Vương tộc York

Nhà York là một gia tộc phân nhánh của triều đại nhà Plantagenet trứ danh của Vương quốc Anh bắt đầu từ năm 1385 và chính thức tuyệt tự (ở nhánh nam chính hệ) qua cái chết của Edward Plantagenet vào năm 1499. Gia tộc này lấy tên York từ tước hiệu [Công tước xứ York; Duke of York], bắt nguồn từ Edmund xứ Langley - người con thứ 4 sống đến khi trưởng thành của Quốc vương Edward III của Anh.

Tuy nhiên, thứ khiến nhà York cạnh tranh với nhà Lancaster trong Chiến tranh Hoa Hồng nằm ở việc họ vin vào là hậu duệ thông qua họ mẹ của Lionel, Công tước xứ Clarence - người con thứ 2 sống đến khi trưởng thành của Vua Edward III, tức là dòng lớn nhất trong các dòng phân nhánh của nhà Plantagenet. So với nhà Lancaster, thì nhà York có quyền thừa kế ngai vàng Anh hơn nếu dựa vào [Cognatic primogeniture] - tức xét là hậu duệ của cả ông tổ và bà tổ. Tuy vậy, nếu xét về [Agnatic primogeniture] - tức xét là hậu duệ của chỉ nam giới, nhà York lại yếu thế hơn.

Gia tộc này có 3 vị Quốc vương nước Anh, bắt đầu từ Edward IV, Edward V và chấm dứt dưới thời Richard III. Sau đó, Henry VII của Anh - một người nhà Lancaster (theo phía mẹ) đã kết hôn với Elizabeth xứ York tạo nên nhà Tudor, và nhà Tudor từ James V của Scotland đã tạo nên nhà Stuart trị vì nước Anh và Scotland kế tiếp ở những thế kỉ sau.

 Lịch sử 
 Hậu duệ của Vua Edward III 
 Chiến tranh Hoa Hồng 
 Sự trị vì của nhà York 

 Danh sách 
 Các Công tước xứ York 
+Tên(sinh – mất)Chân dungCha/mẹThời gian giữ tước hiệuHôn nhânEdmund xứ Langley(5 tháng 6 năm 1341 – 1 tháng 8 năm 1402)không khung|132x132pxEdward III của Anh/Philippa xứ Hainault6 tháng 8 năm 1385 – 1 tháng 8 năm 1402Isabella xứ Castilla21 tháng 9 năm 13713 người conJoan Hollandc. 4 tháng 11 năm 1393Không có conEdward xứ Norwich(c. 1373 – 25 tháng 10 năm 1415)không khung|147x147pxEdmund xứ Langley/Isabella xứ Castilla1 tháng 8 năm 1402 – 25 tháng 10 năm 1415không khung|199x199pxPhilippa Mohuntrước 7 tháng 10 năm 1398Không có conRichard xứ York(21 tháng 9 năm 1411 – 30 tháng 12 năm 1460)không khung|162x162pxRichard xứ Conisburgh/Anne Mortimer25 tháng 10 năm 1415 – 30 tháng 12 năm 1460không khung|125x125pxCecily NevilleTháng 10 năm 142912 người conEdward Plantagenet(28 tháng 4 năm 1442 – 9 tháng 4 năm 1483)không khung|119x119pxRichard xứ York/Cecily Neville30 tháng 12 năm 1460 – 4 tháng 3 năm 1461không khung|122x122pxElizabeth Woodville1 tháng 5 năm 143410 người con
Edward Plantagenet trở thành vua Anh năm 1461, do đó mang tước hiệu Công tước này theo kèm trên danh xưng của vua Anh.

 Vua nhà York 
+Tên(sinh – mất)Chân dungCha/mẹThời gian giữ tước hiệuHôn nhânEdward IV(28 tháng 4 năm 1442 – 9 tháng 4 năm 1483)không khung|145x145pxRichard xứ York/Cecily Neville4 tháng 3 năm 1461 – 3 tháng 10 năm 1470
11 tháng 4 năm 1477 - 9 tháng 4 năm 1483không khung|122x122pxElizabeth Woodville1 tháng 5 năm 1434Robert Fabian, The New Chronicles of England and France, ed. Henry Ellis (London: Rivington, 1811), 654; "Hearne’s Fragment of an Old Chronicle, from 1460–1470," The Chronicles of the White Rose of York. (London: James Bohn, 1845), 15–16.10 người conEdward V(2 tháng 11 năm 1470 – c. Tháng 6/7 năm 1483)R. F. Walker, "Princes in the Tower", in S. H. Steinberg et al, A New Dictionary of British History, St. Martin's Press, New York, 1963, p. 286.không khung|128x128pxEdward IV của Anh/Elizabeth Woodville9 tháng 4 năm 1483 – 25 tháng 6 năm 1483Không kết hônRichard III(2 tháng 10 năm 1452 – 22 tháng 8 năm 1485)không khung|161x161pxRichard xứ York/Cecily Neville26 tháng 6 năm 1483 – 22 tháng 8 năm 1485không khung|134x134pxAnne Neville12 tháng 7 năm 14721 người con

 Hậu duệ và phân nhánh 
 Ghi chú 

 Nguồn tham khảo 



 Liên kết ngoài 

 The White Rose of York on the 'History of York' website.
 The Plantagenets on the official website of the British monarchy.
 The Yorkists on the official website of the British monarchy.
Thể loại:Vương tộc York
Thể loại:Vương tộc Plantagenet
Thể loại:Vương tộc châu Âu
Thể loại:Người Anh gốc Pháp