Giải phong thánh

Giải phong thánh hay Decanonization''' (tiền tố de-  ←   giới từ: xuống, từ, rời khỏiWalter William Skeat. Từ điển từ nguyên học tiếng Anh. Oxford /Anh : Clarendon Press / de- (tiền tố) – tr. 154.Charles Annandale. Từ điển Hoàng gia về tiếng Anh. Tập 1 / 1905 / tr. 669. – De- (de) – Một tiền tố phổ biến trong tiếng Anh, thường bắt nguồn từ Latin de, nghĩa là từ, rời khỏi, xuống khỏi +  ←  – danh sách, mục lụcLịch sử phong thánh trong Giáo hội Nga / Голубинский Е. Е., giáo sư Học viện Thần học Moscow. – Tái bản lần 2, chỉnh sửa và bổ sung – Moskva : Hội Lịch sử và Cổ vật Nga, 1903. – 600 trang. – tr. 11.Ткачев Е. В. Phong thánh. Bách khoa Chính Thống giáo. – Moskva : Trung tâm Khoa học-Giáo hội «Bách khoa Chính Thống giáo», 2012. – T. XXX. – tr. 269–359. – ISBN 978-5-89572-031-8]CANON // Bách khoa Công giáo, Tập 3; 1913. – Tr. 255–256. – Tên gọi Canon (κανών) nghĩa là quy phạm hoặc quy tắc; và nó được dùng cho nhiều đối tượng, như Kinh thánh quy điển, các quy tắc Công đồng, danh sách chính thức tên các thánh (từ đó có "phong thánh"), và danh sách giáo sĩ phục vụ tại một nhà thờ nào đó, từ đó họ được gọi là canonici.Phong thánh trong Kitô giáo // Encyclopædia Britannica – Phong thánh, hành động chính thức của một cộng đồng Kitô giáo – chủ yếu là Giáo hội Công giáo Rôma nhưng cũng có Giáo hội Chính Thống – tuyên bố một thành viên đã qua đời xứng đáng được tôn kính công khai và ghi tên họ vào danh sách chính thức các thánh của cộng đồng đó.Charles Annandale. Từ điển Hoàng gia về tiếng Anh. Tập 1 / 1905 / tr. 386. – Canon – Danh mục các thánh được thừa nhận và phong thánh trong Giáo hội Công giáo) là việc loại bỏ tên một người khỏi danh sách hay mục lục các thánh; đây là hành động ngược lại với phong thánh.James A. H. Murray. Từ điển tiếng Anh mới dựa trên nguyên tắc lịch sử. Tập II: C (1893)./ tr. 76 – Canonization – Hành động phong thánh; đặc biệt là việc ghi chính thức vào lịch các thánh.Charles Annandale. Từ điển Hoàng gia về tiếng Anh. Tập 1 / 1905 / tr. 386. – Canonization – Hành động phong thánh, việc xếp một người đã mất vào danh mục các thánh, gọi là canon.  
Việc giải phong thánh, tức là loại tên một vị thánh khỏi lịch phụng vụ của Giáo hội, đã từng được thực hiện trong Giáo hội Chính Thống Nga,Religion and the Early Modern State Views from China, Russia, and the West./  James D. Tracy, Marguerite Ragnow. 2004 / tr. 277Making martyrs East & West : canonization in the Catholic and Russian Orthodox churches / Cathy Caridi. – DeKalb, Ill. : NIU press, 2016 / tr. 135 trong Giáo hội Công giáoSummon's Miscellany of Saints and Sinners// Parminder Summon / 2005 / tr. 37Packy Jim Folklore and Worldview on the Irish Border / Ray Cashman. 2016 / tr. 182Afterlives of the Saints. Stories from the Ends of Faith / Colin Dickey. 2012Catholicism Today. An Introduction to the Contemporary Catholic Church / Evyatar Marienberg. 2014 và trong Giáo hội Anh giáo.The Oxford Dictionary of Saints, Fifth Edition Revised / David Farmer. 2011 / tr. xviRichard Utz. Huyền thoại trung cổ về Nghi thức giết người của người Do Thái: Lịch sử tiếp nhận văn học // The Year’s Work in Medievalism. – Montana State University, 1999. – Tập XIV. – tr. 22–42.

 Giáo hội Chính Thống 
Trong Giáo hội Chính Thống Nga, trường hợp nổi tiếng nhất là việc giải phong thánh của công chúa Anna thành Kashin (người được gọi là "Đức tin Chính trực") tại Thượng hội đồng Moskva năm 1677–1678.  
Nguyên nhân của việc giải phong thánh này là do chính sách tôn giáo khi đó: áp đặt bắt buộc kiểu làm dấu thánh giá bằng ba ngón tay tại Nga, thay thế cho biến thể hai ngón tay cũ.Georgy Fedotov. 
Các Thánh của nước Nga cổ / Lời mở đầu //  Tuyển tập trước tác: 12 tập / G. P. Fedotov. – Moskva : Martis : SAM and SAM, 1996. – Tập 8. – 2000. – 266 tr. – ISBN 5-7248-0070-5Boris Uspensky. Thánh giá và vòng tròn: từ lịch sử biểu tượng Kitô giáo. Moskva: Ngôn ngữ văn hoá Slav, 2006. – tr. 90, 333, 365.

Các cải cách khởi đầu dưới thời Alekséi Mikhailovich và tiếp tục dưới triều Pyotr I và những người kế vị, đã đòi hỏi sự tách biệt chính trị và giáo hội khỏi truyền thống trước đó cũng như văn hoá dân tộc. Điều này bao gồm cả việc giải phong thánh những nhân vật có tác phẩm văn học hoặc hagiography mâu thuẫn với chính sách tôn giáo mới.  
Việc tôn kính nhà văn và dịch giả nổi tiếng Maximus Người Hy Lạp đã bị đình chỉ. Các ngày lễ tưởng niệm gắn với 21 thánh Nga đã bị loại bỏ khỏi Typikon năm 1682.Sự thánh thiện trong thời kỳ Peter I / A. E. Naumov // Trong chính thời kỳ này, chúng ta mới bắt gặp hiện tượng hiếm thấy trong Chính Thống giáo: sự "giải phong thánh" sau thay đổi chính sách giáo hội...

Dưới thời Pyotr I, việc tôn kính các thánh tử đạo Anthony, John, và Eustathius – những người để râu và bị một ông hoàng ngoại giáo không râu hành hạ – cũng bị chấm dứt.Cuộc chiến vì sự thánh thiện / Gleb Chistyakov // Polit.ru, 12.02.2013  
Sau năm 1721, số lượng phong thánh mới giảm mạnh (chỉ có 2 thánh mới). Thế kỷ 18 còn chứng kiến việc giải phong thánh của một số vị thánh được tôn kính địa phương. Tuy nhiên, sang thế kỷ 19, việc tôn kính nhiều vị thánh địa phương đã được phục hồi.

Đại đức Andronik (Trubachev) cho rằng điều tai hại nhất không phải là các trường hợp giải phong thánh riêng lẻ, mà là việc chấp nhận nguyên tắc "giải phong thánh" như một chuẩn mực có thể trong đời sống giáo hội – điều này xuất phát từ sự thay đổi chính sách tôn giáo.Phong thánh trong Giáo hội Chính Thống Nga / Chính Thống bách khoa «Azbuka very». 2019.

Trong thế kỷ 20, một số tên các vị thánh từng bị giải trừ đã được phục hồi vào lịch phụng vụ. Việc tái phong thánh Anna thành Kashin được Giáo hội Chính Thống Nga thực hiện năm 1909. Tuy nhiên, đa phần các tu sĩ Nga cổ, những người bị chấm dứt tôn kính trong "cuộc chiến chống Raskol", vẫn bị lãng quên.

Năm 2013, có 36 thánh tử đạo mới (New Martyr) từng chịu đàn áp dưới thời Xô Viết đã bị giải phong thánh. Tên của họ bị xoá khỏi lịch phụng vụ năm 2013 của Giáo hội Chính Thống Nga mà không có lời giải thích.Karin Hyldal Christensen. Review THE MAKING OF THE NEW MARTYRS OF RUSSIA…Memory Politics and the Russian Civil War / Marlene Laruelle, Margarita Karnysheva. 2020Giải trừ thánh: sự thật cay đắng / A. Kuraev // Russkiy obozrevatel, 14.12.2012Một số thánh biến mất khỏi lịch ROK // Izvestia, 14.12.2012.“Sáng kiến giải trừ các tân thánh tử đạo” thuộc về Đại đức Damaskin (Orlovsky) // Portal-Credo.ru, 19.02.2013.

 Giáo hội Công giáo 
Khác với Giáo hội Chính Thống, Giáo hội Công giáo La Mã thường tránh sử dụng từ "giải phong thánh" (decanonization).  
Thay vào đó, trong trường hợp cần thiết, Toà Thánh thường dùng đến hình thức giảm bậc lễ kính (reduction of cult'') hay "ngừng tôn kính công khai".Sylvain Gouguenheim. La desacralisation d'un culte. Sur l'abandon d'un saint au Moyen Âge. Revue Mabillon, 2001.

Ví dụ, sau Công đồng Vatican II, một số thánh được tôn kính theo lịch phụng vụ trước đó đã bị loại bỏ khỏi Lịch phụng vụ Rôma hoặc chỉ giữ ở mức lễ kính tuỳ chọn.  
Trong số này có thể kể đến Thánh Ursula, Thánh Christopher, Thánh George (một số nơi vẫn giữ nguyên, nhưng không còn là lễ kính bắt buộc toàn cầu). Lý do chủ yếu là thiếu chứng cứ lịch sử về sự tồn tại hay các truyền thống hagiography bị coi là huyền thoại hơn là thực tế lịch sử.The Revision of the Roman Calendar, 1969

Trường hợp nổi tiếng khác là Thánh Philomena. Bà được tôn kính rộng rãi trong thế kỷ 19 sau khi có những báo cáo về phép lạ. Tuy nhiên, từ năm 1961, Thánh Bộ Phụng Tự và Kỷ luật Bí tích đã chính thức loại tên bà ra khỏi Lịch phụng vụ Rôma, vì thiếu chứng cứ lịch sử xác thực.  
Dù vậy, việc tôn kính riêng tư đối với Philomena không bị cấm, và tại một số nơi (nhất là ở Mugnano del Cardinale) bà vẫn được sùng kính mạnh mẽ.Catholic Encyclopedia: St. Philomena

 Các trường hợp ngoài Kitô giáo 
Khái niệm tương tự "giải phong thánh" có thể thấy trong các tôn giáo khác.  
Ví dụ, trong Phật giáo Tây Tạng, có những nhân vật từng được tôn kính như các tulku (hoá thân của một vị Phật hay Bồ Tát), nhưng sau đó bị huỷ bỏ sự công nhận bởi Đạt-lai Lạt-ma hoặc các cơ quan tôn giáo cao cấp, nếu phát hiện sai phạm đạo đức hoặc do yếu tố chính trị.Dalai Lama explains the “de-recognition” of a tulku, Tibet.net, 2010

Trong Ấn Độ giáo, các giáo phái đôi khi loại bỏ một guru hay swami khỏi danh sách tôn kính nếu phát hiện ra hành vi sai trái hoặc khi có tranh chấp giáo quyền.Agehananda Bharati. “Defrocking in Hinduism” // History of Religions, 1965

 Tham khảo 

 Xem thêm 
 Phong thánh
 Chân phước
 Giáo hội Chính Thống Nga
 Giáo hội Công giáo Rôma

Thể loại:Thần học Kitô giáo
Thể loại:Thuật ngữ Công giáo
Thể loại:Giáo hội Chính Thống Nga
Thể loại:Thánh Kitô giáo
Thể loại:Phong thánh