Diệp Quang Ban

Diệp Quang Ban (sinh năm 1935) là nhà ngôn ngữ học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012. Ông là Tiến sĩ Văn học, được phong học hàm Giáo sư.

 Tiểu sử 
Diệp Quang Ban sinh năm 1935 ra và lớn lên tại huyện Đại Lôc, tỉnh Quảng Nam. Năm 1954 ông tham gia thanh niên xung phong rồi tập kết ra Bắc và làm việc tại tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn.

Hè năm 1956 ông được đơn vị cử đi học tiếng Nga tại trường Trung cấp Ngoại ngữ ở Hà Nội hệ 2 năm. Hơn 1 năm sau ông là 1 trong 100 sinh viên có kết quả học tập tốt đi làm phiên dịch cho đoàn chuyên gia Liên Xô công tác tại Hải Phòng. Sau 9 tháng làm phiên dịch, ông trở về trường thi tốt nghiệp, rồi hoàn thiện kiến thức để thi lấy bằng Đại học. Năm 1964, Diệp Quang Ban về làm giảng viên tiếng Nga tại khoa Văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Ông có bằng Thạc sĩ Nga ngữ ở Liên xô.

Năm 1969, ông chuyển sang giảng dạy ngôn ngữ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nghiên cứu chuyên sâu về ngữ pháp tiếng Việt. Ông bảo vệ thành công luận án Phó tiến sĩ (nay là Tiến sĩ) về đề tài “Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt ngày nay” vào năm 1980. Ông có học hàm Giáo sư.

 Sự nghiệp 

Ngoài giảng dạy Diệp Quang Ban còn là tác giả của nhiều cuốn sách nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt và được giới chuyên môn đánh giá tốt, nổi bật là các công trình: Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt (1984), Câu đơn tiếng Việt (1987); Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông (1989); Ngữ pháp Tiếng Việt tập 1 (1991), tập 2 (1992); Văn bản và liên kết trong tiếng Việt (1998); Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn (2003); Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu (2004); Ngữ pháp Việt Nam (2009); Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương (2017)... Ông là người đầu tiên giới thiệu quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống của M.A.K Halliday ở Việt Nam và vận dụng lý thuyết này để nghiên cứu câu tiếng Việt.

Ông dược Đảng và Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Kháng chiến, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.

Năm 2012 ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) cho cụm công trình: Câu trong tiếng Việt, bao gồm các công trình: Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt; Câu đơn tiếng Việt.

 Công trình chính 

Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt (1984), 
Câu đơn tiếng Việt (1987); 
Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông (1989); 
Ngữ pháp Tiếng Việt tập 1 (1991), tập 2 (1992); 
Văn bản và liên kết trong tiếng Việt (1998); 
Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn (2003); 
Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu (2004); 
Ngữ pháp Việt Nam (2009); 
Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương (2017)

 Vinh danh 

 Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2012

 Khen thưởng 
 Huân chương Lao động hạng Ba, 
 Huân chương Kháng chiến, 
 Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

 Tham khảo 

Xem thêm
 Giải thưởng Nhà nước

Thể loại:Sinh năm 1935
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Quảng Nam
Thể loại:Giáo sư
Thể loại:Tiến sĩ
Thể loại:Nhà ngôn ngữ học Việt Nam
Thể loại:Người được trao tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)