Giải vô địch điền kinh thế giới

Giải vô địch điền kinh thế giới là giải điền kinh do Liên đoàn Điền kinh thế giới- World Athletics (trước đây là IAAF) tổ chức mỗi hai năm một lần. Giải vô địch thế giới đã được bắt đầu vào năm 1976 khi Ủy ban Olympic quốc tế quyết định bỏ nội dung 50 km đi bộ nam ở Thế vận hội Montreal 1976, mặc dù nội dụng này có mặt tại tất cả các kì Olympics từ năm 1932.Vì thế, IAAF tổ chức một giải vô địch thế giới của riêng tổ chức một tháng rưỡi sau Thế vận hội (với 1 nội dung duy nhất là 50 km đi bộ).Matthews, Peter (2012). Historical Dictionary of Track and Field (pg. 217). Scarecrow Press (eBook). Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2013.IAAF Statistics Book Moscow 2013 (pg. 179). IAAF/AFTS (2013). Edited by Mark Butler. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2013. Đó là Giải vô địch thế giới đầu tiên mà IAAF đã tổ chức tách biệt với Thế vận hội Olympic (theo truyền thống thì khác với các môn như bóng đá hay quần vợt thì Olympics được coi là giải vô địch thế giới của môn điền kinh). Liên đoàn điền kinh thế giới quyết định tổ chức giải đấu thứ hai vào năm 1980 (với các nội dung không được thi đấu tại Olympics). Cả hai giải năm 1976 và 1980 không được xem là giải vô địch thế giới chính thức của môn điền kinh mà chỉ là tiền thân (do không bao gồm nhiều các nội dung chuẩn), nhưng các vận động viên tham dự vẫn được công nhận thành tích và kỉ lục (do vẫn là giải được Liên đoàn tổ chức).

Giải vô địch điền kinh thế giới vào năm 1983 chính thức đánh dấu sự có mặt của các nội dung trong môn điền kinh. Cho đến năm 1980, các nhà vô địch Olympic được mặc định coi là vô địch điền kinh thế giới. Kể từ khi bắt đầu, giải được tổ chức 4 năm một lần. Bắt đầu từ năm 1991, giải chuyển qua tổ chức 2 năm một lần.

 Lịch sử 
Ý tưởng có Giải vô địch thế giới điền kinh đã xuất hiện trước giải đấu năm 1983. Năm 1913, Liên đoàn điền kinh thế giới quyết định rằng Thế vận hội Olympic sẽ là giải vô địch thế giới của môn điền kinh. Với điều kiện về di chuyển và tài chính thì trong vòng 50 năm điều này là phù hợp (do điền kinh thời gian trên chỉ thi đấu nghiệp dư). Năm 1976 tại cuộc họp của Hội đồng điền kinh thế giới ở Puerto Rico, Giải vô địch thế giới điền kinh tách biệt với môn điền kinh ở Thế vận hội mùa hè đã được phê duyệt.

Sau các khi nhận thầu đăng cai từ hai thành phố Stuttgart, Tây Đức và Helsinki, Phần Lan, Hội đồng điền kinh đã quyết định trao quyền đăng cai cho giải vô địch điền kinh thế giới chính thức lần đầu tiên, diễn ra vào năm 1983 và được tổ chức tại Sân vận động Olympic Helsinki (nơi tổ chức Thế vận hội Mùa hè 1952).

Có hai giải vô địch thế giới được tổ chức trước giải chính thức năm 1983. Giải vô địch thế giới năm 1976 chỉ có một nội dung - đi bộ 50 km nam. Bốn năm sau, Giải vô địch thế giới năm 1980 chỉ có hai sự kiện dành cho phụ nữ mới được phê duyệt, (vượt rào 400 mét và 3000 mét). Cả hai đều không nằm trong môn điền kinh tại Thế vận hội Mùa hè 1980.IAAF World Championships in Athletics. GBR Athletics. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2013.Archive of Past Events. IAAF. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2013.

Qua các năm, quy mô của giải được mở rộng. Năm 1983, tức năm chính thức đầu tiên ước tính có khoảng 1.300 vận động viên từ 154 quốc gia tham gia."First World Outdoor Championships in Helsinki a landmark for track & field."  Usatf.org. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2012. Đến giải năm 2003, tại Paris, số vận động viên tăng lên 1907 từ 203 quốc gia, với 179 nước có bản quyền phát sóng truyền hình.

Số lượng nội dung cũng được thay đổi qua các năm, chủ yếu là tăng thêm các nội dung cho nữ. Đến năm 2005, sự khác biệt duy nhất về số lượng giữa nam giới và nữ giới là môn 50 km đi bộ nam (chưa có nội dung cho nữ) và hai khác biệt về cơ cấu ở môn 110 mét vượt rào và mười môn phối hợp (với nam) so với 100 mét vượt rào và bảy môn phối hợp

Danh sách sau đây thể hiện các nội dung được thêm qua các năm

 1987, 10.000 m và 10 km đi bộ nữ. 
 1993, Nhảy xa ba bước của nữ. 
 1995, 3.000 m của nữ được thay thế bằng 5000 m (giống với nội dung của nam). 
 1999, Nhảy sào và ném búa của nữ được thêm vào và đi bộ 20 km  thay thế 10 km đi bộ ở nội dung của nữ (giống với nội dung của nam). 
 2005 3000 m vượt chướng ngại vật của nữ 
 2017, 50 km đi bộ của nữ (lúc này số lượng các môn của nam và nữ bằng nhau) 
 2019,  4 × 400 m tiếp sức hỗn hợp (lần đầu tiên các vận động viên nam và nữ tham dự một nội dung(.

 Các giải vô địch 
Thứ tựNămThành phốQuốc giaNgàySân tổ chứcSức chứaSố nội dungSố quốc giaSố vận động viênĐứng đầu bảng–1976Malmö18 tháng 9Malmö Stadion30,00012042–1980Sittard14 – 16 tháng 8De Baandert22,000221421st1983Helsinki7 – 14 tháng 8Olympiastadion50,000411531,3332nd1987Roma28 tháng 8 – 6 tháng 9Stadio Olimpico60,000431561,4193rd1991Tokyo23 tháng 8 – 1 tháng 9Olympic Stadium48,000431621,4914th1993Stuttgart13 – 22 tháng 8Gottlieb-Daimler-Stadion70,000441871,6305th1995Gothenburg5 – 13 tháng 8Ullevi42,000441901,7556th1997Athens1 – 10 tháng 8Olympiako Stadio75,000441971,7857th1999Seville20 – 29 tháng 8Estadio Olímpico70,000462001,7508th2001Edmonton3 – 12 tháng 8Commonwealth Stadium60,000461891,6779th2003Paris23 – 31 tháng 8Stade de France78,000461981,67910th2005Helsinki6 – 14 tháng 8Olympiastadion45,000471911,68811th2007Osaka24 tháng 8 – 2 tháng 9Nagai Stadium45,000471971,80012th2009Berlin15 – 23 tháng 8Olympiastadion74,000472001,89513th2011Daegu27 tháng 8 – 4 tháng 9Sân vận động Daegu65.000471991,74214th2013Moskva10 – 18 tháng 8Sân vận động Luzhniki78.000472031,78415th2015Bắc Kinh22 – 30 tháng 8Sân vận động Quốc gia Bắc Kinh80.000472051,76116th2017Luân Đôn4 – 13 tháng 8Sân vận động Luân Đôn60.000482052,03617th2019Doha27 tháng 9 – 6 tháng 10Sân vận động Quốc tế Khalifa48.000492061,77218th2022Eugene15 – 24 tháng 7 Hayward Field30,0004919th2023Budapest18 – 27 tháng 8National Athletics Centre40,000202025Tokyo13 – 21 tháng 9Sân vận động Quốc gia Nhật Bản68,000212027Bắc Kinh11 – 19 tháng 9Sân vận động Quốc gia Bắc Kinh80,000

 Bảng tổng huy chương qua các kì 
Cập nhật sau Giải vô địch điền kinh thế giới 2019.

 Ghi chú

 Bảng tính điểm tổng 
Trong bảng điểm đặt IAAF, vận động viên dành huy chương vàng được 8 điểm, huy chương bạc được 7,... cho đến người đứng thứ 8 được 1. Nếu có hòa về thành tích thì các vận động viên hòa sẽ chia điểm.

Cập nhật sau Giải vô địch năm 2017, chỉ tính 5 quốc gia cao nhất  
 Xếp hạng  Quốc gia liên_kết=1liên_kết=23liên_kết= 4  5  6  7  8  Top 3  Điểm  1 liên_kết=|viền    155  106 + 1 =  88 + 2 =  64 + 5 =  79 + 3 =  66 + 3 =  67  65 + 4 =  352  3600  2 liên_kết=|viền     60  61  60 + 2 =  74 + 2 =  64 + 1 =  59 + 1 =  51 + 5 =  42 + 1 =  183  2246,5  3 liên_kết=|viền     46  51 + 5 =  46 + 3 =  55 + 2 =  44 + 3 =  44 + 2 =  36 + 1 =  41  151  1772  4 liên_kết=|viền    55  48  37  42  35  23  42  16  140  1517  5  28  33  38  37 + 2 =  45 + 1 =  30 + 1 =  27 + 1 =  21  99  1229 

  Bao gồm điểm của các vận động viên Tây Đức và Đông Đức 
  Bao gồm điểm của các Vận động viên Trung lập (do Nga bị cấm thi đấu do bê bối doping)

 Các vận động viên nhiều huy chương vàng 
Phần in đậm ở tên vận động viên thể hiện các vận động viên vẫn đang thi đấu.

 Nam 

 Tất cả các nội dung 
 Xếp hạng  Vận động viên  Quốc gia  Nội dung  Từ  Đến  Vàng  Bạc  Đồng  Tổng  1  Usain Bolt liên_kết=|viền    100 m/ 200 m/ 4 × 100 m  2007  2017  11  2  1  14  2  LaShawn Merritt liên_kết=|viền    400 m/ 4 × 400 m  2005  2015   8 *  3  -   11 *  3  Carl Lewis liên_kết=|viền    100 m / 200 m / 4 × 100 m / Nhảy xa  1983  1993  số 8  1  1  10  4  Michael Johnson liên_kết=|viền    200 m/ 400 m/ 4 × 400 m  1991  1999  số 8  -  -  số 8  5  Mo Farah  5000 m / 10.000 m  2011  2017  6  2  -  8  6  Serge Bubka liên_kết=|viền  vàliên_kết=|viền    Nhảy sào  1983  1997  6  -  -  6  7  Jeremy Wariner liên_kết=|viền     400 m 4 × 400 m  2005  2009  5  1  -  6  8  Kenenisa Bekele liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2003  2009  5  -  1  6  Lars Riedel liên_kết=|viền    Ném đĩa  1991  2001  5  -  1  6  10  Maurice Greene liên_kết=|viền    100 m/ 200 m/ 4 × 100 m  1997  2001  5  -  -  5 
* bao gồm một huy chương tiếp sức mà chỉ tham dự ở vòng loại

 Nội dung cá nhân 
 Xếp hạng  Vận động viên  Quốc gia  Nội dung  Từ  Đến  Vàng  Bạc  Đồng  Toàn bộ  1  Usain Bolt liên_kết=|viền    100 m/ 200 m  2007  2017  7  1  1  9  2  Mo Farah  5000 m / 10.000 m  2011  2017  6  2  -  8  3  Serge Bubka liên_kết=|viền   vàliên_kết=|viền    Nhảy sào  1983  1997  6  -  -  6  Michael Johnson liên_kết=|viền    200 m/ 400 m  1991  1999  6  -  -  6  5  Carl Lewis liên_kết=|viền    100 m/ 200 m/ Nhảy xa  1983  1993  5  1  1  7  6  Kenenisa Bekele liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2003  2009  5  -  1  6  Lars Riedel liên_kết=|viền    Ném đĩa  1991  2001  5  -  1  6  8  Kem Ezekiel liên_kết=|viền    3000 m vượt chướng ngại vật  2003  2015  4  3  -  7  9  Haile Gebrselassie liên_kết=|viền    5000 m/ 10.000 m  1993  2003  4  2  1  7  10  Hicham El Guerrouj liên_kết=|viền    1500 m / 5000 m  1995  2003  4  2  -  6 

 Nữ 

 Tất cả các nội dung 
 Xếp hạng  Vận động viên  Quốc gia  Nội dung  Từ  Đến  Vàng  Bạc  Đồng  Toàn bộ  1  Allyson Felix liên_kết=|viền    200 m/ 400 m/ 4 × 100 m/ 4 × 400 m/ 4 × 400 m hỗn hợp  2005  2019   13 *  3  2   18 *  2  Shelly-Ann Fraser-Pryce liên_kết=|viền    100 m/ 200 m/ 4 × 100 m  2007  2019  9   2 *  -   11 *  3  Gail Devers liên_kết=|viền    100 m/ 100 m vượt rào/ 4 × 100 m  1991  2001  5  3  -  số 8  4  Sanya Richards-Ross liên_kết=|viền    400 m / 4 × 400 m  2003  2015  5  2  -  7  5  Jessica Bread liên_kết=|viền    4 × 400 m / 4 × 400 m hỗn hợp  2009  2019   5 ***   1 *  -   6 ****  Tirunesh Dibaba liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2003  2017  5  1  -  6  Natasha Hastings liên_kết=|viền    4 × 400 m  2007  2017   5 ****  1  -   6 ****  8  Jearl Miles Clark liên_kết=|viền    400 m / 4 × 400 m  1993  2003  4  3  2  9  9  Valerie Adams (Vili) liên_kết=|viền    Đẩy tạ  2005  2013  4  1  -  5  Vivian Cheruiyot liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2007  2015  4  1  -  5 
* bao gồm một huy chương tiếp sức mà chỉ tham dự ở vòng loại <br /> *** bao gồm ba huy chương  tiếp sức mà chỉ tham dự ở vòng loại <br /> **** bao gồm bốn huy chương trong các sự kiện tiếp sức mà cô ấy chỉ tham gia

 Nội dung cá nhân 
 Xếp hạng  Vận động viên  Quốc gia  Nội dung  Từ  Đến  Vàng  Bạc  Đồng  Toàn bộ  1  Tirunesh Dibaba liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2003  2017  5  1  -  6  2  Shelly-Ann Fraser-Pryce liên_kết=|viền    100 m / 200 m  2009  2019  5  -  -  5  3  Gail Devers liên_kết=|viền    100 m / 100 m vượt rào  1991  2001  4  2  -  6  4  Allyson Felix liên_kết=|viền    200 m / 400 m  2005  2017  4  1  2  7  5  Valerie Adams (Vili) liên_kết=|viền    Đẩy tạ  2005  2013  4  1  -  5  Vivian Cheruiyot liên_kết=|viền    5000 m / 10.000 m  2007  2015  4  1  -  5  7  Jackie Joyner-Kersee liên_kết=|viền    Bảy môn phối hợp / Nhảy xa  1987  1993  4  -  -  4  Brittney Reese liên_kết=|viền    Nhảy xa  2009  2017  4  -  -  4  Anita Włodarchot liên_kết=|viền    Ném búa  2009  2017  4  -  -  4  10  Lưu Hồng liên_kết=|viền    20 km đi bộ  2009  2019  3  2  -  5 

 Nhiều lần tham dự nhất 
Có 7 vận động viên đã thi đấu trong ít nhất 8 kì. 
App.NameCountryNăms contestedEvents13Jesús Ángel García Bragado93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 1950 km walk11Susana Feitor91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 1110 km walk / 20 km walkJoão Vieira99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 1920 km walk / 50 km walk10Franka Dietzsch91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09Discus throwNicoleta Grasu93, 95, 97, 99, 01, 05, 07, 09, 11, 13Discus throwVirgilijus Alekna95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13Discus throwKim Collins95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 15100 m / 200 m / 4x100 m9Laverne Eve87, 91, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07Javelin throwTim Berrett91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 0720 km walk / 50 km walkJackie Edwards91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07Long Jump / Triple JumpMaria Mutola91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07800 mElisângela Adriano91, 93, 97, 01, 03, 05, 07, 09, 11Shot put / Discus throwVenelina Veneva-Mateeva91, 95, 99, 01, 03, 05, 09, 11, 15High JumpDanny McFarlane93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09400 m / 400 m hurdles / 4x400 mHatem Ghoula93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 1320 km walkDebbie Ferguson-McKenzie95, 97, 99, 01, 03, 07, 09, 11, 13100 m / 200 m / 4x100 mNicola Vizzoni97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13Hammer throwChris Brown99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13, 15400 m / 4x400 mZhang Wenxiu01, 03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17Hammer throwInês Henriques01, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 1920 km walk / 50 km walkAllyson Felix03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19200 m / 400 m / 4x100 m / 4x400 m / 4x400 m MixedBat-Ochiryn Ser-Od03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19Marathon8Merlene Ottey / 83, 87, 91, 93, 95, 97, 03, 07100 m / 200 m / 4x100 mJan Železný / 87, 91, 93, 95, 97, 99, 01, 03Javelin throwYelena Nikolayeva / 87, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 0510 km walk / 20 km walkFiona May / 91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05Long JumpBeverly McDonald91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05100 m / 200 m / 4x100 mLars Riedel91, 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05Discus throwDragutin Topić / IWP * /  /  / 91, 93, 95, 97, 99, 05, 07, 09High JumpIryna Yatchenko / 91, 95, 97, 99, 01, 03, 07, 09Discus throwEunice Barber / 93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 07Heptathlon / Long Jump / 100 m hurdlesKevin Sullivan93, 95, 97, 99, 01, 03, 05, 071500 mManuel Martínez93, 95, 97, 01, 03, 05, 07, 09Shot putSteffi Nerius93, 95, 99, 01, 03, 05, 07, 09Javelin throwAmy Acuff95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09High JumpChandra Sturrup95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09100 m / 200 m / 4x100 mAleksander Tammert95, 97, 99, 01, 03, 05, 07, 09Discus throwMaría Vasco95, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 1110 km walk / 20 km walkKoji Murofushi95, 97, 99, 01, 03, 07, 11, 13Hammer throwSzymon Ziółkowski95, 99, 01, 05, 07, 09, 11, 13Hammer throwMarlon Devonish97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11100 m / 200 m / 4x100 mNadine Kleinert97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11Shot putSergey Makarov97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11Javelin throwĒriks Rags97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11Javelin throwRoman Šebrle97, 99, 01, 03, 05, 07, 09, 11DecathlonOmar Zepeda97, 01, 05, 07, 09, 11, 13, 1720 km walk / 50 km walkMario Pestano99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13Discus throwFélix Sánchez99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 13400 m hurdles / 4x400 mBouabdellah Tahri99, 01, 03, 05, 07, 09, 11, 131500 m / 3000 m steeplechaseZoltán Kővágó01, 03, 05, 07, 09, 11, 15, 17Discus throwMélina Robert-Michon01, 03, 07, 09, 13, 15, 17, 19Discus throwRuth Beitia03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17High JumpGerd Kanter03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17Discus throwEzekiel Kemboi03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 173000 m steeplechaseChurandy Martina / 03, 05, 07, 09, 11, 13, 15, 19100 m / 200 m / 4x100 mZuzana Hejnová05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19400 m hurdles / 4x400 mHoracio Nava05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 1920 km walk / 50 km walkKrisztián Pars05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19Hammer throwMartyn Rooney05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19400 m /  4x400 m / 4x400 m MixedLevern Spencer05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19High JumpDragana Tomašević / 05, 07, 09, 11, 13, 15, 17, 19Discus throw
* Tại Giải vô địch thế giới về điền kinh năm 1993 tại Stuttgart, Đức, Dragutin Topić đã hoàn thành với tư cách là người tham gia giải vô địch thế giới cá nhân (IWP) khi Liên đoàn thể thao Nam Tư bị IAAF đình chỉ do các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc xuất phát từ các cuộc chiến Nam Tư.

Thể loại:Các giải vô địch điền kinh thế giới
Thể loại:Giải vô địch điền kinh thế giới
Thể loại:Giải đấu điền kinh thế giới