Người Akan

Người Akan () là một dân tộc tập trung sống chủ yếu ở các quốc gia Ghana và Bờ Biển Ngà. Ngôn ngữ Akan (còn được gọi là Twi/Fante) là một nhóm phương ngữ trong nhánh Trung Tano của Phân họ Potou – Tano của Niger – Congo.Languages of the Akan area: papers in Western Kwa linguistics and on the linguistic geography of the area of ancient. Isaac K. Chinebuah, H. Max J. Trutenau, Linguistic Circle of Accra, Basler Afrika Bibliographien, 1976, pp. 168. Các dân số hiểu số của người Akan tập trung tại: Agona, Akuapem, Akwamu, Akyem, Ashanti, Bono, Fante, Kwahu, Wassa, và Sefwi. Các nhóm dân tộc khác liên hệ với người Akan khác gồm: Anyin, Baoulé, Chakosi (Anufo), Sefwi (Sehwi), Nzema, Ahanta, và Jwira-Pepesa. Các nhóm Akan đều có những đặc điểm chung về văn hóa;  đáng chú ý nhất là gốc mẫu hệ, thừa kế tài sản, và kế vị các chức vụ chính trị cao.

Văn hóa Akan cũng có thể được tìm thấy ở châu Mỹ,https://www.ethnologue.com/subgroups/akan nơi một số hậu duệ của họ bị bắt làm tù binh. Khoảng 10% tổng số tàu nô lệ đi từ bờ biển Tây Phi có chứa người Akan. Mặc dù vàng là nguồn của cải chính trong nền kinh tế của họ, nhưng việc bắt và bán người Akan đã lên đến đỉnh điểm trong các cuộc xung đột giữa Fante và Ashanti, dẫn đến một số lượng lớn những người bị bắt giữ trong quân đội được gọi là "Coromantee", bị bán làm nô lệ.  Những người lính Coromantee và các tù nhân Akan khác được biết đến với nhiều cuộc nổi dậy của nô lệ và các chiến thuật phản kháng đồn điền. Di sản của họ thể hiện rõ ràng trong các nhóm dân tộc như Maroons của vùng Caribbean và Nam Mỹ

Nguồn gốc dân tộc Akan
nhỏ|phải|200px
Người Akan được cho là đã di cư đến địa diễm mà họ đang định cư hiện tại của họ từ sa mạc Sahara và vùng Sahel của châu Phi vào vùng rừng vào khoảng thế kỷ 11. Nhiều người Akan kể về lịch sử của họ khi nó có xuất phát điểm ở khu vực phía đông của châu Phi vì đây là nơi mà quá trình hình thành dân tộc của người Akan như chúng ta biết ngày nay đã xảy ra.
nhỏ|phải|200px
Truyền khẩu của gia tộc Abrade (Aduana) cầm quyền người Akan kể rằng Akans có nguồn gốc từ Ghana cổ đại. Họ di cư từ phía bắc, họ đi qua Ai Cập và định cư ở Nubia (Sudan Nile). Vào khoảng năm 500 sau Công Nguyên (thế kỷ thứ 5), do áp lực của vương quốc Axumite của Ethiopia lên Nubia, Nubia đã bị tan rã, và người Akan di chuyển về phía tây và thành lập các vương quốc buôn bán nhỏ. Các vương quốc này lớn mạnh, và vào khoảng năm 750 sau Công Nguyên, Đế chế Ghana được hình thành. Đế chế tồn tại từ năm 750 sau Công nguyên đến năm 1200 sau Công nguyên và sụp đổ do sự du nhập của Hồi giáo ở Tây Sudan, và sự sốt sắng của người Hồi giáo trong việc áp đặt tôn giáo của họ lên châu Phi, tổ tiên của người Akan cuối cùng rời đến Kong (tức là Bờ Biển Ngà ngày nay). Từ Kong, họ chuyển đến Wam và sau đó đến Dormaa (cả hai đều nằm ở Vùng Brong-Ahafo ngày nay). Việc di chuyển khỏi Kong được thúc đẩy bởi mong muốn của người dân để tìm thấy các điều kiện thảo nguyên thích hợp vì họ không quen với cuộc sống trong rừng. Vào khoảng thế kỷ 14, họ chuyển từ Dormaa về phía Đông Nam đến Twifo-Hemang, Tây Bắc Cape Coast. Vương quốc Bonoman (hay Brong-Ahafo) được thành lập vào đầu thế kỷ 12. Giữa thế kỷ 12 và 13, một sự bùng nổ vàng trong khu vực đã mang lại sự giàu có cho nhiều người Akans.Title: Africa a Voyage of Discovery with Basil Davidson, Language: English Type: Documentary Year: 1984 Length: 114 min.
nhỏ|phải|200px
Trong các giai đoạn khác nhau của Vương quốc Bonoman, các nhóm người Akan đã di cư ra khỏi khu vực này để tạo ra nhiều bang chủ yếu dựa vào khai thác vàng và buôn bán các loại hoa màu.Africa from the 12th to the 16th century Joseph Ki-Zerbo, Djibril Tamsir Niane, James Currey, 1997, 294 pp.Indigenous medicine and knowledge in African society. Psychology Press, 2007 – Health & Fitness. Điều này đã mang lại sự giàu có cho nhiều quốc gia Akan như Akwamu (1550–1650), và cuối cùng dẫn đến sự trỗi dậy của đế chế Akan nổi tiếng, Đế chế Ashanti (1700–1900).Africa: a Voyage of Discovery with Basil Davidson, Documentary, 1984, 114 minutes.

 Akan và nhóm tộc hiểu số 
nhỏ|trái|200px
Người Akan bao gồm các nhóm con sau: Abinghi, Abbe, Abidji, Aboure, Adjukru, Ahafo, Ahanta, Akuapem, Akwamu, Akye, Akyem, Alladian, Anyi, Aowin, Ashanti, Assin, Attie, Avatime, Avikam, Baoulé, Bono, Chokosi, Denkyira, Ehotile, Evalue, Fante, Jwira-Pepesa, Kwahu, M'Bato, Nzema, Sefwi, Tchaman, Twifu, và Wassa. Bản sắc của một quốc gia Akan hoặc dân tộc đa dân tộc được thể hiện bằng thuật ngữ Akanman. Từ Akan ɔman (Aman số nhiều) tạo thành phần tử thứ hai trong biểu thức này có nghĩa là "cộng đồng, thị trấn, quốc gia, tiểu bang".  đã được dịch là "Akanland".

 Ngôn ngữ Akan 

nhỏ|phải|300px
Akan dùng để chỉ ngôn ngữ của nhóm Akan và ngôn ngữ Akan đã là ngôn ngữ ngôn ngữ bản địa được nói và sử dụng rộng rãi nhất trong các bộ lạc akan. Mỗi bộ lạc có phương ngữ riêng Tiếng Akan chính thức được công nhận về khả năng đọc viết ở các vùng chiếm đa số người akan, ở cấp độ giáo dục tiểu học và tiểu học (Tiểu học 1–3) K – 12 (giáo dục), và được học lên đại học với tư cách là chương trình cử nhân hoặc thạc sĩ. Ngôn ngữ Akan được sử dụng làm ngôn ngữ chủ yếu ở các vùng Tây, Trung, Ashanti, Đông, Brong Ahafo của tộc akan.

 Triết học Akan 
nhỏ|phải|200px
Triết học Akan là một hình thức triết học Châu Phi dựa trên hệ thống khái niệm của người Akan, một nhóm dân tộc thiểu số có nguồn gốc từ Tây Phi. Trong tác phẩm đương đại, triết học Akan có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc thảo luận siêu hình và đạo đức về khái niệm tính người. Tương tự với các khuynh hướng triết học châu Phi khác, các triết gia Akan như Kwasi Wiredu đã phát triển quan điểm rằng tính người tồn tại ở những mức độ sao cho "tính người là thứ để con người trở nên ở những mức độ khác nhau thông qua thành tích cá nhân".Facets of Ghanaian culture African Studies, Jerry Bedu-Addo, 1989. 68 pp.Akan Weights and the Gold Trade, Longman, 1980. 393 pp.Sankofa: African thought and education, P. Lang, 1995, 236 pp.Simultaneity in signed languages: form and function, John Benjamins Publishing Company, 2007, 355 pp.The Rough Guide to West Africa, Penguin, 2008, 1360 pp.

 Văn hóa Akan 
nhỏ|trái|200px|Đất nung Akan vào thế kỷ 17 – Metropolitan Museum of Art
nhỏ|phải|200px
Văn hóa Akan là một trong những nền văn hóa mẫu hệ truyền thống của Châu Phi.Ghana: The Bradt Travel Guide, Philip Briggs, Katherine Rushton Bradt Travel Guides, 2007, 416 pp. Nghệ thuật Akan có phạm vi rộng và nổi tiếng, đặc biệt là về truyền thống. Văn hóa Akan đến Nam Mỹ, Caribe và Bắc Mỹ."Man Ray, African art, and the modernist lens", Wendy Grossman, Martha Ann Bari, Letty Bonnell, International Arts & Artists, 2009 – Photography, 183 pp.

Một số câu chuyện thần thoại quan trọng nhất của họ được gọi là anansesem, nghĩa đen là "câu chuyện về con nhện", nhưng theo nghĩa bóng cũng có nghĩa là "câu chuyện của những người du hành".  Những "câu chuyện về nhện" này đôi khi còn được gọi là nyankomsem: "lời của một vị thần bầu trời". Các câu chuyện nói chung, nhưng không phải lúc nào cũng xoay quanh Kwaku Ananse, một linh hồn lừa bịp, thường được mô tả như một con nhện, con người hoặc sự kết hợp của chúng.A Treasury of African Folklore: the oral literature, traditions, myths, legends, epics, tales, recollections, wisdom, sayings, and humour of Africa, Crown Publishers, 1975, 617 pp.
nhỏ|phải|200px
Các yếu tố của văn hóa Akan cũng bao gồm, nhưng không giới hạn ở:Sankofa: Tư tưởng và giáo dục Châu Phi, P. Lang, 1995, 236 tr. 
 Nghệ thuật Akan
 Vải Kente
 Biểu tượng Adinkra
 Lễ đặt tên gia công
 Tên người Akan
 Lịch Akan
 Thủ lĩnh Akan
 Akan gold weight
 Tôn giáo Akan

 Tôn giáo 

nhỏ|trái|100px|Biểu tượng Adinkra đại diện cho sự toàn năng và toàn diện của Nyame 
Tôn giáo Akan bao gồm các tín ngưỡng và thực hành tôn giáo truyền thống của người Akan của Ghana và miền đông Bờ Biển Ngà. Đạo Akan được gọi là Akom (từ Twi từ akom, có nghĩa là "lời tiên tri"). Mặc dù hầu hết người Akan đã được xác định là Cơ đốc nhân từ đầu thế kỷ 20, tôn giáo Akan vẫn được một số người thực hành và thường là syncretized với Cơ đốc giáo. Người Akan có nhiều phân nhóm (bao gồm Fanti, Ashanti, Akuapem, Wassa, Abron, Anyi, và Baoulé, trong số những người khác), vì vậy tôn giáo khác nhau rất nhiều tùy theo khu vực và phân nhóm.

 Thủ lĩnh người Akan tiêu biểu 
Kwaamanhene của bang Kwaaman State
 Tên Từ  Đến  Nana Twum năm 1570 năm 1590  Nana Antwi năm 1590 năm 1600  Nana Kobia Amamfi năm 1600 năm 1630  Nana Oti Akenten năm 1630 năm 1640

Kumasehene của bang Kumaseman State
 Tên Từ Đến Ghi chú Nana Obiri Yeboah năm 1640 năm 1680 Otumfuo Nana Osei Tutu Opemsoo năm 1680 năm 1695-1705 Ông là người đã sáng lập ra triều đại mới vào năm 1705 và tiếp tục cai trị.

Asantehene của Kingdom of Ashanti
Ref:Ashanti knowledge. GhanaWeb. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2012.

 Tên Từ Đến Ghi chú Hình Otumfuo Nana Osei Tutu I năm 1701 năm 1717  Otumfuo Nana Opoku Ware Katakyie năm 1720 năm 1750 Otumfuo Nana Kusi Oboadum năm 1750 năm 1764 Buộc phải thoái vị.  Otumfuo Nana Osei Kwadwo Okoawia năm 1764 năm 1777   Osei Kwame Panyin năm 1777 năm 1803  Otumfuo Nana Opoku Fofie năm 1803 năm 1804   Osei Tutu Kwame Asiba năm 1804 năm 1824 Được gọi là Otumfuo Nana Osei Tutu Kwame Asiba Bonsu từ năm 1807. Otumfuo Nana Osei Yaw Akoto năm 1824  năm 1834   Otumfuo Nana Kwaku Dua I năm 1834  năm 1867   Otumfuo Nana Kofi Karikari năm 1867  năm 1874 Buộc phải thoái vị.  Otumfuo Nana Mensa Bonsu năm 1874  năm 1883 Buộc phải thoái vị  Otumfuo Nana Kwaku Dua II' năm 1884   năm 1884 Qua đời khi ốm nặng.  Otumfuo Nana Prempeh I năm 1888  năm 1931 Tên ngai vàng ban đầu là Kwaku Dua III Asamu.  Bị người Anh bắt giữ 1896. Lưu vong 1900. Được thả vào ngày 12 tháng 9 năm 1924. Được khôi phục thành kumasehene ngày 12 tháng 11 năm 1926.  Otumfuo Nana Osei Tutu Agyeman Prempeh II năm 1931 năm 1970 Lúc đầu sử dụng hiệu kumasehene, asantehene ngày 31 tháng 1 năm 1935.nhỏ|200px Otumfuo Nana Opoku Ware II năm 1970  năm 1999 Trị vì Ashanti King hoặc Asantehenenhỏ|200px Otumfuo Nana Osei Tutu II năm 1999 Hiện nay Asantehene hiện tạinhỏ|200px

 Tham khảo 

Thể loại:Akan
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Ghana
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Bờ Biển Ngà
Thể loại:Người bản địa Tây Phi