Đô thị tại Bắc Ninh

Đô thị tại Bắc Ninh là hệ thống đô thị tại tỉnh Bắc Ninh, Bắc Ninh là tỉnh có tốc độ đô thị hóa cao nhất cả nước, đã được quy hoạch trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương tại kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021 - 2030.
nhỏ|307x307px|Một góc đô thị Bắc Giang

Lịch sử
Trước năm 1954
Bắc Ninh là đô thị đầu tiên được hình thành. Ngày 19 tháng 10 năm 1938, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định nâng cấp đơn vị hành chính thị xã Bắc Ninh lên thành phố loại III. Thành phố Bắc Ninh khi đó bao gồm toàn bộ khu vực Thị Cầu.

Ngày 24 tháng 2 năm 1942, Tổng sứ Bắc Kỳ ban hành Nghị định số 5247A-NĐ về việc thành lập thị xã Phủ Lạng Thương trên cơ sở toàn bộ xã Thọ Châu. Thị xã Phủ Lạng Thương cũng chỉ tồn tại một thời gian ngắn, sau đó cũng bị giải thể.

Thực hiện Nghị định số 730-PCH ngày 28 tháng 5 năm 1946 và Nghị định sửa đổi ngày 26 tháng 7 năm 1946 của Chủ tịch Ủy ban Hành chính Bắc bộ, thị xã Bắc Ninh được thành lập. Tuy nhiên, ngày 14 tháng 4 năm 1948, Chủ tịch Chính phủ ban hành Sắc lệnh số 162/SL về việc giải thể thị xã Bắc Ninh.

Ngày 26 tháng 4 năm 1951, Thủ hiến Bắc Việt ban hành Nghị định số 2198- PTH/ NĐ thành lập thị xã Bắc Ninh trên cơ sở ba thị trấn: Bắc Ninh, Đáp Cầu, Thị Cầu. Chu vi thị xã Bắc Ninh: Bắc giáp Việt Yên, Nam giáp xã Phúc Đức và xã Phương Vĩ, Đông giáp Đạo Chân và xã Ngọc Đôi, Tây giáp xã Y Na và xã Cô Mễ.

Sau năm 1954
Từ sau ngày hòa bình lập lại trên miền Bắc, thị xã Bắc Ninh trải dài từ Cổng Ô lên đến Thị Cầu, Đáp Cầu nhưng trung tâm thị xã bấy giờ là khu vực chợ Nhớn và các phố Nhà Chung, Tiền An, Ninh Xá (từ ngã tư Cổng Ô đến trường Bẩy Mẫu và trụ sở Báo Bắc Ninh cũ). Thị xã Bắc Ninh có 5 phường: Đáp Cầu, Ninh Xá, Thị Cầu, Tiền An, Vệ An và 2 xã: Kinh Bắc, Vũ Ninh.

Ngày 1 tháng 2 năm 1955, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 451-TTg về việc tái lập thị xã Phủ Lạng Thương trực thuộc tỉnh Bắc Giang.

Ngày 20 tháng 7 năm 1957, Bộ Nội vụ ban hành Nghị định số 483-NV/ND/TT. Theo đó, thành lập thị trấn Đức Thắng thuộc huyện Hiệp Hòa, thị trấn Bố Hạ, thị trấn Nhã Nam thuộc huyện Yên Thế, thị trấn Lục Nam thuộc huyện Lục Nam, thị trấn Chũ thuộc huyện Lục Ngạn.

Ngày 6 tháng 2 năm 1959, thành lập thị trấn Từ Sơn và thị trấn Yên Viên thuộc huyện Từ Sơn

Ngày 1 tháng 10 năm 1959, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 352-TTg. Theo đó, đổi tên thị xã Phủ Lạng Thương thành thị xã Bắc Giang trực thuộc tỉnh Bắc Giang.

Ngày 19 tháng 10 năm 1959, thành lập thị trấn Kép thuộc huyện Lạng Giang.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 78-CP. Theo đó, thị trấn Yên Viên được chuyển về trực thuộc huyện Gia Lâm (Hà Nội).

Ngày 27 tháng 10 năm 1962, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Bắc trên cơ sở hợp nhất tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh. Khi đó, tỉnh Hà Bắc có 2 thị xã là thị xã Bắc Ninh và thị xã Bắc Giang, tỉnh lỵ của tỉnh Hà Bắc là thị xã Bắc Giang.

Ngày 08 tháng 3 năm 1967, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 88-NV. Theo đó, thành lập thị trấn nông trường Yên Thế thuộc huyện Yên Thế và thị trấn nông trường Bố Hạ thuộc huyện Lạng Giang.

Ngày 5 tháng 8 năm 1978, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 135-BT về việc sáp nhập thị trấn Nhã Nam vào xã Nhã Nam.

Ngày 11 tháng 12 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định 642-TCCP. Theo đó, thành lập thị trấn An Châu, thị trấn huyện lỵ huyện Sơn Động.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 103-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Cầu Gồ thuộc huyện Yên Thế và thị trấn Neo thuộc huyện Yên Dũng.

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, thành lập thị trấn Phố Mới, thị trấn huyện lỵ huyện Quế Võ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị định về việc chia tỉnh Hà Bắc thành tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh. Khi đó, thị xã Bắc Giang trở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Bắc Giang, thị xã Bắc Ninh là tỉnh lỵ của tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 18 tháng 2 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 12-CP và Nghị định 13-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Hồ, thị trấn huyện lỵ huyện Thuận Thành, thị trấn Cao Thượng, thị trấn huyện lỵ huyện Tân Yên và thị trấn Đồi Ngô, thị trấn huyện lỵ huyện Lục Nam.

Ngày 22 tháng 12 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 116/1997/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Bích Động, thị trấn huyện lỵ huyện Việt Yên và thị trấn Vôi, thị trấn huyện lỵ huyện Lạng Giang.

Ngày 9 tháng 1 năm 1998, thành lập thị trấn Chờ, thị trấn huyện lỵ huyện Yên Phong.

Ngày 19 tháng 06 năm 1998, thành lập thị trấn Thứa, thị trấn huyện lỵ huyện Gia Lương.

Ngày 10 tháng 12 năm 1998, thành lập thị trấn Lim, thị trấn huyện lỵ huyện Tiên Sơn.

Ngày 8 tháng 4 năm 2002, thành lập phường Suối Hoa thuộc thị xã Bắc Ninh và thị trấn Gia Bình thuộc huyện Gia Bình. Thị xã Bắc Ninh có 6 phường và 4 xã.

Ngày 20 tháng 2 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2003/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Nhã Nam thuộc huyện Yên Thế và thị trấn Nếnh thuộc huyện Việt Yên.

Ngày 25 tháng 8 năm 2003, thành lập 3 phường: Vũ Ninh, Kinh Bắc, Đại Phúc thuộc thị xã Bắc Ninh. Thị xã Bắc Ninh có 9 phường và 1 xã.

Ngày 15 tháng 12 năm 2003, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1683/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Bắc Giang là đô thị loại III.

Ngày 11 tháng 5 năm 2005, thị xã Bắc Ninh được công nhận là đô thị loại III.

Ngày 7 tháng 6 năm 2005, thành lập thành phố Bắc Giang trên cơ sở toàn bộ thị xã Bắc Giang. Thành phố Bắc Giang có 6 phường và 5 xã.

Ngày 26 tháng 1 năm 2006, thành lập thành phố Bắc Ninh.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, thành phố Bắc Ninh vừa mở rộng có 10 phường và 9 xã.

Ngày 31 tháng 5 năm 2007, Từ Sơn đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Ngày 12 tháng 7 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 118/2007/NĐ-CP. Theo đó, giải thể thị trấn nông trường Cam Bố Hạ thuộc huyện Lạng Giang, thành lập thị trấn Tân Dân thuộc huyện Yên Dũng.

Ngày 24 tháng 9 năm 2008, thành lập thị xã Từ Sơn với 7 phường và 5 xã. Thị trấn Từ Sơn bị giải thể để thành lập phường Đông Ngàn.

Ngày 6 tháng 11 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 05/NĐ-CP. Theo đó, giải thể thị trấn nông trường Yên Thế thuộc huyện Yên Thế; thành lập thị trấn Thanh Sơn thuộc huyện Sơn Động.

Ngày 5 tháng 2 năm 2010, thành lập 3 phường: Vân Dương, Vạn An, Hạp Lĩnh thuộc thành phố Bắc Ninh. Thành phố Bắc Ninh có 13 phường và 6 xã.

Ngày 5 tháng 6 năm 2013, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 567/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Chũ mở rộng là đô thị loại IV.

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, thành lập 3 phường: Khắc Niệm, Khúc Xuyên, Phong Khê thuộc thành phố Bắc Ninh. Thành phố Bắc Ninh có 16 phường và 3 xã.

Ngày 25 tháng 6 năm 2014, thành phố Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại II.

Ngày 3 tháng 12 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2168/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Bắc Giang là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Bắc Giang.

Ngày 25 tháng 12 năm 2017, thành phố Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I.

Ngày 13 tháng 9 năm 2018, Nhân Thắng đạt tiêu chí đô thị loại V.

Ngày 12 tháng 10 năm 2018, Từ Sơn đạt tiêu chí đô thị loại III.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, thành lập 3 phường: Hòa Long, Kim Chân, Nam Sơn thuộc thành phố Bắc Ninh. Thành phố Bắc Ninh có 19 phường.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 813/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, thành lập thị trấn Phồn Xương thuộc huyện Yên Thế trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Phồn Xương và thị trấn Cầu Gồ để ; thành lập thị trấn Tây Yên Tử thuộc huyện Sơn Động trên cơ sở toàn bộ xã Tuấn Mậu và thị trấn Thanh Sơn; thành lập thị trấn Nham Biền thuộc huyện Yên Dũng trên cơ sở toàn bộ thị trấn Neo, xã Nham Sơn và xã Thắng Cương; thành lập thị trấn Tân An thuộc huyện Yên Dũng trên cơ sở toàn bộ thị trấn Tân Dân và xã Tân An.

Ngày 31 tháng 7 năm 2020, Quế Võ đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Ngày 31 tháng 12 năm 2020, Thuận Thành đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Ngày 12 tháng 1 năm 2021, thành lập 5 phường: Hương Mạc, Phù Chẩn, Phù Khê, Tam Sơn, Tương Giang thuộc thị xã Từ Sơn. Thị xã Từ Sơn có 12 phường.

Ngày 4 tháng 2 năm 2021, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 129/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Đồi Ngô là đô thị loại IV.

Ngày 22 tháng 9 năm 2021, thành lập thành phố Từ Sơn.

Ngày 29 tháng 11 năm 2021, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1286/QĐ-BXD về việc công nhận huyện Việt Yên là đô thị loại IV trực thuộc tỉnh Bắc Giang.

Ngày 12 tháng 5 năm 2022, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 510/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2022). Theo đó, thành lập thị trấn Bắc Lý thuộc huyện Hiệp Hòa và thị trấn Phượng Sơn thuộc huyện Lục Nam trên cơ sở toàn bộ hai xã tương ứng.

Ngày 23 tháng 12 năm 2022, Yên Phong đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Ngày 13 tháng 2 năm 2023, thành lập thị xã Thuận Thành và thị xã Quế Võ: Thị trấn Hồ và thị trấn Phố Mới bị giải thể và chuyển thành các phường tương ứng.

Ngày 1 tháng 2 năm 2024, thành lập thị xã Việt Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số huyện Việt Yên. Thành lập phường Bích Động và phường Nếnh trên cơ sở toàn bộ 2 thị trấn tương ứng.

Ngày 30 tháng 7 năm 2024, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 726/QĐ-BXD về việc công nhận đô thị Chũ, tỉnh Bắc Giang đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Ngày 31 tháng 7 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 728/QĐ-TTg về việc công nhận đô thị Bắc Giang mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại II trực thuộc tỉnh Bắc Giang.

Ngày 18 tháng 9 năm 2024, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 868/QĐ-BXD về việc công nhận đô thị Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang đạt tiêu chí đô thị loại IV (toàn bộ huyện Hiệp Hòa).

Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1191/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ huyện Yên Dũng vào thành phố Bắc Giang. Thành lập phường Tân An và phường Nham Biền trên cơ sở 2 thị trấn tương ứng. Thành lập thị xã Chũ trên cơ sở một phần huyện Lục Ngạn. Thành lập phường Chũ trên cơ sở toàn bộ thị trấn Chũ. Thành lập thị trấn Biển Động và thị trấn Phì Điền thuộc huyện Lục Ngạn trên cơ sở toàn bộ hai xã tương ứng.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1255/NQ-UBTVQH15. Theo đó:
Thành phố Bắc Ninh có 17 phường.
Thị xã Quế Võ có 11 phường và 9 xã.
Thành lập thị trấn Nhân Thắng thuộc huyện Gia Bình.
Ngày 27 tháng 12 năm 2024, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1256/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Vôi là đô thị loại IV.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực ngày thông qua và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025). Theo đó, hợp nhất tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh cũ thành một đơn vị hành chính mới với tên gọi tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 24 tháng 12 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị. Căn cứ theo Nghị quyết trên, từ ngày 01 tháng 1 năm 2026, tỉnh Bắc Ninh có 3 đô thị loại II và 22 đô thị loại III.

Các đô thị
STTTênLoạiDiện tích (km²)Dân số (người)Thời điểm dân số (năm)Mật độ dân số (người/km²)Vai tròThuộc đơn vị hành chính1Bắc GiangLoại II258,29371.08931/12/20241.437Trung tâm hành chính - chính trị của tỉnh Bắc Ninh; trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và vùng Đồng bằng sông Hồng.Phường Bắc Giang, phường Nội Hoàng, phường Tân An, phường Yên Dũng, phường Tân Tiến, phường Cảnh Thụy, phường Đa Mai (một phần), xã Đồng Việt2Bắc NinhLoại II82,64263.15131/12/20243.184Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và vùng Đồng bằng sông Hồng.Phường Kinh Bắc, phường Võ Cường, phường Vũ Ninh, phường Hạp Lĩnh, phường Nam Sơn3Từ SơnLoại II61,09190.85631/12/20243.124Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và vùng Đồng bằng sông Hồng.phường Từ Sơn, phường Tam Sơn, phường Đồng Nguyên, phường Phù Khê4Thuận ThànhLoại III117,83204.93631/12/20241.739Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.phường Thuận Thành, phường Mão Điền, phường Trạm Lộ, phường Trí Quả, phường Song Liễu, phường Ninh Xá5Việt YênLoại III171,01218.67631/12/20241.279Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.Phường Việt Yên, phường Tự Lạn, phường Nếnh, phường Vân Hà6Quế VõLoại III155,11223.73831/12/20241.442Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.phường Quế Võ, phường Phương Liễu, phường Nhân Hòa, phường Đào Viên, phường Bồng Lai, xã Chi Lăng, xã Phù Lãng7ChũLoại III251,55128.87831/12/2024512Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.Phường Chũ, phường Phượng Sơn, xã Kiên Lao, xã Nam Dương (một phần)8Yên PhongLoại III96,93199.58731/12/20242.059Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.Xã Yên Phong, xã Văn Môn, xã Tam Giang, xã Yên Trung, xã Tam Đa9Hiệp HòaLoại III206,00288.81931/12/20241.402Trung tâm tổng hợp của tỉnh Bắc Ninh và các khu vực lân cận.Xã Hiệp Hòa, xã Hoàng Vân, xã Xuân Cẩm, xã Hợp Thịnh10VôiLoại III12,1320.68031/12/20241.704Trung tâm tổng hợp của xã Lạng Giang và các xã lân cận.xã Lạng Giang (một phần)11Đồi NgôLoại III13,6923.37231/12/20241.707Trung tâm tổng hợp của xã Lục Nam và các xã lân cận.xã Lục Nam (một phần)12An ChâuLoại III20,2210.52531/12/2024521Trung tâm tổng hợp của xã Sơn Động và các xã lân cận.xã Sơn Động (một phần)13Tây Yên TửLoại III82,067.36031/12/202490Trung tâm du lịch di sản của xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh và khu vực Đồng bằng sông Hồng.Xã Tây Yên Tử (một phần)14KépLoại III9,6414.41031/12/20241.495Trung tâm tổng hợp của xã Kép và các xã lân cận.Xã Kép (một phần)15Cao ThượngLoại III9,4416.06231/12/20241.701Trung tâm tổng hợp của xã Tân Yên và các xã lân cận.Xã Tân Yên (một phần)16Nhã NamLoại III5,599.58531/12/20241.715Trung tâm tổng hợp của xã Nhã Nam và các xã lân cận.Xã Nhã Nam (một phần)17Phồn XươngLoại III8,689.83831/12/20241.133Trung tâm tổng hợp của xã Yên Thế và các xã lân cận.Xã Yên Thế (một phần)18Bố HạLoại III7,2711.98231/12/20241.648Trung tâm tổng hợp của xã Bố Hạ và các xã lân cận.Xã Bố Hạ (một phần)19Biển ĐộngLoại III18,659.42631/12/2024505Trung tâm tổng hợp của xã Biển Động và các xã lân cận.Xã Biển Động (một phần)20Phì ĐiềnLoại III7,295.77731/12/2024792Trung tâm tổng hợp của xã Lục Ngạn và các xã lân cận.Xã Lục Ngạn (một phần)21Phương SơnLoại III8,458.96031/12/20241.060Trung tâm tổng hợp của xã Lục Nam và các xã lân cận.xã Lục Nam (một phần)22LimLoại III5,1014.61231/12/20242.865Trung tâm tổng hợp của xã Tiên Du và các xã lân cận.xã Tiên Du (một phần)23Gia BìnhLoại III4,6610.45931/12/20242.244Trung tâm tổng hợp của xã Gia Bình và các xã lân cận.Xã Gia Bình (một phần)24Nhân ThắngLoại III8,1810.67431/12/20241.305Trung tâm tổng hợp của xã Nhân Thắng và các xã lân cận.Xã Nhân Thắng (một phần)25ThứaLoại III7,1012.34331/12/20241.738Trung tâm tổng hợp của xã Lương Tài và các xã lân cận.xã Lương Tài (một phần)

Chú thích

Thể loại:Bắc Ninh