Tiếng Shor

Tiếng Shor (шор тили, тадар тили) là một ngôn ngữ Turk được nói bởi 2.800 người ở Gornaya Shoriya, tỉnh Kemerovo, Nga. Ngôn ngữ này bị suy giảm đáng kể từ cuối thập niên 1930 đến đầu thập niên 1980. Trong thời kỳ này, tiếng Shor không được viết cũng như sử dụng trong các trường học. Tuy nhiên, kể từ thập niên 1980 và 1990, tiếng Shor đã được phục hồi. Ngôn ngữ này hiện được giảng dạy tại chi nhánh Novokuznetsk của Đại học Quốc gia Kemerovo.

Giống như các ngôn ngữ láng giềng, tiếng Shor đã vay mượn nhiều từ tiếng Mông Cổ và tiếng Nga. Nó có hai phương ngữ chính là Mrassu và Kondoma, được đặt tên theo các thung lũng sông nơi chúng được sử dụng.

 Lịch sử 
Hệ chữ viết Kirin của tiếng Shor được các nhà truyền giáo Cơ đốc giới thiệu vào giữa thế kỷ 19.

Năm 2005, Gennady Kostochakov đã xuất bản một tập thơ bằng tiếng Shor, có tựa đề "Tôi là nhà thơ người Shor cuối cùng" để nhấn mạnh tình trạng nguy cấp của ngôn ngữ này. Vào năm 2017, bản dịch tiếng Shor của Alice ở xứ sở thần tiên đã được xuất bản.

 Hình thái và cú pháp học 

 Đại từ nhân xưng 
Tiếng Shor có bảy đại từ nhân xưng:
Số ítSố nhiềuTiếng ShorTiếng ViệtTiếng ShorTiếng Việtмен (men)tôiпис (pis)chúng tôi, chúng taсен (sen)bạnсилер/слер (siler/sler)các bạnол (ol)anh ấy/cô ấy/nóылар/лар, олар/алар (ılar/lar, olor/alar)họ (tương tự tiếng Thổ Nhĩ Kỳ "onlar")пылар/плар (pılar/plar)họ (tương tự tiếng Thổ Nhĩ Kỳ "bunlar")

 Âm vị học 

 Nguyên âm 
TrướcSauĐóngi ⟨и⟩
iː ⟨ии⟩y ⟨ӱ⟩
yː ⟨ӱӱ⟩ɯ ⟨ы⟩
ɯː ⟨ыы⟩u ⟨у⟩
uː ⟨уу⟩Giữae ⟨e⟩
eː ⟨ee⟩ø ⟨ö⟩
øː ⟨öö⟩o ⟨o⟩
oː ⟨oo⟩Mởa ⟨a⟩
aː ⟨aa⟩

 Phụ âm 
Đôi môiRăngVòmNgạc mềmMũim ⟨м⟩n ⟨н⟩ŋ ⟨ң⟩Bậtvô thanhp ⟨п⟩t ⟨т⟩c ⟨к⟩k ⟨қ⟩hữu thanhb ⟨б⟩d ⟨д⟩ɟ ⟨г⟩ɡ ⟨ғ⟩Tắc xátvô thanhtʃ ⟨ч⟩hữu thanhdʒ ⟨ҷ⟩Xátvô thanhs ⟨c⟩ʃ ⟨ш⟩x ⟨x⟩hữu thanhz ⟨з⟩ʒ ⟨ж⟩Lỏngbênl ⟨л⟩rhor ⟨p⟩Tiếp cậnj ⟨й⟩

 Chữ viết 
Bảng chữ cái Kirin tiếng Shor:
А аБ бВ вГ гҒ ғД дЕ еЁ ёЖ жЗ зИ иЙ йК кҚ қЛ лМ мН нҢ ңО оӦ ӧП пР рС сТ тУ уӰ ӱФ фХ хЦ цЧ чШ шЩ щЪ ъЫ ыЬ ьЭ эЮ юЯ я

 Xem thêm 
 Tiếng Tofa
 Tiếng Chulym
 Tiếng Khakas

 Tham khảo 

 Đọc thêm 

 Roos, Marti, Hans Nugteren, and Zinaida Waibel. Khakas and Shor proverbs and proverbial sayings. Exploring the Eastern Frontiers of Turkic, ed. by Marcel Erdal and Irina Nevskaya, pp. 60 (2006): 157-192. (Turcologica 60.) Wiesbaden: Harrassowitz.
  Донидзе Г. И. Шорский язык / Языки мира. Тюркские языки. — М., 1997.

 Liên kết ngoài 

 Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Shor language
 The Red Book of the Peoples of the Russian Empire: The Shors
 The Shor alphabet

Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính
Thể loại:Ngôn ngữ Turk Xibia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Nga
Thể loại:Ngữ hệ Turk