Tham Pa Ling

Tham Pa Ling hay Tam Pa Ling, nghĩa theo tiếng Lào: ຖ້ ຳ ຜາລິງ là Hang Khỉ, một hang động trên dãy Trường Sơn ở tỉnh Huaphanh vùng Đông Bắc Lào.Trong tiếng Lào - Tày - Thái "Tham" (Thẩm) có nghĩa là hang, văn liệu phương tây thường ghi là Tam.

Hang nằm trên núi Pa Hang, ở độ cao  so với mực nước biển, và là một địa điểm khảo cổ quan trọng ở Đông Dương. Ba hóa thạch hominin đã được phát hiện trong hang này là
 TPL1, một hộp sọ của người hiện đại về mặt giải phẫu;
  TPL2, một hàm dưới với đặc điểm cả hiện đại và cổ xưa; và
  TPL3, một phần hàm cũng với đặc điểm cả hiện đại và cổ xưa.

Ba hóa thạch đại diện cho ba cá thể riêng biệt và có niên đại khoảng 70 đến 46 Ka BP (Kilo annum before present: ngàn năm trước).

Những khám phá này đã chỉ ra rằng con người hiện đại có thể đã di cư đến Đông Nam Á vào khoảng 60 Ka BP.

 Vị trí và địa chất 
Tham Pa Ling có một cửa mở duy nhất, quay mặt về hướng Nam và đi xuống  đến gian chính của hang.

Nó là một phần của mạng lưới các hang động karst, được hình thành do sự xói mòn các lớp đá vôi được hình thành từ giữa các kỷ Cacbon Thượng và kỷ Permi. Buồng hang chính có kích thước  từ bắc xuống nam và  từ đông sang tây.

 Ghi chú 

 Tham khảo 

 Liên kết ngoài 

 Anatomically modern human in Southeast Asia
 Danh sách các hóa thạch tiến hóa của con người

Thể loại:Hang động Lào
Thể loại:Địa điểm khảo cổ ở Lào
Thể loại:Khảo cổ Lào
Thể loại:Hang động đá vôi
Thể loại:Địa điểm khảo cổ