Khủng hoảng Iran 1946

Khủng hoảng Iran 1946, còn gọi là Khủng hoảng Azerbaijan () theo nguồn tin của Iran, là một trong những cuộc khủng hoảng đầu tiên của Chiến tranh Lạnh, bắt nguồn từ việc lãnh tụ Liên Xô Joseph Stalin từ chối chấm dứt chiếm đóng lãnh thổ Iran dù vẫn cứ liên tục hứa hẹn rút quân. Lẽ ra, sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, lực lượng Đồng Minh phải chấm dứt chiếm đóng Iran. Tuy nhiên, thay vào đó, những người Iran thân Liên Xô lại tuyên bố thành lập Chính phủ Nhân dân AzerbaijanAll the Shah's Men, Kinzer, p.65-66 và tổ chức ly khai của người Kurd, Cộng hòa Mahabad. Việc Hoa Kỳ gây áp lực buộc Liên Xô phải rút quân là bằng chứng sớm nhất về sự thành công của chiến lược mới Học thuyết Truman và chính sách ngăn chặn.

Vào khoảng tháng 8–tháng 9 năm 1941, Iran Pahlavi đã bị Hồng quân Liên Xô ở phía bắc và quân đội Anh ở trung tâm và phía nam xâm lược. Mỹ và Anh sử dụng Iran làm tuyến đường vận chuyển để cung cấp vật tư quan trọng cho các hoạt động chiến tranh của Liên Xô.

Sau khi tràn vào chiếm đóng Iran, các lực lượng Đồng Minh đã cam kết rút khỏi Iran trong vòng sáu tháng sau khi chiến tranh chấm dứt. Tuy nhiên, khi đến hạn cuối rút quân vào đầu năm 1946, Liên Xô, dưới sự lãnh đạo của Joseph Stalin, vẫn ở lại Iran. Chẳng bao lâu sau, liên minh giữa lực lượng người Kurd và Chính phủ Nhân dân Azerbaijan, được Liên Xô hỗ trợ về vũ khí và huấn luyện, đã giao tranh với lực lượng Iran, khiến tổng cộng 2.000 người thiệt mạng. Cuộc đàm phán của thủ tướng Iran Ahmad Qavam và áp lực ngoại giao của Hoa Kỳ đối với Liên Xô cuối cùng đã buộc Liên Xô phải rút quân và giải thể các quốc gia ly khai Azeri và tổ chức người Kurd.

 Chú thích 

 Đọc thêm 
 Brands, H.W. Into the Labyrinth: The United States and the Middle East, 1945–1993 (1994) pp 7–12.
 André Fontaine, La guerre froide 1917–1991, Edestermann: "Kurdish Independence and Russian Expansion", Foreign Affairs, Vol. 24, 1945–1946, pp. 675–686
 George Lenczowski, Russia and the West in Iran (1949)

 Liên kết ngoài 
 Tài liệu về Khủng hoảng Iran 1945–46 tại Cold War International History Project

Thể loại:Iran năm 1946
Thể loại:Iran năm 1947
Thể loại:Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Thể loại:Quan hệ Iran-Liên Xô
Thể loại:Quan hệ Hoa Kỳ-Liên Xô
Thể loại:Quan hệ quốc tế năm 1946
Thể loại:Quan hệ quốc tế năm 1947
Thể loại:Xung đột năm 1946
Thể loại:Khởi nghĩa ở Iran
Thể loại:Nội chiến ở Iran
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Iran
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Liên Xô
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Azerbaijan
Thể loại:Quan hệ Azerbaijan-Iran
Thể loại:Kurdistan thuộc Iran
Thể loại:Chiến tranh ủy nhiệm
Thể loại:Khởi nghĩa cộng sản