Cấp bậc quân sự Liên bang Xô viết (1918–1935)

Hệ thống cấp bậc quân sự Hồng quân và Hải quân Xô viết 1918-1935 đề cập đến tương quan giữa các hệ thống cấp bậc quân sự trong lực lượng vũ trang và bán vũ trang của Liên Xô, bao gồm cả Hồng Quân, Hải quân, lực lượng An ninh, Cảnh sát, và các ngành kỹ thuật quân sự, tư pháp quân sự... từ giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Mười đến khi thành lập hệ thống quân hàm chính thức vào năm 1935.

 Lịch sử hình thành 
 Trước 1924 
Sau Cách mạng Tháng Mười, quân đội của Đế quốc Nga cũ bị giải thể. Lực lượng vũ trang duy nhất của nước Nga Xô viết là lực lượng Cận vệ Đỏ (Красная гвардия), bao gồm những người tình nguyện mà thành phần chủ chốt là các đơn vị công nhân vũ trang dưới sự lãnh đạo của những người Bolshevik. Những người này cho rằng, dưới chế độ của họ, quân đội được hình thành bởi những người tình nguyện, bình đẳng. Các chỉ huy được bầu lên bởi các binh sĩ, là đồng chí chỉ huy (товарищ Командир), thay cho danh xưng ngài sĩ quan (офицер) của chế độ cũ đầy bất công. Họ cũng cho rằng, hệ thống quân hàm là một di sản của sự phân cấp bất bình đẳng, vì vậy, mọi binh sĩ đều là những Hồng binh (Красноармеец) bình đẳng mọi mặt.
Tuy nhiên, khi nguy cơ của cuộc Nội chiến Nga đã dần trở thành hiện thực, những người lãnh đạo Bolshevik đã nhìn thấy sự cần thiết phải thay thế lực lượng Cận vệ Đỏ tạm thời bằng một quân đội chuyên nghiệp lâu dài. Ngày 28 tháng 1 (tức ngày 15 tháng 1 theo lịch Julius) năm 1918, Hội đồng Dân ủy đã ra sắc lệnh thành lập lực lượng vũ trang chính quy của nhà nước với tên gọi Hồng quân Công Nông (Рабоче-крестьянская Красная армия) với nòng cốt là lực lượng Cận vệ Đỏ.Nghị định số 1422 của Hội đồng Dân ủy Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga ngày 15 tháng 1 năm 1918 "Về Hồng quân Công Nông". Hai tuần sau đó, Hồng hạm đội Công Nông (Рабоче-Крестьянский Красный Флот), lực lượng hải quân Xô viết cũng được thành lập vào ngày 29 tháng 1 năm 1918. Nhiều sĩ quan và hạ sĩ quan của chế độ cũ được kêu gọi hợp tác với đội quân hãy còn non nớt của chính quyền Xô viết.John Erickson, The Soviet High Command - A Military-Political History 1918–41, MacMillan, Luân Đôn, 1962, p.31–34 

Những người Bolshevik cũng đã cho thành lập lại một hệ thống cấp bậc bán chính thức, được sử dụng trong Hồng quân để tạm thay thế cho hệ thống quân hàm, bằng cách gọi tắt chức vụ mà quân nhân đó nắm giữ. Chẳng hạn, комкор được gọi tắt từ Командир корпуса dùng để chỉ quân nhân giữ chức vụ Quân đoàn trưởng hoặc tương đương. Trong Hải quân, vẫn tạm thời sử dụng hệ thống quân hàm cũ, nhưng có thêm tiền tố "b." (có nghĩa là "cựu"). Ngày 16 tháng 1 năm 1919, một thống cấp hiệu đi kèm cấp bậc trong Hồng quân đã được ban hành, cùng với các quy định chi tiết về trang phục thống nhất. Ngoài ra, một cấp hiệu đặc biệt cho chức vụ Tổng tư lệnh (ГладКом) đối với một số chỉ huy cao cấp cũng được quy định, có dạng một ngôi sao lớn viền vàng trên một chevron lớn. Các cấp hiệu này được quy định được thêu trên cổ tay áo quân phục. Tuy nhiên, cách sử dụng lại chưa được thống nhất, chủ yếu tồn tại 2 cách sử dụng là thêu trơn ngang trên cổ tay áo hoặc thêu dọc trong một dải trên cổ tay áo.

Các lực lượng trị an (gồm an ninh, cảnh sát) thuộc Dân ủy Nội vụ cũng hình thành một hệ thống cấp bậc riêng tương tự hệ thống cấp cập của quân đội. Trên thực tế, nó chỉ là một biện pháp tạm thời để so sánh tương đương các chức vụ. Tuy nhiên, hệ thống này không thống nhất và có nhiều khác biệt giữa các ngành chuyên môn, thường xuyên dễ nhầm lẫn.

 Bảng so sánh tương đối hệ thống cấp bậc quân sự

 Hồng quân Hải quân An ninh Cảnh sát         KomfrontaКомфронта    Nachalnik otdelaHачальник отдела  Nachalnik militsiiHачальник милиции  KomandarmКомандарм  NachmorsiНачморси  Zamestitel nachalnika otdelaЗаместитель начальника отдела  Pomoshchnik nachalnik militsiiПомощник начальник милиции  KomkorКомкор  NachdivkorНачдивкор   Nachalnik militsii gubernii / oblastiНачальник милиции губернии / области  KomdivКомдив  KombrikorКомбрикор  Nachalnik otdeleniaНачальник отделения  Nachalnik militsii uyezda Начальник милиции уезда  KombrigКомбриг  KomdivzkorКомдивкор  Voyenruk inspektsyВоенрук инспекции  Pomoshchnik nachalnik militsii  v gubernskom goroder / uyezdno-gorodskoy / gubernsko-gorodskoy) Помощник начальник милиции в губернском городер / уездно-городской / губернско-городской  KompolkaКомполка  KomkorКомкор  Pomoshchnik nachalnika otdeleniaПомощник начальника отделения  Nachalnik otdeleniya militsii gubenskogo goroda Начальник отделения милиции губенского города  KombatКомбат  StapomkomkorСтапомкомкор  Nachalnik otdela inspektsiiНачальник отдела инспекции  Nachalnik otdelenya militsii v gubenskogo goroda Помощник начальник отдела милиции в губернском городе  PomkombatПомкомбат  PomkomkorПомкомкор     Komroty / KomeskКомроты / Комэск  KombochaКомбоча  Nachalnik operativnogo punkta Начальник оперативного пункта  Nadziratel v otdelenii militsii guberniiНадзиратель в отделении милиции губернии  Pomkomroty / PomkomeskПомкомроты / Помкомэск  KomgrupКомгруп     KomvzvodaКомвзвода  KomotКомот  Sotrudnik osobykh porucheny Сотрудник особых поручений  Starshy militsioner 1 razryadaСтарший милиционер 1 разряда  StarshinaСтаршина    Agent 1-go razradaАгент 1-го разрада  Starshy militsioner 2 razryadaСтарший милиционер 2 разряда  PomkomvzvodaПомкомвзвода  Starshina / BotsmanСтаршина / Боцман  Agent 2-go razradaАгент 2-го разрада   KomotКомот    Agent 3-go razradaАгент 3-го разрада  Militsioner 1 razryadaМилиционер 1 разряда  KrasnoarmeyetsКрасноармеец  KrasnoflotetsКраснофлотец  SotrudnikСотрудник  Militsioner 2 razryadaМилиционер 2 разряда 

1924-1935
Ngày 20 tháng 6 năm 1924, Hội đồng Quân sự Cách mạng Liên Xô ra sắc lệnh số 807, quy định hệ thống cấp bậc quân sự áp dụng trong Hồng quân, phân thành 14 bậc từ K-1 (thấp nhất) cho đến K-14 (cao nhất). Hệ thống cấp bậc này áp dụng cho cả các cán bộ công tác trong quân đội tương đương ngạch sĩ quan, bao gồm Cán bộ Chính trị, Kỹ thuật, Hậu cần, Quân y, Tư pháp và các lực lượng vũ trang khác. Hệ thống này đã bãi bỏ một phần quan điểm "bình đẳng" trong quân đội trước đây, theo đó đã bắt đầu phân chia thành các nhóm cán bộ chỉ huy trung cấp, cao cấp, và tối cao. Bên cạnh đó, hệ thống này cũng bắt đầu sử dụng các màu nền và màu viền trên cấp hiệu để phân biệt các nhánh binh chủng khác nhau.Харитонов, 1960, II. Обмундирование и знаки различия. Май 1924 г. — декабрь 1935 г., с. 23.
 Bộ binh - hồng tím viền đen;
 Kỵ binh - màu xanh viền đen;
 Pháo binh và thiết giáp - màu đen viền đỏ;
 Kỹ thuật - màu đen viền xanh;
 Không quân - màu xanh viền đỏ;
 Các bộ phận khác - màu xanh đậm viền đỏ.

Trong Hải quân, hệ thống danh xưng cấp bậc cũng được ban hành, cũng áp dụng cách gọi tắt chức vụ mà quân nhân đó nắm giữ. Cấp hiệu tay áo kiểu vòng bít tiếp tục được sử dụng, tùy thuộc vào loại quân phục cụ thể.Форма одежды ВМС РККА, 1934, Гл. 6. Правила ношения нарукавных знаков различия (должностных и по специальностям), с. 22—25.

 Cấp bậc và cấp hiệu của Lục quân, Không quân và Hải quân Liên Xô (1924-1935)Харитонов, 1960, Прил. № 10. Таблицы с рисунками предметов обмундирования. 1918—1958 гг., с. 151 (табл. 25—27).Харитонов, 1960, Прил. № 3. Основные типовые командно-строевые должности и их знаки различия, с. 125—126.Форма одежды ВМС РККА, 1934, Прил. № 4. Рисунки должностных знаков различия для младшего и выше командного и командно-политического состава ВМС РККА, с. 57—60.

  Phân hạng Danh xưng cấp bậc Cấp hiệucổ áoHồng quânUnion of Soviet Socialist Republics (USSR); Workers' and Peasants' Red Army (WPRA); rank insignia 1924–1935 as to the order of the Revolutionary Military Soviet of the USSR Nr. 1244 from October, 1924; here small collar patch (raspberry-coloured with black piping) to tunic (infantry and generally other army units and facilities).(bộ binh) Cấp hiệutay áoHải quânLục quân Không quân  Hải quân Binh sĩ (0) Binh sĩ(красноармеец, krasnoarmeyets) Binh sĩ (красновоздухоплаватель, krasnoboedukhoplavately) Thủy binh(краснофлотец, krasnoflotetz)80px  Không cấp hiệu Chỉ huy  sơ cấp K-1 Tổ trưởng hỏa lực (Kom Zvena)(командир звена, komandir zvena)
  Junior Engine Minder(младший моторист, mladshy motorist)
  Group Leader(командир группы, komandir gruppy)
  80px
  Tập tin:Red Fleet Insignia 1a.svg Assistant of Squad Leader(помощник командира отделения, pomoshnik komandira otdeleniya) Squad Leader (KomOt)(командир отделения, komandir tdeleniya) Squad Leader(командир отделения, komandir tdeleniya)

Boatman(боцман, botzman) 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 1b.svg K-2 Assistant of Platoon Commander (PomKom Vzvoda)(помощник командира взвода, pomoshchik komandira vzvoda)  Engine Minder(моторист, motorist)Deputy Commander of the Battle Station(заместитель командира боевой части, zamestitel' komandira boevoy chasti)

Senior Boatman(старший боцман, starshiy botzman) 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 2a.svg Company Quartermaster (Rotny)(cтаршина роты, starhina roty)  Senior Engine Minder(старший моторист, starshiy motorist)Chief of the Battle Station(cтаршина боевой части, starhina boevoy chasti)

Chief Boatman(главный боцман, glavny botzman) 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 2b.svg Chỉ huytrung cấp K-3  Platoon Commander(командир взвода, komandir vzvoda)Battle Station Commander(командир боевой части, komandir boevoy chasti)

Assistant of Ship Commander 4th rank(Помощник командира корабля 4-го ранга, pomosh'nik komandira korablya 4-go ranga) 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 3.svg K-4 assistant company leader, – battery, – squadron
 independent platoon leader junior pilot  assistant watch officer  80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 4.svg K-5 chef or commissar – company, – battery, – squadron  air detail commander  ship commander class 4
 senior assistant ship commander class 3 and equivalents   80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 5.svg K-6assistant commander/ commissar battalion, abteilung or squadron 
commander independent company air flight commander ship commander class 3
snior assistant ship commander class 2 and equivalents 80px Tập tin:Red Fleet Insignia 6.svg Chỉ huycao cấp K-7battalion commander
battalion-war-commissar air squadron commander  ship commander 2nd rank 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 7.svg K-8assistant regimental commander
commander independent battalion commander independent flying (battalion sized) unit  senior assistant ship commander 1st rank and equivalents 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 8.svg K-9 regimental commander  air park commander ship commander 1st rank and equivalents 80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 9.svg Chỉ huy tối cao K-10 
 brigade commander
 assistant division commander air regiment commander  naval/ship brigade commander  80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 10.svg K-11 divisional commander  air brigade commander  squadron commander  80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 11.svg K-12 army corps commander
 assistant army commander  and equivalents No equivalent  flotilla commander  80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 12.svg K-13 assistant commander in chief of the military district  assistant commander in chief of the air force of the Red Army  commander of the navy K-14 commander-in-chief military district, – army or – front
 member Revolutionary Military Council districtcommander in chief of the air forces of the Red Army  commander in chief of the USSR naval forces  80px  Tập tin:Red Fleet Insignia 13.svg

Chú thích

Tham khảo
 Иллюстрированное описание обмундирования и знаков различия Советской Армии (1918—1958 гг.) / сост. О. В. Харитонов; под общ. ред. полк. И. П. Ермошина. — АИМ ГАУ МО СССР. — Л., 1960. — 150 с., 179 с. ил. — (За нашу Советскую Родину!).
 Форма одежды личного состава Военно-морских сил РККА / УВМС РККА. — Л.: Отдел Издательства НКО СССР; М., 1934. — 70 с.: ил. — 5000 экз.
 Знаки различия // Большая советская энциклопедия / под ред. О. Ю. Шмидта. — 1-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1933. — Т. 27. — С. 79—82.


Thể loại:Quân hàm Liên Xô