Vệ Quốc Trưởng Công chúa

Vệ Quốc Trưởng Công chúa Lê thị (tháng 10 năm 1439-?) là một Công chúa nhà Lê sơ, con gái cả vua Lê Thái Tông. Bà được lưu truyền trong dã sử về hôn lễ xa hoa khi mới 10 tuổi làm chấn động cả nước lúc bấy giờ.

Những năm đầu đời
Vệ Quốc Trưởng Công chúa tương truyền có tên Lê Thị Ngọc Đường sinh tháng 10 âm lịch năm 1439 tại Đông Kinhlong phụng thai với Hoàng trưởng tử Lê Nghi Dân con gái cả của vua Lê Thái Tông, mẹ là Chiêu nghi Dương Thị Bí, người Thanh Hoa (Thanh Hoá) đương thịnh sủng. Từ nhỏ Công chúa đã bị câm. Bà Dương thị sau phạm tội truất làm thứ dân, Lê Nghi Dân cũng bị phế bỏ ngôi vị Thái tử. Vị trí Thái tử sau đó thuộc về Hoàng tam tử Lê Bang Cơ, con của Thần phi Nguyễn Thị Anh.

Cuộc hôn nhân chấn động
Theo lệ cũ, Công chúa 16 tuổi mới tính đến chuyện lấy chồng. Tuy nhiên Vệ Quốc Công chúa là ngoại lệ khi mới 10 tuổi đã được ban hôn với Lê Quát, con trai Lê Thụ. Vào năm Mậu Thìn (1448); sách Đại Việt sử ký toàn thư cho biết như sau:

Trong sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục có đoạn chép tương tự: 
Hôn lễ của Vệ Quốc trưởng Công chúa là sự kiện khiến triều thần nhà Hậu Lê và dân chúng chấn động. Theo sách sử, hiếm có một lễ cưới của công chúa nào lại có ảnh hưởng lớn đến xã hội đương thời như lễ cưới của bà.

Theo quy định trong Hội điển, hôn lễ của công chúa phải có 6 lễ đi cưới do Khâm Thiên giám chọn, tổ chức trong 6 ngày khác nhau, mỗi lễ có vật phẩm riêng như: trầu cau, rượu, trâu bò, vàng bạc,… Và để đám cưới cho cho con trai trở nên hoàng tránh, tướng Lê Thụ đã sai người đi mua sắm rất nhiều. Quan lại ở Thăng Long cũng đua nhau mua lễ phẩm đến mừng khiến các mặt hàng nhất là gấm lụa trở nên khan hiếm:
Về chuyện chỉ vì một lễ cưới của công chúa câm khiến dân chúng cả nước chấn động, Việt sử giai thoại bàn: 
Sau đám cưới của con trai với Công chúa,uy tín của Lê Thụ giảm sút nghiêm trọng. Ông bị bắt giam vào ngục tù vì tội để con trai làm bùa yểm đất cát. Năm 1456, ông được tha tội, cho phục chức thái úy. Năm 1459, vua Lê Nhân Tông và Tuyên Từ Hoàng thái hậu bị anh trai cùng mẹ của bà là Lê Nghi Dân sát hại, cướp ngôi. Lúc này Lê Thụ cùng một số đại thần lập mưu lật đổ Nghi Dân nhưng không thành, bị xử tử. Sau này xảy ra chính biến phế truất Lê Nghi Dân, Hoàng tứ tử Lê Tư Thành lên ngôi, tức vua Lê Thánh Tông. Sử sách không còn đề cập đến Công chúa, bà mất khi nào không rõ.

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
Chú thích