Tiếng Alekano

Tiếng Alekano là một ngôn ngữ Papua nói ở Gahuku Rural LLG của tỉnh Eastern Highlands, Papua New Guinea. Có chừng 25.000 người nói.Ethnologue report for Alekano

Tiếng Alekano còn gọi là tiếng Gahuku (theo tên bộ tộc lớn nhất) hay tiếng Gama (theo tên bộ tộc lớn thứ nhì). Người nói không thuộc hai bộ tộc trên bác bỏ việc dùng hai cái tên này; tiếng Alekano do vậy trở thành tên gọi chính. "Alekano" có nghĩa là "mang (nó) đến". Tên hai ngôn ngữ gần gũi nói ở phía tây bắc tiếng Alekano, Tokano và Dano, có cùng ý nghĩa.Deibler, Ellis W. 1987. "The function of glottal stop in Gahuku." In John M. Clifton (ed.), Studies in Melanesian orthographies, 23-30. Data Papers on Papua New Guinea Languages, 33. Ukarumpa: Summer Institute of Linguistics. Deibler, Ellis W., compiler. Available: 2008; Created: 2008. Dictionaries of Alekano - English and English - Alekano. [Manuscript] iii, 311 p. 

Âm vị học
Tiếng Alekano có 5 nguyên âm, tất cả đều không làm tròn, một điều khá hiếm gặp. Ngôn ngữ này có 12 phụ âm, nhưng  chỉ có trong thổ ngữ làng Wanima, trong từ mượn hay một từ vựng phái sinh.1992. Alekano Organised Phonology Data. [Manuscript] 

Nguyên âm
 Trước Sau Đóng   Vừa   Mở  

Âm tắc thanh hầu
Trong tiếng Alekano, âm tiết có thể kết bằng âm tắc thanh hầu, như trong  "đủ". Nó hiện không được coi là âm vị. Khi viết, nó được thể hiện bằng dấu sắc: ánesí.

Phụ âm
 Đôi môi Chân răng Ngạc mềm Thanh hầu Mũi   Tắc     Tiếp cận  ~   Xuýt    
Âm cạnh lưỡi là  ở đầu từ,  ở giữa nguyên âm.

Âm tiết
Âm tiết phức tạp nhất có dạng : VV có thể là nguyên âm đôi:  hay giữa , ,  với  hay  (ví dụ, ).

Thanh điệu
Tiếng Alekano có thanh cao và thanh thấp, song chúng có vai trò không mấy quan trọng.

Ngữ pháp
Tiếng Alekano là một ngôn ngữ chủ-tân-động (SOV).http://wals.info/languoid/lect/wals_code_gah

Hệ chữ viết
Tiếng Alekano dùng bảng chữ cái Latinh.
IPAɑeɣhiklmnɤpsztɯβ LetterAaEeGgHhIiKkLlMmNnOoPpSsZzTtUuVv

Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài
Alekano dictionary
An open access archive of Alekano audio and video are available through the Kaipuleohone.

A
A
A