Nhóm ngôn ngữ Kru

Nhóm ngôn ngữ Kru thuộc ngữ hệ Niger-Congo, hiện diện trên một vùng kéo dài từ đông nam Liberia đến đông Bờ Biển Ngà.
Nguồn gốc tên gọi "Kru" chưa được làm rõ. Theo Westermann (1952), đây là từ mà người châu Âu dùng để chỉ một vài bộ tộc nói một tập hợp phương ngôn liên quan đến nhau. Marchese (1989) nhắc đến việc người dân bản xứ được thủy thủ châu Âu tuyển làm "thuyền viên" (crew, đồng âm với Kru).

Andrew Dalby nhấn mạnh tầm quan trong lịch sử của nhóm Kru, vì vị trí của nhóm ở ngay một "giao điểm" cho sự tương tác Âu-Phi. Ông viết rằng "Kru và các ngôn ngữ liên quan là một trong thứ tiếng đầu tiên mà người đi biển từ châu Âu bắt gặp tại nơi ngày đó gọi là Duyên hải Tiêu". Một số ngôn ngữ Kru có hệ thống thanh điệu thuộc hàng phức tạp nhất châu Phi, chỉ được một số ngôn ngữ Omo sánh ngang.

Phân nhóm
Dưới đây là phân loại nhóm ngôn ngữ Kru của Marchese (1989).Marchese, Lynell. 1989. Kru. In Bendor-Samuel, John (ed.), The Niger-Congo Languages: A Classification and Description of Africa's Largest Language Family, 119-139. Lanham MD, New York & London: Lanham: University Press of America. Nhiều trong số này là cụm phương ngữ, đôi lúc được tách ra làm nhiều ngôn ngữ hơn nữa.

Ethnologue thêm tiếng Neyo, gần gũi nhất với tiếng Dida hay Godie.

So sánh
Một vài từ vựng cơ bản trong 12 ngôn ngữ Kru, lấy từ Marchese (1983):Marchese, Lynell. 1983. Atlas linguistique Kru: nouvelle edition. Abidjan: Agence de Coopération Culturelle et Technique (ACCT).

 Ngôn ngữ  mắt  tai  mũi  răng  lưỡi  miệng  máu  xương  cây  nước  ăn  tên Tepo  jíê  nω̂â  mɪ̂jã́  ɲɛ́  mɛ̂  wũ̂t  dâblώ  klá  tûgbɛ̀  nîjẽ́  dî  dώ Jrwe  ɟró  nω̃̂ã̂  mɪ̃̂ã̂  ɲɛ̃́  mɛ̃̂  wṹ  klώω̂  klá  túwɛ̀  nĩ́ẽ́  dîdɛ̂  ɲɔ̃́ Guere  ɟrííē  dōṹ  mlâ  ɲnɪ̃̂ɛ̄̃  mē̃õ̀  ŋɔ̄̃  ɲmɔ̄̃  kpâ  tū  ní  dîɛ̄  ɲnɪ̃̂ Wobé  ɟríɛ́  dōṹ  mlã̂  ɲnə̃̂  mɛ̄̃õ̀  ŋʷɔ̄̃  nmɔ̄  kpâ  tū  nĩ́  dī  ɲnẽ̂ Niaboua  ɟîrî  lòkû  máná  ɲéɲé  méɛ̃̀  ŋʷɔ̄̃  ɲēmō  kpá  tū  nî  dī  ɲéɲé Bété (Daloa)  ɟi  jûkûlî  mlə̂  gléí  mɪ́ɔ́  ŋō  drú  kwâ  sū  ɲû  lí  ŋʉ̂nɪ̂ Bété (Guibéroua)  jiri  júkwɨ́lí  mə́ɲə́  gʌ̂lʌ̂  mɪ̄ɔ̄  nûə̂  dûrû  kwá  sû  ɲú  dī  ŋʉ́ɲɪ́ Néyo  jɪ́  ɲúkwlí  mlé  glè  mɪ̄ɔ̄  né  dòlū  féē  sūú  ɲú  lī  jlɪ́ Godié  jɨdí  ɲūkúlú  mə́ɲə́  gə̄lè  mɪ̄ɔ̄  nə̄  drù  féè  sū  ɲú  ɗɨ̄  ŋʉ́nʉ́ Koyo  jɪjē  ɲúkiwí  —  glà  mɪ̄ɔ̄  nə́  dòlú  féjē  sūú  ɲú  lɨ̄  ŋɨ́nɨ́ Dida  cí  ɲúkwlí  mné  glā  mɪ̄ɔ̄  nɪ̄  dólū  kwíjè  sū  ɲú  lî  ŋlɪ́ Aïzi  zre  lωkɔ  mωvɔ  ɲɪ  mrɔ  mu  ɲre  kra  ke  nrɪ  li  —
Nguồn tham khảo

 Westerman, Diedrich Hermann (1952) Languages of West Africa (Part II). London/New York/Toronto: Oxford University Press.

Liên kết ngoài
PanAfrican L10n page on Kru/Bassa

Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bờ Biển Ngà
Thể loại:Ngữ hệ Niger-Congo
Thể loại:Ngôn ngữ tại Liberia
Thể loại:Ngữ hệ