Cổng Tò Vò (Lý Sơn)

Cổng Tò Vò là một thắng cảnh nằm tại phía Tây Bắc đảo Lớn (Cù Lao Ré) đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

 Thành tạo 
trái|nhỏ|250x250px|Núi lửa Giếng Tiến
Thắng cảnh cổng Tò Vò được hình thành từ hoạt động phun trào dung nham của núi lửa Giếng Tiền (Lý Sơn). Quá trình hình thành đảo núi lửa Lý Sơn diễn ra qua nhiều giai đoạn phun trào núi lửa cách đây khoảng 25-30 triệu năm, tạo ra tầng bazan dày. Trải qua thời gian, tầng đá bazan cổng Tò Vò bị phá vỡ và chịu ảnh hưởng mài mòn của sóng biển liên quan quá trình biển tiến đã phá vỡ vào lớp đá ở giữa có độ gắn kết yếu hơn so với lớp đá ở trên, tạo thành mức hõm, lỗ rỗng giống cổng đá có hình dạng tổ Tò Vò. Tầng đá bazan bị phá vỡ và mài mòn bởi sóng biển liên quan đến quá trình biển tiến khoảng 6.000 năm trước.

Phần cổng chính có diện tích 420m2, cổng Tò Vò chiều dài khoảng 20m,  chiều cao thay đổi theo mực nước thủy triều, thường khoảng 5–6m (so với mặt cầu phía trên) và 2.5–3.5m (so với mặt cầu phía dưới) khi thủy triều xuống.

 Giá trị và công nhận 
Thắng cảnh Cổng Tò Vò hội tụ đầy đủ giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, dịch vụ, du lịch và kinh tế. Cùng với kiến trúc cổng chính, không gian Cổng Tò Vò có diện tích 26.000m2, còn có các bãi đá nằm ngay cạnh thềm đá bazan. Xung quanh Cổng Tò Vò có hệ sinh thái đa dạng, với hàng trăm loài hải sản cùng rạn san hô.

09/09/2025 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Quyết định số 3235/QĐ-BVHTTDL về việc xếp hạng di tích quốc gia đối với Danh lam thắng cảnh Cổng Tò Vò.

 Địa danh liên quan 
Thuộc đặc khu Lý Sơn ngoài đảo Lớn (Cù Lao Ré), còn có đảo Bé nằm về phía Bắc Tây Bắc đảo Lớn. Trên đảo bé cũng có một địa điểm hình dáng tương tự cổng Tò Vò đảo Lớn nhưng quy mô nhỏ hơn nên được gọi là Cổng Tò Vò mini.

 Chú thích 

Thể loại:Núi lửa Việt Nam
Thể loại:Địa lý Quảng Ngãi
Thể loại:Địa chất Việt Nam
Thể loại:Hoạt động núi lửa Đông Nam Á