Phó Thủ tướng thứ nhất Liên Xô

Phó Thủ tướng thứ nhất Liên Xô là phó lãnh đạo chính phủ của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô); mặc dù có chức danh, chức vụ và không nhất thiết phải do một cá nhân duy nhất nắm giữ. Chức vụ có ba tên gọi khác nhau trong thời gian tồn tại của Liên Xô: Phó chủ tịch thứ nhất Hội đồng Dân ủy (1923-1946), Phó chủ tịch thứ nhất Hội đồng bộ trưởng (1946-1991) và Phó thủ tướng thứ nhất Liên Xô (1991). Thuật ngữ Phó Thủ tướng thứ nhất được sử dụng bởi các nhà báo phương Tây khi viết về chức danh Phó lãnh đạo chính phủ Liên Xô.

Phó Thủ tướng thứ nhất chịu trách nhiệm về một lĩnh vực chính sách cụ thể. Ví dụ, Kirill Mazurov chịu trách nhiệm về công nghiệp, trong khi Dmitry Polyansky được giao nhiệm vụ nông nghiệp. Ngoài ra, chức vụ chịu trách nhiệm điều phối các hoạt động của các bộ, ủy ban nhà nước và các cơ quan khác trực thuộc chính phủ. Phó Thủ tướng thứ nhất sẽ đưa ra các hướng dẫn cơ quan nhà nước một cách nhanh chóng để đảm bảo việc thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội và kiểm tra xem các sắc lệnh và quyết định của chính phủ có được tuân theo hay không. Nếu Thủ tướng không thể thực hiện nhiệm vụ của mình, một trong những Phó Thủ tướng thứ nhất sẽ đảm nhận vai trò là Thủ tướng cho đến khi Thủ tướng trở lại. Vào cuối những năm 1970, khi sức khỏe của Thủ tướng Alexei Kosygin xấu đi, Nikolai Tikhonov với tư cách là Phó Thủ tướng thứ nhất hành động thay mặt ông trong thời gian vắng mặt. Cuối cùng, Phó Thủ tướng thứ nhất là thành viên của Đoàn chủ tịch chính phủ, đó là cơ quan ra quyết định cao nhất.

Tổng cộng có 26 cá nhân đã nắm chức vụ này. Chức vụ đầu tiên do Valerian Kuibyshev nắm giữ vào năm 1934. Lavrentiy Beria đã nắm chức vụ trong thời gian ngắn nhất trong 113 ngày. Vyacheslav Molotov nắm giữ chức vụ trong thời gian dài nhất hơn 27 năm, và giữ vị trí trong thời gian Thủ tướng Joseph Stalin, Georgy Maksimilianovich Malenkov và Nikolai Aleksandrovich Bulganin.
Lịch sử
Ngày 14/5/1934, theo sự đề xuất của Stalin, Chủ tịch Hội đồng Dân ủy Liên Xô Vyacheslav Molotov đã bổ nhiệm Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản toàn Liên bang, Chủ tịch Ủy ban Thanh tra Xô viết, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân ủy Liên Xô, Valerian Kuybyshev làm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Dân ủy Liên Xô với nhiệm vụ thực hiện công việc theo dõi và chỉ đạo việc thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ hai vừa được Đại hội Đảng Cộng sản toàn Liên bang (bolsheviks) khóa XVII thông qua tháng 1/1934.

Ngày 25/1/1935, Valerian Kuybyshev qua đời, việc bổ nhiệm người thay thế bị tạm hoãn do việc Stalin thực hiện chiến dịch tiêu diệt lực lượng phản cách mạng (hay còn được gọi Đại thanh trừng) kéo dài cho đến thế chiến II nổ ra.

Tháng 3/1941, Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị Nikolai Voznesensky được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Dân ủy Liên Xô, ông được Stalin tán thành kế nhiệm Vyacheslav Molotov.

Tháng 5/1941, Đức Quốc xã tấn công Liên Xô, để tập trung quyền lực đánh đuổi xâm lược, Stalin đã làm Chủ tịch Hội đồng Dân ủy Liên Xô thay cho Molotov, sau đó vào tháng 8/1942, bổ nhiệm Molotov làm chức danh Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Dân ủy Liên Xô phân công nhiệm vụ ngoại giao và hậu cần khí giới, Voznesensky được phân công nhiệm vụ khôi phục kinh tế khu vực giải phóng và hậu phương đồng thời làm Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên Xô. Từ đó trở về sau sẽ thường có 2 Phó Chủ tịch thứ nhất trong Chính phủ.
Chức năng và nhiệm vụ
Phó Thủ tướng thứ nhất Liên Xô có nhiều tên gọi khác nhau trong từng thời kỳ, nhưng về chức năng và nhiệm vụ được Luật Hội đồng Dân ủy Liên Xô, Luật Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, Luật Chính phủ Liên Xô (gọi chung là Chính phủ) ban hành gồm:
 Là thành viên Đoàn Chủ tịch Chính phủ;
 Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng phân công phối hợp công tác với các Bộ, Ủy ban Nhà nước, cơ quan trực thuộc Chính phủ;
 Khi Thủ tướng vẳng mặt, thực hiện nhiệm vụ của Thủ tướng.
 Thay mặt Thủ tướng ký ban hành các nghị quyết, nghị định Chính phủ theo sự phân công;
 Kiểm soát hoạt động, việc thực thi luật và các văn bản do Chính phủ ban hành, các cơ quan theo sự phân công;
 Xem xét sơ bộ các đề xuất và dự thảo nghị quyết và luật đệ trình lên Chính phủ;
 Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác do Luật định.
Danh sách
 Người nắm giữ Bổ nhiệm Bãi nhiệm Nhiệm kỳ Thủ tướng Chức vụ kháckhi làm Phó Thủ tướng thứ nhấtValerian Kuybyshev(1888–1935)60px 14 tháng năm 1934  25 tháng một 1935 Vyacheslav MolotovChủ tịch Ủy ban Thanh tra Xô viếtNikolai Voznesensky(1895–1950)60px10 tháng ba 194115 tháng ba 1946Vyacheslav MolotovChủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nướcJoseph StalinVyacheslav Molotov(1890–1986)60px|alt=A man in a dark suit, light shirt and dark tie, smiling  16 tháng tám 1942 29 tháng sáu 1957 Joseph StalinBộ trưởng Bộ Ngoại giao Liên XôGeorgy MalenkovNikolai BulganinNikolai Bulganin(1895–1975)60px|alt=A man in a dark suit, standing in front of a white wall, looking to his right  7 tháng tư 1950 8 tháng hai 1955 Joseph StalinBộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên XôGeorgy MalenkovLavrentiy Beria(1899–1953)60px 5 tháng ba 1953 26 tháng sáu 1953 Georgy MalenkovBộ trưởng Bộ Nội vụ Liên XôLazar Kaganovich(1893–1991) 60px 5 tháng ba 1953 29 tháng sáu 1957 Georgy Malenkov Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Vật liệu Xây dựng Liên Xô Chủ tịch Ủy ban Nhà nướcLao động và tiền lương Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô Nikolai BulganinNikita KhrushchevAnastas Mikoyan(1895–1978) 60px 28 tháng hai 1955 15 tháng bảy 1964 Nikolai Bulganin Nikita KhrushchevMikhail Pervukhin(1904–1974) 60px 28 tháng hai 1955 5 tháng bảy 1957  Nikolai Bulganin Chủ tịch Ủy ban Kinh tế Nhà nước về kế hoạch kinh tế hiện thờiMaksim Saburov(1900–1977)  28 tháng hai 1955 5 tháng bảy 1957  Nikolai Bulganin Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên XôJoseph Kuzmin(1910–1996)  28 tháng hai 1955 5 tháng bảy 1957  Nikolai Bulganin Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên XôFrol Kozlov(1908–1965)  31 tháng ba 1958 4 tháng năm 1960  Nikita Khrushchev Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên XôAlexei Kosygin(1904–1980) 60px|alt=A man in a dark suit, seated, in discussion with someone to his left  4 tháng năm 1960 15 tháng mười 1964  Nikita Khrushchev Dmitriy Ustinov(1908–1984) 60px  13 tháng ba 1963 26 tháng ba 1965  Nikita Khrushchev  Alexei KosyginKirill Mazurov(1914–1989)  26 tháng ba 1965 28 tháng mười một 1978  Alexei Kosygin Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản ByelorussiaDmitry Polyansky(1917–2001)  2 tháng mười 1965 2 tháng hai 1973  Alexei Kosygin Nikolai Tikhonov(1905–1997)  2 tháng chín 1976 23 tháng mười 1980  Alexei Kosygin Ivan Arkhipov(1907–1998)  27 tháng mười 1980 4 tháng mười 1986  Nikolai Tikhonov  Nikolai RyzhkovHeydar Aliyev(1923–2003) 60px|alt=A man in a dark suit with a red tie standing in front of the Azerbaijani flag  24 tháng mười một 1982 23 tháng mười 1987  Nikolai Tikhonov Bí thứ thứ nhất Đảng Cộng sản Azerbaijan Nikolai RyzhkovAndrei Gromyko(1909–1989) 60px|alt=A man in a dark suit, seated, looking to his left  24 tháng ba 1983 2 tháng bảy 1985  Nikolai Tikhonov Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Liên XôNikolai Talyzin(1929–1991)  14 tháng mười 1985 1 tháng mười 1988  Nikolai Ryzhkov Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên XôVsevolod Murakhovski(1926–2017)  1 tháng mười một 1985 7 tháng sáu 1989  Nikolai Ryzhkov Chủ tịch Ủy ban Nhà nước Nông nghiệpYuri Maslyukov(1937–2010)  5 tháng hai 1988 26 tháng 12 năm 1990  Nikolai Ryzhkov Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên XôLev Voronin(1928–2006)  17 tháng bảy 1989 26 tháng 12 năm 1990  Nikolai Ryzhkov Vladilen Nikitin(sinh 1936)  27 tháng bảy 1989 30 tháng tám 1990  Nikolai Ryzhkov Vladimir Velichko(sinh 1937)  15 tháng một 1991 26 tháng mười một 1991   Valentin Pavlov Bộ trưởng Bộ Xây dựng Công nghiệp nặng Ivan SilayevVitaly Doguzhiyev(1935 - 2016)  15 tháng một 1991 26 tháng mười một 1991   Valentin Pavlov  Ivan SilayevVladimir Shcherbakov(sinh 1949)  16 tháng năm 1991 26 tháng mười một 1991   Valentin Pavlov  Ivan Silayev
Tham khảo

Xem thêm
 Hội đồng Dân ủy Liên Xô
 Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô

Thể loại:Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô
Thể loại:Chính trị Liên Xô