Thẻ tre thời Hán ở Trương Gia Sơn

Thẻ tre thời Hán ở Trương Gia Sơn (), là những tác phẩm viết trên những thẻ tre truyền thống từ thời nhà Hán, có niên đại khoảng năm 196–186 TCN, cung cấp nguồn sử liệu mới quan trọng cho việc nghiên cứu lịch sử triều đại này. Chúng được giới khảo cổ phát hiện vào năm 1983 khi đang khai quật ngôi mộ số 247 tại Trương Gia Sơn () huyện Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc (gần Kinh Châu ngày nay). Ngôi mộ này được xây dựng cho một vị quan đầu thời Tây Hán qua đời vào năm 186 TCN. 

Khai quật
Do nhu cầu lấy đất sản xuất, người ta đã phát hiện ba ngôi mộ cổ thời Hán tại xưởng gạch Giang Lăng, bao gồm mộ số 247 và mộ số 336. Vào tháng 12 năm 1983, Bảo tàng Kinh Châu đã phối hợp tiến hành khai quật; bên cạnh việc phát hiện một lượng lớn đồ sơn mài và hoa văn trang trí, giới khảo cổ còn đào được rất nhiều thẻ tre có ghi chữ. Chúng chính là Thẻ tre thời Hán ở Trương Gia Sơn. Các học giả tham gia vào công tác chỉnh lý, xâu kết lại và chú giải bao gồm: Lý Học Cần, Liên Thiệu Danh, Thư Chi Mai, Bành Hạo, Lý Tuấn Minh. Giới khảo cổ học nhận định niên đại của ngôi mộ số 247 thuộc về thời kỳ đầu Tây Hán.Đợt khai quật số lượng lớn thẻ tre từ ba ngôi mộ Hán tại Trương Gia Sơn, Giang Lăng, đăng trên tạp chí Văn vật, kỳ 1, 1985. Căn cứ theo lịch phổ trong mộ, chủ nhân ngôi mộ có thể đã qua đời vào năm Lữ Hậu thứ hai (năm 186 TCN) hoặc không lâu sau đó. Xem xét quy mô của ngôi mộ, thân phận của chủ nhân có thể là một viên quan cấp thấp, tinh thông toán thuật, luật pháp, y thuật và đạo dẫn. Nội dung chi tiết của các thẻ tre này đã được Nhà xuất bản Văn vật chỉnh lý và xuất bản vào năm 2001.Nhóm chỉnh lý thẻ tre mộ Hán số 247 Trương Gia Sơn: Thẻ tre mộ Hán Trương Gia Sơn (mộ số 247), Bắc Kinh: Nhà xuất bản Văn vật, 2001. 

Nội dung
Thẻ tre trong mộ Hán số 247 ở Trương Gia Sơn bao gồm 1.236 thẻ (không tính các mảnh vỡ), kết thành 8 loại sách tre: Lịch phổ, Nhị niên luật lệnh, Tấu nghiện thư, Mạch thư, Toán số thư, Cái Lư, Dẫn thư và Di sách. Nội dung liên quan đến các lĩnh vực như luật pháp, án lệ, y học, đạo dẫn, toán học, lý luận quân sự và một cuốn lịch với các mốc thời gian từ năm 202 TCN đến năm 186 TCN. Thẻ tre trong mộ Hán số 336 ở Trương Gia Sơn hiện đang được các học giả từ Bảo tàng Kinh Châu tỉnh Hồ Bắc chỉnh lý. Trong số đó có chứa luật pháp nhà Hán với 15 loại tên luật còn tồn tại.

Tác phẩm toán học được tìm thấy trong ngôi mộ có tên là Toán số thư, đã giúp thúc đẩy nhanh chóng lĩnh vực nghiên cứu toán học Trung Quốc cổ đại, làm sáng tỏ những đoạn văn khó hiểu trong cuốn Cửu chương toán thuật. Mặc dù niên đại của tác phẩm này xấp xỉ với thời điểm chủ nhân ngôi mộ qua đời, nhưng theo Mark Csikszentmihalyi, một trong những án lệ được thảo luận trong phần luật pháp có niên đại từ năm 246 TCN, thậm chí còn trộn lẫn một số án lệ cũ hơn từ thời nước Tần. Án lệ gần nhất trong tác phẩm luật pháp đó có niên đại là năm 196 TCN.

Tham khảo

Thể loại:Thẻ tre
Thể loại:Kinh Châu
Thể loại:Điển tịch nhà Hán
Thể loại:Di vật khảo cổ nhà Hán
Thể loại:Khám phá khảo cổ học năm 1983