Cao Ly dưới sự thống trị của Mông Cổ

Cao Ly dưới sự cai trị của Mông Cổ là giai đoạn trong lịch sử bán đảo Triều Tiên khi vương triều Cao Ly (918–1392) trở thành một quốc gia phụ thuộc của Đế quốc Mông Cổ và sau đó là nhà Nguyên, kéo dài từ năm 1270 đến năm 1356. Trong thời kỳ này, Cao Ly vẫn duy trì vương triều và quốc vương riêng, nhưng quyền tự chủ về chính trị, quân sự và ngoại giao bị hạn chế đáng kể.

Về mặt hành chính, nhà Nguyên thiết lập cơ quan mang tên Chính Đông Đẳng Xứ Hành Trung Thư Tỉnh (征東等處行中書省; tiếng Hàn: 정동등처행중서성), có chức năng giám sát và can thiệp trực tiếp vào các vấn đề nội trị và đối ngoại của Cao Ly. Trên danh nghĩa, kinh đô của Cao Ly vẫn là Khai Thành, nhưng quyền lực thực tế chịu ảnh hưởng lớn từ triều đình nhà Nguyên tại Đại Đô.

Trong giai đoạn này, các quốc vương Cao Ly thường kết hôn với công chúa Mông Cổ, tạo nên mối quan hệ thông gia giữa hoàng thất Cao Ly và hoàng tộc nhà Nguyên. Điều này khiến Cao Ly vừa là một vương quốc chư hầu, vừa giữ vai trò đặc biệt trong hệ thống chính trị của đế quốc Mông Cổ ở Đông Á.

 Lịch sử 

 Bối cảnh chinh phục của Mông Cổ 

Từ đầu thế kỷ XIII, Đế quốc Mông Cổ bắt đầu các chiến dịch mở rộng về phía Đông Á. Cao Ly đã nhiều lần bị quân Mông Cổ xâm lược trong giai đoạn từ năm 1231 đến năm 1259. Các cuộc chiến tranh kéo dài gây tổn thất nghiêm trọng về nhân lực, kinh tế và cơ sở hạ tầng của vương quốc.

Sau nhiều thập kỷ kháng cự, triều đình Cao Ly buộc phải chấp nhận quy phục Mông Cổ vào năm 1259. Đến năm 1270, sau khi triều đình đàn áp cuộc nổi dậy của phái Tam Biệt Sao (三別抄), Cao Ly chính thức bước vào thời kỳ trở thành quốc gia phụ thuộc của đế quốc Mông Cổ.

 Thành lập Chính Đông Đẳng Xứ Hành Trung Thư Tỉnh 

Nhằm kiểm soát Cao Ly và phục vụ các chiến dịch quân sự nhắm vào Nhật Bản, triều đình nhà Nguyên đã thành lập Chính Đông Đẳng Xứ Hành Trung Thư Tỉnh vào cuối thế kỷ XIII. Đây là một chi nhánh của Hành Trung Thư Tỉnh nhà Nguyên, chịu trách nhiệm giám sát Cao Ly và các khu vực liên quan đến hoạt động quân sự ở phương Đông.

Mặc dù trên danh nghĩa cơ quan này đặt tại Cao Ly, quyền điều hành thực tế vẫn nằm trong tay triều đình nhà Nguyên. Các quan chức do nhà Nguyên bổ nhiệm có quyền can thiệp sâu vào các vấn đề nội trị, đặc biệt là quân sự, ngoại giao và việc kế vị ngai vàng.

 Địa vị chính trị và hành chính 

 Tình trạng quốc gia phụ thuộc 

Trong thời kỳ này, Cao Ly không bị sáp nhập hoàn toàn thành một tỉnh thông thường của nhà Nguyên, mà tồn tại với tư cách là một vương quốc phụ thuộc. Quốc vương Cao Ly vẫn tiếp tục trị vì và bộ máy quan lại bản địa được duy trì, song các quyết sách quan trọng phải được sự chấp thuận của triều đình nhà Nguyên.

Các quốc vương Cao Ly thường được hoàng đế nhà Nguyên phong tước và buộc phải lưu trú tại triều đình Nguyên trong một thời gian nhất định. Điều này phản ánh rõ rệt địa vị chính trị lệ thuộc của Cao Ly trong trật tự đế quốc Mông Cổ.

 Hôn nhân chính trị với hoàng thất nhà Nguyên 

Một đặc điểm nổi bật của giai đoạn này là chính sách hôn nhân chính trị giữa hoàng thất Cao Ly và hoàng tộc nhà Nguyên. Từ thời Chungnyeol, nhiều quốc vương Cao Ly kết hôn với công chúa Mông Cổ. Con trai sinh ra từ các cuộc hôn nhân này thường mang huyết thống Mông Cổ và được giáo dục trong môi trường chính trị của nhà Nguyên.

Chính sách này góp phần củng cố quyền kiểm soát của nhà Nguyên đối với Cao Ly, đồng thời làm gia tăng ảnh hưởng của văn hóa và thể chế Mông Cổ trong tầng lớp quý tộc Cao Ly.

 Quân sự 

Cao Ly có nghĩa vụ cung cấp binh lính, tàu thuyền và hậu cần cho các chiến dịch quân sự của nhà Nguyên, đặc biệt là hai cuộc xâm lược Nhật Bản vào các năm 1274 và 1281. Nhiều xưởng đóng tàu và căn cứ quân sự được xây dựng trên lãnh thổ Cao Ly để phục vụ các chiến dịch này.

Việc huy động tài nguyên quy mô lớn đã gây gánh nặng nặng nề cho xã hội Cao Ly, dẫn đến sự suy yếu của nền kinh tế và làm gia tăng bất ổn xã hội.

 Ảnh hưởng văn hóa và xã hội 

Sự hiện diện lâu dài của người Mông Cổ tại Cao Ly đã để lại những ảnh hưởng sâu sắc về văn hóa, phong tục và ngôn ngữ. Trang phục, ẩm thực và một số tập quán xã hội của giới quý tộc Cao Ly chịu ảnh hưởng rõ rệt từ văn hóa Mông Cổ.

Tuy nhiên, văn hóa truyền thống Cao Ly vẫn được bảo tồn ở mức độ nhất định, đặc biệt trong Phật giáo, văn học và hệ thống khoa cử bản địa.

 Suy yếu quyền kiểm soát của nhà Nguyên 

Từ giữa thế kỷ XIV, nhà Nguyên dần suy yếu do các cuộc khởi nghĩa trong nước và áp lực từ các thế lực mới nổi tại Trung Quốc. Nhân cơ hội này, Vua Gongmin của Cao Ly tiến hành các cải cách nhằm loại bỏ ảnh hưởng của nhà Nguyên, thanh trừng phe phái thân Nguyên và khôi phục quyền tự chủ của vương quốc.

Năm 1356, Cao Ly chính thức bãi bỏ Chính Đông Đẳng Xứ Hành Trung Thư Tỉnh, đánh dấu sự chấm dứt thời kỳ cai trị và ảnh hưởng trực tiếp của nhà Nguyên.

 Di sản 

Thời kỳ Cao Ly dưới sự cai trị của Mông Cổ để lại những ảnh hưởng lâu dài đối với lịch sử Triều Tiên, đặc biệt trong cấu trúc chính trị, ngoại giao và văn hóa hoàng gia. Giai đoạn này cũng góp phần định hình mối quan hệ phức tạp giữa các vương triều Triều Tiên và các đế chế Trung Hoa trong các thế kỷ sau.
Tham khảo

 .
 .






Category:History of Yuan dynasty by region
Category:Provinces of the Yuan dynasty
Category:Goryeo
Category:13th century in Korea
Category:14th century in Korea
Category:Vassal and tributary states of the Mongol Empire
Category:Foreign relations of Goryeo

Category:Cao Ly
Category:Nhà Nguyên
Category:Lịch sử Triều Tiên trung đại
Category:Quốc gia chư hầu