Lịch sử hành chính Trung Quốc (1912–1949)

Lịch sử hành chính Trung Quốc (1912–1949) đề cập đến các đơn vị hành chính của chính phủ Trung Hoa Dân Quốc trong thời kỳ cai trị Đại lục.

Khái quát
Trung Hoa Dân Quốc (THDQ) được thành lập vào năm 1912, chính phủ Quốc dân tiếp tục sử dụng phân cấp hành chính của nhà Thanh, đồng thời chia Nội Mông làm bốn tỉnh và thành lập một số đô thị nằm dưới quyền kiểm soát của trung ương (gọi là trực hạt thị). Sau Thế chiến thứ hai, vùng Mãn Châu được tái sáp nhập vào THDQ, và được chia làm chín tỉnh. Đài Loan và Bành Hồ cũng được trả cho THDQ và tổ chức thành tỉnh Đài Loan. Cho đến thời điểm này, toàn quốc có 35 tỉnh, 12 trực hạt thị, một khu hành chính đặc biệt và 2 địa phương (Mông Cổ và Tây Tạng). Sau khi chính phủ Quốc dân triệt thoái khỏi Đại lục trong Nội chiến Trung Quốc, quyền tài phán của THDQ chỉ giới hạn đến đảo Hải Nam, Đài Loan, Bành Hồ cùng với một số đảo ngoài khơi của Phúc Kiến và Chiết Giang. Hải Nam, Chiết Giang lần lượt rơi vào tay của chính phủ Cộng sản vào các năm 1950 và 1955. Khu vực còn lại được gọi là Khu vực tự do của Trung Hoa Dân Quốc, đề cập trong Hiến pháp. Thông thường, thuật ngữ Khu vực Đài Loan được sử dụng thay cho "Khu vực tự do", trong khi Cộng hòa Nhân dân Trung hoa được gọi là Đại lục.

Chính phủ Bắc Dương

Chính phủ Bắc Dương (CPBD) sắp xếp lại hệ thống hành chính thời nhà Thanh với 3 cấp:
 Tỉnh (省, shěng)
 Đạo (道, dào)
 Huyện (縣, xiàn)
CPBD tiếp tục chia thêm 4 tỉnh ngoài Nội Mông và các khu vực lân cận (Sát Cáp Nhĩ, Nhiệt Hà, Ninh Hạ, Tuy Viễn). Thành lập thêm hai tỉnh ngoài Tây Tạng (Xuyên Biên (sau đổi thành Tây Khang) được tách từ Kham, Thanh Hải được tách từ Amdo, Ü-Tsang nằm dưới quyền của Đạt-lai Lạt-ma vào thời điểm này và không phải là một phần của bất kỳ tỉnh nào), nâng tổng số tỉnh lên 28.
 +Hành chính Trung Hoa Dân Quốc (1912–1928)Tên đơn vị hành chínhGiản xưngThủ phủGhi chúÂm Hán ViệtHán ngữBính âmÂm Hán ViệtHán ngữBính âmÂm Hán ViệtHán ngữBính âm Tỉnh ( Shěng)An Huy  ĀnhuīHoản   WǎnAn Khánh  Ānqìng Chiết Giang  ZhèjiāngChiết   ZhèHàng Châu    Hángzhōu Trực Lệ  ZhílìTrực   ZhíThiên Tân  TiānjīnVào năm 1914, các khu vực xung quanh Bắc Bình (Bắc Kinh) tách thành Thuận ThiênPhụng ThiênFèngtiānPhụngFèngThẩm DươngShěnyángPhúc KiếnFújiànMân   MǐnPhúc ChâuFúzhōuHắc Long GiangHēilóngjiāngHắcHēiTề Tề Cáp NhĩQíqíhārNăm 1914, khu vực Hulunbuir được tách ra, đến năm 1920 thì sáp nhập trở lại.Hà NamHénánDựYùKhai PhongKāifēngHồ NamHúnánTươngXiāngTrường SaChángshāHồ BắcHúběiNgạcÈVũ XươngWǔchāngCam TúcGānsùCam/Lũng甘/Gān/LǒngLan ChâuLánzhōuGiang TâyJiāngxīCámGànNam XươngNánchāngGiang TôJiāngsūTôSūNam KinhNánjīngVào năm 1912, cách khu vực xung quang Nam Kinh được tách thành một tỉnhCát LâmJílínCátJíThành phố Cát LâmJílínQuảng TâyGuǎngxīQuếGuìNam NinhNánníngQuảng ĐôngGuǎngdōngViệtYuèQuảng ChâuGuǎngzhōuQuý ChâuGuìzhōuKiềm/Quý/贵Qián/GuìQuý DươngGuìyángSơn TâyShānxīTấnJìnThái NguyênTàiyuánSơn ĐôngShāndōngLỗLǔTế NamJǐnánThiểm TâyShǎnxīThiếmShǎnTây AnXī'ānTân CươngXīnjiāngTânXīnĐịch HoaDíhuàSau năm 1949, Địch Hoa đổi thành Ürümqi (烏魯木齊)Tứ XuyênSìchuānThục/Xuyên/川Shǔ/ChuānThành ĐôChéngdūVân NamYúnnánĐiềnDiānCôn MinhKūnmíng Địa phương ( Dìfāng)Kinh TriệuJīngzhàoKinhJīngNay là Bắc KinhNội Mông CổNèiménggǔNội MôngNèiméngNội Mông được chia làm các minh và kỳ. Không rõ thủ phủ chính thức. Vào năm 1913-14, tách ra thành các tỉnh Sát Cáp Nhĩ, Nhiệt Hà, Tuy Viễn.Ngoại Mông CổWàiménggǔNgoại MôngWàiméngKhố LuânKùlúnKhố Luân là tên của thành phố Ulaanbaatar trước khi Mông Cổ dành độc lậpTây TạngXīzàngTạngZàngLạp Tát (Lhasa)LāsàThanh HảiQīnghǎiThanhQīngTây NinhXïníng Địa khu ( Qūyù)A Lặc Thái (Altay)Ā'ěrtài Thừa Hóa Tự (Altay)ChénghuàsìBị bãi bỏ và sáp nhập vào Tân Cương năm 1920.Hán ngữ của thủ phủ 承化寺 được đổi thành Ālètài (阿勒泰) sau năm 1949.Hô Luân Bối Nhĩ (Hulunbuir)Hūlúnbèi'ěr Hải Lạp Nhĩ (Hailar)Hǎilā'ěrThành lập năm 1915, bị giải thể và sáp nhập vào Hắc Long Giang năm 1920 Tháp Nhĩ Ba Cáp Thai (Tarbaghatay)Tǎ'ěrbāhātáiTháp ThànhTǎchéngTháp ThànhTǎchéngThành lập năm 1912, bị giải thể và sáp nhập vào Tân Cương năm 1916  Phủ ( Fǔ)Nam KinhNánjīngNíngThành lập vào tháng 1 năm 1912, bị bãi bỏ và sáp nhập vào Giang Tô tháng 2 năm 1912Thuận ThiênShùntiānJīngTách từ Trực Lệ vào tháng 5 năm 1914, đổi tên thành Kinh Triệu vào tháng 10 cùng năm Đặc biệt hành chính khu ( Tèbiéqū)Sát Cáp NhĩCháhāěrSátCháTrương ViênZhāngyuánTách từ Nội Mông vào năm 1914Trương Viên được đổi tên thành Trương Gia Khẩu (張家口) sau năm 1949.Chuānbiān Khang ĐịnhKāngdìngĐổi tên thành Tây Khang vào năm 1925Nhiệt HàRèhéNhiệtRèThừa ĐứcChéngdéTách từ Nội Mông vào năm 1914 Tây KhangXīkāngKhangKāngKhang ĐịnhKāngdìngĐổi tên từ Xuyên Biên vào năm 1925Tuy ViễnSuīyuǎnTuySuīQuy TuyGūisūiTách từ Nội Mông vào năm 1913Quy Tuy được đổi tên thành Hohhot (呼和浩特) sau năm 1949Đông SảnhDōngshěng Cáp Nhĩ TânHā'ěrbīnVùng đất dọc theo Đường sắt Đông Trung Quốc, kéo dài từ Mãn Châu Lý, đi qua Cáp Nhĩ Tân, cho đến Tuy Phân Hà. Commercial Region ( Shāngbù)Giao ÁoJiāo'àoGiaoJiāoThanh ĐảoQīngdǎoTrước đây là nhượng địa của Nhật Bản và Đức.Bãi bỏ và sáp nhập vào Sơn Đông năm 1925Tùng HỗSōnghùHỗHùThượng HảiShànghǎiLãnh thổ tranh chấp. Được thành lập bởi thủ lĩnh Trực hệ Tôn Truyền Phương, không được chính quyền trung ương công nhận.

 Chinh phủ Quốc Dân 

+Hành chính Chính phủ quốc dân Trung Hoa Dân Quốc (1928–1949)Tên đơn vị hành chínhViết tắtThủ phủGhi chúÂm Hán ViệtChữ HánBính ÂmÂm Hán ViệtBính ÂmÂm Hán ViệtChữ HánBính Âm Tỉnh ( Shěng)An Đông   Āndōng   ĀnThông Hóa   Tōnghuà1947 created from Manchukuo (originally part of Liaoning)An Huy   Ānhuī   WǎnCáp Phì   Héféi Sát Cáp NhĩCháhāěrCháTrương Viên (Kalgan)Zhāngyuán1928 reformed from a special administrative regionKalgan was renamed Zhangjiakou (張家口) after 1949.Chiết Giang   Zhèjiāng   ZhèHàng Châu   Hángzhōu Phúc KiếnFújiàn   MǐnPhúc ChâuFúzhōuHắc Long GiangHēilóngjiāngHēiBắc AnBěi'ān1945 recreated from ManchukuoHợp GiangHéjiāngHéGiai Mộc TưJiāmùsī1947 created from Manchukuo (originally part of Kirin)Hà NamHénánYùKhai PhongKāifēngHà Bắc   Héběi   JìThanh Uyển   Qīngyuàn1928 renamed from ChihliTsingyuan was renamed to Baoding (保定) after 1949Hồ NamHúnánXiāngTrường SaChángshāHồ BắcHúběiÈWu XươngWǔchāngHưng AnXīng'ānXīngHải Lạp Nhĩ (HaiLar) Hǎilā'ěr1947 created from Manchukuo (originally part of Heilungkiang)Hailar was renamed to Hulunbuir (呼倫貝爾) after 1949Nhiệt HàRèhéRèThừa ĐứcChéngdé1928 reformed from a special administrative region, 1945 recreated from ManchukuoCam TúcGānsùLǒngLan ChâuLánzhōuGiang TâyJiāngxīGànNam XươngNánchāngGiang TôJiāngsūSūTrấn GiangZhènjiāngCát LâmJílínJíCát LâmJílín1945 recreated from ManchukuoQuảng TâyGuǎngxīGuìQuế LâmGuìlínQuảng ĐôngGuǎngdōngYuèQuảng ĐôngGuǎngzhōuQuý ChâuGuìzhōuQiánQuý DươngGuìyángLiêu NinhLiáoníngLiáoThẩm DươngShěnyáng1929 renamed from Fengtien, 1945 recreated from ManchukuoLiêu BắcLiáoběiTáoLiêu NguyênLiáoyuán1947 created from Manchukuo (originally part of Liaoning)Ninh HạNíngxiàNíngNgân XuyênYínchuān1928 created from KansuNộn GiangNènjiāngNènTề Tề Cáp Nhĩ Qíqíhā'ěr1947 created from Manchukuo (originally part of Heilungkiang)Sơn TâyShānxīJìnThái NguyênTàiyuánSơn ĐôngShāndōngLǔTế NamJǐnánThiểm TâyShǎnxīShǎnTây AnXī'ānTây KhangXīkāngKāngKhang ĐịnhKāngdìng1928 reformed from a special administrative regionTân CươngXīnjiāngXīnĐịch Hóa (Urumqi)DíhuàTihwa was renamed Ürümqi (烏魯木齊) after 1949Tuy ViễnSuīyuǎnSuīQuy TuyGūisūi1928 reformed from a special administrative regionKweisui was renamed Hohhot (呼和浩特) after 1949Tùng GiangSōngjiāngSōngMẫu Đơn GiangMǔdānjiāng1947 created from Manchukuo (originally part of Kirin)Tứ XuyênSìchuānShǔChengtuChéngdūĐài LoanTáiwānTáiTaipeiTáiběi1945 annexed from Nhật BảnThanh HảiQīnghǎiQīngSiningXīníng1928 reformed from an areaVân NamYúnnánDiānKunmingKūnmíng Đặc biệt hành chình khu ( Tèbiéxíngzhèngqū)Hải NamHǎinánQióngHải KhẩuHǎikǒu1931 Kiung-ai (瓊崖) was planned to create, 1949 created from KwangtungĐông TỉnhDōngshěng HarbinHā'ěrbīn1932 abolished by ManchukuoUy HaỉWēihāi WeihaiWēihāi1930 acquired from the United Kingdom, 1945 abolished → Shantung Địa phương ( Dìfāng)Mông CổMénggǔMéngKhố Luân (Ulaanbaatar)KùlúnKhuree was renamed Ulaan Bator after the independence of Mongolia Tây TạngXīzàngZàngLhasaLāsà Special municipalities ( Zhíxiáshì)Quảng ChâuGuǎngzhōuSuìJan 1930 created from Kwangtung, Jun merged back. 1947 recreatedTrùng KhánhChóngqìngYú1927 created from SzechwanĐại LiênDàliánLián1947 created from Manchukuo (originally part of Liaoning)Hán KhẩuHànkǒuHàn1927 created Wuhan from Hupeh, 1929 renamed to Hankow, 1931 merged back, 1947 recreatedHarbinHā'ěrbīnHā1947 created from Manchukuo (originally part of Heilungkiang)Thẩm DươngShěnyángShěn1947 created from Manchukuo (originally part of Liaoning)Nam KinhNánjīngJīng1927 created from KiangsuBắc BìnhBěipíngPíng1928 created from Hopeh, Jun 1930 merged back, Dec 1930 recreated. 1949 renamed back to Peking (北京)Thượng Hải ShànghǎiHù1927 reform Sunghu commercial region to a municipality, created from KiangsuTây AnXī'ānĀn1933 planned to create Siking (西京), 1947 created from ShensiThiên TânTiānjīnJīn1928 created from Hopeh, 1930 merged back. 1935 recreatedThanh ĐảoQīngdǎoQīng1929 created from Shantung.
Tham khảo

Thể loại:Lịch sử Trung Quốc