Sacca-kiriya

Sacca-kiriya (Pāli: ; cũng gặp dạng ) là một kiểu tuyên bố về sự thật được phát ngôn theo dạng nghi thức, thường nhằm tạo hiệu lực (ví dụ cầu chúc an ổn, hóa giải nguy hại) dựa trên quan niệm về "sức mạnh của lời nói đúng sự thật". Trong văn học Pāli hậu kỳ, thuật ngữ này được ghi nhận ở các truyện Jātaka và một số tác phẩm như Milindapañha và Mahāvaṃsa.

 Từ nguyên và thuật ngữ liên quan 
Thuật ngữ  thường được giải thích là hợp từ gồm  ("sự thật") và  ("hành vi/việc làm"), và theo đó được hiểu theo nghĩa một "hành vi" (hay lời nói) đặt nền trên sự thật. Trong các văn bản tụng niệm và bảo hộ (Paritta), ngoài từ  còn gặp các công thức diễn đạt như  ("bởi sự thật này") và  ("bởi lời nói chân thật này").

Holz ghi nhận rằng các tương đương Sanskrit trong ngữ cảnh này thường là  và ; trong khi  ("chân thật quyết/kiên định trên sự thật") được dùng trong một số ngữ cảnh khác.

 Cách dùng trong văn bản bảo hộ và tụng niệm 
Trong truyền thống Theravāda, một ví dụ thường được dẫn là điệp khúc trong Ratana-sutta ("Kinh Châu báu") với câu  ("bởi sự thật này, nguyện được an ổn"). Anālayo xem kiểu diễn đạt này như một phản ánh quan niệm Ấn Độ cổ về năng lực của "lời nói chân thật" trong ngữ cảnh các văn bản mang chức năng bảo hộ.

Một ví dụ khác thường được trích dẫn nằm trong Kinh Ương-quật-ma-la (MN 86, Trung Bộ kinh): sau khi xuất gia, Ương-quật-ma-la gặp một phụ nữ chuyển dạ khó và bày tỏ lòng trắc ẩn; Đức Phật dạy ông nói một công thức "tuyên thệ chân thật" dựa trên lời khẳng định rằng kể từ khi "sinh vào dòng Thánh" () ông không cố ý sát hại sinh mạng nào, và "bởi sự thật này" () cầu chúc an ổn cho mẹ và thai nhi; văn bản ghi nhận việc này đem lại an ổn cho cả hai. Trong truyền thống tụng niệm bảo hộ, đoạn kinh này thường được trích riêng dưới tên "Aṅgulimāla paritta" (chú Ương-quật-ma-la).

 Nghiên cứu và diễn giải 
Trong nghiên cứu Anh ngữ,  thường được gọi là "act of truth" (tạm dịch: "hành vi/tuyên ngôn chân thật"), và được khảo sát như một mô-típ có mặt trong văn học tôn giáo Ấn Độ, trong đó Phật giáo là một truyền thống sử dụng nổi bật. Một hướng đọc học thuật nhấn mạnh vai trò của công thức ngôn từ (các mệnh đề "bởi sự thật này...") trong việc tạo hiệu lực bảo hộ của văn bản và nghi thức.

 Xem thêm 
 Paritta
 Jātaka
 Kinh Châu Báu
 Kinh Ương-quật-ma-la

 Liên kết ngoài 
 Kinh Châu Báu (Ratana Sutta) – bản dịch tiếng Việt (Budsas)
 Nghi thức tụng niệm – trích "Etena saccena suvatthi hotu" (Budsas)
 Từ điển Việt–Pāli – mục từ "saccakiriyā" (Budsas)
 Tích truyện Pháp Cú (phần về Ương-quật-ma-la) – bản tiếng Việt (Budsas)

 Tham khảo 

Thể loại:Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Thể loại:Tiếng Pali