Tiếng Mazahua

Tiếng Mazahua là một trong ngôn ngữ bản địa của México, nói ở vài bang miền trung México. Đây là ngôn ngữ của một dân tộc thường được gọi là Mazahua nhưng có tên tự gọi Hñatho. Đây là một ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ và chia sẻ nhiều đặc điểm với toàn vùng ngôn ngữ này. Năm 2003, tiếng Mazahua (cùng với khoảng 62 ngôn ngữ nữa) được ghi vào luật thành văn của México (Thông luật về Quyền Ngôn ngữ của các Dân tộc Bản địa)The Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas  ("General Law of the Linguistic Rights of Indigenous peoples"), decree published ngày 13 tháng 3 năm 2003 với danh nghĩa ngôn ngữ chính thức của Đặc khu Liên bang và các dơn vị hành chính khác nơi ngôn ngữ này hiện diện, có địa vị ngang hàng với tiếng Tây Ban Nha. Người nói tiếng Mazahua tập trung đông nhất ở municipio San Felipe del Progreso (Bang México), gần Toluca.

Ngôn ngữ gần gũi nhất với tiếng Mazahua là tiếng Otomi, tiếng Matlatzinca, tiếng Ocuilteco/Tlahuica: tất cả là thành viên của nhóm Oto-Pame trong ngữ hệ Oto-Mangue.

Tiếng Mazahua là một ngôn ngữ thanh điệu, phân biệt ba thanh cao, thấp, giáng.

Điểm nổi bật của tiếng Mazahua là hệ thống âm vị lớn khác thường, với sáu mươi âm vị. Có tám nguyên âm thường, bảy nguyên âm mũi, cùng khoảng bốn mươi lăm phụ âm.

Hệ thống phụ âm có âm tống ra, âm hút và âm vang vô thanh. Cùng với tiếng Sindh và tiếng Tukang Besi, tiếng Mazahua là một trong số ít ngôn ngữ có âm hút nằm ngoài vùng tập trung âm hút. Đây cũng là một trong số ít ngôn ngữ có âm xát tống ra.Ian Maddieson (with a chapter contributed by Sandra Ferrari Disner); Patterns of sounds; Cambridge University Press, 1984. 

 Âm vị học 
 Phụ âm 
 Đôi môi Chân răng Vòm Ngạc mềm Thanh hầu  thường   môi hoáMũi thanh hầu hoá m̰ n̰ ɲ̰ vô thanh m̥ n̥ ɲ̥ thường m n ɲ Tắchút ɓ ɗ  tống ra tʼ kʼ kʼʷ  bật hơi pʰ tʰ kʰ kʷʰ  tenuis p t k kʷ ʔ  hữu thanh  ɡ ɡʷ Tắc xát  tống ra tsʼ tʃʼ  bật hơitsʰ tʃʰ  tenuis ts tʃ Xát  tống ra sʼ  bật hơi sʰ  tenuis s ʃ h  hữu thanh  z ʒ Tiếp cận thanh hầu hoá j̰ w̰ vô thanh j̊ w̥ thường   l j wRung r

 Nguyên âm miệng 
 Trước Sau Đóng   Nửa đóng   Vừa Nửa mở   Mở

 Nguyên âm mũi 
 Trước Sau Đóng   Nửa đóng   Nửa mở   Mở

 Nguồn tham khảo 

 Tài liệu 
Knapp Ring, Michael Herbert, Fonología del mazahua, Tesis de licenciatura, ENAH, México, 1996
Michael Knapp, 2002 "Elementos de dialectología Mazahua" In Del Cora Al Maya Yucateco: Estudios Linguisticos Sobre Algunas Lenguas Indigenas Mexicanas Paulette Levy (Ed.), Universidad Nacional Autonoma De Mexico

Thể loại:Ngôn ngữ bản địa México
Thể loại:Ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ