Nguyễn Thị Lan (phi tần)

Nguyễn Thị Lan (chữ Hán: 阮氏蘭; ? – 1714), phong hiệu Kính phi Phu nhân (敬妃夫人), là một cung tần của Minh vương Nguyễn Phúc Chu trong lịch sử Việt Nam.

 Tiểu sử 
Kính phi Nguyễn Thị Lan là con gái của Tham chính Nguyễn Hữu Hiệp.Đại Nam liệt truyện, tập 1, quyển 1 – phần Nguyễn Kính Phi Năm đầu Minh vương Nguyễn Phúc Chu đăng cơ, bà Lan được tiến cung, đứng thứ ba trong bậc Hữu Cung tần (右宮嬪) rồi thăng lên Chánh nội phủ (正內府).

Cung tần Nguyễn thị rất được chúa Minh yêu chiều. Tương truyền, bà sinh được 11 người con, nhưng hiện chỉ rõ được một người là Thái bảo Dận Quốc công Nguyễn Phúc Điền, con trai thứ 12 của chúa Minh.Nguyễn Phúc tộc thế phả, tr.153 Quốc công Điền là cha của công nữ Ngọc Cầu, là em họ, đồng thời cũng là sủng thiếp của chúa Vũ Nguyễn Phúc Khoát.

Năm Giáp Ngọ (1714), mùa thu, cung tần Nguyễn Thị Lan qua đời, được gia tặng làm Kính phi (敬妃), liệt vào hàng Phu nhân (夫人), thụy là Từ Đức (慈德). Mộ của Nguyễn Kính phi được táng ở xã Trúc Lâm (nay là phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, Huế), đền thờ của bà được lập ở Hà Khê (phủ Thừa Thiên).

Bà Kính phi mất được một năm, chúa Minh vẫn thương tiếc không thôi, làm đàn chay trọng thể ở chùa Thiên Mụ. Chúa có làm 4 bài thơ thương nhớ, viết lên tường chùa. Bấy giờ, khi các cung tần từ trần, không ai được ân sủng long trọng như thế, người đời cho là điều lạ. Các bài thơ viếng Kính phi có lời rằng:

Bài I
 Phiên âm:
 Vấn thiên hà sự thiết ngô phi
 Hoa tạ, tam cung nguyệt yếm huy
 Bất đạc nữ trung vong khổn phạm
 Hoàn tri kỳ nội thất dung nghi
 Thời đương thất tịch Ngân hà ám
 Sầu ký thiên niên giới lộ hi
 Mạn đạo tiếu nhân nhi phụ thái
 Cổ kim thùy cánh thử tình vi. Dịch nghĩa:
 Cớ chi trời lại cướp phi ta
 Hoa rụng, ba cung bóng nguyệt tà
 Chẳng những gương treo trong bạn gái
 Lại đầy năm chẵn vắng người hoa
 Đêm vừa mồng bảy sông Ngân tối
 Sầu để ngàn năm móc hẹ pha
 Đừng có cười trò nhi nữ nhé
 Tình nay ai để tránh từ xưa.

Bài II
 Phiên âm:
 Khứ niên Chức nữ nhập song minh
 Khước bị trùng vân tựu địa sinh
 Chế cẩm vị hoàn, ty tại trục
 Xuyên châm tài bãi, tuyên phiêu doanh
 Không hoài ngũ dạ Quỳnh lâu địch
 Khởi vọng song xuy ngọc điện sinh
 Nhất phiến mê ly nghi thử tế
 Uyên ương tú chẩm mộng nan thành. Dịch nghĩa:
 Sao nữ năm qua soi cửa sổ
 Làn mây lớp lớp đến che rồi
 Gấm dệt chưa xong tơ lở dở
 Kim xâu vừa được, chỉ tơi bời
 Sáo Quỳnh lâu, canh khuya luống nhớ
 Sênh ngọc điện, nay dễ thổi đôi
 Mơ hồ tấc dạ ngờ đâu đó
 Giấc mộng uyên ương uổng kiếm hoài.

Bài III
 Phiên âm:
 Nội trợ tằng kinh ức ỷ ni
 Duy dư đồng nhữ lưỡng nan kỳ
 Phi nhân mộ sắc tiềm huy lệ
 Chỉ vị tôn hiền tụng phú thi
 Việt hải tuy khoan, nan tải hận
 Tẩm lăng nghi cận, dị quan bi
 Trường đê thả mạc tài dương liễu
 Hảo đãi Thanh minh túng mục thì. Dịch nghĩa:
 Dịu dàng nội trợ nghĩ thương âu
 Chỉ chúng ta sao khó hẹn nhau.
 Há vì sắc đẹp rơi hàng lệ,
 Chỉ vị người hiền vịnh mấy câu.
 Biển Việt dầu to khôn chở hận,
 Bia lăng gần đọc để khuây sầu.
 Đê dài đừng có trồng dương liễu.
 Đợi tiết Thanh minh mắt ắm lâu.

Bài IV
 Phiên âm:
 Nhữ thọ tuy vi, phúc tự trường
 Nhân truyền phúc trạch Nguyễn cung hương
 Phao tư kim ngọc doanh song níp
 Lưu thử nhi tôn mãn nhất đường
 Đối cảnh kỷ hồi hàm biệt lệ
 Lân tài nhất thế động trung trường
 Kim bằng diệu pháp không vương lực
 Tiến bạt u hồn đạt thượng phương. Dịch nghĩa:
 Tuổi thọ ngắn thôi Phước lại dài
 Phước lưu cung Nguyễn ngát hương thơm
 Quăng đi vàng ngọc đầy hai tráp
 Để lại cháu con nối vạn đời
 Đối cảnh đòi phen cầm giọt lệ
 Thương tài một kiếp động lòng ai
 Nhờ phép Như Lai mầu nhiệm ấy
 U hồn siêu độ thoát luân hồi.

 Tham khảo 
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện tiền biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

 Chú thích 

Thể loại:Mất năm 1714
Thể loại:Phi tần chúa Nguyễn