Công tước xứ York

Công tước xứ York (tiếng Anh: Duke of York) là một tước hiệu quý tộc của Vương thất Anh, được đặt theo tên thành phố York, nước Anh. Đã từng có tám lần tấn phong tước hiệu từ năm 1385. Công tước hiện tại của York là Vương tử Andrew và vợ ông Sarah là Công tước phu nhân của York.

 Lịch sử 
Vào thời Trung cổ, York là thành phố chính của miền Bắc nước Anh, tước hiệu Công tước xứ York lần đầu tiên được tạo ra vào thời kỳ Đẳng cấp quý tộc Anh năm 1385 cho Edmund xứ Langley và lần lượt chuyền lại cho 3 đời hậu duệ của ông là Edward, Công tước thứ 2 của York, Richard Plantagenet, Công tước thứ 3 của York và Edward Plantagenet, Công tước thứ 4 của York. Vào năm 1641, Edward Plantagenet lên ngôi với tên gọi là Edward IV của Anh và tước hiệu này đã biến mất vì hợp nhất với Vương miện.

Dưới thời vua Edward IV của Anh, tước hiệu đã được tấn phong cho người con thứ 4 của ông, Richard của Shrewsbury nhưng vị hoàng tử này qua đời trong một vụ mất tích khi mới 10 tuổi khiến cho tước hiệu một lần nữa biến mất.Peter Hancock, Richard III and the Murder in the Tower (History Press, 2011), ISBN  0752457977

Từ thế kỷ 15, theo truyền thống, tước hiệu Công tước xứ York thường được phong cho con trai thứ 2 hợp pháp của người đứng đầu Anh Quốc.

Lần phong thứ 3 cho Henry Tudor con trai thứ 2 của Henry VII của Anh và khi ông kế vị ngai vàng thay cho người anh trai đã qua đời với tên gọi là Henry VIII vào năm 1509, các tước hiệu của ông đã hợp nhất vào Vương miện.Scarisbrick, JJ (1997). Henry VIII (xuất bản lần thứ 2). Nhà xuất bản Đại học Yale. ISBN 0300071582 .

James VI và I đã tái tấn phong tước hiệu này cho Charles Stuart con trai của ông. Nhưng vào năm 1625, ông trở thành Charles I và tước hiệu này một lần nữa được hợp nhất vào Vương miện. Và lần phong thứ 5 là cho James Stuart (sau này là James II của Anh). Lần phong tiếp theo là cho Hoàng tử George con trai thứ 2 của Edward, Thân vương xứ Wales (sau là Edward VII của Anh) nhưng sau cái chết của người anh cả Vương tử Albert Victor, George đứng thứ 2 trong hàng thừa kế và trở thành vua khi cha qua đời. Lần phong thứ 7 cho Hoàng tử Albert người con trai thứ 2 của vua George V, việc Albert bất ngờ lên ngôi khi anh trai ông Edward VIII thoái vị, dưới vương hiệu George VI của Anh, tước hiệu cũng thế mà sát nhập vào Vương miện.Australian Associated Press (ngày 28 tháng 2 năm 2014), A Sheila who captured London's heart, Special Broadcasting Service, truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2015

Lần phong gần đây nhất là cho Vương tử Andrew, con trai thứ hai của Nữ vương Elizabeth II vào ngày cưới của ông với Sarah Ferguson.

 Danh sách Công tước xứ York 

 Lần phong đầu tiên 
+Công tướcSinh Hôn phốiMấtChân dungVương tử Edmund xứ Langley
Nhà York

1385–1402

các tước hiệu khác: Bá tước Cambridge (1362)5 tháng 6 năm 1341
Kings Langley

Con trai thứ 4 còn sống của Vua Edward III và Philippa của HainaultIsabel của Castilla
năm 1372

3 người con

Joan Holland

không con1 tháng 8 năm 1402
Kings Langley

61 tuổi162x162pxVương tử Edward xứ Norwich
Nhà York

1402–1415

các tước hiệu khác: Công tước xứ Aumale (1397–1399), Bá tước Cambridge (1362–1414), Bá tước Rutland (1390–1402), Bá tước Cork (1396)năm 1373
Norwich

Con trai của Edmund xứ Langley bởi người vợ đầu tiên Isabella của CastilePhilippa de Mohun
không có con25 tháng 10 năm 1415
Trận Agincourt

42 tuổi181x181px Richard của York
Nhà York

1425–1460

các tước hiệu khác: Chúa Bảo hộ của Anh, Thân vương xứ Wales và Bá tước Chester, Công tước xứ Cornwall (1460), Bá tước Ulster (1264), Bá tước March (1328), Bá tước Cambridge (1414, được phục hồi 1426), Lãnh chúa thời phong kiến của Clare (1066–1075), Nam tước Mortimer của Wigmore (1331)21 tháng 9 năm 1411
Con trai lớn của Edward xứ Norwich và cháu trai của Edmund xứ LangleyCecily Neville
năm 1437

13 người con30 tháng 12 năm 1460
Wakefield

49 tuổi204x204pxEdward Plantagenet
Nhà York

1460–1461

các tước hiệu khác: Bá tước Ulster (1264), Bá tước tháng Ba (1328), Bá tước Cambridge (1414), Lãnh chúa thời phong kiến của Clare (1066–1075), Nam tước Mortimer của Wigmore (1331)28 tháng 4 năm 1442
Rouen

Con trai lớn của Richard của York với vợ là Cecily NevilleElizabeth Woodville
1 tháng 5 năm 1464

10 người con9 tháng 4 năm 1483
Westminster

40 tuổi155x155pxEdward Plantagenet lật đổ Vua Henry VI, trở thành vua năm 1461 với tên gọi Edward IV và tước hiệu công tước hợp nhất trên vương miện

 Lần phong thứ hai 
+Công tướcSinh Hôn phốiMất Chân dungVương tử Richard xứ Shrewsbury
Nhà York

1474–1483

các tước hiệu khác: Công tước Norfolk (1477), Bá tước Norfolk (1477), Bá tước Nottingham (1476), Bá tước Warenne (1477)17 tháng 8 năm 1473
Shrewsbury

Con trai thứ hai của Vua Edward IV và Elizabeth WoodvilleAnne de Mowbray
15 tháng 1 năm 1478

không có conmất tích ở Tháp Luân Đôn165x165pxSau vụ mất tích của Richard xứ Shrewsbury các tước vị của ông đã bị thu hồi và tiệt chủng

 Lần phong thứ ba 
+Công tướcSinhHôn phốiMấtChân dungVương tử Henry Tudor
Nhà Tudor

1494–1509

các tước hiệu khác: Thân vương xứ Wales (1504), Công tước xứ Cornwall (1337)28 tháng 6 năm 1491
Cung điện Placentia

Con trai thứ hai của Vua Henry VII và Elizabeth của YorkCatalina của Aragón11 tháng 6 năm 1509 – 23 tháng 5 năm 1533 (tiêu hôn)
1 con gái thành niên là Mary I của Anh.

Anne Boleyn

25 tháng 1 năm 1533 – 17 tháng 5 năm 1536 (tiêu hôn)

1 con gái thành niên là Elizabeth I của Anh.

Jane Seymour

30 tháng 5 năm 1536 - 24 tháng 10 năm 1537

1 con trai là Edward VI của Anh.

Anna xứ Kleve

6 tháng 1 năm 1540 – 9 tháng 7 năm 1540 (tiêu hôn)

Không con cái.

Catherine Howard

28 tháng 7 năm 1540 – 23 tháng 11 năm 1541

Không con cái.

Catherine Parr

12 tháng 7 năm 1543

Không con cái.28 tháng 1 năm 1547
Cung điện Whitehall, Luân Đôn

55 tuổi187x187pxKhi anh trai Arthur, Thân vương xứ Wales qua đời, Henry Tudor trở thành người kế vị đầu tiên trong hàng lên ngôi và với tên gọi Henry VIII vào năm 1509, các tước hiệu hợp nhất với vương miện

 Lần phong thứ tư 
+Công tướcSinhHôn phốiMấtChân dungVương tử Charles Stuart
Nhà Stuart

1605–1625

các tước hiệu khác: Công tước Albany (1600), Thân vương xứ Wales (1616), Công tước xứ Cornwall và Công tước xứ Rothesay (1612)19 tháng 11 năm 1600
Cung điện Dunfermline

Con trai thứ hai của Vua James VI và I và  Anna của Đan MạchHenriette Marie của Pháp
13 tháng 6 năm 1625

9 người con30 tháng 1 năm 1649
Cung điện Whitehall, Luân Đôn

48 tuổi194x194pxTrở thành người kế vị sau cái chết của anh trai, vào năm 1625 dưới tên gọi Charles I, các tước hiệu sát nhập vào vương miện

 Lần phong thứ năm 
+Công tướcSinhHôn phốiMấtChân dungVương tử James Stuart
Nhà Stuart

1644–1685

các tước hiệu khác: Công tước xứ Albany (1660), Bá tước Ulster (1659)14 tháng 10 năm 1633
Cung điện Thánh James, Luân Đôn

Con trai thứ hai của Vua Charles I và Henriette Marie của PhápAnne Hyde
13 tháng 6 năm 1625 (mất năm 1671)

9 người con

Maria xứ Modena

21 tháng 11 năm 1673

7 người con16 tháng 9 năm 1701
Château de Saint-Germain-en-Laye, Paris

55 tuổi166x166pxJames kế vị trở thành James II vào năm 1685, các tước hiệu hợp nhất với vương miện

 Lần phong thứ sáu 
+Công tướcSinhHôn phốiMấtChân dungVương tử George
Nhà Saxe-Coburg và Gotha (nay là Windsor)

1892–1910

các tước hiệu khác: Bá tước Inverness và Nam tước Killarney (1892), Thân vương xứ Wales, Công tước xứ Cornwall và Công tước Rothesay (1901)3 tháng 6 năm 1865
Dinh thự Marlborough

Con trai thứ hai của Vua Edward VII và Alexandra của Đan MạchMary xứ Teck
6 tháng 7 năm 1893

6 người con20 tháng 1 năm 1936
Dinh thự Sandringham, Sandringham

70 tuổi208x208pxGeorge kế vị với tên gọi George V vào năm 1910 và tước hiệu công tước được hợp nhất với vương miện.

 Lần phong thứ bảy 
+Công tướcSinhHôn phốiMấtChân dungVương tử Albert
Nhà Windsor

1920–1936

các tước hiệu khác: Bá tước Inverness và Nam tước Killarney (1920)14 tháng 12 năm 1895
Dinh thự Sandringham, Sandringham

Con trai thứ hai của Vua George V và Mary xứ TeckElizabeth Bowes-Lyon
26 tháng 4 năm 1923

2 con gái6 tháng 2 năm 1952
Dinh thự Sandringham,Sandringham

56 tuổi182x182pxAlbert kế vị dưới tên gọi George VI vào năm 1936 sau khi anh trai Edward VIII thoái vị và tước hiệu được sát nhập vào vương miện

 Lần phong thứ tám 
+Công tướcSinhHôn phốiChân dungVương tử Andrew
Nhà Windsor

1986–nay

các tước hiệu khác: Bá tước Inverness và Nam tước Killyleagh (1986)19 tháng 2 năm 1960
Cung điện Buckingham

Con trai thứ hai của Nữ vương Elizabeth II và Philippos của Hy Lạp và Đan MạchSarah Ferguson
23 tháng 7 năm 1986 - 30 tháng 5 năm 1996 (ly hôn)

2 con gái171x171px

 Xem thêm 

 Công tước xứ York và Albany

 Liên kết ngoài 

 Tham khảo 

York
Thể loại:Tước hiệu Hoàng gia Anh
Thể loại:Tước vị quý tộc
Thể loại:Đẳng cấp quý tộc Anh

Thể loại:Khởi đầu năm 1385 ở Anh