Tỉnh Tân Cương, Trung Hoa Dân Quốc

Tỉnh Tân Cương (Xinjiang () hay Sinkiang) là một tỉnh danh nghĩa của Trung Hoa Dân Quốc không có chức năng hành chính. Được thành lập lần đầu tiên như một tỉnh vào năm 1884 bởi nhà Thanh, nó đã được thay thế vào năm 1955 bởi Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chính quyền tỉnh ban đầu đã được chuyển đến Đài Bắc với tên gọi là Văn phòng Chính quyền Tỉnh Tân Cương (新疆省政府辦事處) cho đến khi giải thể vào năm 1992.

 Hành chính 
Tỉnh này thừa hưởng biên giới của tỉnh thời nhà Thanh, giáp với Kansu, Tsinghai, Nội Mông, Tây Tạngvà các quốc gia Liên Xô, Afghanistan, Ấn Độ và Pakistan. Các ranh giới được tuyên bố của tỉnh bao gồm toàn bộ Tân Cương ngày nay và một số phần của Mông Cổ, Tajikistan, Afghanistan và Pakistan.ROC Administrative and Claims.jpg. Wikipedia. Map showing the claims of the ROC.

 Lịch sử 
Năm 1912, nhà Thanh bị thay thế bởi Trung Hoa Dân Quốc. Viên Đại Hoa, tổng đốc nhà Thanh cuối cùng của Tân Cương, đã bỏ trốn. Một trong những cấp dưới của ông, Dương Tăng Tân, đã nắm quyền kiểm soát tỉnh này và gia nhập Trung Hoa Dân Quốc trên danh nghĩa vào tháng 3 cùng năm. Thông qua các mánh khóe chính trị và sự cân bằng khéo léo của các nhóm cử tri dân tộc hỗn hợp, Dương Tăng Tân vẫn duy trì quyền kiểm soát Tân Cương cho đến khi bị ám sát vào năm 1928 sau cuộc Bắc phạt của Quốc dân đảng.Governors of Xinjiang: Yang Zengxin (1912–1928), Jin Shuren (1928–33), Sheng Shicai (1933–44); source: 

Khởi nghĩa Cáp Mật và các cuộc khởi nghĩa khác chống lại người kế nhiệm là Kim Thụ Nhân (金樹仁) đã diễn ra vào đầu thập niên 1930 trên khắp Tân Cương, với sự tham gia của người Duy Ngô Nhĩ cùng các sắc dân Đột Quyết khác, cũng như người Hồi. Kim Thụ Nhân đã chiêu mộ Bạch Vệ để đàn áp cuộc nổi loạn. Tại vùng Kashgar vào ngày 12 tháng 11 năm 1933, Cộng hòa Đông Turkestan đã tuyên bố thành lập, sau khi có những tranh luận về việc quốc hiệu nên là "Đông Turkestan" hay "Uyghuristan. Sư đoàn 36 của người Hồi Quốc dân đảng (Quốc Quân Cách mạng) đã tiêu diệt quân đội của Đệ nhất Cộng hòa Đông Turkestan trong Trận Kashgar (1934), nước Cộng hòa chấm dứt tồn tại sau khi quân Hồi hành quyết hai Emir của Cộng hòa là Abdullah Bughra và Nur Ahmad Jan Bughra. Liên Xô đã xâm lược Tân Cương vào năm 1934. Trong Chiến tranh Tân Cương (1937), toàn bộ tỉnh nằm dưới quyền kiểm soát của quân phiệt Tây Bắc Thịnh Thế Tài(盛世才), ông cai quản Tân Cương trong một thập niên sau đó với sự ủng hộ mật thiết từ Liên Xô.Năm 1944, Tổng thống và Thủ tướng Trung Quốc, Tưởng Giới Thạch, được Liên Xô thông báo về ý định gia nhập Liên Xô của Thịnh Thế Tài, đã quyết định chuyển ông từ Tân Cương đến Trùng Khánh làm Bộ trưởng Bộ Nông Lâm. Hơn một thập kỷ thời đại của Sheng đã kết thúc. Tuy nhiên, một nước Cộng hòa Đông Turkestan thứ hai do Liên Xô hậu thuẫn đã được thành lập trong thời gian ngắn vào năm đó, tồn tại cho đến năm 1949 tại nơi hiện là Châu tự trị Kazakh Ili (các quận Ili, Tarbagatay và Altay) ở phía bắc Tân Cương.

Trong cuộc nổi loạn Ili, Liên Xô đã hỗ trợ những người ly khai Duy Ngô Nhĩ để thành lập Cộng hòa Đông Turkestan (ETR) tại khu vực Ili trong khi phần lớn Tân Cương nằm dưới sự kiểm soát của Trung Hoa Dân Quốc. Năm 1946, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc và ETR đã đồng ý thành lập Chính phủ liên minh tỉnh Tân Cương, mặc dù nó đã sụp đổ ngay sau đó vào năm 1947. Quân Giải phóng Nhân dân tiến vào Tân Cương năm 1949 và chỉ huy Quốc dân đảng Đào Trí Dược đã đầu hàng và bàn giao tỉnh này cho họ. Chính quyền tỉnh ban đầu được chuyển đến Đài Bắc với tên gọi là Văn phòng Chính quyền Tỉnh Tân Cương (新疆省政府辦事處) để tượng trưng cho tuyên bố chủ quyền của Trung Hoa Dân Quốc đối với tỉnh này; cuối cùng nó đã bị giải thể vào năm 1992.

 Nhân khẩu 
Nhóm sắc tộcDân số ước tính
1933Hán202,239 (5.41%)Uyghurs2,900,173 (77.75%)Kazakhs318,716 (8.55%)Hui92,146 (2.47%)Kyrgyz65,248 (1.75%)Mongols63,018 (1.69%)Taranchis41,307 (1.11%)Nga13,408 (0.36%)Sibes9,203 (0.25%)Tajiks8,867 (0.24%)Uzbeks7,966 (0.21%)Tatars4,601 (0.12%)Solons2,489 (0.07%)Manchus670 (0.02%)Tổng3,730,051

 Danh sách các tỉnh trưởng 


 Chủ tịch Chính quyền Tỉnh (thời kỳ Đại lục) 
STTChân dungTên
(Sinh–Mất)Thời gian tại nhiệmĐảng phái chính trị1liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yang_Tseng-hsin.jpg|106x106pxYang Zengxin
楊增新
Yáng Zēngxīn
(1864–1928)1912July 7, 1928Quân Phiệt Tân CươngBị ám sát2liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jin_Shuren.jpg|118x118pxJin Shuren
金樹仁
Jīn Shùrén
(1879–1941)July 7, 1928April 12, 1933Quân Phiệt Tân CươngBị lật đổ trong một cuộc đảo chính.3Liu Wenlong
劉文龍
Liú Wénlóng
(1870–1950)April 14, 1933September 1933Bị cách chức và bị Thịnh Thế Tài quản thúc tại gia.–Zhu Ruichi
朱瑞墀
Zhū Ruìchí
(1862–1934)September 1933March 5, 1934Tỉnh trưởng bù nhìn do Thịnh Thế Tài bổ nhiệm và không được chính quyền Trung ương công nhận. Chết khi đang tại nhiệm.4liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Li_Rong.jpg|117x117pxLi Rong
李溶
Lǐ Róng
(1870–1940)October 1934March 21, 1940Tỉnh trưởng bù nhìn. Chết khi đang tại nhiệm.5liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Governor_Sheng_Shicai.jpg|137x137pxSheng Shicai
盛世才
Shèng Shìcái
(1895–1970)April 4, 1940August 29, 1944People's Anti-Imperialist AssociationKuomintangChỉ được chính quyền Trung ương công nhận là một duban (thống đốc quân sự), Sheng Shicai thực tế là người cai trị Tân Cương từ năm 1933. Năm 1940, chính quyền Trung ương công nhận ông là tỉnh trưởng. Bị cách chức.6liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wu_Zhongxin.jpg|124x124pxWu Zhongxin
吳忠信
Wú Zhōngxìn
(1884–1959)August 29, 1944March 29, 1946KuomintangTừ chức.7liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zhang_Zhizhong.jpg|123x123pxZhang Zhizhong
張治中
Zhāng Zhìzhōng
(1890–1969)March 1946June 1947KuomintangBị cách chức.8liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mas%CA%BF%C5%ABd_%E1%B9%A2abr%C4%AB.jpg|104x104pxMasud Sabri
麥斯武德

(1887–1952)June 1947January 1949KuomintangTỉnh trưởng người Duy Ngô Nhĩ đầu tiên và Tỉnh trưởng đầu tiên không phải người Hán ở Trung Quốc trong thế kỷ XX. Được bổ nhiệm trong cuộc nổi loạn Ili.9liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burhan Shahidi in 1950.jpg|không_khung|111x111pxBurhan Shahidi
包爾漢

(1894–1989)January 1949September 26, 1949KuomintangĐầu hàng Giải phóng Quân Nhân dân.

 Văn phòng Chính quyền Tỉnh Tân Cương 

 Tỉnh trưởng Chính quyền Tỉnh 
No.PortraitName
(Birth–death)Term of officePolitical party1liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yulbars_Khan.jpg|123x123pxYulbars Khan
堯樂博士

(1889–1971)April 11, 1950July 27, 1971KuomintangChết khi tại vị.

 Giám đốc, Văn phòng Chính quyền Tỉnh Tân Cương 
No.PortraitName
(Birth–death)Term of officePolitical party1Yao Tao-hung
堯道宏
Yáo Dàohóng
(1913–1991)July 27, 1971 ?KuomintangCon trai của Yulbars Khan.2Hou Chi-yu
侯紀峪
Hóu Jìyù ?January 16, 1992KuomintangBị bãi bỏ

 Chú thích