Chỉ số dễ tiêu hóa của axit amin thiết yếu

Chỉ số dễ tiêu hóa của axit amin thiết yếu (DIAAS) là một phương pháp đánh giá chất lượng protein được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc đề xuất vào tháng 3 năm 2013 để thay thế tiêu chuẩn đánh giá protein hiện hành là Chỉ số axit amin hiệu chỉnh khả năng tiêu hóa protein (PDCAAS).

Chỉ số DIAAS tính khả năng tiêu hóa axit amin ở đoạn cuối ruột non (tức phần cuối hồi tràng), qua đó cung cấp thước đo chính xác hơn về lượng axit amin cơ thể có thể hấp thụ và vai trò của protein trong việc đáp ứng nhu cầu axit amin và nitơ của con người. Điều này trái ngược với PDCAAS, vốn dựa trên ước tính khả năng tiêu hóa protein tổng thể trên toàn bộ đường tiêu hóa. Các con số được phép tính PDCAAS đưa ra thường đánh giá quá cao lượng axit amin được cơ thể hấp thụ. 

 Phương pháp tính 
Như đã đề cập trước đó, DIAAS xem xét khả năng tiêu hóa của từng loại axit amin thiết yếu (EAA). Lượng mỗi axit amin trong mẫu thức ăn thử nghiệm và trong hỗn hợp tiêu hóa ở cuối ruột non được trừ cho nhau để cho ra lượng EAA được hấp thụ (). Giá trị này được chia cho tổng lượng protein trong thức ăn thử nghiệm để cho ra lượng miligam mỗi EAA được hấp thụ trên mỗi gam protein . Sau đó, người ta đem so với mẫu tham chiếu của đối tượng tương ứng, cho biết lượng miligam EAA trong 1 gam "protein tham chiếu" (). Từ đó, đối với mỗi loại EAA, người ta sẽ cho ra một "tỉ lệ tham chiếu" được tính như sau:. Chỉ số DIAAS của một loại thức ăn thử nghiệm là tỉ lệ tham chiếu cho giá trị nhỏ nhất, và loại EAA cho ra tỉ lệ tham chiếu trên được gọi là axit amin hạn chế. 

Khả năng tiêu hóa axit amin tốt nhất nên được đánh giá bằng cách đo lường trên đối tượng con người. Nếu không có đối tượng người, việc xác định trên cá thể lợn hoặc chuột đang phát triển cũng được chấp nhận.   Để đo lường ở người, một phương pháp theo dấu kép xâm lấn tối thiểu đã được phát triển cho phương pháp DIAAS. 

 Mẫu tham chiếu 
Nhu cầu axit amin được xác định trong hai phần. Mẫu phân bổ axit amin của sữa mẹ được sử dụng làm mẫu cho độ tuổi từ 0 đến 6 tháng, và dữ liệu axit amin hiện có áp dụng cho độ tuổi lớn hơn sau khi đã điều chỉnh khả năng tiêu hóa. Nhu cầu axit amin tham chiếu được trình bày dưới đây.  
Nhu cầu theo độ tuổi (mg/g protein) Axit amin Từ 0 đến 6 tháng Từ 6 tháng đến 3 tuổi Hơn 3 tuổi Histidine 21 20 16 Isoleucine 55 32 30 Leucine 96 66 61 Lysine 69 57 48 Methionine + Cysteine (SAA) 33 27 23 Phenylalanine + Tyrosine (AAA) 94 52 41 Threonine 44 31 25 Tryptophan 17 8,5 6.6 Valine 55 43 40

 Các chỉ số ví dụ 
Bảng này hiển thị xếp hạng của các loại thực phẩm được chọn đối chiếu PDCAAS với DIAAS.           10   Chất lượng của các nguồn protein khác nhau phụ thuộc vào cách chúng được chế biến, tinh chế, bảo quản hoặc nấu chín.    (phương pháp chế biến không được chỉ định cụ thể cho một số giá trị trong bảng, nhưng không đồng nghĩa việc có phương pháp chế biến khác biệt so với các loại thực phẩm có phương pháp được chỉ định rõ). Một điểm khác biệt chính giữa DIAAS và PDCAAS là PDCAAS bị giới hạn giá trị ở mức 100%, trong khi DIAAS thì không. Ngoài ra, có thế kết hợp nhiều nguốn protein để tăng DIAAS, điều này có thể hiệu quả trong việc nâng cao DIAAS tối đa của chế độ ăn thực vật. Herreman L, Nommensen P, Pennings B, Laus MC (October 2020). "Comprehensive overview of the quality of plant- And animal-sourced proteins based on the digestible indispensable amino acid score". Food Science & Nutrition. 8 (10): 5379–5391. doi:10.1002/fsn3.1809. PMC 7590266. PMID 33133540.

Khi đọc kết quả, chỉ số có đề cập đến lượng protein cần nạp có sẵn để hấp thụ so với lượng cần thiết mỗi ngày. 
Nguồn thực phẩmPDCAASDIAAS ở đối tượng
từ 6 tháng tới 3 tuổiAA hạn chếĐạm sữa cô đặc1.001.18Met + CysĐạm whey tinh luyện1.001.09ValĐạm đậu nành tinh luyện0.980.898Met + CysĐạm đậu hà lan cô đặc0.8930.822Met + CysĐạm gạo cô đặc0.4190.371LysBột sữa nguyên kem1.0001.159Cá rô phi1.00Cá ngừ ngâm dầu1.00Ức gà1.001.08TrpThịt heo1.17Thịt bò1.0001.116Sữa nguyên kem1.001.14Met + CysTrứng luộc1.001.13HisTrứng1.01Đậu gà0.740.83Met + CysĐậu hũ0.700.97Met + CysĐậu hà lan0.7820.647Đậu hà lan nấu chín0.5970.579Met + CysHạt đậu nành1.0000.996Sản phẩm chế biến từ đậu nành0.91Met + CysBột đậu nành1.001.05Đậu fava0.55Met + CysĐậu trắng nấu chín0.6480.588Lạc rang0.5090.434Hạnh nhân0.390.40LysHạt lúa mì0.4630.40-0.48Bột mì0.40Cám mì0.53-0.600.41-0.49Hạt đại mạch0.5910.472Hạt lúa mạch đen0.5530.476Hạt tiểu hắc mạch0.5530.498Ngô0.370.36Met + CysBột ngô0.4730.424Ngũ cốc có nguồn gốc từ ngô0.0780.012LysGạo0.47LysCơm gạo0.6160.595LysYến mạch0.57LysYến mạch cán dẹt nấu chín0.6700.542Khoai tây0.991.00Diêm mạch0.677Bột diêm mạch0.79Gelatin0.02TrpHỗn hợp bột mì - bột khoai tây 
(tỉ lệ 30/70)1.00Rau xanh0.73-0.89Rau củ0.74-0.89Trái cây tươi0.64-0.76Trái cây sấy khô0.48-0.66Các loại hạt0.70-0.89

 So sánh DIAAS với PDCAAS 

 Phương pháp PDCAAS sử dụng khả năng tiêu hóa qua phân, trong khi phương pháp DIAAS xem xét khả năng tiêu hóa qua hỗn hợp ở hồi tràng.
 PDCAAS giới hạn giá trị ở mức 100 trong khi DIAAS thì không.
 Quy trình thí nghiệm PDCAAS xác định khả năng tiêu hóa trên chuột, trong khi quy trình DIAAS được khuyến cáo nên thực hiện trên lợn vì hệ tiêu hóa của lợn gần giống với hệ tiêu hóa của con người hơn.
 Chỉ số PDCAAS xem xét khả năng tiêu hóa tổng thể của protein trong sản phẩm (một con số duy nhất), trong khi chỉ số DIAAS tính đến tỷ lệ tiêu hóa cụ thể cho từng axit amin thiết yếu.
 Các giá trị tham chiếu của PDCAAS dựa trên một nhóm tuổi duy nhất, đó là trẻ em từ 2 đến 5 tuổi, được cho là nhóm có nhu cầu cao hơn. DIAAS cung cấp các giá trị cho ba nhóm tuổi khác nhau, với dữ liệu toàn diện hơn về nhu cầu của con người.

 Xem thêm 

 Chỉ số axit amin
 Chỉ số axit amin được điều chỉnh theo khả năng tiêu hóa protein
 Chất lượng protein
 Sử dụng protein ròng
 Cân bằng nitơ
 Một ứng dụng giúp tính toán giá trị DIAAS của hỗn hợp các loại thực phẩm.

 Tham khảo 

Thể loại:Thể loại:Dinh dưỡng
Thể loại:Thể loại:Protein