Đảng Lao động New Zealand

Đảng Lao động New Zealand (tiếng Maori: Rōpū Reipa o Aotearoa), hay đơn giản là Công đảng (Reipa), là một đảng chính trị trung tả ở New Zealand. Chương trình cương lĩnh của đảng mô tả nguyên tắc sáng lập của nó là chủ nghĩa xã hội dân chủ, trong khi các nhà quan sát mô tả đảng Lao động là dân chủ xã hội và thực dụng trên thực tế. Đảng lao động tham gia vào Liên minh Tiến bộ quốc tế.

Đảng Lao động New Zealand được thành lập vào năm 1916 từ nhiều đảng cánh hữu và các tổ chức công đoàn. Đây là đảng chính trị lâu đời nhất của đất nước vẫn còn tồn tại. Cùng với đối thủ chính của mình, Đảng Quốc gia New Zealand, Lao động đã luân phiên tham gia các chính phủ lãnh đạo của New Zealand kể từ những năm 1930. Tính đến năm 2020, đã có sáu thời kỳ của chính phủ Lao động dưới thời mười thủ tướng của Đảng Lao động.

Đảng lần đầu tiên lên nắm quyền dưới thời các thủ tướng Michael Joseph Savage và Peter Fraser từ năm 1935 đến năm 1949, khi đảng này thành lập nhà nước phúc lợi của New Zealand. Nó quản lý từ năm 1957 đến năm 1960, và một lần nữa từ năm 1972 đến năm 1975 (một nhiệm kỳ duy nhất mỗi lần). Năm 1974, thủ tướng Norman Kirk qua đời khi đang tại vị, điều này góp phần làm giảm sự ủng hộ của đảng. Cho đến những năm 1980, đảng này đã ủng hộ vai trò mạnh mẽ của các chính phủ trong các vấn đề kinh tế và xã hội. Khi chính quyền cai trị từ năm 1984 đến năm 1990, thay vào đó, Lao động đã tư nhân hóa tài sản nhà nước và giảm vai trò của nhà nước trong nền kinh tế; Thủ tướng đảng lao động David Lange cũng giới thiệu chính sách phi hạt nhân của New Zealand. Đảng laoo động một lần nữa trở thành đảng lớn nhất từ năm 1999 đến năm 2008, khi tổ chức này liên minh hoặc dựa trên sự hỗ trợ thương lượng từ một số đảng nhỏ; Helen Clark trở thành thủ tướng Lao động đầu tiên lãnh đạo chính phủ của mình trong nhiệm kỳ thứ ba tại vị.

Sau cuộc tổng tuyển cử năm 2008, Đảng lao động bao gồm cuộc họp kín lớn thứ hai có đại diện tại quốc hội. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2017, dưới thời thủ tướng Jacinda Ardern, đảng lao động đã trở lại nổi bật với thành tích tốt nhất kể từ cuộc tổng tuyển cử năm 2005, giành được 36,9% số phiếu trong đảng và 46 ghế. Vào ngày 19 tháng 10 năm 2017, đảng lao động đã thành lập một chính phủ liên minh thiểu số với đảng New Zealand First, và Đảng Xanh. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2020, đảng Lao động đã giành chiến thắng vang dội, giành được đa số tổng thể là 10 và 50,01% phiếu bầu. Jacinda Ardern hiện là lãnh đạo đảng và thủ tướng New Zealand, trong khi Kelvin Davis là phó lãnh đạo.

 Kết quả bầu cử 
Kỳ bầu cửSố phiếuPhần trăm %Số ghế tại quốc hộiTrạng thái1919131,40224.2% Đối lập1922150,44823.70% 1925184,65027.20% 1928198,09226.19% Chính phủ liên hiệp1931244,88134.27% Đối lập1935434,36846.17% Chính phủHệ thống hai đảng 1938528,29055.82% Chính phủ1943522,18947.6% 1946536,99451.28% 1949506,07347.16% Đối lập1951473,14645.8% 1954481,63144.1% 1957531,74048.3% Chính phủ1960420,08443.4% Đối lập1963383,20543.7% 1966382,75641.4% 1969464,34644.2% 1972677,66948.37% Chính phủ1975634,45339.56% Đối lập1978691,07640.41% 1981702,63039.01% 1984829,15442.98% Chính phủ1987878,44847.96% 1990640,91535.14% Đối lập1993666,75934.68% Đại diên theo thành phần hỗn hợp1996584,15928.19% Đối lập1999800,19938.74% Chính phủ liên hiệp2002838,21941.26% 2005935,31941.10% 2008796,88033.99% Đối lập2011614,93627.48% 2014604,53425.13% 2017956,18436.89% Chính phủ liên hiệp20201,443,54650.01% Chính phủ

 Lãnh đạo 
STTLãnh đạoChân dungTại nhiệmThủ tướng1Alfred Hindmarsh100px7/7/1916-13/11/1918
(qua đời khi đang tại chức)Massey2Harry Holland100px27/8/1919-8/10/1933
(qua đời khi đang tại chức)Massey
Bell

Coates

Ward

Forbes3Michael Joseph  Savage100px12/10/1933-27/3/1940
(qua đời khi đang tại chức)Forbes
Savage4Peter Fraser100px1/4/1940-12/12/1950
(qua đời khi đang tại chức)Fraser
Holland5Walter Nash100px12/1950-31/3/1963Holland
Holyoake

Nash6Arnold Nordmeyer100px1/4/1963-16/12/1965Holyoake7Norman Kirk100px16/12/1965-31/8/1974 
(qua đời khi đang tại chức)Holyoake
Marshall

Kirk8Bill Rowling100px6/9/1974-3/2/1983Rowling
Muldoon9David Lange100px3/2/1983-8/8/1989Muldoon
Lange10Geoffrey Palmer100px8/8/1989-4/9/1990Palmer11Mike Moore100px4/9/1990-1/12/1993Moore
Jim Bolger12Helen Clark100px1/12/1993-19/11/2008Jim Bolger
Shipley

Clark13Phil Goff100px19/11/2008-15/9/2013Key14David Shearer100px13/12/2011-15/9/2013Key15David Cunliffe100px15/9/2013-20/9/2014Key16Andrew Little100px18/11/2-14-1/8/2017English17Jacinda Ardern100px1/8/2017-hiện tại 
(Đương nhiệm)English
Ardern
 Phó lãnh đạo 
STTTênTại nhiệm1  James McCombs  1919–19232  Michael Joseph Savage  1923–19333  Peter Fraser  1933–19404  Walter Nash  1940–19505  Jerry Skinner  1951–19626  Fred Hackett  1962–19637  Hugh Watt  1963–19748  Bob Tizard  1974–19799  David Lange  1979–198310  Geoffrey Palmer  1983–198911  Helen Clark  1989–199312  David Caygill  1993–199613  Michael Cullen  1996–200814  Annette King  2008–201115  Grant Robertson  2011–201316  David Parker  2013–201414  Annette King  2014–201717  Jacinda Ardern  201718  Kelvin Davis  2017–present

 Chủ tịch đảng 
TênChủ tịchNhiệm kỳ1James McCombs1916–19172Andrew Walker1917–1918 3Tom Paul1918–19204Peter Fraser1920–19215Frederick Cooke1921–19226Tom Brindle1922–19267Bob Semple1926–19288John Archer1928–19299Jim Thorn1929–193110Rex Mason1931–193211Bill Jordan1932–193312Frank Langstone1933–193413Tim Armstrong1934–193514Walter Nash1935–193615Clyde Carr1936–193716James Roberts1937–195017Arnold Nordmeyer1950–195518Michael Moohan1955–196019Martyn Finlay1960–196420Norman Kirk1964–196621Norman Douglas1966–197022Bill Rowling1970–197323Charles Bennett1973–197624Arthur Faulkner1976–197825Jim Anderton1979–198426Margaret Wilson1984–198727Rex Jones1987–198828Ruth Dyson1988–199329Maryan Street1993–199530Michael Hirschfeld1995–199931Bob Harvey1999–200032Mike Williams2000–200933Andrew Little2009–201134Moira Coatsworth2011–201535Nigel Haworth2015–201936Claire Szabó2019–hiện tại

 Chú thích