.

 Giá trị văn hóa – lịch sử 
Phủ Thiên Linh có ý nghĩa trong việc nghiên cứu lịch sử tín ngưỡng và văn hóa dân gian Nghệ An:

 Là minh chứng cho sự lan tỏa của tín ngưỡng thờ Mẫu từ khu vực đồng bằng Bắc Bộ vào vùng Bắc Trung Bộ.
 Góp phần phản ánh vai trò của sắc phong trong việc xác lập vị thế của các cơ sở thờ tự trong cộng đồng làng xã.
 Thể hiện tính dung hợp và linh hoạt của tín ngưỡng dân gian Việt Nam trong quá trình tiếp biến văn hóa.

 Xếp hạng di tích 
Năm 2020, Phủ Thiên Linh được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh Nghệ An, ghi nhận giá trị lịch sử và văn hóa của cơ sở tín ngưỡng này trong đời sống cộng đồng địa phương.

 Xem thêm 
 Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam
 Tam giáo đồng nguyên
 Sắc phong Việt Nam

 Tài liệu tham khảo 

Thể loại:Tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Thể loại:Di tích tại Nghệ An
Thể loại:Văn hóa Nghệ An