Danh sách phương pháp ngụy trang

Ngụy trang là phương pháp được sinh vật hoặc quân đội sử dụng sao cho đối tượng trở nên lẫn vào môi trường xung quanh, không bị chú ý tới khi quan sát từ bên ngoài. Ví dụ thường gặp nhất của ngụy trang là các họa tiết gây nhiễu có độ tương phản cao thường thấy trên quân phục. Bất kỳ thứ gì làm chậm quá trình nhận dạng đều có thể được sử dụng để ngụy trang. Ngụy trang liên quan đến sự đánh lừa các giác quan (thường là thị giác). Mặc dù người quan sát vẫn có thể thấy đối tượng một cách rõ ràng, tuy vậy khó nhận ra do đối tượng đã hòa lẫn với nền xung quanh hoặc đối tượng biến thành một thứ gì đó khác. Bài viết này liệt kê các phương pháp ngụy trang được sử dụng bởi động vật và quân đội.

 Quy ước trong bảng 
phải|nhỏ|290x290px|Loài Antennarius striatus được ngụy trang công phu để sống dưới đáy ở vùng biển cận nhiệt đới.
Dưới đây là bảng liệt kê và so sánh các phương pháp ngụy trang khác nhau do động vật trên cạn, trên không và dưới nước cũng như trong quân sự sử dụng. Một số phương pháp thường được kết hợp với nhau, ví dụ như loài linh dương bụi rậm vừa sử dụng phương pháp tô màu phòng vệ (countershading) trên toàn bộ cơ thể của nó, vừa có màu sắc gây nhiễu với những đốm nhỏ nhạt màu. Cho đến khi phương pháp ngụy trang tô màu phòng vệ được mô tả vào những năm 1890, màu sắc tự vệ chủ yếu được cho là màu giống với màu của môi trường, và cũng có một loạt các phương pháp khác được sử dụng để ngụy trang hiệu quả.

Khi một mục được đánh dấu Phổ biến, phương pháp đó được sử dụng rộng rãi trong môi trường tương ứng, trong hầu hết các trường hợp. Ví dụ, phương pháp tô màu phòng vệ rất phổ biến đối với các loài động vật trên cạn, nhưng không thường được sử dụng để ngụy trang trong quân sự. Các phương pháp ngụy trang chủ đạo trên đất liền là tô màu phòng vệ và màu sắc gây nhiễu, được hỗ trợ bởi các phương pháp khác ít gặp hơn. Các phương pháp ngụy trang chủ đạo trong đại dương là ngụy trang trong suốt, phản chiếu và đối quang. Phương pháp ngụy trang trong suốt và ngụy trang phản chiếu chiếm ưu thế trong độ sâu 100 mét (330 ft) đầu tiên của đại dương; phương pháp ngụy trang đối quang chiếm ưu thế từ khoảng độ sâu 100 mét (330 ft) đến 1.000 mét (3.300 ft). Hầu hết các loài động vật ở biển khơi sử dụng một hoặc nhiều phương pháp này. Ngụy trang quân sự chủ yếu dựa vào việc sử dụng màu sắc gây nhiễu, mặc dù các phương pháp khác như phá vỡ đường viền (đường viền bất thường) cũng được sử dụng và một số khác thì đang được thử nghiệm.

Năm 1890, nhà động vật học người Anh Edward Bagnall Poulton đã phân loại màu sắc động vật theo cách sử dụng của chúng, bao gồm cả ngụy trang và bắt chước. Các danh mục của Poulton phần lớn được giữ lại bởi Hugh Cott sau đó vào năm 1940. Các phân loại Poulton có liên quan được liệt kê trong bảng. Trong trường hợp định nghĩa của Poulton có bao gồm phương pháp ngụy trang được nhắc đến nhưng không đặt tên cụ thể cho nó, cụm từ "một trong số các kiểu" sẽ được đặt bên cạnh tên chính trong cột "Phân loại của Poulton".

 Tổng hợp các phương pháp ngụy trang 
+Ví dụ về các phương pháp ngụy trang được sử dụng ở động vật và trong quân độiPhương phápPhân loại của PoultonĐộng vật trên cạnĐộng vật dưới nướcSử dụng trong quân sựBắt chước:Làm cho giống một đối tượng không phải là mối quan tâm của người quan sátGiả dạng đặc biệt để tấn công:Hình thức bắt chước được loài săn mồi sử dụng để tránh làm con mồi phát hiệnBọ ngựa hoathế=Flower mantis|125x125pxCá ếch Antennariidaethế=Green frogfish|114x114pxNgụy trang xe tăng trong chiến dịch Bertramthế=Crusader tank with a 'Sunshield' mimicking a truck in Operation Bertram|125x125pxGiả dạng đặc biệt để phòng thủ:Hình thức bắt chước một vật thể khác được con mồi sử dụng để tránh bị loài săn mồi phát hiệnBướm lá Kallima inachusthế=A 'dead leaf' butterfly|125x125pxSan hô Hoplophrys oatesiithế=A soft coral spider crab hidden on soft coral|125x125pxCây quan sát trong Thế chiến I, 1916thế=Camouflaged iron observation tree, Vermezeele, 1916 by Andre Mare|107x107pxKhớp màu:Có màu sắc giống với môi trường xung quanhGiả dạng phổ thông để phòng thủ:làm cho giống với màu sắc môi trường theo nhiều cách khác nhauNhái Hyla arboreathế=A green European tree frog|135x135pxCá hồi Salmo truttathế=A brown trout in a river|113x113pxQuân phục kaki, 1910thế=Greek soldiers in khaki uniforms, 1910|125x125pxMàu sắc gây nhiễu:Có những màu sắc tương phản cao để làm gián đoạn đường viền vật thể, làm cho người quan sát không thể nhận ra được đối tượngGiả dạng phổ thông để phòng thủ (một trong số các kiểu)Cú muỗi Podargus papuensisthế=A Papuan frogmouth bird resembling a tree stump|135x135pxPhổ biếnCá ếch Antennarius commersonthế=A Commerson's frogfish: disruption and mimicry|143x143pxHọa tiết gây nhiễu trên quân phụcthế=British 'disruptive pattern material' camouflage pattern for clothing|125x125pxPhổ biếnHọa tiết gây nhiễu xung quanh mắt:Loại họa tiết gây nhiễu ở xung quanh hoặc chạy đến mắt, giúp che giấu bộ phận nàyHọa tiết ngụy trang liên tục (một trong số các kiểu) (phân loại của Cott)Ếch Rana temporariathế=Common frog with masked eye|125x125pxCá Equetus lanceolatusthế=Jack-knifefish|125x125pxNòng pháo xe tăng Sherman Fireflythế=Sherman Firefly tank showing half of gun barrel disrupted by paintwork|125x125pxBiến đổi theo mùa:Có những màu sắc thay đổi cùng với các mùa, thường là từ hè sang đôngGiả dạng phổ thông khả biến để phòng thủCó những màu khác nhau để hòa lẫn vào môi trường trong những mùa khác nhau.Thỏ tuyết Lepus arcticusthế=A snow camouflaged Arctic hare|125x125pxCá Sander vitreus150x150px|Sander vitreusNgụy trang trong tuyết Original publication in "The War Illustrated a Conflict of Nations"thế=Norwegian Winter War volunteer soldiers in white snow overalls|125x125pxTô màu phòng vệ ở hai bên hay tô màu phòng vệ Thayer:Có tông màu chuyển dần từ tối ở phía trên sang sáng ở phía dưới (ở mỗi bên thân cơ thể) nhằm loại bỏ hiệu ứng đổ bóng rõ ràng trên cơ thể khi được nhìn từ hai bên—Linh dương Tragelaphus sylvaticus(cũng đồng thời có những đốm trắng gây phân tán)thế=A bushbuck appearing flat sided through countershading|125x125pxPhổ biếnCá mập xanh Prionace glaucathế=A countershaded shark|125x125pxNgụy trang nòng pháo của Hugh Cott
thế=Countershaded guns, 1940|125x125pxTô màu phòng vệ trên/dưới:Có màu sắc hoặc hoa văn khác nhau ở trên và dưới để ngụy trang mặt trên cho người quan sát từ trên xuống và mặt dưới cho người quan sát từ dưới lên—Mòng biển(bụng màu trắng để hợp với nền trời, tăng khả năng săn mồi thành công)thế=Gulls, white below improves fishing success|125x125pxChim cánh cụtthế=Penguins, black on back, white on belly|125x125pxMáy bay tiêm kích Supermarine Spitfirethế=Supermarine Spitfire, pale below, ground coloured above|131x131pxNgụy trang đối quang:Tạo ra ánh sáng nhằm tăng độ sáng của vật thể cho phù hợp với nền sáng của môi trường, như mặt dưới của động vật biển so với mặt biển——Mực Watasenia scintillans125x125px|Principle of squid counterilluminationPhổ biến(ở độ sâu 100–1000m)Đèn Yehudi (thử nghiệm)125x125px|Diagram of Yehudi Lights showing how they raise a plane's brightness to match the skyTrong suốt:Để ánh sáng xuyên qua nhiều đến mức khó nhìn thấy vật thể trong các điều kiện chiếu sáng điển hìnhGiả dạng phổ thông để phòng thủ (một trong các kiểu)Ếch thủy tinh Centrolenidaethế=A glass frog, semi-transparent, greenish|111x111pxSứa lược Ctenophorathế=A transparent comb jelly floating in open water|125x125pxPhổ biến(ở độ sâu 0–100m)Các thử nghiệm năm 1916 See also the Etrich Taube, a 1910 design whose translucency effectively camouflaged it above 1200 feet (400 metres).thế=Morane-Saulnier monoplane used in George de Forest Brush's experiments on transparency|125x125pxPhản chiếu (ánh bạc):Phản xạ đủ ánh sáng, thường là từ các mặt bên, để làm cho đối tượng xuất hiện như là một mảng (phản chiếu) của môi trườngGiả dạng phổ thông để phòng thủ (một trong các kiểu)—Cá mòithế=A silvery fish, the pilchard|125x125pxPhổ biến(ở độ sâu 0–100m)—Tự trang trí:Che giấu bản thân bằng cách sử dụng các vật liệu từ môi trườngTự vệ ngẫu nhiên:che giấu bản thân bằng những vật liệu ngẫu nhiên từ môi trường không phải là bộ phận của cơ thểBọ sát thủ Reduvius personatusthế=A nymph of the masked hunter bug, covered in sand grains|125x125pxCua ngụy trangthế=A decorator crab covered in coloured sponges|125x125pxTrang phục ngụy trangthế=A sniper wearing a ragged ghillie suit among thick vegetation|125x125pxChe giấu bóng:Có các đặc điểm như các gờ hoặc làm thân phẳng để giảm hoặc ẩn đi phần bóng—Thằn lằn Draco indochinensisthế=A flying lizard hard to see on a patterned tree trunk|135x135pxCá mập Eucrossorhinus dasypogonthế=A species of carpet shark with a fringe around its chin, hiding its shadow|125x125pxHệ thống lưới ngụy trangthế=A military vehicle covered in camouflage netting|125x125pxĐường viền bất thường:Có đường viền đối tượng bất thường hoặc phức tạp (làm người quan sát phải mất thời gian mới nhận ra được vật thể)Giả dạng đặc biệt để phòng thủ (một trong số các kiểu)Bướm thuộc chi Polygoniathế=A comma butterfly showing it irregular wing outline|125x125pxCá hải long Phycodurus equesthế=A leafy sea dragon showing its complicated seaweed-like outline|125x125pxNgụy trang bằng vải, cành câythế=Tanks covered in branches and scrim|125x125pxĐánh lạc hướng:Có màu sắc làm phân tán sự chú ý của người quan sát khỏi một đặc điểm nổi bật của đối tượng (chẳng hạn như đầu hoặc mắt)—Đốm mắt ở bướm Inachis iothế=Peacock butterfly showing eyespots|125x125pxCá bướm Chaetodon capistratusthế=Foureye butterflyfish showing eyespots|125x125pxSóng nước giả ở chiến hạm USS Northamptonthế=Second World War warship showing false bow wave|125x125pxĐiểm gây phân tán:Những đốm nhỏ, dễ dàng nhận thấy làm phân tán sự chú ý của người quan sát, gây khó khăn cho việc việc nhận ra toàn bộ vật thể—Cú tuyết Bubo scandiacus với những đốm gây phân tán sự chú ýthế=Snowy owl with distractive black marks|114x114px—Ngụy trang trong tuyết bằng cách sử dụng những đốm nhỏkhông|nhỏ|Hồng quân Liên Xô mặc áo choàng ngụy trang ở rìa rừng tại  Moscow, tháng 12 năm 1941Ngụy trang chủ động:Thay đổi màu sắc đủ nhanh đến mức có thể duy trì sự tương đồng với môi trường xung quanh ngay cả khi di chuyểnGiả dạng khả biến để tấn công hoặc phòng thủ:Thay đổi màu sắc để giống với nền, được sử dụng bởi động vật ăn thịt hoặc con mồi tương ứngTắc kè hoa Chamaeleo calyptratusthế=Veiled chameleon showing striped green pattern|125x125pxBạch tuộc hoặc cá bơn125px|alt=Octopus hard to see on ocean floorAdaptiv (xem ảnh tại bài viết)Ngụy trang chuyển động:Đi theo một quỹ đạo sao cho đối tượng luôn ở giữa điểm xuất phát và mục tiêu (ví dụ: con mồi), thay vì đi thẳng đến mục tiêu—Ruồi Syritta pipiensthế=Hoverfly hovering in the air|125x125px—Tên lửa không-đối-khôngthế=Fighter plane launching air-to-air missile|125x125pxĐược sử dụng chủ yếu vì độ hiệu quảChuyển động gây hoa mắt: Di chuyển nhanh chóng các họa tiết sọc tương phản rõ rệt gây rối cho quá trình xử lý hình ảnh của người quan sát—Ngựa vằnthế=Zebra's bold pattern may provide motion dazzle|128x128px—Chỉ mới được đề xuất(Lưu ý: kiểu ngụy trang gây hoa mắt ở dưới không khẳng định có tác dụng này)Ngụy trang gây hoa mắt:Sử dụng các họa tiết sọc tương phản mạnh, đánh lừa kẻ thù về hướng đi của tàu———Ngụy trang tàu chiến, chủ yếu sử dụng trong Thế chiến Ithế=WW1 ship in dazzle camouflage|119x119pxPhổ biến, 1917–18Siêu đen:Có bề mặt cơ thể cực kỳ đen, hòa lẫn với nền rất tối— Báo đencenter|frameless|150x150pxCá sống ở vực sâuː ví dụ Cá lồng đèn[[Tập_tin:Humpback_anglerfish.png|thế=Black-camouflaged deep-sea fish|90x90px|Blackdevil anglerfishMáy bay tiêm kích ban đêmStephenson, Hubert Kirk. (1948) Applied Physics, pp. 200, 258. Science in World War II; Office of Scientific Research and Development. Volume 6 of Science in World War II (Atlantic Monthly Press Book). Editors: Chauncey Guy Suits and George Russell Harrison. Little, Brown.thế=Hawker Hurricane night fighter|90x90px

 Tham khảo 

 Danh mục tham khảo 

Thể loại:Ngụy trang
Thể loại:Danh sách sinh học
Thể loại:Danh sách quân sự