Hy Bình thạch kinh

Hy Bình thạch kinh (, kinh thư khắc trên đá thời Hy Bình) là một bộ sách khắc trên đá thời nhà Hán với nội dung là các tác phẩm nền tảng của Nho giáo. Lấy theo tên một niên đại trị vì của vua Hán Linh Đế, bộ sách này được đục khắc trong vòng 8 năm từ năm 175 đến 183 lên các bia đá ở nhà Thái học bên ngoài kinh đô Lạc Dương của nhà Hán. Một nhóm học giả Nho giáo đứng đầu là Thái Ung đã tấu xin hoàng đế cho thực hiện công trình này để ngăn chặn việc kinh thư Nho giáo về sau bị chỉnh sửa cho phù hợp với quan điểm của một cá nhân nào đó.

 Mô tả 
Tổng cộng, bộ sách khắc trên bia đá Hy Bình thạch kinh gồm khoảng 200.000 chữ trải đều trên 46 tấm bia và chứa nội dung của bảy bộ sách gồm Kinh Dịch, Kinh Thư, Kinh Nhạc, Kinh Lễ, Kinh Xuân Thu, Hiếu Kinh, và Luận ngữ.Xiping Stone Classics (熹平石经)  (in Chinese) Mỗi tấm bia có chiều cao khoảng 2,5 m và rộng 1 m. Theo ghi chép để lại thì các bia đá này được sắp xếp theo hình móng ngựa (chữ U), trong đó mé Tây là 28 bia đá khắc sách Kinh Dịch, Kinh Thư, Kinh Nhạc và bản Công Dương truyện của Kinh Xuân Thu, ở giữa là 15 tấm bia khắc Kinh Lễ và tên của những học giả tham gia biên soạn bộ sách đá này như Thái Ung, Mã Mật Đê, còn mé Đông là 5 tấm bia khắc Luận ngữ. 

Thái Ung và các học giả khác như Mã Mật Đê, Lư Thực, Hàn Thuyết, Đường Khê Điển, Dương Tứ và con trai Dương Bưu, Trương Tuần, Lý Tuần, Triệu Hựu, và Đan Dương trước tiên sẽ dùng chu sa đỏ viết lên đá sau đó các thợ đá sẽ đẽo khắc mặt bia theo các chữ viết này. Các Nho sinh và học giả sau đó muốn lưu lại chỉ cần chép lại từ các tấm bia này. Kiểu thư pháp được sử dụng cho Hy Bình thạch kinh được coi là tiêu biểu cho Lệ thư thời nhà Hán. Tuy vậy do chiến tranh và loạn lạc, bộ sách đá này đã bị phá hủy. Sau này, Triều Công Vũ (晁公武) thời Nam Tống có soạn sách Thạch kinh khảo dị (石經考異) về bộ Hy Bình thạch kinh nhưng bộ sách này cũng đã bị thất lạc theo thời gian. Viết về Hy Bình thạch kinh ngoài ra còn có thể kể tới bộ Thạch kinh khảo (石經考) của Cố Viêm Vũ, Thạch kinh khảo của Vạn Tư Đồng, Hán Hy Bình thạch kinh tàn tự tập lục của La Chấn Ngọc, Hán thạch kinh tập tồn của Mã Hành, và Lịch đại thạch kinh khảo của Trương Quốc Cam.

Năm 1922, hơn 100 mảnh vỡ được cho là của Hy Bình thạch kinh đã được tìm thấy trong quá trình khai quật di chỉ Thái miếu ở Lạc Dương. Hiện nay các mảnh vỡ này đang được lưu trữ tại nhiều bảo tàng và cơ sở nghiên cứu khác nhau trong đó có Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Trung Quốc, Bảo tàng Thượng Hải, Bảo tàng Thiểm Tây.

 Xem thêm 
 Khai Thành thạch kinh

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Một số mảnh vỡ được cho là của Hy Bình thạch kinh, hiện được lưu giữ tại Đại học Kyoto, gồm mảnh 61A và 61B.

Thể loại:Lạc Dương
Thể loại:Văn bản cổ điển Trung Quốc
Thể loại:Văn học nhà Hán
Thể loại:Văn khắc Trung Quốc
Thể loại:Bộ sách Trung Quốc
Thể loại:Sách thế kỷ 2