Tiếng Nam Á nguyên thủy

Tiếng Nam Á nguyên thủy (tiếng Anh gọi là Proto-Austroasiatic, viết tắt PAA) là một ngôn ngữ phục dựng, được coi như tiền thân của mọi ngôn ngữ Nam Á.Jenny, Mathias and Paul Sidwell, eds (2015). The Handbook of Austroasiatic Languages. Leiden: Brill.

Từ vựng
Từ vựng tiếng Nam Á nguyên thủy (Sidwell và Rau 2015:340-363):Sidwell, Paul and Felix Rau (2015). "Austroasiatic Comparative-Historical Reconstruction: An Overview." In: Jenny, Mathias and Paul Sidwell, eds (2015). The Handbook of Austroasiatic Languages. Leiden: Brill.

 tiếng Anh  tiếng Việt  tiếng Nam Á nguyên thủy   từ hậu thântiếng Việt (nếu có) all  tất cả  *klɔʔ   all  tất cả  *tum   ashes  tro  *bɔh, *buːh   bark  vỏ  *-pɔːk   belly  bụng  *buŋ  > bụng middle  giữa  *kluŋ  > trong belly  bụng  *wiəŋ   bird  chim  *ciːm, *ceːm  > chim to bite  cắn  *kap  > cạp to bite  cắn  *kat   to bleed  chảy máu  *saːm  > tươm (?) to bleed  chảy máu  *ɟhaːm, *(b/m)haːm   bone  xương  *cʔaːŋ  > xương breast  vú  *toːh   to ignite  đốt   *coːh   to ignite  đốt   *tɔːt, *tuːt  > đốt to burn  cháy  *guːc   fingernail  móng tay  *-rsiːm   cloud  mây  *rməl  > mây cloud(y)  (nhiều) mây  *ʔuːt   cold  lạnh  *tkat   cold  lạnh  *ŋi(ə)t   to arrive  đến  *truh   to die  chết  *kceːt  > chết dog  chó  *cɔːʔ  > chó to drink  uống  *ʔuək   to suck, drink  hút, uống  *hoːc  > hút dry  khô  *raɲ   ear  tai  *-toːr   earth  đất  *tiʔ   to eat  ăn  *caːʔ   egg  trứng  *p(n)ləːŋ   egg  trứng  *-tap   egg  trứng  *ktam   eye  mắt  *mat  > mắt fat, oil  dầu  *pri(ə)ŋ   fat, oil  dầu  *klaɲ   fire  lửa  *ʔuːs, *ʔɔːs  > củi fish  cá  *kaʔ  > cá to fly  bay  *par  > bay to fly  bay  *həːr   foot, leg  chân  *ɟəːŋ  > chân full  đầy  *biːŋ; *beːɲ   to give  cho  *ʔam   to give  cho  *ʔa(ː)n  to give  cho  *ʔVːj   good  tốt  *ləʔ, *lʔɔʔ   young, green  trẻ, xanh  *kciʔ   green  xanh  *-ŋaːr   hair  tóc  *suk, *sɔːk  > tóc hand, arm  tay  *tiːʔ  > tay (?) to hear  nghe  *ktəŋ   to hear  nghe  *rməŋ   to hear  nghe  *saŋ   heart  tim  *(p)nɔːs   horn  sừng  *draŋ   horn  sừng  *krəŋ  > sừng I  tôi  *ʔaɲ   to die  chết  *krceːt  > giết knee  đầu gối  *-kuːl  > gối to know  biết  *naŋ   leaf  lá  *slaʔ  > lá liver  gan  *kləːm  > lòm (trong đỏ lòm) liver  gan  *ris   high, long  cao, dài  *ɟroŋ, *ɟrɔŋ  long  dài  *ɟləːŋ, *ɟliːŋ   louse  chấy  *ciːʔ  > chấy much, many  nhiều  *gləŋ   flesh  thịt  *sac   moon  mặt trăng  *khaj   hill, mountain  đồi núi  *bruːʔ  > rú (trong rừng rú) hill  đồi  *bnəm   hill  đồi  *du(ə)l  > đồi mountain  núi  *-mɔl   mouth, opening  miệng, mở  *paːŋ   mouth  miệng  *mɔːɲ  > miệng nose, beak  mũi, mỏ  *smuər   name  tên  *-məh   neck  cổ  *kɔʔ  > cổ nape  gáy  *-kɔːŋ   throat  họng  *-lɔːŋ   new  mới  *tmiːʔ   night  đêm  *cəːm   night  đêm  *-tam  > đêm (?) nose  mũi  *mɔːh, *muːh, *muːs  > mũi used up, lacking  thiếu  *ʔət  > hết not  không  *ʔam   one  một  *diʔ   one  một  *muəj, *moːj  > một person  người  *ʔiːʔ   person  người  *mraʔ   rain  mưa  *gmaʔ  > mưa sky, rain  trời, mưa  *briːʔ   red  đỏ  *-saw   road, way  đường  *kraʔ  > sá (trong đường sá) road, way  đường  *ɗeːŋ, *ɗiəŋ   road, way  đường  *truːŋ,*trɔːŋ   road, way  đường  *glɔːŋ  root  rễ  *riəs  > rễ round  tròn  *wi(ə)l   sand  cát  *ksa(ː)c  > cát to see  nhìn  *jɔl   to sit down  ngồi  *ŋgu(ː)j  > ngồi to sit, stay  ngồi, ở  *-kuːʔ   skin  da  *huːr   to lie down, sleep  ngủ  *tiək   to lie down, sleep  ngủ  *ɓic   small  nhỏ  *dit, *kɗi(ə)t  > nít (trong con nít) smoke (noun)  khói  *ptoʔ   to speak  nói  *ŋaːj   to stand up  đứng lên  *dək   to stand  đứng  *ɟə(ː)ŋ, *ɟuːŋ   to stand  đứng  *taːw   star  sao  *s(ʔ)maɲ  stone  đá  *tmɔʔ   sun, day  ngày  *tŋiːʔ  > ngày to swim, wade  bơi  *loːj  > lội tail  đuôi  *sntaʔ   stalk, tail  cuống, đuôi  *-dɔːŋ   that (distal)  kia  *tiːʔ  > đấy that (medial)  đó  *tɔʔ  > đó 3rd person  nó, ấy  *gi(ː)ʔ   this (proximal)  này  *niʔ; *neʔ  > này this; here  này, đây  *nɔ(ː)ʔ   you (singular)  mày  *miːʔ  > mi, mày tongue  lưỡi  *lntaːk   tooth  răng  *lmVɲ   tooth  răng  *sraŋ   tooth  răng  *p(i)əŋ   tree, wood  cây  *ɟhuːʔ, *ɟhiːʔ   trunk, stem, tree  thân cây  *tnəːm   two  hai  *ɓaːr  > hai hot  nóng  *toʔ   hot  nóng  *taɲ   warm  ấm  *(s)ʔ(a/ə)m  > ấm water  nước  *ɗaːk  > nước we (inclusive)  chúng ta  *ʔiːʔ   we (exclusive)  chúng tôi  *ʔjeːʔ   what  gì  *məh  white  trắng  *ɓɔːk   white  trắng  *-lɔːk   who  ai  *mVh  > mô woman, female  nữ  *kan   wife  vợ  *k(-)duər   yellow  vàng  *-ŋaːr  

Xem thêm
Tiếng Việt-Mường nguyên thủy

Tham khảo

Tài liệu
Trần Trí Dõi. 2011. Giáo trình lịch sử tiếng Việt. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Nguyên thủy
Nam Á