Thủ hiến Tây Úc

Thủ hiến Tây Úc là người đứng đầu chính phủ của bang Tây Úc, Úc. Thủ hiến lãnh đạo Chính phủ Tây Úc và chịu trách nhiệm trước Nghị viện Tây Úc. Thủ hiến do thống đốc Tây Úc bổ nhiệm và phải duy trì sự tín nhiệm của Hạ viện, thường là lãnh đạo của đảng hoặc liên minh những đảng chiếm đa số ghế trong Hạ viện. Kể từ khi Tây Úc được trao quyền tự chủ vào năm 1890, đã có 31 thủ hiến. Roger Cook là thủ hiến đương nhiệm, nhậm chức vào ngày 8 tháng 6 năm 2023.

 Lịch sử 
Chức vụ thủ hiến không được quy định trong Hiến pháp Tây Úc. Từ năm 1890 đến năm 1917, thủ hiến không phải là một chức vụ chính thức, nhưng thường được dùng để gọi người đứng đầu chính phủ. Khi Tây Úc trở thành một thuộc địa tự trị vào năm 1890, Thống đốc William Robinson ban đầu ám chỉ rằng ông sẽ gọi người đứng đầu chính phủ là thủ tướng, nhưng sau khi ông bổ nhiệm John Forrest thì ông dùng tên gọi thủ hiến cho phù hợp với những thuộc địa khác ở Úc. Ngày 28 tháng 6 năm 1917, thống đốc chính thức dùng tên gọi thủ hiến khi bổ nhiệm Henry Lefroy. Tuy nhiên, khi bổ nhiệm, công bố sáu chức danh hành pháp của chính phủ vào ngày 2 tháng 7 năm 1917, thống đốc không liệt kê chức vụ thủ hiến. Phải đến ngày 3 tháng 4 năm 1947 thì thủ hiến mới trở thành một trong những chức danh hành pháp của chính phủ.

 Nhiệm vụ và quyền hạn 
Thủ hiến thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy ước và pháp luật. Theo thông lệ, thủ hiến đề nghị quân chủ Úc bổ nhiệm thống đốc, đề nghị thống đốc bổ nhiệm, phân công bộ trưởng Nội các và xác định trách nhiệm của các bộ trưởng. Thủ tướng lãnh đạo, chủ trì Nội các, giao tiếp với thống đốc, nội các, chính quyền bang, những chính quyền bang và lãnh thổ khác, chính phủ liên bang và chính phủ nước ngoài, đề nghị thống đốc tổ chức bầu cử Nghị viện bang và giám sát Văn phòng Thủ hiến và Nội các. Là nghị sĩ, thủ hiến có nhiệm vụ đại diện đơn vị bầu cử của mình.

 Thống kê 
Tính đến năm 2023, đã có 31 thủ hiến Tây Úc. Carmen Lawrence nữ thủ hiến đầu tiên và duy nhất của Tây Úc và cũng là nữ thủ hiến đầu tiên của một bang ở Úc. Theo thông lệ, thủ hiến là thành viên Hạ viện, nhưng có thể là thành viên của một trong hai viện của Nghị viện. Hal Colebatch là thủ hiến duy nhất là thành viên Thượng viện và là thủ hiến tại vị ngắn nhất của Tây Úc. David Brand là thủ hiến tại vị lâu nhất, giữ vụ gần 12 năm từ năm 1959 đến năm 1971. John Scaddan là thủ hiến trẻ tuổi nhất, nhậm chức khi mới 35 tuổi. John Tonkin là thủ hiến lớn tuổi nhất, nhậm chức khi đã 69 tuổi. Charles Court và con trai ông là Richard Courtlà cặp cha con duy nhất làm thủ hiến. George Leake là thủ hiến duy nhất qua đời khi đang giữ chức vụ, cụ thể là vì viêm phổi.

Hai nguyên thủ tướng đã phải ngồi tù. Năm 1994, Brian Burke bị phạt tù hai năm vì chiếm đoạt 17.000 đô la Úc tài khoản tạm ứng của Nghị viện nhưng được tha tù trước thời hạn sau bảy tháng. Năm 1997, Burke bị phạt tù ba năm vì tội biển thủ 122.585 đô la Úc tiền quyên góp cho chiến dịch tranh cử của Đảng Lao động và thụ án sáu tháng trước khi bản án bị tòa án phúc thẩm hủy bỏ. Năm 1995, O'Connor bị phạt tù sáu tháng vì tội ăn cắp tấm séc trị giá 25.000 đô la Úc của Bond Corporation trong thời gian giữ chức vụ.

 Danh sách thủ hiến Tây Úc 

HìnhHọ tên(Năm sinh – Năm mất)Đơn vị bầu cửBầu cửNhiệm kỳĐảngChính phủQuân chủThống đốcTham khảoNhậm chứcMãn nhiệmThời gian giữ chức vụ1130x130pxSir John Forrest(1847–1918)Hạ nghị sĩ đại diện Bunbury1890–190118901894189729 tháng 12 năm 189014 tháng 2 năm 190110 năm,48 ngàyKhông cóForrest ministryVictoriaFrederick BroomeWilliam RobinsonGerard SmithEdward VII2149x149pxGeorge Throssell(1840–1910)Hạ nghị sĩ đại diện Northam1890–1904Thượng nghị sĩ đại diện East Province1907–1910190114 tháng 2 năm 190127 tháng 5 năm 1901101 ngàyKhông cóThrossell ministryArthur Lawley3147x147pxGeorge Leake(1856–1902)Hạ nghị sĩ đại diện Roebourne1890Hạ nghị sĩ đại diện Albany1894–1900Hạ nghị sĩ đại diện West Perth1901–1902—27 tháng 5 năm 190121 tháng 11 năm 1901178 ngàyKhông cóFirst Leake ministry4148x148pxAlf Morgans(1850–1933)Hạ nghị sĩ đại diện Coolgardie1897–1904—21 tháng 11 năm 190123 tháng 12 năm 190132 ngàyKhông cóMorgans ministry(3)147x147pxGeorge Leake(1856–1902)Hạ nghị sĩ đại diện Roebourne1890Hạ nghị sĩ đại diện Albany1894–1900Hạ nghị sĩ đại diện West Perth1901–1902—23 tháng 12 năm 190124 tháng 6 năm 1902190 ngàyKhông cóSecond Leake ministry5149x149pxSir Walter James(1863–1943)Hạ nghị sĩ đại diện East Perth1894–1904—1 tháng 7 năm 190210 tháng 8 năm 19042 năm,40 ngàyKhông cóJames ministryFrederick Bedford6151x151pxHenry Daglish(1866–1920)Hạ nghị sĩ đại diện Subiaco1901–1911190410 tháng 8 năm 190425 tháng 8 năm 19051 year,15 ngàyĐảng Lao độngDaglish ministry7152x152pxSir Hector Rason(1858–1927)Thượng nghị sĩ đại diện Swan1889–1890Hạ nghị sĩ đại diện South Murchison1897–1901Hạ nghị sĩ đại diện Guildford1901–1906190525 tháng 8 năm 19057 tháng 5 năm 1906255 ngàyKhông cóRason ministry8149x149pxSir Newton Moore(1870–1936)Hạ nghị sĩ đại diện Bunbury1904–191119087 tháng 5 năm 190616 tháng 9 năm 19104 năm,132 ngàyKhông cóMoore ministryGerald StricklandGeorge V9144x144pxFrank Wilson(1859–1918)Hạ nghị sĩ đại diện Canning1897–1901Hạ nghị sĩ đại diện Perth1901Hạ nghị sĩ đại diện Sussex1904–1917—16 tháng 9 năm 19107 tháng 10 năm 19111 year,21 ngàyKhông cóFirst Wilson ministry10153x153pxJohn Scaddan(1876–1934)Hạ nghị sĩ đại diện Ivanhoe1904–1911 Hạ nghị sĩ đại diện Brown Hill-Ivanhoe1911–19161916–1917Hạ nghị sĩ đại diện Albany1919–1924Hạ nghị sĩ đại diện Maylands1930–1933191119147 tháng 10 năm 191127 tháng 7 năm 19164 năm,294 ngàyĐảng Lao độngScaddan ministryHarry Barron(9)144x144pxFrank Wilson(1859–1918)Hạ nghị sĩ đại diện Canning1897–1901Hạ nghị sĩ đại diện Perth1901Hạ nghị sĩ đại diện Sussex1904–1917—27 tháng 7 năm 191628 tháng 6 năm 1917336 ngàyĐảng Tự doSecond Wilson ministryWilliam Ellison-Macartney11152x152pxSir Henry Lefroy(1854–1930)Hạ nghị sĩ đại diện Moore1892–19011911–1921191728 tháng 6 năm 191717 tháng 4 năm 19191 year,293 ngàyĐảng Dân tộcLefroy ministry12157x157pxSir Hal Colebatch(1872–1953)Thượng nghị sĩ đại diện East Province1912–1923Thượng nghị sĩ đại diện Metropolitan Province(1940–1948)—17 tháng 4 năm 191917 tháng 5 năm 191930 ngàyĐảng Dân tộcColebatch ministry13141x141pxSir James Mitchell(1866–1951)Hạ nghị sĩ đại diện Northam1905–1933192117 tháng 5 năm 191917 tháng 4 năm 19244 năm,335 ngàyĐảng Dân tộcFirst Mitchell ministryFrancis Newdegate14141x141pxPhilip Collier(1873–1948)Hạ nghị sĩ đại diện Boulder1905–19481924192717 tháng 4 năm 192424 tháng 4 năm 19306 năm,8 ngàyĐảng Lao độngFirst Collier ministryWilliam Campion(13)141x141pxSir James Mitchell(1866–1951)Hạ nghị sĩ đại diện Northam1905–1933193024 tháng 4 năm 193026 tháng 4 năm 19333 nămĐảng Dân tộcSecond Mitchell ministryKhông có(14)141x141pxPhilip Collier(1873–1948)Hạ nghị sĩ đại diện Boulder1905–19481933193626 tháng 4 năm 193319 tháng 8 năm 19363 năm,118 ngàyĐảng Lao độngSecond Collier ministryEdward VIII15137x137pxJohn Willcock(1879–1947)Hạ nghị sĩ đại diện Geraldton1917–19471939194319 tháng 8 năm 193631 tháng 7 năm 19458 năm,345 ngàyĐảng Lao độngWillcock ministryGeorge VI16126x126pxFrank Wise(1897–1986)Hạ nghị sĩ đại diện Gascoyne1933–1951—31 tháng 7 năm 19451 tháng 4 năm 19471 year,244 ngàyĐảng Lao độngWise ministry17149x149pxSir Ross McLarty(1891–1962)Hạ nghị sĩ đại diện Murray-Wellington1930–1962194719501 tháng 4 năm 194723 tháng 2 năm 19535 năm,328 ngàyĐảng Tự doMcLarty–Watts ministryJames MitchellCharles GairdnerElizabeth II18136x136pxBert Hawke(1900–1986)Hạ nghị sĩ đại diện Northam1933–19681953195623 tháng 2 năm 19532 tháng 4 năm 19596 năm,37 ngàyĐảng Lao độngHawke ministry19125x125pxSir David Brand(1912–1979)Hạ nghị sĩ đại diện Greenough1945–197519591962196519682 tháng 4 năm 19593 tháng 3 năm 197111 năm,335 ngàyĐảng Tự doBrand–Watts ministryBrand–Nalder ministryDouglas Kendrew20141x141pxJohn Tonkin(1902–1995)Hạ nghị sĩ đại diện North-East Fremantle1933–1950Hạ nghị sĩ đại diện Melville1950–197719713 tháng 3 năm 19718 tháng 4 năm 19743 năm,66 ngàyĐảng Lao độngTonkin ministryHughie Edwards21130x130pxSir Charles Court(1911–2007)Hạ nghị sĩ đại diện Nedlands1953–19821974197719808 tháng 4 năm 197425 tháng 1 năm 19827 năm,292 ngàyĐảng Tự doCourt–McPharlin ministryCourt ministryWallace KyleRichard Trowbridge22 130x130pxRay O'Connor(1926–2013)Hạ nghị sĩ đại diện North Perth1959–1962Hạ nghị sĩ đại diện Mount Lawley1962–1984—25 tháng 1 năm 198225 tháng 2 năm 19831 year,31 ngàyĐảng Tự doO'Connor ministry23Brian Burke(sinh năm 1947)Hạ nghị sĩ đại diện Balcatta1973–19741977–1983Hạ nghị sĩ đại diện Balga1974–19771983–1988 1983198625 tháng 2 năm 198325 tháng 2 năm 19885 nămĐảng Lao độngBurke ministryGordon Reid24131x131pxPeter Dowding(sinh năm 1943)Thượng nghị sĩ đại diện North Province1979–1986Hạ nghị sĩ đại diện Maylands1986–1990198925 tháng 2 năm 198812 tháng 2 năm 19901 year,352 ngàyĐảng Lao độngDowding ministryKhông có25137x137pxCarmen Lawrence(sinh năm 1948)Hạ nghị sĩ đại diện Subiaco1986–1989Hạ nghị sĩ đại diện Glendalough1989–1994—12 tháng 2 năm 199016 tháng 2 năm 19933 năm,4 ngàyĐảng Lao độngLawrence ministryFrancis Burt26139x139pxRichard Court(sinh năm 1947)Hạ nghị sĩ đại diện Nedlands1982–20011993199616 tháng 2 năm 199316 tháng 2 năm 20017 năm,360 ngàyĐảng Tự doCourt–Cowan ministryMichael JefferyJohn Sanderson27132x132pxGeoff Gallop(sinh năm 1951)Hạ nghị sĩ đại diện Victoria Park1986–20062001200516 tháng 2 năm 200125 tháng 1 năm 20064 năm,343 ngàyĐảng Lao độngGallop ministryKen Michael28138x138pxAlan Carpenter(sinh năm 1951)Hạ nghị sĩ đại diện Willagee1996–2009—25 tháng 1 năm 200623 tháng 9 năm 20082 năm,242 ngàyĐảng Lao độngCarpenter ministry29138x138pxColin Barnett(sinh năm 1950)Hạ nghị sĩ đại diện Cottesloe1990 – 20182008201323 tháng 9 năm 200817 tháng 3 năm 20178 năm,175 ngàyĐảng Tự doBarnett ministryMalcolm McCuskerKerry Sanderson30138x138pxMark McGowan(sinh năm 1967)Hạ nghị sĩ đại diện Rockingham1996–20232017202117 tháng 3 năm 20178 tháng 6 năm 20236 năm,83 ngàyĐảng Lao độngFirst McGowan ministryKim BeazleySecond McGowan ministryChris DawsonCharles III31138x138pxRoger Cook(sinh năm 1965)Hạ nghị sĩ đại diện Kwinana2008–hiện tại—8 tháng 6 năm 2023Đương nhiệmĐảng Lao độngCook ministry

 Dòng thời gian 

 Xem thêm 

 Tây Úc

 Tham khảo 

 Thư mục