Nguyễn Hữu Mười

Nguyễn Hữu Mười (sinh năm 1957) là diễn viên, đạo diễn, giảng viên điện ảnh người Việt Nam, ông được biết đến với các vai ông giáo Thứ trong phim Làng Vũ Đại ngày ấy và thầy giáo Khang trong phim Bao giờ cho đến tháng Mười.

 Tiểu sử 
Nguyễn Hữu Mười sinh ngày 9 tháng 9 năm 1957 tại huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình có 11 anh chị em, không có ai theo nghệ thuật.

 Sự nghiệp 
Năm 1974, trong lần cùng bạn đi mua vé xem kịch khi Đoàn kịch Trung ương về biểu diễn, Hữu Mười thấy bảng thông báo tuyển diễn viên, điều khiến ông quyết định viết đơn ứng tuyên là thí sinh sẽ được chụp ba kiểu ảnh, bởi việc được chụp hình là điều không dễ dàng lúc bấy giờ. Lá đơn của ông khi đó chỉ vỏn vẹn 6 dòng và suýt bị đuổi về vì cẩu thả và phải viết lại. Diễn viên Phi Nga là người nhận ra tố chất diễn viên bên trong Hữu Mười, vượt qua vòng sơ tuyển, ông ra Hà Nội dự thi chung tuyển. Khi tốt nghiệp ông là một trong 16 sinh viên trong lớp diễn viên khóa hai trường Điện ảnh Việt Nam cùng với các nghệ sĩ Bùi Cường, Minh Châu, Phương Thanh, Bùi Bài Bình, Quốc Trọng, Thanh Quý, Đào Bá Sơn,...

Tốt nghiệp lớp diễn viên 1977, nghệ sĩ Hữu Mười về công tác tại Hãng phim truyện Việt Nam. Thời gian đầu ông thường hóa thân vào những vai thứ chính. Các bộ phim ông tham gia trong những năm đầu sự nghiệp như Khôn dại, Ngày ấy ở sông Lam, Phương án ba bông hồng.

Năm 1982, Hữu Mười có được vai diễn để đời đầu tiên vào vai thầy giáo Thứ, nhân vật phỉnh theo nhà văn Nam Cao, trong phim Làng Vũ Đại ngày ấy. Năm 1984, Đạo diễn Đặng Nhật Minh đưa đến cho ông kịch bản phim Bao giờ cho đến tháng Mười, vị đạo diễn quán triệt trước rằng không cho ông đóng vai thầy giáo giáo Khang vì lĩnh vực điện ảnh kị việc lặp lại trong diễn xuất. Sau đó vì không tìm được diễn viên phù hợp, Đặng Nhật Minh lại chọn Hữu Mười cho vai thầy giáo Khang, vai diễn giúp ông có được giải Nam diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 7. Năm 1987, Hữu Mười được Bộ Văn hóa cử đi học sang Liên Xô theo học ngành đạo diễn tại Trường Đại học Điện ảnh quốc gia Matxcova (VGIK) theo Hiệp định hợp tác Văn hoá - Giáo dục giữa hai nước. Năm 1993, Hữu Mười tốt nghiệp và trở lại Hãng phim truyện Việt Nam công tác. Năm 1996, ông được đạo diễn Đặng Nhật Minh mời làm phó đạo diễn cho bộ phim Hà Nội mùa đông năm 46.

Năm 1999, Nguyễn Hữu Mười mới có bộ phim điện ảnh đầu tiên do ông đạo diễn là Chiếc hộp gia bảo, tiếp theo đó là các phim điện ảnh truyền hình cho các chương trình của Đài Truyền hình Việt Nam. Bộ phim 7 ngày làm vợ do ông đạo diễn từng được đề cử hạng mục Phim truyền hình ngắn tập của Giải Cánh diều 2004. Hữu Mười bắt đầu tham gia công tác giảng dạy từ năm 2003, ông từng nhậm chức trưởng Khoa truyền hình, trường Đại học sân khấu Điện ảnh Hà Nội.

Năm 2011, Nguyễn Hữu Mười mạnh dạn nhận đạo diễn bộ phim chiến tranh Mùi cỏ cháy, sau khi kịch bản phim bị nhiều đạo diễn khác từ chối vì kinh phí cho phim quá eo hẹp. Bộ phim sau đó chiến thắng 4 giải trong hạng mục phim truyện điện ảnh tại giải Cánh diều 2011 trong đó có giải quan trọng nhất, Cánh Diều Vàng cho phim truyện điện ảnh. Mùi cỏ cháy cũng chiến thắng hạng mục phim điện ảnh tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17 với giải Bông sen Bạc và Biên kịch xuất sắc.

 Gia đình 
Nguyễn Hữu Mười và vợ kết hôn khi họ đang du học bên Liên Xô, họ có hai người con.

 Tác phẩm 

 Vai trò diễn viên 
NămPhimVai diễnĐạo diễnDạng phimChú thích1976Khôn dạiPhùngPhạm Văn KhoaĐiện ảnh1979Những người đã gặpToànTrần Vũ1980Ngày ấy ở sông LamKhangNguyễn Ngọc Trung1981Phương án ba bông hồngBảy CứVăn Hòa1982Làng Vũ Đại ngày ấyÔng giáo ThứPhạm Văn KhoaCuộc chia tay mùa hạTiềmNguyễn Ngọc Trung1985Bao giờ cho đến tháng MườiThầy giáo KhangĐặng Nhật Minh1986Ngày vềTâmTự Huy1996Nước mắt thời mở cửaTiếnLưu Trọng NinhBỏ trốnQuốcPhạm Nhuệ Giang1997Trưởng ban dân sốNhấtTrần Trung Nhàn2020Lựa chọn số phậnTrần Công MinhMai Hồng Phong, Bùi Quốc ViệtPhim truyền hình2024Ánh sáng trước mặtông NhânTrần Hoài Sơn, Nguyễn Danh Dũng

 Vai trò đạo diễn 
+NămPhimVai diễnDạng phimChú thích1997Cơn bão đenĐiện ảnh truyền hìnhĐồng đạo diễn: Vũ Đình Thân1998Không phải chuyện đùa1999Chiếc hộp gia bảoĐiện ảnhTrở lại chùa DâuĐiện ảnh truyền hình2000Nhịp sốngXóm bờ sông2004Bảy ngày làm vợĐồng đạo diễn: Phạm Quang Xuân2006Những kẻ lãng mạn2009Cuộc phiêu lưu không định trướcNhững người lính thầm lặngĐiện ảnh2012Mùi cỏ cháy Đồng đạo diễn: Vũ Đình Thân2016Trên đỉnh bình yên

 Phim tài liệu 

 Điện ảnh chiếu bóng anh hùng (đồng biên kịch: Đỗ Lệnh Hùng Tú)

 Giải thưởng 
+NămSự kiệnHạng mục giải thưởngTác phẩm đề cửKết quảChú thíchGiải thưởng cá nhân1985Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 7Nam diễn viên chính xuất sắc - Phim truyện điện ảnhBao giờ cho đến tháng MườiTác phẩm có giảiNămSự kiệnGiải thưởng chínhPhim đề cửKết quảChú thích2012Giải Cánh diều 2011Phim truyện điện ảnhMùi cỏ cháy 03 giải cá nhân khác2011Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17Cùng một giải cho biên kịch

 Tham khảo 

Thể loại:Người họ Nguyễn
Thể loại:Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Thể loại:Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Sinh năm 1957
Thể loại:Người Hưng Yên
Thể loại:Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam