Tiếng Goth Krym

Tiếng Goth Krym là một ngôn ngữ German Đông. Đây là tiếng nói của người Goth Krym từng được nói tại vài nơi hẻo lánh ở Krym cho tới cuối thế kỷ XVIII.

Thông tin
Sự tồn tại của một thứ ngôn ngữ German ở Krym đã được nhắc đến trong một số tư liệu niên đại từ thế kỷ IX đến XVIII. Song, chỉ một nguồn cho biết chút thông tin về chính ngôn ngữ này: một lá thư của nhà đại sứ người Fleming Ogier Ghiselin de Busbecq, viết năm 1562, cho ta một danh sách khoảng 80 từ cùng một bài hát tiếng Goth Krym.

Tư liệu của Busbecq phức tạp về nhiều mặt. Thứ nhất, người cấp thông tin cho ông phần nào kém tin cậy; một người là người Hy Lạp nói tiếng Goth Krym như ngôn ngữ thứ hai, người kia là một người Goth nói tiếng Hy Lạp làm ngôn ngữ chính. Thứ hai, cách chuyển tự của Busbecq ít nhiều chịu ảnh hưởng từ bản ngữ của ông: phương ngữ Bỉ của tiếng Hà Lan. Thứ ba, chắc chắn có lỗi chữ viết trong phiên bản hiện có của bức thư.

Tuy nhiên, hầu hết phần từ vựng Busbecq ghi chép rõ ràng có gốc German và chính ông cũng nhìn nhận điều đó:

Tiếng Goth KrymTiếng Goth Kinh ThánhTiếng AnhTiếng Hà LanTiếng Hạ SaxonTiếng ĐứcTiếng FaroeTiếng IcelandTiếng Đan MạchTiếng Na UyTiếng Thuỵ ĐiểnNghĩa tiếng ViệtBokmålNynorsk apel  apls (đ.)  apple  appel appel / Appel Apfel  epli ('potato')  epli æbleeple äpple ('apple')apel (Malus)  táo handa  handus (c.)  handhaand Hand  hond  hönd hånd hand  tay schuuester  swistar (c.)  sister  zus(ter) zus / Sester Schwester  systirsøster syster  chị em hus  -hūs (t.)  house  huis hoes / huus Haus  húshus  nhà reghen  rign (t.)  rain  regen regen / reagn Regen  regn mưa singhen  siggwan  sing  zingen zingen / sing singen  syngjasynge syngja  sjunga hát geen  gaggan  go  gaan gaon gehen  gangagå  đi

(Cụm -gg- trong tiếng Goth Kinh Thánh đại diện cho )

Busbecq cũng liệt kê vài từ mà ông không nhận ra, nhưng có từ cùng gốc trong các ngôn ngữ German:

 Tiếng Goth Krym Tiếng Goth Kinh Thánh Tiếng Anh Tiếng Hà Lan Tiếng Đức Tiếng Faroe Tiếng Iceland Tiếng Bắc Âu cổ Tiếng Na Uy (BM/NN) Tiếng Thuỵ Điển Tiếng Đan Mạch Tiếng Anh cổ Tiếng Saxon cổ Tiếng Thượng Đức cổ ano 'gà trống'  hana  (không ghi nhận)  haan  Hahn  hani  haðna hani  hane (từ lỗi thời)  hana  hano  malthata 'nói (quá khứ)'  (không ghi nhận)  (không ghi nhận) —— mælti  mælte  †mälde†mälte  †mælte  maþelode  gimahlida  gimahalta rintsch 'sống (mũi, lưng)'  (không ghi nhận)  ridge  rug  Rücken  ryggur  hryggur  hryggr  rygg  ryg  hrycg  hruggi  ruggi

(Ghi chú: † từ lỗi thời)

Busbecq nhắc đến một mạo từ chỉ định mà ông viết là tho và the. Hai dạng này có thể cho thấy sự phân biệt về giống hay biến thiên tha hình; nếu đây là sự biến thiên tha hình, ta có thể so với sự biến thiên của từ "the" tiếng Anh: được phát âm là  hay .

Nguồn tham khảo

Tài liệu
 MacDonald Stearns, Crimean Gothic. Analysis and Etymology of the Corpus, Saratoga 1978. Includes Latin text of Busbecq's report and English translation.
 MacDonald Stearns, "Das Krimgotische". In: Heinrich Beck (ed.), Germanische Rest- und Trümmersprachen, Berlin/New York 1989, 175-194.
 Ottar Grønvik, Die dialektgeographische Stellung des Krimgotischen und die krimgotische cantilena, Oslo 1983.

Thể loại:Tiếng Goth
Thể loại:Ngôn ngữ không còn ở Châu Âu