Tinh vân lưỡng cực

Tinh vân lưỡng cực là một loại tinh vân được đặc trưng bởi hai thùy ở hai bên của một ngôi sao trung tâm. Khoảng 10-20% tinh vân hành tinh là lưỡng cực.The Macquarie/AAO/Strasbourg Hα Planetary Nebula Catalogue: MASH, Parker et al. 2006, MNRAS, 373, 79

Hình thành
Mặc dù nguyên nhân chính xác của cấu trúc tinh vân này vẫn chưa được biết đến, nhưng người ta thường cho rằng nó ám chỉ sự hiện diện của một hệ sao đôi trung tâm với chu kỳ từ vài ngày đến vài năm. Khi một trong hai ngôi sao trục xuất các lớp bên ngoài của nó, ngôi sao còn lại làm gián đoạn dòng chảy vật chất để tạo thành hình dạng lưỡng cực.Binary Progenitor Models for Bipolar Planetary Nebulae, Soker 1998, ApJ, 496, 833

Ví dụ điển hình
Tinh vân Homunculus xung quanh Eta Carinae.NewsCenter - Doomed Star Eta Carinae (06/10/1996) - Release Images. HubbleSite (10 June 1996). Retrieved on 26 November 2010.Eta Carinae Nebula (NGC 3372). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Hubble 5.HubbleSite – NewsCenter – Hubble Witnesses the Final Blaze of Glory of Sun-Like Stars (12/17/1997) – Release Images
Tinh vân M2-9 hay còn gọi là Tinh vân Hồ Điệp.Butterfly Nebula (M 2-9). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Trứng Thối ký hiệu OH231.8+4.2.NewsCenter - The "Rotten Egg" Nebula: A Planetary Nebula in the Making (10/19/1999) - Introduction. HubbleSite (19 October 1999). Retrieved on 26 November 2010.APOD: 1 November 1999 - The Rotten Egg Planetary Nebula. Antwrp.gsfc.nasa.gov (1 November 1999). Retrieved on 26 November 2010.Calabash Nebula (OH231.8+4.2). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân con kiến ký hiệu Menzel 3 hoặc Mz3.NewsCenter - Astro-Entomology? Ant-like Space Structure Previews Death of Our Sun (02/01/2001) - Introduction. HubbleSite (1 February 2001). Retrieved on 26 November 2010.Ant Nebula (Menzel 3). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Westbrook (CRL 618).
Tinh vân Quả trứng (CRL 2688).NewsCenter - Hubble Finds Searchlight Beams and Multiple Arcs around a Dying Star (01/16/1996) - Introduction. HubbleSite (16 January 1996). Retrieved on 26 November 2010.Egg Nebula (CRL 2688). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Hình chữ nhật Đỏ.NewsCenter - Dying Star Sculpts Rungs of Gas and Dust (05/11/2004) - Release Images. HubbleSite (11 May 2004). Retrieved on 26 November 2010.Red Rectangle. Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Đồng hồ cát (MyCn 18).NewsCenter - Hubble Finds an Hourglass Nebula around a Dying Star (01/16/1996) - Release Images. HubbleSite (16 January 1996). Retrieved on 26 November 2010.Hourglass Nebula (MyCn 18). Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Con Cua phương Nam.NewsCenter - Symbiotic Star Blows Bubbles into Space (08/24/1999) - Release Images. HubbleSite (24 August 1999). Retrieved on 26 November 2010.Southern Crab Nebula (He2-104) . Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
Tinh vân Boomerang.NewsCenter - Hubble Catches Scattered Light from the Boomerang Nebula (09/13/2005) - Release Images. HubbleSite (13 September 2005). Retrieved on 26 November 2010.Boomerang Nebula. Daviddarling.info (1 February 2007). Retrieved on 26 November 2010.
NGC 2346.APOD: 28 October 2001 – NGC 2346: A Butterfly-Shaped Planetary Nebula
Tinh vân Cánh bướm.
Tinh Vân KjPn 8- Tinh vân lưỡng cực lớn nhất (theo kích thước góc).

Xem thêm
Tiến hóa sao
Dòng chảy lưỡng cực
Eta Carinae

Tham khảo

Thể loại:Tinh vân