Đạo (đơn vị hành chính)

Đạo là một đơn vị hành chính từng tồn tại trong lịch sử một số quốc gia Đông Á như Việt Nam, Trung Quốc và Triều Tiên. Tùy từng thời kỳ và quốc gia, đạo có thể là đơn vị hành chính cấp cao tương đương hoặc gần tương đương với tỉnh, hoặc là đơn vị hành chính – quân sự dùng để quản lý một khu vực rộng lớn.

 Nguồn gốc 
Từ đạo (道) có nghĩa gốc là "con đường" hoặc "khu vực". Trong hệ thống hành chính cổ đại Trung Hoa, đạo ban đầu dùng để chỉ các tuyến đường hành chính và khu vực quản lý dọc theo các tuyến này, sau đó trở thành một đơn vị hành chính chính thức.

Khái niệm này được du nhập vào Việt Nam trong thời kỳ Bắc thuộc và tiếp tục được sử dụng, cải biến qua các triều đại phong kiến Việt Nam.

 Tại Việt Nam 

 Thời Đinh và Tiền Lê 
Thời Nhà Đinh và Nhà Tiền Lê, lãnh thổ được chia thành các đạo để quản lý hành chính và quân sự. Đây là cấp hành chính lớn, trực thuộc triều đình trung ương. Tuy nhiên, thông tin chi tiết về hệ thống đạo thời kỳ này còn hạn chế.

 Thời Lý 
Dưới triều Nhà Lý, đạo tiếp tục được sử dụng làm đơn vị hành chính cấp cao. Sau đó, hệ thống hành chính được cải tổ, và vai trò của đạo dần thay đổi.

 Thời Trần 
Thời Nhà Trần, đơn vị đạo được thay thế phần lớn bởi lộ.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đạo vẫn được sử dụng để chỉ các khu vực có tính chất quân sự hoặc biên giới.

 Thời Lê sơ 
Dưới triều Lê Thánh Tông (thế kỷ XV), hệ thống hành chính được cải cách toàn diện. Cả nước được chia thành các đơn vị gọi là thừa tuyên, thay thế vai trò của đạo.

Trước cải cách này, đạo từng là đơn vị hành chính quan trọng trong việc quản lý lãnh thổ.

 Thời Nguyễn 
Triều Nhà Nguyễn sử dụng thuật ngữ đạo chủ yếu trong nghĩa đơn vị hành chính – quân sự, đặc biệt tại các vùng biên giới, vùng dân tộc thiểu số hoặc khu vực mới sáp nhập.

Các đạo này thường do quan võ hoặc quan hành chính quản lý.

 Tại Trung Quốc 
Trong lịch sử Trung Quốc, đạo là đơn vị hành chính quan trọng, đặc biệt trong các triều đại:

 Thời Đường 
Dưới triều Nhà Đường, cả nước được chia thành các đạo (道), ban đầu là đơn vị giám sát hành chính, sau trở thành đơn vị hành chính thực tế.

 Thời Tống 
Thời Nhà Tống, đạo trở thành đơn vị hành chính cấp cao, tương đương cấp tỉnh.

Sau đó, hệ thống này được thay thế bởi các đơn vị khác như lộ.

 Tại Triều Tiên 
Trong lịch sử Triều Tiên, đặc biệt dưới triều đại Triều Tiên, đạo (도) là đơn vị hành chính cấp cao nhất, tương đương với tỉnh hiện đại.

Hệ thống này tồn tại lâu dài và vẫn được sử dụng trong hệ thống hành chính hiện nay của cả Hàn Quốc và Triều Tiên.

 Tính chất 
Đạo có các đặc điểm chính sau:
 Là đơn vị hành chính cấp cao
 Có thể có chức năng hành chính, quân sự hoặc giám sát
 Thường quản lý các đơn vị cấp dưới như phủ, châu, huyện
 Quy mô lớn, tương đương hoặc gần tương đương cấp tỉnh

 Xem thêm 

 Đơn vị hành chính
 Lộ (đơn vị hành chính)
 Thừa tuyên
 Trấn (đơn vị hành chính)
 Tỉnh (Việt Nam)

 Chú thích 

 Tài liệu tham khảo và trích dẫn 
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám cương mục
 Lịch sử hành chính Việt Nam
 Từ điển bách khoa Việt Nam

Thể loại:Đơn vị hành chính lịch sử Việt Nam
Thể loại:Đơn vị hành chính Trung Quốc
Thể loại:Đơn vị hành chính Triều Tiên