Danh sách quân chủ Scotland

Vương quốc của người Picts biết đến với tên gọi là Vương quốc Alba trong tiếng Gael Scotland, tên gọi mà về sau này được biết đến trong tiếng Scots và tiếng Anh là Scotland; cách gọi trong cả hai ngôn ngữ nhày đều không đổi cho đến ngày nay. Cho đến tận cuối thế kỷ 11, các vị vua Scotland mới sử dụng cụm từ rex Scottorum, hay vua của người Scots để chỉ tước hiệu của mình theo ngôn ngữ Latin. Vương quốc Scotland sau này sát nhập với vương quốc Anh năm 1707 nhằm tạo thành Vương quốc Đại Anh. Do đó, nữ vương Anne trở thành vị quân chủ cuối cùng của các vương quốc Scotland và Anh cũ, cũng như là vị quân chủ đầu tiên của nhà nước Đại Anh mới, mặc dù cả hai vương quốc Scotland và Anh đều đã nằm dưới sự trị vì của một vị quân chủ duy nhất kể từ sau năm 1603 (xem Liên minh Vương thất). Chú của Anne là Charles II đã người cuối cùng làm lễ gia miện ở Scotland năm 1651 tại Scone. Ông có một lễ gia miện lần thứ hai ở London sau đó 10 năm.

 Huy hiệu 

 Danh sách quân chủ Scotland 

 Nhà Alpin (848 – 1034) 

Sự cai trị của Kenneth MacAlpin là sự khỏi đầu cai trị cho gia tộc thường được gọi với cái tên Alpin, theo các quan điểm sử học hiện đại. Hậu duệ của Kenneth MacAlpin chia ra làm hai nhánh, ngai vàng thì luân phiên chuyển giao giữa hai nhánh này, cái chết của các vị vua của một nhánh cai trị bất kỳ thường rất sớm do sự đẩy nhanh việc chuyển giao bởi các nguyên nhân như chiến tranh, ám sát hoặc do những kẻ tiếm ngôi gây nên. Malcolm II là người cai trị cuối cùng thuộc gia tộc Alpin, ông thành công trong việc loại bỏ những đối thủ tiếm vị của mình nhưng lại chết không có con cái; do đó ngai vàng được chuyển giao cho cháu trai theo đằng ngoại của ông là Duncan I, người khai sinh ra dòng tộc Dunkeld.
+Tên(Tiếng Gaelic hiện đại)(Tiếng Gaelic trung cổ)Biệt hiệuChân dungDanh xưngSinh–mấtThời gian trị vìKenneth I MacAlin(Coinneach mac Ailpein)(Cináed mac Ailpín / Ciniod m. Ailpin)Trên thưc tế, Coinneach nên được gọi là Cionaodh, vì Coinneach theo như lịch sử từng được biết đến lại là một cái tên hoàn toàn khác biệt. Tuy vậy, trong ngôn ngữ hiện đại, cả hai cái tên này được coi như đồng nghĩa với nhau.An Ferbasach"Nhà chinh phục"Skene, Chronicles, p. 83.không khung|133x133pxRex Pictorum("Vua của người Picts")810–13 tháng 2 năm 858843/848–13 tháng 2 năm 858Donald I(Dòmhnall mac Solein)(Domnall mac Ailpín)không khung|108x108px812–13 tháng 4 năm 86213 tháng 2 năm 858–13 tháng 4 năm 862Constantine I(Còiseam mac Choinnich)(Causantín mac Cináeda)An Finn-Shoichleach"Giả phong túc"Tạm dịch từ cụm từ The Wine-Bountiful.Skene, Chronicles, p. 85.không khung|138x138px?–87213 tháng 4 năm 862–872Áed(Aodh mac Choinnich)(Áed mac Cináeda)không khung|119x119px?–878872–878Giric(Griogair mac Dhunghail)(Giric mac Dúngail)Mac Rath"Đứa con của Thần may mắn"Skene, Chronicles, p. 87.không khung|133x133pxc. 878–889878–889Eochaid()(Eochaid mac Run)?–889878–889 (?)Donald II(Dòmhnall mac Chòiseim)(Domnall mac Causantín)Dásachtach"Người điên"Hudson, Celtic Kings,  p. 58.không khung|105x105pxRí Alban("Vua Scotland")Rì nan Albannaich("Vua của người Scots")?–900889–900Constantine II(Còiseam mac Aoidh)(Causantín mac Áeda)An Midhaise"Người trung niên"Skene, Chronicles, p. 91; Hudson, Celtic Kings, p. 65.không khung|117x117pxkhông trễ hơn năm 879–952900–943Malcolm I(Maol Chaluim mac Dhòmhnaill)(Máel Coluim mac Domnall)An Bodhbhdercc"Hồng quỵ hại"Tạm dịch từ cụm từ ''the Dangerous Red''Skene, Chronicles, p. 93.không khung|113x113px5 tháng 10 năm 987–3 tháng 12 năm 954943–3 tháng 12 năm 954IndulfTên của ông là Gallic hóa từ tiếng Na Uy Hildufr (hoặc là theo tiếng Anh là Eadulf); trên thực tế từ này có nhiều cách chuyển nghĩa khác nhau theo kiểu Gallic vào thời điểm đó, ví dụ như là Iondolbh, được tìm thấy trong bài thơ Duan Albanach; Ildulb được sử dụng bởi một số nhà sử học vì nó chuyển tự đúng chính tả của cụm từ Hildulfr theo như tiếng Gallic; Eadwulf thì có lẽ là chuyển tự từ từ Idulb, do đó từ này đôi khi cũng được sử dụng để chuyển tự cho tên ông. Tên của ông không bao giờ được sử dụng rộng rãi hơn bởi nhóm ngôn ngữ Scotland cũng như các nhóm người Gaelic, và cũng không hề có chuyện tự từ theo ngôn ngữ hiện đại. Cái tên "Indulf" ra đời là sản phẩm của sự phát âm theo tiếng Pháp thời hậu kỳ trung đại; Hudson, Celtic Kings, p, 89.()(Ildulb mac Causantín)An Ionsaighthigh"Kẻ hung hăng"Skene, Chronicles, p. 94.không khung|124x124px?–9623 tháng 12 năm 954–962Dub/Dubh or Duff(Dub mac Maíl Choluim)(Dubh mac Mhaoil Chaluim)Dén"Kẻ mãnh liệt"Duan Albanach, 23 here; với Dub nghĩa là "Black", "Dub the Black" là cụm từ lặp thừa.không khung|122x122pxc. 928–967962–967Cuilén(Cailean)(Cuilén mac Ilduilb)An Fionn"Vua tóc trắng"Skene, Chronicles, p. 95.không khung|109x109px?–971967–971Amlaíb(Amhlaigh)(Amlaíb mac Ilduilb)?–977967/971–977Kenneth II(Coinneach mac Mhaoil Chaluim)(Cináed mac Maíl Choluim)An Fionnghalach"Kẻ giết anh trai"Skene, Chronicles, p. 96.không khung|104x104px?–995977–995Constantine III(Còiseam mac Chailein)(Causantín mac Cuiléin)Constantinus Calvus"Constantine Hói"không khung|102x102pxc. 970–997995–997Kenneth III(Coinneach mac Dhuibh)(Cináed mac Duib)An Donn"Thủ lĩnh/Tóc rối"Từ trước có khả năng đúng vì các nguồn tiếng Anh sau này (phần phát âm) gọi ông là "Grim"; Trong tiếng Cựu Ireland thì từ donn đồng nghĩa với từ greimm, mang nghĩa là "quyền lực" hoặc "quyền thế"; xem Skene, Chronicles, p. 98; Hudson, Celtic Kings, p. 105.không khung|127x127pxc. 966–25 tháng 3 năm 1005997–25 tháng 3 năm 1005Malcolm II(Maol Chaluim mac Choinnich)(Máel Coluim mac Cináeda)Forranach"Kẻ hủy diệt"Skene, Chronicles, pp. 99–100.không khung|106x106pxc. 954–25 tháng 11 năm 1034c. 25 tháng 3 năm 1005–25 tháng 11 năm 1034

 Nhà Dunkeld (1034 – 1286) 

Duncan kế nhiệm ngội vua với tư cách là cháu ngoại của Malcolm II, do đó thì gia tộc Dunkeld có mối quan hệ gần gũi với gia tộc Alpin. Ông sau đó bị giết trong chiến trận bởi Macbeth, người có một triều đại cai trị lâu dài và thành công sau đó nữa. Trong một loại những trận chiến xảy ra trong khoảng những năm 1057 đến 1058, con trai của Duncan là Malcolm III đã đánh bại và giết chết Macbeth cùng đứa con trai riêng (cũng là người kế vị ngai vàng) của ông là Lulach, giành lấy ngôi vương Scotland. Quan hệ thù địch trong vương triều tuy vậy là không kết thúc; khi Malcolm chết trên chiến trường, người anh em ruột của ông là Donald III (biệt hiệu "Bán") chiếm lấy ngai vàng xứ Scotland cùng với việc trục xuất các con của Malcolm III ra khỏi Scotland. Sau này, một cuộc nội chiến khác lại khởi phát, lần này hai bên đối thủ là Donald III và một trong những đứa con bị trục xuất của Malcolm III là Edmund, đối đấu với họ là những người con lưu vong của Malcolm III trở về từ Anh, trước là Dulcan II và sau là Edgar. Edgar sau đó chiến thắng, trục xuất chú và anh trai của mình đến sống ở tu viện. Sau thời kỳ cai trị của David I, một trong những đứa con cuối cùng của Malcolm IIiI cai trị Scotland, ngai vàng vương quốc được trao theo kiểu cha truyền con nối, nếu vua không có con thì truyền lại cho anh em cai trị.
+Tên(Tiếng Gaelic hiện đại)(Tiếng Gaelic trung cổ)Sinh – mấtBiệt hiệuChân dungDanh xưngThời gian trị vìHôn nhânDuncan I(Donnchadh mac Crìonain)(Donnchad mac Crínáin)c. 1001 – 14 tháng 8 năm 1040An t-Ilgarach(Kẻ bệnh tật/Ốm yếu)Skene, Chronicles, p. 102.không khung|134x134pxRí Alban25 tháng 11 năm 1034–14 tháng 8 năm 1040SuthenÍt nhất 2 người conMacbeth(MacBheatha mac Fhionnlaigh)(Mac Bethad mac Findlaích)c. 1005 – 15 tháng 8 năm 1057Rí Deircc(Vị vua đỏ)không khung|105x105px14 tháng 8 năm 1040–15 tháng 8 năm 1057GruochKhông có conLulach(Lughlagh mac Gille Chomghain)(Lulach mac Gille Comgaín)Trước 1033 – 17 tháng 3 năm 1058Tairbith(Kẻ không may mắn)–Fatuus(Kẻ ngốc ngếch)Anderson, Early Sources, vol. i, p. 603.không khung|245x245px15 tháng 8 năm 1057–17 tháng 3 năm 1058Không kết hônMalcolm III(Maol Chaluim mac Dhonnchaidh)(Máel Coluim mac Donnchada)? – 13 tháng 11 năm 1093Canmore(Đại thủ lĩnh)Cách gọi này ban đầu được ho là của Mael Coluim IV, cháu trai Mael Coluim III's, sau đó được cho là nhẫm lẵn; xem Duncan,  Kingship of the Scots, pp. 51–52, 74–75; Oram, David I, p. 17, note 1. Cenn Mór có lẽ mang nghĩa "great chief" (Đại thủ lĩnh) nhiều hơn "big head" (Đại nguyên thủ), theo như suy luận thường thấy.không khung|126x126pxRí Alban / Scottorum basileus17 tháng 3 năm 1058–13 tháng 11 năm 1093Ingebjørg Finnsdatter3 người con
không khung|100x100pxMargaret xứ Wessex10708 người conDonald III(Maol Chaluim mac Dhonnchaidh)(Máel Coluim mac Donnchada)c. 1032 – 1099Bán(Công bằng)không khung|114x114pxRí Alban13 tháng 11 năm 1093–Tháng 5 năm 1094Không rõ danh tínhÍt nhất 1 người conDuncan II(Donnchadh mac Mhaoil Chaluim)(Donnchad mac Maíl Choluim)c. 1060 – 12 tháng 11 năm 1094không khung|123x123pxRí Alban / Rex ScottorumTháng 5 năm 1094–12 tháng 11 năm 1094Ethelreda xứ Northumbria1 người conDonald III(Maol Chaluim mac Dhonnchaidh)(Máel Coluim mac Donnchada)c. 1032 – 1099Bán(Công bằng)không khung|114x114pxRí Alban12 tháng 11 năm 1094–1097Không rõ danh tínhÍt nhất 1 người conEdgar(Eagar mac Mhaoil Chaluim)(Étgar mac Maíl Choluim)c. 1074 – 8 tháng 1 năm 1107Probus(Dũng cảm)Anderson, Early Sources, vol. ii, p. 141.không khung|118x118pxRí Alban / Rex Scottorum1097–8 tháng 1 năm 1107Không kết hônAlexander I(Alasdair mac Mhaoil Chaluim)(Alaxandair mac Maíl Choluim)c. 1078 – 23 tháng 4 năm 1124"Tàn nhẫn"Biệt hiệu này được đặt sau khi ông mất, và nó không được xác nhận trong khoảng 3 thế kỷ tiếp sau đó, trong các tác phẩm của Andrew xứ Wyntounkhông khung|105x105px8 tháng 1 năm 1107–23 tháng 4 năm 1124Sybille xứ Normandiec. 1107Không có conDavid I(Dàibhidh mac Mhaoil Chaluim)(Dabíd mac Maíl Choluim)c. 1084 – 24 tháng 5 năm 1153"Thánh"Biệt hiệu sau này. Sanctus Latin hóa chỉ mang nghĩa là "Thần thánh" . David trên thưc tế chưa bao giờ được phong thánh.không khung|118x118px23 tháng 4 năm 1124–24 tháng 5 năm 1153Maud xứ Huntingdonc. 1107Không có conMalcolm IV(Maol Chaluim mac Eanraig)(Máel Coluim mac Eanric)Trước 24 tháng 5 năm 1141 – 9 tháng 12 năm 1165Virgo(Con gái)–Canmore(Đại thủ lĩnh)không khung|133x133px24 tháng 5 năm 1153–9 tháng 12 năm 1165Không kết hônWilliam I(Uilleam mac Eanraig)(Uilliam mac Eanric)c. 1142 – 4 tháng 12 năm 1214"Sư kỳ"–Garbh(Cộc cằn)Annals of Ulster, s.a. 1214.6; Annals of Loch Cé, s.a. 1213.10.không khung|173x173px9 tháng 12 năm 1165–4 tháng 12 năm 1214Ermengarde xứ Beaumont5 tháng 9 năm 11863 người conAlexander II(Alasdair mac Uilleim)(Alaxandair mac Uilliam)24 tháng 8 năm 1198 – 6 tháng 7 năm 1249không khung|100x100px4 tháng 12 năm 1214–6 tháng 7 năm 1249không khung|106x106pxJoan của Anh21 tháng 6 năm 1221Không có con
Marie xứ Coucy15 tháng 5 năm 12391 người conAlexander III(Alasdair mac Alasdair)(Alaxandair mac Alaxandair)4 tháng 9 năm 1241 – 19 tháng 3 năm 1286không khung|141x141px6 tháng 7 năm 1249–19 tháng 3 năm 1286không khung|103x103pxMargaret của Anh26 tháng 12 năm 12513 người con
không khung|180x180pxYolande xứ Dreux15 tháng 10 năm 1285Không có con

 Nhà Sverre (1286 – 1290) 

Vai trò ngôi vương của Margaret, Thiếu nữ Na Uy vẫn còn gây tranh cãi trong giới sử gia. Một trong số những người viết tiểu sử cho bà là Archie Duncan cho rằng do bà "không làm lễ đăng quang nên bà không trở thành nữ vương của người Scot". Một sử gia khác là Norman H. Reid cho rằng Margaret "được chấp nhận làm nữ vương" bởi những người ủng hộ đương thời, và có lẽ do không làm lễ đăng quang nên "[bà] không thể khởi đầu việc trị vì của mình được".
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìMagaretThiếu nữ Na Uykhông khung|116x116pxTháng 3/4 năm 1283 – Tháng 9 năm 129019 tháng 3 năm 1286 – Tháng 9 năm 1290

 Thời kỳ không ngai thứ nhất (1290 – 1292) 

 Nhà Balliol (1292 – 1296; khôi phục nền quân chủ Scotland) 
Cái chết của Magaret của Na Uy bắt đầu hai năm trống ngôi cho vương quốc Scotland do vấn đề kế vị. Với cái chết của cô, nhánh kế vị của William I tuyệt tự và cũng không có người kế vị rõ ràng. 13 ứng cử viên có thể kế vị ngai vàng xuất hiện, với ứng cử viên sáng giá nhất là John Balliol, chắt nội của em trai của William I là David xứ Huddington và Robert de Brus, Lãnh chúa thứ 5 xứ Annandale, cháu trai của David xứ Huddington. Các đại thần Scotland mời Edward I của Anh đến phân xử người kế vị. Ông này chấp thuận lời đề nghị nhưng buộc người Scotland phải thề trung thành với ông. Cuối cùng, các đại thần quyết định rằng John Balliol lên làm vua Scotland, nhưng ông này tỏ ra là người cai trị yếu kém. Hai năm sau đó thì John Balliol bị buộc phải thoái vị nhằm phục vụ mưu đồ sát nhập Scotland vào vương quốc Anh của Edward I.
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìHôn nhânJohn BalliolToom Tabard(Kẻ khoác áo choàng rỗng)(Iain Balliol)không khung|136x136pxc. 1249 – c. 25 tháng 11 năm 131417 tháng 11 năm 1292 – 10 tháng 7 năm 1296không khung|223x223pxIsabella de Warennec. 9 tháng 2 năm 1291Ít nhất 1 người con

 Thời kỳ không ngai thứ hai (1292 – 1306) 

 Nhà Bruce (1306 – 1371; lần hai khôi phục quân chủ Scotland) 
Trong 10 năm, đất Scotland không hề có vua. Tuy vậy, người Scotland vẫn không khoanh tay đứng nhìn việc người Anh cai trị vùng đất quê hương mình. Từ William Wallace, John Comyn và cuối cùng là Robert Bruce (cháu trai của Robert de Brus, Lãnh chúa thứ 5 xứ Annandale, một trong những ứng cử viên cho ngai vàng xứ Scotland năm 1292) chiến đấu chống lại sự cai trị của Anh quốc. Bruce cùng những cận thần thân cận của ông đã trừ khử đối thủ đang đe dọa con đường đoạt lấy ngai vàng của ông, John Comyn, tại nhà thờ Greyfriars tại Dumfries vào ngày 10 tháng 6 năm 1306. Sau đó cũng trong cùng năm, Robert đăng quang ngai vàng Scotland. Ông sau đó bị săn lùng với tội danh giết người và sau đó trốn ra ngoài hải đảo, để lại một Scotland không có người lãnh đạo. Người Anh sau đó tái chiến với người Scotland, và khoảng một năm sau đó thì Robert quay lại, giành lại được sự ủng hộ cho mình. Sức mạnh của ông, đối lập với Edward II có phần ít quyết tâm hơn thay thế với vua cha Edward I của Anh trong cuộc chiến với Scotland cho phép người Scotland giành lại được độc lập cho quốc gia của mình. Sau trận Bannockburn năm 1304, quân Anh bị Scotland đem quân truy đuổi; đến năm 1326, người Anh buộc phải kí hòa ước với  người Scotland, theo đó chấp nhận sự độc lập của Scotland. Con của Robert, David II, lên ngôi khi còn nhỏ và người Anh, dưới sự hậu thuẫn của Edward Balliol, con của vua John Balliol, tái gây chiến trở lại đối với Scotland, buộc David phải rời khỏi quê nhà của mình. Edward Balliol tự mình làm lễ gia miện và cai trị người Scot sau đó (1332–1356), nhượng các bá quốc phía Nam cho người Anh trước khi bị loại khỏi ngai vàng một lần nữa. David sống lưu vong trong phần lớn khoảng thời gian cai trị của mình, trước là sống trong tự do với đồng minh Pháp của ông, sau là sống trong giam cầm bởi người Anh. Ông chỉ quay trở lại Scotland năm 1537, và sau cái chết của ông năm 1371 mà không có con kế vị thì sự cai trị của nhà Bruce với Scotland cũng kết thúc.
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìHôn nhânRobert ITộc Bruce(Raibeart a Briuis)không khung|192x192px11 tháng 7 năm 1274 – 7 tháng 6 năm 132925 tháng 3 năm 1306 – 7 tháng 6 năm 1329không khung|134x134pxIsabella xứ MarNửa đầu năm 12961 người con
không khung|228x228pxElizabeth de Burgh13025 người conDavid II(Dàibhidh Bruis)không khung|158x158px5 tháng 3 năm 1324 – 22 tháng 2 năm 13717 tháng 6 năm 1329 – 22 tháng 2 năm 1371không khung|186x186pxJoan của Anh17 tháng 7 năm 1328Không có con
Margaret Drummond20 tháng 2 năm 1364Không có con

 Nhánh tiếm vị (Nhà Balliol; 1332 – 1356) 
Edward Balliol là con của vua John Balliol, người đã cai trị Scotland trong 4 năm sau khi được lựa chọn là người cai trị trong cuộc đại hỗn loạn ở Scotland năm 1293. Sau khi John Balliol thoái vị, ông chạy đến sống ẩn dật trong suốt phần đời còn lại ở Picardy, Pháp cho đến khi mất. Người con Edward Balliol của ông sau đó lợi dụng sự hỗn loạn của Scotland dưới thời kỳ cai trị của David II nhằm dẫn quân chinh phục vùng đất này dưới sự hỗ trợ của người Anh. Sau khi đánh bại các lực lượng dưới quyền các nhiếp chính đại thần Scotland thì Edward đăng quang ngôi vương tại Scone năm 1320. Ông bị các nhiếp chính đánh bại ngay sau đó và buộc phải rút lui về Anh. Dưới sự hậu thuẫn của người Anh, Edward Balliol cố gắng đoạt lại ngôi vương thêm 2 lần, vào các năm 1333 và 1335 với kịch bản khá giống nhau: Đầu tiên ông chiếm được ngôi vương Scotland và cai trị vùng đất một thời gian ngắn, sau đó thì các rắc rối xảy ra khiến sự cai trị của ông bị suy yếu nghiên trọng và buộc phải rút lui trở về Anh, cho đến khi ông về lần 2 đã là năm 1336. Khi David quay trở về năm 1341 để cai trị vương quốc một lần nữa, Edward mất đi phần lớn sự ủng hộ dành mình. Khi David bị bắt giữ trên chiến trường năm 1346, Edward Balliol nỗ lực thêm lần nữa nhằm chiếm lấy ngai vàng Scotland nhưng ông có rất ít sự ủng hộ, và chiến dịch của ông lại thất bại trước khi có được thêm sự chú ý từ phía Scotland. Năm 1356, Edward từ bỏ mọi yêu sách liên quan đến ngai vàng Scotland.
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìYêu sáchEdward Balliol(Đối lập với David II)không khung|168x168pxc. 1283 – Tháng 1 năm 136424 tháng 9 năm 1332 – 20 tháng 1 năm 1356Con trai John Balliol, ứng cử viên cho ngai vàng Scotlanh thay thế cho David II đang lưu vong.

 Nhà Stewart/Stuart (1371 – 1651) 
Robert the Stewart là cháu ngoại của Robert I qua con gái thứ của ông là Marjorie. Sinh năm 1306, ông già hơn chú của mình là David II. Do vậy, ông bắt đầu cai trị khi đã ở tuổi 55, độ tuổi không thể cai trị mạnh mẽ được, điều mà sau này cũng xảy ra với con trai ông là Robert III (ông đã 53 tuổi khi kế thừa vương vị năm 1590 và sau đó bị thương nặng sau khi bị ngã ngựa. Điều này dẫn đến việc 5 vị vua trẻ lên cai trị sau đó dưới sự hỗ trợ của các nhiếp chính. Thời kỳ Stewart do vậy chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng về quyền lực của nhà vua, các quý tộc thì chiếm đoạt lấy vương quyền, sau đó là thời kỳ cai trị cá nhân của nhà vua, thời điểm các nhà vua cố gắng sửa chữa sai lầm gây ra từ thời kỳ trị vì lúc còn nhỏ của họ, đồng thời cũng chịu ảnh hưởng từ thời kỳ của người tiền nhiệm trước đó. Các quý tộc Scotland ngày càng trở nên khó kiểm soát hơn, và việc cai trị Scotland trở nên khó khăn hơn. Những nỗ lực kiểm soát của James I kết thúc bằng việc ông bị ám sát. James III thì bị giết trong một cuộc nội chiến giữa ông và các quý tộc, dẫn đầu bởi con trai của ông (sau là James IV). Khi James IV, người tiến hành cai trị một cách hà khác cũng như đàn áp các qúy tộc, mất tại trận Flodden, người vợ của ông là Magaret Tudor được đề cử nhiếp chính cho người con trai nhỏ tuổi của bà là James V, đã không bị những mối thù hằn đối với các quý tộc, và với của James V là Mary xứ Guise kế nhiệm nhiếp chính con gái Mary I chỉ có thể cai trị Scotland một cách yên bình thông qua việc chia rẽ và chinh phục các quý tộc chống đối, đồng thời lợi dụng sự hối lộ của người Pháp và cai trị đất nước bằng bàn tay cai trị tự do của mình. Cuối cùng, Mary I, con gái James V, nhận thấy rằng bà không thể cai trị Scotland do sự chống đối của đông đảo tầng lớp quý tộc cũng như sự cứng rắn đến từ người dân, vốn theo đạo Calvin và phản đối đức tin Công giáo của bà. Cuối cùng bà bị buộc phải thoái vị và rời đến sống lưu vong tại Anh, nơi mà Mary đã trải qua 18 năm cuối cùng của mình với việc bị giam giữ ở nhiều lâu đài và dinh thự khác nhau trước khi bị Elizabeth I buộc tội xử tử hình vì tội phản bội vị nữ vương Anh này. Khi Mary I thoái vị, con của bà với người cha thứ hai của mình là Henry, Lãnh chúa Darnley (một thành viên thứ của gia tộc Stuart) lên ngôi, lấy hiệu James VI (với tư cách là vua).

James VI trở thành vua của Anh vào năm 1603 với tước hiệu James I khi mà người cô Elizabeth I mất mà không có con kế thừa. Từ đó trở đi, mặc dù hai vương quốc Anh và Scotland mặc dù riêng biệt, các vị quân chủ Scotland lại sống chủ yếu ở Anh. Charles I, con của James, sau đó phải đối mặt với một cuộc nội chiến trên đảo quốc Anh. Cuộc xung đột trên đảo quốc Anh kéo dài 8 năm và kết thúc bằng sự trục xuất Charles I ra nước ngoài. Quốc hội Anh sau đó tuyên bố kế thúc sự cai trị của nền quân chủ trên đảo Anh. Nghị viện Scotland, sau một số động thái cân nhắc ban đầu, quyết định cắt đứt liên hệ với Anh và tuyên bố rằng Charles II, con của Charles I, sẽ trở thành vua. Ông này cai trị Scotland cho đến năm 1651, khi Oliver Cromwell đưa quân xâm lược vùng đất và buộc Charles II phải sống lưu vong .
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìHôn nhânRobert IINhà Stewart(Raibeart II Stiùbhairt)không khung|190x190px2 tháng 3 năm 1316 – 19 tháng 4 năm 139022 tháng 2 năm 1371 – 19 tháng 4 năm 1390Elizabeth Mure1336 (Trái theo giáo luật)1349 (Miễn trừ từ giáo hoàng)10 người con
không khung|168x168pxEuphemia xứ Ross2 tháng 5 năm 13554 người conRobert IIIÔng vua khập khễnh(Raibeart III Stiùbhairt)không khung|190x190pxc. 1337 – 4 tháng 4 năm 140619 tháng 4 năm 1390 – 4 tháng 4 năm 1406không khung|187x187pxAnabella Drummondc. 13677 người conJames I(Seumas I Stiùbhairt)không khung|124x124pxNửa cuối tháng 7 năm 1394 – 21 tháng 2 năm 14374 tháng 4 năm 1406 – 21 tháng 2 năm 1437không khung|165x165pxJoan Beaufort2 tháng 2 năm 14248 người conJames IIVị vua nhiệt huyết(Seumas II Stiùbhairt)không khung|125x125px16 tháng 10 năm 1430 – 3 tháng 8 năm 146021 tháng 2 năm 1437 – 3 tháng 8 năm 1460không khung|188x188pxMary xứ Geldern3 tháng 7 năm 14497 người conJames III(Seumas III Stiùbhairt)không khung|125x125px10 tháng 7 năm 1451/Tháng 5 năm 1452 – 11 tháng 6 năm 14883 tháng 8 năm 1460 – 11 tháng 6 năm 1488157x157px|không khungMargaret của Đan Mạch13 tháng 7 năm 14693 người conJames IV(Seumas IV Stiùbhairt)không khung|150x150px17 tháng 3 năm 1473 – 9 tháng 9 năm 151311 tháng 6 năm 1488 – 9 tháng 9 năm 1513không khung|119x119pxMargaret Tudor8 tháng 8 năm 15036 người conJames V(Seumas V Stiùbhairt)không_khung|128x128px10 tháng 4 năm 1512 – 14 tháng 12 năm 15429 tháng 9 năm 1513 – 14 tháng 12 năm 1542không khung|123x123pxMadeleine của Pháp và Bretagne1 tháng 1 năm 1537Không có con
không khung|121x121pxMarie xứ Guise18 tháng 6 năm 15383 người conMary I(Màiri Stiùbhairt)không khung|134x134px8 tháng 12 năm 1542 – 8 tháng 2 năm 158714 tháng 12 năm 1542 – 24 tháng 7 năm 1567không khung|113x113pxFrançois II của Pháp24 tháng 4 năm 1558Không có con
không_khung|130x130pxHenry Stuart, Huân tước Darnley3 tháng 2 năm 15651 người con
không khung|100x100pxJames Hepburn, Bá tước thứ 4 xứ Bothwell15 tháng 5 năm 1567Không có conJames VI(Seumas VI Stiùbhairt)không khung|125x125px19 tháng 6 năm 1566 – 27 tháng 3 năm 162524 tháng 7 năm 1567 – 27 tháng 3 năm 1625không khung|129x129pxAnna của Đan Mạch23 tháng 10 năm 15897 người conCharles I(Teàrlach I Stiùbhairt)không_khung|120x120px19 tháng 11 năm 1600 – 30 tháng 1 năm 164927 tháng 3 năm 1625 – 30 tháng 1 năm 1649không khung|132x132pxHenrietta Maria của Pháp1 tháng 5 năm 16259 người conCharles II(Teàrlach II Stiùbhairt)không_khung|121x121px29 tháng 5 năm 1630 – 6 tháng 2 năm 168530 tháng 1 năm 1649 – 3 tháng 9 năm 1651không khung|122x122pxCatarina Henriqueta của Bồ Đào Nha14 tháng 5 năm 1662Không có con

 Thời kỳ không ngai thứ ba (1651 – 1660) 

 Nhà Stewart/Stuart (1660 – 1707; lần ba khôi phục quân chủ Scotland) 
Sau khi sự kiện phục hoàng Scotland, nhà Stuarts trở lại làm vua của Scotland nhưng quyền lực của Scotland lại bị xem nhẹ. Trong thời kỳ cai trị của Charles II, nghị viện Scotland bị giải tán và Charles II bổ nhiệm James II làm thống đốc Scotland. James II sau đó trở thành James VII của Scotland vào năm 1685. Do là một tín đồ của đức tin Công giáo nên James bị buộc phải rời khỏi Anh sau 3 năm trị vì. Thay thế vị trí của ông là người cháu gái Mary và chồng bà là William nhà Orange từ Hà Lan. Họ cai trị với tên hiệu lần lượt là Mary II và William II.

Nỗ lực nhằm thuộc địa hóa của Scotland đối với Darien Scheme nhằm cạnh tranh với Anh thất bại, dẫn đến việc nhiều quý tộc Scotland tài trợ cho công cuộc thuộc địa hóa ngập trong cảnh nợ nần vì bước đi mạo hiểm này. Điều này trùng hợp với sự kiện Anne, con gái vua James VII, lên ngôi nữ hoàng. Anne có khá nhiều người con nhưng tất cả đều chết yểu, bỏ lại việc thiếu người thừa kế khi mà anh trai cùng cha khác mẹ của bà là James sống lưu vong ở Pháp sau đó. Người Anh chọn Sophie của Pfalz, một người theo phe Kháng Cách và là cháu gái nội của James VII, lên làm quân chủ, Nhiều người Scotland lại mong muốn Vương tử James lên ngôi do gốc gác gia tộc Stuart của ông, điều mà sẽ đe dọa phá vỡ dự luật liên minh vương quyền giữa Anh và Scotland nếu chọn ông này làm vua. Để ngăn chặn liên minh sụp đổ, người Anh xây dựng một kế hoạch mà theo đó hai vương quốc là Anh và Scotland sẽ sát nhập thành một vương quốc duy nhất, vương quốc Đại Anh, với một vị quân chủ cai trị cùng hai hệ thống nghị viện riêng cho hai nước. Cả hai nghị viện đều ủng hộ sự hợp nhất này (mặc dù đối với người Scotland có hơi miễn cưỡng, nhưng yếu tố tài chính thúc đẩy họ đồng ý điều này), cùng với một vài những thủ đoạn nhằm hối lộ, những sự bằng lòng cũng như các khoản chi tiêu khác để đa số nghị viện Scotland bỏ phiếu tán thành. Do đó, mặc dù các vị quân chủ tiếp tục cai trị Scotland nhưng họ trước tiên làm vậy với tư cách vua của Đại Anh và sau đó là Liên hiệp Anh.
+TênChân dungSinh – mấtThời gian trị vìHôn nhânCharles II(Teàrlach II Stiùbhairt)không khung|121x121px29 tháng 5 năm 1630 – 6 tháng 2 năm 168529 tháng 5 năm 1660 – 6 tháng 2 năm 1685không khung|122x122pxCatarina Henriqueta của Bồ Đào Nha14 tháng 5 năm 1662Không có conJames VII(Seumas VII Stiùbhairt)không khung|121x121px14 tháng 10 năm 1633 – 16 tháng 9 năm 17016 tháng 2 năm 1685 – 11 tháng 12 năm 1688không khung|120x120pxAnne Hyde3 tháng 9 năm 16609 người con
không khung|123x123pxMaria xứ Modena21 tháng 11 năm 16734 người conMary II(Màiri II Stiùbhairt)không_khung|120x120px30 tháng 4 năm 1662 – 28 tháng 12 năm 169411 tháng 4 năm 1689 – 28 tháng 12 năm 16944 tháng 11 năm 16733 người conWilliam II(Uilleam Orains; "William của Orange")không_khung|122x122px14 tháng 11 năm 1650 – 8 tháng 3 năm 170213 tháng 2 năm 1689 – 8 tháng 3 năm 1702Anne I(Anna Stiùbhairt)không_khung|126x126px6 tháng 2 năm 1665 – 1 tháng 8 năm 17148 tháng 3 năm 1702 – 1 tháng 5 năm 1707không khung|119x119pxJørgen của Đan Mạch28 tháng 7 năm 168317 người con

 Những người tiếm vị sau này 
James VII tiếp tục tuyên bố ngôi vương Anh, Scotland và xứ Ireland. Khi ông mất năm 1701, người con trai James của ông tiếp tục tuyên bố vương quyền 3 nước này với tên hiệu James VIII của Scotland và III của Anh và xứ Ireland (cho đến khi mất), kể cả khi 2 vương quốc Anh và Scotland sát nhập thành Đại Anh. Năm 1715, một năm sau cái chết của người chị cùng cha khác mẹ là Anne, cùng với sự kế nhiệm của người chú Geogre xứ Hannover, James đổ bộ lên Scotland để tranh giành ngôi vương. Ông sau đó thất bại và quay trở lại lục địa. Một nỗ lực khác được thực hiện bởi Charles, con trai của James vào năm 1745 cũng với mục đích tương tự đã thất bại. Tất cả con của James mất mà không ai có thể kế thừa tuyên bố vương quyền của họ, điều này đem đến dấu chấm hết cho vương tộc Stuart.Sau năm 1807, tuyên bố vương quyền của phe Jacobite đầu tiên được chuyển cho nhà Savoia (1807 – 1840), sau thì là nhánh Modena của vương tộc Habsburg-Lothringen (1840 – 1919) và cuối cùng là nhà Wittelsbach (từ năm 1919). Người kế thừa tuyên bố hiện nay là Franz, Công tước xứ Bayern. Tuy vậy, không một ai thuộc các gia tộc này kể từ năm 1807 theo đuổi yêu sách quân chủ đối với vương quyền của các vùng đất này.

Năm 1971, Tổng thống Uganda Idi Amin tự mình tuyên bố là vua không ngai của Scotland, tuy vậy tuyên bố phi logic này không được cộng đồng quốc tế công nhận.
 Dòng thời gian quân chủ Scotland 

 Đạo luật Liên minh 
Đạo luật Liên minh là đạo luật nghị viện đôi được cả hai nghị viện Anh và Scotland thông qua lần lượt vào các năm 1706 và 1707, với các điiefu khoản của Hòa ước Liên minh được đựa vào thực thi từ ngày 22 tháng 7 năm 1706, sau thời gian dài mà Anne đàm phán với cả hai nghị viện. Đạo luật theo đó sát nhập hai vương quốc Anh và Scotland vào làm một với tên gọi mới là vương quốc Đại Anh.Welcome  parliament.uk, accessed 7 October 2008

Scotland và Anh đã nằm dưới sự cai trị của một vị quân chủ kể từ sau sự kiện Liên minh Vương thất năm 1606 khi vua Scotland là James VI kế thừa ngai vàng Anh quốc. Mặc dù được mô tả là đạo luật liên minh vương thất năm 1707, trên thực tê vương quyền của cả hai vương quốc đã nằm trong tay của cùng một người. Ba nỗ lực không thành vào các năm 1606, 1667 và 1689 đã được thực hiện để sát nhập hai vương quốc, tuy nhiên, chỉ đến những năm đầu thế kỷ 18 thì ý tưởng này của nghị viện cả hai vương quốc mới thành hiện thực, theo đó đưa hai quốc gia riêng biệt cùng đồng thời nằm dưới sự điều hành của một nghị viện cũng như một vị quân chủ duy nhất

 Xem thêm 

 Phả hệ quân chủ Scotland
 Công tước xứ Rothesay – Tước hiệu người kế vị quân chủ Scotland.
 Điện Holyrood – Dinh cơ của các vị quân chủ Scotland.
 His Grace (Ngài) – Kiểu xưng hô sử dụng bởi các vị quân chủ Scotland.
 Danh sách hôn phối hoàng gia Scotland
 Ngài Cao ủy Đại thần của Nghị viện Scotland
 Danh sách quân chủ quần đảo Anh
 Danh sách quân chủ quần đảo Anh theo nguyên nhân cái chết
 Nơi chôn cất của Hoàng gia Anh

 Chú thích 

 Tài liệu tham khảo 

 Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History: AD 500–1286, 2 Vols, (Edinburgh, 1922)

 Hudson, Benjamin T., Kings of Celtic Scotland, (Westport, 1994)
 Skene, W. F. (ed.), Chronicles of the Picts, Chronicles of the Scots and other Early Memorials of Scottish History, (Edinburgh, 1867)

 Liên kết ngoài 

 Scottish Monarchs
 British Royal Family History – Kings and Queens of Scotland
nhỏ|Dòng chữ Rí Alban (Vua của Scotland) trong phần MS Rawlinson B 489  (Biên niên sử Ulster).

Thể loại:Quân chủ Scotland
Thể loại:Danh sách vua
Thể loại:Danh sách (Scotland)
Thể loại:Vương quốc Scotland
Thể loại:Danh sách lịch sử Scotland