Công tước xứ Orléans

Công tước xứ Orléans (tiếng Pháp: Duc d'Orléans; tiếng Anh: Duke of Orléans) là một tước hiệu hoàng gia Pháp thường được các vua Pháp ban cho một trong những người họ hàng gần gũi của ông (thường là em trai hoặc con trai), hoặc được thừa kế thông qua dòng dõi nam giới của vị công tước đầu tiên cho đến khi nó bị tuyệt tự dòng nam. Lần đầu tiên được tạo ra vào năm 1344 bởi Vua Philip VI dành cho con trai nhỏ của ông là Vương tử Philip, tước hiệu được Vua Charles VI tạo lại để phong cho em trai mình là Vương tử Louis, tước hiệu này đã được truyền lại 3 đời và người cháu (công tước đời thứ 3) đã trở thành Vua Louis XII. Tước hiệu đã được tạo và tái tạo tổng cộng 6 lần, cho đến năm 1661, khi Vua Louis XIV ban tặng nó cho em trai của mình là Vương tử Philippe, người đã truyền lại nó cho các hậu duệ nam của mình, tạo ra "Nhánh Orléans" của Nhà Bourbon, về sau cũng đã kế vị ngai vàng nước Pháp.

Trong Cách mạng Pháp, Vua Louis XVI đã bị hành quyết vì tội phản quốc , Công tước xứ Orléans lúc đó là Louis Philippe II đã bỏ phiếu ủng hộ hành động này của cách mạng, sau đó bản thân vị công tước này cũng bị Triều đại Khủng bố chặt đầu. Năm 1830, con của ông là Công tước Louis-Philippe III đã được Nghị viện Pháp đưa lên ngôi vua và lấy vương hiệu là Louis-Philippe I. Con cháu của vị vua này là những người ủng hộ chủ thuyết Orléanist, tuyên bố ngai vàng nước Pháp là của gia tộc mình.

Île d'Orléans, ở Canada, được đặt theo tên của Công tước Orléans Henri II, và thành phố New Orleans ở Hoa Kỳ được đặt theo tên của Công tước Orléans Philippe II.

Người giữ tước vị Công tước xứ Orléans sẽ hiển nhiên nhận danh hiệu Serene Highness.

Nhà Valois
Tước vị được đặt ra lần đầu tiên bởi Philippe VI của Pháp để phong cho con trai thứ 7 của mình là Philippe của Pháp vào năm 1344.Amédée René, Les princes militaires de la maison de France, Paris, 1848, p. 49Tước vị này hợp nhất cùng hai tước vị được phong khác ở các xứ Touraine và Valois. Tuy nhiên nhánh công tước thứ nhất này kết thúc vì Philippe mất mà không có con nối dõi. 
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân 50pxPhilippeDanh hiệu khác 120x120px 1 tháng 7 năm 13361 tháng 9 năm 1375 13341 tháng 9 năm 1375 không_khung|114x114pxBlanche của Pháp8 tháng 1 năm 1345Không có con

Nhà Valois-Orléans
Tước vị công tước xứ Orléans được tạo ra lần thứ hai bởi Charles VI của Pháp để phong cho em trai của mình là Louis. Ông đóng vai trò quan trọng trong triều đình Pháp lúc bấy giờ, giữ vai trò nhiếp chính của Charles VI trong thời kỳ mà ông này điên loạn và cũng là một địa chủ giàu có. Đồng thời Louis cũng người đứng đầu phe đảng Armagnacs, cho phép các con của ông có chỗ đứng vững chắc trong nền chính trị Pháp sau này. Cháu của Louis sau này lên ngôi vua Pháp với tên hiệu Louis XII của Pháp sau khi nhánh chính của nhà Valois bị tuyệt tự năm 1498,Didier Le Fur, Louis XII : un autre César, Perrin, 2001 p. 40. trong khi đó chắt trai của Louis là và cùng là người cuối cùng của nhánh công tước là François I lên ngôi vua tới đến năm 1515.Auguste Bailly, François Ier : restaurateur des lettres et des arts, Livre club du librairie, 1961, p. 9. Nhánh trực hệ của nhà Valois-Orléans tuyệt tự vào sau khi Louis XII mất năm 1498 mặc dù Louis XII đã thêm tước hiệu vào trong vương hiệu của Pháp khi ông này lên ngôi vua Pháp vào năm 1495.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân 55x55pxLouis IDanh hiệu khác 164x164px 13 tháng 3 năm 137223 tháng 11 năm 1407 4 tháng 6 năm 139223 tháng 11 năm 1407 không_khung|166x166pxValentina Visconti17 tháng 8 năm 13898 người con58x58pxCharles IDanh hiệu kháckhông_khung|173x173px24 tháng 11 năm 13945 tháng 1 năm 146523 tháng 11 năm 14075 tháng 1 năm 1465không_khung|128x128pxIsabelle của Pháp29 tháng 6 năm 14061 người con
không_khung|132x132pxBonne xứ Armagnac15 tháng 4 năm 1410Không có con
không_khung|132x132px (?)Maria xứ Kleve27 tháng 11 năm 14403 người con58x58pxLouis IIDanh hiệu kháckhông_khung|168x168px27 tháng 6 năm 14621 tháng 1 năm 15155 tháng 1 năm 14657 tháng 4 năm 1498(Sát nhập vào Vương hiệu Pháp)không_khung|142x142pxJeanne của Pháp8 tháng 9 năm 1467Không có con
không_khung|133x133pxAnne xứ Bretagne6 tháng 12 năm 1491Không có con
không_khung|138x138pxMary của Anh9 tháng 10 năm 1514Không có con

Nhà Valois-Angoulême
Tước vị công tước xứ Orléans được tạo ra lần thứ ba bởi François I dành cho con trai Henri của mình. Khi anh trai Henri và cũng là Dauphin là François, Công tước xứ Bretagne mất vào năm 1536 mà không có con nối dõi, Henri từ bỏ tước vị để trở thành Dauphin, và chuyển tước vị sang cho người em trai của mình Charles, Công tước xứ Angoulême. Công tước xứ Angoulême sau đó mất mà không có con nối dõi.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân 58x58pxHenri IDanh hiệu khác 140x140px 31 tháng 3 năm 151910 tháng 7 năm 1559 31 tháng 3 năm 151910 tháng 8 năm 1536(Bỏ tước vị để trở thành Dauphin) không_khung|114x114pxCaterina de' Medici17 tháng 8 năm 15331 người con58x58pxCharles IIDanh hiệu kháckhông_khung|153x153px22 tháng 1 năm 15229 tháng 9 năm 154510 tháng 8 năm 15369 tháng 9 năm 1545Không kết hôn
Tước vị Công tước xứ Orléans đượ̣c tạo ra lần thứ tư bởi Henri II dành cho con trai của mình là Louis ngay sau khi đứa bé chào đời. Đứa bé mất 1 năm sau đó, và tước vị chuyển qua cho người em trai mới sinh gần đó là Charles (sau trở thành vua Pháp năm 1560).Jean Heritier, Catherine de Medici. George Allen and Unwin, 1963, p. 69. Tước vị sau đó chuyển qua cho anh trai Charles là Henri, Công tước xứ Angoulême, người mà sau này hợp nhất quyền lực của tước vị với chức vụ Công tước xứ Anjou, bí mật (in pectore) trở thành người thừa kế Vương miện.Nicolas Le Roux, «La cour dans l'espace du palais: l'exemple de Henri III», Palais et pouvoir, de Constantinople à Versailles, Presses universitaires de Vincennes, 2003, pp. 106-108.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân 58x58pxLouis IIIDanh hiệu kháckhông_khung|194x194px3 tháng 2 năm 154924 tháng 10 năm 1550Không kết hôn 58x58pxCharles IIIDanh hiệu kháckhông_khung|144x144px27 tháng 6 năm 155030 tháng 5 năm 157424 tháng 10 năm 15505 tháng 12 năm 1560(Bỏ tước vị để trở thành vua Pháp)không_khung|136x136pxElisabeth của Áo26 tháng 11 năm 15701 người con 58x58pxHenri IIDanh hiệu kháckhông_khung|154x154px19 tháng 9 năm 15512 tháng 5 năm 15895 tháng 12 năm 15608 tháng 12 năm 1566(Bỏ tước vị để đổi lấy đất Anjou)không_khung|120x120pxLouise xứ Lorraine15 tháng 2 năm 1575Không có con

Nhà Medici
Sau khi Henri trao đổi quyền lực tước vị, ông chuyển đất Orléanais cho mẹ mình là Catherine I, cựu vương hậu Pháp. Việc trao vùng đất của Henri là một phần thưởng cho công việc nhiếp chính mà bà từng đảm nhận, phần lớn là do lòng khoan dung chính trị. Bà là công tước độc lập duy nhất là nữ (sou jure), nên có tên trong danh sách các nam công tước cai trị vùng đất.Knecht, R. J. Catherine de' Medici. London and New York: Longman, 1998, 104-108.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân58x58pxCatherine IDanh hiệu kháckhông_khung|158x158px13 tháng 4 năm 15195 tháng 1 năm 15898 tháng 2 năm 15665 tháng 1 năm 1589không_khung|137x137pxHenri II của Pháp17 tháng 8 năm 15331 người con

Nhà Bourbon-Orléans

 Lần 1 
Lần phong tước vị thứ năm được thực hiện vào năm 1626 bởi Henri IV cho con trai thứ ba của ông là Gaston, Công tước xứ Orléans.A.L. Moote, Louis XIII, The Just p 192. University of California Press, 1991, p. 192. Ông này sau đó dần trở nên phóng túng và còn có ý định ám sát Hồng y Richelieu, sau này ông còn tham gia vào nhóm Fronde gồm liên minh các quý tộc phản đối sự tập quyền hóa chế độ phong kiến. Cuối cùng, sau khi được anh trai là Louis XIII tha thứ, ông mất mà không có con nối dõi, chấm dứt lần một nhà Bourbon-Orléans giữ tước hiệu này.

Lưu ý: Monsieur d'Orléans, Con trai thứ hai của Henri IV không đề cập trong danh sách do chết yểu (ông sống được 4 năm) và việc thiếu tên hay lễ rửa tội chính thức.François de Malherbe, Lettres à Peiresc, éd. La Pléiade, p. 378.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân58x58pxGastonDanh hiệu kháckhông_khung|152x152px24 tháng 4 năm 16082 tháng 2 năm 16606 tháng 8 năm 16262 tháng 2 năm 1660không_khung|133x133pxMarie de Bourbon6 tháng 8 năm 16261 người con
không_khung|132x132pxMarguerite xứ Lorraine3 tháng 1 năm 16325 người con

 Lần 2 
Lần phong tước cuối cùng diễn ra vào 1661. Lần này đối tượng được phong là Philip, Công tước xứ Anjou, người nhận đất Orléans từ anh trai Louis XIV. Thông qua hôn nhân với Elisabeth Charlotte xứ Platz, ông thiết lập vương triều tương đối dài mà cuối cùng vào năm 1830 thì các thế hệ con cháu của ông là Louis Philippe I tuyên bố ngôi vua (theo sau việc phế truất Charles X). Louis Philippe I truyền tước vị cho con trai cũng như là Dauphin của mình là Thái tử Ferdinand, người mất trong một tai nạn xe ngựa vào năm 1842.
 Tên Ảnh Thời gian sống Thời gian giữ tước hiệu Hôn nhân58x58pxPhilippe IDanh hiệu kháckhông_khung|144x144px21 tháng 9 năm 16409 tháng 6 năm 170110 tháng 5 năm 16619 tháng 6 năm 1701không_khung|119x119pxHenrietta của Anh31 tháng 3 năm 16614 người con
không_khung|131x131pxElisabeth Charlotte xứ Platz16 tháng 11 năm 16713 người con58x58pxPhilippe IIDanh hiệu kháckhông_khung|152x152px2 tháng 8 năm 16742 tháng 12 năm 17239 tháng 6 năm 17012 tháng 12 năm 1723không_khung|130x130pxFrançoise Marie de Bourbon18 tháng 2 năm 16928 người con58x58pxLouis IVDanh hiệu kháckhông_khung|162x162px4 tháng 8 năm 17034 tháng 2 năm 17522 tháng 12 năm 17234 tháng 2 năm 1752không_khung|148x148pxAuguste xứ Baden-Baden13 tháng 7 năm 17242 người con58x58pxLouis Philippe IDanh hiệu kháckhông_khung|147x147px12 tháng 5 năm 172518 tháng 11 năm 17854 tháng 2 năm 175218 tháng 11 năm 1785không_khung|130x130pxLouise Henriette xứ Bourbon-Conti17 tháng 12 năm 17433 người con
không_khung|156x156pxCharlotte-Jeanne Béraud(Qúy tiện kết hôn)23 tháng 4 năm 1773Không có con58x58pxLouis Philippe IIDanh hiệu kháckhông_khung|170x170px13 tháng 4 năm 17476 tháng 11 năm 179318 tháng 11 năm 17856 tháng 11 năm 1793không_khung|145x145pxMarie-Adélaïde de Bourbon5 tháng 4 năm 17696 người con58x58pxLouis Philippe IIIDanh hiệu kháckhông_khung|145x145px6 tháng 10 năm 177326 tháng 8 năm 18506 tháng 11 năm 17939 tháng 8 năm 1830(Bỏ tước vị để trở thành vua Pháp)không_khung|132x132pxMaria Amalia của Napoli và Sicilia25 tháng 11 năm 180910 người con58x58pxFerdinandDanh hiệu kháckhông_khung|144x144px3 tháng 9 năm 181013 tháng 7 năm 18429 tháng 8 năm 183013 tháng 7 năm 1842không_khung|135x135pxHelene xứ Mecklenburg-Schwerin30 tháng 5 năm 18372 người con

Tước hiệu hiện nay

 Phe Légitimistes: Công nhận Jean, Bá tước Paris, người đứng đầu nhà Orléans, là Công tước xứ Orléans, thừa hưởng tuớc vị từ tổ tiên nhà nội là Philippe I xứ Orléans.
 Phe Orléaniste: Công nhận Jacques d'Orléans, chú của Bá tước Paris là Công tước xứ Orléans. Theo suy tính của nhà Orléaniste, danh xưng tước vị đã được gộp chung trong vương xưng. Jacques là em trai song sinh của Michel d'Orléans. Theo nhánh Orléans, đứa con song sinh trẻ hơn được sinh là con thừa kế đầu. Theo đó, Jacques được cho là người chú cả của Bá tước Paris, người mà họ cho rằng là vua.

Tham khảo

Thể loại:Vương tộc Bourbon (Pháp)
Thể loại:Vương tộc Orléans
Thể loại:Công tước Pháp
Thể loại:Công tước xứ Orléans