Đồng hồ sáu giờ

Đồng hồ sáu giờ hay đồng hồ 6 giờ (tiếng Anh: six-hour clock) là một quy ước thời gian mà 24 giờ trong một ngày được chia thành 4 giai đoạn gọi là 4 quý, mỗi quý có 6 giờ. Quy ước này ít phổ biến hơn đồng hồ 24 giờ và đồng hồ 12 giờ.

Các giờ của mỗi quý được đánh số là: 6, 1, 2, 3, 4 và 5. Các quý được ký hiệu là: SA (sáng) - quý 1, TR (trưa) - quý 2, CH (chiều) - quý 3 và TÔ (tối) - quý 4.

24 giờ6 giờ00:006:00 SA (nửa đêm)01:001:00 SA02:002:00 SA03:003:00 SA04:004:00 SA05:005:00 SA06:006:00 TR07:001:00 TR08:002:00 TR09:003:00 TR10:004:00 TR11:005:00 TR12:006:00 CH (giữa trưa)13:001:00 CH14:002:00 CH15:003:00 CH16:004:00 CH17:005:00 CH18:006:00 TÔ19:001:00 TÔ20:002:00 TÔ21:003:00 TÔ22:004:00 TÔ23:005:00 TÔ

 Tại Ý 
Đồng hồ sáu giờ là một hệ thống ký hiệu ngày và giờ ở Ý được phát minh trước đồng hồ 24 giờ hiện đại. Trong hệ thống này, ngày bắt đầu vào buổi tối, khi hoàng hôn kết thúc, khoảng nửa giờ sau khi mặt trời lặn, và 24 giờ tiếp theo được chia thành bốn quý, mỗi quý sáu giờ.

Theo lịch sử, một số hệ thống tính giờ cổ đại khác được biết là bắt đầu một ngày vào lúc chạng vạng. Trong trường hợp này, thông lệ ở Ý có từ thời Trung cổ, ở lãnh địa Giáo hoàng, sau đó lan sang các vùng khác ở miền trung nước Ý. Nó bắt nguồn từ truyền thống đan sĩ chia ngày theo giờ cầu nguyện. Mặc dù phổ biến từ những năm 1400 đến những năm 1600, nhưng nó đã được thay thế bằng đồng hồ 12 giờ đầu tiên ở miền bắc và ở miền nam vào khoảng đầu những năm 1800.

Nhiều tòa nhà lịch sử ở Ý có mặt đồng hồ cổ được chia thành sáu giờ, quay bốn vòng mỗi ngày.

Một chiếc đồng hồ chỉ đếm sáu giờ có ưu điểm là đơn giản hơn nhiều về mặt cơ học.

 Tại Đông Nam Á 
Đồng hồ sáu giờ cũng là hệ thống tính giờ truyền thống được sử dụng trong tiếng Thái và trước đây là tiếng Lào và tiếng Khmer, cùng với đồng hồ 24 giờ chính thức. Giống như các hệ thống phổ biến khác, nó đếm hai mươi bốn giờ trong một ngày, nhưng nó chia ngày thành bốn quý, đếm sáu giờ trong mỗi quý. Giờ trong mỗi quý (trừ giờ thứ sáu) được nói bằng các từ hoặc cụm từ chỉ thời gian, đó là:

... mong chao (, ) nửa đầu của ban ngày (07:00 to 12:59)
Bai ... mong (, ) nửa sau của ban ngày (13:00 to 18:59)
... thum (, ) nửa đầu của ban đêm (19:00 to 00:59)
Ti ... (, ) nửa sau của ban đêm (01:00 to 06:59)

Những thuật ngữ này được cho là có nguồn gốc từ âm thanh của các dụng cụ đo thời gian truyền thống. Cồng được sử dụng để báo giờ vào ban ngày và trống vào ban đêm. Do đó, các thuật ngữ mong, một từ tượng thanh của tiếng cồng, và thum, từ tượng thanh của tiếng trống. Ti là một động từ có nghĩa là đánh hoặc đập, và được cho là có nguồn gốc từ hành động đánh vào chính dụng cụ đo thời gian..  Chao và bai lần lượt được dịch là sáng và chiều, và giúp phân biệt hai quý ban ngày.

Giờ thứ sáu của mỗi quý được chỉ ra bằng một tập hợp các thuật ngữ khác nhau. Giờ thứ sáu lúc bình minh được gọi là yam rung (ย่ำรุ่ง, [jâm rûŋ]), và giờ thứ sáu lúc hoàng hôn được gọi là yam kham (ย่ำค่ำ, [jâm kʰâm]), cả hai đều ám chỉ hành động đánh cồng hoặc trống liên tiếp để báo hiệu sự chuyển đổi ngày-đêm (yam), trong đó rung và kham, có nghĩa là bình minh và hoàng hôn, biểu thị thời gian của những sự kiện này. Giờ giữa trưa và nửa đêm lần lượt được gọi là thiang (เที่ยง , [tʰîaːŋ], hoặc thiang wan, เที่ยงวัน, [tʰîaːŋ wān]) và thiang khuen (เที่ ยงคืน, [tʰîaːŋ kʰɯ̄ːn]), cả hai đều dịch theo nghĩa đen là giữa trưa và nửa đêm.

Hệ thống này đã được sử dụng dưới một số hình thức kể từ thời Vương quốc Ayutthaya, nhưng chỉ được Vua Chulalongkorn biên soạn tương tự như hình thức hiện tại vào năm 1901 trong Công báo Hoàng gia 17:206..  Ngày nay, nó chỉ được sử dụng trong lời nói thông tục.

Hệ thống đồng hồ sáu giờ đã bị bãi bỏ ở Lào và Campuchia trong thời Campuchia thuộc Pháp, và hệ thống đồng hồ 24 giờ của Pháp (ví dụ: 3h00) đã được sử dụng kể từ đó.

 Định dạng đồng hồ 

So sánh các hệ thống như sau:

 Ý nghĩa  6 giờ  6 giờ (cách gọi khác)  24 giờ  12 giờ  Tiếng Thái  RTGS  Tiếng Thái  RTGS 1 giờ sáng  ตีหนึ่ง  ti nueng  ตีหนึ่ง   ti nueng  01:00  1:00 SA 2 giờ sáng  ตีสอง  ti song  ตีสอง  ti song  02:00  2:00 SA 3 giờ sáng  ตีสาม   ti sam   ตีสาม  ti sam  03:00  3:00 SA 4 giờ sáng  ตีสี่  ti si   ตีสี่  ti si  04:00  4:00 SA 5 giờ sáng  ตีห้า  ti ha   ตีห้า  ti ha  05:00  5:00 SA 6 giờ trưa  ตีหก,ย่ำรุ่ง  ti hok,yam rung  ตีหก,หกโมงเช้า  ti hok,hok mong chao  06:00  6:00 SA 1 giờ trưa  โมงเช้า  mong chao  เจ็ดโมง (เช้า)*  chet mong (chao)*  07:00  7:00 SA 2 giờ trưa  สองโมงเช้า   song mong chao  แปดโมง (เช้า)*  paet mong (chao)* 08:00  8:00 SA 3 giờ trưa  สามโมงเช้า   sam mong chao  เก้าโมง (เช้า)*  kao mong (chao)*  09:00  9:00 SA 4 giờ trưa  สี่โมงเช้า  si mong chao  สิบโมง (เช้า)*  sip mong (chao)*  10:00  10:00 SA 5 giờ trưa  ห้าโมงเช้า  ha mong chao  สิบเอ็ดโมง (เช้า)*  sip et mong (chao)*  11:00  11:00 SA giữa trưa  เที่ยงวัน  thiang wan  เที่ยงวัน  thiang wan   12:00  12:00 SA 1 giờ trưa  บ่ายโมง  bai mong  บ่ายโมง  bai mong  13:00  1:00 CH 2 giờ trưa  บ่ายสองโมง  bai song mong  บ่ายสองโมง  bai song mong  14:00  2:00 CH 3 giờ trưa  บ่ายสามโมง  bai sam mong  บ่ายสามโมง  bai sam mong  15:00  3:00 CH 4 giờ trưa  บ่ายสี่โมง  bai si mong  บ่ายสี่โมง**  bai si mong**  16:00  4:00 CH 5 giờ trưa  บ่ายห้าโมง  bai ha mong  บ่ายห้าโมง**  bai ha mong**  17:00  5:00 CH 6 giờ tối  หกโมงเย็น,ย่ำค่ำ  hok mong yen,yam kham  หกโมงเย็น  hok mong yen  18:00  6:00 CH 1 giờ tối  หนึ่งทุ่ม  nueng thum  หนึ่งทุ่ม  nueng thum  19:00  7:00 CH 2 giờ tối  สองทุ่ม  song thum  สองทุ่ม  song thum  20:00  8:00 CH 3 giờ tối  สามทุ่ม  sam thum  สามทุ่ม  sam thum  21:00  9:00 CH 4 giờ tối  สี่ทุ่ม  si thum  สี่ทุ่ม  si thum  22:00  10:00 CH 5 giờ tối  ห้าทุ่ม  ha thum  ห้าทุ่ม ha thum  23:00  11:00 CH nửa đêm  หกทุ่ม,เที่ยงคืน,สองยาม hok thum,thiang khuen,song yam  หกทุ่ม,เที่ยงคืน hok thum,thiang khuen  24:00,00:00  12:00 CH

* Từ chao (เช้า) ở đây là tùy chọn vì các số từ 7 đến 11 không được sử dụng ở nơi khác
** Trong đàm thoại, si mong yen (สี่โมงเย็น) và ha mong yen (ห้าโมงเย็น) cũng được nói nếu được coi là buổi tối

 Xem thêm 
 Đồng hồ 24 giờ
 Đồng hồ 12 giờ
 Ký hiệu ngày và giờ ở Thái Lan
 Lịch Thái Lan
 Chữ số Thái Lan
 Giờ ở Thái Lan

 Tham khảo 

Thể loại:Biểu diễn ngày và giờ
Thể loại:Văn hóa Ý
Thể loại:Văn hóa Thái Lan
Thể loại:Hệ thống đô thời gian