Lê Vãn

Lê Vãn  (黎换theo Đại Việt sử ký toàn thư ?–1192) là một thủ lĩnh nổi dậy chống triều đình vua Lý Cao Tông.

 Thân thế 
Lê Vãn sinh quê ở giáp Cổ Hoằng, nay là Thanh Hóa và nơi này cũng là nơi sinh của ông, sử sách chép rất ít về thân thế cũng như không đề cập đến cha mẹ ông, con cái ông.

 Tạo phản 

Năm 1192 người dân giáp Cổ Hoằng, nay là Thanh Hóa thấy có vết chân trâu lên cây muỗm, cho là điềm lạ. Theo vết chân ấy tìm thì thấy có một con trâu trắng đang nằm trên cây, sau đó con trâu tự trèo xuống rồi lặn mất. Người dân cho là điềm báo, truyền tai nhau rằng: "Kẻ dưới sẽ thay người trên", bèn hô hào nhau theo Lê Vãn làm phản.

Cũng trong năm 1192, triều đình sai tướng Đàm Dĩ Mông đi đánh dẹp. Cuộc khởi nghĩa do Lê Vãn lãnh đạo thất bại ngay trong năm đó, ông được đưa về kinh đô Thăng Long xử tử.

 Nhận định 
Năm Nhâm Tí (1192), người dân sống tại giáp Cổ Hoằng (nay thuộc Hoằng Hóa tỉnh Thanh Hoá) do Lê Vãn dẫn đầu đã nổi dậy chống lại triều đình nhà Lý. Theo sách Đại Việt sử kí toàn thư (Bản kỉ, quyển 4, tờ 21-b) thì Lê Vãn là ''bản giáp vệ nhân" (本甲衛人), tức là lính hầu của giáp ấy. Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa khá lớn, triều Lý phải đem đại binh đi đàn áp mới dập tắt được. Nguyên nhân khởi phát của phong trào được Đại Việt sử lược (quyển 3, tờ 12-b) ghi chép lại như sau:

Xưa, người trong giáp ấy thấy vết chân trâu trèo lên cây muỗm, bèn theo vết chân ấy mà tìm thì thấy con trâu trắng ở trên cây. Trâu lại theo đường khác mà xuống rồi lội xuống sông, bỗng chốc không thấy nữa. Có người trong châu đoán rằng, trâu là vật ở dưới đất mà lại leo lên ở trên cây, ấy là điềm kẻ dưới lên ở trên vậy. Dân Cổ Hoằng bèn xuất quân làm phản.

 Vinh danh 
Tên ông được đặt cho một con đường nối liền phường Lam Sơn và phường Đông Vệ của thành phố Thanh Hóa. Năm 2019, một phần của đường này được đổi thành đường Phạm Vấn, hiện nay thuộc phường Hạc Thành thuộc tỉnh Thanh Hóa.

 Xem thêm 
Đại Việt sử ký toàn thư
Lý Cao Tông
Cao Tông Trung Suy
Nhà Lý

 Tham khảo 

Thể loại:Mất năm 1192
Thể loại:Người Thanh Hóa
Thể loại:Quân nổi dậy Việt Nam