William Whewell

Rev Dr William Whewell DD  HFRSE ( ; 24 tháng 5 năm 1794 – 6 tháng 3 năm 1866) là một nhà bác học, nhà khoa học, Anh giáo linh mục, triết gia, nhà thần học, và nhà sử học khoa học người Anh. Ông là bậc thầy của Trinity College, Cambridge. Trong thời gian là một học sinh ở đó, anh đã đạt được sự nổi bật trong cả thơ và toán học.

Năm 1821, ông trở thành thành viên của Hiệp hội Hoàng gia. Ông đã dạy về khoáng vật học và triết học tại Đại học Cambridge. Năm 1841, ông là giám đốc của Trinity College, và vào năm 1855 là phó hiệu trưởng của trường đại học này.

Đối lập với chủ nghĩa kinh nghiệm, ông lập luận rằng việc thu thập các sự kiện không thể nâng cao kiến thức nếu các sự kiện không được điều phối bởi một giả thuyết.

Whewell nổi bật ở giai đoạn này về chiều rộng của phạm vi quan tâm và nghiên cứu. Trong một thời đại gia tăng chuyên môn hóa, ông lại mở rộng phạm vi lĩnh vực nghiên cứu của mình theo chiều rộng. Ông đã nghiên cứu thủy triều đại dương (mà ông đã giành được Huy chương Hoàng gia), công bố các thuật ngữ chuyên ngành cơ học, vật lý, địa chất, thiên văn học, và kinh tế học, đồng thời sáng tác thơ, tác giả một Chuyên luận Bridgewater, dịch các tác phẩm của Goethe, và viết thuyết pháp và thần học. Trong toán học, Whewell đã giới thiệu phương trình Whewell, một phương trình xác định hình dạng của đường cong mà không cần tham chiếu đến hệ tọa độ được chọn tùy ý.

Một trong những món quà lớn nhất của Whewell đối với khoa học là việc tạo từ mới. Ông thường tương ứng với nhiều người trong lĩnh vực của mình và giúp họ đưa ra thuật ngữ mới cho những khám phá của họ. Whewell đã đóng góp các thuật ngữ nhà khoa học, nhà vật lý, ngôn ngữ học, sự đồng thuận, thảm họa, chủ nghĩa đồng nhất giữa những thuật ngữ khác; Whewell đã đề xuất các thuật ngữ điện cực, ion, điện môi, anode và cathode cho Michael Faraday. Trong bài viết này Faraday tạo ra các từ electrode, anode, cathode, anion, cation, electrolyte, và electrolyze.

Ông qua đời ở Cambridge năm 1866 do ngã xuống từ lưng ngựa của ông.GRO Register of Deaths: MAR 1866 3b 353 CAMBRIDGE – William Whewell, aged 71Full bibliographical details are given by Isaac Todhunter, William Whewell: An Account of his Writings, with selection from his literary and scientific correspondence, London: Macmillan, 1876, (volume 1, volume 2). See also Mrs Stair Douglas The Life and Selections from the Correspondence of William Whewell, D.D., London: C. Kegan Paul & Co., 1881, at Internet Archive
Tham khảo

Thể loại:Người Anh thế kỷ 18
Thể loại:Triết gia thế kỷ 19
Thể loại:Nhà kinh tế học Anh
Thể loại:Nhà triết học Anh
Thể loại:Nhà khoa học Anh
Thể loại:Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ
Thể loại:Hội viên Hội Vương thất
Thể loại:Nhà sử học khoa học
Thể loại:Nhà triết học khoa học