Cryptandra

Cryptandra là một chi thực vật có hoa thuộc họ Táo (Rhamnaceae). Chi này được James Edward Smith mô tả khoa học lần đầu tiên năm 1798 nhưng không định danh bất kỳ loài nào mà chỉ xác định khu vực sinh sống là Australasia. Năm 1805 Christiaan Hendrik Persoon mô tả loài đầu tiên dựa theo mô tả chung trước đó của Smith và ông đặt tên cho loài này là Cryptandra australis.Christiaan Hendrik Persoon, 1805. 572. Cryptandra: Cryptandra australis. Synopsis Plantarum, seu enchiridium botanicum 1: 250. Tới năm 1808, Smith mô tả hai loài là C. ericoides và C. amara.James Edward Smith, 1808. Cryptandra. Abraham Rees, 1808. Cyclopedia 10: 502., trong đó C. ericoides là trùng khớp với C. australis.

Từ nguyên
Cryptandra bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ κρύπτω (krúptō) nghĩa là ẩn, che giấu và ἀνήρ (andró) nghĩa là con đực, nhị hoa; ở đây là nói tới các nhị hoa được các vảy che phủ.

Phân bố
Các loài trong chi này là đặc hữu Australia.Cryptandra trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 01-9-2021.

Các loài
Danh sách loài lấy theo Plants of the Wirld Online:
 Cryptandra alpina Hook.f., 1855
 Cryptandra amara Sm., 1808
 Cryptandra apetala Ewart & Jean White, 1909
 Cryptandra arbutiflora Fenzl, 1837
 Cryptandra aridicola Rye, 1995
 Cryptandra armata C.T.White & W.D.Francis, 1921
 Cryptandra australis Pers., 1805 (đồng nghĩa: C. ericoides Sm., 1808) - Loài điển hình của chi.
 Cryptandra beverleyensis Rye, 2007
 Cryptandra ciliata A.R.Bean, 2004
 Cryptandra congesta Rye, 1995
 Cryptandra connata C.A.Gardner, 1928
 Cryptandra coronata Reissek, 1848
 Cryptandra craigiae Rye, 2007
 Cryptandra crispula Rye, 2007
 Cryptandra debilis A.R.Bean, 2004
 Cryptandra dielsii C.A.Gardner ex Rye, 2007
 Cryptandra distigma Rye, 1995
 Cryptandra exilis D.I.Morris, 1991
 Cryptandra exserta Rye, 2007
 Cryptandra filiformis A.R.Bean, 2004
 Cryptandra gemmata A.R.Bean, 2004
 Cryptandra glabriflora Benth., 1863
 Cryptandra graniticola Rye, 1995
 Cryptandra hispidula Reissek & F.Muell., 1858
 Cryptandra imbricata Rye, 2007
 Cryptandra inconspicua Rye, 2007
 Cryptandra intermedia (Rye) Rye, 2007
 Cryptandra intonsa Rye, 1995
 Cryptandra intratropica W.Fitzg., 1918
 Cryptandra lanosiflora F.Muell., 1862
 Cryptandra leucophracta Schltdl., 1847
 Cryptandra leucopogon Meisn. ex Reissek, 1848
 Cryptandra longistaminea F.Muell., 1862
 Cryptandra micrantha Rye, 2007
 Cryptandra minutifolia Rye, 1995 (đồng nghĩa: C. parvifolia Turcz., 1858 không (Hook.) Hook.f., 1853-1859/1860)
 Cryptandra monticola Rye & Trudgen, 1995
 Cryptandra multispina Rye, 2007
 Cryptandra mutila Nees ex Reissek, 1848
 Cryptandra myriantha Diels, 1904
 Cryptandra nola Rye, 1995
 Cryptandra nutans Steud., 1845
 Cryptandra orbicularis A.R.Bean, 2004
 Cryptandra parvifolia (Hook.) Hook.f., 1853-1859/1860 không Turcz., 1858
 Cryptandra pendula Rye, 2007
 Cryptandra pogonoloba A.R.Bean, 2004
 Cryptandra polyclada Diels, 1904
 Cryptandra propinqua A.Cunn. ex Fenzl, 1837 không Schltdl., 1847
 Cryptandra pungens Steud., 1845
 Cryptandra recurva Rye, 1995
 Cryptandra rigida A.R.Bean, 2004
 Cryptandra scoparia Reissek, 1848
 Cryptandra speciosa A.Cunn. ex Kellermann & Udovicic, 2007
 Cryptandra spinescens Sieber ex DC., 1825
 Cryptandra spyridioides F.Muell., 1862
 Cryptandra stellulata Rye, 2007
 Cryptandra tomentosa Lindl., 1848
 Cryptandra triplex K.R.Thiele ex Kellermann, 2006
 Cryptandra waterhousii (F.Muell.) F.Muell., 1882
 Cryptandra wilsonii Rye, 1995

Mô tả
Lá tụ lại thành chùm. Hoa hình đầu bên ngoài có lông tơ dài. Đài hoa 5 lá, hạ, bền, dạng màng. Tràng hoa hình ống hay hình chuông nhỏ, bên ngoài có lông tơ, gồm 1 cánh hoa dài hơn đài hoa, phiến chẻ 5 phần đều nhau; vảy 5, so le với các đoạn của phiến tràng, chèn vào đáy của chúng, thuôn tròn, có nắp dạng vòm, giữa các đoạn phiến tràng. Nhị hoa 5, chèn vào họng ống tràng tại đỉnh của nó, phía dưới mỗi vảy. Chỉ nhị rất ngắn. Bao phấn thuôn tròn, thẳng đứng, không lông, 2 ngăn. Bầu nhụy thượng, thuôn tròn, 3 thùy. Vòi nhụy đơn, thẳng, dài như ống tràng. Đầu nhụy nhỏ, chẻ ba. Quả nang thượng, dạng quả thạch nam, 3 mảnh vỏ, 3 ngăn tạo thành từ các mảnh vỏ cụp trong. Hạt đơn độc, nén ép, hình elip.

 Tham khảo