Thôi Vũ

Thôi Vũ  (崔瑀, 1166 – 10 tháng 12 năm 1249), còn gọi là Thôi Di (崔怡), là nhà quân sự và quyền thần thời hậu kỳ Cao Ly. Ông giữ thực quyền triều đình từ năm 1219 đến khi qua đời năm 1249, là người kế nhiệm và củng cố chính quyền quân phiệt họ Thôi do cha ông là Thôi Trung Hiến sáng lập.

 Thân thế 
Thôi Ngộ là con trai trưởng của Thôi Trung Hiến. Mẹ ông là phu nhân họ Tống, con gái tướng Tống Thanh. Em ruột của ông là Thôi Hương (崔珦), từng tranh đoạt quyền kế vị nhưng thất bại và bị trấn áp.

Năm sinh chính xác của Thôi Ngộ không được ghi chép rõ ràng trong sử liệu. Ông bắt đầu xuất hiện trong chính sử từ đầu thế kỷ XIII. Trước khi nắm quyền, ông ít tham gia chính sự, chủ yếu chỉ huy đội quân riêng của gia tộc.

 Lên nắm quyền 
Năm 1219, Thôi Trung Hiến qua đời. Trước đó, ông đã chỉ định Thôi Ngộ làm người kế nghiệp. Một âm mưu do các cận thần của Thôi Trung Hiến nhằm đưa Thôi Hương lên nắm quyền đã bị phát giác và dập tắt. Sau khi loại bỏ các đối thủ, Thôi Ngộ chính thức nắm toàn bộ quyền lực triều đình.

 Thời kỳ cầm quyền 
Mặc dù chỉ giữ các chức quan danh nghĩa như Tham tri chính sự (參知政事), Thôi Ngộ thực tế là người đứng đầu quốc gia. Ông kiểm soát toàn bộ quân đội, nhân sự và tài chính của triều đình Cao Ly.

Năm 1225, ông lập ra Chính Phòng (政房) tại tư dinh để trực tiếp quyết định việc bổ nhiệm quan lại. Mọi quyết định nhân sự đều do Chính Phòng đề xuất, nhà vua chỉ việc phê chuẩn.

Thôi Ngộ cũng tổ chức các lực lượng quân sự riêng như:
 Đồ Bang (都房) – đội cận vệ gia tộc
 Dạ Biệt Sao (夜別抄)
 Mã Biệt Sao (馬別抄)

Từ các đơn vị này, về sau hình thành Tam Biệt Sao (三別抄), lực lượng quân sự – cảnh vệ nòng cốt của chính quyền họ Thôi.

 Kháng chiến chống Mông Cổ 
Trong các cuộc Xâm lược Cao Ly của Mông Cổ, Thôi Ngộ đóng vai trò quyết định. Năm 1232, ông đề xuất và tổ chức việc dời đô từ Khai Thành ra đảo Giang Hoa nhằm tránh kỵ binh Mông Cổ.

Ông cho xây dựng thành lũy, sơn thành và tổ chức sơ tán dân cư lên núi và các đảo ven biển. Dưới thời ông, Cao Ly bước vào giai đoạn kháng chiến lâu dài chống quân Mông Cổ.

 Học thuật và văn hóa 
Thôi Ngộ nổi tiếng là một thư pháp gia xuất sắc. Nhà thơ Lý Khuê Bá xếp ông vào hàng “Tứ đại thư gia” của Cao Ly. Ông từng được vua yêu cầu viết văn bia và hoành phi tại các điện tiếp sứ nhà Kim.

 Kế vị 
Thôi Ngộ không có con trai hợp pháp. Hai con trai ruột của ông đều là con thứ, nên ông ban đầu dự định truyền quyền cho con rể là Kim Dược Thiện. Tuy nhiên, do biến cố nội bộ, Kim Dược Thiện bị xử tử.

Cuối đời, Thôi Ngộ triệu hồi con trai là Thôi Hàng, cho học lễ nghi và chính trị, chính thức chỉ định làm người kế nghiệp.

 Qua đời 
Thôi Ngộ qua đời năm 1249 sau 30 năm nắm quyền. Con trai ông là Thôi Hàng kế tục địa vị lãnh tụ quân phiệt, tiếp tục chính quyền họ Thôi sang thế hệ thứ ba.

 Đánh giá 
Thôi Ngộ là người đầu tiên trong chính quyền quân phiệt Cao Ly thực hiện việc cha truyền con nối quyền lực một cách ổn định. Dưới thời ông, quyền lực họ Thôi đạt đỉnh cao, nhưng cũng đặt nền móng cho sự suy yếu về sau do tập quyền quá mức và xa rời triều đình chính thống.

 Xem thêm 
 Lịch sử Cao Ly
 Chính quyền quân phiệt Cao Ly
 Tam Biệt Sao

 Tham khảo 

Category:Sinh năm 1166
Category:Mất năm 1249
Category:Nhân vật chính trị Cao Ly
Category:Tướng lĩnh Cao Ly
Category:Nhiếp chính Triều Tiên