Bảng chữ cái Kirin Mông Cổ

nhỏ|220x220px|Tượng đài ký tự Kirin được dựng lên trong một dự án chung giữa Bulgaria và Mông Cổ ở Nam Cực
Bảng chữ cái Kirin Mông Cổ (tiếng Mông Cổ: ,  hoặc , ) là hệ thống chữ viết được sử dụng cho phương ngữ tiêu chuẩn của tiếng Mông Cổ ở địa vị hiện đại của Mông Cổ. Nó có một phần lớn chính tả âm vị, nghĩa là có một mức độ nhất quán hợp lý trong việc biểu diễn các âm thanh riêng lẻ. Chữ Kirin vẫn chưa được chấp nhận làm hệ thống chữ viết ở khu vực Nội Mông của Trung Quốc, nơi vẫn tiếp tục sử dụng chữ viết truyền thống Mông Cổ.

 Lịch sử 
Chữ Kirin tiếng Mông Cổ là hệ thống chữ viết gần đây nhất trong số nhiều hệ thống chữ viết được sử dụng cho tiếng Mông Cổ. Nó là một bảng chữ cái Kirin và do đó tương tự như Bảng chữ cái Bulgaria. Nó sử dụng các ký tự giống như bảng chữ cái tiếng Nga ngoại trừ hai ký tự bổ sung Өө ⟨ö⟩ và Үү ⟨ü⟩.

Nó được giới thiệu vào những năm 1940 tại Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ dưới ảnh hưởng Liên Xô,Will Mongolia Have the Courage to Scrap the Russian Alphabet? sau hai tháng vào năm 1941, nơi Latinh được sử dụng làm chữ viết chính thức, trong khi Latinh hóa ở Liên Xô đang thịnh hành. Sau Cách mạng Dân chủ Mông Cổ năm 1990, chữ viết Mông Cổ truyền thống được coi là thay thế chữ Kirin trong thời gian ngắn, nhưng cuối cùng kế hoạch đã bị hủy bỏ. Tuy nhiên, chữ viết tiếng Mông Cổ đã trở thành một môn học bắt buộc ở cấp tiểu học và trung học và đang dần phổ biến. Chữ viết Mông Cổ là một loại chữ viết dọc rất khác thường, và không giống như các chữ viết chỉ dọc trong lịch sử khác như chữ viết Trung Quốc, nó không thể dễ dàng chuyển thể để sử dụng theo chiều ngang, điều này gây bất lợi so với chữ Kirin cho nhiều mục đích hiện đại. Do đó, hệ thống chữ viết Kirin tiếp tục được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Vào tháng 3 năm 2020, chính phủ Mông Cổ đã công bố kế hoạch sử dụng cả chữ Kirin và chữ viết truyền thống của Mông Cổ trong các văn bản chính thức vào năm 2025.Official documents to be recorded in both scripts from 2025 , Montsame, ngày 18 tháng 3 năm 2020.Mongolian Language Law is effective from July 1st, Gogo, ngày 1 tháng 7 năm 2015. "Misinterpretation 1: Use of cyrillic is to be terminated and only Mongolian script to be used. There is no provision in the law that states the termination of use of cyrillic. It clearly states that Mongolian script is to be added to the current use of cyrillic. Mongolian script will be introduced in stages and state and local government is to conduct their correspondence in both cyrillic and Mongolian script. This provision is to be effective starting January 1st of 2025. ID, birth certificate, marriage certificate and education certificates are to be both in Mongolian cyrillic and Mongolian script and currently Mongolian script is being used in official letters of President, Prime Minister and Speaker of Parliament."

 Mô tả 
Bảng chữ cái Kirin Mông Cổ trong bảng chữ cái Kirin Nga được tạo ra trên cơ sở bảng, nhưng sự khác biệt về giọng nói của tiếng Mông Cổ và Nga, bảng chữ cái Nga và Mông Cổ, có một số khác biệt.

Vị tríKirinChữ nổiTênIPASvantesson, Jan-Olof, Anna Tsendina, Anastasia Karlsson, Vivan Franzén. 2005. The Phonology of Mongolian. New York: Oxford University Press: 30-40.ISO 9Latinh hóa tiêu chuẩn(MNS 5217:2012)kirill-useg-standart.jpg, basic table on archive.todayThư viện
Quốc hội1Аааа2Бббэb3Вввэv4Гггэg5Дддэd6Еееeyee7Ёёёëyoë8Жжжэžjzh9Зззэz10Иииi11Ййхагас иjiĭ12Кккаk13Ллэл, l14Ммэм, m15Ннэн, , n16Оооo17Өөөôö18Пппэp19Ррэрr20Ссэсs21Тттэt22Уууu23Үүүü24Фффэ, фа, эфf25Хххэ, хаhkh26Цццэcts27Чччэčch28Шшша, эшšsh29Щщща, эшчэ()ŝshshch30Ъъхатуугийн тэмдэгnoneʺiı31Ыыэр үгийн ыy32Ььзөөлний тэмдэгʹi33Эээèeê34Юююûyuiu35Яяяâyaia

Trong số đó Үү và Өө cũng có thể được viết thành Її (hoặc V, v và Є, không có trong bảng chữ cái tiếng Nga hiện đại.

 Xem thêm 
 Tiếng Mông Cổ
 Chữ viết Mông Cổ
 Bảng chữ cái Latinh Mông Cổ

 Tham khảo 

Thể loại:Bảng chữ cái Kirin
Thể loại:Hệ thống chữ viết Mông Cổ