Đường Lý Tự Trọng, Thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có nhiều con đường cùng mang tên Lý Tự Trọng tại các phường xã khác nhau. Bài này viết về con đường tại phường Sài Gòn, Bến Thành (Quận 1 cũ).
Đường Lý Tự Trọng, trước đây là Đường Gia Long là một con đường tại trung tâm Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, đi từ ngã sáu Phù Đổng đến đường Tôn Đức Thắng.

Vị trí
Đường Lý Tự Trọng là tuyến đường một chiều dài 1,83 km, bắt đầu từ ngã sáu Phù Đổng (vòng xoay giao thông nơi giao nhau của 6 tuyến đường: Cách Mạng Tháng Tám, Lý Tự Trọng, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thị Nghĩa, Nguyễn Trãi và Lê Thị Riêng), cắt qua nhiều tuyến đường khác như: Trương Định, Thủ Khoa Huân, Nguyễn Trung Trực, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Pasteur, Đồng Khởi, Hai Bà Trưng, Chu Mạnh Trinh,... và kết thúc tại đường Tôn Đức Thắng.

Lịch sử
250px|trái|nhỏ|Góc đường De La Grandière và Catinat
Đoạn đường từ ngã sáu Phù Đổng đến đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa hiện nay vốn thuộc con đường thiên lý từ cổng thành Bát Quái đi qua vùng Đề Ngạn (Chợ Lớn) rồi đi về miền Tây Nam Bộ (cùng với đường Nguyễn Trãi). Đoạn còn lại từ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa đến đường Tôn Đức Thắng được làm về sau trên đường hào của thành Bát Quái cũ, tức tòa thành mà vua Minh Mạng đã cho phá vào năm 1835 sau cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi. Vào năm 1926, khi người ta tiến hành đào móng để xây dựng một tòa nhà tại góc đường De La Grandière và Catinat, vết tích một đoạn tường thành Bát Quái cũ đã phát lộ.
nhỏ|Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh (Dinh Gia Long xưa), tọa lạc tại số 65 Lý Tự Trọng
Dưới thời Pháp thuộc, ban đầu con đường được đặt là đường số 17. Từ ngày 1 tháng 2 năm 1865, đường được đặt tên là đường Gouverneur (tức đường Thống đốc), do dinh thự đầu tiên của Thống đốc Nam Kỳ nằm trong khuôn viên Trường Trung học phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa ngày nay. Ngày 1 tháng 7 năm 1870, chính quyền lại quyết định đổi tên thành đường De La Grandière (), theo tên của Thống đốc Nam Kỳ Pierre-Paul de La Grandière.

Năm 1950, chính quyền Quốc gia Việt Nam của Bảo Đại đổi tên đoạn đường từ ngã sáu đến đường Catinat thành đường Gia Long, đoạn còn lại vẫn mang tên De La Grandière. Năm 1955, đoạn đường còn lại cũng được chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi thành đường Gia Long, theo tên của vị vua sáng lập triều Nguyễn. Dinh Phó soái tọa lạc trên tuyến đường cũng được đổi thành Dinh Gia Long. Đường Gia Long nằm ở vị trí vuông góc với đường Nguyễn Huệ (đối thủ trong lịch sử của ông), có điểm đầu giáp Ngã sáu Phù Đổng cùng những con đường mang tên các công thần của vua Gia Long (Lê Văn Duyệt, Võ Tánh, Ngô Tùng Châu). 

Năm 1975, chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam đổi tên đường Gia Long thành đường Lý Tự Trọng như hiện nay. Đường Lý Tự Trọng chạy trước Thư viện Khoa học Tổng hợp, vốn khi xưa là Khám lớn Sài Gòn, nơi Lý Tự Trọng bị giam cầm và hy sinh.

Chú thích

Lý Tự Trọng
Thể loại:Quận 1