Vũ Cống địa vực đồ

Vũ Cống địa vực đồ (chữ Hán: 禹贡地域图) là tập bản đồ quy mô lớn đầu tiên của Trung Quốc được vẽ bằng phương pháp khoa học, đồng thời cũng là tập bản đồ lịch sử sớm nhất được ghi nhận trong thư tịch cổ.

Tác phẩm do Tư không thời Tây Tấn là Bùi Tú biên soạn và vẽ bản đồ, với sự trợ giúp của môn khách Kinh Tương Phan. Tập bản đồ gồm 18 thiên và 1 bài tựa, được hoàn thành trong khoảng thời gian từ năm Thái Thủy thứ 4 (268) đến năm Thái Thủy thứ 7 (271). Công trình này đã tiến hành khảo sát và đối chiếu thực tế toàn bộ hệ thống địa danh được ghi chép trong thiên Vũ Cống sách Thượng Thư như: núi non sông ngòi, đầm lầy, bình nguyên. Cửu Châu thời cổ cho đến 16 châu, quận quốc, huyện ấp thời Tấn. Ranh giới cương vực, địa danh cổ nơi diễn ra các cuộc hội thề, cùng các tuyến giao thông thủy bộ. Có thể coi đây là bộ bản đồ về sự thay đổi địa giới hành chính qua các triều đại, kéo dài từ thời Hạ Vũ đến thời Tây Tấn. 

Vũ Cống địa vực đồ hiện đã thất truyền, chỉ còn lưu giữ được bài tựa bản đồ. Trong bài tựa này, Bùi Tú đã đề xuất khái niệm "Chế đồ lục thể" (sáu nguyên tắc vẽ bản đồ), được giới bản đồ học đời sau tuân thủ nghiêm ngặt. Sáu nguyên tắc này về cơ bản phù hợp với các nguyên lý bản đồ học hiện đại. Hải nội Hoa Di đồ của Giả Đam thời Đường cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ bộ bản đồ này. Học giả Joseph Needham từng nhận định Bùi Tú xứng danh là "Cha đẻ của nền bản đồ học khoa học Trung Quốc".

Tham khảo

Đọc thêm

Thể loại:Atlat
Thể loại:Nhà Tấn
Thể loại:Sử bộ địa lý loại
Thể loại:Điển tịch nhà Tấn
Thể loại:Bản đồ lịch sử Trung Quốc