Nhóm ngôn ngữ Yuin–Kuri

Nhóm ngôn ngữ Yuin–Kuri là một nhóm ngôn ngữ thổ dân Úc, gồm chủ yếu là tử ngữ, hiện diện ở đông nam nước Úc.

Chúng thuộc về ngữ hệ Pama-Nyungar.AIATSIS Language and Peoples Thesaurus , accessed 23 Jan 2010. Nhóm này tách ra làm ba phân nhóm Yuin, Kuri, Yora, dù phân loại chính xác của từng ngôn ngữ còn tuỳ vào nhà nghiên cứu. Người nói ngôn ngữ trong nhóm Yuin–Kuri là cư dân bản xứ ở vùng mà ngày nay là Sydney và Canberra. Hầu hết ngôn ngữ trong nhóm đã biến mất.

Từ "koala" bắt nguồn từ từ gula (cũng có nghĩa là "gấu túi") trong tiếng Dharug, một ngôn ngữ Yuin–Kuri phân nhóm Yora. Từ cùng gốc cũng có mặt trong các ngôn ngữ Yuin–Kuri khác, chẳng hạn gula/gurabun trong tiếng Gundungurra,Eugene Stockton, Blue Mountains Dreaming: The Aboriginal Heritage, Three Sisters Productions, 1993, p. 88, . thuộc phân nhóm Yuin.

Ngôn ngữ
Theo chiều tây nam-đông bắc, các ngôn ngữ cấu thành là:

Yuin
Nhóm Yuin (nam) gồm:

 Cụm Tharawal (đều đã biến mất)Christopher Moseley, Encyclopedia of the World's Endangered Languages, Routledge, 2007, . nói dọc theo South Coast (Nam Duyên Hải) của New South Wales, gồm tiếng Thawa, Dyirringany, Thurga, Tharawal, (có lẽ cả tiếng) Gweagal.
 Nyamudy, từng được nói quanh Canberra
 Ngarigo (Ngarigu)
 Ngunnawal, còn gọi là Gundungurra (Gundungura, Gudungura, Gandangara), từng được nói ở đông nam New South Wales, nơi ngày nay là vùng Yass.

Nhóm Yora

Dixon công nhận nhóm Yora/Iyora (trung).

 Dharug, còn gọi là tiếng Sydney, là một tử ngữ đang được một số người nỗ lực phục hồi.See the William Dawes web site, accessed 23 Jan 2010.
 Darkinjung, một tử ngữ.

Từng được nói ở vùng Sydney.

Nhóm Kuri
Nhóm Kuri (bắc):

 Cụm Worimi: Worimi (Worimi, Katthang, Birrpayi), Awabakal
 Dunghutti

Những ngôn ngữ một thời xếp vào nhóm này gồm Yugambal, Yuggarabul (Yuggera), Nganyaywana (Anaiwan).

So sánh
Bản phục dựng tiếng Dharug của Jeremy SteeleJeremy Steele's Master of Arts thesis, 2005 bao gồm một bản so sánh đại từ nhân xưng trong một số ngôn ngữ Yuin-Kuri.

+ Ngôn ngữ  Phân nhóm  Tôi  Bạn  Anh ta  Hai chúng ta  Hai chúng tôi  Chúng ta  Gundungurra  Yuin  gula-ngGa, gula-nga  gulandyi  dhanaladhu  gulanga  gulangala(ng)  gulanyan, gulambanya(n) Tharawal  Yuin  ngayagang(ga)  nyindigang  namarang  ngulgang  ngangaling(ga)  nyulgang(ga) Awabakal  Kuri  ngaduwa  nginduwa  nyuwuwa  bali  balinuwa  ngiyin Darkinjung  Yora  ngaya  nyindi, ngindi  nuwa  ngaliya  ngungaliya  ngiyang Dharug  Yora  ngaya  nyindi, ngindi  nanu  ngali  —  —

Nguồn tham khảo

Thể loại:Ngữ hệ Pama-Nyungar