Phiên âm Khách Gia

Phiên âm Khách Gia (Pha̍k-fa-sṳ) là một hệ thống chính tả tương tự phiên âm Bạch thoại, được sử dụng để viết tiếng Khách Gia, một phương ngữ của tiếng Hoa mà tộc người Khách Gia sống chủ yếu ở vùng Đông Nam Trung Quốc sử dụng. Các thổ ngữ Khách Gia không nhất thiết phải thông hiểu lẫn nhau do sự rộng lớn của khu vực địa lý phân bố. Bài viết này thảo luận về một dạng cụ thể của tiếng Khách Gia. Hệ thống chính tả này được sáng chế bởi Giáo hội Trưởng lão vào thế kỷ 19. Sách Tân Ước Khách Gia xuất bản năm 1924 được viết bằng hệ thống này.

Hệ thống chữ viết
Phiên âm Khách Gia sử dụng bảng chữ cái Latinh sửa đổi (đã bổ sung dấu hai chấm dưới ṳ cho nguyên âm không tròn môi giữa đóng //) và một số dấu phụ để chỉ thanh điệu. Một dấu gạch ngang được thêm vào để chỉ hợp âm.

Hệ thống hiện tại
 Chữ cái 
Chữ in hoaAChChhEFHIKKhLMNNgOPPhSTThUṲVYChữ thườngachchhefhikkhlmnngopphstthuṳvyTên chữ cáiachichhiefihiikikhiliminingiopiphisitithiuṳviyi

Phụ âm
 Phiên âm Khách Gia Bopomofo mở rộng IPA Ví dụ p ㄅ p pak-kûng 伯公 ph ㄆ pʰ pha̍k-fa 白話 m ㄇ m Mî-koet 美國 f ㄈ f fî-kî 飛機 v ㄪ ʋ vùn-sṳ 文字 t ㄉ t tú-sṳ́ 肚笥 th ㄊ tʰ thai-ngìn 大人 n ㄋ n nài-sâ 泥沙 l ㄌ l lî-mà 鯉嬤 k ㄍ k kâ-yèn 家園 kh ㄎ kʰ khiung-ha 共下 ng(i) ㄫ ŋ/ɲ ngiù-ngiuk 牛肉 h ㄏ h heu-sâng 後生 ch(i) ㄗ/ㄐ ts/tɕ cho-tet 做得 chh(i) ㄘ/ㄑ tsʰ/tɕʰ chhâ-é 車仔 s(i) ㄙ/ㄒ s/ɕ se-ngìn 細人

Nguyên âm
 Phiên âm Khách Gia Bopomofo mở rộng IPA a ㄚ a i ㄧ i u ㄨ u e ㄝ e o ㄛ o ṳ ㄭ ɨ er ㄜ ɤ/ə -p ㆴ p̚ -t ㆵ t̚ -k ㆶ k̚

Dấu thanh
Dưới đây là danh sách dấu thanh của phiên âm Khách Gia với kèm các thanh điệu của phương ngữ Tứ Huyện (四縣) và phương ngữ Hải Lục (海陸) của tiếng này:客家語拼音聲調表。收錄於客家委員會。(2019)。客語能力認證基本詞彙－初級四縣腔(頁24)。

 Tên thanh điệu tiếng Hoa Dấu thanh Dấu phụ Ví dụ Tứ Huyện Hải Lục陰平 âm bình◌̂Dấu mũ夫 fû2453陽平 dương bình◌̀Dấu huyền扶 fù1155上聲 thượng thanh◌́Dấu sắc府 fú3124陰去 âm khứ(không dấu)富 fu5511陽去 dương khứ◌̊Dấu tròn護 fů33陰入 âm nhập(không dấu)福 fuk25陽入 dương nhập◌̍dấu gạch dọc服 fu̍k52

So sánh phiên âm Khách Gia của Trung Quốc đại lục và Đài Loan
Các so sánh dưới đây dựa theo sự so sánh giữa Tân Ước Khách Gia (1924) và Kinh Thánh Khách Gia: Phiên bản Khách Gia Đài Loan ngày nay (2012). Tác phẩm đầu được xuất bản tại Sán Đầu, Trung Quốc đại lục còn tác phẩm sau được xuất bản tại Đài Loan.

Âm đầu
Dưới đây là các quy tắc chuyển đổi giữa phiên âm Khách Gia Trung Quốc đại lục (PFS Trung Quốc) và phiên âm Khách Gia Đài Loan (PFS Đài Loan):劉敏貞. (2011). 比較兩種客語聖經譯本底背ke語音差異—用汕頭客語聖經譯本lâu現代客語聖經譯本底背ke約翰福音為例.

+ So sánh âm đầu Quy tắc  Ký tự  PFS Trung Quốc  PFS Đài Loan ny→ng  源  nyên  ngièn sh→s  聖  shìn  sṳn ts→ch  做  tsò  cho tsh→chh  自  tshṳ̀  chhṳ kw→k  光  kwong  kông

Dấu thanh
Bảng dưới đây so sánh các dấu thanh của phiên âm Khách Gia Trung Quốc đại lục (PFS Trung Quốc), phiên âm Khách Gia Đài Loan (PFS Đài Loan), và phiên âm Bạch thoại của tiếng Mân Nam (POJ Đài Loan).

+ So sánh dấu thanh của phiên âm Khách Gia và phiên âm Bạch thoại Tên thanh điệu  PFS Trung Quốc  PFS Đài Loan  POJ Đài Loan陰平 âm bình  a  â  a陽平 dương bình  â  à  â陰上 âm thượng á á  á陽上 dương thượng  (ǎ)陰去 âm khứ à  a  à陽去 dương khứ  (å)  ā陰入 âm nhập  ap  ap  ap陽入 dương nhập  a̍p  a̍p  a̍p
Ghi chú:
 Tiếng Khách Gia Đài Loan không phân biệt giữa âm thượng 陰上 và dương thượng 陽上. Một số phương ngữ không mang tính tiêu chuẩn của tiếng Phúc Kiến Đài Loan có dương thượng (ǎ).
 Tiếng Khách Gia phương ngữ Tứ Huyện không phân biệt giữa âm khứ 陰去 và dương khứ 陽去, trong khi tiếng Khách Gia phương ngữ Hải Lục lại có dương khứ (å).

 Xem thêm 
Phiên âm Bạch thoại

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 
Chinese to Hakka Dictionary Online (in the Siyen dialect) 
English to Hakka Dictionary Online 
Online Chinese Character to Hakka Pha̍k-fa-sṳ Transliterator 

Thể loại:Tiếng Khách Gia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Đài Loan
Thể loại:Chính tả chữ Latinh
Thể loại:Latinh hóa tiếng Trung Quốc