Tiếng Soyot

Tiếng Soyot (hay Soyot-Tsaatan) là một ngôn ngữ Turk đã tuyệt chủng và đang được hồi sinh thuộc nhánh Sayan Siberia, tương tự như tiếng Dukha và có liên quan chặt chẽ với tiếng Tofa. Có hai phương ngôn được nói ở Nga và Mông Cổ: Soyot ở huyện Okinsky của Cộng hòa Buryatia (Nga) và Tsaatan ở thung lũng Darkhad của Mông Cổ.

Ngôn ngữ này đang được hồi sinh trong các trường tiểu học. Năm 2002, V. I. Rassadin xuất bản từ điển Soyot-Buryat-Nga. Năm 2020, ông tiếp tục xuất bản một cuốn sách dành cho trẻ em bằng tiếng Soyot, cùng với các bản dịch tiếng Nga, tiếng Mông Cổ và tiếng Anh.

 Phân loại 
Tiếng Soyot-Tsaatan thuộc ngữ hệ Turk. Trong họ này, nó được xếp vào nhánh Turk Sayan. Theo một số nhà nghiên cứu, nhánh Turk Sayan có năm ngôn ngữ:

 Tuva (ISO 639:tyv)
 Tofa (ISO 639:kim)
 Soyot
 Dukha (ISO 639:dkh, bị từ chối)
 Tuba (đã tuyệt chủng, không nhầm lẫn với phương ngữ Tubalar của tiếng Bắc Altai)
Theo Glottolog, Soyot là một phương ngữ của các ngôn ngữ Taiga và Sayan:

 Tuva (ISO 639:tyv)
 Bốn phương ngữ
 Tiếng Taiga Sayan (ISO 639:kim)
 Dukha
 Soyot
 Toju
 Tofa
 Tuha
Tương tự như vậy, Ragagnin chia các ngôn ngữ Sayan thành hai nhánh: Thảo nguyên và Taiga, nhưng sự khác biệt nhất định so với Glottolog:

 Taiga
 Dukha
 Tofa
 Toju
 Phương ngữ Tuva Tere-Khöl
 Soyot
 Thảo nguyên
 Tiếng Tuva chuẩn
 Các phương ngữ Altay-Sayan của Trung Quốc và Mông Cổ
 Tuha

 Chữ viết 
Tiếng Soyot-Tsaatan ít được viết ra. Rassadin sử dụng hệ chữ dạng Kirin để đại diện cho tiếng Soyot trong từ điển và sách ngữ pháp của mình. Một số chữ cái chỉ được dùng trong các từ vay mượn tiếng Nga.
+Bảng chữ cái SoyotChữ cáiIPAChữ cáiIPAChữ cáiIPAАа/a/Һһ/h/Хх/x/Бб/b/Лл/l/Цц/t͡s/Вв/v/Мм/m/Чч/t͡ʃ/Ғғ/ɣ/Нн/n/Ҷҷ/d͡ʒ/Дд/d/Ңң/ŋ/Шш/ʃ/Ее/e, ʲe/Không được sử dụng ở đầu từ.Оо/o/Щщ/ɕ/Ёё/ʲo, jo/Өө/ø/Ъъ/◌ˤ/Cho biết phụ âm đứng trước bị thanh hầu hóa.Жж/ʒ/Пп/p/Ыы/ɯ/Зз/z/Рр/r/Ьь/◌ʲ/Cho biết phụ âm đứng trước bị vòm hóa.Ии/i/Ии và Іі đều đại diện cho cùng một âm /i/. Ии chỉ ra rằng phụ âm trước đó bị vòm hóa; Іі không có yếu tố này.Сс/s/Ээ/e/Được sử dụng ở đầu từ hoặc sau nguyên âm.Іі/i/Тт/t/Әә/æ/Йй/j/Уу/u/Юю/ʲu, ju/Кк/k/Үү/y/Яя/ʲa, ja/Ққ/q/Фф/f/

 Ngữ pháp 

 Tính từ 
Một số tính từ có thể được tăng tính chất bằng cách lặp âm tiết. Người Soyot lấy âm tiết đầu tiên cùng với /p/ và thêm nó vào phía trước của từ, ví dụ: qap-qara "rất đen", sap-sarɯɣ "rất vàng". Các tính từ khác được tăng cường bằng cách sử dụng trạng từ tuŋ "rất", ví dụ: tuŋ ulɯɣ "rất lớn".

 Số đếm 
Tiếng Soyot-Tsaatan sử dụng hệ thống đếm cơ số 10.
1biræː10on2iˁhi20t͡ʃeːrbi, t͡ʃeːrvi3yʃ30yd͡ʒøn4dørt40dørtøn5beʃ50bed͡ʒøn6aˁltɯ60aˁlton7t͡ʃedi70t͡ʃedon8ses80ses on9tos90tos on100t͡ʃys1000mɯŋ
Các số phức tạp được tạo ra nhiều tương tự như tiếng Việt, ví dụ: yʃ mɯŋ tos t͡ʃys tos on tos "ba nghìn chín trăm chín mươi chín".

Các số thứ tự được hình thành bằng cách thêm từ duɣaːr vào chữ số chính, ví dụ: iˁhi duɣaːr "thứ hai".

 Xem thêm 

 Tiếng Dukha

 Tham khảo 

Thể loại:Ngôn ngữ Turk nguy cấp
Thể loại:Ngôn ngữ Turk Xibia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Nga
Thể loại:Ngôn ngữ tại Mông Cổ
Thể loại:Ngữ hệ Turk