Hà Xuyên

Hà Xuyên (tên thật là: Hà Thị Như Xuyên, sinh năm 1956) là diễn viên múa, điện ảnh và truyền hình người Việt Nam, bà được biết đến với vai nữ điệp báo Ngọc Mai trong bộ phim Biệt động Sài Gòn, vai Hà trong Xa và gần. Bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.

 Tiểu sử 
Bà sinh năm 1956 tại xã Nam Tiến, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Nam Cường), tỉnh Hưng Yên trong một gia đình nghèo có 6 chị em. Bố của bà là một chiến sĩ diệt dốt, một cây văn nghệ giỏi ở địa phương, mẹ bả làm nông nhưng là thành viên trong ban chấp hành phụ nữ xã.

Khi mới 15 tuổi (1971), bà trúng tuyển và trở thành diễn viên múa solo chuyên nghiệp của đoàn Ca múa Thái Bình. Hà Xuyên kết hôn năm 20 tuổi (1976). Năm 1978, bà sinh con gái đầu lòng và sinh thêm con trai năm 1990, vài năm sau đó vợ chồng bà li hôn.

Sau khi bố mất năm 1983, bà từng phải bươn chải để nuôi mẹ, chị, em trai, em gái.

 Sự nghiệp 
Năm 1970 khi đang học lớp 8, bà được chị gái rủ đi thi vào Đoàn Ca múa Thái Bình và trở thành diễn viên múa đơn chuyên nghiệp. Vì quá nhỏ, không đủ tuổi vào biên chế, nên giấy tờ của Hà Xuyên được đổi lại thành năm 1954. Để tiện xướng danh khi bà lên biểu diễn, lãnh đạo đoàn đã gợi ý những cái tên đẹp và ngắn gọn nhưng bà chỉ thích giữ lại họ tên của mình. Và nghệ danh Hà Xuyên được ra đời.

Hà Xuyên kết hôn năm 1976, chồng bà bấy giờ là nhạc trưởng của ban nhạc thuộc Đoàn ca múa Thái Bình; ông vốn là người miền Nam tập kết. Năm 1977, bà theo chồng từ Thái Bình vào Thành phố Hồ Chí Minh và dạy các lớp múa theo phân công của Phòng văn hóa thuộc Sở Văn hoá Thông tin Thành phố. Sau này sở chia tách thành Công ty Biểu diễn Thành Phố và Phòng Sân khấu; bà được điều về Công ty biểu diễn và tiếp tục công tác.

Năm 1981, bà gặp đạo diễn Huy Thành và một năm sau bà được tuyển chọn cho vai diễn chính trong phim Xa và gần; vai diễn mang lại cho bà Giải diễn viên xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 tại Đà Nẵng.

NSƯT Hà Xuyên tiếp tục thành công với bộ phim Biệt động Sài Gòn năm 1986, cùng năm này bà được di dự Liên hoan phim Tasken- Matxcơva cùng đoàn phót Nơi bình minh chim hót; bộ phim điện ảnh thành công sau này của bà là Cô gái trên sông năm 1989.

Năm 1997, Nhà hát thành phố được trùng tu, bà chuyển qua công tác sanh Trung tâm nghệ thuật và Lưu trữ Điện ảnh Việt Nam tại phòng Phổ biến phim.

Năm 2001 bà tham gia bộ phim truyền hình Ba lần và Một lần; trong cùng năm bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú và đại diện cho điện ảnh Việt Nam tham dự Liên hoan phim Kim Kê. Năm 2002, bà vào vai vợ Tư Lê trong Lưới trời, một vai rất khó vì có quá ít đất diễn nhưng bà đã thể hiện xuất sắc.

Năm 2010, bà nghỉ hưu sau 13 năm công tác tại Trung tâm nghiên cứu Nghệ thuật và lưu trữ Điện ảnh thuộc Bộ Văn Hóa.

 Các tác phẩm đã tham gia 
 Năm Tựa đề Vai diễn Giải thưởng  Ghi chú1982Xa và gầnHàDiễn viên triển vọng Bông Sen Vàng lần 8Điện ảnh
(Vai diễn đầu tiên)1983Hồi chuông da camY tá LệĐiện ảnh1985Con thú tật nguyền1986Nơi bình yên chim hót 1986Biệt động Sài GònNgọc Mai1989Giai điệu xanhLanCô gái trên sôngMai Liên1991Đời hát rongĐiện ảnh1992Sau những giấc mơ hồngĐôi mắt người thương1993Tóc gió thôi bay1994Trở vềThoaCánh chim Mặt Trời2000Giao thời Truyền hình dài tập (HTV - Quyền Linh - Ngọc Ánh)2001Ba lần và một lầnÚt thêmTruyền hình dài tập (VTV)2002Lưới Trờivợ Tư Lê Điện ảnh2003Hướng nghiệpTruyền hình dài tập (HTV)2005Dollars trắngMẹ MaiaTruyền hình dài tập (HTV)2007Những chiếc lá thời gianBà NhânPhim video (Senafilm sản xuất) 2008Lọ lem thời @ Bà Bích NgọcTruyền hình dài tập (HTV)2009Sóng TìnhTruyền hình dài tập (HTV)Đại gia đìnhBà KimSitcom (HTV)2011Xin thề Anh nói thậtBà TrâmTruyền hình dài tập (VTV)Huyền sử Thiên đôMinh đạo Hoàng hậuTruyền hình dài tập (VTV)2013Đất mặnTruyền hình dài tập (ĐD: Trương Phương)Vết thù năm thángTruyền hình dài tập (TH Vĩnh Long)3 trừ 1 bằng 0Ru lại tình gần

 Ghi chú 

Thể loại:Sinh năm 1956
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Thể loại:Diễn viên Việt Nam
Thể loại:Người Thái Bình