Thọ Hi Hòa Thạc Công chúa

Hòa Thạc Thọ Hi Công chúa (chữ Hán: 和硕寿禧公主, 5 tháng 2 năm 1842 - 10 tháng 9 năm 1866), thực tế phải gọi Thọ Hi Hòa Thạc Công chúa (寿禧和硕公主) là một công chúa nhà Thanh, con gái thứ tám của Thanh Tuyên Tông Đạo Quang Đế.

 Tiểu sử 
Thọ Hi công chúa sinh ngày 26 tháng 12 năm Đạo Quang thứ 21 (1841) âm lịchtheo dương lịch là 5 tháng 2 năm 1842, là hoàng nữ thứ tám của Đạo Quang Đế. Sinh mẫu của công chúa là Đồng Quý phi Thư Mục Lộc thịDụ chỉ ngày mồng 10 tháng 10 năm Hàm Phong thứ 11 đã ghi chép sai rằng: 'Lâm Hoàng quý thái phi (ý chỉ Trang Thuận Hoàng quý phi) sinh hạ Thọ Hy Hòa Thạc Công chúa, Đồng tần sinh hạ Thọ Trang Hòa Thạc Công chúa'. Trong bản dụ chỉ được viết lại sau đó, vấn đề này đã được đính chính lại cho đúng.《星源集庆》及《清皇室四谱》等书中都录有寿禧和硕公主的生母應为彤贵妃 xuất thân Mãn Châu Chính Hoàng kỳ, là con gái của Lang trung Ngọc Chương (玉彰), ngoài ra thì Đồng Quý phi còn sinh hoàng thất nữ và hoàng thập nữ nhưng đều chết yểu nên công chúa là người con duy nhất sống sót đến tuổi trưởng thành.

Năm Hàm Phong thứ 5 (1855), tháng 11, bát công chúa được tấn phong Thọ Hi Hòa Thạc Công chúa (壽禧和碩公主). Đồng thời, bà được triều đình chỉ hôn cho Trát Lạp Phong A (扎拉豐阿) thuộc danh tộc Nữu Hỗ Lộc, con trai của Phó đô thống Hi Lạp Bố (熙拉布). Vốn dĩ phò mã có tên là Thụy Lâm (瑞林) tuy nhiên sau đó thì đổi tên thành Trát Lạp Phong A, mang ý nghĩa "trường thọ" hoặc "hưởng phúc lâu dài". Trát Lạp Phong A là hậu duệ trực hệ của Át Tất Long thông qua con trai thứ sáu Doãn Đức (尹德), chi tộc này cũng sản sinh ra nhiều người nổi bật trên quan trường như Nột Thân, A Lý Cổn cũng như hậu phi, có thể kể đến đích mẫu của công chúa - Hiếu Mục Thành Hoàng hậu cũng xuất thân từ chi nhánh này, không thể xem thường. 

Tuy vào những năm Hàm Phong công chúa đã được chỉ hôn nhưng phải sang đến thời cháu trai Đồng Trị, cụ thể là vào năm Đồng Trị thứ 2 (1863) thì công chúa mới chính thức hạ giá, khi ấy đã 21 tuổi. Lý do là vào thời điểm này là giai đoạn diễn ra khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc cũng như chiến tranh Nha phiến lần thứ hai (1856 - 1860), triều đình lúc này cực kỳ khó khăn về tài chính do chi phí chiến tranh và bồi thường cho ngoại bang. Sau lễ thành hôn, do tình hình khan hiếm vàng nên kim sách của công chúa phải làm bằng bạc mạ vàng chứ không phải vàng như thường lệ. Công chúa cùng phò mã đều mặc  mặc mãng bào bổ phục hành lễ, sinh mẫu công chúa khi ấy là Hoàng tổ Đồng phi đã ban tiệc tại Thọ An cung (壽安宮). Cuối năm đó, trong cung có chỉ dụ ban thưởng cho công chúa cùng em gái khác mẹ là Thọ Trang Cố Luân Công chúa mỗi người 500 lượng bạc từ tiền thuê nhà của kho quan phòng Dịch Lương. Tuy nhiên, sang năm sau (1864), phủ công chúa báo cáo thu chi không đủ dùng, Nội vụ phủ sau đó phụng chỉ tăng thêm cho mỗi công chúa 800 lượng bạc mỗi năm.

Năm Đồng Trị thứ 5 (1866), ngày 2 tháng 8 (âm lịch), công chúa qua đời trong phủ đệ, hưởng thọ 26 tuổi (tính cả tuổi mụ). Ngày hôm sau, triều đình phái Phù Quận vương Dịch Huệ dẫn theo mười thị vệ đến cúng tế, đến ngày dời linh cữu thì cử Chung Quận vương Dịch Hỗ đến ban lễ tế điệu. 

Sau khi công chúa qua đời, phò mã Trát Lạp Phong A vẫn được triều đình trọng dụng, nhậm Đô thống rồi Ngự tiền Đại thần. Ông qua đời năm Quang Tự thứ 24 (1898), về sau được chôn cất chung với công chúa.

 Tham khảo 

Thể loại:Công chúa nhà Thanh