Cổ tích Việt Nam

Cổ tích Việt Nam là một loạt phim đồng thoại do Hãng phim Phương Nam sản xuất dưới các định dạng VHS giai đoạn 1993-1999, VCD và DVD giai đoạn 2000-2008 và HD giai đoạn 2016-2020.Cổ tích Việt Nam ngày càng đi xa

Lịch sử
Trong bối cảnh thập niên 1980 sang đầu thập niên 1990 khi xã hội Việt Nam đang ở giai đoạn quá độ bao cấp sang mở cửa, thị hiếu công chúng tỏ ra rất chuộng dòng phim đồng thoại xuất xứ Đông Âu, không chỉ bởi yếu tố kiểm duyệt nặng tính chính trị mà bởi nội dung thích hợp mọi lứa tuổi và giai cấp. Đặc thù dòng điện ảnh này là tính sân khấu hóa cao, chỉ cần không gian hẹp, chút kĩ xảo cùng kinh phí thấp.

Vì vậy, ngay khi chính phủ tìm cách chấn hưngĐiện ảnh Việt từng có những cuộc chấn hưng kém hiệu quả nền điện ảnh vốn đã bị cơ chế bao cấp bào mòn cả về phương tiện kỹ thuật và nhân lực, các cá nhân cùng tổ chức điện ảnh bắt đầu đua tranh thực hiện những cuốn phim đồng thoại tiên phong. Điển hình là trường hợp Phạm Công - Cúc Hoa và Con muỗi cùng công chiếu năm 1990 rồi cùng đạt tỉ suất khán giả cực lớn.

Đến năm 1993, Hãng phim Phương Nam mời nhà văn Nguyễn Đông Thức (đương thời là một trong những cây bút xuất sắc cho lứa tuổi nhi đồng) chuyển thể một số tác phẩm trong tuyển tập Kho tàng cổ tích Việt Nam của tác giả Nguyễn Đổng Chi.

Về hình thức, Cổ tích Việt Nam được dự kiến là một phim màn ảnh đại vĩ tuyến, gồm tối thiểu 03 tiểu phẩm với độ dài 30 phút/phần, ghép các yếu tố thoại kịch và ca nhạc với nhau, không gian và thời gian chỉ mang tính ước lệ và không câu nệ quá chính xác, chủ yếu tập trung lối diễn xuất của diễn viên.

Mùa đông năm 1993, Cổ tích Việt Nam dưới sự bảo trợ của Cục Điện ảnh đã xuất hiện đồng loạt tại rạp chiếu bóng tất cả các tỉnh thành, đặc biệt cụm rạp dành cho lứa nhi đồng, một sự kiện hi hữu bấy giờ. Mặc dù được dự trù gây cơn sốt vé áp đảo xuất phẩm Phạm Công - Cúc Hoa nhưng phim chóng lâm tình trạng ế khách chỉ sau ít ngày công chiếu. Một thời gian ngắn sau, phía Cục Điện ảnh phải "cầu viện" (chữ trên mặt báo đương thời) Bộ Giáo dục. Cơ quan giáo dục bèn chỉ thị tất cả các trường tiểu học và trung học quy mô từ vừa đến lớn huy động học sinh đi xem. Hình thức vé là miễn phí, nhưng thực tế được cộng vào học phí trong tháng. Tại rạp, trước khi chiếu phim, để chờ khán giả ổn định chỗ ngồi, nhà rạp sẽ phát một số trailer các cuốn băng nhạc thiếu nhi như để quảng cáo cho các sản phẩm của Hãng phim Phương Nam.

Kể từ năm 1994, Cổ tích Việt Nam vẫn tiếp tục được chế tác, nhưng hình thức chuyển sang định dạng VHS phát hành tại các quầy băng nhạc, đồng thời phía nhà sản xuất cũng bán bản quyền ngắn hạn cho các đài truyền hình lớn như HTV, THVL để phim được phổ cập hơn nữa. Đến năm 2005, Cổ tích Việt Nam đạt số 19 thì ngưng hẳn. Cũng trong giai đoạn này, các ca khúc trong phim Cổ tích Việt Nam được các nhạc sĩ sáng tác dựa trên các tập phim, điển hình như Ăn khế trả vàng của Phạm Trọng Cầu, Khắc Dũng với các sáng tác như Hà rầm hà rạc, Thạch sùng, Cậu bé thông minh, Dã tràng, Lấy chồng dê, Của thiên trả địa, Đồng tiền Vạn Lịch, Đúc người,... Sau đó, hãng đổi sang hình thức phim ca nhạc với độ dài tương đương một cuốn phim truyện.

Vào khoảng thế kỷ 21, Thế Hệ Trẻ Productions có trụ sở tại Hoa Kỳ đã mua lại và phân phối các cuốn VHS "Cổ tích Việt Nam" để phát hành lậu trôi nổi tại Hoa Kỳ. Ấn bản đầu tiên của DVD được phát hành là bản sao trực tiếp của băng VHS do Hãng phim Phương Nam sản xuất. Tuy nhiên, các ấn bản lậu sau của DVD Thế Hệ Trẻ Productions đã thay đổi từ bản của Hãng phim Phương Nam sang bản tổng hợp của Thế Hệ Trẻ, do đó một số phần DVD của Thế Hệ Trẻ có những tập phim khác với bản Cổ Tích của Hãng phim Phương Nam. Khoảng những năm 2010, Thế Hệ Trẻ buộc phải đóng cửa công việc kinh doanh của họ và rất khó tìm thấy các bản phát hành DVD của họ.

Năm 2016, hãng phối hợp Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long tiến hành sản xuất phiên bản truyền hình Thế giới cổ tích gồm 50 tập, vừa dựng lại vừa phát triển tiếp các tác phẩm của tác giả Nguyễn Đổng Chi. Vai trò đạo diễn ban đầu được giao cho ông Nguyễn Minh Chung, sau đó ông Quách Khoa Nam kế tục. Giai đoạn từ năm 2011 đến 2015, HTV3 là đơn vị mua bản quyền các tập phim Cổ tích Việt Nam của Hãng phim Phương Nam (từ cuốn 1 đến cuốn 17) phát sóng trên truyền hình.

Nội dung
Giai đoạn 1993 - 2008
NămNhan đềTập phimĐạo diễnDiễn viên1993 Cổ tích Việt Nam 01  (Người dẫn chuyện: Tiến sĩ tâm lý Tô Thị Ánh)  Ăn khế trả vàngNguyễn Minh Chung Hồng Tơ, Tô Kiều Lan, Hoàng Thơi, Kim AnhAi mua hành tôi  Hoàng Sơn, Diệu Ái, Trung Dân, Hữu Phước, Bạch LongCậu bé thông minh Bé Chấn Cường,Minh Nhí, Chấn Cường khóc nhớ bố Lê Bình Lê Bình, NSƯT Thanh Hoàng, Sơn Hải, Chấn Đạt1994 Cổ tích Việt Nam 02 (Người dẫn chuyện: chưa rõ)  Bụng làm dạ chịu Nguyễn Minh Chung  Lâm Lê Dũng  NSƯT Hữu Châu, Minh Phượng, Nguyễn Dương, Hoàng Lan, Ngọc Đặng, Minh ThủySự tích cây nêu ngày Tết  Võ Thế Vỹ, Ngọc Đặng, NSƯT Trịnh Kim Chi, Thu Thủy, Thành Chiến, Nam Anh, bé Chấn CườngMụ yêu tinh và bầy trẻ Lê Bình, bé Vũ Long, bé Hồng Kông, bé Thiện Nghĩa, bé Thụy Vũ1994 Cổ tích Việt Nam 03  Người hóa dế Nguyễn Minh Chung  Nguyên Hạnh, NSND Kim Xuân, bé Chấn Cường, Ngọc Đặng, Thành Bỉ, bé Thu Thủy, bé Vũ LongThầy lang bất đắc dĩ Mai Sơn, Diệu Ái, Huỳnh Đắc Vinh, NSƯT Hồ Kiểng, Nam Anh, Thanh Thủy, Kiều Oanh, Hoài MỹPhượng hoàng đất Mạc Can, Hoàng Sơn, Kim Anh, Lê Bình, Hoàng Thơi1995 Cổ tích Việt Nam 04  Hà rầm hà rạcNguyễn Minh Chung  Minh Phượng, Minh Nhí, Thanh Bình, Hồng ĐiệpĐúc ngườiMạc Can, Hoàng Sơn, Lê Bình, Hoàng Thơi, Hằng Nga, Đức Hùng, Kim AnhChàng đốn củi và con tinh  Hữu Nghĩa, Hồng Tơ, Tô Kiều Lan, Việt Hùng1995 Cổ tích Việt Nam 05  (Người dẫn chuyện: Tuyết Mai) Vua heo Nguyễn Minh Chung  Cao Minh Đạt, Minh Nhí, bé Thúy Hòa, Việt Hùng, Lê Bình, Huỳnh Đắc Vinh, Tuấn Hùng, võ sư Mã Vĩnh Trinh, Việt HươngThạch Sùng  NSƯT Đức Hải, Diệp Bích, Anh Tú, Thanh Chi, Hồng Hạnh, Anh Thơ, Duy Thanh, Ngọc TuấnSự tích trái dưa hấu  Quang Hải, Hiền Mai, bé Việt Khánh, Hoài Dũng, Thành Bỉ, Việt Hùng1995 Cổ tích Việt Nam 06 (Người dẫn chuyện: Tuyết Mai)  Sự tích cây chổi Nguyễn Minh Chung  Hoàng Sơn, NSƯT Mỹ Duyên, Mai Thanh Dung, Lê Bình, Nguyễn Sanh, NSƯT Trịnh Kim Chi, Kim QuyXét xử tài tình  NSND Hoàng Dũng, NSƯT Quốc Khánh, Quốc Trọng, Thanh Hà, NSƯT Minh VượngMũi dài  Thanh Dương, Lan Hương, Đình Chiến, Thùy Hương, Tuấn Dương, Duy Thanh1996 Cổ tích Việt Nam 07  Sự tích con khỉ Nguyễn Minh Chung  Minh Nhí, Dạ Lan, NSƯT Hữu Châu, Hiền Mai, Thanh HảiChiếc áo tàng hình  Quốc Tuấn, bé Huỳnh An, NSND Việt Anh, Mạc Can, NGƯT Mạnh DungDã Tràng  Lê Bình, Bình Minh, Hữu Tiến, Việt Hùng1997 Cổ tích Việt Nam 08  (Người dẫn chuyện: Tuyết Mai) Thạch Sanh Lý Thông Nguyễn Minh Chung  Minh Nhí, Ngọc Thịnh, Hữu Nghĩa, Anh Thư, Lê Bình, NSƯT Mỹ Uyên, NSƯT Cát Tường, Việt Hùng, Kiều Hạnh, Thúy NgaMiếng trầu kỳ diệu  NSƯT Đức Hải, Quốc Hùng, Thúy Nga, Tuấn Dương, NSƯT Duy Hậu, NSƯT Tiến Đạt, Thế Bình, Công Bảy, Trần NhượngChàng rể thong manh  Anh Tú, Mai Huê, NSƯT Xuân Thức, NSND Trần Hạnh, NSƯT Phát Triệu 1998 Cổ tích Việt Nam 09  Cây tre trăm đốt  Huỳnh Phúc Điền Thúy Lan, Thanh Phúc, Nguyên Hạnh, Mai Thanh Dung, Công Minh, Thanh Vy, Mai DũngChàng ngốc phiêu lưu ký  Lâm Lê Dũng  Anh Vũ, Bình Minh, Hạnh Năm, Nguyễn Châu, Hữu Phước, NSƯT Hồ Kiểng, Thúy NgaHai cô gái và cục bướu  Phạm Ngọc Châu  Bé Thu Hằng, Thụy Vân, bé Thiên Tử, Bạch Dương, Mạc Can, Lê Bình, Hoài An, Mai Hoa, Trọng Hải1999 Cổ tích Việt Nam 10  Nói dối như Cuội Nguyễn Minh Chung  Lê Hoàng Phi, Minh Nhí, Minh Phượng, Thu Trang, Lê Bình, Linh Sang, Minh LuânQuận Gió  Kim Hoàng, Công Dũng, Minh Tuấn, Sỹ Toàn, Ngọc Tâm, Mạnh Kiểm, Cao Nga, Hoàng Thắng, Uy LinhHoàng tử cứu mẹ  Bé Nguyễn Hưng, Mạc Can, NSƯT Mỹ Uyên, Hà Phương, bé Vũ Long, Trung Dũng, Trịnh Thiên Tài, Hồng Sáp, Minh Béo2000 Cổ tích Việt Nam 11  Con chim khách màu nhiệm Nguyễn Minh Chung  Minh Nhí, Anh Vũ, Lê Hoàng Phi, Trung Hiếu, Thu Hồng, Ngọc ThyCường Bạo đại vương  Quang Thịnh, Kim Em, Nam Anh, Lê Bình, Nguyễn Châu, Việt Hùng, Hề Bé, Công MinhGái ngoan dạy chồng  Hồng Ánh, Hữu Tiến, Ngọc Diễm, Phương Dung, NSƯT Mỹ Uyên, Thiên Tài2001 Cổ tích Việt Nam 12  Mưu trí đàn bà Nguyễn Minh Chung Khánh Huyền, NSND Nguyễn Công Bẩy, NSƯT Văn Toản, Thúy Phương, Duy Thành, Nguyễn Quyết, Phùng TyCủa Thiên trả Địa  Hoàng Thiên, Võ Ngọc Trai, Phương Bằng, Lê Hoàng Phi, Lê Bình, Phương Bình2001 Cổ tích Việt Nam 13  (Người dẫn chuyện: Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân, bé Thanh Thảo, bé Gia Huy, bé Thùy Dương)  Tam và Tứ Nguyễn Minh Chung  Minh Dũng, Trung Dân, Lê Bình, Nguyễn Châu, Phương Dung, Thùy Linh, Tấn Lợi, Trịnh Thiên Tài, bé Thành Trung, bé Thủy Tiên, bé Đăng KhoaTấm Cám  Quỳnh Hoa, NSƯT Kim Oanh, Bích Ngọc, NSƯT Thu An, NSƯT Đức Trung, Tuấn AnhSự tích con muỗi  Võ Thế Vỹ, Hiền Mai, Nam Anh, Mạc Can, Hề Bé, Tiến Vang2002 Cổ tích Việt Nam 14  Người học trò và ba con quỷ Nguyễn Minh Chung  Minh Nhí, Mạc Can, Hề Bé, Lê Bình, Minh Dũng, Xuân ThanhBài học nhớ đời  Phương Bình, NSƯT Mỹ Uyên, Trung Dân, Tiến Vang, bé Hữu LộcLấy chồng dê  Hoài Nam, Kim Ngân, Ngọc Lan, Nguyên Hạnh, Minh Ngọc, Quách Khoa Nam2003 Cổ tích Việt Nam 15  (Người dẫn chuyện: Tuyết Mai) Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng Nguyễn Minh Chung  Huy Anh, Trường Huy, Đức Huỳnh, Lê Bình, Tiến HòaSự tích quả roi  Hữu Thành, Hòa Hiệp, Lê Khánh, Quách Khoa Nam, Trung Dân, Đình ToànNàng Xuân Hương  Hồng Ánh, Nguyễn Thanh, Hoàng Mèo, Kiến An, Ngọc Lan, Uyên Trinh2004 Cổ tích Việt Nam 16 (Người dẫn chuyện: Thy Mai) Bính và Đinh Nguyễn Minh Chung  Trung Dân, Quách Khoa Nam, Phương Dung, Kiến An, Ngọc Đặng, Yến Oanh, Minh LuậtSự tích trầu cau  Cao Minh Đạt, Tống Bạch Thủy, Hữu ThànhĐồng tiền Vạn Lịch  Nguyễn Châu, Phương Ân, Kinh Quốc, Hề Bé, Tiến Vang, Trịnh Thiên Tài2007 Cổ tích Việt Nam 17  Hồn Trương Ba da hàng thịt Nguyễn Minh Chung  Văn Ruy, Lê Bình, Bảo Châu, Vũ Huân, Xuân Thùy, bé Phương TrangThần giữ của  Mai Mai, Nguyễn Châu, Ngọc Tưởng, Mai Thành, Uyên Trinh, Hữu Thành, Quỳnh AnhKiện cây đa  Quách Khoa Nam, Phúc An, Mai Dũng, Ngọc Lan, Phi Phụng, Mi Ni, Kiến An2008 Cổ tích Việt Nam 18  Sinh con rồi mới sinh cha Xuân Phước  NSƯT Thanh Điền, Hoàng Sơn, Dương Cẩm Lynh, Lý Nhã Kỳ, Công Hậu, NSƯT Công Ninh, Bảo Trí, bé Bum BumNgười thợ mộc Nam Hoa  Mai Thành, Công Hậu, Lý Nuôi, Minh Béo, Tuyết Nga, Bảo Trí, Thanh Thúy, Bảo khương, Thành Công, Hoài Phúc, Hồng PhátĐầy tớ và tên trộm  Huy Cường, Lý Nuôi, Ngọc Xuân, Bảo Chung, Bảo khương, Nguyễn Hậu, Hữu Thành2008 Cổ tích Việt Nam 19  Ba chàng thiện nghệ Xuân Phước  NSƯT Công Ninh, Thiên Bảo, Minh Cường, Thành Đạt, Ngọc Lan, Chánh Thuận, Phương DungAnh học trò nghèo và Ngọc Hoàng  NSƯT Hoài Linh, Mai Sơn Lâm, Quang Khải, Ngọc Xuân, Nguyễn Châu, Trương Long, Thanh Trúc, nhóm múa Vầng TrăngSự tích thành hoàng sống  NSƯT Công Ninh, NSƯT Thanh Điền, Minh Nhí, NSƯT Hoài Linh, Nguyễn Hậu, Chánh Thuận, Thiên Bảo, Minh Cường, Thành Đạt, Ngọc Lan

Giai đoạn 2016 - nay
Sau khi kết thúc Cổ tích Việt Nam dưới định dạng VHS, VCD và DVD với tổng cộng 19 cuốn thì hãng phim Phương Nam tiếp tục thực hiện cho phần 2 của Cổ tích Việt Nam kết hợp cùng Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long.

Sự cố lộ liễu
Trong tập phim Anh học trò nghèo và Ngọc Hoàng từ cuốn Cổ tích Việt Nam 19 có phân cảnh một người trong đoàn làm phim sử dụng mô hình rùa bằng nhựa bọc cao su chở diễn viên Mai Sơn Lâm ra bờ biển nhưng vô tình để lộ bàn tay đẩy con rùa. Không những vậy, biên tập cũng đã không phát hiện ra chi tiết này và để cảnh quay lên sóng.

Ảnh hưởng
Cổ tích Việt Nam là dự án điện ảnh kéo dài một thập kỷ với bối cảnh trải rộng khắp ba miền Việt Nam cùng nhân sự khổng lồ gồm nhiều nhà điện ảnh tầm cỡ của thập niên 1990. Đồng thời, do đặc điểm kinh phí hẹp cùng yếu tố trọng diễn xuất mà phim trở thành chốn ươm mầm cho nhiều tài năng lớn của sân khấu và điện ảnh Việt Nam giai đoạn sau.

Ngày 08 tháng 08 năm 2019, trong bài Phim cổ tích Việt Nam - "Thế lực ngầm" sở hữu toàn lượt view khủng, Kênh 14 đã thống kê được rằng: Mặc dù kinh phí sản xuất thấp, khi lên sóng truyền hình nhận phải sự hờ hững của khán giả, đặc biệt lớp thanh thiếu niên, nhưng khi đưa lên các trang mạng YouTube, Facebook... thì loạt phim Cổ tích Việt Nam vẫn âm thầm nhận được mối quan tâm lớn nhất của cư dân mạng, đánh bại mọi xuất phẩm điện ảnh kinh điển nhất.Cổ tích nào dành cho thiếu nhi ?
 Đây là xuất phẩm điện ảnh đầu tiên tại Việt Nam phải dùng hình thức "ủng hộ điện ảnh nước nhà" để bù lỗ, mà thực chất là nhờ cơ quan hữu trách huy động thanh thiếu niên đi coi phim.
 Kể từ khi xuất hiện ở các tập cuối, diễn viên Quách Khoa Nam trở thành gương mặt quen thuộc trong dòng phim đồng thoại Việt Nam, mà về sau ông tái xuất trong loạt phim Cổ tích Việt NamCổ tích Việt Nam trở lại sau 08 năm của Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long và các phim Cậu bé nước Nam, Hai chàng Hảo Hớn, Gái khôn được chồng cả ở vai trò đạo diễn, biên kịch và diễn viên.
 Phong cách dàn dựng Cổ tích Việt Nam với công thức bối cảnh không gian đầy nắng, cảnh trí và lối y phục phỏng cổ cùng nội dung bám sát văn chương đã trở thành đặc trưng trong dòng phim đồng thoại do người Việt Nam chế tác.Ngại làm phim đồng thoại

Vinh danh
 Giải đặc biệt Phim truyện dành cho thiếu nhi, Liên hoan phim Việt Nam XI, Hà Nội - 1996

Xem thêm
 Kho tàng cổ tích Việt Nam (tập truyện, 1957 - 1982)
 Ngày xửa...ngày xưa (nhạc kịch)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mơ và hồi tưởng - Các thực hành xoay quanh di sản phim Việt Nam 
 Tổng hợp phim Việt Nam hay nhất mọi thời
 Vắng bóng phim ảnh dành cho thiếu nhi
 Những nhân vật đáng sợ trong Cổ tích Việt Nam 
 Ngày ấy - bây giờ của dàn diễn viên phim Cổ tích Việt Nam

Thể loại:Phim tiếng Việt
Thể loại:Phim cổ trang Việt Nam
Thể loại:Phim thiếu nhi Việt Nam
Thể loại:Phim của Hãng phim Phương Nam
Thể loại:Phim dựa theo truyện cổ tích
Thể loại:Phim phiêu lưu kỳ ảo
Thể loại:Phim về gia đình
Thể loại:Phim với các sự vật được nhân hoá
Thể loại:Phim lấy bối cảnh trong rừng
Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Thể loại:Phim quay tại Việt Nam
Thể loại:Phim Việt Nam thập niên 1990
Thể loại:Phim Việt Nam thập niên 2000
Thể loại:Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 1993