Thủ tướng Nam Phi

Thủ tướng Nam Phi (Tiếng Nam Phi: Eerste Minister van Suid-Afrika) là người đứng đầu chính phủ Nam Phi giữa các năm 1910 và 1984.

 Lịch sử 
Chức vụ Thủ tướng ở Nam Phi được thành lập vào năm 1910, khi Liên hiệp Nam Phi được thành lập. Thủ tướng được người đứng đầu nhà nước — Toàn quyền và sau 1961 là tổng thống nhà nước khi Nam Phi trở thành một nước Cộng hòa. Trên thực tế thì người giữa chức vụ này là lãnh tụ của liên minh thuộc phe đa số ở Tòa Hạ viện. Ngoại trừ một vài trường hợp, vị Toàn quyền gần như phải hành động dựa trên quyết định của thủ tướng, vì vậy nên trên thực tế thì thủ tướng là người lãnh đạo nhà nước trên thực tế, với quyền lực tương đương so với người đồng cấp bên phía Anh.

Người giữ chức đầu tiên là Louis Botha, một vị tuớng Boer cũ và là người hùng trong chiến tranh Boer thứ hai.

Chức vụ Thủ tướng bị bãi bỏ vào năm 1984, khi tổng thống nhà nước được trao quyền điều hành theo hiến pháp mới — chính thức sát nhập vai trò của Thủ tướng và Tổng thống Nhà nước. Tổng thống cuối cùng của Nhà nước Nam Phi, P. W. Botha, trở thành tổng thống nhà nước nắm quyền hành pháp đầu tiên của Nam Phi sau hiến pháp 1984 sau khi Marais Viljoen kêt thúc nhiệm kỳ của mình.

Sau thời kỳ Apartheid, Đảng Tự do Inkatha kêu gọi sự quay trở lại của hệ thống nghị viện kiểu phuơng Tây (tức phân chia quyền hành pháp), với Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ, với mục tiêu lớn hơn là loại bỏ tình trạng độc đảng hiện nay ở nhà nước Nam Phi.IFP: Statement by Mangosuthu Buthelezi, Inkatha Freedom Party Leader, welcomes Constitutional Court judgment on regulation of introduction of bills, 12 October 2012

 Danh sách 

+Tên(Sinh – mất)Chân dungNhiệm kỳ làm việcBầu cửĐảngNội các(Thành phần)Nhận nhiệm sởRời nhiệm sởThời gian tại nhiệmLouis Botha(1862 – 1919)Nghị sĩ từ Standerton, Tỉnh Transvaal trước 1915, sau là từ Losbergkhông_khung|143x143px31 tháng 3 năm 191020 tháng 10 năm 19151910Đảng Nam PhiL. Botha I20 tháng 10 năm 191527 tháng 8 năm 19191915L. Botha IIJan Christiaan Smuts(1870 – 1950)Nghị sĩ từ Wonderboom, Tỉnh Transvaalkhông_khung|148x148px3 tháng 9 năm 191920 tháng 3 năm 1920Đảng Nam Phi20 tháng 3 năm 19208 tháng 2 năm 19211920Smuts I8 tháng 2 năm 192130 tháng 6 năm 19241921Smuts IIJames Barry Munnik Hertzog(1866 – 1942)Nghị sĩ từ Smithfield, Tỉnh Orange Free Statekhông_khung|133x133px30 tháng 6 năm 192414 tháng 6 năm 19291924Đảng Quốc gia(Tới năm 1934)James Barry Munnik Hertzog I14 tháng 6 năm 192917 tháng 5 năm 19331929James Barry Munnik Hertzog II17 tháng 5 năm 193317 tháng 5 năm 19381933Đảng Liên hiệp(Từ năm 1934)James Barry Munnik Hertzog III18 tháng 5 năm 19385 tháng 9 năm 19391938James Barry Munnik Hertzog IVJan Christiaan Smuts(1870 – 1950)Nghị sĩ từ Wonderboom, Tỉnh Transvaalkhông_khung|149x149px5 tháng 9 năm 193917 tháng 7 năm 1943Đảng Liên hiệp17 tháng 7 năm 194326 tháng 5 năm 19481943Smuts IIIDaniel François Malan(1874 – 1959)Nghị sĩ từ Piketberg, Tỉnh Mũi Hảo Vọngkhông_khung|133x133px4 tháng 6 năm 194815 tháng 4 năm 19531948Đảng Quốc giaMalan I15 tháng 4 năm 195330 tháng 11 năm 19541953Malan IIJohannes Gerhardus Strijdom(1893 – 1958)Nghị sĩ từ Waterberg, Tỉnh Transvaalkhông_khung|128x128px30 tháng 11 năm 195416 tháng 4 năm 1958Đảng Quốc gia16 tháng 4 năm 195824 tháng 8 năm 19581958StrydomHendrik Frensch Verwoerd(1901 – 1966)Nghị sĩ từ Heidelberg, Tỉnh Transvaalkhông_khung|133x133px2 tháng 9 năm 19588 tháng 10 năm 1961Đảng Quốc gia8 tháng 10 năm 196130 tháng 3 năm 19661961Verwoerd I30 tháng 3 năm 19666 tháng 9 năm 19661966Verwoerd IIBalthazar Johannes Vorster(1915 – 1983)Nghị sĩ từ Nigel, Tỉnh Transvaalkhông_khung|133x133px13 tháng 9 năm 196622 tháng 4 năm 1970 Đảng Quốc giaVoster I18 tháng 5 năm 197029 tháng 4 năm 19741970Voster II29 tháng 4 năm 19742 tháng 10 năm 19781974Voster III1978Pieter Willem Botha(1915 – 1983)Nghị sĩ từ Nigel, Tỉnh Transvaalkhông_khung|133x133px9 tháng 10 năm 197814 tháng 9 năm 1984Đảng Quốc giaPieter Willem Botha19811984

 Dòng thời gian 

 Xem thêm 

 Tổng thống Nhà nước Nam Phi
 Tổng thống Nam Phi
 Toàn quyền Nam Phi

 Chú thích 

Thể loại:Chính phủ Nam Phi
Thể loại:Nam Phi và Khối Thịnh vượng chung Anh